yīng zhēn chéng gōng suí zuǒ sī zhào zhì zōu chén zǎo jù zhě táo wáng chén zhāng hàn yǔ chǎn cáo pí li chōng yuán hóng fú tāo luō hán gù kǎi zhī guō chéng zhī
○应贞成公绥左思赵至邹湛枣据褚陶王沉张翰庾阐曹毗李充袁宏伏滔罗含顾恺之郭澄之
fu wén yǐ huà chéng wéi shèng zhī gāo yì
夫文以化成,惟圣之高义;
xíng ér bù yuǎn qián shǐ zhī gé yán
行而不远,前史之格言。
shì yǐ wēn luò zhēn tú lǜ zì fú qí pī yè
是以温洛祯图,绿字符其丕业;
yuàn shān líng zhuàn jīn jiǎn chéng qí dì zǎi
苑山灵篆,金简成其帝载。
jì ér shū qì zhī dào yù xìng zhōng shí zhī wén yú guǎng yí fēng sú yú wáng huà chóng xiào jìng yú rén lún jīng wěi qián kūn mí lún zhōng wài gù zhī wén zhī shí yì dà zāi yuǎn yǐ
既而书契之道聿兴,钟石之文逾广,移风俗于王化,崇孝敬于人伦,经纬乾坤,弥纶中外,故知文之时义大哉远矣!
jì jī lì yún jì gē sòng zī fán xún sòng zhī liú dǎo yuán zì yuǎn zǒng jīn jī ér qí wù yáng yù dài ér bìng chí yán quán huì yú jiǔ liú jiāo lǜ yì yú liù biàn
洎姬历云季,歌颂滋繁,荀宋之流,导源自远,总金羁而齐骛,扬玉轪而并驰, 言泉会于九流,交律诣于六变。
zì shí yǐ xiáng guǐ zhú tóng qū xī dōu gǔ mǎ yào líng shé yú zhǎng wò dōng hàn bān zhāng fā diāo lóng yú tí qiàn jù biāo chēng shǒu xián tuī xióng bó
自时已降,轨躅同趋,西都贾马,耀灵蛇于掌握, 东汉班张,发雕龙于绨椠,俱标称首,咸推雄伯。
dǎi hu dāng tú jī mìng wén zōng yù qǐ sān zǔ yè qí gāo yùn qī zǐ fēn qí lì zé hàn lín zǒng qí jīng huá diǎn lùn xiáng qí zǎo xuàn bīn wèi zhī měi jìng shuǎng dāng nián
逮乎当涂基命,文宗郁起,三祖叶其高韵,七子分其丽则,《翰林》总其菁华,《典论》详其澡绚,彬蔚之美,竞爽当年。
dú bǐ chén wáng sī fēng qiú jǔ bèi hu diǎn ào xuán zhū rì yuè
独彼陈王,思风遒举,备乎典奥,悬诸日月。
jí jīn xíng zuǎn jí wén yǎ sī shèng zhāng zài shàn míng shān zhī měi lù jī tǐng fén yán zhī qí pān xià lián huī xié háng míng bèi bìng zōng cǎi fán rù zhù zhóu qīng yīng qióng guǎng nèi zhī qīng biān jī píng tái zhī lì qǔ jiā shēng mào jī chén zhū bié chuán
及金行纂极,文雅斯盛,张载擅铭山之美,陆机挺焚研之奇,潘夏连辉,颉颃名辈,并综采繁缛,杼轴清英,穷广内之青编,缉平台之丽曲,嘉声茂迹,陈诸别传。
zhì yú jí fǔ tài chòng jiāng yòu zhī cái jié
至于吉甫、太冲,江右之才杰;
cáo pí yǔ chǎn zhōng xīng zhī shí xiù
曹毗、庾阐,中兴之时秀。
xìn nǎi jīn xiàng yù rùn lín huì chuān chōng liè měi qián xiū chuí yù lái yè
信乃金相玉润,林荟川冲,埒美前修,垂裕来叶。
jīn zhuàn qí hóng bǐ zhī yàn zhe zhī wén yuàn yún
今撰其鸿笔之彦,著之《文苑》云。
yīng zhēn zì jí fǔ rǔ nán nán dùn rén wèi shì zhōng qú zhī zǐ yě
应贞,字吉甫,汝南南顿人,魏侍中璩之子也。
zì hàn zhì wèi shì yǐ wén zhāng xiǎn xuān miǎn xiāng xí wèi jùn shèng zú
自汉至魏,世以文章显,轩冕相袭,为郡盛族。
zhēn shàn tán lùn yǐ cái xué chēng
贞善谈论,以才学称。
xià hóu xuán yǒu shèng míng zhēn yì xuán xuán shén zhòng zhī
夏侯玄有盛名,贞诣玄,玄甚重之。
jǔ gāo dì pín lì xiǎn wèi
举高第,频历显位。
wǔ dì wèi fǔ jūn dà jiàng jūn yǐ wéi cān jūn
武帝为抚军大将军,以为参军。
jí jiàn zuò qiān jǐ shì zhōng
及践阼,迁给事中。
dì yú huá lín yuán yàn shè zhēn fù shī zuì měi
帝于华林园宴射,贞赋诗最美。
qí cí yuē
原文写道:
yōu yōu tài shàng rén zhī jué chū
悠悠太上,人之厥初。
huáng jí zhào jiàn yí lún yōu fū
皇极肇建,彝伦攸敷。
wǔ dé gèng yùn yīng lù shòu fú
五德更运,应录受符。
táo táng jì xiè tiān lì zài yú
陶唐既谢, 天历在虞。
yú shí shàng dì nǎi gù wéi juàn
于时上帝,乃顾惟眷。
guāng wǒ jìn zuò yìng qī nà chán
光我晋祚,应期纳禅。
wèi yǐ lóng fēi wén yǐ bào biàn
位以龙飞,文以豹变。
xuán zé pāng liú rén fēng qián shàn
玄泽滂流,仁风潜扇。
qū nèi zhái xīn fāng yú huí miàn
区内宅心,方隅回面。
tiān chuí qí xiàng de yào qí wén
天垂其象,地耀其文。
fèng míng zhāo yáng lóng xiáng jǐng yún
凤鸣朝阳,龙翔景云。
jiā hé zhòng yǐng míng jiá zài fēn
嘉禾重颖,蓂荚载芬。
shuài tǔ xián níng rén xū yuè xīn
率土咸宁,人胥悦欣。
huī huī huáng dù mù mù shèng róng
恢恢皇度,穆穆圣容。
yán sī qí yǔn mào sī qí gōng
言思其允,貌思其恭。
zài shì sī míng
在视斯明。
zài tīng sī cōng
在听斯聪。
dēng yōng yǐ dé míng shì yǐ gōng
登庸以德, 明试以功。
qí gōng wéi hé
其恭惟何?
mèi dàn pī xiǎn
昧旦丕显。
wú yì bù jīng wú lǐ bù jiàn
无义不经,无理不践。
xíng shè qí huá yán qù qí biàn
行舍其华,言去其辩。
yóu xīn zhì xū tóng guī yì jiǎn
游心至虚,同规易简。
liù fǔ kǒng xiū jiǔ yǒu lái jiàn
六府孔修,九有来践。
zé wǎng bù bèi huà mò bù jiā
泽罔不被,化莫不加。
shēng jiào nán jì xi jiàn liú shā
声教南暨,西渐流沙。
yōu rén sì xiǎn yuǎn guó wàng xiá
幽人肆险,远国忘遐;
yuè cháng chóng yì chōng rèn huáng jiā
越常重译,充牣皇家。
é é liè pì hè hè wǔ chén
峨峨列辟,赫赫武臣。
nèi hé wǔ pǐn wài wēi sì bīn
内和五品,外威四宾。
shùn shí gòng zhí rù jìn tiān rén
顺时贡职,入觐天人。
bèi yán xī mìng yǔ gài zhū lún
备言锡命,羽盖朱轮。
yí yàn hǎo huì bù cháng jué shù
贻宴好会,不常厥数。
shén xīn suǒ shòu bù yán ér yù
神心所授,不言而喻。
yú shí sì shè gōng shǐ sī jù
于时肆射,弓矢斯具。
fā bǐ hù de yǒu jiǔ sī yù
发彼互的, 有酒斯饫。
wén wǔ zhī dào jué yóu wèi zhuì
文武之道,厥猷未坠。
zài xī xiān wáng shè yù cí qì
在昔先王,射御兹器。
shì wǔ jù huāng guò zé yǒu shī
示武惧荒,过则有失。
fán jué qún hòu wú xiè yú wèi
凡厥群后,无懈于位。
chū zhì tài zǐ zhōng shù zǐ guān zhēn yǔ hù jūn zhǎng shǐ kǒng xún jù wèi zhī
初置太子中庶子官,贞与护军长史孔恂俱为之。
hòu qiān sàn qí cháng shì yǐ rú xué yǔ tài wèi xún yǐ zhuàn dìng xīn lǐ wèi shī xíng
后迁散骑常侍,以儒学与太尉荀𫖮撰定新礼,未施行。
tài shǐ wǔ nián zú wén jí xíng yú shì
泰始五年卒,文集行于世。
dì chún
弟纯。
chún zi shào yǒng jiā zhōng zhì huáng mén láng wèi dōng hǎi wáng yuè suǒ hài
纯子绍,永嘉中,至黄门郎,为东海王越所害。
chún dì xiù xiù zi zhān zì yǒu chuán
纯弟秀,秀子詹,自有传。
chéng gōng suí zì zǐ ān dōng jùn bái mǎ rén yě
成公绥,字子安,东郡白马人也。
yòu ér cōng mǐn bó shè jīng zhuàn
幼而聪敏,博涉经传。
xìng guǎ yù bù yíng zī chǎn jiā pín suì jī cháng yàn rú yě
性寡欲,不营资产, 家贫岁饥,常晏如也。
shǎo yǒu jùn cái cí fù shén lì xián mò zì shǒu bù qiú wén dá
少有俊才,词赋甚丽,闲默自守,不求闻达。
shí yǒu xiào wū měi jí qí lú shè suí wèi yǒu fǎn bǔ zhī dé yǐ wéi xiáng qín nǎi zuò fù měi zhī wén duō bù zài
时有孝乌,每集其庐舍,绥谓有反哺之德,以为祥禽,乃作赋美之,文多不载。
yòu yǐ fù zhě guì néng fēn fù wù lǐ fū yǎn wú fāng tiān dì zhī shèng kě yǐ zhì sī yǐ
又以“赋者贵能分赋物理,敷演无方,天地之盛,可以致思矣。
lì guān gǔ rén wèi zhī yǒu fù qǐ dú yǐ zhì lì wú wén nán yǐ cí zàn
历观古人未之有赋,岂独以至丽无文,难以辞赞;
bù rán hé qí quē zāi
不然,何其阙哉?
suì wèi tiān dì fù yuē
”遂为《天地赋》曰:
wéi zì rán zhī chū zǎi xī dào xū wú ér xuán qīng tài sù fēn yǐ hùn xiáo xī shǐ yǒu wù ér hùn chéng hé yuán yī zhī máng mèi xī kuò kāi pì ér zhe xíng
惟自然之初载兮,道虚无而玄清,太素纷以溷淆兮,始有物而混成,何元一之芒昧兮,廓开辟而著形。
ěr nǎi qīng zhuó pōu fēn xuán huáng pàn lí
尔乃清浊剖分,玄黄判离。
tài jí jì shū shì shēng liǎng yí xīng chén huàn liè rì yuè chóng guī tiān dòng yǐ zūn de jìng yǐ bēi hūn míng dié zhào huò yíng huò kuī yīn yáng xié qì ér dài xiè hán shǔ suí shí ér tuī yí
太极既殊,是生两仪,星辰焕列,日月重规,天动以尊,地静以卑,昏明迭照,或盈或亏,阴阳协气而代谢,寒暑随时而推移。
sān cái shū xìng wǔ xíng yì wèi qiān biàn wàn huà fán yù shù lèi shòu zhī yǐ xíng bǐng zhī yǐ qì
三才殊性,五行异位,千变万化,繁育庶类,授之以形,禀之以气。
sè biǎo wén cǎi shēng yǒu yīn lǜ fù zǎi wú fāng liú xíng pǐn wù
色表文采,声有音律,覆载无方,流形品物。
gǔ yǐ léi tíng rùn yǐ qìng yún bā fēng áo xiáng liù qì yīn yūn
鼓以雷霆,润以庆云,八风翱翔,六气氤氲。
qí xíng rú dòng fāng jù lèi fēn lín shū zú bié yǔ máo yì qún gè hán jīng ér róng yě xián shòu fàn yú táo jūn hé zī yù zhī wǎng jí xī wěi zào huà zhī zhì shén
蚑行蠕动,方聚类分,鳞殊族别,羽毛异群,各含精而熔冶,咸受范于陶钧,何滋育之罔极兮,伟造化之至神!
ruò tiān xuán xiàng chéng wén
若天悬象成文,
liè sù yǒu zhāng
列宿有章,
sān chén zhú yào
三辰烛耀,
wǔ wěi chóng guāng
五纬重光,
hé hàn wēi yí ér dài tiān
河汉委蛇而带天,
hóng r yǎn jiǎn yú hào cāng
虹儿偃蹇于昊苍,
wàng shū mí jié yú jiǔ dào
望舒弥节于九道,
yì hé zhèng pèi yú zhōng huáng
义和正辔于中黄,
zhòng xīng huí ér huán jí
众星回而环极,
zhāo yáo yùn ér zhǐ fāng
招摇运而指方,
bái shòu zhì jù yú cān fá
白兽峙据于参伐,
qīng lóng chuí wěi yú xīn fáng
青龙垂尾于心房,
xuán guī nì shǒu yú nǚ xū
玄龟匿首于女虚,
zhū niǎo fèn yì yú zhù zhāng
朱鸟奋翼于注张,
dì huáng zhèng zuò yú zǐ gōng
帝皇正坐于紫宫,
fǔ chén liè wèi yú wén chāng
辅臣列位于文昌,
yuán píng luò yì ér zhū lián
垣屏骆驿而珠连,
sān tái chā chí ér yàn xiáng
三台差池而雁翔,
xuān yuán huá bù ér qū liè
轩辕华布而曲列,
shè tí dǐng zhì ér xiāng wàng
摄提鼎峙而相望。
ruò nǎi zhēng ruì biǎo xiáng zāi biàn chéng yì jiāo huì báo shí bào yūn dài ěr liú nì fàn lì qiǎn wù xiàng shì péng róng zhe ér yāo hài shēng lǎo rén xíng ér zhǔ shòu xǐ tiān shǐ huáng ér guó jí xiáng huì bó fā ér shì suǒ jì
若乃征瑞表祥,灾变呈异,交会薄蚀,抱晕带珥,流逆犯历,谴悟象事,蓬容著而妖害生,老人形而主受喜,天矢黄而国吉祥,彗孛发而世所忌。
ěr nǎi páng guān sì jí
尔乃旁观四极,
fǔ chá dì lǐ
俯察地理,
chuān dú hào hàn ér fēn liú
川渎浩汗而分流,
shān yuè lěi luò ér luó zhì
山岳磊落而罗峙,
cāng hǎi hàng mǎng ér sì zhōu
沧海沆漭而四周,
xuán pǔ lóng chóng ér tè qǐ
悬圃隆崇而特起,
kūn wú jiā yú nán jí
昆吾嘉于南极,
zhú lóng yào yú běi zhǐ
烛龙曜于北址,
fú sāng gāo yú wàn rèn
扶桑高于万仞,
xún mù cháng yú qiān lǐ
寻木长于千里,
kūn lún zhèn yú yīn yú
昆仑镇于阴隅,
chì xiàn jù yú chén sì
赤县据于辰巳。
yú shì bā shí yī yù qū fēn fāng bié
于是八十一域,区分方别;
fēng guāi sú yì xiǎn duàn zǔ jué wàn guó luó bù jiǔ zhōu bìng liè
风乖俗异,险断阻绝,万国罗布,九州并列。
qīng jì bái rǎng jīng héng tú ní hǎi dài chì zhí huá liáng qīng lí yǎn dài hé luò yáng yǒu jiāng huái
青冀白壤,荆衡涂泥,海岱赤埴,华梁青黎,兖带河洛, 扬有江淮。
biàn fāng zhèng tǔ jīng lüè jiàn bāng wáng qí jiǔ fù liè guó yī tóng lián chéng bǐ yì shēn chí gāo yōng kāng qú jiāo lù sì dá wǔ tòng
辩方正土,经略建邦,王圻九服,列国一同,连城比邑,深池高墉,康衢交路,四达五通。
dōng zhì yáng gǔ xī jí tài méng nán jì dān pào běi jǐn kōng tóng
东至阳谷,西极泰蒙,南暨丹砲,北尽空同。
xiá fāng wài qū jué yù shū lín rén shǒu shé qū wū yì lóng shēn yī máo bèi yǔ huò jiè huò lín qī lín fú shuǐ ruò shòu ruò rén jū yú dà huāng zhī wài chǔ yú jù hǎi zhī bīn
遐方外区,绝域殊邻,人首蛇躯,乌翼龙身,衣毛被羽,或介或鳞,栖林浮水,若兽若人,居于大荒之外,处于巨海之滨。
yú shì liù hé hùn yī ér tóng zhái yǔ zhòu jié tǐ ér kuò náng hún yuán yùn liú ér wú qióng yīn yáng xún dù ér shuài cháng huí dòng jiū fēn ér qián qián tiān dào bù xī ér zì qiáng
于是六合混一而同宅,宇宙结体而括囊,浑元运流而无穷,阴阳循度而率常, 回动纠纷而干干,天道不息而自强。
tǒng qún shēng ér zài yù rén tuō mìng yú suǒ xì zūn tài yī yú shàng huáng fèng wàn shén yú wǔ dì gù wàn wù zhī suǒ zōng bì jìng tiān ér shì de
统群生而载育,人托命于所系,尊太一于上皇, 奉万神于五帝,故万物之所宗,必敬天而事地。
ruò nǎi gòng gōng hè nù tiān zhù cuī shé dōng nán é qí jì qīng xī běi huō ér zhōng liè duàn áo zú ér xù huǐ liàn yù shí ér bǔ quē
若乃共工赫怒,天柱摧折,东南俄其既倾,西北豁而中裂,断鳌足而续毁,炼玉石而补缺。
qǐ sī shì zhī yǒu zhēng jiāng yán zhě zhī xū shè
岂斯事之有征,将言者之虚设?
hé yīn yáng zhī nán cè wěi èr yí zhī zhà kuò
何阴阳之难测,伟二仪之奓阔!
kūn hòu dé yǐ zài wù qián zī shǐ ér zhì dà fǔ jǐn jiàn yú yǒu xíng yǎng bì shì yú suǒ gài yóu wàn wù ér jí sī gù yī yán yú tiān wài
坤厚德以载物,干资始而至大,俯尽鉴于有形,仰蔽视于所盖,游万物而极思, 故一言于天外。
suí yǎ hǎo yīn lǜ cháng dāng shǔ chéng fēng ér xiào líng rán chéng qū yīn wèi xiào fù yuē
绥雅好音律,尝当暑承风而啸,泠然成曲,因为《啸赋》曰:
yì qún gōng zǐ tǐ qí hǎo yì áo shì wàng róng jué qì rén shì xī gāo mù gǔ cháng xiǎng yuǎn sī jiāng dēng jī shān yǐ kàng jié fú cāng hǎi yǐ yóu zhì
逸群公子,体奇好异,敖世忘荣,绝弃人事,希高慕古,长想远思,将登箕山以抗节,浮沧海以游志。
yú shì yán yǒu shēng jí tóng hào jīng xìng mìng zhī zhì jī yán dào dé zhī xuán ào mǐn liú sú zhī wèi wù dú chāo rán ér xiān jué xiá shì lù zhī ě rén pì yǎng tiān qú ér gāo dǎo miǎo kuà sú ér yí shēn nǎi kāng kǎi ér cháng xiào
于是延友生,集同好,精性命之至机,研道德之玄奥,愍流俗之未悟,独超然而先觉,狭世路之厄亻辟,仰天衢而高蹈,邈跨俗而遗身,乃慷慨而长啸。
yú shí yào líng é jǐng liú guāng méng sì xiāo yáo xié shǒu chóu chú bù zhǐ fā miào shēng yú dān chún jī āi yīn yú hào chǐ xiǎng yì yáng ér qián zhuǎn qì chōng yù ér biāo qǐ xié huáng gōng yú qīng jiǎo zá shāng yǔ yú liú zhēng piāo fú yún yú tài qīng jí cháng fēng yú wàn lǐ
于时曜灵俄景,流光蒙汜,逍遥携手,踌躇步趾,发妙声于丹唇,激哀音于皓齿,响抑扬而潜转,气冲郁而熛起,协黄宫于清角,杂商羽于流征,飘浮云于泰清,集长风于万里。
qū jì zhōng ér xiǎng jué yú yí wán ér wèi yǐ liáng zì rán zhī zhì yīn fēi sī zhú zhī suǒ nǐ
曲既终而响绝,余遗玩而未已,良自然之至音,非丝竹之所拟。
shì gù shēng bù jiǎ qì yòng bù jiè wù jìn qǔ zhū shēn yì xīn yù qì
是故声不假器,用不借物,近取诸身,役心御气。
dòng chún yǒu qū fā kǒu chéng yīn chù lèi gǎn wù yīn gē suí yín
动唇有曲,发口成音, 触类感物,因歌随吟。
dà ér bù wū xì ér bù chén qīng jī qiè yú yú shēng yōu rùn hé sè qín xuán miào zú yǐ tōng shén wù líng jīng wēi zú yǐ qióng yōu cè shēn shōu jī chu zhī āi huāng jié běi lǐ zhī shē yín jì hóng zāi yú yán hàn fǎn kàng yáng yú zhòng yīn
大而不洿,细而不沈,清激切于竽笙,优润和瑟琴,玄妙足以通神悟灵,精微足以穷幽测深,收激楚之哀荒,节北里之奢淫,济洪灾于炎旱, 反亢阳于重阴。
yǐn chàng wàn biàn qū yòng wú fāng hé lè yí yì bēi shāng cuī cáng
引唱万变,曲用无方,和乐怡怿,悲伤摧藏。
shí yōu sàn ér jiāng jué zhōng jiáo lì ér kāng kǎi xú wǎn yuē ér yōu yóu fēn fán wù ér jī yáng
时幽散而将绝,中矫历而慷慨,徐婉约而优游,纷繁骛而激扬。
qíng jì sī ér néng fǎn xīn suī āi ér bù shāng
情既思而能反,心虽哀而不伤。
zǒng bā yīn zhī zhì hé gù jí lè ér wú huāng
总八音之至和,固极乐而无荒。
ruò nǎi dēng gāo tái yǐ lín yuǎn pī wén xuān ér chěng wàng kuì yǎng biàn ér kàng shǒu cáo cháng yǐn ér liáo liàng
若乃登高台以临远,披文轩而骋望,喟仰抃而抗首,嘈长引而憀亮。
huò shū sì ér zì fǎn huò pái huái ér fù fàng huò rǎn ruò ér róu náo yòu pēng pì ér bēn zhuàng
或舒肆而自反,或徘徊而复放,或冉弱而柔挠,右澎濞而奔壮。
héng yù wū ér tāo hé liè liáo tiào ér qīng chǎng
横郁呜而滔涸,列缭眺而清昶。
yì qì fèn yǒng bīn fēn jiāo cuò liè liè biāo yáng jiū jiū xiǎng zuò
逸气奋涌,缤纷交错,烈烈飚扬,啾啾响作。
zòu hú mǎ zhī cháng sī huí hán fēng hu běi shuò yòu shì hóng yàn zhī jiāng chú qún míng hào hu shā mò
奏胡马之长思,回寒风乎北朔, 又似鸿雁之将雏,群鸣号乎沙漠。
gù néng yīn xíng chuàng shēng suí shì zào qū yìng wù wú qióng jī fā xiǎng sù fú yù chōng liú cān tán yún shǔ ruò lí ruò hé jiāng jué fù xù
故能因形创声,随事造曲,应物无穷,机发响速, 怫郁冲流,参谭云属,若离若合,将绝复续。
fēi lián gǔ yú yōu suì měng shòu yīng yú zhōng gǔ
飞廉鼓于幽隧,猛兽应于中谷;
nán jī dòng yú qióng cāng qīng biāo zhèn yú qiáo mù
南箕动于穹苍,清飚振于乔木;
sàn zhì jī ér bō yáng dàng āi ǎi zhī hùn zhuó biàn yīn yáng yú zhì hé yí yín fēng zhī huì sú
散滞积而播扬,荡埃霭之溷浊,变阴阳于至和,移淫风之秽俗。
ruò nǎi yóu chóng gāng
若乃游崇冈,
líng jǐng shān
陵景山,
lín yán cè
临岩侧,
wàng liú chuān
望流川,
zuò pán shí
坐磐石,
shù qīng quán
漱清泉,
jiè gāo lán zhī yǐ mí
藉皋兰之猗靡,
yìn xiū zhú zhī chán yuān
荫修竹之蝉蜎,
nǎi yín yǒng ér fā tàn
乃吟咏而发叹,
shēng yì yì ér xiǎng lián
声驿驿而响连,
shū xù sī zhī fěi fèn
舒蓄思之悱愤,
fèn jiǔ jié zhī chán mián
奋久结之缠绵,
xīn dí dàng ér wú lěi
心涤荡而无累,
zhì lí sú ér piāo rán
志离俗而飘然。
ruò fú jiǎ xiàng jīn gé nǐ zé táo páo zhòng shēng fán zòu ruò jiā ruò xiāo
若夫假象金革,拟则陶匏,众声繁奏,若笳若箫;
pēng láng zhèn yǐn hōng gài liáo cáo
磞硠震隐,訇盖聊嘈。
fā zhēng zé lóng dōng xī zhēng chěng yǔ zé yán shuāng xià diāo dòng shāng zé qiū lín chūn jiàng zòu jiǎo zé gǔ fēng míng tiáo
发征则隆冬熙烝,骋羽则严霜夏凋,动商则秋霖春降,奏角则谷风鸣条。
yīn jūn bù héng qū wú dìng zhì xíng ér bù liú zhǐ ér bù zhì suí kǒu wěn ér fā yáng jiǎ fāng qì ér yuǎn shì yīn yào miào ér liú xiǎng shēng jī dí ér qīng lì
音均不恒, 曲无定制,行而不流,止而不滞,随口吻而发扬,假芳气而远逝,音要妙而流响, 声激嚁而清厉。
xìn zì rán zhī jí lì qiāng shū yóu ér jué shì yuè sháo xià yǔ xián chí hé tú qǔ yì hu zhèng wèi
信自然之极丽,羌殊尤而绝世,越《韶》《夏》与《咸池》,何徒取异乎《郑》《卫》!
yú shí mián jū jié shé ér sàng jīng wáng bào dù kǒu ér shī sè yú gōng chuò shēng ér zhǐ gē níng zǐ liǎn shǒu ér tàn xī zhōng qī qì qín ér gǎi tīng ní fù wàng wèi ér bù shí bǎi shòu lǜ wǔ ér qiá zú fèng huáng lái yí ér fǔ yì
于时绵驹结舌而丧精,王豹杜口而失色,虞公辍声而止歌,宁子敛手而叹息, 钟期弃琴而改听,尼父忘味而不食,百兽率儛而拤足,凤皇来仪而拊翼。
nǎi zhī cháng xiào zhī qí miào cǐ yīn shēng zhī zhì jí
乃知长啸之奇妙,此音声之至极。
zhāng huá yǎ zhòng suí měi jiàn qí wén tàn fú yǐ wéi jué lún jiàn zhī tài cháng zhēng wèi bó shì
张华雅重绥,每见其文,叹伏以为绝伦,荐之太常,征为博士。
lì mì shū láng zhuǎn chéng qiān zhōng shū láng
历秘书郎,转丞,迁中书郎。
měi yǔ huá shòu zhào bìng wèi shī fù yòu yǔ gǔ chōng děng cān dìng fǎ lǜ
每与华受诏并为诗赋,又与贾充等参定法律。
tài shǐ jiǔ nián zú nián sì shí sān suǒ zhe shī fù zá bǐ shí yú juǎn xíng yú shì
泰始九年卒,年四十三,所著诗赋杂笔十余卷行于世。
zuǒ sī zì tài chòng qí guó lín zī rén yě
左思,字太冲,齐国临淄人也。
qí xiān qí zhī gōng zú yǒu zuǒ yòu gōng zǐ yīn wèi shì yān
其先齐之公族有左右公子,因为氏焉。
jiā shì rú xué
家世儒学。
fù yōng qǐ xiǎo lì yǐ néng zhuó shòu diàn zhōng shì yù shǐ
父雍,起小吏,以能擢授殿中侍御史。
sī xiǎo xué zhōng hú shū jí gǔ qín bìng bù chéng
思小学钟、胡书及鼓琴,并不成。
yōng wèi yǒu rén yuē sī suǒ xiǎo jiě bù jí wǒ shǎo shí
雍谓友人曰:“思所晓解,不及我少时。
sī suì gǎn jī qín xué jiān shàn yīn yáng zhī shù
”思遂感激勤学,兼善阴阳之术。
mào qǐn kǒu nè ér cí zǎo zhuàng lì
貌寝,口讷, 而辞藻壮丽。
bù hǎo jiāo yóu wéi yǐ xián jū wéi shì
不好交游,惟以闲居为事。
zào qí dōu fù yī nián nǎi chéng
造《齐都赋》,一年乃成。
fù yù fù sān dōu huì mèi fēn rù gōng yí jiā jīng shī nǎi yì zhù zuò láng zhāng zài fǎng mín qióng zhī shì
复欲赋三都, 会妹芬入宫,移家京师,乃诣著作郎张载,访岷邛之事。
suì gòu sī shí nián mén tíng fān hùn jiē zhe bǐ zhǐ yù dé yī jù jí biàn shū zhī
遂构思十年,门庭籓溷, 皆著笔纸,遇得一句,即便疏之。
zì yǐ suǒ jiàn bù bó qiú wèi mì shū láng
自以所见不博,求为秘书郎。
jí fù chéng shí rén wèi zhī zhòng
及赋成,时人未之重。
sī zì yǐ qí zuò bù xiè bān zhāng kǒng yǐ rén fèi yán ān dìng huáng fǔ mì yǒu gāo yù sī zào ér shì zhī
思自以其作不谢班张,恐以人废言,安定皇甫谧有高誉,思造而示之。
mì chēng shàn wèi qí fù xù
谧称善, 为其赋序。
zhāng zài wèi zhù wèi dū liú kuǐ zhù wú shǔ ér xù zhī yuē guān zhōng gǔ yǐ lái wèi fù zhě duō yǐ xiàng rú zǐ xū shàn míng yú qián bān gù liǎng dū lǐ shèng qí cí zhāng héng èr jīng wén guò qí yì
张载为注《魏都》,刘逵注《吴》《蜀》而序之曰:“观中古以来为赋者多矣,相如《子虚》擅名于前,班固《两都》理胜其辞,张衡《二京》文过其意。
zhì ruò cǐ fù nǐ yì shù jiā fu cí huì yì yì duō jīng zhì fēi fū yán hé zhě bù néng liàn qí zhǐ fēi fū bó wù zhě bù néng tǒng qí yì
至若此赋,拟议数家,傅辞会义,抑多精致,非夫研核者不能练其旨,非夫博物者不能统其异。
shì xián guì yuǎn ér jiàn jìn mò kěn yòng xīn yú míng wù
世咸贵远而贱近,莫肯用心于明物。
sī wén wú yǒu yì yān gù liáo yǐ yú sī wèi qí yǐn gǔ yì yóu hú guǎng zhī yú guān zhēn cài yōng zhī yú diǎn yǐn yě
斯文吾有异焉,故聊以余思为其引诂,亦犹胡广之于《官箴》,蔡邕之于《典引》也。
chén liú wèi quán yòu wèi sī fù zuò lüè jiě xù yuē yú guān sān dōu zhī fù yán bù gǒu huá bì jīng diǎn yào pǐn wù shū lèi bǐng zhī tú jí
”陈留卫权又为思赋作《略解》,序曰:“余观《三都》之赋,言不苟华,必经典要,品物殊类,禀之图籍;
cí yì guī wěi liáng kě guì yě
辞义瑰玮,良可贵也。
yǒu jìn zhēng shì gù tài zǐ zhōng shù zǐ ān dìng huáng fǔ mì xī zhōu zhī yì shì dān jí lè dào gāo shàng qí shì lǎn sī wén ér kāng kǎi wèi zhī dōu xù
有晋征士故太子中庶子安定皇甫谧,西州之逸士,耽籍乐道, 高尚其事,览斯文而慷慨,为之都序。
zhōng shū zhù zuò láng ān píng zhāng zài zhōng shū láng jǐ nán liú kuǐ bìng yǐ jīng xué qià bó cái zhāng měi mào xián jiē yuè wán wèi zhī xùn gǔ
中书著作郎安平张载、中书郎济南刘逵,并以经学洽博,才章美茂,咸皆悦玩,为之训诂;
qí shān chuān tǔ yù cǎo mù niǎo shòu qí guài zhēn yì qiān jiē yán jīng suǒ yóu fēn sàn qí yì yǐ
其山川土域,草木鸟兽,奇怪珍异, 佥皆研精所由,纷散其义矣。
yú jiā qí wén bù néng mò yǐ liáo jiè èr zi zhī yí wàng yòu wèi zhī lüè jiě zhī zēng fán zhòng lǎn zhě quē yān
余嘉其文,不能默已,聊藉二子之遗忘,又为之《略解》,祗增烦重,览者阙焉。
zì shì zhī hòu shèng zhòng yú shí wén duō bù zài
”自是之后,盛重于时,文多不载。
sī kōng zhāng huá jiàn ér tàn yuē bān zhāng zhī liú yě
司空张华见而叹曰:“班张之流也。
shǐ dú zhī zhě jǐn ér yǒu yú jiǔ ér gēng xīn
使读之者尽而有余,久而更新。
yú shì háo guì zhī jiā jìng xiāng chuán xiě luò yáng wèi zhī zhǐ guì
”于是豪贵之家竞相传写,洛阳为之纸贵。
chū lù jī rù luò yù wèi cǐ fù wén sī zuò zhī fǔ zhǎng ér xiào yǔ dì yún shū yuē cǐ jiān yǒu cāng fǔ yù zuò sān dōu fù xū qí chéng dāng yǐ fù jiǔ wèng ěr
初,陆机入洛,欲为此赋,闻思作之,抚掌而笑,与弟云书曰:“此间有伧父,欲作《三都赋》,须其成,当以覆酒瓮耳。
jí sī fù chū jī jué tàn fú yǐ wèi bù néng jiā yě suì chuò bǐ yān
”及思赋出,机绝叹伏,以为不能加也,遂辍笔焉。
mì shū jiān gǔ mì qǐng jiǎng hàn shū mì zhū tuì jū yí chūn lǐ zhuān yì diǎn jí
秘书监贾谧请讲《汉书》,谧诛,退居宜春里,专意典籍。
qí wáng jiǒng mìng wèi jì shì dū cí jí bù jiù
齐王冏命为记室督, 辞疾,不就。
jí zhāng fāng zòng bào dū yì jǔ jiā shì jì zhōu
及张方纵暴都邑,举家适冀州。
shù suì yǐ jí zhōng
数岁,以疾终。
zhào zhì zì jǐng zhēn dài jùn rén yě
赵至,字景真,代郡人也。
yù jū luò yáng
寓居洛阳。
gōu shì lìng chū dào guān zhì nián shí sān yǔ mǔ tóng guān
缑氏令初到官,至年十三,与母同观。
mǔ yuē rǔ xiān shì běn fēi wēi jiàn shì luàn liú lí suì wèi shì wǔ ěr
母曰:“汝先世本非微贱,世乱流离,遂为士伍耳。
ěr hòu néng rú cǐ bù
尔后能如此不?
zhì gǎn mǔ yán yì shī shòu yè
”至感母言, 诣师受业。
wén fù gēng huà niú shēng tóu shū ér qì
闻父耕叱牛声,投书而泣。
shī guài wèn zhī zhì yuē wǒ xiǎo wèi néng róng yǎng shǐ lǎo fù bù miǎn qín kǔ
师怪问之,至曰:“我小未能荣养,使老父不免勤苦。
shī shén yì zhī
”师甚异之。
nián shí sì yì luò yáng yóu tài xué yù jī kāng yú xué xiě shí jīng pái huái shì zhī bù néng qù ér qǐng wèn xìng míng
年十四,诣洛阳,游太学,遇嵇康于学写石经,徘徊视之, 不能去,而请问姓名。
kāng yuē nián shào hé yǐ wèn yá
康曰:“年少何以问邪?
yuē guān jūn fēng qì fēi cháng suǒ yǐ wèn ěr
”曰:“观君风器非常,所以问耳。
kāng yì ér gào zhī
” 康异而告之。
hòu nǎi wáng dào shān yáng qiú kāng bù dé ér hái
后乃亡到山阳,求康不得而还。
yòu jiāng yuǎn xué mǔ jìn zhī zhì suì yáng kuáng zǒu sān wǔ lǐ zhé zhuī de zhī
又将远学,母禁之,至遂阳狂,走三五里,辄追得之。
nián shí liù yóu yè fù yǔ kāng xiāng yù suí kāng hái shān yáng gǎi míng jùn zì yǔn yuán
年十六,游邺,复与康相遇,随康还山阳,改名浚,字允元。
kāng měi yuē qīng tóu xiǎo ér ruì tóng zǐ bái hēi fēn míng yǒu bái qǐ zhī fēng yǐ
康每曰:“卿头小而锐,童子白黑分明,有白起之风矣。
jí kāng zú zhì yì wèi xìng jiàn tài shǒu zhāng sì zōng shén bèi yōu yù
”及康卒,至诣魏兴见太守张嗣宗,甚被优遇。
sì zōng qiān jiāng xià xiāng suí dào yún chuān yù yīn rù wú ér sì zōng zú nǎi xiàng liáo xī ér zhàn hù yān
嗣宗迁江夏相,随到涢川,欲因入吴,而嗣宗卒,乃向辽西而占户焉。
chū zhì yǔ kāng xiōng zi fán yǒu shàn jí jiāng yuǎn shì nǎi yǔ fán shū xù lí bìng chén qí zhì yuē
初,至与康兄子蕃友善,及将远适,乃与蕃书叙离,并陈其志曰:
xī lǐ sǒu rù qín jí guān ér tàn
昔李叟入秦,及关而叹;
liáng shēng shì yuè dēng yuè zhǎng yáo
梁生适越,登岳长谣。
fu yǐ jiā dùn zhī jǔ yóu huái liàn hèn kuàng hu bù dé yǐ zhě zāi
夫以嘉遁之举,犹怀恋恨,况乎不得已者哉!
wéi bié zhī hòu lí qún dú shì bèi róng yàn cí lún hǎo jīng jiǒng lù zào shā mò
惟别之后,离群独逝,背荣宴,辞伦好,经迥路,造沙漠。
jī míng jiè dàn zé piāo ěr chén zhēng
鸡鸣戒旦,则飘尔晨征;
rì bó xī shān zé mǎ shǒu mǐ tuō
日薄西山,则马首靡托。
xún lì qǔ zǔ zé chén sī yū jié
寻历曲阻,则沈思纡结;
dēng gāo yuǎn tiào zé shān chuān yōu gé
登高远眺,则山川攸隔。
huò nǎi huí fēng kuáng lì bái rì qǐn guāng xǐ yǐ jiāo cuò líng xí xiāng wàng pái huái jiǔ gāo zhī nèi kāng kǎi zhòng fù zhī diān jìn wú suǒ yóu tuì wú suǒ jù shè zé qiú xī pī zhēn mì lù xiào yǒng gōu qú liáng bù kě dù
或乃回风狂厉,白日寝光,徙倚交错,陵隰相望,徘徊九皋之内,慷慨重阜之颠,进无所由,退无所据,涉泽求蹊,披榛觅路,啸咏沟渠,良不可度。
sī yì xíng lù zhī jiān nán rán fēi wú xīn zhī suǒ jù yě
斯亦行路之艰难,然非吾心之所惧也。
zhì ruò lán zhǐ qīng dùn guì lín yí zhí gēn méng wèi shù ér yá qiǎn xián jí měi kǒng fēng bō qián hài wēi jī mì fā cǐ suǒ yǐ chù tì yú cháng qú yě
至若兰芷倾顿,桂林移殖,根萌未树而牙浅弦急,每恐风波潜骇,危机密发,此所以怵惕于长衢也。
yòu běi tǔ zhī xìng nán yǐ tuō gēn tóu rén yè guāng xiān bù àn jiàn
又北土之性,难以托根,投人夜光,鲜不按剑。
jīn jiāng zhí jú yòu yú xuán shuò dì huá ǒu yú xiū líng biǎo lóng zhāng yú luǒ rǎng zòu sháo wǔ yú lóng sú gù nán yǐ qǔ guì yǐ
今将殖橘柚于玄朔,蒂华藕于修陵,表龙章于裸壤,奏《韶》 《武》于聋俗,固难以取贵矣。
fu wù bù wǒ guì zé mò zhī yǔ mò zhī yǔ zé shāng zhī zhě zhì yǐ
夫物不我贵则莫之与,莫之与则伤之者至矣。
piāo yáo yuǎn yóu zhī shì tuō shēn wú rén zhī xiāng zǒng pèi xiá lù zé yǒu qián yán zhī nán
飘飖远游之士,托身无人之乡,总辔遐路,则有前言之难;
xuán ān lòu yǔ zé yǒu hòu lǜ zhī jiè
悬鞍陋宇,则有后虑之戒;
zhāo xiá qǐ huī zé shēn pí ér chuán zhēng
朝霞启晖,则身疲而遄征;
tài yáng jí yào zé qíng qú ér xī tì
太阳戢曜,则情劬而夕惕;
sì mù píng xí zé liáo kuò ér wú dǔ
肆目平隰,则寥廓而无睹;
jí tīng xiū yuán zé yǎn jì ér wú wén
极听修原,则掩寂而无闻。
xū qí bēi yǐ
吁其悲矣!
xīn shāng cuì yǐ
心伤瘁矣!
rán hòu zhī bù zhòu zhī shì bù zú wèi guì yě
然后知步骤之士不足为贵也。
gù yǐng zhōng yuán fèn zhōng yún yǒng āi wù dào shì jī qíng fēng lì
顾景中原,愤中云踊,哀物悼世,激情风厉。
lóng xiào dà yě shòu dì liù hé měng zhì fēn yún xióng xīn sì jù
龙啸大野,兽睇六合,猛志纷纭, 雄心四据。
sī niè yún tī héng fèn bā jí pī jiān sǎo huì dàng hǎi yí yuè cù kūn lún shǐ xi dào tà tài shān lìng dōng fù píng dí jiǔ qū huī wéi yǔ zhòu sī wú zhī bǐ yuàn yě
思蹑云梯,横奋八极,披艰扫秽,荡海夷岳,蹴昆仑使西倒,蹋太山令东覆,平涤九区,恢维宇宙,斯吾之鄙愿也。
shí bù wǒ yǔ chuí yì yuǎn shì fēng jù mǐ jiā liù hé cuī qū zì fēi zhī mìng shú néng bù fèn yì zhě zāi
时不我与,垂翼远逝,锋距靡加,六翮摧屈,自非知命,孰能不愤悒者哉!
wú zǐ zhí gēn fāng yuàn
吾子殖根芳苑,
zhuó xiù qīng liú
濯秀清流,
xī yè huá yá
晞叶华崖,
fēi zǎo yún sì
飞藻云肆,
fǔ jù qián lóng zhī zhǔ
俯据潜龙之渚,
yǎng yìn yóu fèng zhī lín
仰荫游凤之林,
róng yào xuàn qí qián
荣曜眩其前,
yàn sè ěr qí hòu
艳色饵其后,
liáng chóu jiāo qí zuǒ
良畴交其左,
shēng míng chí qí yòu
声名驰其右,
áo xiáng lún dǎng zhī jiān
翱翔伦党之间,
nòng zī wéi fáng zhī guǒ
弄姿帷房之裹,
cóng róng gù miǎn
从容顾眄,
chuò yǒu yú yù
绰有余裕,
fǔ yǎng yín xiào
俯仰吟啸,
zì yǐ wèi dé zhì yǐ
自以为得志矣,
qǐ néng yǔ wú cáo tóng dà zhàng fū zhī yōu lè zāi
岂能与吾曹同大丈夫之忧乐哉!
qù yǐ jī shēng yuǎn lí gé yǐ
去矣嵇生,远离隔矣!
qióng qióng piāo jì lín shā mò yǐ
茕茕飘寄,临沙漠矣!
yōu yōu sān qiān lù nán shè yǐ
悠悠三千,路难涉矣!
xié shǒu zhī qī miǎo wú rì yǐ
携手之期, 邈无日矣!
sī xīn mí jié shuí yún shì yǐ
思心弥结,谁云释矣!
wú jīn yù ěr yīn ér yǒu xiá xīn
无金玉尔音而有遐心。
shēn suī hú yuè yì cún duàn jīn
身虽胡越,意存断金。
gè jìng ěr yí dūn lǚ pú shěn fán huá liú dàng jūn zǐ fú qīn
各敬尔仪,敦履璞沈,繁华流荡,君子弗钦。
lín zhǐ yì jié zhī fù hé yún
临纸意结,知复何云。
zhì shēn cháng qī chǐ sì cùn lùn yì jīng biàn yǒu cóng héng cái qì
至身长七尺四寸,论议精辩,有从横才气。
liáo xī jǔ jùn jì lì dào luò yǔ fù xiāng yù
辽西举郡计吏,到洛,与父相遇。
shí mǔ yǐ wáng fù yù lìng qí huàn lì fú zhī gào réng jiè yǐ bù guī zhì nǎi hái liáo xī
时母已亡,父欲令其宦立,弗之告,仍戒以不归,至乃还辽西。
yōu zhōu sān pì bù cóng shì duàn jiǔ yù jiàn chēng jīng shěn
幽州三辟部从事, 断九狱,见称精审。
tài kāng zhōng yǐ liáng lì fù luò fāng zhī mǔ wáng
太康中,以良吏赴洛,方知母亡。
chū zhì zì chǐ shì wǔ yù yǐ huàn xué lì míng qī yú róng yǎng
初,至自耻士伍,欲以宦学立名,期于荣养。
jì ér qí zhì bù jiù hào fèn tòng kū ōu xuè ér zú shí nián sān shí qī
既而其志不就,号愤恸哭,欧血而卒,时年三十七。
zōu chén zì rùn fu nán yáng xīn yě rén yě
邹湛,字润甫,南阳新野人也。
fù guǐ wèi zuǒ jiāng jūn
父轨,魏左将军。
chén shǎo yǐ cái xué zhī míng shì wèi lì tōng shì láng tài xué bó shì
湛少以才学知名,仕魏历通事郎、太学博士。
tài shǐ chū zhuǎn shàng shū láng tíng wèi píng zhēng nán cóng shì zhōng láng shēn wéi yáng hù suǒ qì zhòng
泰始初,转尚书郎、廷尉平、征南从事中郎,深为羊祜所器重。
rù wèi tài zǐ zhōng shù zǐ
入为太子中庶子。
tài kāng zhōng bài sàn qí cháng shì chū bǔ bó hǎi tài shǒu zhuǎn tài fù yáng jùn zhǎng shǐ qiān shì zhōng
太康中,拜散骑常侍,出补渤海太守,转太傅杨骏长史,迁侍中。
jùn zhū yǐ liáo zuǒ miǎn guān
骏诛,以僚佐免官。
xún qǐ wèi sàn qí cháng shì guó zǐ jì jiǔ zhuǎn shào fǔ
寻起为散骑常侍、国子祭酒,转少府。
yuán kāng mò zú suǒ zhe shī jí lùn shì yì èr shí wǔ shǒu wéi shí suǒ zhòng
元康末卒,所著诗及论事议二十五首,为时所重。
chū chén cháng mèng jiàn yī rén zì chēng zhēn shū zhòng yú wú suǒ yán rú cǐ fēi yī
初,湛尝梦见一人,自称甄舒仲,余无所言,如此非一。
jiǔ zhī nǎi wù yuē wú zhái xi yǒu jī tǔ bài wǎ qí zhōng bì yǒu sǐ rén
久之,乃悟曰:“吾宅西有积土败瓦,其中必有死人。
zhēn shū zhòng zhě yǔ shě xī tǔ wǎ zhōng rén yě
甄舒仲者,予舍西土瓦中人也。
jiǎn zhī guǒ rán hòu jiā liǎn zàng
”检之,果然, 厚加敛葬。
zàng bì suì mèng cǐ rén lái xiè
葬毕,遂梦此人来谢。
zi jié zì tài yīng yì yǒu wén cái
子捷,字太应,亦有文才。
yǒng kāng zhōng wèi sàn qí shì láng
永康中,为散骑侍郎。
jí zhào wáng lún cuàn nì jié yǔ lù jī děng jù zuò shàn wén
及赵王伦篡逆,捷与陆机等俱作禅文。
lún zhū zuò xia tíng wèi yù shè miǎn
伦诛,坐下廷尉,遇赦免。
hòu wèi tài fù cān jūn
后为太傅参军。
yǒng jiā mò zú
永嘉末,卒。
zǎo jù zì dào yàn yǐng chuān zhǎng shè rén yě
枣据,字道彦,颍川长社人也。
běn xìng jí qí xiān bì chóu gǎi yān
本姓棘,其先避仇改焉。
fù shū yī wèi jù lù tài shǒu
父叔祎,魏钜鹿太守。
jù měi róng mào shàn wén cí
据美容貌,善文辞。
ruò guàn pì dà jiàng jūn fǔ chū wéi shān yáng lìng yǒu zhèng jī
弱冠,辟大将军府,出为山阳令,有政绩。
qiān shàng shū láng zhuǎn yòu chéng
迁尚书郎,转右丞。
gǔ chōng fá wú qǐng wéi cóng shì zhōng láng
贾充伐吴,请为从事中郎。
jūn hái xǐ huáng mén shì láng jì zhōu cì shǐ tài zǐ zhōng shù zǐ
军还,徙黄门侍郎、冀州刺史、太子中庶子。
tài kāng zhōng zú shí nián wǔ shí yú
太康中卒, 时年五十余。
suǒ zhe shī fù lùn sì shí wǔ shǒu yù luàn duō wáng shī
所著诗赋论四十五首,遇乱多亡失。
zi tiǎn zì xuán fāng yì yǐ wén zhāng xiǎn
子腆,字玄方,亦以文章显。
yǒng jiā zhōng wèi xiāng chéng tài shǒu
永嘉中为襄城太守。
dì sōng zì tái chǎn cái yì yóu měi wèi tài zǐ zhōng shù zǐ sàn qí cháng shì wèi shí lè suǒ shā
弟嵩,字台产,才艺尤美, 为太子中庶子、散骑常侍,为石勒所杀。
zhě táo zì jì yǎ wú jùn qián táng rén yě
褚陶,字季雅,吴郡钱塘人也。
ruò bù hǎo nòng shǎo ér cōng huì qīng dàn xián mò yǐ fén diǎn zì yú
弱不好弄,少而聪慧,清淡闲默,以坟典自娱。
nián shí sān zuò ōu niǎo shuǐ wèi èr fù jiàn zhě qí zhī
年十三,作《鸥鸟》、《水硙》二赋,见者奇之。
táo cháng wèi suǒ qīn yuē shèng xián bèi zài huáng juàn zhōng shě cǐ hé qiú
陶尝谓所亲曰:“圣贤备在黄卷中,舍此何求!
zhōu jùn pì bù jiù
”州郡辟,不就。
wú píng zhào bǔ shàng shū láng
吴平,召补尚书郎。
zhāng huá jiàn zhī wèi lù jī yuē jūn xiōng dì lóng yuè yún jīn gù yàn xiān fèng míng zhāo yáng wèi dōng nán zhī bǎo yǐ jǐn bù yì fù jiàn zhě shēng
张华见之,谓陆机曰:“君兄弟龙跃云津,顾彦先凤鸣朝阳,谓东南之宝已尽,不意复见褚生。
jī yuē gōng dàn wèi dǔ bù míng bù yuè zhě ěr
”机曰:“公但未睹不鸣不跃者耳。
huá yuē gù zhī yán zhōu zhī dé bù gū chuān yuè zhī bǎo bù kuì yǐ
”华曰:“故知延州之德不孤,川岳之宝不匮矣。
qiān jiǔ zhēn tài shǒu zhuǎn zhōng wèi
”迁九真太守,转中尉。
nián wǔ shí wǔ zú
年五十五卒。
wáng chén zì yàn bó gāo píng rén yě
王沉,字彦伯,高平人也。
shǎo yǒu jùn cái chū yú hán sù bù néng suí sú shěn fú wéi shí háo suǒ yì
少有俊才,出于寒素,不能随俗沈浮,为时豪所抑。
shì jùn wén xué yuàn yù yù bù dé zhì nǎi zuò shì shí lùn qí cí yuē
仕郡文学掾,郁郁不得志,乃作《释时论》,其辞曰:
dōng yě zhàng rén guān shí yǐ jū yǐn gēng wū yú zhī xū
东野丈人观时以居,隐耕污腴之墟。
yǒu bīng shì zhī zǐ zhě chū zì hù hán zhī gǔ guò ér wèn tú
有冰氏之子者,出自冱寒之谷,过而问涂。
zhàng rén yuē zi xī zì
丈人曰:“子奚自?
yuē zì hé yīn zhī xiāng
”曰:“自涸阴之乡。
xī shì
”“奚适?
yuē yù shì huáng huáng zhī táng
”曰:“欲适煌煌之堂。
zhàng rén yuē rù huáng huáng zhī táng zhě bì yǒu hè hè zhì guāng
” 丈人曰:“入煌煌之堂者,必有赫赫之光。
jīn zi kùn yú hán ér yù qiú zhū rè wú de rè zhī fāng
今子困于寒而欲求诸热,无得热之方。
bīng zi qú rán yuē hú wéi qí rán yě
” 冰子瞿然曰:“胡为其然也?
zhàng rén yuē róng róng zhě jiē qù rè zhī shì qí de lú yě zhī mén zhě wéi xié tàn zhī zǐ
”丈人曰:“融融者皆趣热之士,其得炉冶之门者, 惟挟炭之子。
gǒu fēi sī rén bù rú qí yǐ
苟非斯人,不如其已。
bīng zǐ yuē wú wén zōng miào zhī qì bú yào huá lín zhī mù sì mén zhī bīn hé bì guān gài zhī zú
”冰子曰:“吾闻宗庙之器不要华林之木,四门之宾何必冠盖之族。
qián xián yǒu jiě wéi suǒ ér pèi zhū fú shě tú dān ér chéng dān gū
前贤有解韦索而佩朱韨舍徒担而乘丹毂。
yóu cǐ yán zhī hé xù ér wú lù
由此言之,何恤而无禄!
wéi xiān shēng gào wǒ tu zhī sù yě
惟先生告我涂之速也。
zhàng rén yuē wū hū
丈人曰:“呜呼!
zi wén de zhī ruò shì bù zhī shí zhī zài bǐ
子闻得之若是,不知时之在彼。
wú jiāng shì zǐ
吾将释子。
fu dào yǒu ān wēi shí yǒu xiǎn yì cái yǒu suǒ yīng xíng yǒu suǒ shì
夫道有安危,时有险易,才有所应,行有所适。
yīng qí fèn yú cóng héng zhī shì xián zhì xiǎn yú bà wáng zhī chū dāng è nán zé chěng quán jué yǐ liáng tú zhí zhì zuò zé zhǎn rú dào yǐ chàng shū shì zé gǔn lóng chū yú wēn hè qīng xiàng qǐ yú pǐ fū gù yǒu cháo jiàn ér xī guì xiān juǎn ér hòu shū
英奇奋于从横之世,贤智显于霸王之初,当厄难则骋权谲以良图,值制作则展儒道以畅摅,是则衮龙出于缊褐,卿相起于匹夫,故有朝贱而夕贵,先卷而后舒。
dāng sī shí yě qǐ jì mén zī zhī gāo bēi lùn shì wèi zhī qīng zhòng hu
当斯时也,岂计门资之高卑,论势位之轻重乎!
jīn zé bù rán
今则不然。
shàng shèng xià míng shí lóng dào níng qún hòu yì yù yàn ān shǒu píng
上圣下明,时隆道宁,群后逸豫,宴安守平。
bǎi bì jūn zǐ yì shì xiāng shēng gōng mén yǒu gōng qīng mén yǒu qīng
百辟君子,奕世相生,公门有公,卿门有卿。
zhǐ tū fǔ gǔ bù jiǎn chī níng
指秃腐骨,不简蚩儜。
duō shì fēng yú guì zú jué mìng bù chū guī tíng
多士丰于贵族,爵命不出闺庭。
sì mén mù mù qǐ rú shì yíng réng shū zhī zǐ jiē wèi lǎo chéng
四门穆穆, 绮襦是盈,仍叔之子,皆为老成。
jiàn yǒu cháng rǔ guì yǒu cháng róng ròu shí jì zhǒng yú huá wū shū fàn xí jī yú nòu gēng
贱有常辱,贵有常荣,肉食继踵于华屋,疏饭袭迹于耨耕。
tán míng wèi zhě yǐ chǎn mèi fù shì jǔ gāo yù zhě yīn zī ér suí xíng
谈名位者以谄媚附势,举高誉者因资而随形。
zhì nǎi kōng xiāo zhě yǐ hóng cēng wèi yǎ liàng suǒ huì zhě yǐ qiǎn lì wèi qiāng qiāng méi tāi zhě yǐ wú jiǎn wèi hóng kuàng lǚ gòu zhě yǐ shǒu yì wèi jiān zhēn
至乃空嚣者以泓噌为雅量, 琐慧者以浅利为枪枪,脢胎者以无检为弘旷,偻垢者以守意为坚贞。
cháo xiāo zhě yǐ cū fā wèi gāo liàng yùn chǔn zhě yǐ sè hòu wèi dǔ chéng ān lán zhě yǐ bó nà wèi tōng jì shì zhě yǐ nán rù wèi níng qīng lā dá zhě yǒu chén zhòng zhī yù xián shǎn zhě de qīng jiǎo zhī shēng qiāng tūn qiè wèi yú qiān ràng tà róng yǒng gǎn yú tāo zhèng
嘲哮者以粗发为高亮,韫蠢者以色厚为笃诚,痷婪者以博纳为通济,眂々者以难入为凝清,拉答者有沈重之誉,嗛闪者得清剿之声,呛啍怯畏于谦让,阘茸勇敢于饕诤。
sī jiē hán sù zhī sǐ bìng róng dá zhī jiā míng
斯皆寒素之死病,荣达之嘉名。
fán cí liú yě shì qí yòng xīn chá qí suǒ ān zé rén bì jí yú jǐ héng kuān
凡兹流也,视其用心,察其所安,责人必急,于己恒宽。
dé wú hòu ér zì guì wèi wèi gāo ér zì zūn yǎn wǎng xiàng ér yuǎn shì bí ér cì tiān
德无厚而自贵,位未高而自尊,眼罔向而远视,鼻而刺天。
jì è jūn zǐ yuè mèi xiǎo rén áo miè dào sù shè xū quán mén
忌恶君子,悦媚小人,敖蔑道素,慑吁权门。
xīn yǐ lì qīng zhì yǐ shì hūn yīn dǎng xiāng shàn huǐ yù jiāo fēn
心以利倾,智以势惛,姻党相扇,毁誉交纷。
dāng jú mí yú suǒ shòu tīng cǎi huò yú suǒ wén
当局迷于所受, 听采惑于所闻。
jīng yì yì yì qún shì qiān yì bēn jí shì mén qiú guān mǎi zhí tóng pú kuī qí chē chéng hūn sì xiāng qí fú shì qīn kè yīn cān yú jìng shì shū bīn xǐ yǐ yú mén cè
京邑翼翼,群士千亿,奔集势门,求官买职,童仆窥其车乘,阍寺相其服饰,亲客阴参于靖室,疏宾徙倚于门侧。
shí yīn jiē jiàn qín lì róng sè xīn huái nèi rěn wài zhà gāng zhí tán dào yì wèi zhī sú shēng lùn zhèng xíng yǐ wéi bǐ jí
时因接见,矜历容色,心怀内荏, 外诈刚直,谭道义谓之俗生,论政刑以为鄙极。
gāo huì qǔ yàn wéi yán qiān chú xiāo xī guān wú dà xiǎo wèn shì shuí lì
高会曲宴,惟言迁除消息,官无大小,问是谁力。
jīn yǐ zi gū hán huái zhēn bào sù zhì líng yún xiāo ǒu jǐng dú bù zhí shùn cháng dào guān jīn nán dù yù chěng hán lú shí wú jiǎo tù zhòng tu pǐ sāi tóu zú hé cuò
今以子孤寒,怀真抱素,志陵云霄,偶景独步,直顺常道,关津难渡,欲骋韩卢,时无狡兔,众涂圮塞,投足何错!
yú shì bīng zi shì rán nǎi wù yuē fù guì rén zhī suǒ yù pín jiàn rén zhī suǒ è
于是冰子释然乃悟曰:“富贵人之所欲,贫贱人之所恶。
pū shào zhǎng yú kǒng yán zhī mén jiǔ chǔ yú qīng hán zhī lù bù wèi rè shì zì gòng zhē gù
仆少长于孔颜之门, 久处于清寒之路,不谓热势自共遮锢。
jìng chéng míng huì fú wǒ chū sù tán qín yǒng diǎn yǐ bǎo nián zuò
敬承明诲,服我初素,弹琴咏典,以保年祚。
bó chéng yán líng gāo jié kě mù
伯成、延陵,高节可慕。
dān gū miè zú lǚ huò āi yín zhāo róng xī miè dàn fēi mù chén
丹毂灭族,吕霍哀吟,朝荣夕灭,旦飞暮沈。
dān zhōu dào shī cháo yóu dé lín
聃周道师, 巢由德林。
fēng wū zhī jiā yì zhe míng zhēn
丰屋蔀家,《易》著明箴。
rén báo wèi zūn jī fá nán rèn sān xì shī jìn sòng huá jiù shēn tóu jiōng zhèng fú shí huò wǒ xīn
人薄位尊,积罚难任,三郤尸晋,宋华咎深, 投扃正幅,实获我心。
shì shí wáng zhèng ling chi guān cái shī shí jūn zǐ duō tuì ér qióng chǔ suì zhōng yú lǐ lǘ
是时王政陵迟,官才失实,君子多退而穷处,遂终于里闾。
yuán kāng chū sōng zī lìng wú jùn cài hóng zì shū kāi yǒu cái míng zuò gū fèn lùn yǔ shì shí yì tóng dú zhī zhě mò bù tàn xī yān
元康初,松滋令吴郡蔡洪字叔开,有才名,作《孤奋论》,与《释时》意同, 读之者莫不叹息焉。
zhāng hàn zì jì yīng wú jùn wú rén yě
张翰,字季鹰,吴郡吴人也。
fù yǎn wú dà hóng lú
父俨,吴大鸿胪。
hàn yǒu qīng cái shàn zhǔ wén ér zòng rèn bù jū shí rén hào wèi jiāng dōng bù bīng
翰有清才,善属文,而纵任不拘,时人号为“江东步兵。
kuài jī hè xún fù mìng rù luò jīng wú chāng mén yú chuán zhòng dàn qín
”会稽贺循赴命入洛,经吴阊门,于船中弹琴。
hàn chū bù xiāng shí nǎi jiù xún yán tán biàn dà xiāng qīn yuè
翰初不相识,乃就循言谭,便大相钦悦。
wèn xún zhī qí rù luò hàn yuē wú yì yǒu shì běi jīng
问循,知其入洛,翰曰:“吾亦有事北京。
biàn tóng zǎi jí qù ér bù gào jiā rén
”便同载即去,而不告家人。
qí wáng jiǒng pì wèi dà sī mǎ dōng cáo yuàn
齐王冏辟为大司马东曹掾。
jiǒng shí zhí quán hàn wèi tóng jùn gù róng yuē tiān xià fēn fēn huò nán wèi yǐ
冏时执权,翰谓同郡顾荣曰: “天下纷纷,祸难未已。
fu yǒu sì hǎi zhī míng zhě qiú tuì liáng nán
夫有四海之名者,求退良难。
wú běn shān lín jiān rén wú wàng yú shí
吾本山林间人,无望于时。
zi shàn yǐ míng fáng qián yǐ zhì lǜ hòu
子善以明防前,以智虑后。
róng zhí qí shǒu chuàng rán yuē wú yì yǔ zi cǎi nán shān jué yǐn sān jiāng shuǐ ěr
”荣执其手,怆然曰:“吾亦与子采南山蕨,饮三江水耳。
hàn yīn jiàn qiū fēng qǐ nǎi sī wú zhōng gū cài chún gēng lú yú kuài yuē rén shēng guì de shì zhì hé néng jī huàn shù qiān lǐ yǐ yào míng jué hu
”翰因见秋风起,乃思吴中菰菜、莼羹、鲈鱼脍,曰:“人生贵得适志,何能羁宦数千里以要名爵乎!
suì mìng jià ér guī
”遂命驾而归。
zhe shǒu qiū fù wén duō bù zài
著《首丘赋》,文多不载。
é ér jiǒng bài rén jiē wèi zhī jiàn jī
俄而冏败,人皆谓之见机。
rán fǔ yǐ qí zhé qù chú lì míng
然府以其辄去,除吏名。
hàn rèn xīn zì shì bù qiú dāng shì
翰任心自适,不求当世。
huò wèi zhī yuē qīng nǎi kě zòng shì yī shí dú bù wéi shēn hòu míng yá
或谓之曰:“卿乃可纵适一时,独不为身后名邪?
dá yuē shǐ wǒ yǒu shēn hòu míng bù rú jí shí yī bēi jiǔ
”答曰:“使我有身后名,不如即时一杯酒。
shí rén guì qí kuàng dá
”时人贵其旷达。
xìng zhì xiào zāo mǔ yōu āi huǐ guò lǐ
性至孝,遭母忧,哀毁过礼。
nián wǔ shí qī zú
年五十七卒。
qí wén bǐ shù shí piān xíng yú shì
其文笔数十篇行于世。
yǔ chǎn zì zhòng chū yǐng chuān yān líng rén yě
庾阐,字仲初,颍川鄢陵人也。
zǔ huī ān běi zhǎng shǐ
祖辉,安北长史。
fù dōng yǐ yǒng lì wén
父东,以勇力闻。
wǔ dì shí yǒu xī yù jiàn hú qiáo jié wú dí jìn rén mò gǎn yǔ xiào
武帝时, 有西域健胡趫捷无敌,晋人莫敢与校。
dì mù yǒng shì wéi dōng yìng xuǎn suì pū shā zhī míng zhèn shū sú
帝募勇士,惟东应选,遂扑杀之,名震殊俗。
chǎn hào xué jiǔ suì néng zhǔ wén
阐好学,九岁能属文。
shǎo suí jiù sūn shì guò jiāng
少随舅孙氏过江。
mǔ suí xiōng zhào wéi lè ān zhǎng shǐ zài xiàng chéng
母随兄肇为乐安长史,在项城。
yǒng jiā mò wèi shí lè suǒ xiàn chǎn mǔ yì méi
永嘉末, 为石勒所陷,阐母亦没。
chǎn bù zhì mù bù hūn huàn jué jiǔ ròu chuí èr shí nián xiāng qīn chēng zhī
阐不栉沐,不婚宦,绝酒肉,垂二十年,乡亲称之。
zhōu jǔ xiù cái yuán dì wèi jìn wáng pì zhī jiē bù xíng
州举秀才,元帝为晋王,辟之,皆不行。
hòu wèi tài zǎi xī yáng wáng yàng yuàn lèi qiān shàng shū láng
后为太宰、西阳王羕掾,累迁尚书郎。
sū jùn zhī nán chǎn chū bēn xī jiàn wèi sī kōng cān jūn
苏峻之难,阐出奔郗鉴,为司空参军。
jùn píng yǐ gōng cì jué jí yáng xiàn nán bài péng chéng nèi shǐ
峻平,以功赐爵吉阳县男,拜彭城内史。
jiàn fù qǐng wèi cóng shì zhōng láng
鉴复请为从事中郎。
xún zhào wèi sàn qí shì láng lǐng dà zhù zuò
寻召为散骑侍郎,领大著作。
qǐng zhī chū bǔ líng líng tài shǒu rù xiāng chuān diào jiǎ yì
顷之,出补零陵太守,入湘川,吊贾谊。
qí cí yuē
原文写道:
zhōng xīng èr shí sān zài yú tiǎn shǒu héng nán gǔ yì sān jiāng lù cì bā líng wàng jūn shān ér guò dòng tíng shè xiāng chuān ér guān mì shuǐ lín jiǎ shēng tóu shū zhī chuān kǎi yǐ yǒng huái yǐ
中兴二十三载,余忝守衡南,鼓栧三江,路次巴陵,望君山而过洞庭,涉湘川而观汨水,临贾生投书之川,慨以永怀矣。
jí zào cháng shā guān qí yí xiàng kuì rán yǒu gǎn nǎi diào zhī yún
及造长沙,观其遗象,喟然有感,乃吊之云。
wěi zāi lán shēng ér fāng yù chǎn ér jié yáng pā xī bīng hán sōng fù xuě mò yé tǐng è tiān jì hàn xuè gǒu yún qí juàn shuí yǔ bǐ jié
伟哉兰生而芳,玉产而洁,阳葩熙冰,寒松负雪,莫邪挺锷,天骥汗血,苟云其隽,谁与比杰!
shì yǐ gāo míng zhuō mào dú fā qí xiù dào lǜ tiān zhēn bù yì shì jiù huàn hu ruò wàng shū yào jǐng ér zhuō qún xīng jiáo hu ruò xiáng luán fǔ yì ér yì yǔ zhòu yě
是以高明倬茂,独发奇秀,道率天真,不议世疚,焕乎若望舒耀景而焯群星,矫乎若翔鸾拊翼而逸宇宙也。
fēi róng luò ruì zhuó yǐng shān dōng zhì qīng fú qìng shēng ruò gū tóng láng láng qí pú yán yán qí fēng xìn dào jū zhèng ér yǐ tiān xià wéi gōng fāng jià yì bù bù yǐ qū lù qī tōng
飞荣洛汭,擢颖山东,质清浮磬,声若孤桐,琅琅其璞,岩岩其峰,信道居正,而以天下为公,方驾逸步,不以曲路期通。
shì yǐ zhāng gāo hóng bēi shēng jī zhù luò qīng chàng wèi hé ér sāng pú dài zuò suī yǒu huì yīn mò guò sháo huò
是以张高弘悲,声激柱落,清唱未和,而桑濮代作,虽有惠音,莫过《韶》《濩》;
suī yǒu téng lín zhōng pū yī hè
虽有腾鳞,终仆一壑。
wū hū
唉!
dà tíng jì miǎo xuán fēng yōu miǎn huáng dào bù yǐ zhì lóng shàng dé bù yǐ rén xiǎn
大庭既邈,玄风悠缅,皇道不以智隆,上德不以仁显。
sān wǔ qīn yù qí zhé kě yǎng ér biāo
三五亲誉,其辄可仰而标;
bà gōng suī yì qí tu kě yì ér chǎn bēi yǐ xiān shēng hé mìng zhī jiǎn
霸功虽逸,其涂可翼而阐,悲矣先生,何命之蹇!
huái bǎo rú yù ér shēng yùn zhī qiǎn
怀宝如玉,而生运之浅!
xī jiù yáo mó yú lǚ shàng guī chāng dé xié chōng fú nǎi yīng dì wáng
昔咎繇谟虞,吕尚归昌,德协充符,乃应帝王。
yí wú xiāng huán hàn dēng xiāo zhāng
夷吾相桓,汉登萧张;
cǎo lú sān gù chòu ruò lán fāng
草庐三顾,臭若兰芳。
shì yǐ dào yǐn zé huò qū shù gǎn zé fèng dǔ ruò qī bù zé mù xiáng fēi jiǔ wǔ suī yuē yù shé jùn cái hé bǔ
是以道隐则蠖屈,数感则凤睹,若栖不择木,翔非九五,虽曰玉折, 隽才何补!
fu xīn fēi sǐ huī zhì bì cún xíng xíng tuō shén yòng gù néng quán shēng
夫心非死灰,智必存形,形托神用,故能全生。
nài hé lán gāo yáng fāng hàn tíng cuī jǐng biāo fēng dú sàng jué míng
奈何兰膏,扬芳汉庭, 摧景飚风,独丧厥明。
yōu yōu tài sù cún wáng yī zhǐ dào lái sī tōng shì wǎng sī pǐ
悠悠太素,存亡一指,道来斯通,世往斯圮。
wú āi qí shēng wèi jiàn qí sǐ gǎn bù jìng diào jì zhī lù shuǐ
吾哀其生,未见其死,敢不敬吊,寄之渌水。
hòu yǐ jí zhēng bài jǐ shì zhōng fù lǐng zhù zuò
后以疾,征拜给事中,复领著作。
wú guó nèi shǐ yú tán wèi tài bó lì bēi chǎn zhì qí wén
吴国内史虞潭为太伯立碑,阐制其文。
yòu zuò yáng dōu fù wèi shì suǒ zhòng
又作 《扬都赋》,为世所重。
nián wǔ shí sì zú shì yuē zhēn suǒ zhe shī fù míng sòng shí juǎn xíng yú shì
年五十四卒,谥曰贞,所著诗赋铭颂十卷行于世。
zi sù zhī yì yǒu wén zǎo zhù chēng lì jǐ shì zhōng xiāng fǔ jì shì xiāng dōng tài shǒu
子肃之,亦有文藻著称,历给事中、相府记室、湘东太守。
tài yuán zhōng zú
太元中卒。
cáo pí zì fǔ zuǒ qiáo guó rén yě
曹毗,字辅佐,谯国人也。
gāo zǔ xiū wèi dà sī mǎ
高祖休,魏大司马。
fù shi yòu jūn jiāng jūn
父识,右军将军。
pí shǎo hǎo wén jí shàn shǔ cí fù
毗少好文籍, 善属词赋。
jùn chá xiào lián chú láng zhōng cài mó jǔ wèi zuǒ zhù zuò láng
郡察孝廉,除郎中,蔡谟举为佐著作郎。
fù yōu qù zhí
父忧去职。
fú què qiān jù zhāng lìng zhēng bài tài xué bó shì
服阕,迁句章令, 征拜太学博士。
shí guì yáng zhāng shuò wèi shén nǚ dù lán xiāng suǒ jiàng pí yīn yǐ èr piān shī cháo zhī bìng xù lán xiāng gē shī shí piān shén yǒu wén cǎi
时桂阳张硕为神女杜兰香所降,毗因以二篇诗嘲之,并续兰香歌诗十篇,甚有文彩。
yòu zhe yáng dōu fù yà yú yǔ chǎn
又著《扬都赋》,亚于庾阐。
lèi qiān shàng shū láng zhèn jūn dà jiàng jūn cóng shì zhōng láng xià pī tài shǒu
累迁尚书郎、镇军大将军从事中郎、 下邳太守。
yǐ míng wèi bù zhì zhe duì rú yǐ zì shì
以名位不至,著《对儒》以自释。
qí cí yuē
原文写道:
huò wèn cáo zǐ yuē fu bǎo yǐ hán zhēn wèi guì shì yǐ cáng qì wèi jùn lín yǐ jué jì biāo qí sōng yǐ fù shuāng chēng juàn shì yǐ lán shēng yōu jiàn yù huī yú rèn
或问曹子曰:“夫宝以含珍为贵,士以藏器为峻,麟以绝迹标奇,松以负霜称隽,是以兰生幽涧,玉辉于仞。
gù zǐ zhōu fú cāng lán ér lóng pán wú jì hū wàn shèng yǐ jiě yìn yú gōng qián chóng yán yǐ yí shén liáng shēng shì nán yuè yǐ bǎo shèn gù néng quán zhēn yǎng hé yí jì dòng rùn líng dōng yáng fāng pī xuě dú zhèn yě
故子州浮沧澜而龙蟠,吴季忽万乘以解印,虞公潜崇岩以颐神,梁生适南越以保慎,固能全真养和,夷迹洞润,陵冬扬芳,披雪独振也。
jīn shǎo zǐ xī míng fēng ruò tǐng xiù róng qí yǐ yòu líng hàn pī rú tóng
“今少子睎冥风,弱挺秀容,奇以幼龄,翰披孺童。
tǔ cí zé zǎo luò yáng bān kàng xīn zé zhì nǐ gāo hóng wèi dào zé lǐ guàn zhuāng sì yán miào zé yǐng duó háo fēng
吐辞则藻落杨班,抗心则志拟高鸿,味道则理贯庄肆,研妙则颖夺豪锋。
gù yǐ téng guǎng mò ér qī qiàn pái sù báo ér qīng cōng zhě yǐ hé bì yǐ xíng lǐ wéi jǐ rèn shēn hán wèi hóng tōng
固以腾广莫而萋蒨,排素薄而青葱者矣,何必以刑礼为己任,申韩为宏通!
jì dēng dōng guān rǎn shǐ bǐ
既登东观,染史笔;
yòu jù tài xué lǐ rú gōng
又据太学,理儒功。
céng wú xuán yùn dàn bó yì qì xū dòng yǎng cǎi yōu yì huì míng méng lóng
曾无玄韵淡泊,逸气虚洞,养采幽翳,晦明蒙笼。
bù zhuī lín qī zhī jī bù xī bào lín zhī lóng bù yíng liàn zhēn zhī shù bù mù nèi tīng zhī cōng
不追林栖之迹,不希抱鳞之龙, 不营练真之术,不慕内听之聪。
ér chù fàn wèi yǐ hé wù shàn chén jiào yǐ zì méng fù yán chē yǐ xiǎn néng shì yī jǐ yǐ qiú gōng
而处泛位以核物,扇尘教以自蒙,负盐车以显能, 饰一己以求恭。
tuì bù jū qī yuán zhī chǎng chū bù niè zēng chéng zhī chōng yóu bù jiàn chuò yuē zhī shì qī bù xī lù ěr zhī zōng
退不居漆园之场,出不蹑曾城之冲,游不践绰约之室,諆不希𫘧駬之踪;
tú yǐ qū qū zhī huái ér zhěng míng mù zhī diǎn fù kuì zhī liàng ér sài běi chuān zhī hóng jiǎn míng shí yú é qǐng zhī jiān dìng dé shī hu yī guǎn zhī fēng
徒以区区之怀而整名目之典,覆蒉之量而塞北川之洪,检名实于俄顷之间, 定得失乎一管之锋。
zi ruò wèi wǒ guǒ shì yá
“子若谓我果是邪?
zé shì bù bì yǐ hé sú
则是不必以合俗。
zi ruò yún sú guǒ fēi yá
子若云俗果非邪?
zé sú fēi bù kě yǐ gǒu cóng
则俗非不可以苟从。
sú wǒ fēn yǐ jiāo zhēng lì hài hún ér mí zhòng hé yì zhí xiǔ pèi yǐ yù yì sì chéng jìng fēng yǐ wò qiū péng yì tián xìng yǐ chōng láo fǔ duì qún wù yǐ ǒu yuàn shuāng zhě hu
俗我纷以交争,利害浑而弥重,何异执朽辔以御逸驷,承劲风以握秋蓬,役恬性以充劳府,对群物以耦怨双者乎?
zi bù wén hu zhōng jūn zhī yǐng jiǎ shēng zhī cái bá qí shān dōng yù yìng hàn tái kě wèi xiǎng bō liù hé shēng hài yīng hái ér jiàn huǐ jiàng guàn zhī kǒu shēn lí láng bèi zhī zāi
子不闻乎终军之颖,贾生之才,拔奇山东,玉映汉台,可谓响播六合,声骇婴孩,而见毁绛灌之口,身离狼狈之灾。
yóu cǐ yán zhī míng wéi shí bīn fú méng huò tāi cháo fū róng huá xī guī chén āi wèi ruò chéng xū xīn yú xuán pǔ yìn yáo lín yú péng lái jué shì shì ér juàn huáng qǐ gǔ cāng chuān ér làng lóng sāi zhě yǐ
由此言之,名为实宾,福萌祸胎,朝敷荣华,夕归尘埃,未若澄虚心于玄圃,荫瑶林于蓬莱,绝世事而隽黄绮,鼓沧川而浪龙鳃者矣。
méng qiè huò yān
蒙窃惑焉。
zhǔ rén huàn ěr ér xiào xīn rán ér yán yuē fu liǎng yí jì pì yīn yáng hàn hào wǔ cái dié yòng huà shēng fēn rǎo wàn lèi yún yún shú cè qí zhào
主人焕耳而笑,欣然而言曰:“夫两仪既辟,阴阳汗浩,五才迭用,化生纷扰, 万类云云,孰测其兆!
gù bù dēng láng fēng ān yǐ zhān shū mù zhī xíng
故不登阆风,安以瞻殊目之形?
bù bù jǐng sù hé yǐ guān huī kuò zhī biǎo
不步景宿,何以观恢廓之表?
shì yǐ mí cū zhě xún yī wǎng zhī zhì juàn jiè zhě shǒu yī fāng zhī jiáo qǐ zhī huǒ lín zhī wèi yán kē bīng jīn zhī zhuó yáng cǎo
是以迷粗者循一往之智,狷介者守一方之矫,岂知火林之蔚炎柯,冰津之擢阳草!
gù dà rén dá guān rèn huà hūn xiǎo chū bù jí láo chù bù cháo hào zài rú yì rú zài dào yì dào yùn qū zé yū qí qīng huī shí shēn zé sàn qí lóng zǎo cǐ gài yuán dòng zhī yòng shè fēi xún cháng zhī suǒ bǎo yě
故大人达观,任化昏晓,出不极劳,处不巢皓,在儒亦儒,在道亦道,运屈则纡其清晖,时申则散其龙藻,此盖员动之用舍,非寻常之所宝也。
jīn sān míng hù zhào èr qì zài xuān xuán jiào xī níng lǎng fēng chen xiān dào yǐ cái chàng huà suí lǐ quán
“今三明互照,二气载宣,玄教夕凝,朗风晨鲜,道以才畅,化随理全。
gù wǔ diǎn kè míng yú bǎi kuí yú yīn qí xiǎng yú wǔ xián ān qī jiě hè yú xiù lín yú fǔ bǎi gōu yú cháng chuān
故五典克明于百揆,虞音齐响于五弦,安期解褐于秀林,渔父摆钩于长川。
rú sī zé huà wú bù róng dào wú bù yán fēng chéng yú sú bō qīng yú chuān
如斯则化无不融,道无不延,风澄于俗,波清于川。
fāng jiāng wǔ huáng qiú yú qìng yún zhāo yí fèng yú líng shān liú yù lǐ hu huá tà xiù zhū cǎo yú tíng qián
方将舞黄虬于庆云,招仪凤于灵山,流玉醴乎华闼,秀朱草于庭前。
hé yǒu wéi lǐ zhī huàn lèi zhēn zhī xián
何有违理之患,累真之嫌!
zi tú zhī biàn qí shuō ér wèi cè qí yuán míng cháo jūn bù kě yú huì shuò huì gū wú yǐ guān dà nián gù fēi guǎn hàn zhī suǒ shù liáo jìng duì yǐ zhōng piān
子徒知辩其说而未测其源, 明朝菌不可逾晦朔,蟪蛄无以观大年,固非管翰之所述,聊敬对以终篇。
lèi qiān zhì guāng lù xūn zú
累迁至光禄勋,卒。
fán suǒ zhù wén bǐ shí wǔ juǎn chuán yú shì
凡所著文笔十五卷,传于世。
li chōng zì hóng dù jiāng xià rén
李充,字弘度,江夏人。
fù ju jiāng zhōu cì shǐ
父矩,江州刺史。
chōng shǎo gū qí fù mù zhōng bǎi shù cháng wèi dào zéi suǒ zhuó chōng shǒu rèn zhī yóu shì zhī míng
充少孤,其父墓中柏树尝为盗贼所斫,充手刃之,由是知名。
shàn kǎi shū miào cān zhōng suǒ shì xián zhòng zhī
善楷书,妙参钟索,世咸重之。
pì chéng xiàng wáng dǎo yuàn zhuǎn jì shì cān jūn
辟丞相王导掾,转记室参军。
yòu hǎo xíng míng zhī xué shēn yì xū fú zhī shì cháng zhe xué zhēn chēng
幼好刑名之学,深抑虚浮之士,尝著《学箴》,称:
lǎo zi yún jué rén qì yì jiā fù xiào cí
《老子》云:“绝仁弃义,家复孝慈。
qǐ rén yì zhī dào jué rán hòu li cí nǎi shēng zāi
”岂仁义之道绝,然后李慈乃生哉?
gài huàn hu qíng rén yì zhě guǎ ér lì rén yì zhě zhòng yě
盖患乎情仁义者寡而利仁义者众也。
dào dé sàng ér rén yì zhāng rén yì zhāng ér míng lì zuò lǐ jiào zhī bì zhí zài cí yě
道德丧而仁义彰,仁义彰而名利作,礼教之弊, 直在兹也。
xiān wáng yǐ dào dé zhī bù xíng gù yǐ rén yì huà zhī xíng rén yì zhī bù dǔ gù yǐ lǐ lǜ jiǎn zhī
先王以道德之不行,故以仁义化之,行仁义之不笃,故以礼律检之;
jiǎn zhī mí fán ér wěi yì yù guǎng lǎo zhuāng shì nǎi míng wú wéi zhī yì sāi zhēng yù zhī mén
检之弥繁,而伪亦愈广,老庄是乃明无为之益,塞争欲之门。
fu jí líng zhì zhī miào zǒng huì tōng zhī hé zhě mò shàng hu shèng rén
夫极灵智之妙、总会通之和者,莫尚乎圣人。
gé yī dài zhī hóng zhì chuí qiān zǎi zhī yí fēng zé fēi shèng bù lì
革一代之弘制,垂千载之遗风,则非圣不立。
rán zé shèng rén zhī zài shì tǔ yán zé wèi xùn cí lì shì zé wèi wù guǐ yùn tōng zé yǔ shí lóng lǐ sàng zé yǔ shì bì yǐ
然则圣人之在世,吐言则为训辞,莅事则为物轨,运通则与时隆,理丧则与世弊矣。
shì yǐ dà wéi zhī lùn yǐ biāo qí zhǐ
是以大为之论以标其旨。
wù bì yǒu zōng shì bì yǒu zhǔ jì zé yú shèng rén ér yí lèi hu chén jì yě
物必有宗,事必有主,寄责于圣人而遗累乎陈迹也。
gù huà zhī yǐ jué shèng qì zhì zhèn zhī yǐ wú míng zhī pǔ
故化之以绝圣弃智,镇之以无名之朴。
shèng jiào jiù qí mò lǎo zhuāng míng qí běn běn mò zhī tu shū ér wèi jiào yī yě
圣教救其末,老庄明其本,本末之涂殊而为教一也。
rén zhī mí yě qí rì jiǔ yǐ
人之迷也,其日久矣!
jiàn xíng zhě zhòng jí dào zhě xiān bù dí qiān rèn zhī mén ér suì shì wù zhī jī zhú jì yú dǔ lí běn yú yuǎn suì shǐ huá duān yǔ báo sú jù xìng miào xù yǔ chún fēng bìng jué suǒ yǐ shèng rén zhǎng qián ér jī wèi cháng miè yǐ
见形者众,及道者鲜,不觌千仞之门而遂适物之迹,逐迹逾笃,离本逾远,遂使华端与薄俗俱兴,妙绪与淳风并绝,所以圣人长潜而迹未尝灭矣。
jù hòu jìn huò qí rú cǐ jiāng yuè lǐ qì xué ér xī wú wéi zhī fēng jiàn yì jiào zhī shā ér bù guān qí lóng yǐ lüè yán suǒ huái yǐ bǔ qí quē
惧后进惑其如此,将越礼弃学而希无为之风,见义教之杀而不观其隆矣,略言所怀, 以补其阙。
yǐn dào jiā zhī hóng zhǐ huì shì jiào zhī shì dāng yì zhī wéi běn yán bù liú fàng zhù yǐ qū kùn méng zhī bì wù yī wǎng zhī huò hu
引道家之弘旨,会世教之适当,义之违本,言不流放,庶以祛困蒙之蔽, 悟一往之惑乎!
qí cí yuē
原文写道:
máng máng tài chū yōu yōu hóng huāng chī chī wàn lèi yǔ dào jiān wàng
芒芒太初,悠悠鸿荒,蚩蚩万类,与道兼忘。
shèng jì wèi xiǎn xián míng bù zhāng yí cǐ gǔ fù lǜ wǒ chāng kuáng
圣迹未显,贤名不彰,怡此鼓腹, 率我猖狂。
zī shēng jì guǎng qún tu sī tōng àn shí shī míng fěi yǔ qiú méng yí jǐ jì wù ér tiān xià wéi gōng
资生既广,群涂思通,暗实师明,匪予求蒙,遗己济物而天下为公。
dà tíng chàng jī yì nóng hóng zàn liù wèi shí chéng lí huī dà guān zé qià yǔ rú huà liú fēng sàn bǐ wū tóng chén ér rén wǎng jiàn luàn
大庭唱基,义农宏赞,六位时成,离晖大观,泽洽雨濡,化流风散,比屋同尘而人罔僭乱。
yuán jì zhōng gǔ zhé wáng xū chéng zhì wén dài zuò lǐ tǒng dié xīng shì jiè yòng yǐ fán huà yīn zǔ ér níng dòng fēi xìng rǎo jìng qǐ shén chéng
爰暨中古,哲王胥承,质文代作,礼统迭兴,事藉用以繁,化因阻而凝,动非性扰,静岂神澄!
míng zhī yōu zhāng dào zhī yōu fèi nǎi sǔn suǒ lóng nǎi chóng suǒ tì xíng zuò yóu yú dé shuāi sān pì xìng hu shū shì jì dūn jì yòu nǎi jiáo nǎi lì
名之攸彰,道之攸废,乃损所隆,乃崇所替,刑作由于德衰, 三辟兴乎叔世,既敦既诱,乃矫乃厉。
dūn yì jì bèi jiáo yì jì shēn diāo zhuó shēng wén yì yáng chéng yīn qún néng chěng jì zhòng qiǎo jié xīn yě wú lù mǎ shān wú sàn lín
敦亦既备,矫亦既深,雕琢生文,抑扬成音, 群能骋技,众巧竭心,野无陆马,山无散林。
fēng wǎng bù dòng huà wǎng bù yí rén zhī shī dé fǎn zhèng zuò qí
风罔不动,化罔不移,人之失德,反正作奇。
nǎi fàng yù yǐ yuè lǐ bù zhī xī jìng zhī wèi bìng wéi bǐ yí tú ér zūn cǐ xiǎn jìng
乃放欲以越礼,不知希竞之为病,违彼夷涂而遵此险径。
jiǎo tù líng gāng yóu yú dùn chuān zhì zé shēn miào dà xiàng yōu xuán qì ěr shōu jū ér zé gōng tí quán xiān tǒng sàng guī ér jì zhǐ wàng yán
狡兔陵冈,游鱼遁川,至赜深妙,大象幽玄,弃饵收罝而责功蹄筌,先统丧归而寄旨忘言。
zhèng yì zhēng cí bá běn sè yuán dùn jì yǒng rì xún xiǎng qióng nián kè yì lí xìng ér shī qí zì rán
政异征辞,拔本塞源,遁迹永日,寻响穷年,刻意离性而失其自然。
shì yǒu xiǎn yí yùn yǒu tōng pǐ sǔn yì shì shí shēng jiàng wéi lǐ
世有险夷,运有通圮, 损益适时,升降惟理。
dào bù kě yǐ yī rì fèi yì bù kě yǐ yī zhāo nǐ lǐ bù kě yǐ qiān zǎi zhì yì bù kě yǐ dāng nián zhǐ
道不可以一日废,亦不可以一朝拟,礼不可以千载制,亦不可以当年止。
fēi rén wú yǐ cháng wù fēi yì wú yǐ qí chǐ rén yì gù bù kě yuǎn qù qí hài rén yì zhě ér jǐ
非仁无以长物,非义无以齐耻,仁义固不可远,去其害仁义者而己。
lì xíng yóu jù bù dǎi xī qǐ miǎo yǐ yuǎn yǐ
力行犹惧不逮,希企邈以远矣。
shì yǒu shàn yán yīng zài qiān lǐ kuàng hū xíng zhǐ fù lǐ kè jǐ
室有善言,应在千里,况乎行止复礼克己。
fēng rén sī zhēn jìng yí jūn zǐ
风人司箴,敬贻君子。
zhēng běi jiāng jūn zhě póu yòu yǐn wèi cān jūn chōng yǐ jiā pín kǔ qiú wài chū póu jiāng xǔ zhī wèi xiàn shì wèn zhī chōng yuē qióng yuán tóu lín qǐ xiá zé mù
征北将军褚裒又引为参军,充以家贫,苦求外出,裒将许之为县,试问之,充曰:“穷猿投林,岂暇择木!
nǎi chú xiàn lìng zāo mǔ yōu
”乃除县令,遭母忧。
fú què wèi dà zhù zuò láng
服阕,为大著作郎。
yú shí diǎn jí hùn luàn chōng shān chú fán zhòng yǐ lèi xiāng cóng fēn zuò sì bù shén yǒu tiáo guàn mì gé yǐ wéi yǒng zhì
于时典籍混乱,充删除烦重,以类相从,分作四部,甚有条贯,秘阁以为永制。
lèi qiān zhōng shū shì láng zú guān
累迁中书侍郎,卒官。
chōng zhù shàng shū jí zhōu yì zhǐ liù piān shì zhuāng lùn shàng xià èr piān shī fù biǎo sòng děng zá wén èr bǎi sì shí shǒu xíng yú shì
充注《尚书》及《周易旨》六篇、《释庄论》上下二篇、诗赋表颂等杂文二百四十首,行于世。
zi yóng yì yǒu wén yì duō suǒ shù zuò jùn jǔ xiào lián
子颙,亦有文义,多所述作,郡举孝廉。
chōng cóng xiōng shì yǐ píng yǐn zhù chēng shàn jiè lì
充从兄式,以平隐著称,善楷隶。
zhōng xīng chū shì zhì shì zhōng
中兴初,仕至侍中。
yuán hóng zì yàn bó shì zhōng yóu zhī sūn yě
袁宏,字彦伯,侍中猷之孙也。
fù xù lín rǔ lìng
父勖,临汝令。
hóng yǒu yì cái wén zhāng jué měi céng wèi yǒng shǐ shī shì qí fēng qíng suǒ jì
宏有逸才,文章绝美,曾为咏史诗,是其风情所寄。
shǎo gū pín yǐ yùn zū zì yè
少孤贫,以运租自业。
xiè shàng shí zhèn niú zhǔ qiū yè chéng yuè lǜ ěr yǔ zuǒ yòu wēi fú fàn jiāng
谢尚时镇牛渚,秋夜乘月,率尔与左右微服泛江。
huì hóng zài fǎng zhōng fěng yǒng shēng jì qīng huì cí yòu zǎo bá suì zhù tīng jiǔ zhī qiǎn wèn yān
会宏在舫中讽咏,声既清会,辞又藻拔,遂驻听久之,遣问焉。
dá yún shì yuán lín rǔ láng sòng shī
答云: “是袁临汝郎诵诗。
jí qí yǒng shǐ zhī zuò yě
”即其咏史之作也。
shàng qīng lǜ yǒu shèng zhì jí yíng shēng zhōu yǔ zhī tán lùn shēn dàn bú mèi zì cǐ míng yù rì mào
尚倾率有胜致,即迎升舟,与之谭论,申旦不寐,自此名誉日茂。
shàng wèi ān xī jiāng jūn yù zhōu cì shǐ yǐn hóng cān qí jūn shì
尚为安西将军、豫州刺史,引宏参其军事。
lèi qiān dà sī mǎ huán wēn fǔ jì shì
累迁大司马桓温府记室。
wēn zhòng qí wén bǐ zhuān zōng shū jì
温重其文笔,专综书记。
hòu wèi dōng zhēng fù fù mò liè chēng guò jiāng zhū míng dé ér dú bù zài huán yí
后为《东征赋》,赋末列称过江诸名德,而独不载桓彝。
shí fú tāo xiān zài wēn fǔ yòu yǔ hóng shàn kǔ jiàn zhī
时伏滔先在温府,又与宏善,苦谏之。
hóng xiào ér bù dá
宏笑而不答。
wēn zhī zhī shén fèn ér dàn hóng yī shí wén zōng bù yù lìng rén xiǎn wèn
温知之甚忿,而惮宏一时文宗,不欲令人显问。
hòu yóu qīng shān yǐn guī mìng hóng tóng zǎi zhòng wèi zhī jù
后游青山饮归,命宏同载,众为之惧。
xíng shù lǐ wèn hóng yún wén jūn zuò dōng zhēng fù duō chēng xiān xián hé gù bù jí jiā jūn
行数里,问宏云:“闻君作《东征赋》,多称先贤,何故不及家君?
hóng dá yuē zūn gōng chēng wèi fēi xià guān gǎn zhuān jì wèi huáng qǐ bù gǎn xiǎn zhī ěr
”宏答曰:“尊公称谓非下官敢专,既未遑启,不敢显之耳。
wēn yí bù shí nǎi yuē jūn yù wèi hé cí
”温疑不实,乃曰:“君欲为何辞?
hóng jí dá yún fēng jiàn sàn lǎng huò sōu huò yǐn shēn suī kě wáng dào bù kě yǔn xuān chéng zhī jié xìn yì wèi yǔn yě
”宏即答云: “风鉴散朗,或搜或引,身虽可亡,道不可陨,宣城之节,信义为允也。
wēn xuàn rán ér zhǐ
”温泫然而止。
hóng fù yòu bù jí táo kǎn kǎn zi hú nú cháng yú qū shì chōu rèn wèn hóng yuē jiā jūn xūn jì rú cǐ jūn fù yún hé xiāng hū
宏赋又不及陶侃,侃子胡奴尝于曲室抽刃问宏曰:“家君勋迹如此,君赋云何相忽?
hóng jiǒng jí dá yuē wǒ yǐ shèng shù zūn gōng hé nǎi yán wú
”宏窘急,答曰:“我已盛述尊公,何乃言无?
yīn yuē jīng jīn bǎi tài zài gē néng duàn gōng yǐ jì shí zhí sī jìng luàn cháng shā zhī xūn wèi shǐ suǒ zàn
”因曰:“精金百汰,在割能断,功以济时,职思静乱,长沙之勋,为史所赞。
hú nú nǎi zhǐ
”胡奴乃止。
hòu wèi sān guó míng chén sòng yuē
后为《三国名臣颂》曰:
fu bǎi xìng bù néng zì mù gù lì jūn yǐ zhì zhī
夫百姓不能自牧,故立君以治之;
míng jūn bù néng dú zhì zé wéi chén yǐ zuǒ zhī
明君不能独治,则为臣以佐之。
rán zé sān wǔ dié lóng lì dài chéng jī yī ràng zhī yǔ gān gē wén dé zhī yǔ wǔ gōng mò bù zōng jiàng táo jūn ér qún cái jī xī yuán shǒu jīng lüè ér gǔ gōng sì lì
然则三五迭隆,历代承基,揖让之与干戈,文德之与武功,莫不宗匠陶钧而群才缉熙,元首经略而股肱肆力。
suī zāo lí bù tóng jī yǒu yōu liè zhì yú tǐ fēn míng gù dào qì bù zhuì fēng měi suǒ shàn xun gé qiān zǎi qí kuí yī yě
虽遭罹不同,迹有优劣,至于体分冥固,道契不坠,风美所扇,训革千载,其揆一也。
gù èr bā shēng ér táng cháo shèng yī lǚ yòng ér tāng wǔ níng sān xián jìn ér xiǎo bái xìng wǔ chén xiǎn ér zhòng ěr bà
故二八升而唐朝盛,伊吕用而汤武宁,三贤进而小白兴,五臣显而重耳霸。
zhōng gǔ ling chi sī dào tì yǐ
中古陵迟,斯道替矣。
jū shàng zhě bù yǐ zhì gōng lǐ wù wéi xià zhě bì yǐ sī lù qī róng yù yuán zhě bù yǐ xìn chéng lǜ zhòng zhí fāng zhě bì yǐ quán móu zì xiǎn
居上者不以至公理物,为下者必以私路期荣, 御员者不以信诚率众,执方者必以权谋自显。
yú shì jūn chén lí ér míng jiào báo shì duō luàn ér shí bù zhì gù qú níng yǐ zhī juǎn shū liǔ xià yǐ zhī sān chù jiē yú yǐ zhī xíng gē lǔ lián yǐ zhī fù hǎi
于是君臣离而名教薄,世多乱而时不治,故蘧宁以之卷舒,柳下以之三黜,接舆以之行歌,鲁连以之赴海。
shuāi shì zhī zhōng bǎo chí míng jié jūn chén xiāng tǐ ruò hé fú qì zé yān zhāo yuè yì gǔ zhī liú yǐ
衰世之中, 保持名节,君臣相体,若合符契,则燕昭、乐毅古之流矣。
fu wèi yù bó lè zé qiān zǎi wú yī jì
夫未遇伯乐,则千载无一骥;
shí zhí lóng yán zé dāng nián kòng sān jié hàn zhī de xián yú sī wèi guì
时值龙颜,则当年控三杰,汉之得贤,于斯为贵。
gāo zǔ suī bù yǐ dào shèng yù wù qún xià de jǐn qí zhōng
高祖虽不以道胜御物,群下得尽其忠;
xiāo cáo suī bù yǐ sān dài shì zhǔ bǎi xìng bù shī qí yè
萧曹虽不以三代事主,百姓不失其业。
jìng luàn bì rén yì yì qí cì
静乱庇人,抑亦其次。
fu shí fāng diān pèi zé xiǎn bù rú yǐn
夫时方颠沛,则显不如隐;
wàn wù sī zhì zé mò bù rú yǔ
万物思治,则默不如语。
shì yǐ gǔ zhī jūn zǐ bù huàn hóng dào nán huàn zāo shí nán
是以古之君子不患弘道难,患遭时难;
zāo shí fěi nán yù jūn nán
遭时匪难,遇君难。
gù yǒu dào wú shí mèng zǐ suǒ yǐ zī jiē
故有道无时,孟子所以咨嗟;
yǒu shí wú jūn jiǎ shēng suǒ yǐ chuí qì
有时无君,贾生所以垂泣。
fu wàn suì yī qī yǒu shēng zhī tōng tú
夫万岁一期,有生之通涂;
qiān zǎi yī yù xián zhì zhī jiā huì
千载一遇,贤智之嘉会。
yù zhī bù néng wú xīn sàng zhī hé néng wú kǎi
遇之不能无欣,丧之何能无慨。
gǔ rén zhī yán xìn yǒu qíng zāi
古人之言,信有情哉!
yú yǐ xiá rì cháng lǎn guó zhì kǎo qí jūn chén bǐ qí xíng shì suī dào xiè xiān dài yì yì shì yī shí yě
余以暇日常览《国志》,考其君臣,比其行事,虽道谢先代, 亦异世一时也。
wén ruò huái dú jiàn zhī zhào ér yǒu jiù shì zhī xīn lùn shí zé rén fāng tú tàn jì néng zé mò chū wèi wǔ gù wěi tú bà cháo yù móu shì shì
文若怀独见之照,而有救世之心,论时则人方涂炭,计能则莫出魏武,故委图霸朝,豫谋世事。
jǔ cái bù yǐ biāo jiàn gù rén wáng ér hòu xiǎn
举才不以标鉴,故人亡而后显;
chóu huà bù yǐ yāo gōng gù shì zhì ér hòu dìng
筹画不以要功,故事至而后定。
suī wáng shēn míng shùn shi yì gāo yǐ
虽亡身明顺,识亦高矣。
dǒng zhuó zhī luàn shén qì qiān bī gōng dá kǎi rán zhì zài zhì mìng
董卓之乱,神器迁逼,公达慨然,志在致命。
yóu sī ér tán gù yǐ dà cún míng jié
由斯而谭,故以大存名节。
zhì rú shēn wéi hàn lì ér jī rù wèi mù yuán liú qù shè yì yì wén ruò zhī wèi
至如身为汉隶而迹入魏幕,源流趣舍,抑亦文若之谓。
suǒ yǐ cún wáng shū zhì shǐ zhōng bù tóng jiāng yǐ wén ruò jì míng qiě zhé míng jiào yǒu jì hu
所以存亡殊致,始终不同,将以文若既明且哲,名教有寄乎!
fu rén yì bù kě bù míng shí zōng jǔ qí zhì
夫仁义不可不明,时宗举其致;
shēng lǐ bù kě bù quán gù dá shi shè qí qì
生理不可不全,故达识摄其契。
xiāng yǔ hóng dào qǐ bù yuǎn zāi
相与弘道,岂不远哉!
cuī shēng gāo lǎng zhé ér bù náo suǒ yǐ cè míng wèi wǔ zhí hù bà cháo zhě gài yǐ hàn zhǔ dāng yáng wèi hòu běi miàn zhě zāi
崔生高朗,折而不挠,所以策名魏武、执笏霸朝者,盖以汉主当阳,魏后北面者哉!
ruò nǎi yī dàn jìn xǐ jūn chén yì wèi zé cuī shēng suǒ yǐ bù yǔ wèi shì suǒ yǐ bù róng
若乃一旦进玺,君臣易位,则崔生所以不与,魏氏所以不容。
fu jiāng hú suǒ yǐ jì zhōu yì suǒ yǐ fù zhōu
夫江湖所以济舟,亦所以覆舟;
rén yì suǒ yǐ quán shēn yì suǒ yǐ wáng shēn
仁义所以全身,亦所以亡身。
rán ér xiān xián yù cuī yú qián lái zhé rǎng mèi yú hòu qǐ tiān huái fā zhōng ér míng jiào shù wù zhě hu
然而先贤玉摧于前,来哲攘袂于后, 岂天怀发中,而名教束物者乎!
kǒng míng pán huán sì shí ér dòng xiá xiǎng guǎn yuè yuǎn míng fēng liú zhì guó yǐ lǐ rén wú yuàn shēng xíng fá bù làn méi yǒu yú qì suī gǔ zhī yí ài hé yǐ jiā cí
孔明盘桓,俟时而动,遐想管乐,远明风流,治国以礼,人无怨声,刑罚不滥, 没有余泣,虽古之遗爱,何以加兹!
jí qí lín zhōng gù tuō shòu yí zuò xiāng liú hòu shòu zhī wú yí xīn wǔ hòu shòu zhī wú jù sè jì tǐ nà zhī wú èr qíng bǎi xìng xìn zhī wú yì cí jūn chén zhī jì liáng kě yǒng yǐ
及其临终顾托,受遗作相,刘后授之无疑心, 武侯受之无惧色,继体纳之无贰情,百姓信之无异辞,君臣之际,良可咏矣!
gōng jǐn zhuó ěr yì zhì bù qún zǒng jiǎo liào zhǔ zé sù qì yú bó fú
公瑾卓尔,逸志不群,总角料主,则素契于伯符;
wǎn jié yào qí zé sān fēn yú chì bì
晚节曜奇,则三分于赤壁。
xī qí líng cù zhì wèi kě liàng
惜其龄促,志未可量。
zi bù zuǒ cè zhì yán yù zhī měi chuò kū zhǐ āi yǒu yì dài zhī gōng shén qíng suǒ shè qǐ tú jiǎn è ér yǐ zāi
子布佐策,致延誉之美,辍哭止哀,有翼戴之功,神情所涉,岂徒謇谔而已哉!
rán dù mén bù yòng dēng tán shòu jī
然杜门不用,登坛受讥。
fu yī rén zhī shēn suǒ zhào wèi yì ér yòng shè zhī jiān é yǒu bù tóng kuàng shěn jì gōu hè yù yǔ bù yù zhě hu
夫一人之身所照未异,而用舍之间俄有不同,况沈迹沟壑, 遇与不遇者乎!
fu shī sòng zhī zuò yǒu zì lái yǐ
夫诗颂之作,有自来矣。
huò yǐ yín yǒng qíng xìng huò yǐ jì dé xiǎn gōng suī dà zhǐ tóng guī suǒ tuō huò guāi
或以吟咏情性,或以纪德显功,虽大指同归,所托或乖。
ruò fú chū chù yǒu dào míng tǐ bù zhì fēng guǐ dé yīn wèi shì zuò fàn bù kě fèi yě
若夫出处有道,名体不滞,风轨德音,为世作范,不可废也。
fù zhui xù suǒ huái yǐ wèi zhī zàn yuē
复缀序所怀,以为之赞曰:
huǒ dé jì wēi yùn chán dà guò
火德既微,运缠大过。
hóng biāo shàn hǎi èr míng yáng bō
洪飚扇海,二溟扬波。
qiú shòu suī jīng fēng yún wèi hé
虬兽虽惊,风云未和。
qián yú zé chuān gāo niǎo hou kē
潜鱼择川, 高鸟候柯。
hè hè sān xióng bìng huí qián zhóu
赫赫三雄,并回干轴。
jìng shōu qǐ zǐ zhēng cǎi sōng zhú
竞收杞梓,争采松竹。
fèng bù jí qī lóng bù xiá fú
凤不及栖,龙不暇伏。
gǔ wú yōu lán lǐng wú tíng jú
谷无幽兰,岭无停菊。
yīng yīng wén ruò líng jiàn dòng zhào
英英文若,灵鉴洞照。
yìng biàn zhī wēi yí qí shǎng yào
应变知微,颐奇赏要。
rì yuè zài gōng yǐn zhī mí yào
日月在躬,隐之弥曜。
wén míng yīng xīn zàn zhī yù miào
文明英心,赞之愈妙。
cāng hǎi héng liú yù shí jù suì
沧海横流,玉石俱碎。
dá rén jiān shàn fèi jǐ cún ài
达人兼善,废己存爱。
móu jiě shí fēn gōng jì yǔ nèi
谋解时纷,功济宇内。
shǐ jiù shēng líng zhōng míng fēng gài
始救生灵,终明风概。
gōng dá qián lǎng sī tóng shī cài
公达潜朗,思同蓍蔡。
yùn yòng wú fāng dòng shè qún huì
运用无方,动摄群会。
yuán chū fā jì gòu cǐ diān pèi
爰初发迹,遘此颠沛。
shén qíng xuán dìng chù zhī mí tài
神情玄定, 处之弥泰。
yīn yīn mù guǒ suàn wú bù jīng wěi pǐ tōng yùn jī bù zàn tíng
愔愔幕裹,算无不经亹癖通韵,迹不暂停。
suī huái chǐ bì gù shěn lián chéng
虽怀尺璧,顾哂连城。
zhì néng jí wù yú zú quán shēng
智能极物,愚足全生。
láng zhōng wēn yǎ qì shí chún sù
郎中温雅,器识纯素。
zhēn ér bù liàng tōng ér néng gù
贞而不谅,通而能固。
xún xún dé xīn wāng wāng guǐ dù
恂恂德心,汪汪轨度。
zhì chéng ruò guàn dào fū suì mù
志成弱冠, 道敷岁暮。
rén zhě bì yǒng dé yì yǒu yán
仁者必勇,德亦有言。
suī yù lǚ wěi shén qì tián rán
虽遇履尾,神气恬然。
xíng bù xiū shì míng jié wú qiān
行不修饰,名节无愆。
cāo bù jī qiè sù fēng yù xiān
操不激切,素风愈鲜。
miǎo zāi cuī shēng tǐ zhèng xīn zhí
邈哉崔生,体正心直。
tiān gǔ shū lǎng qiáng àn gāo nì
天骨疏朗,墙岸高嶷。
zhōng cún guǐ jì yì xíng fēng sè
忠存轨迹,义形风色。
sī shù fāng lán jiǎn chú jīng jí
思树芳兰, 翦除荆棘。
rén è qí shàng shì bù róng zhé
人恶其上,世不容哲。
láng láng xiān shēng yā zhàng míng jié
琅琅先生,雅杖名节。
suī yù chén wù yóu zhèn shuāng xuě
虽遇尘务,犹震霜雪。
yùn jí dào xiāo suì cǐ míng yuè
运极道消,碎此明月。
jǐng shān huī dàn yùn yǔ dào hé
景山恢诞,韵与道合。
xíng qì bù cún fāng cùn hǎi nà
形器不存,方寸海纳。
hé ér bù tóng tōng ér bù zá
和而不同,通而不杂。
yù zuì wàng cí zài xǐng yí dá
遇醉忘辞, 在醒贻答。
zhǎng wén tōng yā yì gé zhōng shǐ
长文通雅,义格终始。
sī dài yuán shǒu nǐ yī tóng chǐ
思戴元首,拟伊同耻。
rén wèi zhī dé jù ruò zài jǐ
人未知德,惧若在己。
jiā móu sì tíng dǎng yán yíng ěr
嘉谋肆庭, 谠言盈耳。
yù shēng suī lì guāng bù yú bǎ
玉生虽丽,光不逾把。
dé jī suī wēi dào yìng tiān xià
德积虽微,道暎天下。
miǎo zāi tài chū yǔ liàng gāo yǎ
邈哉太初,宇量高雅。
qì fàn zì rán
器范自然。
biāo zhǔn wú jiǎ
标准无假。
quán shēn yóu zhí jī wū bì wěi
全身由直,迹洿必伪。
chǔ sǐ fěi nán lǐ cún zé yì
处死匪难, 理存则易。
wàn wù bō dàng shú rèn qí lèi
万物波荡,孰任其累!
liù hé tú guǎng róng shēn mǐ jì
六合徒广,容身靡寄。
jūn qīn zì rán fěi yóu míng jiào
君亲自然,匪由名教。
ài jìng jì tóng qíng lǐ jiān dào
爱敬既同,情礼兼到。
liè liè wáng shēng zhī sǐ bù náo
烈烈王生,知死不挠。
qiú rén bù yuǎn qī zài zhōng cún
求仁不远,期在忠存。
xuán bó gāng jiǎn dà cún míng tǐ
玄伯刚简,大存名体。
zhì zài gāo gòu zēng táng jí bì
志在高构,增堂及陛。
duān wěi shòu mén zhèng yán mí qǐ
端委兽门,正言弥启。
lín wēi zhì mìng jǐn qí xīn lǐ
临危致命, 尽其心礼。
táng táng kǒng míng jī yǔ hóng miǎo
堂堂孔明,基宇宏邈。
qì tóng shēng líng dú bǐng xiān jué
器同生灵,独禀先觉。
biāo bǎng fēng liú yuǎn míng guǎn yuè
标榜风流,远明管乐。
chū jiǔ lóng pán yǎ zhì mí què
初九龙盘, 雅志弥确。
bǎi liù dào sàng gān gē dié yòng
百六道丧,干戈迭用。
gǒu fēi mìng shì shú sǎo fēn wù
苟非命世,孰扫雰雺!
zōng zǐ sī níng báo yán jiě kòng
宗子思宁,薄言解控。
shì hè zhōng lín yù wéi shí dòng
释褐中林,郁为时栋。
shì yuán hóng cháng yǎ xìng nèi róng
士元弘长,雅性内融。
chóng shàn ài wù guān shǐ zhī zhōng
崇善爱物,观始知终。
sāng luàn bèi yǐ
丧乱备矣。
shèng tu wèi lóng
胜涂未隆。
xiān shēng biāo zhī zhèn qǐ qīng fēng
先生标之, 振起清风。
chóu móu zhé hòu wú wàng wéi shí
绸缪哲后,无妄惟时。
sù yè fěi xiè yì zài jī xī
夙夜匪懈,义在缉熙。
sān lüè jì chén bà yè yǐ jī
三略既陈,霸业已基。
gōng yǎn zhí gēn bù wàng zhōng zhèng
公琰殖根,不忘中正。
qǐ yuē mó nǐ shí zài yǎ xìng
岂曰模拟,实在雅性。
yì jì jī lè fù hè shí mìng
亦既羁勒,负荷时命。
tuī xián gōng jǐ jiǔ ér kě jìng
推贤恭己, 久而可敬。
gōng héng chōng dá bǐng zhì yuān sāi
公衡冲达,秉志渊塞。
mèi cí yī rén lín nàn bù huò
媚兹一人,临难不惑。
chóu xī bù zào jiǎ hé lín guó
畴昔不造,假翮邻国。
jìn néng huī yīn tuì bù shī dé
进能徽音, 退不失德。
liù hé fēn yún rén xīn jiāng biàn
六合纷纭,人心将变。
niǎo zé gāo wú chén xū gù miǎn
鸟择高梧,臣须顾眄。
gōng jǐn yīng dá lǎng xīn dú jiàn
公瑾英达,朗心独见。
pī cǎo qiú jūn dìng jiāo yī miàn
披草求君,定交一面。
huán huán wèi wǔ wài tuō bà jì
桓桓魏武,外托霸迹。
zhì yǎn héng huò shì zhàn wàng dí
志掩衡霍, 恃战忘敌。
zhuó zhuó ruò rén yào qí chì bì
卓卓若人,曜奇赤壁。
sān guāng cān fēn yǔ zhòu zàn gé
三光参分,宇宙暂隔。
zi bù shàn míng zāo shì fāng rǎo
子布擅名,遭世方扰。
fǔ yì sāng zǐ xī jiān jiāng biǎo
抚翼桑梓,息肩江表。
wáng lüè wēi yí wú wèi tóng bǎo
王略威夷,吴魏同宝。
suì zàn hóng mó kuāng cǐ bà dào
遂赞宏谟, 匡此霸道。
huán wáng zhī hōng dà yè wèi chún
桓王之薨,大业未纯。
bǎ bì tuō gū wéi xián yǔ qīn
把臂托孤,惟贤与亲。
hōng kū zhǐ āi lín nàn wàng shēn
轰哭止哀,临难忘身。
chéng cǐ nán miàn shí yóu lǎo chén
成此南面,实由老臣。
cái wèi shì shēng shì yì xū cái
才为世生,世亦须才。
de ér néng rèn guì zài wú cāi
得而能任,贵在无猜。
áng áng zi jìng bá jì cǎo lái
昂昂子敬,拔迹草莱。
hé yán tǔ qí nǎi gòu yún tái
荷檐吐奇,乃构云台。
zi yú dōu cháng tǐ xìng chún yì
子瑜都长,体性纯懿。
jiàn ér bù fàn zhèng ér bù yì
谏而不犯,正而不毅。
jiāng mìng gōng tíng tuì wàng sī wèi
将命公庭,退忘私位。
qǐ wú jí líng gù shèn míng qì
岂无鹡鸰, 固慎名器。
bó yán jiǎn jiǎn yǐ dào zuǒ shì
伯言謇謇,以道佐世。
chū néng qín gōng rù yì xiàn tì
出能勤功,入亦献替。
móu níng shè jì tuǒ fēn cuò ruì
谋宁社稷,妥纷挫锐。
zhèng yǐ zhāo yí zhōng ér huò lì
正以招疑, 忠而获戾。
yuán tàn miǎo yuǎn shén hé xíng jiǎn
元叹邈远,神和形检。
rú bǐ bái guī zhì wú chén diǎn
如彼白珪,质无尘点。
lì xíng yǐ héng kuāng zhǔ yǐ jiàn
立行以恒,匡主以渐。
qīng bù zēng jié zhuó bù jiā rǎn
清不增洁, 浊不加染。
zhòng xiáng gāo liàng xìng bù hé wù
仲翔高亮,性不和物。
hǎo shì bù qún zhé ér bù qū
好是不群,折而不屈。
lǚ cuī nì lín zhí dào shòu chù
屡摧逆鳞,直道受黜。
tàn guò sūn yáng fàng tóng jiǎ qū
叹过孙阳, 放同贾屈。
shēn shēn zhòng xián qiān zǎi yī yù
莘莘众贤,千载一遇。
zhěng pèi gāo qú xiāng shǒu tiān lù
整辔高衢,骧首天路。
yǎng yī xuán liú fǔ hóng shí wù
仰揖玄流,俯弘时务。
míng jié shū tú yǎ zhì tóng qù
名节殊涂, 雅致同趣。
rì yuè lì tiān zhān zhī bù zhuì
日月丽天,瞻之不坠。
rén yì zài gōng yòng zhī bù kuì
仁义在躬,用之不匮。
shàng xiǎng xiá fēng zài yī zài wèi
尚想遐风,载揖载味。
hòu shēng jī jié nuò fū zēng qì
后生击节,懦夫增气。
cóng huán wēn běi zhēng zuò běi zhēng fù jiē qí wén zhī gāo zhě
从桓温北征,作《北征赋》,皆其文之高者。
cháng yǔ wáng xún fú tāo tóng zài wēn zuò wēn lìng tāo dú qí běi zhēng fù zhì wén suǒ chuán yú xiāng chuán yún huò lín yú cǐ yě dàn líng wù yǐ ruì dé xī shòu tǐ yú yú zhě
尝与王珣、伏滔同在温坐,温令滔读其《北征赋》,至“闻所传于相传,云获麟于此野,诞灵物以瑞德,奚授体于虞者!
jiù ní fù zhī dòng qì shì shí tòng ér fēi jiǎ
疚尼父之洞泣,似实恸而非假。
qǐ yī xìng zhī zú shāng nǎi zhì shāng yú tiān xià qí běn zhì cǐ biàn gǎi yùn
岂一性之足伤,乃致伤于天下”,其本至此便改韵。
xún yún cǐ fù fāng chuán qiān zǎi wú róng lǜ ěr
珣云:“此赋方传千载,无容率耳。
jīn yú tiān xià zhī hòu yí yùn xǐ shì rán yú xiě sòng zhī zhì shì wèi wèi jǐn
今于‘天下’之后,移韵徙事,然于写送之致,似为未尽。
tāo yún dé yì xiě yùn yī jù huò wèi xiǎo shèng
”滔云:“得益写韵一句,或为小胜。
wēn yuē qīng sī yì zhī
”温曰:“卿思益之。
hóng yīng shēng dá yuē gǎn bù jué yú yú xīn sù liú fēng ér dú xiě
” 宏应声答曰:“感不绝于余心,愬流风而独写。
xún sòng wèi jiǔ zhī wèi tāo yuē dāng jīn wén zhāng zhī měi gù dāng gòng tuī cǐ shēng
”珣诵味久之,谓滔曰:“当今文章之美,故当共推此生。
xìng qiáng zhèng liàng zhí suī bèi wēn lǐ yù zhì yú biàn lùn měi bù ē qū gù róng rèn bù zhì
性强正亮直,虽被温礼遇,至于辩论,每不阿屈,故荣任不至。
yǔ fú tāo tóng zài wēn fǔ fǔ zhōng hū wèi yuán fú
与伏滔同在温府,府中呼为“袁伏”。
hóng xīn chǐ zhī měi tàn yuē gōng zhī hòu ēn wèi yōu guó shì ér yǔ tāo bǐ jiān hé rǔ zhī shén
宏心耻之,每叹曰:“公之厚恩未优国士,而与滔比肩, 何辱之甚。
xiè ān cháng shǎng qí jī duì biàn sù
谢安常赏其机对辩速。
hòu ān wèi yáng zhōu cì shǐ hóng zì lì bù láng chū wèi dōng yáng jùn nǎi zǔ dào yú yě tíng
后安为扬州刺史,宏自吏部郎出为东阳郡,乃祖道于冶亭。
shí xián jiē jí ān yù yǐ zú pò shì zhī lín bié zhí qí shǒu gù jiù zuǒ yòu qǔ yī shàn ér shòu zhī yuē liáo yǐ zèng xíng
时贤皆集,安欲以卒迫试之,临别执其手,顾就左右取一扇而授之曰:“聊以赠行。
hóng yīng shēng dá yuē zhé dāng fèng yáng rén fēng wèi bǐ lí shù
”宏应声答曰:“辄当奉扬仁风,慰彼黎庶。
shí rén tàn qí lǜ ér néng yào yān
”时人叹其率而能要焉。
hóng jiàn hàn shí fu yì zuò xiǎn zōng sòng cí shén diǎn yǎ nǎi zuò sòng jiǔ zhāng sòng jiǎn wén zhī dé shàng zhī yú xiào wǔ
宏见汉时傅毅作《显宗颂》,辞甚典雅,乃作颂九章,颂简文之德,上之于孝武。
tài yuán chū zú yú dōng yáng shí nián sì shí jiǔ
太元初,卒于东阳,时年四十九。
zhuàn hòu hàn jì sān shí juǎn jí zhú lín míng shì chuán sān juǎn shī fù lěi biǎo děng zá wén fán sān bǎi shǒu chuán yú shì
撰《后汉纪》三十卷及《竹林名士传》三卷、 诗赋诔表等杂文凡三百首,传于世。
sān zi zhǎng chāo zi cì chéng zi cì míng zǐ
三子:长超子,次成子,次明子。
míng zǐ yǒu fù fēng zuì zhī míng guān zhì lín hè tài shǒu
明子有父风,最知名,官至临贺太守。
fú tāo zì xuán dù píng chāng ān qiū rén yě
伏滔,字玄度,平昌安丘人也。
yǒu cái xué shǎo zhī míng
有才学,少知名。
zhōu jǔ xiù cái pì bié jià jiē bù jiù
州举秀才,辟别驾,皆不就。
dà sī mǎ huán wēn yǐn wèi cān jūn shēn jiā lǐ jiē měi yàn jí zhī suǒ bì mìng tāo tóng yóu
大司马桓温引为参军,深加礼接,每宴集之所,必命滔同游。
cóng wēn fá yuán zhēn zhì shòu yáng yǐ huái nán lǚ pàn zhe lùn èr piān míng yuē zhèng huái
从温伐袁真,至寿阳, 以淮南屡叛,著论二篇,名曰《正淮》。
qí shàng piān yuē
其上篇曰:
huái nán zhě sān dài yáng zhōu zhī fēn yě
淮南者,三代扬州之分也。
dāng chūn qiū shí wú chu chén cài zhī yǔ dì
当春秋时,吴、楚、陈、蔡之与地。
zhàn guó zhī mò chu quán yǒu zhī ér kǎo liè wáng dōu yān
战国之末,楚全有之,而考烈王都焉。
qín bìng tiān xià jiàn lì jùn xiàn shì wèi jiǔ jiāng
秦并天下,建立郡县,是为九江。
liú xiàng zhī jì hào yuē dōng chu
刘项之际,号曰东楚。
yuán zì zhàn guó zhì yú jìn zhī zhōng xìng liù bǎi yǒu yú nián bǎo huái nán zhě jiǔ xìng chēng bīng zhě shí yī rén jiē wáng bù xuán zhǒng huò yì yú shì ér zhōng mò jiè yān
爰自战国至于晋之中兴,六百有余年,保淮南者九姓,称兵者十一人,皆亡不旋踵, 祸溢于世,而终莫戒焉。
qí tiān shí yú dì shì yú rén shì yú
其天时欤,地势欤,人事欤?
hé sāng luàn zhī ruò shì yě
何丧乱之若是也!
shì shāng jiào ér lùn zhī
试商较而论之。
fu xuán xiàng zhe míng ér xiū zhēng biǎo yú liè sù
夫悬象著明,而休征表于列宿;
shān hé jīn dài ér dì xiǎn zhāng yú qiū líng
山河衿带,而地险彰于丘陵;
zhì luàn tuī yí ér xìng wáng jiàn yú rén shì
治乱推移,而兴亡见于人事。
yóu cǐ ér guān zé jiān yě bì yǐ
由此而观,则兼也必矣。
xī yāo xīng chū yú dōng nán ér ruò chu yǐ wáng fēi bó héng yú tiān hàn ér liú ān zhū jué jìn zé huǒ xīng chen jiàn ér wáng lìng shǒu móu zhǎng huì xiāo yìng ér wú qiū xí luàn
昔妖星出于东南而弱楚以亡,飞孛横于天汉而刘安诛绝,近则火星晨见而王凌首谋,长彗宵暎而毋丘袭乱。
sī zé biǎo hu tiān shí yě
斯则表乎天时也。
bǐ shòu yáng zhě nán yǐn jīng rǔ zhī lì dōng lián sān wú zhī fù
彼寿阳者,南引荆汝之利,东连三吴之富;
běi jiē liáng sòng píng tú bù guò qī rì
北接梁宋,平涂不过七日;
xi yuán chén xǔ shuǐ lù bù chū qiān lǐ
西援陈许, 水陆不出千里;
wài yǒu jiāng hú zhī zǔ nèi bǎo huái féi zhī gù
外有江湖之阻,内保淮肥之固。
lóng quán zhī bēi liáng chóu wàn qǐng shū liù zhī gòng lì jǐn mán yuè jīn shí pí gé zhī jù cuì yān bāo mù jiàn zhú zhī zú shēng yān shān hú sǒu zé zhī wēi shuǐ hàn zhī suǒ bù hài tǔ chǎn cǎo zī zhī shí huāng nián zhī suǒ qǔ gěi
龙泉之陂,良畴万顷,舒六之贡, 利尽蛮越,金石皮革之具萃焉,苞木箭竹之族生焉,山湖薮泽之隈,水旱之所不害, 土产草滋之实,荒年之所取给。
cǐ zé xì hu dì lì hu yě
此则系乎地利乎也。
qí sú shàng qì lì ér duō yǒng hàn qí rén xí zhàn zhēng ér guì zhà wěi háo yòu bìng jiān zhī mén shí shì ér qī
其俗尚气力而多勇悍,其人习战争而贵诈伪,豪右并兼之门,十室而七;
cáng jiǎ xié jiàn zhī jiā bǐ wū ér fā
藏甲挟剑之家,比屋而发。
rán ér rén yì zhī huà bù jiàn xíng fǎ zhī lìng bù jí suǒ yǐ lǚ duō wáng guó yě
然而仁义之化不渐,刑法之令不及,所以屡多亡国也。
xī kǎo liè yǐ shuāi ruò zhī chu lǚ qiān qí dōu wài pò qiáng qín zhī wēi nèi gòu yáng shēn zhī huò táo sǐ jié shā sān shì ér miè
昔考烈以衰弱之楚屡迁其都,外迫强秦之威,内遘阳申之祸,逃死劫杀,三世而灭。
qíng bù yǐ sān xióng zhī xuǎn gōng chéng gāi xià huái yīn jì qiú liáng yuè shòu lù xián jié zhèn zhǔ zhī wēi lǜ shēng tóng tǐ zhī huò suì móu tú quán zhī jì shù jī hòu wáng zhī fú zhòng kuì yú yī zhàn shēn zhī yú hàn fǔ
黥布以三雄之选,功成垓下,淮阴既囚,梁越受戮,嫌结震主之威,虑生同体之祸,遂谋图全之计,庶几后亡之福,众溃于一战,身脂于汉斧。
liú cháng zhī zhù yǎn wáng dà guó chéng sāng luàn zhī yú yù xīn huà zhī sú wú dé ér chǒng yù jí huò fā
刘长支庶,奄王大国,承丧乱之余,御新化之俗,无德而宠,欲极祸发。
wáng ān nèi huái xiān fù zhī hàn wài xuàn jiān chén zhī shuō zhāo yǐn bīn kè shěn nì shù shù jiè èr shì zhī zī shì gē jiǎ zhī shèng qū qiáng jiāng huái zhī shàng xi xiàng ér tú zōng guó yán wèi jué kǒu shēn sì jù miè
王安内怀先父之憾,外眩奸臣之说,招引宾客,沈溺数术,藉二世之资,恃戈甲之盛,屈强江淮之上,西向而图宗国,言未绝口,身嗣俱灭。
li xiàn yīn wáng xīn zhī yú yuán shù dāng shuāi hàn zhī mò fù lì xìng luàn suì shēng jiàn nì zhī jì jiàn hào jiǔ jiāng chēng zhì xià yì láng bèi bēn wáng qīng chéng shòu lù
李宪因亡新之余,袁术当衰汉之末,负力幸乱, 遂生僭逆之计,建号九江,称制下邑,狼狈奔亡,倾城受戮。
jí zhì yàn yún zhòng gōng gōng xiū zhī tú huò píng sù míng huò hù qián gōng wò bīng huái chu lì zhì dōng xià shǔ dāng duō nàn zhī shì réng zhí fèi xīng zhī huì móu fēi suǒ yì xiāng xì huò bài
及至彦云、仲恭、公休之徒,或凭宿名,或怙前功,握兵淮楚,力制东夏,属当多难之世,仍值废兴之会,谋非所议,相系祸败。
zǔ yuē zhù nì shēn wáng jiā zú
祖约助逆,身亡家族。
bǐ shí luàn zhě chéng hu rén shì zhě yě
彼十乱者,成乎人事者也。
rán zé qīn ruò hūn mí yǐ zhì jué miè wáng chu dāng zhī
然则侵弱昏迷,以至绝灭,亡楚当之。
shì qiáng wèi bī suì móu pàn luàn qíng bù yǒu yān
恃强畏逼,遂谋叛乱,黥布有焉。
èr wáng gòu nì chǒng zhī zhī guò yě
二王遘逆,宠之之过也。
gōng lù jiàn wěi chéng xìn zhī dào yě
公路僭伪,乘衅之盗也。
èr jiāng yǐ tú gōng shǒu nàn shì shǎo yǐ jiāo jīn lè huò
二将以图功首难,士少以骄矜乐祸。
běn qí suǒ yīn kǎo qí chéng jī jiē chǒng shèng huò yín fú guò zāi shēng ér zhì zhī bù jiàn jī zhī yǒu yóu yě
本其所因, 考其成迹,皆宠盛祸淫,福过灾生,而制之不渐,积之有由也。
qí xià piān yuē
其下篇曰:
xī gāo zǔ zhī zhū qíng bù yě cuō sān cè zhī yào chí shè guò zhī shū chéng rén zhǔ zhī wēi yǐ chú nì jié zhī lǔ rán yóu jué zhàn chén dōu bào shī héng yě jǐn nǎi kè zhī hài yì shēn yǐ
昔高祖之诛黥布也,撮三策之要,驰赦过之书,乘人主之威以除逆节之虏,然犹决战陈都,暴尸横野,仅乃克之,害亦深矣!
cháng ān zhī móu suī bīng wèi jiāo yú shān dōng huò wèi biàn yú tiān xià ér chí shuō zhī shì yǔ hé jìng zhī rén yōu qiú zhū fàng zhě yì yǐ zhòng yǐ
长安之谋,虽兵未交于山东,祸未遍于天下,而驰说之士与阖境之人幽囚诛放者,亦已众矣。
guāng wǔ lián bīng yú féi shū wèi zǔ chí mǎ yú qí kǔ ér lú jiǔ zhī jiān liú ruò bīng xiōng zhě shí ér qī bā yān
光武连兵于肥舒,魏祖驰马于蕲苦,而庐九之间流溺兵凶者十而七八焉。
fu wáng lìng miàn fù de zhī yú jiè shí
夫王凌面缚,得之于砎石;
zhòng gōng jiē rèn chéng zhī yú hòu jué yě
仲恭接刃,成之于后觉也。
ér gāo zǔ yǐ zhī xiāo zhēng shì zōng yǐ zhī fā jí qǐ bù qín zāi
而高祖以之宵征,世宗以之发疾,岂不勤哉!
wén huáng xié wàn shèng zhī wēi zhàng yī zhōu zhī quán nèi jǔ jīng jī zhī zhòng wài zhēng sì hǎi zhī ruì yún hé yǔ jí tuī fēng yǐ lín huái pǔ ér dàn qīn yàn rán fāng yīng chéng zì gù píng shì yǐ guān wáng shī
文皇挟万乘之威,杖伊周之权,内举京畿之众,外征四海之锐,云合雨集,推锋以临淮浦,而诞钦晏然,方婴城自固,凭轼以观王师。
yú shì zhù cháng wéi qǐ fén lǔ gāo bì lián qiàn fù gē jī tuò yǐ shǒu zhī
于是筑长围,起棼橹,高壁连堑,负戈击柝以守之。
zì xià jí chūn ér hòu shǐ zhī wáng yān
自夏及春,而后始知亡焉。
rán zé tú chéng zhī huò qí kě jí yán hu
然则屠城之祸,其可极言乎?
yuē zhī chū bēn huái zuǒ wèi xū bēi fū
约之出奔,淮左为墟,悲夫!
xìn zāi lǔ āi zhī yán fu shēng hu shēn gōng cháng yú gāo liáng yōu jù bù qiè yú shēn róng rǔ bù jiāo yú qián zé qí rén yì zhī běn qiǎn yǐ
信哉鲁哀之言,夫生乎深宫,长于膏梁,忧惧不切于身,荣辱不交于前,则其仁义之本浅矣。
fèng yǐ nán miàn zhī zūn jiè yǐ liè chéng zhī fù zhái yǐ zhì xiǎn zhī jū yǎng yǐ zhòng qiáng zhī shèng ér wú dé yǐ lín zhī wú zhì yǐ jié zhī zé yàn yì lè huò zhī xīn shēng yǐ
奉以南面之尊,借以列城之富,宅以制险之居,养以众强之盛,而无德以临之,无制以节之,则厌溢乐祸之心生矣。
fu yǐ hūn zhǔ yù jiān chén lì jiǎ zī jiān chéng wěi lìng xíng yú fēng nèi yá huì jié yú rén xīn chéng jiàn xìng jì zhī shuō rì jiāo yú cè huá zhà gù jiù zhī qún gè chí yú qián jiàn lì rú guī ān zài qí bù wéi luàn hū
夫以昏主御奸臣,利甲资坚城, 伪令行于封内,邪惠结于人心,乘间幸济之说日交于侧,猾诈锢咎之群各驰于前, 见利如归,安在其不为乱乎!
kuàng chéng jiù chǒng xié qián gōng wèi bī jù wáng yǐ móu tú shēn zhī jǔ zhě wàng qí fǔ shǒu jiù jī bù yì yū zāi
况乘旧宠,挟前功,畏逼惧亡,以谋图身之举者,望其俯首就羁,不亦迂哉!
yì chēng lǚ shuāng jiān bīng xùn zhì zhī dào gài yán jiàn yě
《易》称“履霜坚冰,驯致之道,”盖言渐也。
wū hū
唉!
sī suǒ yǐ luàn chén zéi zǐ wáng guó fù jiā lěi shì ér bù jué zhě yú
斯所以乱臣贼子亡国覆家累世而不绝者欤!
xī xiān shēng zhī zǎi tiān xià yě xuǎn yú yǒu dé fǎng zhī sān lì zhèng qí fēn wèi míng qí děng jí huà zhī fēng jiāng xuān zhī zhèng lìng shàng xià yǒu xù wú jiàn chà zhī xián sì rén ān yè wú bìng jiān zhī guó
昔先生之宰天下也,选于有德,访之三吏,正其分位,明其等级,画之封疆, 宣之政令,上下有序,无僭差之嫌,四人安业,无并兼之国。
sān zài kǎo zhì gōng zuì bù dé táo qí jī jiǔ fá shí xiū xíng shǎng wú suǒ miù qí shí
三载考陟,功罪不得逃其迹,九伐时修,刑赏无所谬其实。
lìng zhī yǒu jiàn guǐ zhī yǒu dù chǒng zhī yǒu jié quán bù wài shòu wēi bù xià dú suǒ yǐ dù qí méng jì zhòng qí míng qì shēn gēn gù běn chuán zhī bǎi shì
令之有渐,轨之有度,宠之有节,权不外授, 威不下黩,所以杜其萌际,重其名器,深根固本,传之百世。
suī shí yǒu shèng shuāi ruò zhě wú suǒ jù qí wáng
虽时有盛衰,弱者无所惧其亡;
dào yǒu xīng fèi qiáng zhě bù dé zī qí bì
道有兴废,强者不得资其弊。
fu rú shì jiāng shǐ tiān xià cóng fēng mù rán guǐ dào qìng zì yī rén huì liú wàn guó ān yǒu xiàng shí zhī huàn zāi
夫如是,将使天下从风,穆然轨道,庆自一人,惠流万国,安有向时之患哉!
shòu yáng píng yǐ gōng fēng wén xǐ xiàn hóu chú yǒng shì lìng
寿阳平,以功封闻喜县侯,除永世令。
wēn hōng zhēng xi jiāng jūn huán huō yǐn wèi cān jūn lǐng huá róng lìng
温薨,征西将军桓豁引为参军,领华容令。
tài yuán zhōng bài zhù zuò láng zhuān zhǎng guó shǐ lǐng běn zhōu dà zhōng zhèng
太元中,拜著作郎,专掌国史,领本州大中正。
xiào wǔ dì cháng huì yú xī táng tāo yù zuò hái xià chē xiān hū zi xì zhī wèi yuē bǎi rén gāo huì tiān zǐ xiān wèn fú tāo zài zuò bù cǐ gù wèi yì de
孝武帝尝会于西堂,滔豫坐, 还,下车先呼子系之谓曰:“百人高会,天子先问伏滔在坐不,此故未易得。
wéi rén zuò fù rú cǐ dìng hé rú yě
为人作父如此,定何如也?
qiān yóu jī jiāng jūn zhù zuò rú gù
”迁游击将军,著作如故。
zú guān
卒官。
zi xì zhī yì yǒu wén cái lì huáng mén láng shì zhōng shàng shū guāng lù dài fu
子系之,亦有文才,历黄门郎、侍中、尚书、光禄大夫。
luō hán zì jūn zhāng guì yáng lěi yáng rén yě
罗含,字君章,桂阳耒阳人也。
zēng zǔ yàn lín hǎi tài shǒu
曾祖彦,临海太守。
fù suí xíng yáng tài shǒu
父绥,荥阳太守。
hán yòu gū wèi shū mǔ zhū shì suǒ yǎng
含幼孤, 为叔母朱氏所养。
shǎo yǒu zhì shàng cháng zhòu wò mèng yī niǎo wén cǎi yì cháng fēi rù kǒu zhōng yīn jīng qǐ shuō zhī
少有志尚,尝昼卧,梦一鸟文彩异常,飞入口中,因惊起说之。
zhū shì yuē niǎo yǒu wén cǎi rǔ hòu bì yǒu wén zhāng
朱氏曰:“鸟有文彩,汝后必有文章。
zì cǐ hòu zǎo sī rì xīn
”自此后藻思日新。
ruò guàn zhōu sān pì bù jiù
弱冠,州三辟,不就。
hán fù cháng zǎi xīn gàn xīn gàn rén yáng xiàn hòu wèi hán zhōu jiāng yǐn hán wéi zhǔ bù hán ào rán bù gù xiàn zhāo zhì bù yǐ cí bù huò ér jiù yān
含父尝宰新淦,新淦人杨羡后为含州将,引含为主簿,含傲然不顾,羡招致不已, 辞不获而就焉。
jí xiàn qù zhí hán sòng zhī dào xiàn
及羡去职,含送之到县。
xīn gàn rén yǐ hán jiù zǎi zhī zǐ xián zhì lù yí hán nán wéi ér shòu zhī
新淦人以含旧宰之子,咸致赂遗,含难违而受之。
jí guī xī fēng zhì ér qù
及归,悉封置而去。
yóu shì yuǎn jìn tuī fú yān
由是远近推服焉。
hòu wèi jùn gōng cáo cì shǐ yǔ liàng yǐ wéi bù jiāng xià cóng shì
后为郡功曹,刺史庾亮以为部江夏从事。
tài shǒu xiè shàng yǔ hán wèi fāng wài zhī hǎo nǎi chēng yuē luō jūn zhāng kě wèi xiāng zhōng zhī lín láng
太守谢尚与含为方外之好,乃称曰:“罗君章可谓湘中之琳琅。
xún zhuǎn zhōu zhǔ bù
”寻转州主簿。
hòu huán wēn lín zhōu yòu bǔ zhēng xi cān jūn
后桓温临州,又补征西参军。
wēn cháng shǐ hán yì shàng yǒu suǒ jiǎn hé
温尝使含诣尚,有所检劾。
hán zhì bù wèn jùn shì yǔ shàng lěi rì hān yǐn ér hái
含至,不问郡事,与尚累日酣饮而还。
wēn wèn suǒ hé shì hán yuē gōng wèi shàng hé rú rén
温问所劾事,含曰:“公谓尚何如人?
wēn yuē shèng wǒ yě
”温曰:“胜我也。
hán yuē qǐ yǒu shèng gōng ér xíng fēi yá
”含曰:“岂有胜公而行非邪!
gù yī wú suǒ wèn
故一无所问。
wēn qí qí yì ér bù zé yān
”温奇其意而不责焉。
zhuǎn zhōu bié jià
转州别驾。
yǐ xiè shè xuān rǎo yú chéng xī chí xiǎo zhōu shàng lì máo wū fá mù wèi cái zhī wěi wèi xí ér jū bù yī shū shí yàn rú yě
以廨舍喧扰,于城西池小洲上立茅屋,伐木为材,织苇为席而居,布衣蔬食,晏如也。
wēn cháng yǔ liáo shǔ yàn huì hán hòu zhì
温尝与僚属宴会,含后至。
wēn wèn zhòng zuò yuē cǐ hé rú rén
温问众坐曰:“此何如人?
huò yuē kě wèi jīng chǔ zhī cái
”或曰:“可谓荆楚之材。
wēn yuē cǐ zì jiāng zuǒ zhī xiù qǐ wéi jīng chǔ ér yǐ
” 温曰:“此自江左之秀,岂惟荆楚而已。
zhēng wèi shàng shū láng
”征为尚书郎。
wēn yǎ zhòng qí cái yòu biǎo zhuǎn zhēng xi hù cáo cān jūn
温雅重其才,又表转征西户曹参军。
é qiān yí dū tài shǒu
俄迁宜都太守。
jí wēn fēng nán jùn gōng yǐn wèi láng zhōng lìng
及温封南郡公,引为郎中令。
xún zhēng zhèng yuán láng lèi qiān sàn qí cháng shì shì zhōng réng zhuǎn tíng wèi cháng shā xiāng
寻征正员郎,累迁散骑常侍、侍中,仍转廷尉、长沙相。
nián lǎo zhì shì jiā zhōng sàn dài fū mén shī xíng mǎ
年老致仕,加中散大夫,门施行马。
chū hán zài guān shě yǒu yī bái què qī jí táng yǔ jí zhì shì huán jiā jiē tíng hū lán jú cóng shēng yǐ wéi dé xíng zhī gǎn yān
初,含在官舍, 有一白雀妻集堂宇,及致仕还家,阶庭忽兰菊丛生,以为德行之感焉。
nián qī shí qī zú suǒ zhù wén zhāng xíng yú shì
年七十七卒,所著文章行于世。
gù kǎi zhī zì cháng kāng jìn líng wú xī rén yě
顾恺之,字长康,晋陵无锡人也。
fù yuè zhī shàng shū zuǒ chéng
父悦之,尚书左丞。
kǎi zhī bó xué yǒu cái qì cháng wèi zhēng fù chéng wèi rén yuē wú fù zhī bǐ jī kāng qín bù shǎng zhě bì yǐ hòu chū xiāng yí shēn shí zhě yì dāng yǐ gāo qí jiàn guì
恺之博学有才气,尝为 《筝赋》成,谓人曰:“吾赋之比嵇康琴,不赏者必以后出相遗,深识者亦当以高奇见贵。
huán wēn yǐn wèi dà sī mǎ cān jūn shén jiàn qīn nì
”桓温引为大司马参军,甚见亲昵。
wēn hōng hòu kǎi zhī bài wēn mù fù shī yún shān bēng míng hǎi jié yú niǎo jiāng hé yī
温薨后,恺之拜温墓,赋诗云:“山崩溟海竭,鱼鸟将何依!
huò wèn zhī yuē qīng píng zhòng huán gōng nǎi ěr kū zhuàng qí kě jiàn hu
”或问之曰:“卿凭重桓公乃尔,哭状其可见乎?
dá yuē shēng rú zhèn léi pò shān lèi rú qīng hé zhù hǎi
”答曰: “声如震雷破山,泪如倾河注海。
kǎi zhī hǎo xié xuè rén duō ài xiá zhī
”恺之好谐谑,人多爱狎之。
hòu wèi yīn zhòng kān cān jūn yì shēn bèi juàn jiē
后为殷仲堪参军, 亦深被眷接。
zhòng kān zài jīng zhōu kǎi zhī cháng yīn jiǎ hái zhòng kān tè yǐ bù fān jiè zhī zhì pò zhǒng zāo fēng dà bài
仲堪在荆州,恺之尝因假还,仲堪特以布帆借之,至破冢,遭风大败。
kǎi zhī yǔ zhòng kān jiān yuē dì míng pò zhǒng zhēn pò zhǒng ér chū
恺之与仲堪笺曰:“地名破冢,真破冢而出。
xíng rén ān wěn bù fán wú yàng
行人安稳,布帆无恙。
hái zhì jīng zhōu rén wèn yǐ kuài jī shān chuān zhī zhuàng
”还至荆州, 人问以会稽山川之状。
kǎi zhī yún qiān yán jìng xiù wàn hè zhēng liú
恺之云:“千岩竞秀,万壑争流。
cǎo mù méng lóng ruò yún xīng xiá wèi
草木蒙笼,若云兴霞蔚。
huán xuán shí yǔ kǎi zhī tóng zài zhòng kān zuò gòng zuò le yǔ
” 桓玄时与恺之同在仲堪坐,共作了语。
kǎi zhī xiān yuē huǒ shāo píng yuán wú yí liǎo
恺之先曰:“火烧平原无遗燎。
xuán yuē bái bù chán gēn shù liú zhào
”玄曰: “白布缠根树旒旐。
zhòng kān yuē tóu yú shēn quán fàng fēi niǎo
”仲堪曰:“投鱼深泉放飞鸟。
fù zuò wēi yǔ
”复作危语。
xuán yuē máo tóu xī mǐ jiàn tóu chuī
玄曰:“矛头淅米剑头炊。
zhòng kān yuē bǎi suì lǎo wēng pān kū zhī
”仲堪曰:“百岁老翁攀枯枝。
yǒu yī cān jūn yún máng rén qí xiā mǎ lín shēn chí
”有一参军云:“盲人骑瞎马临深池。
zhòng kān miǎo mù jīng yuē cǐ tài bī rén
” 仲堪眇目,惊曰:“此太逼人!
yīn ba
”因罢。
kǎi zhī měi shí gān zhè héng zì wěi zhì běn
恺之每食甘蔗,恒自尾至本。
rén huò guài zhī yún jiàn rù jiā jìng
人或怪之, 云:“渐入佳境。
yóu shàn dān qīng tú xiě tè miào xiè ān shēn zhòng zhī yǐ wéi yǒu cāng shēng yǐ lái wèi zhī yǒu yě
尤善丹青,图写特妙,谢安深重之,以为有苍生以来未之有也。
kǎi zhī měi huà rén chéng huò shù nián bù diǎn mù jīng
恺之每画人成, 或数年不点目精。
rén wèn qí gù dá yuē sì tǐ yán chī běn wú quē shǎo yú miào chù chuán shén xiě zhào zhèng zài ē dǔ zhōng
人问其故,答曰:“四体妍蚩,本无阙少于妙处,传神写照,正在阿堵中。
cháng yuè yī lín nǚ tiāo zhī fú cóng nǎi tú qí xíng yú bì yǐ jí zhēn dīng qí xīn nǚ suì huàn xīn tòng
”尝悦一邻女,挑之弗从,乃图其形于壁,以棘针钉其心,女遂患心痛。
kǎi zhī yīn zhì qí qíng nǚ cóng zhī suì mì qù zhēn ér yù
恺之因致其情,女从之,遂密去针而愈。
kǎi zhī měi zhòng jī kāng sì yán shī yīn wèi zhī tú héng yún shǒu huī wǔ xián yì mù sòng guī hóng nán
恺之每重嵇康四言诗,因为之图,恒云: “手挥五弦易,目送归鸿难。
měi xiě qǐ rén xíng miào jué yú shí
”每写起人形,妙绝于时。
cháng tú péi jiè xiàng jiá shàng jiā sān máo guān zhě jué shén míng shū shèng
尝图裴楷象,颊上加三毛, 观者觉神明殊胜。
yòu wèi xiè kūn xiàng zài shí yán lǐ yún cǐ zi yi zhì qiū hè zhōng
又为谢鲲象,在石岩里,云:“此子宜置丘壑中。
yù tú yīn zhòng kān zhòng kān yǒu mù bìng gù cí
”欲图殷仲堪, 仲堪有目病,固辞。
kǎi zhī yuē míng fǔ zhèng wèi yǎn ěr ruò míng diǎn tóng zǐ fēi bái fú shàng shǐ rú qīng yún zhī bì yuè qǐ bù měi hu
恺之曰:“明府正为眼耳,若明点瞳子,飞白拂上,使如轻云之蔽月,岂不美乎!
zhòng kān nǎi cóng zhī
”仲堪乃从之。
kǎi zhī cháng yǐ yī chú huà hu tí qí qián jì huán xuán jiē qí shēn suǒ zhēn xī zhě
恺之尝以一厨画糊题其前,寄桓玄,皆其深所珍惜者。
xuán nǎi fā qí chú hòu qiè qǔ huà ér jiān bì rú jiù yǐ huán zhī dài yún wèi kāi
玄乃发其厨后,窃取画,而缄闭如旧以还之,绐云未开。
kǎi zhī jiàn fēng tí rú chū dàn shī qí huà zhí yún miào huà tōng líng biàn huà ér qù yì yóu rén zhī dēng xiān liǎo wú guài sè
恺之见封题如初, 但失其画,直云妙画通灵,变化而去,亦犹人之登仙,了无怪色。
kǎi zhī jīn fá guò shí shào nián yīn xiāng chèn yù yǐ wéi xì nòng
恺之矜伐过实,少年因相称誉以为戏弄。
yòu wèi yín yǒng zì wèi de xiān xián fēng zhì
又为吟咏,自谓得先贤风制。
huò qǐng qí zuò luò shēng yǒng dá yuē hé zhì zuò lǎo bì shēng
或请其作洛生咏,答曰:“何至作老婢声!
yì xī chū wèi sàn qí cháng shì yǔ xiè zhān lián shěng yè yú yuè xià cháng yǒng zhān měi yáo zàn zhī kǎi zhī mí zì lì wàng juàn
”义熙初,为散骑常侍,与谢瞻连省,夜于月下长咏,瞻每遥赞之,恺之弥自力忘倦。
zhān jiāng mián lìng rén dài jǐ kǎi zhī bù jué yǒu yì suì shēn dàn ér zhǐ
瞻将眠,令人代己,恺之不觉有异,遂申旦而止。
yóu xìn xiǎo shù yǐ wéi qiú zhī bì děi
尤信小术,以为求之必得。
huán xuán cháng yǐ yī liǔ yè dài zhī yuē cǐ chán suǒ yì yè yě qǔ yǐ zì bì rén bú jiàn jǐ
桓玄尝以一柳叶绐之曰:“此蝉所翳叶也,取以自蔽,人不见己。
kǎi zhī xǐ yǐn yè zì bì xuán jiù ruò yān kǎi zhī xìn qí bú jiàn jǐ yě shén yǐ zhēn zhī
”恺之喜,引叶自蔽,玄就溺焉,恺之信其不见己也,甚以珍之。
chū kǎi zhī zài huán wēn fǔ cháng yún kǎi zhī tǐ zhōng chī xiá gè bàn hé ér lùn zhī zhèng de píng ěr
初,恺之在桓温府,常云:“恺之体中痴黠各半,合而论之,正得平耳。
gù sú chuán kǎi zhī yǒu sān jué cái jué huà jué chī jué
”故俗传恺之有三绝:才绝,画绝,痴绝。
nián liù shí èr zú yú guān suǒ zhù wén jí jí qǐ méng jì xíng yú shì
年六十二,卒于官,所著文集及《启蒙记》 行于世。
guō chéng zhī zì zhòng jìng tài yuán yáng qǔ rén yě
郭澄之,字仲静,太原阳曲人也。
shǎo yǒu cái sī jī mǐn jiān rén
少有才思,机敏兼人。
diào bǔ shàng shū láng chū wèi nán kāng xiāng
调补尚书郎,出为南康相。
zhí lú xún zuò nì liú lí jǐn de hái dōu
值卢循作逆,流离仅得还都。
liú yù yǐn wèi xiàng guó cān jūn
刘裕引为相国参军。
cóng yù běi fá jì kè cháng ān yù yì gèng yù xi fá jí liáo shǔ yì zhī duō bù tóng
从裕北伐,既克长安,裕意更欲西伐,集僚属议之,多不同。
cì wèn chéng zhī chéng zhī bù dá xī xiàng sòng wáng càn shī yuē nán dēng bà líng àn huí shǒu wàng cháng ān
次问澄之,澄之不答,西向诵王粲诗曰:“南登霸陵岸,回首望长安。
yù biàn yì dìng wèi chéng zhī yuē dāng yǔ qīng gòng dēng bà líng àn ěr
”裕便意定,谓澄之曰:“当与卿共登霸陵岸耳。
yīn hái
”因还。
chéng zhī wèi zhì yù xiàng guó cóng shì zhōng láng fēng nán fēng hóu zú yú guān suǒ zhù wén jí xíng yú shì
澄之位至裕相国从事中郎,封南丰侯,卒于官,所著文集行于世。
shǐ chén yuē fu shǎng hǎo shēng yú qíng gāng róu běn yú xìng qíng zhī suǒ shì fā hu yǒng gē ér gǎn zhào wú xiàng fēng lǜ shū zhì
史臣曰:夫赏好生于情,刚柔本于性,情之所适,发乎咏歌,而感召无象,风律殊制。
zhì yú yīng zhēn yàn shè zhī wén jí xíng yán zhī měi huá lín qún zǎo hǎn huò chóu zhī
至于应贞宴射之文,极形言之美,华林群藻罕或畴之。
zǐ ān yòu biāo míng mǐn shǎo xù qīng sī huái tiān dì zhī liáo kuò fù cí rén zhī suǒ yí tè gòu xīn qíng qǐ cháng jūn zhī suǒ qǐ
子安幼标明敏,少蓄清思,怀天地之寥廓,赋辞人之所遗,特构新情,岂常均之所企!
tài chòng hán háo lì zǎi yǐ fù sān dōu shì ān jiàn ér chēng shàn píng yuán dǔ ér tāo hàn fěi wéi gāo bù dāng nián gù yǐ téng huá zhōng gǔ
太冲含豪历载, 以赋《三都》,士安见而称善,平原睹而韬翰,匪惟高步当年,故以腾华终古。
zōu chén zhī chí lùn zǎo jù zhī yuán qíng shí nán yáng zhī rén jié gài yǐng chuān zhī shí xiù
邹湛之持论,枣据之缘情,实南阳之人杰,盖颍川之时秀。
jì yǎ chī shǔ qiú mài sù bèi chéng dé chēng wéi quán dài zhī zhēn gù qí rán yǐ
季雅摛属遒迈,夙备成德, 称为泉岱之珍,固其然矣。
yàn bó wèi néng hùn jì guāng chén ér qū hu bēi wèi shì shí hóng lùn yì zú jiàn qí zhì ěr
彦伯未能混迹光尘,而屈乎卑位,《释时》宏论,亦足见其志耳。
jì yīng zòng dàn yī shí bù yāo míng jué huáng huā zhī shén jùn fā shén fǔ
季鹰纵诞一时,不邀名爵,《黄花》之什,浚发神府。
zhòng chū zhī wén fēng liú kě shàng zhuó xiù shì lín yáng dōu zhī měi yóu zhòng shí yàn
仲初之文,风流可尚,擢秀士林,《扬都》之美,尤重时彦。
cáo pí shěn yán mì jí wǎn zú xià liáo qǐ mí jiàng shén zhī gē lǎng chàng duì rú zhī lùn
曹毗沈研秘籍,踠足下僚,绮靡降神之歌,朗畅《对儒》之论。
li chōng zhī xué zhēn xìn qīng zhuàng yě
李充之《学箴》,信清壮也。
yuán hóng dōng zhēng míng chén zhī zuò yì pān lù zhī yà
袁宏《东征》、《名臣》 之作,抑潘陆之亚。
xuán dù xué yì yōu zhān bǐ xuē shàn qí jiàng dì wèn yú xī táng gù qí róng guān yě
玄度学艺优瞻,笔削擅奇,降帝问于西堂,故其荣观也。
jūn zhāng yào xiāng zhōng zhī bǎo tǐng jīng chǔ zhī cái mèng niǎo fā hu jīng chéng qǐ dú rì zhě zhī jiāo fèng
君章耀湘中之宝,挺荆楚之材,梦鸟发乎精诚,岂独日者之蛟凤!
cháng kāng jīn néng guò shí tán xié qǔ róng ér cái duō yì qì gù yǒu sān jué zhī mù
长康矜能过实,谭谐取容,而才多逸气,故有三绝之目。
zhòng jìng jī sī tōng mǐn yán yù qīng liú dé yú xi fá zhī jì qǔ dìng yú wēi zhǐ zhě yǐ
仲静机思通敏,延誉清流,德舆西伐之计,取定于微指者矣。
zàn yuē yáo tuàn chuí fǎ gōng zhēng liú yīn
赞曰:爻彖垂法,宫征流音。
měi zāi qún yàn yáng ruí hàn lín
美哉群彦,扬蕤翰林。
jù xié zhèn yù gè shàn qiāng jīn
俱谐振玉,各擅锵金。
zi ān tài chòng qiú wén qǐ làn
子安、太冲,遒文绮烂。
yuán yǔ chōng kǎi rù zǎo xiá huàn
袁、庾、充、恺,缛藻霞焕。
jià bǐ cí rén gòng chāo qīng guàn
架彼辞人,共超清贯。