晋书 · 房玄龄 · Chapter 78 of 130

列传·第四十八章

PinyinModern Translation
Size

kǒng yú zì jìng kāng kuài jī shān yīn rén yě

孔愉,字敬康,会稽山阴人也。

qí xiān shì jū liáng guó

其先世居梁国。

zēng zǔ qián tài zǐ shǎo fù hàn mò bì dì kuài jī yīn jiā yān

曾祖潜,太子少傅,汉末避地会稽,因家焉。

zǔ dǔ wú yù zhāng tài shǒu

祖竺,吴豫章太守。

fù tián xiāng dōng tài shǒu

父恬,湘东太守。

cóng xiōng kǎn dà sī nóng

从兄侃,大司农。

jù yǒu míng jiāng zuǒ

俱有名江左。

yú nián shí sān ér gū yǎng zǔ mǔ yǐ xiào wén yǔ tóng jùn zhāng mào zì wěi kāng dīng tán zì shì kāng qí míng shí rén hào yuē kuài jī sān kāng

愉年十三而孤,养祖母以孝闻,与同郡张茂字伟康、丁潭字世康齐名,时人号曰“会稽三康”。

wú píng yú qiān yú luò

吴平,愉迁于洛。

huì dì mò guī xiāng lǐ xíng zhì jiāng huái jiān yù shí bīng fēng yún wéi luàn yún bī yú wèi cān jūn bù cóng jiāng shā zhī lài yún sī mǎ zhāng tǒng yíng jiù huò miǎn

惠帝末,归乡里,行至江淮间,遇石冰、封云为乱,云逼愉为参军,不从将杀之,赖云司马张统营救获免。

dōng hái huì jī rén xīn ān shān zhōng gǎi xìng sūn shì yǐ jià sè dú shū wèi wu xìn zhe xiāng lǐ

东还会稽,人新安山中,改姓孙氏,以稼穑读书为务,信著乡里。

hòu hū shě qù jiē wèi wéi shén rén ér wèi zhī lì cí

后忽舍去,皆谓为神人,而为之立祠。

yǒng jiā zhōng yuán dì shǐ yǐ ān dōng jiāng jūn zhèn yáng tǔ mìng yú wèi cān jūn

永嘉中,元帝始以安东将军镇扬土,命愉为参军。

bāng zú xún qiú mò zhī suǒ zài

邦族寻求,莫知所在。

jiàn xìng chū shǐ chū yìng zhào

建兴初, 始出应召。

wèi chéng xiàng yuàn réng chú fù mǎ dū wèi cān chéng xiàng jūn shì shí nián yǐ wǔ shí yǐ

为丞相掾,仍除驸马都尉、参丞相军事,时年已五十矣。

yǐ tǎo huá yì gōng fēng yú bù tíng hòu

以讨华轶功, 封余不亭侯。

yú cháng xíng jīng yú bù tíng jiàn lóng guī yú lù zhě yú mǎi ér fàng zhī xī zhōng guī zhōng liú zuǒ gù zhě shù sì

愉尝行经余不亭,见笼龟于路者,愉买而放之溪中,龟中流左顾者数四。

jí shì zhù hòu yìn ér yìn guī zuǒ gù sān zhù rú chū

及是,铸侯印,而印龟左顾,三铸如初。

yìn gōng yǐ gào yú nǎi wù suì pèi yān

印工以告,愉乃悟,遂佩焉。

dì wèi jìn wáng shǐ cháng jiān zhōng shū láng

帝为晋王,使长兼中书郎。

yú shí diāo xié liú wěi yòng shì wáng dǎo pō jiàn shū yuǎn

于时刁协、刘隗用事,王导颇见疏远。

yú chén dǎo zhōng xián yǒu zuǒ mìng zhī xūn wèi shì wú dà xiǎo jiē yi zī fǎng

愉陈导忠贤, 有佐命之勋,谓事无大小皆宜谘访。

yóu shì bù hé zhǐ chū wèi sī tú zuǒ zhǎng shǐ lèi qiān wú xīng tài shǒu

由是不合旨,出为司徒左长史,累迁吴兴太守。

chén chōng fǎn yú qì guān hái jīng shī bài yù shǐ zhōng chéng qiān shì zhōng tài cháng

沈充反,愉弃官还京师,拜御史中丞,迁侍中、太常。

jí sū jùn fǎn yú cháo fú shǒu zōng miào

及苏峻反,愉朝服守宗庙。

chū yú wèi sī tú zhǎng shǐ yǐ píng nán jiāng jūn wēn jiào mǔ wáng zāo luàn bù zàng nǎi bù guò qí pǐn

初,愉为司徒长史,以平南将军温峤母亡遭乱不葬,乃不过其品。

zhì shì jùn píng ér jiào yǒu zhòng gōng yú wǎng shí tou yì jiào jiào zhí yú shǒu ér liú tì yuē tiān xià sāng luàn zhōng xiào dào fèi

至是,峻平,而峤有重功,愉往石头诣峤,峤执愉手而流涕曰:“天下丧乱,忠孝道废。

néng chí gǔ rén zhī jié suì hán bù diāo zhě wéi jūn yī rén ěr

能持古人之节,岁寒不凋者,唯君一人耳。

shí rén xián chēng jiào jū gōng ér zhòng yú zhī shǒu zhèng

”时人咸称峤居公而重愉之守正。

xún xǐ dà shàng shū qiān ān nán jiāng jūn jiāng zhōu cì shǐ bù xíng

寻徙大尚书, 迁安南将军、江州刺史,不行。

zhuǎn shàng shū yòu pú yè lǐng dōng hǎi wáng shī

转尚书右仆射,领东海王师。

xún qiān zuǒ pú yè

寻迁左仆射。

xián hé bā nián zhào yuē shàng shū lìng wán zuǒ pú yè yú bìng kè jū guān cì lù bù dài gēng

咸和八年,诏曰:“尚书令玩、左仆射愉并恪居官次,禄不代耕。

duān yòu rèn zhòng xiān cháo suǒ chóng qí gěi wán qīn xìn sān shí rén yú èr shí rén bǐng cì

端右任重, 先朝所崇,其给玩亲信三十人,愉二十人,禀赐。

yú shàng shū gù ràng yōu zhào bù xǔ

”愉上疏固让,优诏不许。

zhòng biǎo yuē chén yǐ xiǔ àn tiǎn cè cháo yòu ér yǐ duò liè wú yì pí zuǒ

重表曰:“臣以朽暗,忝厕朝右,而以惰劣,无益毗佐。

fāng jīn qiáng kòu wèi tiǎn jiāng chǎng rì hài zhèng fán yì zhòng bǎi xìng kùn kǔ jiān lì shàn wēi bào rén sì nüè

方今强寇未殄,疆场日骇,政烦役重,百姓困苦,奸吏擅威,暴人肆虐。

dà bì zhī hòu cāng kù kōng xū gōng láo zhī shì shǎng bào bù zú kùn cuì zhī yú wèi jiàn zhěng xù hū jiē zhī yuàn rén guǐ gǎn dòng

大弊之后,仓库空虚,功劳之士,赏报不足,困悴之余,未见拯恤,呼嗟之怨,人鬼感动。

yi bìng guān shěng zhí biǎn shí jié yòng qín fǔ qí rén yǐ jì qí jiān

宜并官省职,贬食节用,勤抚其人,以济其艰。

chén děng bù néng zàn yáng dà huà jiū míng xíng zhèng ér tōu ān gāo wèi héng shòu chǒng gěi wú dé ér lù yāng bì jí zhī bù gǎn héng shòu shū shī yǐ zhòng zuì lì

臣等不能赞扬大化,纠明刑政,而偷安高位,横受宠给,无德而禄,殃必及之,不敢横受殊施,以重罪戾。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

wáng dǎo wén ér fēi zhī yú dū zuò wèi yú yuē jūn yán jiān lì shàn wēi bào rén sì nüè wéi huàn shì shuí

王导闻而非之,于都坐谓愉曰: “君言奸吏擅威,暴人肆虐,为患是谁?

yú yù dà lùn cháo tíng dé shī lù wán yì zhī nǎi zhǐ

”愉欲大论朝廷得失,陆玩抑之乃止。

hòu dǎo jiāng yǐ zhào yìn wèi hù jūn yú wèi dǎo yuē zhōng xīng yǐ lái chù cǐ guān zhě zhōu bó rén yīng sī yuǎn ěr

后导将以赵胤为护军,愉谓导曰:“中兴以来,处此官者,周伯仁、应思远耳。

jīn chéng fá cái qǐ yi yǐ zhào yìn jū zhī yá

今诚乏才,岂宜以赵胤居之邪!

dǎo bù cóng

”导不从。

qí shǒu zhèng rú cǐ

其守正如此。

yóu shì wèi dǎo suǒ xián

由是为导所衔。

hòu shěng zuǒ yòu pú yè yǐ yú wèi shàng shū pú yè

后省左右仆射,以愉为尚书仆射。

yú nián zài xuán chē lèi qǐ hái gǔ bù xǔ zhuǎn hù jūn jiāng jūn jiā sàn qí cháng shì

愉年在悬车,累乞骸骨,不许,转护军将军, 加散骑常侍。

fù xǐ lǐng jūn jiāng jūn jiā jīn zǐ guāng lù dài fu lǐng guó zǐ jì jiǔ

复徙领军将军,加金紫光禄大夫,领国子祭酒。

qǐng zhī chū wèi zhèn jūn jiāng jūn kuài jī nèi shǐ jiā sàn qí cháng shì

顷之,出为镇军将军、 会稽内史,加散骑常侍。

jù zhāng xiàn yǒu hàn shí jiù bēi huǐ fèi shù bǎi nián

句章县有汉时旧陂,毁废数百年。

yú zì xún xíng xiū fù gù yàn gài tián èr bǎi yú qǐng jiē chéng liáng yè

愉自巡行,修复故堰, 溉田二百余顷,皆成良业。

zài jùn sān nián nǎi yíng shān yīn hú nán hóu shān xià shù mǔ de wèi zhái cǎo wū shù jiān biàn qì guān jū zhī

在郡三年,乃营山阴湖南侯山下数亩地为宅,草屋数间, 便弃官居之。

sòng zī shù bǎi wàn xī wú suǒ qǔ

送资数百万,悉无所取。

bìng dǔ yí lìng liǎn yǐ shí fú xiāng yì yì fèng yī bù dé shòu

病笃,遗令敛以时服,乡邑义赗,一不得受。

nián qī shí wǔ xián kāng bā nián zú

年七十五,咸康八年卒。

zèng chē qí jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī shì yuē zhēn

赠车骑将军、开府仪同三司,谥曰贞。

sān zi yín wāng ān guó

三子:訚、汪、安国。

yín sì jué wèi zhì jiàn ān tài shǒu

訚嗣爵,位至建安太守。

yín zi jìng zì jì gōng zài wèi kuài jī nèi shǐ lèi qiān shàng shū zuǒ pú yè jiā hòu jiāng jūn

訚子静,字季恭,再为会稽内史,累迁尚书左仆射,加后将军。

wāng zì dé zé hào xué yǒu zhì xíng xiào wǔ dì shí wèi zhì shì zhōng

汪字德泽,好学有志行,孝武帝时位至侍中。

shí rú qiān qiū yǐ nìng mèi jiàn xìng yú kuài jī wáng dào zi wāng lǚ yán zhī yú dì dì bù nà

时茹千秋以佞媚见幸于会稽王道子,汪屡言之于帝,帝不纳。

qiān shàng shū tài cháng qīng yǐ bù hé yì qiú chū

迁尚书太常卿,以不合意,求出。

wèi jiǎ jié dū du jiāo guǎng èr zhōu zhū jūn shì zhēng lǔ jiāng jūn píng yuè zhōng láng jiàng guǎng zhōu cì shǐ shén yǒu zhèng jī wèi lǐng biǎo suǒ chēng

为假节、都督交广二州诸军事、征虏将军、平越中郎将、广州刺史,甚有政绩,为岭表所称。

tài yuán shí qī nián zú

太元十七年卒。

ān guó zì ān guó nián xiǎo zhū xiōng sān shí yú suì

安国字安国,年小诸兄三十余岁。

qún cóng zhū xiōng bìng fá cái míng yǐ fù qiáng zì lì wéi ān guó yǔ wāng shǎo lì gū pín zhī cāo

群从诸兄并乏才名,以富强自立,唯安国与汪少厉孤贫之操。

wāng jì yǐ zhí liàng chēng ān guó yì yǐ rú sù xiǎn

汪既以直亮称,安国亦以儒素显。

xiào wǔ dì shí shén méng lǐ yù shì lì shì zhōng tài cháng

孝武帝时甚蒙礼遇,仕历侍中、 太常。

jí dì bēng ān guó xíng sù yíng shòu fú cuī dié tì sì jìng rì jiàn zhě yǐ wéi zhēn xiào zài wèi kuài jī nèi shǐ lǐng jūn jiāng jūn

及帝崩,安国形素赢瘦,服衰绖,涕泗竟日,见者以为真孝,再为会稽内史、 领军将军。

ān dì lóng ān zhōng xià zhào yuē lǐng jūn jiāng jūn kǒng ān guó zhēn shèn qīng zhèng chū nèi bō yù kě yǐ běn guān lǐng dōng hǎi wáng shī bì néng dǎo dá jīn liáng yī rén yóu yì

安帝隆安中下诏曰:“领军将军孔安国贞慎清正,出内播誉,可以本官领东海王师,必能导达津梁,依仁游艺。

hòu lì shàng shū zuǒ yòu pú yè

”后历尚书左右仆射。

yì xī sì nián zú zèng zuǒ guāng lù dài fu

义熙四年卒,赠左光禄大夫。

zhī zì chéng zǔ

祗字承祖。

tài shǒu zhōu zhá mìng wèi gōng cáo shǐ

太守周札命为功曹史。

zhá wèi chén chōng suǒ hài gù rén bīn lì mò gǎn jìn zhě

札为沈充所害,故人宾吏莫敢近者。

zhī mào rèn hào kū qīn xíng bìn lǐ sòng sàng hái yì xīng shí rén yì zhī

祗冒刃号哭,亲行殡礼,送丧还义兴,时人义之。

tǎn zì jūn píng

坦字君平。

zǔ chōng dān yáng tài shǒu

祖冲,丹阳太守。

fù kǎn dà sī nóng

父侃,大司农。

tǎn shǎo fāng zhí yǒu yǎ wàng tōng zuǒ shì chuán jiě zhǔ wén

坦少方直,有雅望,通《左氏传》, 解属文。

wán dì wèi jìn wáng yǐ tǎn wèi shì zǐ wén xué

完帝为晋王,以坦为世子文学。

dōng gōng jiàn bǔ tài zǐ shè rén qiān shàng shū láng

东宫建,补太子舍人,迁尚书郎。

shí tái láng chū dào pǔ jiā cè shì dì shǒu cè wèn yuē wú xīng xú fù wèi zéi shā jùn jiāng jùn jīn yìng jǔ xiào lián bù

时台郎初到,普加策试,帝手策问曰:“吴兴徐馥为贼,杀郡将,郡今应举孝廉不?

tǎn duì yuē sì zuì bù xiāng jí jí gǔn ér xìng yǔ

”坦对曰:“四罪不相及,殛鲧而兴禹。

xú fù wèi nì hé fáng yī jùn zhī xián

徐馥为逆,何妨一郡之贤!

yòu wèn jiān chén zéi zi shì jūn wū gōng zhū zhái mò dà zhī è yě

”又问:“奸臣贼子弑君,污宫潴宅,莫大之恶也。

xiāng jiù fèi sì kē zhī xuǎn jīn hé suǒ yī

乡旧废四科之选,今何所依?

tǎn yuē jì píng zi zhú lǔ zhāo gōng qǐ kě yǐ fèi zhòng ní yě

”坦曰:“季平子逐鲁昭公,岂可以废仲尼也!

jìng bù néng qū

”竟不能屈

xiān shì yǐ bīng luàn zhī hòu wu cún wèi yuè yuǎn fāng xiù xiào dào bù cè shì pǔ jiē chú shǔ

先是,以兵乱之后,务存慰悦,远方秀孝到,不策试,普皆除署。

zhì shì dì shēn míng jiù zhì jiē lìng shì jīng yǒu bù zhōng kē cì shǐ tài shǒu miǎn guān

至是,帝申明旧制,皆令试《经》,有不中科,刺史、太守免官。

tài xìng sān nián xiù xiào duō bù gǎn xíng qí yǒu dào zhě bìng tuō jí

太兴三年,秀孝多不敢行, 其有到者,并托疾。

dì yù chú shǔ xiào lián ér xiù cái rú qián zhì

帝欲除署孝廉,而秀才如前制。

tǎn zòu yì yuē

坦奏议曰:

chén wén jīng bāng jiàn guó jiào xué wèi xiān yí fēng chóng huà mò shàng sī yǐ

臣闻经邦建国,教学为先,移风崇化,莫尚斯矣。

gǔ zhě qiě gēng qiě xué sān nián ér tōng yī jīng yǐ píng kāng zhī shì yóu jiǎ jiān zì jī yǐ rì yuè

古者且耕且学,三年而通一经,以平康之世,犹假渐渍,积以日月。

zì sāng luàn yǐ lái shí yǒu yú nián yú gē zài yáng zǔ dòu lǐ jí jiā fèi jiǎng sòng guó quē xiáng xù lǜ ěr zé shì qiè yǐ wéi yí

自丧乱以来,十有余年,于戈载扬,俎豆礼戢,家废讲诵,国阙庠序,率尔责试,窃以为疑。

rán xuān xià yǐ lái shè lì sān zài lèi yù qìng huì suì wèi yī shì

然宣下以来,涉历三载,累遇庆会,遂未一试。

yáng zhōu zhū jùn jiē jìn jīng dū jù lěi jí jūn fù duō bù gǎn xíng

扬州诸郡,接近京都,惧累及君父,多不敢行。

qí yuǎn zhōu biān jùn yǎn wū cháo tíng jì yú bù shì mào mèi lái fù jì dào shěn shì suì bù gǎn huì

其远州边郡,掩诬朝廷,冀于不试,冒昧来赴,既到审试,遂不敢会。

chén yú yǐ bù huì yǔ bù xíng qí wèi quē yě tóng

臣愚以不会与不行,其为阙也同。

ruò dāng piān jiā chú shǔ shì wèi sù fǎ fèng xiàn zhě shī fēn jiǎo xìng tóu shè zhě de guān tuí fēng shāng jiào jù yú shì shǐ

若当偏加除署,是为肃法奉宪者失分,侥幸投射者得官,颓风伤教,惧于是始。

fu wáng yán rú sī qí chū rú lún lín shì gǎi zhì shì duǎn tiān xià rén tīng yǒu huò chén qiè xī zhī

夫王言如丝,其出如纶,临事改制,示短天下,人听有惑,臣窃惜之。

yú yǐ wáng mìng wú èr xiàn zhì yi xìn

愚以王命无贰,宪制宜信。

qù nián chá jǔ yī jiē cè shì

去年察举,一皆策试。

rú bù néng shì kě bù jū dào qiǎn guī bù shǔ

如不能试,可不拘到,遣归不署。

yòu xiù cái suī yǐ shì cè yì sì wèn jīng yì gǒu suǒ wèi xué shí nán àn tōng bù zú fù qǔ suì chuí lì wéi jiù zào yì

又秀才虽以事策,亦汜问经义,苟所未学,实难暗通,不足复曲碎垂例,违旧造异。

wèi yi yīn qí bú huì xú gēng gé zhì

谓宜因其不会,徐更革制。

kě shēn míng qián xià chóng xiū xué xiào pǔ yán wǔ nián yǐ zhǎn jiǎng xí jūn fǎ qí xun shì rén guǐ zé

可申明前下,崇修学校,普延五年,以展讲习,钧法齐训, 示人轨则。

fu xìn zhī yǔ fǎ wéi zhèng zhī gāng shī zhī jiā shì yóu fú kě èr kuàng jīng guó zhī diǎn ér kě wán dú hu

夫信之与法,为政之纲,施之家室,犹弗可贰,况经国之典而可玩黩乎!

dì nà yān

帝纳焉。

tīng xiào lián shēn zhì qī nián xiù cái rú gù

听孝廉申至七年,秀才如故。

shí diǎn kè lìng wàn mò lǐng zhū hú hú rén xiāng wū cháo tíng yí mò yǒu suǒ piān zhù jiāng jiā dà pì

时典客令万默领诸胡,胡人相诬,朝廷疑默有所偏助,将加大辟。

tǎn dú bù shǔ yóu shì bèi qiǎn suì qì guān guī kuài jī

坦独不署, 由是被谴,遂弃官归会稽。

jiǔ zhī chú lǐng jūn sī mǎ wèi fù zhào

久之,除领军司马,未赴召。

huì wáng dūn fǎn yǔ yòu wèi jiāng jūn yú tán jù zài kuài jī qǐ yì ér tǎo chén chōng

会王敦反,与右卫将军虞潭俱在会稽起义,而讨沈充。

shì píng shǐ jiù zhí

事平,始就职。

yáng zhōu cì shǐ wáng dǎo qǐng wéi bié jià

扬州刺史王导请为别驾。

xián hé chū qiān shàng shū zuǒ chéng shēn wéi tái zhōng zhī suǒ jìng dàn

咸和初,迁尚书左丞,深为台中之所敬惮。

xún shǔ sū jùn fǎn tǎn yǔ sī tú sī mǎ táo huí bái wáng dǎo yuē jí jùn wèi zhì yi jí duàn fù líng zhī jiè shǒu jiāng xī dāng lì zhū kǒu bǐ shǎo wǒ zhòng yī zhàn jué yǐ

寻属苏峻反,坦与司徒司马陶回白王导曰:“及峻未至,宜急断阜陵之界,守江西当利诸口,彼少我众,一战决矣。

ruò jùn wèi zhì kě wǎng bī qí chéng

若峻未至,可往逼其城。

jīn bù xiān wǎng jùn bì xiān zhì

今不先往,峻必先至。

xiān rén yǒu duó rén zhī gōng shí bù kě shī

先人有夺人之功,时不可失。

dǎo rán zhī

”导然之。

yǔ liàng yǐ wéi jùn tuō jìng lái shì xí cháo tíng xū yě gù jì bù xíng

庾亮以为峻脱径来,是袭朝廷虚也,故计不行。

jùn suì pò gū shú qǔ yán mǐ liàng fāng huǐ zhī

峻遂破姑熟,取盐米,亮方悔之。

tǎn wèi rén yuē guān jùn zhī shì bì pò tái chéng

坦谓人曰:“观峻之势,必破台城。

zì fēi zhàn shì bù xū róng fú

自非战士,不须戎服。

jì ér tái chéng xiàn róng fú zhě duō sǐ bái yī zhě wú tā shí rén chēng qí xiān jiàn

”既而台城陷, 戎服者多死,白衣者无他,时人称其先见。

jí jùn xié tiān zǐ xìng shí tou tǎn bēn táo kǎn kǎn yǐn wèi zhǎng shǐ

及峻挟天子幸石头,坦奔陶侃,侃引为长史。

shí kǎn děng yè zhù bái shí lěi zhì xiǎo ér chéng

时侃等夜筑白石垒,至晓而成。

wén jùn jūn yán shēng xián jù lái gōng

闻峻军严声,咸惧来攻。

tǎn yuē bù rán

坦曰:“不然。

ruò jùn gōng lěi bì xū dōng běi fēng jí lìng wǒ shuǐ jūn bù dé wǎng jiù

若峻攻垒,必须东北风急,令我水军不得往救。

jīn tiān qīng jìng zéi bì bù dòng jué qiǎn jūn chū jiāng chéng lüè jīng kǒu yǐ dōng yǐ

今天清静,贼必不动,决遣军出江乘, 掠京口以东矣。

guǒ rú suǒ chóu

”果如所筹。

shí xī jiàn zhèn jīng kǒu kǎn děng gè yǐ bīng huì

时郗鉴镇京口,侃等各以兵会。

jì zhì tǎn yì yǐ wéi běn bù yìng xū zhào xī gōng suì shǐ dōng mén wú xiàn

既至,坦议以为本不应须召郗公,遂使东门无限。

jīn yi qiǎn hái suī wǎn yóu shèng bù yě

今宜遣还,虽晚,犹胜不也。

kǎn děng yóu nǐ tǎn gù zhēng shén qiè shǐ lìng jiàn hái jù jīng kǒu qiǎn guō mò zhūn dà yè yòu lìng xiāo jiàng li hóng cáo tǒng zhōu guāng yǔ mò bìng lì zéi suì shì fēn zú rú tǎn jì

侃等犹疑,坦固争甚切, 始令鉴还据京口,遣郭默屯大业,又令骁将李闳、曹统、周光与默并力,贼遂势分, 卒如坦计。

jí jùn píng yǐ tǎn wèi wú jùn tài shǒu

及峻平,以坦为吴郡太守。

zì chén wú duō xián háo ér tǎn nián shào wèi yi lín zhī

自陈吴多贤豪,而坦年少,未宜临之。

wáng dǎo yǔ liàng bìng yù yòng tǎn wèi dān yáng yǐn

王导、庾亮并欲用坦为丹阳尹。

shí luàn lí zhī hòu bǎi xìng diāo bì tǎn gù cí zhī

时乱离之后,百姓凋弊,坦固辞之。

dǎo děng yóu wèi zhī xǔ

导等犹未之许。

tǎn kǎi rán yuē xī sù zǔ lín bēng zhū jūn qīn jù yù chuáng gòng fèng yí zhào

坦慨然曰: “昔肃祖临崩,诸君亲据御床,共奉遗诏。

kǒng tǎn shū jiàn bù zài gù mìng zhī xiàn

孔坦疏贱,不在顾命之限。

jì yǒu jiān nán zé yǐ wēi chén wèi xiān

既有艰难, 则以微臣为先。

jīn yóu zǔ shàng ròu rèn rén kuài jié ěr

今由俎上肉,任人脍截耳!

nǎi fú yī ér qù

”乃拂衣而去。

dǎo děng yì zhǐ

导等亦止。

yú shì qiān wú xīng nèi shǐ fēng jìn líng nán jiā jiàn wēi jiāng jūn

于是迁吴兴内史,封晋陵男,加建威将军。

yǐ suì jī yùn jiā mǐ yǐ zhèn qióng fá bǎi xìng lài zhī

以岁饥,运家米以振穷乏,百姓赖之。

shí shǐ tǎn mù jiāng huái liú rén wèi jūn yǒu diàn zhōng bīng yīn luàn dōng hái lái yīng tǎn mù tǎn bù zhī ér nà zhī

时使坦募江淮流人为军,有殿中兵,因乱东还,来应坦募,坦不知而纳之。

huò fěng cháo tíng yǐ tǎn cáng tái pàn bīng suì zuò miǎn

或讽朝廷,以坦藏台叛兵,遂坐免。

xún bài shì zhōng

寻拜侍中。

sān kāng yuán nián shí cōng kòu lì yáng wáng dǎo wèi dà sī mǎ tǎo zhī qǐng tǎn wèi sī mǎ

三康元年,石聪寇历阳,王导为大司马,讨之,请坦为司马。

huì shí lè xīn sǐ jì lóng zhuān zì shí cōng jí qiáo jùn tài shǒu péng biāo děng gè qiǎn shǐ qǐng xiáng

会石勒新死,季龙专恣,石聪及谯郡太守彭彪等各遣使请降。

tǎn yǔ cōng shū yuē

坦与聪书曰:

huá dí dào guāi nán běi huí miǎo zhān hé qǐ sòng měi huái jī kě

华狄道乖,南北回邈,瞻河企宋,每怀饥渴。

shù huì yáng jiǔ tiān huò jìn guó jiān xiōng huá xià chéng xìn sì nüè

数会阳九,天祸晋国,奸凶猾夏, 乘衅肆虐。

wǒ dé suī shuāi tiān mìng wèi gǎi

我德虽衰,天命未改。

qián fú qǐ zài jí zhī qìng zhōng xīng yīng líng qī zhī huì bǎi liù zhī jiān jì guò wéi xīn zhī měi rì lóng

干符启再集之庆,中兴应灵期之会,百六之艰既过,惟新之美日隆。

ér shén zhōu zhèn dàng yí méng bō sàn shì mìng róng dí zhī shǒu jú jí chái láng zhī xué cháo tíng měi lín mèi yǒng tàn tòng xīn jí shǒu

而神州振荡,遗氓波散,誓命戎狄之手,局蹐豺狼之穴,朝廷每临寐永叹,痛心疾首。

tiān fá jì jí zuì rén sī yǔn wáng lǚ wèi jiā zì xiāng yú ròu

天罚既集,罪人斯陨,王旅未加,自相鱼肉。

qǐ fēi rén yuàn shén nù tiān jiàng qí zāi

岂非人怨神怒,天降其灾!

lán ài tóng fén xián yú suǒ tàn āi jīn wù xǐ wǒ hòu zhī rén dà shè kuàng kuò wéi jì lóng shì tǎo

兰艾同焚,贤愚所叹,哀矜勿喜,我后之仁,大赦旷廓,唯季龙是讨。

péng qiáo shǐ zhì cū jù dòng jìng zhī jiāng jūn fèn jí chǒu lèi fān rán tóng jǔ

彭谯使至,粗具动静,知将军忿疾丑类,翻然同举。

chéng wèn xīn yù qìng ruò zài jǐ

承问欣豫,庆若在己。

hé zhī jī zhī xiān jué jiè shí zhī yì wù zāi

何知几之先觉,砎石之易悟哉!

yǐn lǐng lái yí guài wú shēng xi

引领来仪,怪无声息。

jiāng jūn chū zì míng zú dàn yù hóng zhòu

将军出自名族,诞育洪胄。

zāo shì duō gù guó qīng jiā fù shēng lí qīn shǔ jiǎ yǎng yì lèi

遭世多故,国倾家覆,生离亲属,假养异类。

suī bī wěi chǒng jiāng yì hé lài

虽逼伪宠,将亦何赖!

wén zhī zhě yóu huò yǒu dào kuàng shēn yīng zhī néng bù fèn kǎi zāi

闻之者犹或有悼,况身婴之,能不愤慨哉!

fēi wǒ zú lèi qí xīn bì yì chéng fǎn zú guī zhèng zhī qiū tú yì jiàn gōng zhī rì yě

非我族类,其心必异, 诚反族归正之秋,图义建功之日也。

ruò jiāng jūn yù nà wǎng yán xuān zhī tóng méng lǜ guān yòu zhī zhòng fǔ hé nán zhī zú shēn wēi zhào wèi wèi guó qián qū suī dòu róng zhī bǎo xī hé qíng bù zhī qù xiàng yǔ bǐ zhū gǔ jīn wèi zú wèi yù

若将军喻纳往言,宣之同盟,率关右之众,辅河南之卒,申威赵魏,为国前驱,虽窦融之保西河,黥布之去项羽,比诸古今,未足为喻。

shèng shàng kuān míng zǎi fǔ hóng nà suī shè gōu zhī xì shǎng zhī gù xíng yōng chǐ zhī hèn hóu zhī liè guó

圣上宽明,宰辅弘纳,虽射钩之隙,赏之故行,雍齿之恨,侯之列国。

kuàng èr sān zǐ wú nǎng rén zhī xián ér yù tiān qǐ zhī huì dāng rú yǐng xiǎng yǒu hé chí yí

况二三子无曩人之嫌,而遇天启之会,当如影响,有何迟疑!

jīn liù jūn jiè yán shuǐ lù qí jǔ xióng pí yǒng yuè hé shì zhēng xiān fēng dí yī jiāo yù shí tóng suì suī fù hòu huǐ hé jiē jí yǐ

今六军诫严,水陆齐举,熊罴踊跃,龁噬争先,锋镝一交,玉石同碎,虽复后悔,何嗟及矣!

pū yǐ bù cái shì hé guó chǒng suī shí bù mǐn chéng wéi xíng li zhī zhǔ qū qū zhī qíng hái xìn suǒ jù

仆以不才,世荷国宠,虽实不敏,诚为行李之主,区区之情,还信所具。

fu jī shì bù xiān xiān bù hòu huǐ zì qiú duō fú wéi jiāng jūn tú zhī

夫机事不先,鲜不后悔,自求多福,唯将军图之。

cháo tíng suì bù guǒ běi fá rén jiē huái hèn

朝廷遂不果北伐,人皆怀恨。

tǎn zài zhí shù nián qiān shì zhōng

坦在职数年,迁侍中。

shí chéng dì měi xìng chéng xiàng wáng dǎo fǔ bài dǎo qī cáo shì yǒu tóng jiā rén tǎn měi qiē jiàn

时成帝每幸丞相王导府,拜导妻曹氏,有同家人,坦每切谏。

shí dì kè rì nà hòu ér shàng shū zuǒ pú yè wáng bīn zú yì zhě yǐ wéi yù què qī

时帝刻日纳后,而尚书左仆射王彬卒,议者以为欲却期。

tǎn yuē hūn lǐ zhī zhòng zhòng yú jiù rì shí

坦曰:“婚礼之重, 重于救日蚀。

jiù rì shí yǒu hòu zhī sàng tài zǐ duò jǐng zé zhǐ

救日蚀,有后之丧,太子堕井,则止。

nà hòu shèng lǐ qǐ kě yǐ chén sàng ér fèi

纳后盛礼,岂可以臣丧而废!

cóng zhī

” 从之。

jí dì jì jiā yuán fú yóu wěi zhèng wáng dǎo tǎn měi fā fèn yǐ guó shì wèi jǐ yōu cháng cóng róng yán yú dì yuē bì xià chūn qiū yǐ zhǎng shèng jìng rì jī yi bó nà cháo chén zī zōu shàn dào

及帝既加元服,犹委政王导,坦每发愤,以国事为己忧,尝从容言于帝曰: “陛下春秋以长,圣敬日跻,宜博纳朝臣,谘诹善道。

yóu shì wǔ dǎo chū wèi tíng wèi yàng yàng bú yuè yǐ jí qù zhí

”由是忤导,出为廷尉,怏怏不悦,以疾去职。

jiā sàn qí cháng shì qiān shàng shū wèi bài

加散骑常侍,迁尚书,未拜。

jí dǔ yǔ bīng shěng zhī nǎi liú tì

疾笃,庾冰省之,乃流涕。

tǎn kǎi rán yuē dà zhàng fū jiāng zhōng bù wèn ān guó níng jiā zhī shù nǎi zuò r nǚ zǐ xiāng wèn yá

坦慨然曰:“大丈夫将终不问安国宁家之术,乃作儿女子相问邪!

bīng shēn xiè yān

”冰深谢焉。

lín zhōng yǔ yǔ liàng shū yuē bù wèi jí kǔ suì zhì dùn bì zì xǐng mián mián yǎn hū wú rì

临终,与庾亮书曰:“不谓疾苦,遂至顿弊,自省绵绵,奄忽无日。

xiū duǎn mìng yě jiāng hé suǒ bēi

修短命也,将何所悲!

dàn yǐ shēn wǎng míng méi cháo ēn bù bào suǒ huái wèi xù jí mìng duō hèn ěr

但以身往名没,朝恩不报,所怀未叙,即命多恨耳!

zú xià yǐ bó jiù zhī zūn jū fāng bó zhī zhòng kàng wēi gù miǎn míng zhèn tiān xià cuī chuán zhī zuǒ cháng yuàn xià fēng

足下以伯舅之尊,居方伯之重,抗威顾眄,名震天下,榱椽之佐,常愿下风。

shǐ jiǔ fù shì xù sì hǎi yī tǒng fēng jīng guān yú zhōng yuán fǎn zǐ jí yú huá rǎng shì sù xī zhī wèi yǒng kāng kǎi zhī běn chéng yǐ

使九服式序,四海一统,封京观于中原,反紫极于华壤,是宿昔之味咏,慷慨之本诚矣。

jīn zhōng dào ér bì qǐ bù xī zāi

今中道而毙,岂不惜哉!

ruò sǐ ér yǒu líng qián tīng fēng liè

若死而有灵,潜听风烈。

é zú shí nián wǔ shí yī

”俄卒,时年五十一。

zhuī zèng guāng lù xūn shì yuē jiǎn

追赠光禄勋,谥曰简。

liàng bào shū yuē tíng wèi kǒng jūn shén yóu tǐ lí wū hū āi zāi

亮报书曰:“廷尉孔君,神游体离,呜呼哀哉!

de bā yuè shí wǔ rì shū zhī jí huàn zhuǎn dǔ suì bù qǐ jì bēi hèn shāng chǔ bù néng zì shèng

得八月十五日书,知疾患转笃,遂不起济,悲恨伤楚,不能自胜。

zú xià fāng zài zhōng nián sù shǎo jí huàn suī tiān mìng yǒu zài yì huò chū bù tú

足下方在中年,素少疾患, 虽天命有在,亦祸出不图。

qiě zú xià cái jīng yú shì shì cháng xū cái kuàng yú jīn rì bèi xiāng tòng xī

且足下才经于世,世常须才,况于今日,倍相痛惜。

wú yǐ guǎ fá tiǎn dāng dà rèn guó chǐ wèi xuě sù yè yōu fèn

吾以寡乏,忝当大任,国耻未雪,夙夜忧愤。

cháng yù zú xià tóng zài wài fān lù lì shí shì

常欲足下同在外籓,戮力时事。

cǐ qíng wèi guǒ lái shū yǎn zhì

此情未果,来书奄至。

shēn xún wǎng fù bù jué tì yǔn

申寻往复,不觉涕陨。

shēn míng zú xià kāng kǎi zhī huái shēn tòng zú xià bù suí zhī zhì

深明足下慷慨之怀,深痛足下不遂之志。

miǎo rán yǒng gé fu fù hé yán

邈然永隔,夫复何言!

jǐn qiǎn bào dá bìng zhì báo jì wàng zú xià jiàng shén xiǎng zhī

谨遣报答,并致薄祭,望足下降神飨之。

zi hùn sì

”子混嗣。

yán zì péng zǔ

严字彭祖。

zǔ fù yì quán jiāo lìng míng chá guò rén

祖父奕,全椒令,明察过人。

shí yǒu yí qí jiǔ zhě shǐ tí rù mén yì yáo ā zhī yuē rén xiǎng wú liǎng yīng jiǔ qí yī hé gù fēi yě

时有遗其酒者,始提入门,奕遥呵之曰:“人饷吾两罂酒,其一何故非也?

jiǎn shì zhī yī yīng guǒ shì shuǐ

”检视之,一罂果是水。

huò wèn yì hé yǐ zhī zhī xiào yuē jiǔ zhòng shuǐ qīng tí jiǔ zhě shǒu yǒu qīng zhòng zhī yì gù ěr

或问奕何以知之, 笑曰:“酒重水轻,提酒者手有轻重之异故耳。

zài guān yǒu huì huà jí zú shì rén ruò sàng cí qīn yān

”在官有惠化,及卒,市人若丧慈亲焉。

fù lún huáng mén láng

父伦,黄门郎。

yán shǎo shì zhōu jùn lì sī tú yuàn shàng shū diàn zhōng láng

严少仕州郡,历司徒掾、尚书殿中郎。

yīn hào lín yáng zhōu qǐng wéi bié jià

殷浩临扬州,请为别驾。

qiān shàng shū zuǒ chéng

迁尚书左丞。

shí cháo tíng chóng shù hào yǐ kàng nǐ huán wēn wēn shēn yǐ bù píng

时朝廷崇树浩,以抗拟桓温,温深以不平。

hào yòu yǐn jiē huāng rén móu lì gōng yú kǔn wài

浩又引接荒人,谋立功于阃外。

yán yán yú hào yuē dāng jīn shí shì jiān nán kě wèi bǎi liù zhī yùn shǐ jūn qū jǐ yìng wù shǔ dāng qí huì

严言于浩曰:“当今时事艰难,可谓百六之运,使君屈己应务,属当其会。

shèng huái suǒ yǐ rì zè fěi xiè lín cháo jīn jīn měi yù shēn gēn gù běn jìng biān níng guó ěr yì qǐ zhì sī zāi

圣怀所以日昃匪懈,临朝斤斤,每欲深根固本,静边宁国耳,亦岂至私哉!

ér chù rèn zhě suǒ zhì bù tóng suǒ jiàn gè yì rén kǒu yún yún wú suǒ bù zhì

而处任者所志不同,所见各异,人口云云,无所不至。

qǐng lái tiān shí rén qíng liáng kě hán xīn

顷来天时人情,良可寒心。

gǔ rén wéi zhèng fáng rén zhī kǒu shèn yú fáng chuān

古人为政,防人之口甚于防川。

jiàn rì shì zuò yì yǐ cū shēn suǒ huái bù shěn jìng dāng hé yǐ zhèn zhī

间日侍座,亦已粗申所怀,不审竟当何以镇之?

lǎo zi yún fu wéi bù zhēng zé wàn wù bù nán yǔ zhī zhēng cǐ yán bù kě bù chá yě

《老子》云‘夫唯不争,则万物不难与之争’,此言不可不察也。

yú yì gù wèi cháo tíng yi gèng míng shòu rèn zhī fāng hán péng kě zhuān zhēng fá xiāo cáo shǒu guǎn yuè nèi wài zhī rèn gè yǒu yōu sī

愚意故谓朝廷宜更明授任之方,韩彭可专征伐,萧曹守管籥,内外之任,各有攸司。

shēn sī lián lìn qū shēn zhī dào píng bó xiāng hè zhī yì lìng wǎn rán tōng shùn rén wú jiàn yán rán hòu nǎi kě bǎo dà dìng gōng píng jì tiān xià yě

深思廉蔺屈申之道, 平勃相和之义,令婉然通顺,人无间言,然后乃可保大定功,平济天下也。

yòu guān qǐng rì jiàng fù zhī tú jiē rén miàn shòu xīn tān ér wú qīn nán yǐ yì gǎn

又观顷日降附之徒,皆人面兽心,贪而无亲,难以义感。

ér jù zhe dū yì zá chǔ rén jiān shǐ jūn cháng pí shèng tǐ yǐ jiē zhī xū fǔ kù yǐ zhěng zhī zú yǐ yí huò shì tīng ěr

而聚著都邑,杂处人间,使君常疲圣体以接之,虚府库以拯之,足以疑惑视听耳。

hào shēn nà zhī

”浩深纳之。

jí āi dì jiàn zuò yì suǒ chéng tǒng shí duō yì yì

及哀帝践阼,议所承统,时多异议。

yán yǔ dān yáng yǐn yǔ hé yì yuē shùn běn jū zhèng qīn qīn bù kě duó yi jì chéng huáng dì

严与丹阳尹庾和议曰:“顺本居正,亲亲不可夺,宜继成皇帝。

zhū rú xián yǐ yán yì wèi zhǎng jìng cóng zhī

”诸儒咸以严议为长,竟从之。

lóng hé yuán nián zhào yuē tiān wén shī dù tài shǐ suī yǒu ráng qí zhī shì yóu xìn shěng lǚ zhāng

隆和元年,诏曰:“天文失度,太史虽有禳祈之事,犹衅眚屡彰。

jīn yù yī hóng sì zhī zhì yú tài jí diàn qián tíng qīn zhí qián sù

今欲依鸿祀之制,于太极殿前庭亲执虔肃。

yán jiàn yuē hóng sì suī chū shàng shū dà chuán xiān rú suǒ bù jiù lì dài mò zhī xìng chéng tiān jiē shén qǐ kě yǐ yí dài xíng shì hu

”严谏曰:“鸿祀虽出《尚书大传》,先儒所不究, 历代莫之兴,承天接神,岂可以疑殆行事乎!

tiān dào wú qīn wéi dé shì fǔ bì xià zhī shùn gōng jìng liú xīn zhào shù kě yǐ xiāo zāi fù yì

天道无亲,唯德是辅,陛下祗顺恭敬, 留心兆庶,可以消灾复异。

jiē yǐ dǎo ér xíng zhī dé hé shén míng qiū dǎo jiǔ yǐ qǐ xū qū wàn shèng zhī zūn xiū zá sì zhī shì

皆已蹈而行之,德合神明,丘祷久矣,岂须屈万乘之尊, 修杂祀之事!

jūn jǔ bì shū kě bù shèn yú

君举必书,可不慎欤!

dì jiā zhī ér zhǐ

”帝嘉之而止。

yǐ wéi yáng zhōu dà zhōng zhèng yán bù jiù

以为扬州大中正,严不就。

yǒu sī zòu miǎn zhào tè yǐ hóu lǐng shàng shū

有司奏免,诏特以侯领尚书

shí dōng hǎi wáng yì qiú hǎi yán qián táng yǐ shuǐ niú qiān dài shuì qǔ qián zhí dì chū cóng zhī yán jiàn nǎi zhǐ

时东海王奕求海盐、钱塘以水牛牵埭税取钱直,帝初从之,严谏乃止。

chū dì huò shī sī ēn yǐ qián bó cì zuǒ yòu

初,帝或施私恩,以钱帛赐左右。

yán yòu qǐ zhū suǒ bié cì jí gěi chú shí jiē yīng jiǎn shěng

严又启诸所别赐及给厨食,皆应减省。

dì yuē zuǒ yòu duō kùn fá gù yǒu suǒ cì jīn tōng duàn zhī

帝曰:“左右多困乏,故有所赐,今通断之。

yòu chú shàn yi yǒu jiǎn chè sī xiáng jù wén

又厨膳宜有减撤,思详具闻。

yán duō suǒ kuāng yì

”严多所匡益。

tài hé zhōng bài wú xīng tài shǒu jiā zhì zhōng èr qiān dàn

太和中,拜吴兴太守,加秩中二千石。

shàn yú zǎi mù shén dé rén hé

善于宰牧,甚得人和。

yú háng fù rén jīng nián huāng mài qí zi yǐ huó fu zhī xiōng zi

余杭妇人经年荒, 卖其子以活夫之兄子。

wǔ kāng yǒu xiōng dì èr rén qī gè yǒu yùn dì yuǎn xíng wèi fǎn yù huāng suì bù néng liǎng quán qì qí zi ér huó dì zǐ

武康有兄弟二人,妻各有孕,弟远行未反,遇荒岁,不能两全,弃其子而活弟子。

yán bìng bāo jiàn zhī

严并褒荐之。

yòu zhēn shǎng cái néng zhī shì lùn zhě měi yān

又甄赏才能之士,论者美焉。

wǔ nián yǐ jí qù zhí zú yú jiā

五年,以疾去职, 卒于家。

sān zi dào mín xuān chéng nèi shǐ

三子:道民,宣城内史;

jìng mín sàn qí shì láng

静民,散骑侍郎;

fú mín tài zǐ xǐ mǎ jiē wèi sūn ēn suǒ hài

福民,太子洗马,皆为孙恩所害。

qún zì jìng lín yán shū fù yě

群字敬林,严叔父也。

yǒu zhì jú zhì shàng bù jī

有智局,志尚不羁。

sū jùn rù shí tou shí kuāng shù yǒu chǒng yú jùn bīn cóng shén shèng

苏峻入石头,时匡术有宠于峻,宾从甚盛。

qún yǔ cóng xiōng yú tóng háng yú héng táng yù zhī yú zhǐ yǔ yǔ ér qún chū bù shì shù

群与从兄愉同行于横塘,遇之,愉止与语,而群初不视术。

shù nù yù rèn zhī

术怒,欲刃之。

yú xià chē bào shù yuē wú dì fā kuáng qīng wèi wǒ yòu zhī

愉下车抱术曰:“吾弟发狂,卿为我宥之。

nǎi huò miǎn

”乃获免。

hòu jùn píng wáng dǎo bǎo cún shù cháng yīn zhòng zuò lìng shù quàn qún jiǔ yǐ shì héng táng zhī hàn

后峻平,王导保存术,尝因众坐,令术劝群酒,以释横塘之憾。

qún dá yuē qún fēi kǒng zǐ ě tóng kuāng rén

群答曰:“群非孔子,厄同匡人。

suī yáng hé bù qì yīng huà wèi jiū zhì yú shí zhě yóu zēng qí mù

虽阳和布气, 鹰化为鸠,至于识者,犹憎其目。

dǎo yǒu kuì sè

”导有愧色。

shì lì zhōng chéng

仕历中丞。

xìng shì jiǔ dǎo cháng jiè zhī yuē qīng héng yǐn bú jiàn jiǔ jiā fù bù bù rì yuè jiǔ mí làn yá

性嗜酒,导尝戒之曰: “卿恒饮,不见酒家复瓿布,日月久糜烂邪?

dá yuē gōng bú jiàn ròu zāo yān gèng kān jiǔ yá

”答曰:“公不见肉糟淹更堪久邪?

cháng yǔ qīn yǒu shū yún jīn nián tián de qī bǎi shí shú mǐ bù zú le qū niè shì

” 尝与亲友书云:“今年田得七百石秫米,不足了曲糵事。

qí dān miǎn rú cǐ

”其耽湎如此。

zú yú guān

卒于官。

sì zi chén

嗣子沉。

chén zì dé dù yǒu měi míng

沉字德度,有美名。

hé chōng jiàn chén yú wáng dǎo yuē wén sī tōng mǐn yi dēng zǎi mén

何充荐沉于王导曰:“文思通敏,宜登宰门。

pì chéng xiàng sī tú yuàn láng yá wáng wén xué bìng bù jiù

”辟丞相司徒掾、琅邪王文学,并不就。

cóng xiōng tǎn yǐ qiú yí zhī cí bù shòu

从兄坦以裘遗之,辞不受。

tǎn yuē yàn píng zhòng jiǎn sì qí xiān rén tún jiān bù yǎn dòu yóu hú qiú shù shí nián qīng fù hé cí

坦曰:“晏平仲俭,祀其先人,豚肩不掩豆,犹狐裘数十年,卿复何辞!

yú shì shòu ér fú zhī

于是接受了衣服并穿上。

shì shí chén yǔ wèi yǐ yú qiú yú cún xiè fèng bìng wèi sì zú zhī jùn

是时沉与魏𫖮、 虞球、虞存、谢奉并为四族之俊。

chén zi xīn wèi zhì wú xīng tài shǒu tíng wèi

沉子𫷷,位至吴兴太守、廷尉。

xīn zi lín zhī yǐ cǎo shū shàn míng yòu wèi wú xīng tài shǒu shì zhōng

𫷷子琳之,以草书擅名,又为吴兴太守,侍中。

dīng tán zì shì kāng kuài jī shān yīn rén yě

丁潭,字世康,会稽山阴人也。

zǔ gù wú sī tú

祖固,吴司徒。

fù mí liáng zhōu cì shǐ

父弥,梁州刺史。

tán chū wèi jùn gōng cáo chá xiào lián chú láng zhōng shāo qiān chéng xiàng xi gé jì jiǔ

潭初为郡功曹,察孝廉,除郎中,稍迁丞相西阁祭酒。

shí yuán dì chēng zhì shǐ gè chén shí shì sǔn yì tán shàng shū yuē

时元帝称制,使各陈时事损益,潭上书曰:

wèi guó zhě shì rén xū cái gài èr qiān dàn zhǎng lì shì yě

为国者恃人须才,盖二千石长吏是也。

ān kě bù míng jiǎn qí cái shǐ bì yǔn dàng

安可不明简其才,使必允当。

jì rán de qí rén shǐ jiǔ yú qí zhí zài guān zhě wú gǒu qiě jū xià zhě yǒu héng xīn cǐ wéi zhèng zhī jiào yě

既然得其人,使久于其职,在官者无苟且,居下者有恒心,此为政之较也。

jīn zhī zhǎng lì qiān zhuǎn jì shù yǒu sòng yíng zhī fèi

今之长吏,迁转既数,有送迎之费。

gǔ rén sān zài kǎo jì sān kǎo chù zhì zhōng cái chù jú gù nán yǐ sù chéng yǐ

古人三载考绩,三考黜陟,中才处局,故难以速成矣。

fu bīng suǒ yǐ fáng yù wèi rán zhèn yā jiān xiōng zhōu suī sān shèng gōng chéng yóu wǔ

夫兵所以防御未然,镇压奸凶,周虽三圣,功成由武。

jīn róng zhàn zhī shì yì yi liú xīn jiǎn xuǎn jīng ruì yǐ bèi bù yú

今戎战之世,益宜留心, 简选精锐,以备不虞。

wú shì zé yōu qí shēn yǒu nán zé zé qí lì

无事则优其身,有难则责其力。

qiè wén jīn zhī bīng shì huò sī yǒu yì shǐ ér yíng chén bù chōng

窃闻今之兵士,或私有役使, 而营陈不充。

fu wèi guó zhě yóu wèi jiā yě

夫为国者,由为家也。

jì cái lì zhī suǒ rèn shěn qū shè zhī jǔ dòng bù yíng nán chéng zhī gōng sǔn qì fèn wài zhī yì

计财力之所任,审趋舍之举动,不营难成之功, 损弃分外之役。

jīn bīng rén wèi qiáng dāng shěn qí yi jīng tú yuǎn jǔ wèi xiàn dà jié gèng shǐ lì dān cái jǐn ér wēi wàng cuò ruò yě

今兵人未强,当审其宜,经涂远举,未献大捷,更使力单财尽而威望挫弱也。

jí dì jiàn zuò bài fù mǎ dū wèi fèng cháo qǐng shàng shū cí bù láng

及帝践阼,拜驸马都尉、奉朝请、尚书祠部郎。

shí láng yá wáng póu shǐ shòu fēng dì yù yǐn cháo xián wèi qí guó shàng qīng jiāng yòng tán yǐ wèn zhōng shū lìng hè xún

时琅邪王裒始受封,帝欲引朝贤为其国上卿,将用潭,以问中书令贺循。

xún yuē láng zhōng lìng zhí wàng qīng zhòng shí yí shěn shòu

循曰:“郎中令职望清重,实宜审授。

tán qīng chún zhēn cuì yā yǒu yǐn zhèng shèng míng suǒ jiǎn cái shí yi zhī

潭清淳贞粹,雅有隐正,圣明所简,才实宜之。

suì wèi láng yá wáng láng zhōng lìng

”遂为琅邪王郎中令。

huì póu hōng tán shàng shū qiú xíng zhōng sàng lǐ yuē zài sān zhī yì lǐ yǒu dá zhì jìn dài yǐ lái huò suí shí jiàng shā yi yī kuāng gé yǐ dūn yú hòu zhé àn lìng wén wáng hóu zhī sàng guān liáo fú zhǎn jì zàng ér chú

会裒薨,潭上疏求行终丧礼,曰:“在三之义,礼有达制,近代已来,或随时降杀,宜一匡革, 以敦于后,辄案令文,王侯之丧,官僚服斩,既葬而除。

jīn guó wú jì tǒng sàng tíng wú zhǔ chén shí lòu jiàn bù zú dāng zhòng miù hé shǒu rèn lǐ yi zhōng sàng

今国无继统,丧庭无主, 臣实陋贱,不足当重,谬荷首任,礼宜终丧。

zhào xià bó yì

”诏下博议。

guó zǐ jì jiǔ dù yí yì gǔ zhě liàng ān sān nián bù yán

国子祭酒杜夷议:“古者谅暗,三年不言。

xià jí zhōu shì shuì shuāi xiào mìng

下及周世,税衰效命。

chūn qiū zhī shí tiān zǐ zhū hóu jì zàng ér chú

春秋之时,天子诸侯既葬而除。

cǐ suǒ wèi sān dài sǔn yì lǐ yǒu bù tóng

此所谓三代损益,礼有不同。

gù sān nián zhī sàng yóu cǐ ér fèi

故三年之丧,由此而废。

rán zé hàn wén zhī zhào hé yú suí shí fán yǒu guó zhě jiē yi tóng yě fēi wéi shī yú dì huáng ér yǐ

然则汉文之诏,合于随时,凡有国者,皆宜同也,非唯施于帝皇而已。

àn lǐ shāng yǔ wú hòu jiàng yú chéng rén

案礼,殇与无后,降于成人。

yǒu hòu jì zàng ér chú

有后,既葬而除。

jīn bù dé yǐ wú hòu zhī gù ér dú bù chú yě

今不得以无后之故而独不除也。

yú yǐ dīng láng zhōng yīng chú shuāi má zì yi zhǔ jì yǐ zhōng sān nián

愚以丁郎中应除衰麻,自宜主祭,以终三年。

tài cháng hè xún yì lǐ tiān zǐ zhū hóu jù yǐ zhì zūn lín rén shàng xià zhī yì qún chén zhī lǐ zì gǔ yǐ lái qí lì yī yě

”太常贺循议:“礼,天子诸侯俱以至尊临人,上下之义,群臣之礼,自古以来,其例一也。

gù lǐ shèng zé bìng quán qí zhòng lǐ shā zé cóng qí jiàng

故礼盛则并全其重,礼杀则从其降。

chūn qiū zhī shì tiān zǐ zhū hóu bù xíng sān nián

春秋之事,天子诸侯不行三年。

zhì yú chén wèi jūn fú yì yi yǐ jūn wèi jié wèi yǒu jūn chú ér chén fú jūn fú ér chén chú zhě

至于臣为君服,亦宜以君为节,未有君除而臣服,君服而臣除者。

jīn fǎ lìng zhū hóu qīng xiàng guān shǔ wèi jūn zhǎn shuāi jì zàng ér chú

今法令,诸侯卿相官属为君斩衰,既葬而除。

yǐ lìng wén yán zhī míng zhū hóu bù yǐ sān nián zhī sàng yǔ tiān zi tóng kě zhī yě

以令文言之,明诸侯不以三年之丧与天子同可知也。

jūn ruò suì fú zé chén zǐ qīng zhòng wú yīng chú zhě yě

君若遂服,则臣子轻重无应除者也。

ruò dāng jiē chú wú yī rén dú zhòng zhī wén

若当皆除,无一人独重之文。

lǐ yǒu shè zhǔ ér wú shè zhòng gù dà gōng zhī qīn zhǔ rén sàng zhě bì wèi zhī zài jì liàn xiáng yǐ dà gōng zhī fú zhǔ rén sān nián sàng zhě yě

礼有摄主而无摄重,故大功之亲主人丧者,必为之再祭练祥,以大功之服,主人三年丧者也。

gǒu wèi zhū hóu yǔ tiān zǐ tóng zhì guó yǒu sì wáng zì bù quán fú ér rén zhǔ jū sāng sù fú zhǔ jì sān nián bù shè jí shì yǐ zūn lìng zhì

苟谓诸侯与天子同制,国有嗣王,自不全服,而人主居丧,素服主祭,三年不摄吉事,以尊令制。

ruò dāng yuǎn jì sān dài lìng fù jiù diǎn bù yī fǎ lìng zhě zé hóu zhī fú guì jiàn yī lì yì bù dé wéi yī rén lùn

若当远迹三代,令复旧典,不依法令者,则侯之服贵贱一例,亦不得唯一人论。

yú shì zhào shǐ chú fú xīn sàng sān nián

” 于是诏使除服,心丧三年。

tài xìng sān nián qiān wáng dǎo piào qí sī mǎ zhuǎn zhōng shū láng chū wèi guǎng wǔ jiāng jūn dōng yáng tài shǒu yǐ qīng jié jiàn chēng

太兴三年,迁王导骠骑司马,转中书郎,出为广武将军、东阳太守,以清洁见称。

zhēng wèi tài zǐ zuǒ wèi lǜ bù bài

征为太子左卫率,不拜。

chéng dì jiàn zuò yǐ wéi sàn qí cháng shì shì zhōng

成帝践阼,以为散骑常侍、侍中。

sū jùn zuò luàn dì meng chen yú shí tou wéi tán jí shì zhōng zhōng yā liú chāo děng suí cóng bù lí dì cè

苏峻作乱,帝蒙尘于石头,唯潭及侍中钟雅、刘超等随从不离帝侧。

jùn zhū yǐ gōng cì jué yǒng ān bó qiān dà shàng shū xǐ tíng wèi lèi qiān zuǒ guāng lù dài fu lǐng guó zǐ jì jiǔ běn guó dà zhōng zhèng jiā sàn qí cháng shì

峻诛,以功赐爵永安伯,迁大尚书,徙廷尉,累迁左光禄大夫、领国子祭酒、本国大中正,加散骑常侍。

kāng dì jí wèi lǚ biǎo qǐ hái gǔ

康帝即位,屡表乞骸骨。

zhào yǐ guāng lù dài fu hái dì mén shī xíng mǎ lù zhì yī rú jiù zhì gěi chuán zhào èr rén cì qián èr shí wàn chuáng zhàng rù xí

诏以光禄大夫还第,门施行马,禄秩一如旧制,给传诏二人,赐钱二十万,床帐褥席。

nián bā shí zú

年八十,卒。

zèng shì zhōng dài fū rú gù shì yuē jiǎn

赠侍中,大夫如故,谥曰简。

wáng dǎo cháng wèi kǒng jìng kāng yǒu gōng cái ér wú gōng wàng dīng shì kāng yǒu gōng wàng ér wú gōng cái

王导尝谓孔敬康有公才而无公望,丁世康有公望而无公才。

zi huà wèi zhì sàn qí shì láng

子话,位至散骑侍郎。

zhāng mào zì wěi kāng shǎo dān pín yǒu zhì xíng wèi xiāng lǐ suǒ jìng xìn

张茂,字伟康,少单贫,有志行,为乡里所敬信。

chū qǐ yì bīng tǎo zéi chén bīn yī jùn yòng quán

初起义兵,讨贼陈斌,一郡用全。

yuán dì pì wèi yuàn shǔ

元帝辟为掾属。

guān yǒu lǎo niú shù shí jiāng mài zhī mào yuē shā niú yǒu jìn mǎi zhě bù dé zhé tú chǐ lì pí lǎo yòu bù rèn gēng jià shì yǐ wú yòng zhī wù shōu bǎi xìng lì yě

官有老牛数十,将卖之,茂曰:“杀牛有禁,买者不得辄屠, 齿力疲老,又不任耕驾,是以无用之物收百姓利也。

dì nǎi zhǐ

”帝乃止。

qiān tài zǐ yòu wèi lǜ chū bǔ wú xīng nèi shǐ

迁太子右卫率,出补吴兴内史。

chén chōng zhī fǎn yě mào yǔ sān zi bìng yù hài

沈充之反也,茂与三子并遇害。

mào dì àng wèi zhōu zhá jiāng jūn chōng tǎo zhá àng yòu sǐ zhī

茂弟盎,为周札将军,充讨札,盎又死之。

zèng mào tài pú

赠茂太仆。

mào shǎo shí mèng de dà xiàng yǐ wèn zhān mèng wàn tuī

茂少时梦得大象,以问占梦万推。

tuī yuē jūn dāng wèi dà jùn ér bù shàn yě

推曰:“君当为大郡,而不善也。

wèn qí gù tuī yuē xiàng zhě dà shòu shòu zhě shǒu yě gù zhī dāng de dà jùn

”问其故,推曰:“象者大兽,兽者守也,故知当得大郡。

rán xiàng yǐ chǐ fén wéi rén suǒ hài

然象以齿焚,为人所害。

guǒ rú qí yán

”果如其言。

táo huí dān yáng rén yě

陶回,丹阳人也。

zǔ jī wú jiāo zhōu cì shǐ

祖基,吴交州刺史。

fù kàng tài zǐ zhōng shù zǐ

父抗,太子中庶子。

huí pì sī kōng fǔ zhōng jūn zhǔ bù bìng bù jiù

回辟司空府中军、 主簿,并不就。

dà jiàng jūn wáng dūn mìng wèi cān jūn zhuǎn zhōu bié jià

大将军王敦命为参军,转州别驾。

dūn sǐ sī tú wáng dǎo yǐn wéi cóng shì zhōng láng qiān sī mǎ

敦死,司徒王导引为从事中郎, 迁司马。

sū jùn zhī yì huí yǔ kǒng tǎn yán yú dǎo qǐng zǎo chū bīng shǒu jiāng kǒu yǔ zài tǎn chuán

苏峻之役,回与孔坦言于导,请早出兵守江口,语在坦传。

jùn jiāng zhì huí fù wèi liàng yuē jùn zhī shí tou yǒu zhòng shù bù gǎn zhí xià bì xiàng xiǎo dān yáng nán dào bù lái yi fú bīng yào zhī kě yī zhàn ér qín

峻将至,回复谓亮曰:“峻知石头有重戍,不敢直下,必向小丹阳南道步来,宜伏兵要之,可一战而擒。

liàng bù cóng

”亮不从。

jùn guǒ yóu xiǎo dān yáng jīng mò líng mí shī dào féng jùn rén zhí yǐ wéi xiāng dǎo

峻果由小丹阳经秣陵,迷失道,逢郡人,执以为乡导。

shí jùn yè xíng shén wú bù fèn

时峻夜行,甚无部分。

liàng wén zhī shēn huǐ bù cóng huí děng zhī yán

亮闻之,深悔不从回等之言。

xún wáng shī bài jì huí huán běn xiàn shōu hé yì jūn de qiān yú rén bìng wèi bù jūn yǔ táo kǎn wēn jiào děng bìng lì gōng jùn yòu bié pò hán zhāo yǐ gōng fēng kāng lè bó

寻王师败绩,回还本县,收合义军, 得千余人,并为步军,与陶侃、温峤等并力攻峻,又别破韩晁,以功封康乐伯。

shí dà zéi xīn píng gāng wéi chí fèi sī tú wáng dǎo yǐ huí yǒu qì gàn zhuó bǔ běi jūn zhōng hou é zhuǎn zhōng hù jūn

时大贼新平,纲维弛废,司徒王导以回有器干,擢补北军中候,俄转中护军。

jiǔ zhī qiān zhēng lǔ jiāng jūn wú xīng tài shǒu

久之,迁征虏将军、吴兴太守。

shí rén jī gǔ guì sān wú yóu shén

时人饥谷贵,三吴尤甚。

zhào yù tīng xiāng yù mài yǐ zhěng yī shí zhī jí

诏欲听相鬻卖,以拯一时之急。

huí shàng shū yuē dāng jīn tiān xià bù pǔ huāng jiǎn wéi dú dōng tǔ gǔ jià piān guì biàn xiāng yù mài shēng bì yuǎn liú běi zéi wén zhī jiāng kuī jiāng chǎng

回上疏曰:“当今天下不普荒俭,唯独东土谷价偏贵,便相鬻卖,声必远流, 北贼闻之,将窥疆场。

rú yú chén yì bù rú kāi cāng lǐn yǐ zhèn zhī

如愚臣意,不如开仓廪以振之。

nǎi bù dài bào zhé biàn kāi cāng jí gē fǔ jùn jūn zī shù wàn hú mǐ yǐ jiù fá jué yóu shì yī jìng huò quán

”乃不待报,辄便开仓,及割府郡军资数万斛米以救乏绝,由是一境获全。

jì ér xià zhào bìng chì kuài jī wú jùn yī huí zhèn xù èr jùn lài zhī

既而下诏,并敕会稽、吴郡依回振恤,二郡赖之。

zài jùn sì nián zhēng bài lǐng jūn jiāng jūn jiā sàn qí cháng shì zhēng lǔ jiāng jūn rú gù

在郡四年,征拜领军将军,加散骑常侍,征虏将军如故。

huí xìng yǎ zhèng bù dàn qiáng yù

回性雅正,不惮强御。

dān yáng yǐn huán jǐng nìng shì wáng dǎo shèn wéi dǎo suǒ nì

丹阳尹桓景佞事王导,甚为导所昵。

huí cháng kāng kǎi wèi jǐng fēi zhèng rén bù yí qīn xiá

回常慷慨谓景非正人,不宜亲狎。

huì yíng huò shǒu nán dòu jīng xún dǎo yǔ huí yuē nán dòu yáng zhōu fēn ér yíng huò shǒu zhī wú dāng xùn wèi yǐ yàn cǐ zhé

会荧惑守南斗经旬,导语回曰:“南斗,扬州分,而荧惑守之,吾当逊位以厌此谪。

huí dá yuē gōng yǐ míng dé zuò xiāng fǔ bì shèng zhǔ dāng qīn zhōng zhēn yuǎn xié nìng ér yǔ huán jǐng zào xī yíng huò hé yóu tuì shè

”回答曰:“公以明德作相,辅弼圣主,当亲忠贞,远邪佞,而与桓景造膝,荧惑何由退舍!

dǎo shēn kuì zhī xián hé èr nián yǐ jí cí zhí dì bù xǔ

”导深愧之咸和二年,以疾辞职,帝不许。

xǐ hù jūn jiāng jūn cháng shì lǐng jūn rú gù wèi bài zú nián wǔ shí yī

徙护军将军,常侍、领军如故,未拜,卒,年五十一。

shì yuē wēi

谥曰威。

sì zǐ wāng lòu yǐn wú jì

四子:汪、陋、隐、无忌。

wāng sì jué wèi zhì fǔ guó jiāng jūn xuān chéng nèi shǐ lòu guàn jūn jiāng jūn yǐn shào fǔ wú jì guāng lù xūn xiōng dì xián yǒu yú yòng

汪嗣爵,位至辅国将军、宣城内史,陋冠军将军, 隐少府,无忌光禄勋,兄弟咸有于用。

shǐ chén yuē kǒng yú fù zǐ jì dīng tán děng

史臣曰:孔愉父子暨丁潭等,

xián yǐ xiǎo dàng zhī cái

咸以筱簜之材,

yāo dì gòu zhī yùn

邀缔构之运,

cè míng bà fǔ

策名霸府,

chěng zú gāo qú

骋足高衢,

lì shì qīng jiē

历试清阶,

suì dēng xiǎn yào

遂登显要,

wài xuān zhèng jì

外宣政绩,

nèi jǐn móu yóu

内尽谋猷,

qìng xīn lì yǐ zuǒ shí

罄心力以佐时,

jié gǔ gōng yǐ wèi zhǔ

竭股肱以卫主,

bìng néng bǎo quán míng jié

并能保全名节,

shàn shǐ lìng zhōng

善始令终。

ér yú gāo xiè bǎi wàn zhī zī cí róng shù mǔ zhī zhái hóng zhǐ zú zhī fēn yǒu lián ràng zhī fēng zhě yǐ

而愉高谢百万之赀,辞荣数亩之宅,弘止足之分,有廉让之风者矣。

táo huí chén xié nìng zhī yi yuǎn míng yù mài zhī fēi yi bìng bǔ quē bì wéi liáng kě chēng yě

陶回陈邪佞之宜远,明鬻卖之非宜,并补阙弼违,良可称也。

zàn yuē yú jì gōng cái tán wéi gōng wàng

赞曰:愉既公才,潭唯公望。

lǐng jūn rú yǎ píng yuè zhōng liàng

领军儒雅,平越忠亮。

jūn píng liào dí péng zǔ hóng yì

君平料敌,彭祖弘益。

mào yǐ xiàng fén qún yóu kuāng ě

茂以象焚,群由匡厄。

táo huí guī guò yán tóng jīn shí

陶回规过,言同金石。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →