晋书 · 房玄龄 · Chapter 88 of 130

列传·第五十八章

PinyinModern Translation
Size

li mì shèng yàn xià fāng wáng póu xǔ zī yǔ gǔn sūn guǐ yán hán liú yīn wáng yán wáng tán sāng yú hé qí wú kuǐ

○李密盛彦夏方王裒许孜庾衮孙晷颜含刘殷王延王谈桑虞何琦吴逵

dà yǐ zāi xiào zhī wèi dé yě

大矣哉,孝之为德也!

fēn hún yuán ér lì tǐ dào guàn sān líng

分浑元而立体,道贯三灵;

zī pǐn huì yǐ shùn míng gōng bāo wàn xiàng

资品汇以顺名,功苞万象。

yòng zhī yú guó dòng tiān dì ér jiàng xiū zhēng

用之于国,动天地而降休征;

xíng zhī yú jiā gǎn guǐ shén ér zhāo jǐng fú

行之于家,感鬼神而昭景福。

ruò nǎi bó shī bèi wù zūn rén ān yì róu sè chéng yán yí yí jǐn lè jī xiān jiù yǎng wěi pǐ wàng qú jí bāo sī yì shǔ zhī qín xún gāi yǒu cǎi lán zhī yǒng shì qīn zhī dào yě

若乃博施备物,尊仁安义,柔色承颜,怡怡尽乐,击鲜就养,亹癖忘劬,集包思艺黍之勤,循陔有采兰之咏,事亲之道也。

shǔ shǔ rú zài āi āi wǎng jí jù xīn liú tòng xián suǒ xīng jiē shài fēng shù yǐ tuí xīn fǔ hán quán ér mò qì zhuī yuǎn zhī qíng yě

属属如在,哀哀罔极,聚薪流恸,衔索兴嗟,晒风树以𬯎心,𫖯 寒泉而沫泣,追远之情也。

shěn dé shì shì zhèng wù yí guān jū gāo fěi wēi zài chǒu wú zhēng xié xiū shēng yǐ kuāng huà huái lǚ bīng ér dǐ jié lì shēn zhī xíng yě

审德筮仕,正务移官,居高匪危,在丑无争,协修升以匡化,怀履冰而砥节,立身之行也。

shì yǐ mǐn céng yì yì zūn liù jiào ér jī zhēn guī

是以闵曾翼翼,遵六教而缉贞规;

cài dǒng zhēng zhēng hóng qī tǐ ér chuí lìng jī

蔡董烝烝, 弘七体而垂令迹。

yì yǒu zhì chéng shàng gǎn míng zhī xià zàn guō jù zhì xī jīn zhī qìng

亦有至诚上感,明祗下赞,郭巨致锡金之庆。

yáng yōng biāo shí yù zhī zhǐ

阳雍标莳玉之祉;

wū xún dān yǔ cháo shū hé zhī shì lù chéng bái cuì rǎo gōng wén zhī lú

乌驯丹羽,巢叔和之室,鹿呈白毳,扰功文之庐。

rán zé yīn bǐ xiào cí ér shēng yǒu tì lǐ zài jiān zōng yì guī yī kuí

然则因彼孝慈而生友悌,理在兼综,义归一揆。

fu tiān lún zhī zhòng gòng qì fēn xíng xīn kuì zé yè cuì jīng quán xìng hé zé huá chéng dì è

夫天伦之重,共气分形,心睽则叶悴荆权,性合则华承棣萼。

nǎi yǒu tuī dài shòu xùn jí nàn zhī qíng

乃有推代瘦,徇急难之情;

ràng guǒ tóng qīn jìn huān yú zhī zhì miǎn kuī xiāng sù zài liú chén zhú zhě yú

让果同衾,尽欢愉之致:缅窥缃素,载流尘躅者欤!

jìn shì shǐ zì zhōng cháo dǎi yú jiāng zuǒ suī bǎi liù zhī zāi chuán jí ér jūn zǐ zhī dào wèi xiāo xiào tì míng liú yóu wèi jì zhǒng

晋氏始自中朝,逮于江左,虽百六之灾遄及,而君子之道未消,孝悌名流,犹为继踵。

wáng wěi yuán zhī xíng jǐ xǔ jì yì zhī lì jié xià fāng shèng yàn tǐ zhì xìng yǐ chí fēn yǔ gǔn yán hán dǔ yǒu yú ér xuān fàn zì yú qún shì xián biāo yì dé

王伟元之行己,许季义之立节,夏方、盛彦体至性以驰芬,庾衮、颜含笃友于而宣范,自余群士,咸标懿德。

cǎi qí yí xuàn zú lì jiāo fēng gù zhe xiào yǒu piān yǐ xù qián shǐ yún ěr

采其遗绚,足厉浇风,故著《孝友篇》以续前史云耳。

li mì zì lìng bó qián wéi wǔ yáng rén yě yī míng qián

李密,字令伯,犍为武阳人也,一名虔。

fù zǎo wáng mǔ hé shì jiào

父早亡,母何氏醮。

mì shí nián shù suì gǎn liàn mí zhì zhēng zhēng zhī xìng suì yǐ chéng jí

密时年数岁,感恋弥至,烝烝之性,遂以成疾。

zǔ mǔ liú shì gōng zì fǔ yǎng mì fèng shì yǐ xiào jǐn wén

祖母刘氏,躬自抚养,密奉事以孝谨闻。

liú shì yǒu jí zé tì qì cè xī wèi cháng jiě yī yǐn shàn tāng yào bì xiān cháng hòu jìn

刘氏有疾, 则涕泣侧息,未尝解衣,饮膳汤药必先尝后进。

yǒu xiá zé jiǎng xué wàng pí ér shī shì qiáo zhōu zhōu mén rén fāng zhī yóu xià

有暇则讲学忘疲,而师事谯周,周门人方之游夏。

shǎo shì shǔ wèi láng

少仕蜀,为郎。

shù shǐ wú yǒu cái biàn wú rén chēng zhī

数使吴,有才辩,吴人称之。

shǔ píng tài shǐ chū zhào zhēng wèi tài zǐ xǐ mǎ

蜀平,泰始初,诏征为太子洗马。

mì yǐ zǔ mǔ nián gāo wú rén fèng yǎng suì bù yīng mìng

密以祖母年高,无人奉养,遂不应命。

nǎi shàng shū yuē

乃上疏曰:

chén yǐ xiǎn xìn sù zāo mǐn xiōng shēng hái liù yuè cí fù jiàn bèi xíng nián sì suì jiù duó mǔ zhì

臣以险衅,夙遭闵凶,生孩六月,慈父见背,行年四岁,舅夺母志。

zǔ mǔ liú mǐn chén gū ruò gōng qīn fǔ yǎng

祖母刘愍臣孤弱,躬亲抚养。

chén shǎo duō jí bìng jiǔ suì bù xíng líng dīng xīn kǔ zhì yú chéng lì

臣少多疾病,九岁不行,零丁辛苦,至于成立。

jì wú bǎi shū zhōng xiān xiōng dì mén shuāi zuò báo wǎn yǒu r xi

既无伯叔,终鲜兄弟,门衰祚薄,晚有儿息。

wài wú qī gōng qiáng jìn zhī qīn nèi wú yìng mén wǔ chǐ zhī tóng qióng qióng jié lì xíng yǐng xiāng diào

外无期功强近之亲,内无应门五尺之童,茕茕孑立, 形影相吊。

ér liú zǎo yīng jí bìng cháng zài chuáng rù

而刘早婴疾病,常在床蓐。

chén shì tāng yào wèi cháng fèi lí

臣侍汤药,未尝废离。

zì fèng shèng cháo mù yù qīng huà qián tài shǒu chén kuǐ chá chén xiào lián hòu cì shǐ chén róng jǔ chén xiù cái

自奉圣朝,沐浴清化,前太守臣逵,察臣孝廉,后刺史臣荣,举臣秀才。

chén yǐ gōng yǎng wú zhǔ cí bù fù mìng

臣以供养无主,辞不赴命。

míng zhào tè xià bài chén láng zhōng xún méng guó ēn chú chén xiǎn mǎ

明诏特下,拜臣郎中,寻蒙国恩,除臣洗马。

wěi yǐ wēi jiàn dāng shì dōng gōng fēi chén yǔn shǒu suǒ néng shàng bào

猥以微贱,当侍东宫,非臣陨首所能上报。

chén jù yǐ biǎo wén cí bù jiù zhí

臣具以表闻,辞不就职。

zhào shū qiē jùn zé chén bū màn jùn xiàn bī pò cuī chén shàng dào zhōu sī lín mén jí yú xīng huǒ

诏书切峻,责臣逋慢,郡县逼迫,催臣上道,州司临门,急于星火。

chén yù fèng zhào bēn chí zé liú bìng rì dǔ

臣欲奉诏奔驰,则刘病日笃;

gǒu xùn sī qíng zé gào sù bù xǔ

苟徇私情, 则告诉不许。

chén zhī jìn tuì shí wèi láng bèi

臣之进退,实为狼狈。

fú wéi shèng cháo yǐ xiào zhì tiān xià fán zài gù lǎo yóu méng jīn xù kuàng chén gū kǔ wāng léi zhī jí

伏惟圣朝以孝治天下,凡在故老,犹蒙矜恤,况臣孤苦尪羸之极。

qiě chén shǎo shì wěi cháo lì zhí láng shǔ běn tú huàn dá bù jīn míng jié

且臣少仕伪朝,历职郎署,本图宦达,不矜名节。

jīn chén wáng guó jiàn fú zhì wēi zhì lòu wěi méng bá zhuó chǒng mìng shū sī qǐ gǎn pán huán yǒu suǒ xī jì

今臣亡国贱俘,至微至陋,猥蒙拔擢,宠命殊私,岂敢盘桓,有所希冀!

dàn yǐ liú rì bó xī shān qì xī yān yān rén mìng wēi qiǎn zhāo bù lǜ xī

但以刘日薄西山,气息奄奄,人命危浅,朝不虑夕。

chén wú zǔ mǔ wú yǐ zhì jīn rì

臣无祖母,无以至今日;

zǔ mǔ wú chén wú yǐ zhōng yú nián

祖母无臣,无以终余年。

mǔ sūn èr rén gēng xiāng wéi mìng shì yǐ sī qíng qū qū bù gǎn qì yuǎn

母孙二人,更相为命,是以私情区区不敢弃远。

chén mì jīn nián sì shí yǒu sì zǔ mǔ liú jīn nián jiǔ shí yǒu liù shì chén jìn jié yú bì xià zhī rì zhǎng ér bào yǎng liú zhī rì duǎn yě

臣密今年四十有四,祖母刘今年九十有六,是臣尽节于陛下之日长, 而报养刘之日短也。

wū niǎo sī qíng yuàn qǐ zhōng yǎng

乌鸟私情,愿乞终养。

chén zhī xīn kǔ fēi dàn shǔ zhī rén shì jí èr zhōu mù bó zhī suǒ míng zhī huáng tiān hòu tǔ shí suǒ jiàn jiàn

臣之辛苦,非但蜀之人士及二州牧伯之所明知,皇天后土,实所鉴见。

fú yuàn bì xià jīn mǐn yú chéng tīng chén wēi zhì zhù liú jiǎo xìng bǎo zú yú nián

伏愿陛下矜愍愚诚,听臣微志,庶刘侥幸,保卒余年。

chén shēng dāng yǔn shēn sǐ dàng jié cǎo

臣生当陨身,死当结草。

dì lǎn zhī yuē shì zhī yǒu míng bù xū rán zāi

帝览之曰:“士之有名,不虚然哉!

nǎi tíng zhào

”乃停召。

hòu liú zhōng fú què fù yǐ xiǎn mǎ zhēng zhì luò

后刘终,服阕,复以洗马征至洛。

sī kōng zhāng huá wèn zhī yuē ān lè gōng hé rú

司空张华问之曰:“安乐公何如?

mì yuē kě cì qí huán

”密曰:“可次齐桓。

huá wèn qí gù duì yuē qí huán de guǎn zhòng ér bà yòng shù diāo ér chóng liú

”华问其故,对曰: “齐桓得管仲而霸,用竖刁而虫流。

ān lè gōng de zhū gě liàng ér kàng wèi rèn huáng hào ér sàng guó shì zhī chéng bài yī yě

安乐公得诸葛亮而抗魏,任黄皓而丧国,是知成败一也。

cì wèn kǒng míng yán jiào hé suì

”次问:“孔明言教何碎?

mì yuē xī shùn yǔ gāo yáo xiāng yǔ yǔ gù de jiǎn yā

”密曰:“昔舜、禹、皋陶相与语,故得简雅;

dà gào yǔ fán rén yán yi suì

《大诰》与凡人言,宜碎。

kǒng míng yǔ yán zhě wú jǐ dí yán jiào shì yǐ suì ěr

孔明与言者无己敌,言教是以碎耳。

huá shàn zhī

”华善之。

chū wèi wēn lìng ér zēng jí cóng shì cháng yú rén shū yuē qìng fù bù sǐ lǔ nàn wèi yǐ

出为温令,而憎疾从事,尝与人书曰:“庆父不死,鲁难未已。

cóng shì bái qí shū sī lì sī lì yǐ mì zài xiàn qīng shèn fú zhī hé yě

”从事白其书司隶,司隶以密在县清慎,弗之劾也。

mì yǒu cái néng cháng wàng nèi zhuǎn ér cháo tíng wú yuán nǎi qiān hàn zhōng tài shǒu zì yǐ shī fēn huái yuàn

密有才能,常望内转,而朝廷无援,乃迁汉中太守,自以失分怀怨。

jí cì jiàn dōng táng zhào mì lìng fù shī mò zhāng yuē rén yì yǒu yán yǒu yīn yǒu yuán

及赐饯东堂,诏密令赋诗,末章曰:“人亦有言,有因有缘。

guān wú zhōng rén bù rú guī tián

官无中人,不如归田。

míng míng zài shàng sī yǔ qǐ rán

明明在上,斯语岂然!

wǔ dì fèn zhī yú shì dōu guān cóng shì zòu miǎn mì guān

”武帝忿之,于是都官从事奏免密官。

hòu zú yú jiā

后卒于家。

èr zi cì xìng

二子:赐、兴。

cì zì zōng shí shǎo néng zhǔ wén cháng wèi xuán niǎo fù cí shén měi

赐字宗石,少能属文,尝为《玄鸟赋》,词甚美。

zhōu pì bié jià jǔ xiù cái wèi xíng ér zhōng

州辟别驾,举秀才,未行而终。

xìng zì juàn shí yì yǒu wén cái cì shǐ luō shàng pì bié jià

兴字隽石,亦有文才,刺史罗尚辟别驾。

shàng wèi li xióng suǒ gōng shǐ xìng yì zhèn nán jiāng jūn liú hóng qiú jiù xìng yīn yuàn liú wèi hóng cān jūn ér bù hái

尚为李雄所攻,使兴诣镇南将军刘弘求救,兴因愿留,为弘参军而不还。

shàng bái hóng hóng jí duó qí shǒu bǎn ér qiǎn zhī

尚白弘,弘即夺其手版而遣之。

xìng zhī zài hóng fǔ hóng lì zhū gě kǒng míng yáng shū zǐ jié shǐ xìng jù wèi zhī wén shén yǒu cí lǐ

兴之在弘府, 弘立诸葛孔明、羊叔子碣,使兴俱为之文,甚有辞理。

shèng yàn zì wēng zi guǎng líng rén yě

盛彦,字翁子,广陵人也。

shǎo yǒu yì cái

少有异才。

nián bā suì yì wú tài wèi dài chāng chāng zèng shī yǐ guān zhī yàn yú zuò dá zhī

年八岁,诣吴太尉戴昌,昌赠诗以观之, 彦于坐答之。

cí shén kāng kǎi

辞甚康慨。

mǔ wáng shì yīn jí shī míng yàn měi yán jí wèi cháng bù liú tì

母王氏因疾失明,彦每言及,未尝不流涕。

yú shì bù yīng bì zhào gōng zì shì yǎng mǔ shí bì zì bǔ zhī

于是不应辟召, 躬自侍养,母食必自哺之。

mǔ jì jí jiǔ zhì yú bì shǐ shù jiàn chuí tà

母既疾久,至于婢使数见捶挞。

bì fèn hèn cì yàn zàn xíng qǔ qí cáo jiǔ yí zhī

婢忿恨,伺彦暂行,取蛴螬灸饴之。

mǔ shí yǐ wéi měi rán yí shì yì wù mì cáng yǐ shì yàn

母食以为美,然疑是异物,密藏以示彦。

yàn jiàn zhī bào mǔ tòng kū jué ér fù sū

彦见之,抱母恸哭,绝而复苏。

mǔ mù huò rán jí kāi cóng cǐ suì yù

母目豁然即开,从此遂愈。

yàn shì wú zhì zhōng shū shì láng wú píng lù yún jiàn zhī yú cì shǐ zhōu jùn běn yì dà zhōng zhèng liú sòng yòu jǔ yàn wèi xiǎo zhōng zhèng

彦仕吴,至中书侍郎,吴平,陆云荐之于刺史周浚, 本邑大中正刘颂又举彦为小中正。

tài kāng zhōng zú

太康中卒。

xià fāng zì wén zhèng kuài jī yǒng xīng rén yě

夏方,字文正,会稽永兴人也。

jiā zāo yì lì fù mǔ bǎi shū qún cóng sǐ zhě shí sān rén

家遭疫疠,父母伯叔群从死者十三人。

fāng nián shí sì yè zé hào kū zhòu zé fù tǔ shí yǒu qī zài zàng sòng de bì yīn lú yú mù cè zhòng zhí sōng bǎi wū niǎo měng shòu xùn rǎo qí páng

方年十四,夜则号哭,昼则负土,十有七载,葬送得毕,因庐于墓侧,种植松柏,乌鸟猛兽驯扰其旁。

wú shí bài rén yì dū wèi lèi qiān wǔ guān zhōng láng jiàng

吴时拜仁义都尉,累迁五官中郎将。

cháo huì wèi cháng chéng chē xíng bì ràng lù

朝会未尝乘车,行必让路。

wú píng chú gāo shān lìng

吴平, 除高山令。

bǎi xìng yǒu zuì yīng jiā chuí tà zhě fāng xiàng zhī tì qì ér bù jiā zuì dà xiǎo mò gǎn fàn yān

百姓有罪应加捶挞者,方向之涕泣而不加罪,大小莫敢犯焉。

zài guān sān nián zhōu jǔ xiù cái huán jiā zú nián bā shí qī

在官三年, 州举秀才,还家,卒,年八十七。

wáng póu zì wěi yuán chéng yáng yíng líng rén yě

王裒,字伟元,城阳营陵人也。

zǔ xiū yǒu míng wèi shì

祖修,有名魏世。

fù yí gāo liàng yǎ zhí wéi wén dì sī mǎ

父仪,高亮雅直,为文帝司马。

dōng guān zhī yì dì wèn yú zhòng yuē jìn yuē zhī shì shuí rèn qí jiù

东关之役,帝问于众曰:“近曰之事,谁任其咎?

yí duì yuē zé zài yuán shuài

”仪对曰:“责在元帅。

dì nù yuē sī mǎ yù wěi zuì yú gū yá

” 帝怒曰:“司马欲委罪于孤邪!

suì yǐn chū zhǎn zhī

”遂引出斩之。

póu shǎo lì cāo shàng xíng jǐ yǐ lǐ shēn cháng bā chǐ sì cùn róng mào jué yì yīn shēng qīng liàng cí qì yǎ zhèng bó xué duō néng tòng fù fēi mìng wèi cháng xī xiàng ér zuò

裒少立操尚,行己以礼,身长八尺四寸,容貌绝异,音声清亮,辞气雅正,博学多能,痛父非命,未尝西向而坐。

shì bù chén cháo tíng yě

示不臣朝廷也。

yú shì yǐn jū jiào shòu sān zhǐ qī pì jiē bù jiù

于是隐居教授,三征七辟皆不就。

lú yú mù cè dàn xī cháng zhì mù suǒ bài guì pān bǎi bēi hào tì lèi zhe shù shù wèi zhī kū

庐于墓侧,旦夕常至墓所拜跪,攀柏悲号,涕泪著树,树为之枯。

mǔ xìng wèi léi mǔ méi měi léi zhé dào mù yuē póu zài cǐ

母性畏雷, 母没,每雷,辄到墓曰:“裒在此。

jí dú shī zhì āi āi fù mǔ shēng wǒ qú láo wèi cháng bù sān fù liú tì mén rén shòu yè zhě bìng fèi liǎo é zhī piān

”及读《诗》至“哀哀父母,生我劬劳”,未尝不三复流涕,门人受业者并废《蓼莪》之篇。

jiā pín gōng gēng jì kǒu ér tián dù shēn ér cán

家贫,躬耕,计口而田,度身而蚕。

huò yǒu zhù zhī zhě bù tīng

或有助之者,不听。

zhū shēng mì wèi yì mài póu suì qì zhī

诸生密为刈麦,裒遂弃之。

zhī jiù yǒu zhì yí zhě jiē bù shòu

知旧有致遗者,皆不受。

mén rén wèi běn xiàn suǒ yì gào póu qiú zhǔ lìng liáng yuē qīng xué bù zú yǐ bì shēn wú dé bó bù zú yǐ yìn qīng shǔ zhī hé yì

门人为本县所役,告裒求属令,良曰:“卿学不足以庇身,吾德薄不足以荫卿,属之何益!

qiě wú bù zhí bǐ yǐ sì shí nián yǐ

且吾不执笔已四十年矣。

nǎi bù dān gān fàn r fù yán chǐ cǎo jī sòng suǒ yì shēng dào xiàn mén tú suí cóng zhě qiān yú rén

”乃步担干饭, 儿负盐豉草屐,送所役生到县,门徒随从者千余人。

ān qiū lìng yǐ wéi yì jǐ zhěng yī chū yíng zhī

安丘令以为诣己,整衣出迎之。

póu nǎi xià dào zhì tǔ niú páng qìng shé ér lì yún mén shēng wèi xiàn suǒ yì gù lái sòng bié

裒乃下道至土牛旁,磬折而立,云:“门生为县所役,故来送别。

yīn zhí shǒu tì qì ér qù

”因执手涕泣而去。

lìng jí fàng zhī yī xiàn yǐ wéi chǐ

令即放之,一县以为耻。

xiāng rén guǎn yàn shǎo yǒu cái ér wèi zhī míng póu dú yǐ wéi bì dāng zì dá bá ér you zhī nán nǚ gè shǐ shēng biàn gòng xǔ wèi hūn

乡人管彦少有才而未知名,裒独以为必当自达,拔而友之,男女各始生,便共许为婚。

yàn hòu wèi xī yí xiào wèi zú ér zàng yú luò yáng póu hòu gēng jià qí nǚ

彦后为西夷校尉,卒而葬于洛阳,裒后更嫁其女。

yàn dì fù wèn póu póu yuē wú báo zhì bì yuàn shān sǒu xī jià zǐ mèi jiē yuǎn jí xiōng duàn jué měi yǐ cǐ zì shì

彦弟馥问裒,裒曰: “吾薄志毕愿山薮,昔嫁姊妹皆远,吉凶断绝,每以此自誓。

jīn xián xiōng zi zàng fù zǐ luò yáng

今贤兄子葬父子洛阳。

cǐ zé jīng yì zhī rén yě yóu wú jié hǎo zhī běn yì zāi

此则京邑之人也,由吾结好之本意哉!

fù yuē sǎo qí rén yě dāng hái lín zī

”馥曰:“嫂,齐人也,当还临淄。

póu yuē ān yǒu zàng fù hé nán ér suí mǔ hái qí

”裒曰: “安有葬父河南而随母还齐!

yòng yì rú cǐ hé hūn zhī yǒu

用意如此,何婚之有!

běi hǎi bǐng chūn shǎo lì zhì cāo hán kǔ zì jū fù jí yóu xué xiāng yì qiān yǐ wéi bǐng yuán fù chū

北海邴春少立志操,寒苦自居,负笈游学,乡邑佥以为邴原复出。

póu yǐ chūn xìng xiǎn xiá mù míng zhōng bì bù chéng

裒以春性险狭慕名,终必不成。

qí hòu chūn guǒ wú xíng xué yè bù zhōng yǒu shí yǐ cǐ guī zhī

其后春果无行,学业不终,有识以此归之。

póu cháng yǐ wéi rén zhī suǒ xíng qī yú dāng guī shàn dào hé bì yǐ suǒ néng ér zé rén suǒ bù néng

裒常以为人之所行期于当归善道,何必以所能而责人所不能。

jí luò jīng qīng fù kòu zī fēng qǐ qīn zú xī yù yí dù jiāng dōng póu liàn fén lǒng bù qù

及洛京倾覆,寇资蜂起,亲族悉欲移渡江东,裒恋坟垄不去。

zéi dà shèng fāng xíng yóu sī mù bù néng jìn suì wèi zéi suǒ hài

贼大盛,方行, 犹思慕不能进,遂为贼所害。

xǔ zī zì jì yì dōng yáng wú níng rén yě

许孜,字季义,东阳吴宁人也。

xiào yǒu gōng ràng mǐn ér hào xué

孝友恭让,敏而好学。

nián èr shí shī shì yù zhāng tài shǒu kuài jī kǒng chōng shòu shī shū lǐ yì jí xiào jīng lún yǔ

年二十,师事豫章太守会稽孔冲,受《诗》、《书》、《礼》、《易》及《孝经》、《论语》。

xué jìng hái xiāng lǐ

学竟,还乡里。

chōng zài jùn sàng wáng zī wén wèn jìn āi fù dān bēn fù sòng sàng hái huì jī shū shí zhí yì zhì fú sān nián

冲在郡丧亡,孜闻问尽哀,负担奔赴,送丧还会稽,蔬食执役,制服三年。

é ér èr qīn méi chái huǐ gǔ lì zhàng ér néng qǐ jiàn mù yú xiàn zhī dōng shān gōng zì fù tǔ bù shòu xiāng rén zhī zhù

俄而二亲没,柴毁骨立,杖而能起,建墓于县之东山,躬自负土,不受乡人之助。

huò mǐn zī léi bèi kǔ qiú lái zhù zī zhòu zhù bù nì yè biàn chú zhī

或愍孜羸惫,苦求来助,孜昼助不逆,夜便除之。

měi yī bēi hào niǎo shòu xiáng jí

每一悲号,鸟兽翔集。

zī yǐ fāng yíng dà gōng nǎi qì qí qī zhèn sù mù suǒ liè zhí sōng bǎi xuān wǔ liù lǐ

孜以方营大功,乃弃其妻,镇宿墓所,列植松柏亘五六里。

shí yǒu lù fàn qí sōng zāi gǎi bēi tàn yuē lù dú bù niàn wǒ hu

时有鹿犯其松栽,改悲叹曰: “鹿独不念我乎!

míng rì hū jiàn lù wèi měng shòu suǒ shā zhì yú suǒ fàn zāi xià

”明日,忽见鹿为猛兽所杀,置于所犯栽下。

zī chàng wǎn bù yǐ nǎi wèi zuò zhǒng mái yú suì cè

孜怅惋不已,乃为作冢,埋于隧侧。

měng shòu jí yú zī qián zì pū ér sǐ zī yì tàn xī yòu qǔ mái zhī

猛兽即于孜前自扑而死,孜益叹息,又取埋之。

zì hòu shù mù zī mào ér wú fàn zhě

自后树木滋茂, 而无犯者。

jī èr shí yú nián zī nǎi gèng qǔ qī lì zhái mù cì zhēng zhēng zhāo xī fèng wáng rú cún yīng zhì qī qí liáng yán lù yǔ měng shòu rǎo qí tíng pǔ jiāo jǐng tóng yóu bù xiāng bó shì

积二十余年孜乃更娶妻,立宅墓次,烝烝朝夕,奉亡如存,鹰雉栖其梁, 檐鹿与猛兽扰其庭圃,交颈同游,不相搏噬。

yuán kāng zhōng jùn chá xiào lián bù qǐ jīn hè zhōng shēn

元康中,郡察孝廉,不起,巾褐终身。

nián bā shí yú zú yú jiā

年八十余,卒于家。

yì rén hào qí jū wèi xiào shùn lǐ

邑人号其居为孝顺里。

xián kāng zhōng tài shǒu zhāng yú shàng shū yuē chén wén shèng xián míng xùn cún hu jǔ shàn bāo biǎn suǒ xìng bù yuǎn qiān zǎi

咸康中,太守张虞上疏曰:“臣闻圣贤明训存乎举善,褒贬所兴,不远千载。

jǐn àn suǒ lǐng wú níng xiàn wù gù rén xǔ zī zhì xìng xiào yǒu lì jié qīng jùn yǔ wù gōng ràng yán xíng bù èr

谨案所领吴宁县物故人许孜,至性孝友,立节清峻,与物恭让,言行不贰。

dāng qí fèng shī zé zài sān zhī yì jǐn

当其奉师,则在三之义尽;

jí qí sàng qīn shí gǔ jīn zhī suǒ nán

及其丧亲,实古今之所难。

xián chēng shū lèi zhì gǎn měng shòu mǐ hài

咸称殊类致感,猛兽弭害。

suī chén bù jí jiàn rán bèi wén sī yǔ qiè wèi cài shùn dǒng àn wú yǐ guò zhī

虽臣不及见,然备闻斯语,窃谓蔡顺、董黯无以过之。

zī méi jī nián qí zi shàng zài xìng xíng chún què jīn yì jiā yú mù cè

孜没积年,其子尚在,性行纯悫, 今亦家于墓侧。

chén yǐ wéi zī zhī lǚ cāo shì suǒ xī dǎi yi biāo qí lìng jī zhēn qí hòu sì yǐ chou jì wǎng yǐ jiǎng fāng lái

臣以为孜之履操,世所希逮,宜标其令迹,甄其后嗣,以酬既往, 以奖方来。

yáng qiū chuán yuē shàn shàn jí qí zǐ sūn

《阳秋传》曰:‘善善及其子孙’。

chén bù dá dà tǐ qǐng tái liàng yì

臣不达大体,请台量议。

shū zòu zhào jīng biǎo mén lǘ

”疏奏, 诏旌表门闾。

juān fù zǐ sūn

蠲复子孙。

qí zi shēng yì yǒu xiào xíng

其子生亦有孝行。

tú zī xiàng yú táng zhāo xī bài yān

图孜像于堂,朝夕拜焉。

yǔ gǔn zì shū bāo míng mù huáng hòu bó fù yě

庾衮,字叔褒,明穆皇后伯父也。

shǎo lǚ qín jiǎn dǔ xué hǎo wèn shì qīn yǐ xiào chēng

少履勤俭,笃学好问,事亲以孝称。

xián níng zhōng dà yì èr xiōng jù wáng cì xiōng pí fù dài lì qì fāng chì fù mǔ zhū dì jiē chū cì yú wài gǔn dú liú bù qù

咸宁中, 大疫,二兄俱亡,次兄毗复殆,疠气方炽,父母诸弟皆出次于外,衮独留不去。

zhū fù xiōng qiáng zhī nǎi yuē gǔn xìng bù wèi bìng

诸父兄强之,乃曰:“衮性不畏病。

suì qīn zì fú chí zhòu yè bù mián qí jiān fù fǔ jiù āi lín bù chuò

”遂亲自扶持,昼夜不眠,其间复抚柩哀临不辍。

rú cǐ shí yǒu yú xún yì shì jì xiē jiā rén nǎi fǎn pí bìng de chà gǔn yì wú yàng

如此十有余旬,疫势既歇,家人乃反,毗病得差,衮亦无恙。

fù lǎo xián yuē yì zāi cǐ zi

父老咸曰:“异哉此子!

shǒu rén suǒ bù néng shǒu xíng rén suǒ bù néng xíng suì hán rán hòu zhī sōng bǎi zhī hòu diāo shǐ yí yì lì zhī bù xiāng rǎn yě

守人所不能守,行人所不能行,岁寒然后知松柏之后凋,始疑疫疠之不相染也。

chū gǔn zhū fù bìng guì shèng wéi fù dú shǒu pín yuē

初,衮诸父并贵盛,惟父独守贫约。

gǔn gōng qīn jià sè yǐ gěi gōng yǎng ér zhí shì qín kè yǔ dì zǐ shù lí guì yǐ shòu tiáo

衮躬亲稼穑,以给供养,而执事勤恪,与弟子树篱,跪以授条。

huò yuē jīn zài yǐn píng xiān shēng hé gōng zhī guò

或曰:“今在隐屏,先生何恭之过?

gǔn yuē yōu xiǎn yì cāo fēi jūn zǐ zhī zhì yě

”衮曰:“幽显易操, 非君子之志也。

fù wáng zuò jǔ mài yǐ yǎng mǔ

”父亡,作筥卖以养母。

mǔ jiàn qí qín yuē wǒ wú suǒ shí

母见其勤,曰:“我无所食。

duì yuē mǔ shí bù gān gǔn jiāng hé jū

”对曰: “母食不甘,衮将何居!

mǔ gǎn ér ān zhī

”母感而安之。

gǔn qián qī xún shì jì qī lè shì jiē guān zú fù shì jí shì gǔn jù qì huá lì sàn zī cái yǔ gǔn gòng ān pín kǔ xiāng jìng rú bīn

衮前妻荀氏,继妻乐氏,皆官族富室,及适衮,俱弃华丽,散资财,与衮共安贫苦,相敬如宾。

mǔ zhōng fú sāng jū yú mù cè

母终,服丧居于墓侧。

suì dà jī lí gēng bù shēn mén rén yù jìn qí fàn zhě ér gǔn měi yuē yǐ shí mò gǎn wèi shè

岁大饥,藜羹不糁,门人欲进其饭者,而衮每曰已食,莫敢为设。

jí mài shú huò zhě yǐ bì ér cǎi jùn shàng duō gǔn nǎi yǐn qí qún zǐ yǐ tuì yuē dài qí jiān

及麦熟,获者已毕,而采捃尚多,衮乃引其群子以退,曰“待其间。

jí qí jùn yě bù qǔ xíng bù páng duó guì ér bǎ zhī zé yì dà huò yòu yǔ yì rén rù shān shi xiàng fēn yí xiǎn xù zhǎng yòu tuī yì jū nán lǐ wú wéi zhě

”及其捃也,不曲行,不旁掇,跪而把之,则亦大获,又与邑人入山拾橡,分夷险,序长幼,推易居难,礼无违者。

huò yǒu zhǎn qí mù bǎi mò zhī qí shuí nǎi zhào lín rén jí yú mù ér zì zé yān yīn kòu tóu qì tì xiè zǔ mí yuē dé zhī bù xiū bù néng bì xiān rén zhī shù gǔn zhī zuì yě

或有斩其墓柏,莫知其谁,乃召邻人集于墓而自责焉,因叩头泣涕,谢祖祢曰:“德之不修,不能庇先人之树,衮之罪也。

fù lǎo xián yì wèi zhī chuí qì zì hòu rén mò zhī fàn

”父老咸亦为之垂泣,自后人莫之犯。

fǔ zhū gū yǐ cí fèng zhū guǎ yǐ rén shì jiā yú hòu ér jiào zhī yì fāng shǐ cháng zhě tǐ qí xíng yòu zhě wàng qí gū

抚诸孤以慈,奉诸寡以仁,事加于厚而教之义方,使长者体其行,幼者忘其孤。

gū shēng guō xiù bǐ zhū zǐ zhí yī shí ér měi xiān zhī

孤甥郭秀,比诸子侄,衣食而每先之。

gū xiōng nǚ yuē fāng jiāng jià měi fú jì jù gǔn nǎi yì jīng tiáo wèi jī zhǒu zhào zhū zǐ jí zhī yú táng nán nǚ yǐ bān mìng fāng yuē fāng hu

孤兄女曰芳,将嫁,美服既具,衮乃刈荆苕为箕帚,召诸子集之于堂,男女以班,命芳曰:“芳乎!

rǔ shǎo gū rǔ yì rǔ yù bù rǔ cī xiá

汝少孤,汝逸汝豫, 不汝疵瑕。

jīn rǔ shì rén jiāng shì jiù gū sǎ sǎo tíng nèi fù zhī dào yě gù cì rǔ cǐ

今汝适人,将事舅姑,洒扫庭内,妇之道也,故赐汝此。

fěi qì zhī wèi měi yù wēn gōng zhāo xī suī xiū wù xiū yě

匪器之为美, 欲温恭朝夕,虽休勿休也。

ér yǐ jiù zhái yǔ qí zhǎng xiōng zi gēng xī

”而以旧宅与其长兄子赓、翕。

jí xī zú gǔn āi qí zǎo gū tòng qí chéng rén ér wèi qǔ nǎi fǔ jiù cháng hào āi gǎn xíng lù wén zhě mò bù chuí tì

及翕卒,衮哀其早孤, 痛其成人而未娶,乃抚柩长号,哀感行路,闻者莫不垂涕。

chū gǔn fù jiè gǔn yǐ jiǔ měi zuì zhé zì zé yuē yú fèi xiān fù zhī jiè qí hé yǐ xùn rén

初,衮父诫衮以酒,每醉,辄自责曰:“余废先父之诫,其何以训人!

nǎi yú fù mù qián zì zhàng sān shí

”乃于父墓前自杖三十。

lín rén zhě dé yì zhě shàn shì qí qīn lǎo ér bù juàn gǔn měi bài zhī

邻人褚德逸者,善事其亲,老而不倦,衮每拜之。

cháng yǔ zhū xiōng guò yì rén chén zhǔn xiōng dì zhū xiōng you zhī jiē bài qí mǔ gǔn dú bù bài

尝与诸兄过邑人陈准兄弟,诸兄友之,皆拜其母,衮独不拜。

zhǔn dì huī yuē zi bù bài wú qīn hé

准弟徽曰:“子不拜吾亲何?

gǔn yuē wèi zhī suǒ yǐ bài yě

”衮曰:“未知所以拜也。

fu bài rén zhī qīn zhě jiāng zì tóng yú rén zhī zǐ yě qí yì zhì zhòng gǔn gǎn qīng zhī hu

夫拜人之亲者,将自同于人之子也,其义至重,衮敢轻之乎?

suì bù bài

” 遂不拜。

zhǔn huī tàn yuē gǔ yǒu liàng zhí zhī shì jūn jìn zhī yǐ

准、徽叹曰:“古有亮直之士,君近之矣。

jūn ruò dāng cháo zé shè jì zhī chén yú

君若当朝,则社稷之臣欤!

jūn ruò wò bīng lín dà jié shú néng duó zhī

君若握兵,临大节,孰能夺之!

fāng jīn zhēng pìn jūn shí yí zhī

方今征聘,君实宜之。

yú shì xiāng dǎng jiàn zhī zhōu jùn jiāo mìng chá xiào lián jǔ xiù cái qīng bái yì xíng jiē bù jiàng zhì shì suì hào zhī wèi yì xíng

”于是乡党荐之,州郡交命, 察孝廉,举秀才、清白异行,皆不降志,世遂号之为异行。

yuán kāng mò yǐng chuān tài shǒu zhào wèi gōng cáo gǔn fú zào yì zhī yī zhàng chā hé fǔ bù sì jià ér xíng yuē qǐng shòu xià fu zhī yì

元康末,颍川太守召为功曹,衮服造役之衣,杖锸荷斧,不俟驾而行,曰: “请受下夫之役。

tài shǒu shì chē ér yíng gǔn qūn xún cí tuì qǐng tú xíng rù jùn jiāng mìng zhě suì bī fú shēng chē nà yú gōng cáo shě

”太守饰车而迎,衮逡巡辞退,请徒行入郡,将命者遂逼扶升车, 纳于功曹舍。

jì ér gǔn zì qǔ jǐ chē ér qǐn chǔ yān xíng suī gōng ér shén yǒu bù kě dòng zhī sè

既而衮自取己车而寝处焉,形虽恭而神有不可动之色。

tài shǒu zhī qí bù qū nǎi tàn yuē fēi cháng shì yě wú hé yǐ jiàng zhī

太守知其不屈, 乃叹曰:“非常士也,吾何以降之!

hòu wèi zhī lǐ ér qiǎn yān

”厚为之礼而遣焉。

qí wáng jiǒng zhī chàng yì yě zhāng hóng děng sì lüě yú yáng dí gǔn nǎi lǜ qí tóng zú jí shù xìng bǎo yú yǔ shān

齐王冏之唱义也,张泓等肆掠于阳翟,衮乃率其同族及庶姓保于禹山。

shì shí bǎi xìng ān níng wèi zhī zhàn shǒu zhī shì gǔn yuē kǒng zǐ yún bù jiào ér zhàn shì wèi qì zhī

是时百姓安宁,未知战守之事,衮曰:“孔子云:‘不教而战,是谓弃之。

nǎi jí zhū rú shì ér móu yuē èr sān jūn zǐ xiāng yǔ chǔ yú xiǎn jiāng yǐ ān bǎo qīn zūn quán qī nú yě

’”乃集诸如士而谋曰:“二三君子相与处于险,将以安保亲尊,全妻孥也。

gǔ rén yǒu yán qiān rén jù ér bù yǐ yī rén wéi zhǔ bù sàn zé luàn yǐ

古人有言:‘千人聚而不以一人为主,不散则乱矣。

jiāng ruò zhī hé

’将若之何!

zhòng yuē shàn

”众曰:“善。

jīn rì zhī zhǔ fēi jūn ér shuí

今日之主,非君而谁!

gǔn mò rán yǒu jiàn nǎi yán yuē gǔ rén jí bìng ràng yí bù gǎn táo nàn rán rén zhī lì zhǔ guì cóng qí mìng yě

”衮默然有间,乃言曰:“古人急病让夷,不敢逃难,然人之立主,贵从其命也。

nǎi shì zhī yuē wú shì xiǎn wú hù luàn wú bào lín wú chōu wū wú qiáo cǎi rén suǒ zhí wú móu fēi dé wú fàn fēi yì lù lì yī xīn tóng xù wēi nàn

”乃誓之曰:“无恃险,无怙乱,无暴邻,无抽屋,无樵采人所植,无谋非德, 无犯非义,戮力一心,同恤危难。

zhòng xián cóng zhī

”众咸从之。

yú shì jùn xiǎn ě dù xī jìng xiū bì wù shù fán zhàng kǎo gōng yōng jì zhàng chǐ jūn láo yì tōng yǒu wú shàn wán qì bèi liàng lì rèn néng wù yīng qí yi shǐ yì tuī qí zhǎng lǐ tuī qí xián ér shēn lǜ zhī

于是峻险厄,杜蹊径,修壁坞,树蕃障,考功庸,计丈尺,均劳逸,通有无,缮完器备,量力任能,物应其宜,使邑推其长,里推其贤,而身率之。

fēn shù jì míng hào lìng bù èr shàng xià yǒu lǐ shào zhǎng yǒu yí jiāng shùn qí měi kuāng jiù qí è

分数既明,号令不二,上下有礼,少长有仪,将顺其美,匡救其恶。

jí zéi zhì gǔn nǎi lēi bù qǔ zhěng háng wǔ jiē chí mǎn ér wù fā

及贼至,衮乃勒部曲,整行伍,皆持满而勿发。

zéi tiǎo zhàn yàn rán bù dòng qiě cí yān

贼挑战,晏然不动,且辞焉。

zéi fú qí shèn ér wèi qí zhěng shì yǐ jiē tuì rú shì zhě sān

贼服其慎而畏其整,是以皆退,如是者三。

shí rén yǔ yuē suǒ wèi lín shì ér jù hǎo móu ér chéng zhě qí yǔ yì xíng hu

时人语曰:“所谓临事而惧、好谋而成者,其庾异行乎!

jí jiǒng guī yú jīng shī yú nián bù cháo gǔn yuē jìn shì bēi yǐ kòu nán fāng xìng

及冏归于京师,逾年不朝,衮曰:“晋室卑矣,寇难方兴!

nǎi xié qí qī shì lín lǜ shān shì qí xīn xiāng rú qí gù xiāng yán zhōng xìn xíng dǔ jìng

”乃携其妻适林虑山,事其新乡如其故乡,言忠信,行笃敬。

jīng jí qī nián ér lín lǜ zhī rén guī zhī xián yuē yǔ xián

经及期年,而林虑之人归之,咸曰庾贤。

jí shí lè gōng lín lǜ fù lǎo móu yuē cǐ yǒu dà tóu shān jiǔ zhōu zhī jué xiǎn yě

及石勒攻林虑,父老谋曰:“此有大头山,九州之绝险也。

shàng yǒu gǔ rén yí jì kě gòng bǎo zhī

上有古人遗迹,可共保之。

huì dì qiān yú cháng ān gǔn nǎi xiāng yǔ dēng yú dà tóu shān ér tián yú qí xià

”惠帝迁于长安,衮乃相与登于大头山而田于其下。

nián gǔ wèi shú shí mù shí ěr shí ruǐ tóng bǎo ān zhī yǒu zhōng yān zhī zhì

年谷未熟,食木实,饵石蕊,同保安之,有终焉之志。

jí jiāng shōu huò mìng zi chóu yǔ zhī xià shān zhōng tú mù xuàn mào zhuì yá ér zú

及将收获,命子怞与之下山,中途目眩瞀,坠崖而卒。

tóng bǎo fù kū yuē tiān hu

同保赴哭曰:“天乎!

dú bù kě shě wǒ xián hu

独不可舍我贤乎!

shí rén shāng zhī yuē yǔ xián jué chén bì dì chāo rán yuǎn jī gù qióng ān lòu mù shí shān qī bù yǔ shì tóng róng bù yǔ rén zhēng lì bù miǎn zāo mìng bēi fū

”时人伤之曰:“庾贤绝尘避地,超然远迹,固穷安陋,木食山栖,不与世同荣,不与人争利,不免遭命,悲夫!

gǔn xué tōng shī shū fēi fǎ bù yán fēi dào bù xíng zūn shì qí lǎo huì xùn méng yòu lín rén zhī sàng bì jìn āi huì rén zhī zàng bì gōng zhù láo zé xiān zhī yì zé hòu zhī yán bì xíng zhī xíng bì ān zhī

衮学通《诗》《书》,非法不言,非道不行,尊事耆老,惠训蒙幼,临人之丧必尽哀,会人之葬必躬筑,劳则先之,逸则后之,言必行之,行必安之。

shì yǐ zōng zú xiāng dǎng mò bù chóng yǎng mén rén gǎn mù wéi rén shù bēi yān

是以宗族乡党莫不崇仰,门人感慕,为人树碑焉。

yǒu sì zǐ chóu miè zé jùn

有四子:怞、蔑、泽、捃。

zài zé shēng gù míng zé yīn jùn shēng gù yuē jùn

在泽生,故名泽,因捃生,故曰捃。

miè hòu nán dù jiāng zhōng xīng chū wèi shì zhōng

蔑后南渡江, 中兴初,为侍中。

miè shēng yuàn ān chéng tài shǒu

蔑生愿,安成太守。

sūn guǐ zì wén dù wú guó fù chūn rén wú fú bō jiāng jūn xiù zhī zēng sūn yě

孙晷,字文度,吴国富春人,吴伏波将军秀之曾孙也。

guǐ wèi r tóng wèi cháng bèi hē nù

晷为儿童,未尝被呵怒。

gù róng jiàn ér chēng zhī wèi qí wài zǔ xuē jiān yuē cǐ r shén míng qīng shěn zhì qì zhēn lì fēi cháng tóng yě

顾荣见而称之,谓其外祖薛兼曰:“此儿神明清审,志气贞立,非常童也。

jí zhǎng gōng xiào qīng yuē xué shí yǒu lǐ yì měi dú chǔ yōu àn zhī zhōng róng zhǐ zhān wàng wèi cháng qīng xié

”及长, 恭孝清约,学识有理义,每独处幽暗之中,容止瞻望未尝倾邪。

suī hòu jiā fēng hòu ér guǐ cháng bù yī shū shí gōng qīn lǒng mǔ sòng yǒng bù fèi xīn rán dú de

虽侯家丰厚,而晷常布衣蔬食,躬亲垄亩,诵咏不废,欣然独得。

fù mǔ mǐn qí rú cǐ yù jiā yōu ráo ér sù xīng yè mèi wú zàn xiè yě

父母愍其如此,欲加优饶,而夙兴夜寐,无暂懈也。

fù mǔ qǐ jū cháng zhuàn suī zhū xiōng qīn kuì ér guǐ bù lí zuǒ yòu

父母起居尝馔,虽诸兄亲馈,而晷不离左右。

fù chūn chē dào jì shǎo dòng jīng jiāng chuān fù nán yú fēng bō měi xíng chéng lán yú guǐ gōng zì fú shì suǒ yì zhī chù zé yú mén wài shù xià fān píng zhī jiān yǐn xī chū bù lìng zhǔ rén zhī zhī

富春车道既少,动经江川,父难于风波,每行乘篮舆,晷躬自扶侍,所诣之处,则于门外树下籓屏之间隐息,初不令主人知之。

xiōng cháng dǔ jí jīng nián guǐ gōng zì fú shì yào shí gān kǔ bì jīng xīn mù bá shè shān shuǐ qí qiú kěn zhì

兄尝笃疾经年,晷躬自扶侍,药石甘苦,必经心目,跋涉山水,祈求恳至。

ér wén rén zhī shàn xīn ruò yǒu de

而闻人之善,欣若有得;

wén rén zhī è cǎn ruò yǒu shī

闻人之恶,惨若有失。

jiàn rén jī hán bìng zhōu shàn zhī xiāng lǐ zèng yí yī wú suǒ shòu

见人饥寒,并周赡之,乡里赠遗,一无所受。

qīn gù yǒu qióng lǎo zhě shù rén héng wǎng lái gào suǒ rén duō yàn màn zhī ér guǐ jiàn zhī

亲故有穷老者数人,恒往来告索,人多厌慢之,而晷见之。

xīn jìng yú shèn hán zé yǔ tóng qīn shí zé yǔ tóng qì huò jiě yī tuī bèi yǐ xù zhī

欣敬逾甚,寒则与同衾,食则与同器,或解衣推被以恤之。

shí nián jī gǔ guì rén yǒu shēng yì qí dào zhě guǐ jiàn ér bì zhī xū qù ér chū jì ér zì yì sòng yǔ zhī

时年饥谷贵, 人有生刈其稻者,晷见而避之,须去而出,既而自刈送与之。

xiāng lín gǎn kuì mò gǎn qīn fàn

乡邻感愧,莫敢侵犯。

kuài jī yú xǐ yǐn jū hǎi yú yǒu gāo shì zhī fēng

会稽虞喜隐居海嵎,有高世之风。

guǐ qīn qí dé pìn xǐ dì yù nǚ wèi qī

晷钦其德,聘喜弟预女为妻。

xǐ jiè nǚ qì huá shàng sù yǔ guǐ tóng zhì

喜戒女弃华尚素,与晷同志。

shí rén hào wèi liáng hóng fū fù

时人号为梁鸿夫妇。

jì yáng jiāng chún shǎo yǒu gāo cāo wén guǐ xué xíng guò rén zì dōng yáng wǎng hou zhī shǐ miàn biàn zhōng rì tán yàn jié huān ér bié

济阳江淳少有高操,闻晷学行过人,自东阳往候之,始面,便终日谭宴,结欢而别。

sī kōng hé chōng wèi yáng zhōu xí guǐ wéi zhǔ bù sī tú cài mó pì wèi yuàn shǔ bìng bù jiù

司空何充为扬州,檄晷为主簿,司徒蔡谟辟为掾属,并不就。

shàng shū jīng guó míng zhōu tǔ zhī wàng biǎo jiàn guǐ gōng chē jìng zhēng

尚书经国明,州土之望,表荐晷,公车径征。

huì zú shí nián sān shí bā cháo yě jiē tòng zhī

会卒,时年三十八,朝野嗟痛之。

guǐ wèi jí dà liǎn yǒu yī lǎo fù yùn páo cǎo jù bù tōng xìng míng jìng rù fǔ jiù ér kū āi shēng kāng kǎi gǎn yú zuǒ yòu

晷未及大敛,有一老父缊袍草屦,不通姓名,径入抚柩而哭,哀声慷慨,感于左右。

kū zhǐ biàn chū róng mào shén qīng yǎn tóng yòu fāng mén zhě gào zhī sàng zhǔ guài ér zhuī yān

哭止便出,容貌甚清,眼瞳又方,门者告之丧主,怪而追焉。

zhí qù bù gù

直去不顾。

tóng jùn gù hé děng bǎi yú rén tàn qí shén mào yǒu yì ér mò zhī cè yě

同郡顾和等百余人叹其神貌有异,而莫之测也。

yán hán zì hóng dōu láng yá shēn rén yě

颜含,字弘都,琅邪莘人也。

zǔ qīn jǐ shì zhōng

祖钦,给事中。

fù mò rǔ yīn tài shǒu

父默,汝阴太守。

hán shǎo yǒu cāo xíng yǐ xiào wén

含少有操行, 以孝闻。

xiōng jī xián níng zhōng de jí jiù yī zì liáo suì sǐ yú yī jiā

兄畿,咸宁中得疾,就医自疗,遂死于医家。

jiā rén yíng sàng zhào měi rào shù ér bù kě jiě yǐn sàng zhě diān pú chēng jī yán yuē wǒ shòu mìng wèi sǐ dàn fú yào tài duō shāng wǒ wǔ zàng ěr

家人迎丧,旐每绕树而不可解,引丧者颠仆,称畿言曰:“我寿命未死,但服药太多,伤我五藏耳。

jīn dāng fù huó shèn wú zàng yě

今当复活, 慎无葬也。

qí fù zhù zhī yuē ruò ěr yǒu mìng fù shēng qǐ fēi gǔ ròu suǒ yuàn

”其父祝之曰:“若尔有命复生,岂非骨肉所愿!

jīn dàn yù huán jiā bù ěr zàng yě

今但欲还家,不尔葬也。

zhào nǎi jiě

”旐乃解。

jí hái qí fù mèng zhī yuē wú dāng fù shēng kě jí kāi guān

及还,其妇梦之曰:“吾当复生,可急开棺。

fù pō shuō zhī

”妇颇说之。

qí xī mǔ jí jiā rén yòu mèng zhī jí yù kāi guān ér fù bù tīng

其夕, 母及家人又梦之,即欲开棺,而父不听。

hán shí shàng shǎo nǎi kǎi rán yuē fēi cháng zhī shì gǔ zé yǒu zhī jīn líng yì zhì cǐ kāi guān zhī tòng shú yǔ bù kāi xiāng fù

含时尚少,乃慨然曰:“非常之事,古则有之,今灵异至此,开棺之痛,孰与不开相负?

fù mǔ cóng zhī nǎi gòng fā guān guǒ yǒu shēng yàn yǐ shǒu guā guān zhǐ zhǎo jǐn shāng rán qì xī shèn wēi cún wáng bù fēn yǐ

”父母从之,乃共发棺果有生验, 以手刮棺,指爪尽伤,然气息甚微,存亡不分矣。

yǐn bǔ jiāng hù lěi yuè yóu bù néng yǔ yǐn shí suǒ xū tuō zhī yǐ mèng

饮哺将护,累月犹不能语,饮食所须,托之以梦。

hé jiā yíng shì dùn fèi shēng yè suī zài mǔ qī bù néng wú juàn yǐ

阖家营视,顿废生业,虽在母妻,不能无倦矣。

hán nǎi jué qì rén shì gōng qīn shì yǎng zú bù chū hù zhě shí yǒu sān nián

含乃绝弃人事, 躬亲侍养,足不出户者十有三年。

shí chóng zhòng hán chún xíng zèng yǐ gān zhǐ hán xiè ér bù shòu

石崇重含淳行,赠以甘旨,含谢而不受。

huò wèn qí gù dá yuē bìng zhě mián mèi shēng lǐ wèi quán jì bù néng jìn gǎn yòu wèi shí rén huì ruò dāng miù liú qǐ shī zhě zhī yì yě

或问其故,答曰:“病者绵昧,生理未全,既不能进敢,又未识人惠,若当谬留,岂施者之意也!

jī jìng bù qǐ

”畿竟不起。

hán èr qīn jì zhōng liǎng xiōng jì méi cì sǎo fán shì yīn jí shī míng hán kè lì jiā rén jìn xīn fèng yǎng měi rì zì cháng shěng yào zhuàn chá wèn xī hào bì zān jù shù dài

含二亲既终,两兄继没,次嫂樊氏因疾失明,含课励家人,尽心奉养,每日自尝省药馔,察问息耗,必簪屦束带。

yī rén shū fāng yìng xū rán shé dǎn ér xún qiú bèi zhì wú yóu de zhī hán yōu tàn lěi shí

医人疏方,应须髯蛇胆,而寻求备至,无由得之,含忧叹累时。

cháng zhòu dú zuò hū yǒu yī qīng yī tóng zǐ nián kě shí sān sì chí yī qīng náng shòu hán hán kāi shì nǎi shé dǎn yě

尝昼独坐,忽有一青衣童子年可十三四,持一青囊授含,含开视, 乃蛇胆也。

tóng zǐ qūn xún chū hù huà chéng qīng niǎo fēi qù

童子逡巡出户,化成青鸟飞去。

de dǎn yào chéng sǎo bìng jí yù

得胆,药成,嫂病即愈。

yóu shì zhù míng

由是著名。

běn zhōu pì bù jiù

本州辟,不就。

dōng hǎi wáng zhào yǐ wéi tài fù cān jūn chū bǔ kǎi yáng lìng

东海王赵以为太傅参军,出补闿阳令。

yuán dì chū zhèn xià pī fù mìng wèi cān jūn

元帝初镇下邳,复命为参军。

guò jiāng yǐ hán wéi shàng yú lìng

过江,以含为上虞令。

zhuǎn wáng guó láng zhōng chéng xiàng dōng gé jì jiǔ chū wèi dōng yáng tài shǒu

转王国郎中、丞相东阁祭酒,出为东阳太守。

dōng gōng chū jiàn hán yǐ rú sù dǔ xíng bǔ tài zǐ zhōng shù zǐ qiān huáng mén shì láng běn zhōu dà zhōng zhèng lì sàn qí cháng shì dà sī nóng

东宫初建,含以儒素笃行补太子中庶子,迁黄门侍郎、本州大中正,历散骑常侍、大司农。

yù tǎo sū jùn gōng fēng xī píng xiàn hóu bài shì zhōng chú wú jùn tài shǒu

豫讨苏峻功,封西平县侯,拜侍中,除吴郡太守。

wáng dǎo wèn hán yuē qīng jīn lì míng jùn zhèng jiāng hé xiān

王导问含曰:“卿今莅名郡,政将何先?

dá yuē wáng shī suì dòng biān hù xū hào nán běi quán háo jìng zhāo yóu shí guó bì jiā fēng zhí shì zhī yōu

”答曰:“王师岁动,编户虚耗,南北权豪竞招游食,国弊家丰,执事之忧。

qiě dāng zhēng zhī shì mén shǐ fǎn tián sāng shù nián zhī jiān yù lìng hù gěi rén zú rú qí lǐ yuè sì zhī míng zǎi

且当征之势门,使反田桑,数年之间,欲令户给人足,如其礼乐,俟之明宰。

hán suǒ lì jiǎn ér yǒu ēn míng ér néng duàn rán yǐ wēi yù xià

” 含所历简而有恩,明而能断,然以威御下。

dǎo tàn yuē yán gōng zài shì wú rén liǎn shǒu yǐ

导叹曰:“颜公在事,吴人敛手矣。

wèi zhī guān fù wèi shì zhōng

” 未之官,复为侍中。

xún chú guó zǐ jì jiǔ jiā sàn qí cháng shì qiān guāng lù xūn yǐ nián lǎo xùn wèi

寻除国子祭酒,加散骑常侍,迁光禄勋,以年老逊位。

chéng dì měi qí sù xíng jiù jiā yòu guāng lù dài fu mén shī xíng mǎ cì chuáng zhàng bèi rù chì tài guān sì shí zhì shàn gù cí bù shòu

成帝美其素行,就加右光禄大夫,门施行马,赐床帐被褥,敕太官四时致膳,固辞不受。

yú shí lùn zhě yǐ wáng dǎo dì zhī shī fū míng wèi lóng zhòng bǎi liáo yi wèi jiàng lǐ

于时论者以王导帝之师傅,名位隆重,百僚宜为降礼。

tài cháng féng huái yǐ wèn yú hán hán yuē wáng gōng suī zhòng lǐ wú piān jìng jiàng lǐ zhī yán huò shì zhū jūn shì yí

太常冯怀以问于含,含曰:“王公虽重,理无偏敬,降礼之言,或是诸君事宜。

bǐ rén lǎo yǐ bù shí shí wù

鄙人老矣,不识时务。

jì ér gào rén yuē wú wén fá guó bù wèn rén rén

” 既而告人曰:“吾闻伐国不问仁人。

xiàng féng zǔ sī wèn nìng yú wǒ wǒ yǒu yá dé hu

向冯祖思问佞于我,我有邪德乎?

rén cháng lùn shǎo zhèng mǎo dào zhí qí è shú shēn

”人尝论少正卯、盗跖其恶孰深。

huò yuē zhèng mǎo suī jiān bù zhì pōu rén qì shàn dào zhí wéi shèn

或曰:“正卯虽奸,不至剖人弃膳,盗跖为甚。

hán yuē wèi è zhāng lù rén sī jiā lù

”含曰: “为恶彰露,人思加戮;

yǐn fú zhī jiān fēi shèng bù zhū

隐伏之奸,非圣不诛。

yóu cǐ yán zhī shǎo zhèng wéi shèn

由此言之,少正为甚。

zhòng xián fú yān

”众咸服焉。

guō pú cháng yù hán yù wèi zhī shì

郭璞尝遇含,欲为之筮。

hán yuē nián zài tiān wèi zài rén xiū jǐ ér tiān bù yǔ zhě mìng yě

含曰:“年在天,位在人,修己而天不与者,命也;

shǒu dào ér rén bù zhī zhě xìng yě

守道而人不知者,性也。

zì yǒu xìng mìng wú láo shī guī

自有性命,无劳蓍龟。

huán wēn qiú hūn yú hán hán yǐ qí chéng mǎn bù xǔ

”桓温求婚于含,含以其盛满,不许。

wéi yǔ shān yōu shēn jiāo

惟与邓攸深交。

huò wèn jiāng zuǒ qún shì yōu liè dá yuē zhōu bó rén zhī zhèng shān bó dào zhī qīng biàn wàng zhī zhī jié yú zé wú bù zhī yě

或问江左群士优劣,答曰:“周伯仁之正,邓伯道之清,卞望之之节,余则吾不知也。

qí yǎ zhòng xíng shí yì jué fú wěi rú cǐ

”其雅重行实,抑绝浮伪如此。

zhì shì èr shí yú nián nián jiǔ shí sān zú

致仕二十余年,年九十三卒。

yí mìng sù guān báo liǎn

遗命素棺薄敛。

shì yuē jìng

谥曰靖。

sàng zài bìn ér lín jiā shī huǒ yí guān fú duàn huǒ jiāng zhì ér miè qiān yǐ wéi chún chéng suǒ gǎn yě

丧在殡而邻家失火,移棺绋断,火将至而灭,佥以为淳诚所感也。

sān zi máo qiān yuē

三子:髦、谦、约。

máo lì huáng mén láng shì zhōng guāng lù xūn qiān zhì ān chéng tài shǒu yuē líng líng tài shǒu bìng yǒu shēng yù

髦历黄门郎、侍中、光禄勋,谦至安成太守,约零陵太守, 并有声誉。

liú yīn zì zhǎng shèng xīn xīng rén yě

刘殷,字长盛,新兴人也。

gāo zǔ líng hàn guāng lù dài fū

高祖陵,汉光禄大夫。

yīn qī suì sàng fù āi huǐ guò lǐ fú sàng sān nián wèi zēng jiàn chǐ

殷七岁丧父,哀毁过礼,服丧三年,未曾见齿。

zēng zǔ mǔ wáng shì shèng dōng sī qín ér bù yán shí bù bǎo zhě yī xún yǐ

曾祖母王氏,盛冬思堇而不言,食不饱者一旬矣。

yīn guài ér wèn zhī wáng yán qí gù

殷怪而问之, 王言其故。

yīn shí nián jiǔ suì nǎi yú zé zhōng tòng kū yuē yīn zuì xìn shēn zhòng yòu dīng jiān fá wáng mǔ zài táng wú xún yuè zhī yǎng

殷时年九岁,乃于泽中恸哭,曰:“殷罪衅深重,幼丁艰罚,王母在堂, 无旬月之养。

yīn wéi rén zi ér suǒ sī wú huò huáng tiān hòu tǔ yuàn chuí āi mǐn

殷为人子,而所思无获,皇天后土,愿垂哀愍。

shēng bù jué zhě bàn rì yú shì hū ruò yǒu rén yún zhǐ zhǐ shēng

”声不绝者半日,于是忽若有人云:“止,止声。

yīn shōu lèi shì de biàn yǒu qín shēng yān yīn de hú yú ér guī shí ér bù jiǎn zhì shí qín shēng nǎi jǐn

”殷收泪视地,便有堇生焉,因得斛余而归,食而不减,至时,堇生乃尽。

yòu cháng yè mèng rén wèi zhī yuē xi lí xià yǒu sù

又尝夜梦人谓之曰:“西篱下有粟。

wù ér jué zhī de sù shí wǔ zhōng míng yuē qī nián sù bǎi shí yǐ cì xiào zǐ liú yīn

”寤而掘之,得粟十五钟,铭曰“七年粟百石,以赐孝子刘殷。

zì shì shí zhī qī zài fāng jǐn

”自是食之,七载方尽。

shí rén jiā qí zhì xìng tōng gǎn jìng yǐ gǔ bó yí zhī

时人嘉其至性通感,竞以谷帛遗之。

yīn shòu ér bù xiè zhí yún dài hòu guì dāng xiāng chóu ěr

殷受而不谢,直云待后贵当相酬耳。

ruò guàn bó tōng jīng shǐ zōng hé qún yán wén zhāng shī fù mǐ bù gāi lǎn xìng tì tǎng yǒu jì shì zhī zhì jiǎn ér bù lòu qīng ér bù jiè wàng zhī tuí rán ér bù kě qīn yě

弱冠,博通经史,综核群言,文章诗赋靡不该览,性倜傥,有济世之志,俭而不陋,清而不介,望之颓然而不可侵也。

xiāng dǎng qīn zú mò bù chēng zhī

乡党亲族莫不称之。

jùn mìng zhǔ bù zhōu pì cóng shì jiē yǐ gōng yǎng wú zhǔ cí bù fù mìng

郡命主簿,州辟从事, 皆以供养无主,辞不赴命。

sī kōng qí wáng yōu pì wèi yuàn zhēng nán jiāng jūn yáng hù zhào cān jūn shì jiē yǐ jí cí

司空、齐王攸辟为掾,征南将军羊祜召参军事,皆以疾辞。

tóng jùn zhāng xuān zi shí dá zhī shì yě quàn yīn jiù zhēng

同郡张宣子,识达之士也,劝殷就征。

yīn yuē dāng jīn èr gōng yǒu jìn zhī dòng yíng yě

殷曰:“当今二公,有晋之栋楹也。

wú fāng xī dá rú cuī chuán ěr bù píng zhī qǐ néng lì hu

吾方希达如榱椽耳,不凭之,岂能立乎!

wú jīn wáng mǔ zài táng jì yīng tā mìng wú róng bù jié jìn chén lǐ shǐ bù dé jiù yǎng

吾今王母在堂,既应他命,无容不竭尽臣礼, 使不得就养。

zi yú suǒ yǐ cí qí dài fū liáng yǐ sè yǎng wú zhǔ gù ěr

子舆所以辞齐大夫,良以色养无主故耳。

xuān zǐ yuē rú zi suǒ yán qǐ yōng rén suǒ shí zāi

”宣子曰:“如子所言,岂庸人所识哉!

ér jīn ér hòu wú zǐ dāng wèi wú shī yǐ

而今而后,吾子当为吾师矣。

suì yǐ nǚ qī zhī

”遂以女妻之。

xuān zi zhě bīng zhōu háo zú yě jiā fù yú cái qí qī nù yuē wǒ nǚ nián shǐ shí sì

宣子者,并州豪族也, 家富于财,其妻怒曰:“我女年始十四。

zī shi rú cǐ hé lǜ bù dé wèi gōng hóu fēi ér jù yǐ qī liú yīn hu

姿识如此,何虑不得为公侯妃,而遽以妻刘殷乎!

xuān zǐ yuē fēi ěr suǒ jí yě

”宣子曰:“非尔所及也。

jiè qí nǚ yuē liú yīn zhì xiào míng gǎn jiān cái shi chāo shì cǐ rén zhōng dāng yuǎn dá wèi shì míng gōng rǔ qí jǐn shì zhī

”诫其女曰:“刘殷至孝冥感,兼才识超世, 此人终当远达,为世名公,汝其谨事之。

zhāng shì xìng yì wǎn shùn shì wáng mǔ yǐ xiào wén fèng yīn rú jūn fù yān

”张氏性亦婉顺,事王母以孝闻,奉殷如君父焉。

jí wáng shì zú yīn fū fù huǐ jí jī zhì miè xìng shí jiù zài bìn ér xī lín shī huǒ fēng shì shén shèng yīn fū fù kòu bìn hào kū huǒ suì yuè shāo dōng jiā

及王氏卒,殷夫妇毁瘠,几至灭性,时柩在殡而西邻失火,风势甚盛,殷夫妇叩殡号哭,火遂越烧东家。

hòu yǒu èr bái jiū cháo qí tíng shù zì shì míng yù mí xiǎn

后有二白鸠巢其庭树,自是名誉弥显。

tài fù yáng jùn fǔ zhèng bèi lǐ pìn yīn yīn yǐ mǔ lǎo gù cí

太傅杨骏辅政,备礼聘殷,殷以母老固辞。

jùn yú shì biǎo zhī yōu zhào suì qí gāo zhì tīng zhōng sè yǎng chì suǒ zài gōng qí yī shí juān qí yáo fù cì bó èr bǎi pǐ gǔ wǔ bǎi hú

骏于是表之,优诏遂其高志,听终色养,敕所在供其衣食,蠲其徭赋,赐帛二百匹,谷五百斛。

zhào wáng lún zuǎn wèi sūn xiù zhòng yīn míng yǐ sàn qí cháng shì zhēng zhī yīn táo bèn yàn mén

赵王伦纂位,孙秀重殷名,以散骑常侍征之,殷逃奔雁门。

jí qí wáng jiǒng fǔ zhèng pì wèi dà sī mǎ jūn zī jì jiǔ

及齐王冏辅政,辟为大司马军谘祭酒。

jì zhì wèi yīn yuē

既至, 谓殷曰;

xiān wáng xū xīn zhào jūn jūn bù zhì

“先王虚心召君,君不至。

jīn gū pì jūn jūn hé néng qū yě

今孤辟君,君何能屈也?

yīn yuē shì zǔ yǐ dà shèng yìng qī xiān wáng yǐ zhì dé fǔ shì jì yáo shùn wèi jūn jì qì wèi zuǒ gù yīn xī yǐ yī fū ér jù qiān shèng wèi bù kě huí zhī tú xìng yāo táng yú zhī shì shì yǐ bù jù fǔ yuè zhī lù ěr

”殷曰:“世祖以大圣应期,先王以至德辅世,既尧舜为君,稷契为佐,故殷希以一夫而距千乘,为不可回之图,幸邀唐虞之世,是以不惧斧钺之戮耳。

jīn diàn xià yǐ shén wǔ ruì zī chú cán fǎn zhèng rán shèng jì shāo cū yán wēi zī sù yīn ruò fù ěr kǒng zhāo huá shì zhī zhū gù bù gǎn bù zhì yě

今殿下以神武睿姿,除残反政, 然圣迹稍粗,严威滋肃,殷若复尔,恐招华士之诛,故不敢不至也。

jiǒng qí zhī zhuǎn bài xīn xīng tài shǒu míng xíng jīng shàn shén yǒu zhèng néng

”冏奇之,转拜新兴太守,明刑旌善,甚有政能。

shǔ yǒng jiā zhī luàn méi yú liú cōng

属永嘉之乱,没于刘聪。

cōng qí qí cái ér zhuó rèn zhī lèi zhì shì zhōng tài bǎo lù shàng shū shì

聪奇其才而擢任之,累至侍中、太保、录尚书事。

yīn héng jiè zǐ sūn yuē shì jūn zhī fǎ dāng wù jī jiàn fán rén shàng bù kě miàn chì qí guò ér kuàng wàn shèng hu

殷恒戒子孙曰:“事君之法,当务几谏,凡人尚不可面斥其过,而况万乘乎!

fu fàn yán zhī huò jiāng zhāng jūn guò yi shàng sī zhào gōng zī shāng zhī yì xià niàn bào xūn chù lín zhī zhū yě

夫犯颜之祸,将彰君过,宜上思召公咨商之义,下念鲍勋触鳞之诛也。

zài cōng zhī cháo yǔ gōng qīng xún xún rán cháng yǒu hòu jǐ zhī sè

”在聪之朝,与公卿恂恂然,常有后己之色。

shì bù xiū cāo xíng zhě wú de rù qí mén rán zhì lǐ bù shēn jiè yīn ér jì zhě yì yǐ bǎi shù

士不修操行者,无得入其门,然滞理不申,藉殷而济者, 亦已百数。

yǒu qī zǐ wǔ zǐ gè shòu yī jīng

有七子,五子各授一经。

yī zi shòu tài shǐ gōng yī zi shòu hàn shū yī mén zhī nèi qī yè jù xìng běi zhōu zhī xué yīn mén wèi shèng

一子授《太史公》,一子授《汉书》,一门之内,七业俱兴,北州之学,殷门为盛。

jìng yǐ shòu zhōng

竟以寿终。

wáng yán zì yán yuán

王延,字延元。

xī hé rén yě

西河人也。

jiǔ suì sàng mǔ qì xuè sān nián jī zhì miè xìng

九岁丧母,泣血三年,几至灭性。

měi zhì jì rì zé bēi tí zhì xún

每至忌日,则悲啼至旬。

jì mǔ bo shì yù zhī wú dào héng yǐ báo ráng jí bài má tóu yǔ yán zhù yī

继母卜氏遇之无道,恒以薄穰及败麻头与延贮衣。

qí gū wén ér wèn zhī yán zhī ér bù yán shì mǔ mí jǐn

其姑闻而问之,延知而不言,事母弥谨。

bo shì cháng shèng dōng sī shēng yú chì yán qiú ér bù huò zhàng zhī liú xuè

卜氏尝盛冬思生鱼,敕延求而不获,杖之流血。

yán xún fén kòu lìng ér kū hū yǒu yī yú zhǎng wǔ chǐ yǒng chū shuǐ shàng yán qǔ yǐ jìn mǔ

延寻汾叩凌而哭, 忽有一鱼长五尺,踊出水上,延取以进母。

bo shì shí zhī jī rì bù jìn yú shì xīn wù fǔ yán rú jǐ shēng

卜氏食之,积日不尽,于是心悟,抚延如己生。

yán shì qīn sè yǎng xià zé shān zhěn xí dōng zé yǐ shēn wēn bèi lóng lì shèng hán tǐ wú quán yī ér qīn jí zī wèi

延事亲色养,夏则扇枕席,冬则以身温被,隆立盛寒,体无全衣,而亲极滋味。

zhòu zé yōng lìn yè zé sòng shū suì jiū lǎn jīng shǐ jiē tōng dà yì

昼则佣赁,夜则诵书,遂究览经史,皆通大义。

zhōu jùn lǐ pì tān gōng yǎng bù qǐ

州郡礼辟,贪供养不起。

fù mǔ zhōng hòu lú yú mù cè fēi qí cán bù yī fēi qí gēng bù shí

父母终后,庐于墓侧,非其蚕不衣,非其耕不食。

shǔ tiān xià sāng luàn suí liú yuán hǎi qiān yú píng yáng nóng cán zhī xiá xùn yòu zōng zú kǎn kǎn bù juàn

属天下丧乱,随刘元海迁于平阳, 农蚕之暇,训诱宗族,侃侃不倦。

jiā niú yī shēng dú tā rén rèn zhī yán qiān ér shòu yǔ chū wú lìn sè

家牛一生犊,他人认之,延牵而授与,初无吝色。

qí rén hòu zì zhī wàng rèn sòng dú hái yán kòu tóu xiè zuì yán réng yǐ yǔ zhī bù fù qǔ yě

其人后自知妄认,送犊还延,叩头谢罪,延仍以与之,不复取也。

nián liù shí fāng shì yú liú cōng shāo qiān shàng shū zuǒ chéng zhì jīn zǐ guāng lù dài fu

年六十,方仕于刘聪,稍迁尚书左丞,至金紫光禄大夫。

cōng sǐ hòu jìn zhǔn jiàng zuò luàn móu zhī yú yán yán bù cóng

聪死后,靳准将作乱,谋之于延,延不从。

zhǔn jì zhū liú shì zì hào hàn tiān wáng yǐ yán wèi zuǒ guāng lù dài fu yán yòu dà mà bù shòu zhǔn suì shā zhī

准既诛刘氏,自号汉天王,以延为左光禄大夫,延又大骂不受,准遂杀之。

wáng tán wú xīng wū chéng rén yě

王谈,吴兴乌程人也。

nián shí suì fù wèi lín rén dòu dù suǒ shā

年十岁,父为邻人窦度所杀。

tán yīn yǒu fù chóu zhì ér jù wèi dù suǒ yí cùn rèn bù chù rì yè cì dù wèi de

谈阴有复仇志,而惧为度所疑,寸刃不畜,日夜伺度,未得。

zhì nián shí bā nǎi mì shì lì chā yáng ruò gēng chú zhě

至年十八,乃密市利锸,阳若耕锄者。

dù cháng chéng chuán chū rù jīng yī qiáo xià tán cì dù xíng hái fú cǎo zhōng dù jì guò tán yú qiáo shàng yǐ chā zhǎn zhī yìng shǒu ér sǐ

度常乘船出入,经一桥下,谈伺度行还,伏草中,度既过,谈于桥上以锸斩之,应手而死。

jì ér guī zuì yǒu sī tài shǒu kǒng yán yì qí xiào yǒng liè shàng yòu zhī

既而归罪有司,太守孔岩义其孝勇,列上宥之。

yán zhū zǐ wèi sūn ēn suǒ hài wú sì tán nǎi yí jū kuài jī xiū lǐ yán fù zǐ fén mù jǐn qí xīn lì

岩诸子为孙恩所害,无嗣,谈乃移居会稽,修理岩父子坟墓,尽其心力。

hòu tài shǒu kǒng xīn jiū qí yì xíng yuán xìng sān nián jǔ tán wèi xiào lián shí chēng qí dé rén

后太守孔𫷷究其义行,元兴三年,举谈为孝廉,时称其得人。

tán bù yīng zhào zhōng yú jiā

谈不应召,终于家。

sāng yú zì zi shēn wèi jùn lí yáng rén yě

桑虞,字子深,魏郡黎阳人也。

fù chōng yǒu shēn shí yuǎn liàng huì dì shí wéi huáng mén láng

父冲,有深识远量,惠帝时为黄门郎。

hé jiān wáng yóng zhí quán yǐn wèi sī mǎ

河间王颙执权,引为司马。

chōng zhī yóng bì bài jiù zhí yī xún biàn chēng jí qiú tuì

冲知颙必败,就职一旬,便称疾求退。

yú rén xiào zì tiān zhì nián shí sì sàng fù huǐ jí guò lǐ rì yǐ mǐ bǎi lì yòng sǎn lí huò qí zǐ yù zhī yuē rǔ huǐ jí rú cǐ bì zhì miè xìng miè xìng bù xiào yi zì yì gē

虞仁孝自天至,年十四丧父,毁瘠过礼,日以米百粒用糁藜藿,其姊谕之曰:“汝毁瘠如此,必至灭性, 灭性不孝,宜自抑割。

yú yuē lí huò zá mǐ zú yǐ shèng āi

”虞曰:“藜藿杂米,足以胜哀。

yú yǒu yuán zài zhái běi shù lǐ guā guǒ chū shú yǒu rén yú yuán dào zhī

”虞有园在宅北数里,瓜果初熟,有人逾垣盗之。

yú yǐ yuán yuán duō jí cì kǒng tōu jiàn rén jīng zǒu ér zhì shāng sǔn nǎi shǐ nú wèi zhī kāi dào

虞以园援多棘刺,恐偷见人惊走而致伤损,乃使奴为之开道。

jí tōu fù guā jiāng chū jiàn dào tōng lì zhī yú shǐ chú zhī nǎi sòng suǒ dào guā kòu tóu qǐng zuì

及偷负瓜将出,见道通利,知虞使除之,乃送所盗瓜,叩头请罪。

yú nǎi huān rán jǐn yǐ guā yǔ zhī

虞乃欢然, 尽以瓜与之。

cháng xíng jì sù nì lǚ tóng sù kè shī pú yí yú wèi dào

尝行,寄宿逆旅,同宿客失脯,疑虞为盗。

yú mò rán wú yán biàn jiě yī cháng zhī

虞默然无言,便解衣偿之。

zhǔ rén yuē cǐ shě shù shī yú ròu jī yā duō shì hú lí tōu qù jūn hé yǐ yí rén

主人曰:“此舍数失鱼肉鸡鸭,多是狐狸偷去,君何以疑人?

nǎi jiāng pú zhǔ zhì shān zhǒng jiān xún qiú guǒ de zhī

”乃将脯主至山冢间寻求,果得之。

kè qiú hái yī yú tóu zhī bù gù

客求还衣,虞投之不顾。

yú zhū xiōng shì yú shí lè zhī shì xián dēng xiǎn wèi wéi yú chǐ chén fēi lèi yīn yù bì dì hǎi dōng huì dīng mǔ yōu suì zhǐ

虞诸兄仕于石勒之世,咸登显位,惟虞耻臣非类,阴欲避地海东,会丁母忧, 遂止。

āi huǐ gǔ lì lú yú mù cè

哀毁骨立,庐于墓侧。

wǔ nián hòu shí lè yǐ wéi wǔ chéng lìng

五年后,石勒以为武城令。

yú yǐ mì ěr huáng hé qù hǎi wēi jìn jiāng shēn qián zhì xīn rán jiù zhí

虞以密迩黄河,去海微近, 将申前志,欣然就职。

shí jì lóng tài shǒu liú zhēng shén qì zhòng zhī zhēng qiān qīng zhōu cì shǐ qǐng yú zhǎng shǐ dài zhù ā jùn

石季龙太守刘征甚器重之,征迁青州刺史,请虞长史,带祝阿郡。

zhēng yù jí hái yè lìng yú jiān xíng zhōu fǔ shǔ

征遇疾还邺,令虞监行州府属。

jì lóng sǐ guó zhōng dà luàn cháo tíng yǐ yú míng fù zhī zǐ bì néng lì gōng hǎi dài qián qiǎn dōng guǎn rén huá tǐng shòu yú níng shuò jiāng jūn qīng zhōu cì shǐ

季龙死,国中大乱,朝廷以虞名父之子,必能立功海岱,潜遣东莞人华挺授虞宁朔将军、青州刺史。

yú yuē gōng míng fēi wú zhì yě

虞曰:“功名非吾志也。

nǎi fù shǐ zhě qǐ ràng cì shǐ jìng jū hǎi yòu bù jiāo jìng wài

” 乃附使者启,让刺史,靖居海右,不交境外。

suī lì wěi cháo ér bù yù luàn shì yǐ cǐ gāo zhī

虽历伪朝,而不豫乱,世以此高之。

zú yú guān

卒于官。

hé qí zì wàn lún sī kōng chōng zhī cóng xiōng yě

何琦,字万伦,司空充之从兄也。

zǔ fù kān hòu jiāng jūn

祖父龛,后将军。

fù fù huái nán nèi shǐ

父阜,淮南内史。

qí nián shí sì sàng fù āi huǐ guò lǐ

琦年十四丧父,哀毁过礼。

xìng shěn mǐn yǒu shí dù hào gǔ bó xué jū yú xuān chéng yáng gǔ xiàn shì mǔ zī zhāo xī sè yǎng

性沈敏有识度,好古博学,居于宣城阳谷县,事母孜,朝夕色养。

cháng huàn gān xiān bù shàn nǎi wèi jùn zhǔ bù chá xiào lián chú láng zhōng yǐ xuǎn bǔ xuān chéng jīng xiàn lìng

常患甘鲜不赡,乃为郡主簿,察孝廉,除郎中,以选补宣城泾县令。

sī tú wáng dǎo yǐn wèi cān jūn bù jiù

司徒王导引为参军,不就。

jí dīng mǔ yōu jū sāng qì xuè zhàng ér hòu qǐ tíng jiù zài bìn wèi lín huǒ suǒ bī yān yàn yǐ jiāo jiā fá tóng shǐ jì wú cóng chū nǎi pú fú fǔ guān hào kū

及丁母忧,居丧泣血,杖而后起,停柩在殡,为邻火所逼,烟焰已交,家乏僮使,计无从出,乃匍匐抚棺号哭。

é ér fēng zhǐ huǒ xi táng wū yī jiān miǎn shāo qí jīng chéng suǒ gǎn rú cǐ

俄而风止火息,堂屋一间免烧,其精诚所感如此。

fú què nǎi kǎi rán tàn yuē suǒ yǐ chū shēn shì zhě fēi wèi yǒu chǐ cùn zhī néng yǐ xiào zhì lì shí lì wēi lù sī zhǎn gōng yǎng

服阕,乃慨然叹曰:“所以出身仕者,非谓有尺寸之能以效智力, 实利微禄,私展供养。

yī dàn qióng rán wú fù shì hù qǐ kě fù yǐ xiǔ dùn zhī zhì chén mò qīng cháo zāi

一旦茕然,无复恃怙,岂可复以朽钝之质尘默清朝哉!

yú shì yǎng zhì héng mén bù jiāo rén shì dān wán diǎn jí yǐ qín shū zì yú

”于是养志衡门,不交人事,耽玩典籍,以琴书自娱。

bù yíng chǎn yè jié jiǎn guǎ yù fēng yuē yǔ xiāng lín gòng zhī

不营产业,节俭寡欲,丰约与乡邻共之。

xiāng lǐ zāo luàn zǐ méi rén jiā qí wéi yǒu yī bì biàn wèi gòu shú

乡里遭乱,姊没人家,琦惟有一婢,便为购赎。

rán bù wèi xiǎo qiān fán yǒu zèng yí yì bù gǒu ràng dàn yú jǐ yǒu yú zhé fù suí ér sàn zhī

然不为小谦,凡有赠遗, 亦不苟让,但于己有余,辄复随而散之。

rèn xīn ér xíng shuài yì ér dòng bù zhān bǔ wú suǒ shì

任心而行,率意而动,不占卜,无所事。

sī kōng lù wán tài wèi huán wēn bìng pì mìng jiē bù jiù

司空陆玩、太尉桓温并辟命,皆不就。

zhào zhēng bó shì yòu bù qǐ

诏征博士,又不起。

jiǎn wén dì shí wéi fǔ jūn qīn qí míng xíng zhào wèi cān jūn gù cí yǐ jí

简文帝时为抚军,钦其名行,召为参军,固辞以疾。

gōng chē zài zhēng tōng zhí sàn qí shì láng sàn qí cháng shì bù xíng

公车再征通直散骑侍郎、散骑常侍,不行。

yóu shì jūn zǐ yǎng dé mò néng qū yě

由是君子仰德,莫能屈也。

huán wēn cháng dēng qí xiàn jiè shān kuì rán tàn yuē cǐ shān nán yǒu rén yān hé gōng zhēn zhǐ zú zhě yě

桓温尝登琦县界山,喟然叹曰:“此山南有人焉,何公真止足者也!

qí shàn yǎng xìng lǎo ér bù shuāi bù hè shū shí héng yǐ shù zuò wéi shì zhe sān guó píng lùn fán suǒ zhuàn lù bǎi xǔ piān jiē xíng yú shì

”琦善养性,老而不衰,布褐蔬食,恒以述作为事,著《三国评论》,凡所撰录百许篇,皆行于世。

nián bā shí èr zú

年八十二卒。

wú kuǐ wú xīng rén yě

吴逵,吴兴人也。

jīng huāng jī jí bìng hé mén sǐ zhě shí yǒu sān rén kuǐ shí yì bìng dǔ qí sàng jiē lín lǐ yǐ wěi xí guǒ ér mái zhī

经荒饥疾病,合门死者十有三人,逵时亦病笃,其丧皆邻里以苇席裹而埋之。

kuǐ fū qī jì cún jiā jí pín jiǒng dōng wú yī bèi zhòu zé yōng lìn yè shāo zhuān pì zhòu yè zài shān wèi cháng xiū zhǐ yù dú chóng měng shòu zhé wèi zhī xià dào

逵夫妻既存,家极贫窘,冬无衣被,昼则佣赁,夜烧砖甓,昼夜在山,未尝休止,遇毒虫猛兽,辄为之下道。

jī nián chéng qī mù shí sān guān

期年,成七墓、十三棺。

shí yǒu fù zèng yī wú suǒ shòu

时有赙赠, 一无所受。

tài shǒu zhāng chóng yì zhī yǐ gāo yàn zhī lǐ lǐ yān

太守张崇义之,以羔雁之礼礼焉。

zú yú jiā

他终于被诛杀。

shǐ chén yuē zūn qīn zhī dào lǐ jīng zhī míng xùn

史臣曰:尊亲之道,礼经之明训;

xiào yǒu zhī yì shī rén zhī měi tán shì zhī rén lún zhī běn wǎng cí yōu shàng

孝友之义,诗人之美谈,是知人伦之本,罔兹攸尚。

shèng wēng zi lì xíng chún zhì sù xù yì cái liú tòng zhì qí gǎn tōng hán bǔ shēn qí jiù yǎng dài chāng shǎng qí qīng yùn lù yún jiā qí mào dé

盛翁子立行淳至,素蓄异才,流恸致其感通,含哺申其就养,戴昌赏其清韵,陆云嘉其茂德。

wáng póu yǐn jū bù cóng qí pì xíng jǐ mò yú qí lǐ kū bǎi yǐ yīng qí chéng jīng léi yǐ wēi qí lǜ

王裒隐居不从其辟,行己莫逾其礼,枯柏以应其诚,惊雷以危其虑。

yǒng yán dǒng cài yì shí jūn měi

永言董蔡,异时均美。

xǔ zī shǎo ér mǐn xué lǐ bèi zài sān xùn zhì qī qí liáng dòng měng shòu rǎo qí tíng pǔ jū sāng zhī lǐ shí gǔ jīn zhī suǒ nán yān

许孜少而敏学,礼备在三,驯雉栖其梁栋,猛兽扰其庭圃,居丧之礼,实古今之所难焉。

yǔ shū bāo bù kuì biǎo yú zhí qín zé yù cún hu jìng yè yōu xiǎn bù yì qí cāo yì lì bù hài qí xīn jí bìng ràng yí zhī guī yǒu gǔ rén zhī fēng liè yǐ

庾叔褒不匮表于执勤,则裕存乎敬业,幽显不易其操,疫疠不骇其心,急病让夷之规,有古人之风烈矣。

sūn guǐ zhī fěi xiè wáng tán zhī fù chóu shén rén xī qí wáng liáng shǒu yòu qí zuì

孙晷之匪懈,王谈之复仇,神人惜其亡,良守宥其罪。

liú yīn yòu dīng jiān kù chái huǐ yú zhì fā sān dōng zhī qín cì qī nián zhī sù zhì chéng zhī qì yì xíng yú zī

刘殷幼丁艰酷,柴毁逾制,发三冬之堇,赐七年之粟,至诚之契,义形于兹。

wáng yán kòu bīng ér zhào lín shān xí ér qīng shǔ suī huáng xiāng mèng zōng yì wèi lún bèi

王延叩冰而召鳞,扇席而清暑,虽黄香、孟宗,抑为伦辈。

qí yú qún zǐ bìng xiào yǎng kě chóng qīng fēng sù fàn gāo shān jǐng xíng huì qí zōng liú tóng sī zhì yě

其余群子,并孝养可崇,清风素范,高山景行,会其宗流,同斯志也。

zàn yuē dé zhī suǒ jiè yǒu gǎn hé zhēng

赞曰:德之所届,有感和征。

xiào zāi wáng xǔ yǒng mù zhēng zhēng

孝哉王许,永慕烝烝。

huī sì diāo bǎi duì huàng cháo yīng

挥泗凋柏,对榥巢鹰。

mì yàn xià yǔ sù biāo zhì xìng

密、 彦、夏、庾,夙标至性。

wén dù hóng dōu qín xiū yì xíng

文度、弘都,勤修懿行。

dūn bǐ xiào yǒu zài guāng yáo yǒng

敦彼孝友,载光谣咏。

jiū xún zhǎng shèng yú jiàn yán yuán

鸠驯长盛, 鱼荐延元。

tán sāng yì chǎn qí wú dào cún

谈桑义阐,琦吴道存。

zhuān dòng zhī dé xián chī zuǒ yán

专洞之德,咸摛左言。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →