li mì shèng yàn xià fāng wáng póu xǔ zī yǔ gǔn sūn guǐ yán hán liú yīn wáng yán wáng tán sāng yú hé qí wú kuǐ
○李密盛彦夏方王裒许孜庾衮孙晷颜含刘殷王延王谈桑虞何琦吴逵
dà yǐ zāi xiào zhī wèi dé yě
大矣哉,孝之为德也!
fēn hún yuán ér lì tǐ dào guàn sān líng
分浑元而立体,道贯三灵;
zī pǐn huì yǐ shùn míng gōng bāo wàn xiàng
资品汇以顺名,功苞万象。
yòng zhī yú guó dòng tiān dì ér jiàng xiū zhēng
用之于国,动天地而降休征;
xíng zhī yú jiā gǎn guǐ shén ér zhāo jǐng fú
行之于家,感鬼神而昭景福。
ruò nǎi bó shī bèi wù zūn rén ān yì róu sè chéng yán yí yí jǐn lè jī xiān jiù yǎng wěi pǐ wàng qú jí bāo sī yì shǔ zhī qín xún gāi yǒu cǎi lán zhī yǒng shì qīn zhī dào yě
若乃博施备物,尊仁安义,柔色承颜,怡怡尽乐,击鲜就养,亹癖忘劬,集包思艺黍之勤,循陔有采兰之咏,事亲之道也。
shǔ shǔ rú zài āi āi wǎng jí jù xīn liú tòng xián suǒ xīng jiē shài fēng shù yǐ tuí xīn fǔ hán quán ér mò qì zhuī yuǎn zhī qíng yě
属属如在,哀哀罔极,聚薪流恸,衔索兴嗟,晒风树以𬯎心,𫖯 寒泉而沫泣,追远之情也。
shěn dé shì shì zhèng wù yí guān jū gāo fěi wēi zài chǒu wú zhēng xié xiū shēng yǐ kuāng huà huái lǚ bīng ér dǐ jié lì shēn zhī xíng yě
审德筮仕,正务移官,居高匪危,在丑无争,协修升以匡化,怀履冰而砥节,立身之行也。
shì yǐ mǐn céng yì yì zūn liù jiào ér jī zhēn guī
是以闵曾翼翼,遵六教而缉贞规;
cài dǒng zhēng zhēng hóng qī tǐ ér chuí lìng jī
蔡董烝烝, 弘七体而垂令迹。
yì yǒu zhì chéng shàng gǎn míng zhī xià zàn guō jù zhì xī jīn zhī qìng
亦有至诚上感,明祗下赞,郭巨致锡金之庆。
yáng yōng biāo shí yù zhī zhǐ
阳雍标莳玉之祉;
wū xún dān yǔ cháo shū hé zhī shì lù chéng bái cuì rǎo gōng wén zhī lú
乌驯丹羽,巢叔和之室,鹿呈白毳,扰功文之庐。
rán zé yīn bǐ xiào cí ér shēng yǒu tì lǐ zài jiān zōng yì guī yī kuí
然则因彼孝慈而生友悌,理在兼综,义归一揆。
fu tiān lún zhī zhòng gòng qì fēn xíng xīn kuì zé yè cuì jīng quán xìng hé zé huá chéng dì è
夫天伦之重,共气分形,心睽则叶悴荆权,性合则华承棣萼。
nǎi yǒu tuī dài shòu xùn jí nàn zhī qíng
乃有推代瘦,徇急难之情;
ràng guǒ tóng qīn jìn huān yú zhī zhì miǎn kuī xiāng sù zài liú chén zhú zhě yú
让果同衾,尽欢愉之致:缅窥缃素,载流尘躅者欤!
jìn shì shǐ zì zhōng cháo dǎi yú jiāng zuǒ suī bǎi liù zhī zāi chuán jí ér jūn zǐ zhī dào wèi xiāo xiào tì míng liú yóu wèi jì zhǒng
晋氏始自中朝,逮于江左,虽百六之灾遄及,而君子之道未消,孝悌名流,犹为继踵。
wáng wěi yuán zhī xíng jǐ xǔ jì yì zhī lì jié xià fāng shèng yàn tǐ zhì xìng yǐ chí fēn yǔ gǔn yán hán dǔ yǒu yú ér xuān fàn zì yú qún shì xián biāo yì dé
王伟元之行己,许季义之立节,夏方、盛彦体至性以驰芬,庾衮、颜含笃友于而宣范,自余群士,咸标懿德。
cǎi qí yí xuàn zú lì jiāo fēng gù zhe xiào yǒu piān yǐ xù qián shǐ yún ěr
采其遗绚,足厉浇风,故著《孝友篇》以续前史云耳。
li mì zì lìng bó qián wéi wǔ yáng rén yě yī míng qián
李密,字令伯,犍为武阳人也,一名虔。
fù zǎo wáng mǔ hé shì jiào
父早亡,母何氏醮。
mì shí nián shù suì gǎn liàn mí zhì zhēng zhēng zhī xìng suì yǐ chéng jí
密时年数岁,感恋弥至,烝烝之性,遂以成疾。
zǔ mǔ liú shì gōng zì fǔ yǎng mì fèng shì yǐ xiào jǐn wén
祖母刘氏,躬自抚养,密奉事以孝谨闻。
liú shì yǒu jí zé tì qì cè xī wèi cháng jiě yī yǐn shàn tāng yào bì xiān cháng hòu jìn
刘氏有疾, 则涕泣侧息,未尝解衣,饮膳汤药必先尝后进。
yǒu xiá zé jiǎng xué wàng pí ér shī shì qiáo zhōu zhōu mén rén fāng zhī yóu xià
有暇则讲学忘疲,而师事谯周,周门人方之游夏。
shǎo shì shǔ wèi láng
少仕蜀,为郎。
shù shǐ wú yǒu cái biàn wú rén chēng zhī
数使吴,有才辩,吴人称之。
shǔ píng tài shǐ chū zhào zhēng wèi tài zǐ xǐ mǎ
蜀平,泰始初,诏征为太子洗马。
mì yǐ zǔ mǔ nián gāo wú rén fèng yǎng suì bù yīng mìng
密以祖母年高,无人奉养,遂不应命。
nǎi shàng shū yuē
乃上疏曰:
chén yǐ xiǎn xìn sù zāo mǐn xiōng shēng hái liù yuè cí fù jiàn bèi xíng nián sì suì jiù duó mǔ zhì
臣以险衅,夙遭闵凶,生孩六月,慈父见背,行年四岁,舅夺母志。
zǔ mǔ liú mǐn chén gū ruò gōng qīn fǔ yǎng
祖母刘愍臣孤弱,躬亲抚养。
chén shǎo duō jí bìng jiǔ suì bù xíng líng dīng xīn kǔ zhì yú chéng lì
臣少多疾病,九岁不行,零丁辛苦,至于成立。
jì wú bǎi shū zhōng xiān xiōng dì mén shuāi zuò báo wǎn yǒu r xi
既无伯叔,终鲜兄弟,门衰祚薄,晚有儿息。
wài wú qī gōng qiáng jìn zhī qīn nèi wú yìng mén wǔ chǐ zhī tóng qióng qióng jié lì xíng yǐng xiāng diào
外无期功强近之亲,内无应门五尺之童,茕茕孑立, 形影相吊。
ér liú zǎo yīng jí bìng cháng zài chuáng rù
而刘早婴疾病,常在床蓐。
chén shì tāng yào wèi cháng fèi lí
臣侍汤药,未尝废离。
zì fèng shèng cháo mù yù qīng huà qián tài shǒu chén kuǐ chá chén xiào lián hòu cì shǐ chén róng jǔ chén xiù cái
自奉圣朝,沐浴清化,前太守臣逵,察臣孝廉,后刺史臣荣,举臣秀才。
chén yǐ gōng yǎng wú zhǔ cí bù fù mìng
臣以供养无主,辞不赴命。
míng zhào tè xià bài chén láng zhōng xún méng guó ēn chú chén xiǎn mǎ
明诏特下,拜臣郎中,寻蒙国恩,除臣洗马。
wěi yǐ wēi jiàn dāng shì dōng gōng fēi chén yǔn shǒu suǒ néng shàng bào
猥以微贱,当侍东宫,非臣陨首所能上报。
chén jù yǐ biǎo wén cí bù jiù zhí
臣具以表闻,辞不就职。
zhào shū qiē jùn zé chén bū màn jùn xiàn bī pò cuī chén shàng dào zhōu sī lín mén jí yú xīng huǒ
诏书切峻,责臣逋慢,郡县逼迫,催臣上道,州司临门,急于星火。
chén yù fèng zhào bēn chí zé liú bìng rì dǔ
臣欲奉诏奔驰,则刘病日笃;
gǒu xùn sī qíng zé gào sù bù xǔ
苟徇私情, 则告诉不许。
chén zhī jìn tuì shí wèi láng bèi
臣之进退,实为狼狈。
fú wéi shèng cháo yǐ xiào zhì tiān xià fán zài gù lǎo yóu méng jīn xù kuàng chén gū kǔ wāng léi zhī jí
伏惟圣朝以孝治天下,凡在故老,犹蒙矜恤,况臣孤苦尪羸之极。
qiě chén shǎo shì wěi cháo lì zhí láng shǔ běn tú huàn dá bù jīn míng jié
且臣少仕伪朝,历职郎署,本图宦达,不矜名节。
jīn chén wáng guó jiàn fú zhì wēi zhì lòu wěi méng bá zhuó chǒng mìng shū sī qǐ gǎn pán huán yǒu suǒ xī jì
今臣亡国贱俘,至微至陋,猥蒙拔擢,宠命殊私,岂敢盘桓,有所希冀!
dàn yǐ liú rì bó xī shān qì xī yān yān rén mìng wēi qiǎn zhāo bù lǜ xī
但以刘日薄西山,气息奄奄,人命危浅,朝不虑夕。
chén wú zǔ mǔ wú yǐ zhì jīn rì
臣无祖母,无以至今日;
zǔ mǔ wú chén wú yǐ zhōng yú nián
祖母无臣,无以终余年。
mǔ sūn èr rén gēng xiāng wéi mìng shì yǐ sī qíng qū qū bù gǎn qì yuǎn
母孙二人,更相为命,是以私情区区不敢弃远。
chén mì jīn nián sì shí yǒu sì zǔ mǔ liú jīn nián jiǔ shí yǒu liù shì chén jìn jié yú bì xià zhī rì zhǎng ér bào yǎng liú zhī rì duǎn yě
臣密今年四十有四,祖母刘今年九十有六,是臣尽节于陛下之日长, 而报养刘之日短也。
wū niǎo sī qíng yuàn qǐ zhōng yǎng
乌鸟私情,愿乞终养。
chén zhī xīn kǔ fēi dàn shǔ zhī rén shì jí èr zhōu mù bó zhī suǒ míng zhī huáng tiān hòu tǔ shí suǒ jiàn jiàn
臣之辛苦,非但蜀之人士及二州牧伯之所明知,皇天后土,实所鉴见。
fú yuàn bì xià jīn mǐn yú chéng tīng chén wēi zhì zhù liú jiǎo xìng bǎo zú yú nián
伏愿陛下矜愍愚诚,听臣微志,庶刘侥幸,保卒余年。
chén shēng dāng yǔn shēn sǐ dàng jié cǎo
臣生当陨身,死当结草。
dì lǎn zhī yuē shì zhī yǒu míng bù xū rán zāi
帝览之曰:“士之有名,不虚然哉!
nǎi tíng zhào
”乃停召。
hòu liú zhōng fú què fù yǐ xiǎn mǎ zhēng zhì luò
后刘终,服阕,复以洗马征至洛。
sī kōng zhāng huá wèn zhī yuē ān lè gōng hé rú
司空张华问之曰:“安乐公何如?
mì yuē kě cì qí huán
”密曰:“可次齐桓。
huá wèn qí gù duì yuē qí huán de guǎn zhòng ér bà yòng shù diāo ér chóng liú
”华问其故,对曰: “齐桓得管仲而霸,用竖刁而虫流。
ān lè gōng de zhū gě liàng ér kàng wèi rèn huáng hào ér sàng guó shì zhī chéng bài yī yě
安乐公得诸葛亮而抗魏,任黄皓而丧国,是知成败一也。
cì wèn kǒng míng yán jiào hé suì
”次问:“孔明言教何碎?
mì yuē xī shùn yǔ gāo yáo xiāng yǔ yǔ gù de jiǎn yā
”密曰:“昔舜、禹、皋陶相与语,故得简雅;
dà gào yǔ fán rén yán yi suì
《大诰》与凡人言,宜碎。
kǒng míng yǔ yán zhě wú jǐ dí yán jiào shì yǐ suì ěr
孔明与言者无己敌,言教是以碎耳。
huá shàn zhī
”华善之。
chū wèi wēn lìng ér zēng jí cóng shì cháng yú rén shū yuē qìng fù bù sǐ lǔ nàn wèi yǐ
出为温令,而憎疾从事,尝与人书曰:“庆父不死,鲁难未已。
cóng shì bái qí shū sī lì sī lì yǐ mì zài xiàn qīng shèn fú zhī hé yě
”从事白其书司隶,司隶以密在县清慎,弗之劾也。
mì yǒu cái néng cháng wàng nèi zhuǎn ér cháo tíng wú yuán nǎi qiān hàn zhōng tài shǒu zì yǐ shī fēn huái yuàn
密有才能,常望内转,而朝廷无援,乃迁汉中太守,自以失分怀怨。
jí cì jiàn dōng táng zhào mì lìng fù shī mò zhāng yuē rén yì yǒu yán yǒu yīn yǒu yuán
及赐饯东堂,诏密令赋诗,末章曰:“人亦有言,有因有缘。
guān wú zhōng rén bù rú guī tián
官无中人,不如归田。
míng míng zài shàng sī yǔ qǐ rán
明明在上,斯语岂然!
wǔ dì fèn zhī yú shì dōu guān cóng shì zòu miǎn mì guān
”武帝忿之,于是都官从事奏免密官。
hòu zú yú jiā
后卒于家。
èr zi cì xìng
二子:赐、兴。
cì zì zōng shí shǎo néng zhǔ wén cháng wèi xuán niǎo fù cí shén měi
赐字宗石,少能属文,尝为《玄鸟赋》,词甚美。
zhōu pì bié jià jǔ xiù cái wèi xíng ér zhōng
州辟别驾,举秀才,未行而终。
xìng zì juàn shí yì yǒu wén cái cì shǐ luō shàng pì bié jià
兴字隽石,亦有文才,刺史罗尚辟别驾。
shàng wèi li xióng suǒ gōng shǐ xìng yì zhèn nán jiāng jūn liú hóng qiú jiù xìng yīn yuàn liú wèi hóng cān jūn ér bù hái
尚为李雄所攻,使兴诣镇南将军刘弘求救,兴因愿留,为弘参军而不还。
shàng bái hóng hóng jí duó qí shǒu bǎn ér qiǎn zhī
尚白弘,弘即夺其手版而遣之。
xìng zhī zài hóng fǔ hóng lì zhū gě kǒng míng yáng shū zǐ jié shǐ xìng jù wèi zhī wén shén yǒu cí lǐ
兴之在弘府, 弘立诸葛孔明、羊叔子碣,使兴俱为之文,甚有辞理。
shèng yàn zì wēng zi guǎng líng rén yě
盛彦,字翁子,广陵人也。
shǎo yǒu yì cái
少有异才。
nián bā suì yì wú tài wèi dài chāng chāng zèng shī yǐ guān zhī yàn yú zuò dá zhī
年八岁,诣吴太尉戴昌,昌赠诗以观之, 彦于坐答之。
cí shén kāng kǎi
辞甚康慨。
mǔ wáng shì yīn jí shī míng yàn měi yán jí wèi cháng bù liú tì
母王氏因疾失明,彦每言及,未尝不流涕。
yú shì bù yīng bì zhào gōng zì shì yǎng mǔ shí bì zì bǔ zhī
于是不应辟召, 躬自侍养,母食必自哺之。
mǔ jì jí jiǔ zhì yú bì shǐ shù jiàn chuí tà
母既疾久,至于婢使数见捶挞。
bì fèn hèn cì yàn zàn xíng qǔ qí cáo jiǔ yí zhī
婢忿恨,伺彦暂行,取蛴螬灸饴之。
mǔ shí yǐ wéi měi rán yí shì yì wù mì cáng yǐ shì yàn
母食以为美,然疑是异物,密藏以示彦。
yàn jiàn zhī bào mǔ tòng kū jué ér fù sū
彦见之,抱母恸哭,绝而复苏。
mǔ mù huò rán jí kāi cóng cǐ suì yù
母目豁然即开,从此遂愈。
yàn shì wú zhì zhōng shū shì láng wú píng lù yún jiàn zhī yú cì shǐ zhōu jùn běn yì dà zhōng zhèng liú sòng yòu jǔ yàn wèi xiǎo zhōng zhèng
彦仕吴,至中书侍郎,吴平,陆云荐之于刺史周浚, 本邑大中正刘颂又举彦为小中正。
tài kāng zhōng zú
太康中卒。
xià fāng zì wén zhèng kuài jī yǒng xīng rén yě
夏方,字文正,会稽永兴人也。
jiā zāo yì lì fù mǔ bǎi shū qún cóng sǐ zhě shí sān rén
家遭疫疠,父母伯叔群从死者十三人。
fāng nián shí sì yè zé hào kū zhòu zé fù tǔ shí yǒu qī zài zàng sòng de bì yīn lú yú mù cè zhòng zhí sōng bǎi wū niǎo měng shòu xùn rǎo qí páng
方年十四,夜则号哭,昼则负土,十有七载,葬送得毕,因庐于墓侧,种植松柏,乌鸟猛兽驯扰其旁。
wú shí bài rén yì dū wèi lèi qiān wǔ guān zhōng láng jiàng
吴时拜仁义都尉,累迁五官中郎将。
cháo huì wèi cháng chéng chē xíng bì ràng lù
朝会未尝乘车,行必让路。
wú píng chú gāo shān lìng
吴平, 除高山令。
bǎi xìng yǒu zuì yīng jiā chuí tà zhě fāng xiàng zhī tì qì ér bù jiā zuì dà xiǎo mò gǎn fàn yān
百姓有罪应加捶挞者,方向之涕泣而不加罪,大小莫敢犯焉。
zài guān sān nián zhōu jǔ xiù cái huán jiā zú nián bā shí qī
在官三年, 州举秀才,还家,卒,年八十七。
wáng póu zì wěi yuán chéng yáng yíng líng rén yě
王裒,字伟元,城阳营陵人也。
zǔ xiū yǒu míng wèi shì
祖修,有名魏世。
fù yí gāo liàng yǎ zhí wéi wén dì sī mǎ
父仪,高亮雅直,为文帝司马。
dōng guān zhī yì dì wèn yú zhòng yuē jìn yuē zhī shì shuí rèn qí jiù
东关之役,帝问于众曰:“近曰之事,谁任其咎?
yí duì yuē zé zài yuán shuài
”仪对曰:“责在元帅。
dì nù yuē sī mǎ yù wěi zuì yú gū yá
” 帝怒曰:“司马欲委罪于孤邪!
suì yǐn chū zhǎn zhī
”遂引出斩之。
póu shǎo lì cāo shàng xíng jǐ yǐ lǐ shēn cháng bā chǐ sì cùn róng mào jué yì yīn shēng qīng liàng cí qì yǎ zhèng bó xué duō néng tòng fù fēi mìng wèi cháng xī xiàng ér zuò
裒少立操尚,行己以礼,身长八尺四寸,容貌绝异,音声清亮,辞气雅正,博学多能,痛父非命,未尝西向而坐。
shì bù chén cháo tíng yě
示不臣朝廷也。
yú shì yǐn jū jiào shòu sān zhǐ qī pì jiē bù jiù
于是隐居教授,三征七辟皆不就。
lú yú mù cè dàn xī cháng zhì mù suǒ bài guì pān bǎi bēi hào tì lèi zhe shù shù wèi zhī kū
庐于墓侧,旦夕常至墓所拜跪,攀柏悲号,涕泪著树,树为之枯。
mǔ xìng wèi léi mǔ méi měi léi zhé dào mù yuē póu zài cǐ
母性畏雷, 母没,每雷,辄到墓曰:“裒在此。
jí dú shī zhì āi āi fù mǔ shēng wǒ qú láo wèi cháng bù sān fù liú tì mén rén shòu yè zhě bìng fèi liǎo é zhī piān
”及读《诗》至“哀哀父母,生我劬劳”,未尝不三复流涕,门人受业者并废《蓼莪》之篇。
jiā pín gōng gēng jì kǒu ér tián dù shēn ér cán
家贫,躬耕,计口而田,度身而蚕。
huò yǒu zhù zhī zhě bù tīng
或有助之者,不听。
zhū shēng mì wèi yì mài póu suì qì zhī
诸生密为刈麦,裒遂弃之。
zhī jiù yǒu zhì yí zhě jiē bù shòu
知旧有致遗者,皆不受。
mén rén wèi běn xiàn suǒ yì gào póu qiú zhǔ lìng liáng yuē qīng xué bù zú yǐ bì shēn wú dé bó bù zú yǐ yìn qīng shǔ zhī hé yì
门人为本县所役,告裒求属令,良曰:“卿学不足以庇身,吾德薄不足以荫卿,属之何益!
qiě wú bù zhí bǐ yǐ sì shí nián yǐ
且吾不执笔已四十年矣。
nǎi bù dān gān fàn r fù yán chǐ cǎo jī sòng suǒ yì shēng dào xiàn mén tú suí cóng zhě qiān yú rén
”乃步担干饭, 儿负盐豉草屐,送所役生到县,门徒随从者千余人。
ān qiū lìng yǐ wéi yì jǐ zhěng yī chū yíng zhī
安丘令以为诣己,整衣出迎之。
póu nǎi xià dào zhì tǔ niú páng qìng shé ér lì yún mén shēng wèi xiàn suǒ yì gù lái sòng bié
裒乃下道至土牛旁,磬折而立,云:“门生为县所役,故来送别。
yīn zhí shǒu tì qì ér qù
”因执手涕泣而去。
lìng jí fàng zhī yī xiàn yǐ wéi chǐ
令即放之,一县以为耻。
xiāng rén guǎn yàn shǎo yǒu cái ér wèi zhī míng póu dú yǐ wéi bì dāng zì dá bá ér you zhī nán nǚ gè shǐ shēng biàn gòng xǔ wèi hūn
乡人管彦少有才而未知名,裒独以为必当自达,拔而友之,男女各始生,便共许为婚。
yàn hòu wèi xī yí xiào wèi zú ér zàng yú luò yáng póu hòu gēng jià qí nǚ
彦后为西夷校尉,卒而葬于洛阳,裒后更嫁其女。
yàn dì fù wèn póu póu yuē wú báo zhì bì yuàn shān sǒu xī jià zǐ mèi jiē yuǎn jí xiōng duàn jué měi yǐ cǐ zì shì
彦弟馥问裒,裒曰: “吾薄志毕愿山薮,昔嫁姊妹皆远,吉凶断绝,每以此自誓。
jīn xián xiōng zi zàng fù zǐ luò yáng
今贤兄子葬父子洛阳。
cǐ zé jīng yì zhī rén yě yóu wú jié hǎo zhī běn yì zāi
此则京邑之人也,由吾结好之本意哉!
fù yuē sǎo qí rén yě dāng hái lín zī
”馥曰:“嫂,齐人也,当还临淄。
póu yuē ān yǒu zàng fù hé nán ér suí mǔ hái qí
”裒曰: “安有葬父河南而随母还齐!
yòng yì rú cǐ hé hūn zhī yǒu
用意如此,何婚之有!
běi hǎi bǐng chūn shǎo lì zhì cāo hán kǔ zì jū fù jí yóu xué xiāng yì qiān yǐ wéi bǐng yuán fù chū
北海邴春少立志操,寒苦自居,负笈游学,乡邑佥以为邴原复出。
póu yǐ chūn xìng xiǎn xiá mù míng zhōng bì bù chéng
裒以春性险狭慕名,终必不成。
qí hòu chūn guǒ wú xíng xué yè bù zhōng yǒu shí yǐ cǐ guī zhī
其后春果无行,学业不终,有识以此归之。
póu cháng yǐ wéi rén zhī suǒ xíng qī yú dāng guī shàn dào hé bì yǐ suǒ néng ér zé rén suǒ bù néng
裒常以为人之所行期于当归善道,何必以所能而责人所不能。
jí luò jīng qīng fù kòu zī fēng qǐ qīn zú xī yù yí dù jiāng dōng póu liàn fén lǒng bù qù
及洛京倾覆,寇资蜂起,亲族悉欲移渡江东,裒恋坟垄不去。
zéi dà shèng fāng xíng yóu sī mù bù néng jìn suì wèi zéi suǒ hài
贼大盛,方行, 犹思慕不能进,遂为贼所害。
xǔ zī zì jì yì dōng yáng wú níng rén yě
许孜,字季义,东阳吴宁人也。
xiào yǒu gōng ràng mǐn ér hào xué
孝友恭让,敏而好学。
nián èr shí shī shì yù zhāng tài shǒu kuài jī kǒng chōng shòu shī shū lǐ yì jí xiào jīng lún yǔ
年二十,师事豫章太守会稽孔冲,受《诗》、《书》、《礼》、《易》及《孝经》、《论语》。
xué jìng hái xiāng lǐ
学竟,还乡里。
chōng zài jùn sàng wáng zī wén wèn jìn āi fù dān bēn fù sòng sàng hái huì jī shū shí zhí yì zhì fú sān nián
冲在郡丧亡,孜闻问尽哀,负担奔赴,送丧还会稽,蔬食执役,制服三年。
é ér èr qīn méi chái huǐ gǔ lì zhàng ér néng qǐ jiàn mù yú xiàn zhī dōng shān gōng zì fù tǔ bù shòu xiāng rén zhī zhù
俄而二亲没,柴毁骨立,杖而能起,建墓于县之东山,躬自负土,不受乡人之助。
huò mǐn zī léi bèi kǔ qiú lái zhù zī zhòu zhù bù nì yè biàn chú zhī
或愍孜羸惫,苦求来助,孜昼助不逆,夜便除之。
měi yī bēi hào niǎo shòu xiáng jí
每一悲号,鸟兽翔集。
zī yǐ fāng yíng dà gōng nǎi qì qí qī zhèn sù mù suǒ liè zhí sōng bǎi xuān wǔ liù lǐ
孜以方营大功,乃弃其妻,镇宿墓所,列植松柏亘五六里。
shí yǒu lù fàn qí sōng zāi gǎi bēi tàn yuē lù dú bù niàn wǒ hu
时有鹿犯其松栽,改悲叹曰: “鹿独不念我乎!
míng rì hū jiàn lù wèi měng shòu suǒ shā zhì yú suǒ fàn zāi xià
”明日,忽见鹿为猛兽所杀,置于所犯栽下。
zī chàng wǎn bù yǐ nǎi wèi zuò zhǒng mái yú suì cè
孜怅惋不已,乃为作冢,埋于隧侧。
měng shòu jí yú zī qián zì pū ér sǐ zī yì tàn xī yòu qǔ mái zhī
猛兽即于孜前自扑而死,孜益叹息,又取埋之。
zì hòu shù mù zī mào ér wú fàn zhě
自后树木滋茂, 而无犯者。
jī èr shí yú nián zī nǎi gèng qǔ qī lì zhái mù cì zhēng zhēng zhāo xī fèng wáng rú cún yīng zhì qī qí liáng yán lù yǔ měng shòu rǎo qí tíng pǔ jiāo jǐng tóng yóu bù xiāng bó shì
积二十余年孜乃更娶妻,立宅墓次,烝烝朝夕,奉亡如存,鹰雉栖其梁, 檐鹿与猛兽扰其庭圃,交颈同游,不相搏噬。
yuán kāng zhōng jùn chá xiào lián bù qǐ jīn hè zhōng shēn
元康中,郡察孝廉,不起,巾褐终身。
nián bā shí yú zú yú jiā
年八十余,卒于家。
yì rén hào qí jū wèi xiào shùn lǐ
邑人号其居为孝顺里。
xián kāng zhōng tài shǒu zhāng yú shàng shū yuē chén wén shèng xián míng xùn cún hu jǔ shàn bāo biǎn suǒ xìng bù yuǎn qiān zǎi
咸康中,太守张虞上疏曰:“臣闻圣贤明训存乎举善,褒贬所兴,不远千载。
jǐn àn suǒ lǐng wú níng xiàn wù gù rén xǔ zī zhì xìng xiào yǒu lì jié qīng jùn yǔ wù gōng ràng yán xíng bù èr
谨案所领吴宁县物故人许孜,至性孝友,立节清峻,与物恭让,言行不贰。
dāng qí fèng shī zé zài sān zhī yì jǐn
当其奉师,则在三之义尽;
jí qí sàng qīn shí gǔ jīn zhī suǒ nán
及其丧亲,实古今之所难。
xián chēng shū lèi zhì gǎn měng shòu mǐ hài
咸称殊类致感,猛兽弭害。
suī chén bù jí jiàn rán bèi wén sī yǔ qiè wèi cài shùn dǒng àn wú yǐ guò zhī
虽臣不及见,然备闻斯语,窃谓蔡顺、董黯无以过之。
zī méi jī nián qí zi shàng zài xìng xíng chún què jīn yì jiā yú mù cè
孜没积年,其子尚在,性行纯悫, 今亦家于墓侧。
chén yǐ wéi zī zhī lǚ cāo shì suǒ xī dǎi yi biāo qí lìng jī zhēn qí hòu sì yǐ chou jì wǎng yǐ jiǎng fāng lái
臣以为孜之履操,世所希逮,宜标其令迹,甄其后嗣,以酬既往, 以奖方来。
yáng qiū chuán yuē shàn shàn jí qí zǐ sūn
《阳秋传》曰:‘善善及其子孙’。
chén bù dá dà tǐ qǐng tái liàng yì
臣不达大体,请台量议。
shū zòu zhào jīng biǎo mén lǘ
”疏奏, 诏旌表门闾。
juān fù zǐ sūn
蠲复子孙。
qí zi shēng yì yǒu xiào xíng
其子生亦有孝行。
tú zī xiàng yú táng zhāo xī bài yān
图孜像于堂,朝夕拜焉。
yǔ gǔn zì shū bāo míng mù huáng hòu bó fù yě
庾衮,字叔褒,明穆皇后伯父也。
shǎo lǚ qín jiǎn dǔ xué hǎo wèn shì qīn yǐ xiào chēng
少履勤俭,笃学好问,事亲以孝称。
xián níng zhōng dà yì èr xiōng jù wáng cì xiōng pí fù dài lì qì fāng chì fù mǔ zhū dì jiē chū cì yú wài gǔn dú liú bù qù
咸宁中, 大疫,二兄俱亡,次兄毗复殆,疠气方炽,父母诸弟皆出次于外,衮独留不去。
zhū fù xiōng qiáng zhī nǎi yuē gǔn xìng bù wèi bìng
诸父兄强之,乃曰:“衮性不畏病。
suì qīn zì fú chí zhòu yè bù mián qí jiān fù fǔ jiù āi lín bù chuò
”遂亲自扶持,昼夜不眠,其间复抚柩哀临不辍。
rú cǐ shí yǒu yú xún yì shì jì xiē jiā rén nǎi fǎn pí bìng de chà gǔn yì wú yàng
如此十有余旬,疫势既歇,家人乃反,毗病得差,衮亦无恙。
fù lǎo xián yuē yì zāi cǐ zi
父老咸曰:“异哉此子!
shǒu rén suǒ bù néng shǒu xíng rén suǒ bù néng xíng suì hán rán hòu zhī sōng bǎi zhī hòu diāo shǐ yí yì lì zhī bù xiāng rǎn yě
守人所不能守,行人所不能行,岁寒然后知松柏之后凋,始疑疫疠之不相染也。
chū gǔn zhū fù bìng guì shèng wéi fù dú shǒu pín yuē
初,衮诸父并贵盛,惟父独守贫约。
gǔn gōng qīn jià sè yǐ gěi gōng yǎng ér zhí shì qín kè yǔ dì zǐ shù lí guì yǐ shòu tiáo
衮躬亲稼穑,以给供养,而执事勤恪,与弟子树篱,跪以授条。
huò yuē jīn zài yǐn píng xiān shēng hé gōng zhī guò
或曰:“今在隐屏,先生何恭之过?
gǔn yuē yōu xiǎn yì cāo fēi jūn zǐ zhī zhì yě
”衮曰:“幽显易操, 非君子之志也。
fù wáng zuò jǔ mài yǐ yǎng mǔ
”父亡,作筥卖以养母。
mǔ jiàn qí qín yuē wǒ wú suǒ shí
母见其勤,曰:“我无所食。
duì yuē mǔ shí bù gān gǔn jiāng hé jū
”对曰: “母食不甘,衮将何居!
mǔ gǎn ér ān zhī
”母感而安之。
gǔn qián qī xún shì jì qī lè shì jiē guān zú fù shì jí shì gǔn jù qì huá lì sàn zī cái yǔ gǔn gòng ān pín kǔ xiāng jìng rú bīn
衮前妻荀氏,继妻乐氏,皆官族富室,及适衮,俱弃华丽,散资财,与衮共安贫苦,相敬如宾。
mǔ zhōng fú sāng jū yú mù cè
母终,服丧居于墓侧。
suì dà jī lí gēng bù shēn mén rén yù jìn qí fàn zhě ér gǔn měi yuē yǐ shí mò gǎn wèi shè
岁大饥,藜羹不糁,门人欲进其饭者,而衮每曰已食,莫敢为设。
jí mài shú huò zhě yǐ bì ér cǎi jùn shàng duō gǔn nǎi yǐn qí qún zǐ yǐ tuì yuē dài qí jiān
及麦熟,获者已毕,而采捃尚多,衮乃引其群子以退,曰“待其间。
jí qí jùn yě bù qǔ xíng bù páng duó guì ér bǎ zhī zé yì dà huò yòu yǔ yì rén rù shān shi xiàng fēn yí xiǎn xù zhǎng yòu tuī yì jū nán lǐ wú wéi zhě
”及其捃也,不曲行,不旁掇,跪而把之,则亦大获,又与邑人入山拾橡,分夷险,序长幼,推易居难,礼无违者。
huò yǒu zhǎn qí mù bǎi mò zhī qí shuí nǎi zhào lín rén jí yú mù ér zì zé yān yīn kòu tóu qì tì xiè zǔ mí yuē dé zhī bù xiū bù néng bì xiān rén zhī shù gǔn zhī zuì yě
或有斩其墓柏,莫知其谁,乃召邻人集于墓而自责焉,因叩头泣涕,谢祖祢曰:“德之不修,不能庇先人之树,衮之罪也。
fù lǎo xián yì wèi zhī chuí qì zì hòu rén mò zhī fàn
”父老咸亦为之垂泣,自后人莫之犯。
fǔ zhū gū yǐ cí fèng zhū guǎ yǐ rén shì jiā yú hòu ér jiào zhī yì fāng shǐ cháng zhě tǐ qí xíng yòu zhě wàng qí gū
抚诸孤以慈,奉诸寡以仁,事加于厚而教之义方,使长者体其行,幼者忘其孤。
gū shēng guō xiù bǐ zhū zǐ zhí yī shí ér měi xiān zhī
孤甥郭秀,比诸子侄,衣食而每先之。
gū xiōng nǚ yuē fāng jiāng jià měi fú jì jù gǔn nǎi yì jīng tiáo wèi jī zhǒu zhào zhū zǐ jí zhī yú táng nán nǚ yǐ bān mìng fāng yuē fāng hu
孤兄女曰芳,将嫁,美服既具,衮乃刈荆苕为箕帚,召诸子集之于堂,男女以班,命芳曰:“芳乎!
rǔ shǎo gū rǔ yì rǔ yù bù rǔ cī xiá
汝少孤,汝逸汝豫, 不汝疵瑕。
jīn rǔ shì rén jiāng shì jiù gū sǎ sǎo tíng nèi fù zhī dào yě gù cì rǔ cǐ
今汝适人,将事舅姑,洒扫庭内,妇之道也,故赐汝此。
fěi qì zhī wèi měi yù wēn gōng zhāo xī suī xiū wù xiū yě
匪器之为美, 欲温恭朝夕,虽休勿休也。
ér yǐ jiù zhái yǔ qí zhǎng xiōng zi gēng xī
”而以旧宅与其长兄子赓、翕。
jí xī zú gǔn āi qí zǎo gū tòng qí chéng rén ér wèi qǔ nǎi fǔ jiù cháng hào āi gǎn xíng lù wén zhě mò bù chuí tì
及翕卒,衮哀其早孤, 痛其成人而未娶,乃抚柩长号,哀感行路,闻者莫不垂涕。
chū gǔn fù jiè gǔn yǐ jiǔ měi zuì zhé zì zé yuē yú fèi xiān fù zhī jiè qí hé yǐ xùn rén
初,衮父诫衮以酒,每醉,辄自责曰:“余废先父之诫,其何以训人!
nǎi yú fù mù qián zì zhàng sān shí
”乃于父墓前自杖三十。
lín rén zhě dé yì zhě shàn shì qí qīn lǎo ér bù juàn gǔn měi bài zhī
邻人褚德逸者,善事其亲,老而不倦,衮每拜之。
cháng yǔ zhū xiōng guò yì rén chén zhǔn xiōng dì zhū xiōng you zhī jiē bài qí mǔ gǔn dú bù bài
尝与诸兄过邑人陈准兄弟,诸兄友之,皆拜其母,衮独不拜。
zhǔn dì huī yuē zi bù bài wú qīn hé
准弟徽曰:“子不拜吾亲何?
gǔn yuē wèi zhī suǒ yǐ bài yě
”衮曰:“未知所以拜也。
fu bài rén zhī qīn zhě jiāng zì tóng yú rén zhī zǐ yě qí yì zhì zhòng gǔn gǎn qīng zhī hu
夫拜人之亲者,将自同于人之子也,其义至重,衮敢轻之乎?
suì bù bài
” 遂不拜。
zhǔn huī tàn yuē gǔ yǒu liàng zhí zhī shì jūn jìn zhī yǐ
准、徽叹曰:“古有亮直之士,君近之矣。
jūn ruò dāng cháo zé shè jì zhī chén yú
君若当朝,则社稷之臣欤!
jūn ruò wò bīng lín dà jié shú néng duó zhī
君若握兵,临大节,孰能夺之!
fāng jīn zhēng pìn jūn shí yí zhī
方今征聘,君实宜之。
yú shì xiāng dǎng jiàn zhī zhōu jùn jiāo mìng chá xiào lián jǔ xiù cái qīng bái yì xíng jiē bù jiàng zhì shì suì hào zhī wèi yì xíng
”于是乡党荐之,州郡交命, 察孝廉,举秀才、清白异行,皆不降志,世遂号之为异行。
yuán kāng mò yǐng chuān tài shǒu zhào wèi gōng cáo gǔn fú zào yì zhī yī zhàng chā hé fǔ bù sì jià ér xíng yuē qǐng shòu xià fu zhī yì
元康末,颍川太守召为功曹,衮服造役之衣,杖锸荷斧,不俟驾而行,曰: “请受下夫之役。
tài shǒu shì chē ér yíng gǔn qūn xún cí tuì qǐng tú xíng rù jùn jiāng mìng zhě suì bī fú shēng chē nà yú gōng cáo shě
”太守饰车而迎,衮逡巡辞退,请徒行入郡,将命者遂逼扶升车, 纳于功曹舍。
jì ér gǔn zì qǔ jǐ chē ér qǐn chǔ yān xíng suī gōng ér shén yǒu bù kě dòng zhī sè
既而衮自取己车而寝处焉,形虽恭而神有不可动之色。
tài shǒu zhī qí bù qū nǎi tàn yuē fēi cháng shì yě wú hé yǐ jiàng zhī
太守知其不屈, 乃叹曰:“非常士也,吾何以降之!
hòu wèi zhī lǐ ér qiǎn yān
”厚为之礼而遣焉。
qí wáng jiǒng zhī chàng yì yě zhāng hóng děng sì lüě yú yáng dí gǔn nǎi lǜ qí tóng zú jí shù xìng bǎo yú yǔ shān
齐王冏之唱义也,张泓等肆掠于阳翟,衮乃率其同族及庶姓保于禹山。
shì shí bǎi xìng ān níng wèi zhī zhàn shǒu zhī shì gǔn yuē kǒng zǐ yún bù jiào ér zhàn shì wèi qì zhī
是时百姓安宁,未知战守之事,衮曰:“孔子云:‘不教而战,是谓弃之。
nǎi jí zhū rú shì ér móu yuē èr sān jūn zǐ xiāng yǔ chǔ yú xiǎn jiāng yǐ ān bǎo qīn zūn quán qī nú yě
’”乃集诸如士而谋曰:“二三君子相与处于险,将以安保亲尊,全妻孥也。
gǔ rén yǒu yán qiān rén jù ér bù yǐ yī rén wéi zhǔ bù sàn zé luàn yǐ
古人有言:‘千人聚而不以一人为主,不散则乱矣。
jiāng ruò zhī hé
’将若之何!
zhòng yuē shàn
”众曰:“善。
jīn rì zhī zhǔ fēi jūn ér shuí
今日之主,非君而谁!
gǔn mò rán yǒu jiàn nǎi yán yuē gǔ rén jí bìng ràng yí bù gǎn táo nàn rán rén zhī lì zhǔ guì cóng qí mìng yě
”衮默然有间,乃言曰:“古人急病让夷,不敢逃难,然人之立主,贵从其命也。
nǎi shì zhī yuē wú shì xiǎn wú hù luàn wú bào lín wú chōu wū wú qiáo cǎi rén suǒ zhí wú móu fēi dé wú fàn fēi yì lù lì yī xīn tóng xù wēi nàn
”乃誓之曰:“无恃险,无怙乱,无暴邻,无抽屋,无樵采人所植,无谋非德, 无犯非义,戮力一心,同恤危难。
zhòng xián cóng zhī
”众咸从之。
yú shì jùn xiǎn ě dù xī jìng xiū bì wù shù fán zhàng kǎo gōng yōng jì zhàng chǐ jūn láo yì tōng yǒu wú shàn wán qì bèi liàng lì rèn néng wù yīng qí yi shǐ yì tuī qí zhǎng lǐ tuī qí xián ér shēn lǜ zhī
于是峻险厄,杜蹊径,修壁坞,树蕃障,考功庸,计丈尺,均劳逸,通有无,缮完器备,量力任能,物应其宜,使邑推其长,里推其贤,而身率之。
fēn shù jì míng hào lìng bù èr shàng xià yǒu lǐ shào zhǎng yǒu yí jiāng shùn qí měi kuāng jiù qí è
分数既明,号令不二,上下有礼,少长有仪,将顺其美,匡救其恶。
jí zéi zhì gǔn nǎi lēi bù qǔ zhěng háng wǔ jiē chí mǎn ér wù fā
及贼至,衮乃勒部曲,整行伍,皆持满而勿发。
zéi tiǎo zhàn yàn rán bù dòng qiě cí yān
贼挑战,晏然不动,且辞焉。
zéi fú qí shèn ér wèi qí zhěng shì yǐ jiē tuì rú shì zhě sān
贼服其慎而畏其整,是以皆退,如是者三。
shí rén yǔ yuē suǒ wèi lín shì ér jù hǎo móu ér chéng zhě qí yǔ yì xíng hu
时人语曰:“所谓临事而惧、好谋而成者,其庾异行乎!
jí jiǒng guī yú jīng shī yú nián bù cháo gǔn yuē jìn shì bēi yǐ kòu nán fāng xìng
及冏归于京师,逾年不朝,衮曰:“晋室卑矣,寇难方兴!
nǎi xié qí qī shì lín lǜ shān shì qí xīn xiāng rú qí gù xiāng yán zhōng xìn xíng dǔ jìng
”乃携其妻适林虑山,事其新乡如其故乡,言忠信,行笃敬。
jīng jí qī nián ér lín lǜ zhī rén guī zhī xián yuē yǔ xián
经及期年,而林虑之人归之,咸曰庾贤。
jí shí lè gōng lín lǜ fù lǎo móu yuē cǐ yǒu dà tóu shān jiǔ zhōu zhī jué xiǎn yě
及石勒攻林虑,父老谋曰:“此有大头山,九州之绝险也。
shàng yǒu gǔ rén yí jì kě gòng bǎo zhī
上有古人遗迹,可共保之。
huì dì qiān yú cháng ān gǔn nǎi xiāng yǔ dēng yú dà tóu shān ér tián yú qí xià
”惠帝迁于长安,衮乃相与登于大头山而田于其下。
nián gǔ wèi shú shí mù shí ěr shí ruǐ tóng bǎo ān zhī yǒu zhōng yān zhī zhì
年谷未熟,食木实,饵石蕊,同保安之,有终焉之志。
jí jiāng shōu huò mìng zi chóu yǔ zhī xià shān zhōng tú mù xuàn mào zhuì yá ér zú
及将收获,命子怞与之下山,中途目眩瞀,坠崖而卒。
tóng bǎo fù kū yuē tiān hu
同保赴哭曰:“天乎!
dú bù kě shě wǒ xián hu
独不可舍我贤乎!
shí rén shāng zhī yuē yǔ xián jué chén bì dì chāo rán yuǎn jī gù qióng ān lòu mù shí shān qī bù yǔ shì tóng róng bù yǔ rén zhēng lì bù miǎn zāo mìng bēi fū
”时人伤之曰:“庾贤绝尘避地,超然远迹,固穷安陋,木食山栖,不与世同荣,不与人争利,不免遭命,悲夫!
gǔn xué tōng shī shū fēi fǎ bù yán fēi dào bù xíng zūn shì qí lǎo huì xùn méng yòu lín rén zhī sàng bì jìn āi huì rén zhī zàng bì gōng zhù láo zé xiān zhī yì zé hòu zhī yán bì xíng zhī xíng bì ān zhī
衮学通《诗》《书》,非法不言,非道不行,尊事耆老,惠训蒙幼,临人之丧必尽哀,会人之葬必躬筑,劳则先之,逸则后之,言必行之,行必安之。
shì yǐ zōng zú xiāng dǎng mò bù chóng yǎng mén rén gǎn mù wéi rén shù bēi yān
是以宗族乡党莫不崇仰,门人感慕,为人树碑焉。
yǒu sì zǐ chóu miè zé jùn
有四子:怞、蔑、泽、捃。
zài zé shēng gù míng zé yīn jùn shēng gù yuē jùn
在泽生,故名泽,因捃生,故曰捃。
miè hòu nán dù jiāng zhōng xīng chū wèi shì zhōng
蔑后南渡江, 中兴初,为侍中。
miè shēng yuàn ān chéng tài shǒu
蔑生愿,安成太守。
sūn guǐ zì wén dù wú guó fù chūn rén wú fú bō jiāng jūn xiù zhī zēng sūn yě
孙晷,字文度,吴国富春人,吴伏波将军秀之曾孙也。
guǐ wèi r tóng wèi cháng bèi hē nù
晷为儿童,未尝被呵怒。
gù róng jiàn ér chēng zhī wèi qí wài zǔ xuē jiān yuē cǐ r shén míng qīng shěn zhì qì zhēn lì fēi cháng tóng yě
顾荣见而称之,谓其外祖薛兼曰:“此儿神明清审,志气贞立,非常童也。
jí zhǎng gōng xiào qīng yuē xué shí yǒu lǐ yì měi dú chǔ yōu àn zhī zhōng róng zhǐ zhān wàng wèi cháng qīng xié
”及长, 恭孝清约,学识有理义,每独处幽暗之中,容止瞻望未尝倾邪。
suī hòu jiā fēng hòu ér guǐ cháng bù yī shū shí gōng qīn lǒng mǔ sòng yǒng bù fèi xīn rán dú de
虽侯家丰厚,而晷常布衣蔬食,躬亲垄亩,诵咏不废,欣然独得。
fù mǔ mǐn qí rú cǐ yù jiā yōu ráo ér sù xīng yè mèi wú zàn xiè yě
父母愍其如此,欲加优饶,而夙兴夜寐,无暂懈也。
fù mǔ qǐ jū cháng zhuàn suī zhū xiōng qīn kuì ér guǐ bù lí zuǒ yòu
父母起居尝馔,虽诸兄亲馈,而晷不离左右。
fù chūn chē dào jì shǎo dòng jīng jiāng chuān fù nán yú fēng bō měi xíng chéng lán yú guǐ gōng zì fú shì suǒ yì zhī chù zé yú mén wài shù xià fān píng zhī jiān yǐn xī chū bù lìng zhǔ rén zhī zhī
富春车道既少,动经江川,父难于风波,每行乘篮舆,晷躬自扶侍,所诣之处,则于门外树下籓屏之间隐息,初不令主人知之。
xiōng cháng dǔ jí jīng nián guǐ gōng zì fú shì yào shí gān kǔ bì jīng xīn mù bá shè shān shuǐ qí qiú kěn zhì
兄尝笃疾经年,晷躬自扶侍,药石甘苦,必经心目,跋涉山水,祈求恳至。
ér wén rén zhī shàn xīn ruò yǒu de
而闻人之善,欣若有得;
wén rén zhī è cǎn ruò yǒu shī
闻人之恶,惨若有失。
jiàn rén jī hán bìng zhōu shàn zhī xiāng lǐ zèng yí yī wú suǒ shòu
见人饥寒,并周赡之,乡里赠遗,一无所受。
qīn gù yǒu qióng lǎo zhě shù rén héng wǎng lái gào suǒ rén duō yàn màn zhī ér guǐ jiàn zhī
亲故有穷老者数人,恒往来告索,人多厌慢之,而晷见之。
xīn jìng yú shèn hán zé yǔ tóng qīn shí zé yǔ tóng qì huò jiě yī tuī bèi yǐ xù zhī
欣敬逾甚,寒则与同衾,食则与同器,或解衣推被以恤之。
shí nián jī gǔ guì rén yǒu shēng yì qí dào zhě guǐ jiàn ér bì zhī xū qù ér chū jì ér zì yì sòng yǔ zhī
时年饥谷贵, 人有生刈其稻者,晷见而避之,须去而出,既而自刈送与之。
xiāng lín gǎn kuì mò gǎn qīn fàn
乡邻感愧,莫敢侵犯。
kuài jī yú xǐ yǐn jū hǎi yú yǒu gāo shì zhī fēng
会稽虞喜隐居海嵎,有高世之风。
guǐ qīn qí dé pìn xǐ dì yù nǚ wèi qī
晷钦其德,聘喜弟预女为妻。
xǐ jiè nǚ qì huá shàng sù yǔ guǐ tóng zhì
喜戒女弃华尚素,与晷同志。
shí rén hào wèi liáng hóng fū fù
时人号为梁鸿夫妇。
jì yáng jiāng chún shǎo yǒu gāo cāo wén guǐ xué xíng guò rén zì dōng yáng wǎng hou zhī shǐ miàn biàn zhōng rì tán yàn jié huān ér bié
济阳江淳少有高操,闻晷学行过人,自东阳往候之,始面,便终日谭宴,结欢而别。
sī kōng hé chōng wèi yáng zhōu xí guǐ wéi zhǔ bù sī tú cài mó pì wèi yuàn shǔ bìng bù jiù
司空何充为扬州,檄晷为主簿,司徒蔡谟辟为掾属,并不就。
shàng shū jīng guó míng zhōu tǔ zhī wàng biǎo jiàn guǐ gōng chē jìng zhēng
尚书经国明,州土之望,表荐晷,公车径征。
huì zú shí nián sān shí bā cháo yě jiē tòng zhī
会卒,时年三十八,朝野嗟痛之。
guǐ wèi jí dà liǎn yǒu yī lǎo fù yùn páo cǎo jù bù tōng xìng míng jìng rù fǔ jiù ér kū āi shēng kāng kǎi gǎn yú zuǒ yòu
晷未及大敛,有一老父缊袍草屦,不通姓名,径入抚柩而哭,哀声慷慨,感于左右。
kū zhǐ biàn chū róng mào shén qīng yǎn tóng yòu fāng mén zhě gào zhī sàng zhǔ guài ér zhuī yān
哭止便出,容貌甚清,眼瞳又方,门者告之丧主,怪而追焉。
zhí qù bù gù
直去不顾。
tóng jùn gù hé děng bǎi yú rén tàn qí shén mào yǒu yì ér mò zhī cè yě
同郡顾和等百余人叹其神貌有异,而莫之测也。
yán hán zì hóng dōu láng yá shēn rén yě
颜含,字弘都,琅邪莘人也。
zǔ qīn jǐ shì zhōng
祖钦,给事中。
fù mò rǔ yīn tài shǒu
父默,汝阴太守。
hán shǎo yǒu cāo xíng yǐ xiào wén
含少有操行, 以孝闻。
xiōng jī xián níng zhōng de jí jiù yī zì liáo suì sǐ yú yī jiā
兄畿,咸宁中得疾,就医自疗,遂死于医家。
jiā rén yíng sàng zhào měi rào shù ér bù kě jiě yǐn sàng zhě diān pú chēng jī yán yuē wǒ shòu mìng wèi sǐ dàn fú yào tài duō shāng wǒ wǔ zàng ěr
家人迎丧,旐每绕树而不可解,引丧者颠仆,称畿言曰:“我寿命未死,但服药太多,伤我五藏耳。
jīn dāng fù huó shèn wú zàng yě
今当复活, 慎无葬也。
qí fù zhù zhī yuē ruò ěr yǒu mìng fù shēng qǐ fēi gǔ ròu suǒ yuàn
”其父祝之曰:“若尔有命复生,岂非骨肉所愿!
jīn dàn yù huán jiā bù ěr zàng yě
今但欲还家,不尔葬也。
zhào nǎi jiě
”旐乃解。
jí hái qí fù mèng zhī yuē wú dāng fù shēng kě jí kāi guān
及还,其妇梦之曰:“吾当复生,可急开棺。
fù pō shuō zhī
”妇颇说之。
qí xī mǔ jí jiā rén yòu mèng zhī jí yù kāi guān ér fù bù tīng
其夕, 母及家人又梦之,即欲开棺,而父不听。
hán shí shàng shǎo nǎi kǎi rán yuē fēi cháng zhī shì gǔ zé yǒu zhī jīn líng yì zhì cǐ kāi guān zhī tòng shú yǔ bù kāi xiāng fù
含时尚少,乃慨然曰:“非常之事,古则有之,今灵异至此,开棺之痛,孰与不开相负?
fù mǔ cóng zhī nǎi gòng fā guān guǒ yǒu shēng yàn yǐ shǒu guā guān zhǐ zhǎo jǐn shāng rán qì xī shèn wēi cún wáng bù fēn yǐ
”父母从之,乃共发棺果有生验, 以手刮棺,指爪尽伤,然气息甚微,存亡不分矣。
yǐn bǔ jiāng hù lěi yuè yóu bù néng yǔ yǐn shí suǒ xū tuō zhī yǐ mèng
饮哺将护,累月犹不能语,饮食所须,托之以梦。
hé jiā yíng shì dùn fèi shēng yè suī zài mǔ qī bù néng wú juàn yǐ
阖家营视,顿废生业,虽在母妻,不能无倦矣。
hán nǎi jué qì rén shì gōng qīn shì yǎng zú bù chū hù zhě shí yǒu sān nián
含乃绝弃人事, 躬亲侍养,足不出户者十有三年。
shí chóng zhòng hán chún xíng zèng yǐ gān zhǐ hán xiè ér bù shòu
石崇重含淳行,赠以甘旨,含谢而不受。
huò wèn qí gù dá yuē bìng zhě mián mèi shēng lǐ wèi quán jì bù néng jìn gǎn yòu wèi shí rén huì ruò dāng miù liú qǐ shī zhě zhī yì yě
或问其故,答曰:“病者绵昧,生理未全,既不能进敢,又未识人惠,若当谬留,岂施者之意也!
jī jìng bù qǐ
”畿竟不起。
hán èr qīn jì zhōng liǎng xiōng jì méi cì sǎo fán shì yīn jí shī míng hán kè lì jiā rén jìn xīn fèng yǎng měi rì zì cháng shěng yào zhuàn chá wèn xī hào bì zān jù shù dài
含二亲既终,两兄继没,次嫂樊氏因疾失明,含课励家人,尽心奉养,每日自尝省药馔,察问息耗,必簪屦束带。
yī rén shū fāng yìng xū rán shé dǎn ér xún qiú bèi zhì wú yóu de zhī hán yōu tàn lěi shí
医人疏方,应须髯蛇胆,而寻求备至,无由得之,含忧叹累时。
cháng zhòu dú zuò hū yǒu yī qīng yī tóng zǐ nián kě shí sān sì chí yī qīng náng shòu hán hán kāi shì nǎi shé dǎn yě
尝昼独坐,忽有一青衣童子年可十三四,持一青囊授含,含开视, 乃蛇胆也。
tóng zǐ qūn xún chū hù huà chéng qīng niǎo fēi qù
童子逡巡出户,化成青鸟飞去。
de dǎn yào chéng sǎo bìng jí yù
得胆,药成,嫂病即愈。
yóu shì zhù míng
由是著名。
běn zhōu pì bù jiù
本州辟,不就。
dōng hǎi wáng zhào yǐ wéi tài fù cān jūn chū bǔ kǎi yáng lìng
东海王赵以为太傅参军,出补闿阳令。
yuán dì chū zhèn xià pī fù mìng wèi cān jūn
元帝初镇下邳,复命为参军。
guò jiāng yǐ hán wéi shàng yú lìng
过江,以含为上虞令。
zhuǎn wáng guó láng zhōng chéng xiàng dōng gé jì jiǔ chū wèi dōng yáng tài shǒu
转王国郎中、丞相东阁祭酒,出为东阳太守。
dōng gōng chū jiàn hán yǐ rú sù dǔ xíng bǔ tài zǐ zhōng shù zǐ qiān huáng mén shì láng běn zhōu dà zhōng zhèng lì sàn qí cháng shì dà sī nóng
东宫初建,含以儒素笃行补太子中庶子,迁黄门侍郎、本州大中正,历散骑常侍、大司农。
yù tǎo sū jùn gōng fēng xī píng xiàn hóu bài shì zhōng chú wú jùn tài shǒu
豫讨苏峻功,封西平县侯,拜侍中,除吴郡太守。
wáng dǎo wèn hán yuē qīng jīn lì míng jùn zhèng jiāng hé xiān
王导问含曰:“卿今莅名郡,政将何先?
dá yuē wáng shī suì dòng biān hù xū hào nán běi quán háo jìng zhāo yóu shí guó bì jiā fēng zhí shì zhī yōu
”答曰:“王师岁动,编户虚耗,南北权豪竞招游食,国弊家丰,执事之忧。
qiě dāng zhēng zhī shì mén shǐ fǎn tián sāng shù nián zhī jiān yù lìng hù gěi rén zú rú qí lǐ yuè sì zhī míng zǎi
且当征之势门,使反田桑,数年之间,欲令户给人足,如其礼乐,俟之明宰。
hán suǒ lì jiǎn ér yǒu ēn míng ér néng duàn rán yǐ wēi yù xià
” 含所历简而有恩,明而能断,然以威御下。
dǎo tàn yuē yán gōng zài shì wú rén liǎn shǒu yǐ
导叹曰:“颜公在事,吴人敛手矣。
wèi zhī guān fù wèi shì zhōng
” 未之官,复为侍中。
xún chú guó zǐ jì jiǔ jiā sàn qí cháng shì qiān guāng lù xūn yǐ nián lǎo xùn wèi
寻除国子祭酒,加散骑常侍,迁光禄勋,以年老逊位。
chéng dì měi qí sù xíng jiù jiā yòu guāng lù dài fu mén shī xíng mǎ cì chuáng zhàng bèi rù chì tài guān sì shí zhì shàn gù cí bù shòu
成帝美其素行,就加右光禄大夫,门施行马,赐床帐被褥,敕太官四时致膳,固辞不受。
yú shí lùn zhě yǐ wáng dǎo dì zhī shī fū míng wèi lóng zhòng bǎi liáo yi wèi jiàng lǐ
于时论者以王导帝之师傅,名位隆重,百僚宜为降礼。
tài cháng féng huái yǐ wèn yú hán hán yuē wáng gōng suī zhòng lǐ wú piān jìng jiàng lǐ zhī yán huò shì zhū jūn shì yí
太常冯怀以问于含,含曰:“王公虽重,理无偏敬,降礼之言,或是诸君事宜。
bǐ rén lǎo yǐ bù shí shí wù
鄙人老矣,不识时务。
jì ér gào rén yuē wú wén fá guó bù wèn rén rén
” 既而告人曰:“吾闻伐国不问仁人。
xiàng féng zǔ sī wèn nìng yú wǒ wǒ yǒu yá dé hu
向冯祖思问佞于我,我有邪德乎?
rén cháng lùn shǎo zhèng mǎo dào zhí qí è shú shēn
”人尝论少正卯、盗跖其恶孰深。
huò yuē zhèng mǎo suī jiān bù zhì pōu rén qì shàn dào zhí wéi shèn
或曰:“正卯虽奸,不至剖人弃膳,盗跖为甚。
hán yuē wèi è zhāng lù rén sī jiā lù
”含曰: “为恶彰露,人思加戮;
yǐn fú zhī jiān fēi shèng bù zhū
隐伏之奸,非圣不诛。
yóu cǐ yán zhī shǎo zhèng wéi shèn
由此言之,少正为甚。
zhòng xián fú yān
”众咸服焉。
guō pú cháng yù hán yù wèi zhī shì
郭璞尝遇含,欲为之筮。
hán yuē nián zài tiān wèi zài rén xiū jǐ ér tiān bù yǔ zhě mìng yě
含曰:“年在天,位在人,修己而天不与者,命也;
shǒu dào ér rén bù zhī zhě xìng yě
守道而人不知者,性也。
zì yǒu xìng mìng wú láo shī guī
自有性命,无劳蓍龟。
huán wēn qiú hūn yú hán hán yǐ qí chéng mǎn bù xǔ
”桓温求婚于含,含以其盛满,不许。
wéi yǔ shān yōu shēn jiāo
惟与邓攸深交。
huò wèn jiāng zuǒ qún shì yōu liè dá yuē zhōu bó rén zhī zhèng shān bó dào zhī qīng biàn wàng zhī zhī jié yú zé wú bù zhī yě
或问江左群士优劣,答曰:“周伯仁之正,邓伯道之清,卞望之之节,余则吾不知也。
qí yǎ zhòng xíng shí yì jué fú wěi rú cǐ
”其雅重行实,抑绝浮伪如此。
zhì shì èr shí yú nián nián jiǔ shí sān zú
致仕二十余年,年九十三卒。
yí mìng sù guān báo liǎn
遗命素棺薄敛。
shì yuē jìng
谥曰靖。
sàng zài bìn ér lín jiā shī huǒ yí guān fú duàn huǒ jiāng zhì ér miè qiān yǐ wéi chún chéng suǒ gǎn yě
丧在殡而邻家失火,移棺绋断,火将至而灭,佥以为淳诚所感也。
sān zi máo qiān yuē
三子:髦、谦、约。
máo lì huáng mén láng shì zhōng guāng lù xūn qiān zhì ān chéng tài shǒu yuē líng líng tài shǒu bìng yǒu shēng yù
髦历黄门郎、侍中、光禄勋,谦至安成太守,约零陵太守, 并有声誉。
liú yīn zì zhǎng shèng xīn xīng rén yě
刘殷,字长盛,新兴人也。
gāo zǔ líng hàn guāng lù dài fū
高祖陵,汉光禄大夫。
yīn qī suì sàng fù āi huǐ guò lǐ fú sàng sān nián wèi zēng jiàn chǐ
殷七岁丧父,哀毁过礼,服丧三年,未曾见齿。
zēng zǔ mǔ wáng shì shèng dōng sī qín ér bù yán shí bù bǎo zhě yī xún yǐ
曾祖母王氏,盛冬思堇而不言,食不饱者一旬矣。
yīn guài ér wèn zhī wáng yán qí gù
殷怪而问之, 王言其故。
yīn shí nián jiǔ suì nǎi yú zé zhōng tòng kū yuē yīn zuì xìn shēn zhòng yòu dīng jiān fá wáng mǔ zài táng wú xún yuè zhī yǎng
殷时年九岁,乃于泽中恸哭,曰:“殷罪衅深重,幼丁艰罚,王母在堂, 无旬月之养。
yīn wéi rén zi ér suǒ sī wú huò huáng tiān hòu tǔ yuàn chuí āi mǐn
殷为人子,而所思无获,皇天后土,愿垂哀愍。
shēng bù jué zhě bàn rì yú shì hū ruò yǒu rén yún zhǐ zhǐ shēng
”声不绝者半日,于是忽若有人云:“止,止声。
yīn shōu lèi shì de biàn yǒu qín shēng yān yīn de hú yú ér guī shí ér bù jiǎn zhì shí qín shēng nǎi jǐn
”殷收泪视地,便有堇生焉,因得斛余而归,食而不减,至时,堇生乃尽。
yòu cháng yè mèng rén wèi zhī yuē xi lí xià yǒu sù
又尝夜梦人谓之曰:“西篱下有粟。
wù ér jué zhī de sù shí wǔ zhōng míng yuē qī nián sù bǎi shí yǐ cì xiào zǐ liú yīn
”寤而掘之,得粟十五钟,铭曰“七年粟百石,以赐孝子刘殷。
zì shì shí zhī qī zài fāng jǐn
”自是食之,七载方尽。
shí rén jiā qí zhì xìng tōng gǎn jìng yǐ gǔ bó yí zhī
时人嘉其至性通感,竞以谷帛遗之。
yīn shòu ér bù xiè zhí yún dài hòu guì dāng xiāng chóu ěr
殷受而不谢,直云待后贵当相酬耳。
ruò guàn bó tōng jīng shǐ zōng hé qún yán wén zhāng shī fù mǐ bù gāi lǎn xìng tì tǎng yǒu jì shì zhī zhì jiǎn ér bù lòu qīng ér bù jiè wàng zhī tuí rán ér bù kě qīn yě
弱冠,博通经史,综核群言,文章诗赋靡不该览,性倜傥,有济世之志,俭而不陋,清而不介,望之颓然而不可侵也。
xiāng dǎng qīn zú mò bù chēng zhī
乡党亲族莫不称之。
jùn mìng zhǔ bù zhōu pì cóng shì jiē yǐ gōng yǎng wú zhǔ cí bù fù mìng
郡命主簿,州辟从事, 皆以供养无主,辞不赴命。
sī kōng qí wáng yōu pì wèi yuàn zhēng nán jiāng jūn yáng hù zhào cān jūn shì jiē yǐ jí cí
司空、齐王攸辟为掾,征南将军羊祜召参军事,皆以疾辞。
tóng jùn zhāng xuān zi shí dá zhī shì yě quàn yīn jiù zhēng
同郡张宣子,识达之士也,劝殷就征。
yīn yuē dāng jīn èr gōng yǒu jìn zhī dòng yíng yě
殷曰:“当今二公,有晋之栋楹也。
wú fāng xī dá rú cuī chuán ěr bù píng zhī qǐ néng lì hu
吾方希达如榱椽耳,不凭之,岂能立乎!
wú jīn wáng mǔ zài táng jì yīng tā mìng wú róng bù jié jìn chén lǐ shǐ bù dé jiù yǎng
吾今王母在堂,既应他命,无容不竭尽臣礼, 使不得就养。
zi yú suǒ yǐ cí qí dài fū liáng yǐ sè yǎng wú zhǔ gù ěr
子舆所以辞齐大夫,良以色养无主故耳。
xuān zǐ yuē rú zi suǒ yán qǐ yōng rén suǒ shí zāi
”宣子曰:“如子所言,岂庸人所识哉!
ér jīn ér hòu wú zǐ dāng wèi wú shī yǐ
而今而后,吾子当为吾师矣。
suì yǐ nǚ qī zhī
”遂以女妻之。
xuān zi zhě bīng zhōu háo zú yě jiā fù yú cái qí qī nù yuē wǒ nǚ nián shǐ shí sì
宣子者,并州豪族也, 家富于财,其妻怒曰:“我女年始十四。
zī shi rú cǐ hé lǜ bù dé wèi gōng hóu fēi ér jù yǐ qī liú yīn hu
姿识如此,何虑不得为公侯妃,而遽以妻刘殷乎!
xuān zǐ yuē fēi ěr suǒ jí yě
”宣子曰:“非尔所及也。
jiè qí nǚ yuē liú yīn zhì xiào míng gǎn jiān cái shi chāo shì cǐ rén zhōng dāng yuǎn dá wèi shì míng gōng rǔ qí jǐn shì zhī
”诫其女曰:“刘殷至孝冥感,兼才识超世, 此人终当远达,为世名公,汝其谨事之。
zhāng shì xìng yì wǎn shùn shì wáng mǔ yǐ xiào wén fèng yīn rú jūn fù yān
”张氏性亦婉顺,事王母以孝闻,奉殷如君父焉。
jí wáng shì zú yīn fū fù huǐ jí jī zhì miè xìng shí jiù zài bìn ér xī lín shī huǒ fēng shì shén shèng yīn fū fù kòu bìn hào kū huǒ suì yuè shāo dōng jiā
及王氏卒,殷夫妇毁瘠,几至灭性,时柩在殡而西邻失火,风势甚盛,殷夫妇叩殡号哭,火遂越烧东家。
hòu yǒu èr bái jiū cháo qí tíng shù zì shì míng yù mí xiǎn
后有二白鸠巢其庭树,自是名誉弥显。
tài fù yáng jùn fǔ zhèng bèi lǐ pìn yīn yīn yǐ mǔ lǎo gù cí
太傅杨骏辅政,备礼聘殷,殷以母老固辞。
jùn yú shì biǎo zhī yōu zhào suì qí gāo zhì tīng zhōng sè yǎng chì suǒ zài gōng qí yī shí juān qí yáo fù cì bó èr bǎi pǐ gǔ wǔ bǎi hú
骏于是表之,优诏遂其高志,听终色养,敕所在供其衣食,蠲其徭赋,赐帛二百匹,谷五百斛。
zhào wáng lún zuǎn wèi sūn xiù zhòng yīn míng yǐ sàn qí cháng shì zhēng zhī yīn táo bèn yàn mén
赵王伦纂位,孙秀重殷名,以散骑常侍征之,殷逃奔雁门。
jí qí wáng jiǒng fǔ zhèng pì wèi dà sī mǎ jūn zī jì jiǔ
及齐王冏辅政,辟为大司马军谘祭酒。
jì zhì wèi yīn yuē
既至, 谓殷曰;
xiān wáng xū xīn zhào jūn jūn bù zhì
“先王虚心召君,君不至。
jīn gū pì jūn jūn hé néng qū yě
今孤辟君,君何能屈也?
yīn yuē shì zǔ yǐ dà shèng yìng qī xiān wáng yǐ zhì dé fǔ shì jì yáo shùn wèi jūn jì qì wèi zuǒ gù yīn xī yǐ yī fū ér jù qiān shèng wèi bù kě huí zhī tú xìng yāo táng yú zhī shì shì yǐ bù jù fǔ yuè zhī lù ěr
”殷曰:“世祖以大圣应期,先王以至德辅世,既尧舜为君,稷契为佐,故殷希以一夫而距千乘,为不可回之图,幸邀唐虞之世,是以不惧斧钺之戮耳。
jīn diàn xià yǐ shén wǔ ruì zī chú cán fǎn zhèng rán shèng jì shāo cū yán wēi zī sù yīn ruò fù ěr kǒng zhāo huá shì zhī zhū gù bù gǎn bù zhì yě
今殿下以神武睿姿,除残反政, 然圣迹稍粗,严威滋肃,殷若复尔,恐招华士之诛,故不敢不至也。
jiǒng qí zhī zhuǎn bài xīn xīng tài shǒu míng xíng jīng shàn shén yǒu zhèng néng
”冏奇之,转拜新兴太守,明刑旌善,甚有政能。
shǔ yǒng jiā zhī luàn méi yú liú cōng
属永嘉之乱,没于刘聪。
cōng qí qí cái ér zhuó rèn zhī lèi zhì shì zhōng tài bǎo lù shàng shū shì
聪奇其才而擢任之,累至侍中、太保、录尚书事。
yīn héng jiè zǐ sūn yuē shì jūn zhī fǎ dāng wù jī jiàn fán rén shàng bù kě miàn chì qí guò ér kuàng wàn shèng hu
殷恒戒子孙曰:“事君之法,当务几谏,凡人尚不可面斥其过,而况万乘乎!
fu fàn yán zhī huò jiāng zhāng jūn guò yi shàng sī zhào gōng zī shāng zhī yì xià niàn bào xūn chù lín zhī zhū yě
夫犯颜之祸,将彰君过,宜上思召公咨商之义,下念鲍勋触鳞之诛也。
zài cōng zhī cháo yǔ gōng qīng xún xún rán cháng yǒu hòu jǐ zhī sè
”在聪之朝,与公卿恂恂然,常有后己之色。
shì bù xiū cāo xíng zhě wú de rù qí mén rán zhì lǐ bù shēn jiè yīn ér jì zhě yì yǐ bǎi shù
士不修操行者,无得入其门,然滞理不申,藉殷而济者, 亦已百数。
yǒu qī zǐ wǔ zǐ gè shòu yī jīng
有七子,五子各授一经。
yī zi shòu tài shǐ gōng yī zi shòu hàn shū yī mén zhī nèi qī yè jù xìng běi zhōu zhī xué yīn mén wèi shèng
一子授《太史公》,一子授《汉书》,一门之内,七业俱兴,北州之学,殷门为盛。
jìng yǐ shòu zhōng
竟以寿终。
wáng yán zì yán yuán
王延,字延元。
xī hé rén yě
西河人也。
jiǔ suì sàng mǔ qì xuè sān nián jī zhì miè xìng
九岁丧母,泣血三年,几至灭性。
měi zhì jì rì zé bēi tí zhì xún
每至忌日,则悲啼至旬。
jì mǔ bo shì yù zhī wú dào héng yǐ báo ráng jí bài má tóu yǔ yán zhù yī
继母卜氏遇之无道,恒以薄穰及败麻头与延贮衣。
qí gū wén ér wèn zhī yán zhī ér bù yán shì mǔ mí jǐn
其姑闻而问之,延知而不言,事母弥谨。
bo shì cháng shèng dōng sī shēng yú chì yán qiú ér bù huò zhàng zhī liú xuè
卜氏尝盛冬思生鱼,敕延求而不获,杖之流血。
yán xún fén kòu lìng ér kū hū yǒu yī yú zhǎng wǔ chǐ yǒng chū shuǐ shàng yán qǔ yǐ jìn mǔ
延寻汾叩凌而哭, 忽有一鱼长五尺,踊出水上,延取以进母。
bo shì shí zhī jī rì bù jìn yú shì xīn wù fǔ yán rú jǐ shēng
卜氏食之,积日不尽,于是心悟,抚延如己生。
yán shì qīn sè yǎng xià zé shān zhěn xí dōng zé yǐ shēn wēn bèi lóng lì shèng hán tǐ wú quán yī ér qīn jí zī wèi
延事亲色养,夏则扇枕席,冬则以身温被,隆立盛寒,体无全衣,而亲极滋味。
zhòu zé yōng lìn yè zé sòng shū suì jiū lǎn jīng shǐ jiē tōng dà yì
昼则佣赁,夜则诵书,遂究览经史,皆通大义。
zhōu jùn lǐ pì tān gōng yǎng bù qǐ
州郡礼辟,贪供养不起。
fù mǔ zhōng hòu lú yú mù cè fēi qí cán bù yī fēi qí gēng bù shí
父母终后,庐于墓侧,非其蚕不衣,非其耕不食。
shǔ tiān xià sāng luàn suí liú yuán hǎi qiān yú píng yáng nóng cán zhī xiá xùn yòu zōng zú kǎn kǎn bù juàn
属天下丧乱,随刘元海迁于平阳, 农蚕之暇,训诱宗族,侃侃不倦。
jiā niú yī shēng dú tā rén rèn zhī yán qiān ér shòu yǔ chū wú lìn sè
家牛一生犊,他人认之,延牵而授与,初无吝色。
qí rén hòu zì zhī wàng rèn sòng dú hái yán kòu tóu xiè zuì yán réng yǐ yǔ zhī bù fù qǔ yě
其人后自知妄认,送犊还延,叩头谢罪,延仍以与之,不复取也。
nián liù shí fāng shì yú liú cōng shāo qiān shàng shū zuǒ chéng zhì jīn zǐ guāng lù dài fu
年六十,方仕于刘聪,稍迁尚书左丞,至金紫光禄大夫。
cōng sǐ hòu jìn zhǔn jiàng zuò luàn móu zhī yú yán yán bù cóng
聪死后,靳准将作乱,谋之于延,延不从。
zhǔn jì zhū liú shì zì hào hàn tiān wáng yǐ yán wèi zuǒ guāng lù dài fu yán yòu dà mà bù shòu zhǔn suì shā zhī
准既诛刘氏,自号汉天王,以延为左光禄大夫,延又大骂不受,准遂杀之。
wáng tán wú xīng wū chéng rén yě
王谈,吴兴乌程人也。
nián shí suì fù wèi lín rén dòu dù suǒ shā
年十岁,父为邻人窦度所杀。
tán yīn yǒu fù chóu zhì ér jù wèi dù suǒ yí cùn rèn bù chù rì yè cì dù wèi de
谈阴有复仇志,而惧为度所疑,寸刃不畜,日夜伺度,未得。
zhì nián shí bā nǎi mì shì lì chā yáng ruò gēng chú zhě
至年十八,乃密市利锸,阳若耕锄者。
dù cháng chéng chuán chū rù jīng yī qiáo xià tán cì dù xíng hái fú cǎo zhōng dù jì guò tán yú qiáo shàng yǐ chā zhǎn zhī yìng shǒu ér sǐ
度常乘船出入,经一桥下,谈伺度行还,伏草中,度既过,谈于桥上以锸斩之,应手而死。
jì ér guī zuì yǒu sī tài shǒu kǒng yán yì qí xiào yǒng liè shàng yòu zhī
既而归罪有司,太守孔岩义其孝勇,列上宥之。
yán zhū zǐ wèi sūn ēn suǒ hài wú sì tán nǎi yí jū kuài jī xiū lǐ yán fù zǐ fén mù jǐn qí xīn lì
岩诸子为孙恩所害,无嗣,谈乃移居会稽,修理岩父子坟墓,尽其心力。
hòu tài shǒu kǒng xīn jiū qí yì xíng yuán xìng sān nián jǔ tán wèi xiào lián shí chēng qí dé rén
后太守孔𫷷究其义行,元兴三年,举谈为孝廉,时称其得人。
tán bù yīng zhào zhōng yú jiā
谈不应召,终于家。
sāng yú zì zi shēn wèi jùn lí yáng rén yě
桑虞,字子深,魏郡黎阳人也。
fù chōng yǒu shēn shí yuǎn liàng huì dì shí wéi huáng mén láng
父冲,有深识远量,惠帝时为黄门郎。
hé jiān wáng yóng zhí quán yǐn wèi sī mǎ
河间王颙执权,引为司马。
chōng zhī yóng bì bài jiù zhí yī xún biàn chēng jí qiú tuì
冲知颙必败,就职一旬,便称疾求退。
yú rén xiào zì tiān zhì nián shí sì sàng fù huǐ jí guò lǐ rì yǐ mǐ bǎi lì yòng sǎn lí huò qí zǐ yù zhī yuē rǔ huǐ jí rú cǐ bì zhì miè xìng miè xìng bù xiào yi zì yì gē
虞仁孝自天至,年十四丧父,毁瘠过礼,日以米百粒用糁藜藿,其姊谕之曰:“汝毁瘠如此,必至灭性, 灭性不孝,宜自抑割。
yú yuē lí huò zá mǐ zú yǐ shèng āi
”虞曰:“藜藿杂米,足以胜哀。
yú yǒu yuán zài zhái běi shù lǐ guā guǒ chū shú yǒu rén yú yuán dào zhī
”虞有园在宅北数里,瓜果初熟,有人逾垣盗之。
yú yǐ yuán yuán duō jí cì kǒng tōu jiàn rén jīng zǒu ér zhì shāng sǔn nǎi shǐ nú wèi zhī kāi dào
虞以园援多棘刺,恐偷见人惊走而致伤损,乃使奴为之开道。
jí tōu fù guā jiāng chū jiàn dào tōng lì zhī yú shǐ chú zhī nǎi sòng suǒ dào guā kòu tóu qǐng zuì
及偷负瓜将出,见道通利,知虞使除之,乃送所盗瓜,叩头请罪。
yú nǎi huān rán jǐn yǐ guā yǔ zhī
虞乃欢然, 尽以瓜与之。
cháng xíng jì sù nì lǚ tóng sù kè shī pú yí yú wèi dào
尝行,寄宿逆旅,同宿客失脯,疑虞为盗。
yú mò rán wú yán biàn jiě yī cháng zhī
虞默然无言,便解衣偿之。
zhǔ rén yuē cǐ shě shù shī yú ròu jī yā duō shì hú lí tōu qù jūn hé yǐ yí rén
主人曰:“此舍数失鱼肉鸡鸭,多是狐狸偷去,君何以疑人?
nǎi jiāng pú zhǔ zhì shān zhǒng jiān xún qiú guǒ de zhī
”乃将脯主至山冢间寻求,果得之。
kè qiú hái yī yú tóu zhī bù gù
客求还衣,虞投之不顾。
yú zhū xiōng shì yú shí lè zhī shì xián dēng xiǎn wèi wéi yú chǐ chén fēi lèi yīn yù bì dì hǎi dōng huì dīng mǔ yōu suì zhǐ
虞诸兄仕于石勒之世,咸登显位,惟虞耻臣非类,阴欲避地海东,会丁母忧, 遂止。
āi huǐ gǔ lì lú yú mù cè
哀毁骨立,庐于墓侧。
wǔ nián hòu shí lè yǐ wéi wǔ chéng lìng
五年后,石勒以为武城令。
yú yǐ mì ěr huáng hé qù hǎi wēi jìn jiāng shēn qián zhì xīn rán jiù zhí
虞以密迩黄河,去海微近, 将申前志,欣然就职。
shí jì lóng tài shǒu liú zhēng shén qì zhòng zhī zhēng qiān qīng zhōu cì shǐ qǐng yú zhǎng shǐ dài zhù ā jùn
石季龙太守刘征甚器重之,征迁青州刺史,请虞长史,带祝阿郡。
zhēng yù jí hái yè lìng yú jiān xíng zhōu fǔ shǔ
征遇疾还邺,令虞监行州府属。
jì lóng sǐ guó zhōng dà luàn cháo tíng yǐ yú míng fù zhī zǐ bì néng lì gōng hǎi dài qián qiǎn dōng guǎn rén huá tǐng shòu yú níng shuò jiāng jūn qīng zhōu cì shǐ
季龙死,国中大乱,朝廷以虞名父之子,必能立功海岱,潜遣东莞人华挺授虞宁朔将军、青州刺史。
yú yuē gōng míng fēi wú zhì yě
虞曰:“功名非吾志也。
nǎi fù shǐ zhě qǐ ràng cì shǐ jìng jū hǎi yòu bù jiāo jìng wài
” 乃附使者启,让刺史,靖居海右,不交境外。
suī lì wěi cháo ér bù yù luàn shì yǐ cǐ gāo zhī
虽历伪朝,而不豫乱,世以此高之。
zú yú guān
卒于官。
hé qí zì wàn lún sī kōng chōng zhī cóng xiōng yě
何琦,字万伦,司空充之从兄也。
zǔ fù kān hòu jiāng jūn
祖父龛,后将军。
fù fù huái nán nèi shǐ
父阜,淮南内史。
qí nián shí sì sàng fù āi huǐ guò lǐ
琦年十四丧父,哀毁过礼。
xìng shěn mǐn yǒu shí dù hào gǔ bó xué jū yú xuān chéng yáng gǔ xiàn shì mǔ zī zhāo xī sè yǎng
性沈敏有识度,好古博学,居于宣城阳谷县,事母孜,朝夕色养。
cháng huàn gān xiān bù shàn nǎi wèi jùn zhǔ bù chá xiào lián chú láng zhōng yǐ xuǎn bǔ xuān chéng jīng xiàn lìng
常患甘鲜不赡,乃为郡主簿,察孝廉,除郎中,以选补宣城泾县令。
sī tú wáng dǎo yǐn wèi cān jūn bù jiù
司徒王导引为参军,不就。
jí dīng mǔ yōu jū sāng qì xuè zhàng ér hòu qǐ tíng jiù zài bìn wèi lín huǒ suǒ bī yān yàn yǐ jiāo jiā fá tóng shǐ jì wú cóng chū nǎi pú fú fǔ guān hào kū
及丁母忧,居丧泣血,杖而后起,停柩在殡,为邻火所逼,烟焰已交,家乏僮使,计无从出,乃匍匐抚棺号哭。
é ér fēng zhǐ huǒ xi táng wū yī jiān miǎn shāo qí jīng chéng suǒ gǎn rú cǐ
俄而风止火息,堂屋一间免烧,其精诚所感如此。
fú què nǎi kǎi rán tàn yuē suǒ yǐ chū shēn shì zhě fēi wèi yǒu chǐ cùn zhī néng yǐ xiào zhì lì shí lì wēi lù sī zhǎn gōng yǎng
服阕,乃慨然叹曰:“所以出身仕者,非谓有尺寸之能以效智力, 实利微禄,私展供养。
yī dàn qióng rán wú fù shì hù qǐ kě fù yǐ xiǔ dùn zhī zhì chén mò qīng cháo zāi
一旦茕然,无复恃怙,岂可复以朽钝之质尘默清朝哉!
yú shì yǎng zhì héng mén bù jiāo rén shì dān wán diǎn jí yǐ qín shū zì yú
”于是养志衡门,不交人事,耽玩典籍,以琴书自娱。
bù yíng chǎn yè jié jiǎn guǎ yù fēng yuē yǔ xiāng lín gòng zhī
不营产业,节俭寡欲,丰约与乡邻共之。
xiāng lǐ zāo luàn zǐ méi rén jiā qí wéi yǒu yī bì biàn wèi gòu shú
乡里遭乱,姊没人家,琦惟有一婢,便为购赎。
rán bù wèi xiǎo qiān fán yǒu zèng yí yì bù gǒu ràng dàn yú jǐ yǒu yú zhé fù suí ér sàn zhī
然不为小谦,凡有赠遗, 亦不苟让,但于己有余,辄复随而散之。
rèn xīn ér xíng shuài yì ér dòng bù zhān bǔ wú suǒ shì
任心而行,率意而动,不占卜,无所事。
sī kōng lù wán tài wèi huán wēn bìng pì mìng jiē bù jiù
司空陆玩、太尉桓温并辟命,皆不就。
zhào zhēng bó shì yòu bù qǐ
诏征博士,又不起。
jiǎn wén dì shí wéi fǔ jūn qīn qí míng xíng zhào wèi cān jūn gù cí yǐ jí
简文帝时为抚军,钦其名行,召为参军,固辞以疾。
gōng chē zài zhēng tōng zhí sàn qí shì láng sàn qí cháng shì bù xíng
公车再征通直散骑侍郎、散骑常侍,不行。
yóu shì jūn zǐ yǎng dé mò néng qū yě
由是君子仰德,莫能屈也。
huán wēn cháng dēng qí xiàn jiè shān kuì rán tàn yuē cǐ shān nán yǒu rén yān hé gōng zhēn zhǐ zú zhě yě
桓温尝登琦县界山,喟然叹曰:“此山南有人焉,何公真止足者也!
qí shàn yǎng xìng lǎo ér bù shuāi bù hè shū shí héng yǐ shù zuò wéi shì zhe sān guó píng lùn fán suǒ zhuàn lù bǎi xǔ piān jiē xíng yú shì
”琦善养性,老而不衰,布褐蔬食,恒以述作为事,著《三国评论》,凡所撰录百许篇,皆行于世。
nián bā shí èr zú
年八十二卒。
wú kuǐ wú xīng rén yě
吴逵,吴兴人也。
jīng huāng jī jí bìng hé mén sǐ zhě shí yǒu sān rén kuǐ shí yì bìng dǔ qí sàng jiē lín lǐ yǐ wěi xí guǒ ér mái zhī
经荒饥疾病,合门死者十有三人,逵时亦病笃,其丧皆邻里以苇席裹而埋之。
kuǐ fū qī jì cún jiā jí pín jiǒng dōng wú yī bèi zhòu zé yōng lìn yè shāo zhuān pì zhòu yè zài shān wèi cháng xiū zhǐ yù dú chóng měng shòu zhé wèi zhī xià dào
逵夫妻既存,家极贫窘,冬无衣被,昼则佣赁,夜烧砖甓,昼夜在山,未尝休止,遇毒虫猛兽,辄为之下道。
jī nián chéng qī mù shí sān guān
期年,成七墓、十三棺。
shí yǒu fù zèng yī wú suǒ shòu
时有赙赠, 一无所受。
tài shǒu zhāng chóng yì zhī yǐ gāo yàn zhī lǐ lǐ yān
太守张崇义之,以羔雁之礼礼焉。
zú yú jiā
他终于被诛杀。
shǐ chén yuē zūn qīn zhī dào lǐ jīng zhī míng xùn
史臣曰:尊亲之道,礼经之明训;
xiào yǒu zhī yì shī rén zhī měi tán shì zhī rén lún zhī běn wǎng cí yōu shàng
孝友之义,诗人之美谈,是知人伦之本,罔兹攸尚。
shèng wēng zi lì xíng chún zhì sù xù yì cái liú tòng zhì qí gǎn tōng hán bǔ shēn qí jiù yǎng dài chāng shǎng qí qīng yùn lù yún jiā qí mào dé
盛翁子立行淳至,素蓄异才,流恸致其感通,含哺申其就养,戴昌赏其清韵,陆云嘉其茂德。
wáng póu yǐn jū bù cóng qí pì xíng jǐ mò yú qí lǐ kū bǎi yǐ yīng qí chéng jīng léi yǐ wēi qí lǜ
王裒隐居不从其辟,行己莫逾其礼,枯柏以应其诚,惊雷以危其虑。
yǒng yán dǒng cài yì shí jūn měi
永言董蔡,异时均美。
xǔ zī shǎo ér mǐn xué lǐ bèi zài sān xùn zhì qī qí liáng dòng měng shòu rǎo qí tíng pǔ jū sāng zhī lǐ shí gǔ jīn zhī suǒ nán yān
许孜少而敏学,礼备在三,驯雉栖其梁栋,猛兽扰其庭圃,居丧之礼,实古今之所难焉。
yǔ shū bāo bù kuì biǎo yú zhí qín zé yù cún hu jìng yè yōu xiǎn bù yì qí cāo yì lì bù hài qí xīn jí bìng ràng yí zhī guī yǒu gǔ rén zhī fēng liè yǐ
庾叔褒不匮表于执勤,则裕存乎敬业,幽显不易其操,疫疠不骇其心,急病让夷之规,有古人之风烈矣。
sūn guǐ zhī fěi xiè wáng tán zhī fù chóu shén rén xī qí wáng liáng shǒu yòu qí zuì
孙晷之匪懈,王谈之复仇,神人惜其亡,良守宥其罪。
liú yīn yòu dīng jiān kù chái huǐ yú zhì fā sān dōng zhī qín cì qī nián zhī sù zhì chéng zhī qì yì xíng yú zī
刘殷幼丁艰酷,柴毁逾制,发三冬之堇,赐七年之粟,至诚之契,义形于兹。
wáng yán kòu bīng ér zhào lín shān xí ér qīng shǔ suī huáng xiāng mèng zōng yì wèi lún bèi
王延叩冰而召鳞,扇席而清暑,虽黄香、孟宗,抑为伦辈。
qí yú qún zǐ bìng xiào yǎng kě chóng qīng fēng sù fàn gāo shān jǐng xíng huì qí zōng liú tóng sī zhì yě
其余群子,并孝养可崇,清风素范,高山景行,会其宗流,同斯志也。
zàn yuē dé zhī suǒ jiè yǒu gǎn hé zhēng
赞曰:德之所届,有感和征。
xiào zāi wáng xǔ yǒng mù zhēng zhēng
孝哉王许,永慕烝烝。
huī sì diāo bǎi duì huàng cháo yīng
挥泗凋柏,对榥巢鹰。
mì yàn xià yǔ sù biāo zhì xìng
密、 彦、夏、庾,夙标至性。
wén dù hóng dōu qín xiū yì xíng
文度、弘都,勤修懿行。
dūn bǐ xiào yǒu zài guāng yáo yǒng
敦彼孝友,载光谣咏。
jiū xún zhǎng shèng yú jiàn yán yuán
鸠驯长盛, 鱼荐延元。
tán sāng yì chǎn qí wú dào cún
谈桑义阐,琦吴道存。
zhuān dòng zhī dé xián chī zuǒ yán
专洞之德,咸摛左言。