èr shí qī rì yǒu quē wén yú jiàn qián lù jiàn yì ér zhī jiān yǒu jī kě niè shí ér shàng suì běi shàng pān zhì zhī
二十七日（有缺文）余见前路渐翳，而支间有迹，可蹑石而上，遂北上攀陟之。
lǚ xuán jùn tī kōng cóng yá shí jiàn zuò yuán hóu shēng
屡悬峻梯空，从崖石间作猿猴升。
yī lǐ bàn zé liǎng yá qián tū jiē chún shí chēng xiāo bá hè ér qǐ zì xià wàng zhī ruò jiàn biāo shù wù zuò biǎo zhì kōng zhōng zì shàng lìng zhī fù yǒu yī xiàn lián jí yòu rú qióng tái zhōng xuán shuāng quē bìng yǐ yě
一里半，则两崖前突，皆纯石撑霄，拔壑而起，自下望之，若建标竖物作表识空中，自上凌之，复有一线连脊，又如琼台中悬，双阙并倚也。
hòu jí wéi héng gèn dà jí
后即为横亘大脊。
pī cóng mǎng ér shàng yǒu dà dào dōng xī héng shān jí jí dōng zì jī píng guān shān xī shàng ér dá yú jué dǐng zhě
披丛莽而上，有大道东西横山脊，即东自鸡坪关山西上而达于绝顶者。
yīn xī nián yùn zhuān zào chéng jué dǐng kāi cǐ yǐ tōng lǘ mǎ
因昔年运砖，造城绝顶，开此以通驴马。
yú nǎi fǎn cóng qí dōng bàn lǐ lìng zhòng yá ér shàng
余乃反从其东半里，凌重崖而上。
rán qí chù shàng píng xià qiàn fǔ kàn mò kě jiàn bù ruò diǎn tóu fēng zhī tū sǒng ér chū kě yǐ yī lǎn quán shōu yě
然其处上平下嵌，俯瞰莫可见，不若点头峰之突耸而出，可以一览全收也。
qí jí liǎng páng jiē gǔ mù shēn yì tōng dào yú zhōng yǒu kāi chù xià kàn shān hòu
其脊两旁皆古木深翳，通道于中，有开处下瞰山后。
qí dōng běi yòu zhì shān yī wéi rú jī nán xiàng suǒ wèi mó ní shān yě jí cǐ shān yú mài suǒ jié zhě
其东北又峙山一围，如箕南向，所谓摩尼山也，即此山余脉所结者。
qí xī běi héng tuō zhī zhī suǒ wèi hòu zhǐ yě jí nán sǒng ér qǐ wèi jué dǐng zhě
其西北横拖之支，所谓后趾也，即南耸而起为绝顶者。
gù jué dǐng zì nán hè wàng zhī rú zhǎn qí xi lì luó hàn jiǔ céng zhī jí zé rú zhǎn qí dōng lì
故绝顶自南壑望之，如展旗西立，罗汉九层之脊，则如展旗东立；
zì běi jí wàng zhī zé rú zhǎn qí nán lì hòu zhǐ zhī jí zé rú zhǎn qí běi lì
自北脊望之，则如展旗南立，后趾之脊，则如展旗北立。
cǐ yī shān dà shì yě
此一山大势也。
ruò táo huā jīng guò jí yòu zài jué dǐng xī nán xiá zhōng nán qǐ wèi xiāng mù píng zhī lǐng dōng xuān wèi hé zì kǒng zhī jí yǔ luó hàn bì diǎn tóu fēng nán běi zhì wèi liǎng jiè
若桃花箐过脊，又在绝顶西南峡中，南起为香木坪之岭，东亘为禾字孔之脊，与罗汉壁、点头峰南北峙为两界。
cǐ zài sān jù xī nán zhī zhī wài nǎi duì shān ér fēi jī zú yǐ
此在三距西南支之外，乃对山而非鸡足矣。
ruò nán tiáo lǎo jí zì xiāng mù ér nán zǒu wū lóng bà luó hàn bì diǎn tóu fēng yòu qí dōng chū zhī zhī fēi lǎo gàn yǐ
若南条老脊，自香木而南走乌龙坝、罗汉壁、点头峰，又其东出之支，非老干矣。
shān hòu jí wéi luō chuān dì běi zhì nán yá jiē shān chuān shǔ yǔ bīn chuān yǐ cǐ shān jǐ wèi jiè gù jué dǐng jí shǔ shān chuān ér cáo xī huá shǒu yóu lì bīn chuān yān
山后即为罗川地，北至南衙，皆邓川属，与宾川以此山脊为界，故绝顶即属邓川，而曹溪、华首，犹隶宾川焉。
ruò dōng chū zhī mó ní zé běi shèng làng cāng zhī suǒ xiá cǐ yòu yǐ shān zhī dōng lù jī píng shān wèi jiè zhě yě
若东出之摩尼，则北胜、浪沧之所辖，此又以山之东麓鸡坪山为界者也。
cóng jí zhí běi tiào xuě shān yī zhǐ shù lì tiān wài ruò yǐn ruò xiàn
从脊直北眺，雪山一指竖立天外，若隐若现。
cǐ zài lì jiāng jìng nèi shàng gé yī hè qìng fǔ yú qí zhōng ér xuě shān zhī dōng jīn shā jiāng shí tòu yè nán zhù dàn qí chù bī jiā jǐn zhàng yú bù kě de ér wàng yě
此在丽江境内，尚隔一鹤庆府于其中，而雪山之东，金沙江实透腋南注，但其处逼夹仅丈余，不可得而望也。
yóu jí dào xi xíng zài lóng zài qǐ wǔ lǐ yǒu lù zì nán ér shàng zhě cǐ luó hàn bì dōng zhān tán lǐng dào yě
由脊道西行，再隆再起，五里，有路自南而上者，此罗汉壁东旃檀岭道也；
jiāo jí ér xī běi qù zhě cǐ xún hòu zhǐ běi xià hè qìng dào yě
交脊而西北去者，此循后趾北下鹤庆道也；
jiāo jí ér dōng běi xià zhě cǐ luō chuān dào yě suí jí ér xi zhě jué dǐng dào yě
交脊而东北下者，此罗川道也，随脊而西者，绝顶道也。
yú shì zài shàng zài yū ér běi yòu èr lǐ yú ér dǐ jué dǐng zhī xià
于是再上，再纡而北，又二里余而抵绝顶之下。
qí běi yá xuě hén ái ái bù zhī hé rì suǒ jī yě
其北崖雪痕皑皑，不知何日所积也。
yòu nán shàng bàn lǐ rù qí nán mén
又南上半里，入其南门。
mén wài zhuì hè ér xià zhě hú sūn tī chū tóng fó diàn dào
门外坠壑而下者，猢狲梯出铜佛殿道；
yóu běi mén chū zhì hòu jí zhuǎn ér xī nán xià zhě shù shēn xiá chū lǐ fó tái cóng huá shǒu mén huì tóng fó diàn dào
由北门出，陟后脊转而西南下者，束身峡出礼佛台，从华首门会铜佛殿道。
ér hú sūn tī zài dōng nán yóu jí shàng
而猢狲梯在东南，由脊上；
shù shēn xiá zài xī běi yóu liù shuǐ cáo zhōng
束身峡在西北，由霤ｌｉù水槽中。
cǐ dēng dǐng èr xiǎn ér cóng jí lái zhě dú wú zhī
此登顶二险，而从脊来者独无之。
rù mén jí jiā yè diàn
入门即迦叶殿。
cǐ jiù tǔ zhǔ miào jī yě jiù jiā yè diàn zài shān bàn
此旧土主庙基也，旧迦叶殿在山半。
suì dīng chǒu gōng yuán nián zhāng àn jūn wèi jué dǐng bù kě bù fèng jiā yè suì juān zī jiàn cǐ ér yí tǔ zhǔ yú diàn zuǒ
岁丁丑（公元１６３７年），张按君谓绝顶不可不奉迦叶，遂捐资建此，而移土主于殿左。
qí qián zhī tiān cháng gé zé tiān qǐ qī nián hǎi yán zhū àn jūn suǒ jiàn
其前之天长阁，则天启七年海盐朱按君所建。
hòu yǒu guān fēng tái yì gé yě wèi tiān qǐ chū nián guǎng dōng pān àn jūn suǒ jiàn jīn yì míng duō bǎo lóu
后有观风台，亦阁也，为天启初年广东潘按君所建，今易名多宝楼。
hòu yòu yǒu shàn yǔ tíng yì zhāng àn jūn suǒ jiàn jīn mào qí xiàng yú zhōng
后又有善雨亭，亦张按君所建，今貌其像于中。
hòu xi chuān ní àn jūn yì míng xi jiǎo qú lǚ shè lú yǔ yì dà hán jī fěng
后西川倪按君易名西脚蘧ｑú旅舍庐，语意大含讥讽。
diàn tíng sì wéi zhù chéng huán zhī fù sì miàn jià lóu wèi mén nán yuē yún guān zhǐ yún nán xiàn xī yǒu cǎi yún zhī yì yě
殿亭四围，筑城环之，复四面架楼为门：南曰云观，指云南县昔有彩云之异也；
dōng yuē rì guān zé tài shān rì guān zhī yì
东曰日观，则泰山日观之义；
běi yuē xuě guān zhǐ lì jiāng fǔ xuě shān yě
北曰雪观，指丽江府雪山也；
xi yuē hǎi guān zé cāng shān ěr hǎi suǒ zài yě
西曰海观，则苍山、洱海所在也。
zhāng jūn yú wàn shān jué dǐng xìng cǐ jù yì ér mù fǔ yì cì qí yì yí zhōng hé shān tóng diàn yùn zhì zhī gài yǐ hé zài shěng chéng dōng ér tóng nǎi xī fāng zhī shǔ néng kè jí kè mù gù qù bǐ yí cǐ
张君于万山绝顶兴此巨役，而沐府亦伺其意，移中和山铜殿运致之，盖以和在省城东，而铜乃西方之属，能克即刻木，故去彼移此。
yǒu zào liú yán yǐ zǔ zhī zhě wèi jī shān wèi lì fǔ zhī mài lì jiāng gōng yì xìng mù jì kè kè jiāng yí shī jī shān jīn xiān shā qí shǒu shì sēng yǐ
有造流言以阻之者，谓鸡山为丽府之脉，丽江公亦姓木，忌克克，将移师鸡山，今先杀其首事僧矣。
yú zài qián wén zhī wèi qí shuō shén miù
余在黔闻之，谓其说甚谬。
lì běi jī nán wén jī zhī mài zì lì lái bù wén lì zì jī lái xìng yǔ dì gè bù xiāng shè hé kè zhī yǒu
丽北鸡南，闻鸡之脉自丽来，不闻丽自鸡来，姓与地各不相涉，何克之有？
jí zhì cǐ ér jiàn tóng diàn jù duī jī jiā yè diàn zhōng zhǐ wú dì yǐ shù shàng hou mù fǔ xiāng dù fēi yǒu zǔ yě
及至此而见铜殿具堆积迦叶殿中，止无地以竖，尚候沐府相度，非有阻也。
dàn yī chéng zhī nèi tiān cháng yǐ hòu wèi hé nán sēng suǒ zhǔ qián xīn jiàn zhī jiā yè diàn yòu shǎn xī sēng suǒ zhǔ yǐ zhāng àn jūn tóng xiāng gù mù fǔ yì yǐ tóng diàn shǔ zhī xī liǎng sēng wú dào qì bù miǎn shì shì shēn shāng bù hé mù fēi shān mén zhī fú yě
但一城之内，天长以后，为河南僧所主，前新建之迦叶殿，又陕西僧所主，以张按君同乡故，沐府亦以铜殿属之，惜两僧无道气，不免事事参商不和睦，非山门之福也。
yú yī rù shān jí wén hé nán shǎn xī èr sēng míng jí dǐ jué dǐng jiāng mù jiàn shǎn xī sēng zhī shū zài jiā yè diàn suì yǐ xíng lǐ zhì zhī
余一入山，即闻河南、陕西二僧名，及抵绝顶，将暮，见陕西僧之叔在迦叶殿，遂以行李置之。
qí zhí míng kōng shàng zài luó hàn bì xi lái sì
其侄明空，尚在罗汉壁西来寺。
yóu diàn cè rù tiān cháng gé gài shǎn sēng yǐ tóng diàn jù zhī jué jiā yè diàn hòu zhèng mén wú lìng cóng zhōng chū rù yě
由殿侧入天长阁，盖陕僧以铜殿具支绝迦叶殿后正门，毋令从中出入也。
hé nán sēng jū duō bǎo lóu xià liú yú wǎn gōng
河南僧居多宝楼下，留余晚供。
guān qí yì shū tè bié fèn fèn
观其意殊特别愤愤。
yú yú shì jiē fù fěi kǒu tóu shàng bù shuō ér xīn zhōng bù yǐ bù wéi rán zhī
余于是皆腹诽口头上不说而心中不以不为然之。
hái zhì tǔ zhǔ miào zhōng hán shén
还至土主庙中，寒甚。
shǎn sēng ruò huǒ gòng guǒ wèi yú tán qí zhí míng kōng qián mù tóng diàn shì shén xī
陕僧𦶟火供果，为余谈其侄明空前募铜殿事甚悉。
jīn xiàn zài xi lái kě yī gù yě
“今现在西来，可一顾也。
yú wěi wěi yìng dá shēng
”余唯唯应答声。
èr shí bā rì chen qǐ hán shén jí pī yī cóng nán lóu guān rì chū yǐ jiǎo rán shàng shēng yǐ
二十八日晨起寒甚，亟披衣从南楼观日出，已皎然上升矣。
chén cān hòu jí lù bēi wén yú tiān cháng shàn yǔ zhī jiān
晨餐后，即录碑文于天长、善雨之间。
zhǐ jiāng yǒu zhāng xiàn fù èr bēi zuì zhǎng dú dān dú yī rén bù jí lù
指僵，有张宪副二碑最长，独单独一人不及录。
hái fàn jiā yè diàn
回到迎叶殿吃饭。
nǎi cóng běi mén chū
乃从北门出。
mén wài gāng jǐ zhī shàng duō mài jiāng yuè fěn zhě
门外冈脊之上，多卖浆瀹粉者。
jí zhī xi jiē xuē yá xià fù qǐ jí xiàng suǒ wèi shè shēn yá zhě yé
脊之西皆削崖下覆，岂即向所谓舍身崖者耶？
běi yóu jí shàng xíng zhě yī lǐ nǎi zhé ér xi xià guò yī bì gé nǎi nán xià shù shēn xiá
北由脊上行者一里，乃折而西下，过一敝阁，乃南下束身峡。
jù shí shuāng bèng zhōng liú chéng kēng lù yóu zhōng xià liǎng yá bī shù ér xià zhuì shén jùn wǎn zhuǎn xiá zhōng páng wú yú de suǒ wèi shù shēn yě
巨石双迸，中嵧成坑，路由中下，两崖逼束而下坠甚峻，宛转峡中，旁无余地，所谓“束身”也。
xià bàn lǐ de xiǎo píng fú hǔ ān yǐ zhī
下半里，得小坪，伏虎庵倚之。
ān nán xiàng cóng qí qián duō mài xiāng cǎo zhě qí cǎo shēng yú shān jǐ
庵南向，从其前，多卖香草者，其草生于山脊。
xún shè shēn yá dōng nán zhuǎn wèi cáo xī huá shǒu zhī dào
循舍身崖东南转，为曹溪、华首之道；
rào ān xi zhuǎn pán jué bì zhī shàng shì wèi lǐ fó tái tài zǐ guò xuán guān
绕庵西转，盘绝壁之上，是为礼佛台、太子过玄关。
yú nǎi xiān guò lǐ fú tái
余乃先过礼佛台。
yǒu tíng zài tái dōng yì zhōng jì tái zhì qí qián shí cóng qǐ zhōng xuán jué hè zhī shàng
有亭在台东，亦中记，台峙其前石丛起中，悬绝壑之上。
běi tiào wēi yá dào chā yú shēn hè zhōng nǎi jué dǐng běi jǐn chù yě qí xià jí táo huā jīng dàn tū bù néng fǔ kuī ěr
北眺危崖，倒插于深壑中，乃绝顶北尽处也，其下即桃花箐，但突不能俯窥耳。
qí dōng nán hè zhōng zé fàng guāng sì zài yān qí xi gé wù xiāng duì zhě xiāng mù píng yě
其东南壑中，则放光寺在焉，其西隔坞相对者，香木坪也。
shì tái dāng jué dǐng xī běi yú xuán jué chù líng xū dào yǐng ruò fú zhōu zhī jià hè wèi yī shān shèng chù ér tíng jì qīng bì bù róng wú kǎi
是台当绝顶西北隅悬绝处，凌虚倒影，若浮舟之驾壑，为一山胜处，而亭既倾敝，不容无慨。
tái zhī běi yá bì dào xuán dèng dào zhǎn jué ér xi yá zhī kàn hè zhōng zhě è bàn shàng bèng ruò dì sī qǐ
台之北，崖壁倒悬，磴道斩绝，而西崖之瞰壑中者，萼瓣上迸，若蒂斯启。
yáo xiàng wú lù nǎi zhàn mù héng yá duān fēi qiú lóng jiē yì yú céng luán zhī shàng suì fēn dì ér dǎo rú rù yào fáng zhōng kōng wài tòu yù hé yù fēn
遥向无路，乃栈木横崖端，飞虬ｑｉú龙接翼于层峦之上，遂分蒂而蹈，如入药房，中空外透，欲合欲分。
chuān qí ào kū zhèng dāng fú tái zhī xià nǎi wài shí zhī fù nèi shí ér chéng zhě shàng lián xià bèng liè tòu liǎng tóu
穿其奥窟，正当佛台之下，乃外石之附内石而成者，上连下迸，裂透两头。
cè shēn ér jìn pī xì ér chū fù dēng nán tái zhī shàng
侧身而进，披隙而出，复登南台之上。
réng dōng guò fú hǔ xún yán bàng bì pán qí hè dǐng
仍东过伏虎，循岩傍壁，盘其壑顶。
yǎng shì chù yá hū hū yù duò ér shú zhī jí xiàng suǒ zhèn yī niè lǚ yú qí shàng zhě yé
仰视矗崖，忽忽欲堕，而孰知即向所振衣蹑履于其上者耶。
dōng nán bàng yá zhě yī lǐ yú yǒu shì yǐ yá yuē cáo xī sì yǐ qí cè yǒu shuǐ yī hóng zài chù yá zhī xià yǐn liú zhuì hè wèi zhòng pài zhī yuán yǒu sì zōng mén fǎ mài yě
东南傍崖者一里余，有室倚崖，曰曹溪寺，以其侧有水一泓，在矗崖之下，引流坠壑，为众派之源，有似宗门法脉也。
shāo xià lù fēn wèi èr zhèng dào dōng nán xún yá píng qù xiǎo jìng xi xià wēi pō
稍下，路分为二，正道东南循崖平去，小径西下危坡。
yú dì fàng guāng zài xī nán hè biàn yí cóng cǐ xiǎo jìng wéi shì
余睇放光在西南壑，便疑从此小径为是。
xi xún zhī yī lǐ yú zhuǎn ér běi yú yī zuǐ yǐ pán lǐ fó tái zhī xià qí xī běi nǎi táo huā jīng lù ér dōng nán hè dǐ zhōng wú xià chù nǎi cóng jiù lù fǎn
西循之一里余，转而北逾一嘴，已盘礼佛台之下，其西北乃桃花箐路，而东南壑底，终无下处，乃从旧路返。
èr lǐ
二里，
chū xún yá zhèng dào
出循崖正道，
guò bā gōng dé shuǐ
过八功德水，
yú shì yá lù yù bī zè
于是崖路愈逼仄，
xiàn dǐ yuán qiàn jué bì shàng
线底缘嵌绝壁上，
yǎng tiào zhǐ jué chóng chóng lóng lóng ér bú jiàn qí dǐng
仰眺只觉崇崇隆隆而不见其顶，
xià kàn zhǐ jué yǎo yǎo míng míng ér mò xī qí gēn
下瞰只觉窅窅冥冥而莫晰其根，
rú xuán yī fú wàn rèn cāng yá tú
如悬一幅万仞苍崖图，
ér zhui shēn qí jiān
而缀身其间，
bù biàn shēn zài hé jì yě
不辨身在何际也。
dōng yī lǐ yá shì shàng fēi gāo qióng rú yán fù huán qí xià rú hù yù xíng qí nèi bì lì rú yǎn fēi gài qí shí chǐ chǐ jiē duò ér bù jìn duò zhī yú suǒ wèi huá shǒu mén yě
东一里，崖势上飞，高穹如檐，覆环其下，如户阈形，其内壁立如掩扉，盖其石齿齿皆堕而不尽堕之余，所谓华首门也。
qí gāo èr shí zhàng qí shàng qióng fù zhě yòu bù zhī fán jǐ gài jí jué dǐng guān hǎi mén xià wēi yá yě
其高二十丈，其上穹覆者，又不知凡几，盖即绝顶观海门下危崖也。
mén zhī xià yǐ bì wèi tíng liǎng páng jiàn xiǎo zhuān tǎ xiāng zhī jí jīng suǒ chēng jiā yè shòu yī rù dìng chù dài liù shí bǎi qiān suì yǐ fù mí lè zhě yě
门之下，倚壁为亭，两旁建小砖塔襄之，即经所称迦叶受衣入定处，待六十百千岁以付弥勒者也。
tiān tāi wáng shí yuè shì xìng xiàn fù shī jì juān bì jiān ér ní àn yuàn dà shū shí zhuàng qí jué sì zì héng juān ér zhū dān zhī
天台王十岳士性宪副诗偈镌壁间，而倪按院大书“石状奇绝”四字，横镌而朱丹之。
qí xiào pín xiào fǎng yé
其效颦效仿耶？
qíng miàn yé bǐ yù mó fǎng
黥面耶比喻模仿？
zài shù shēn shū shí zhuàng dà qí zài jiā shā shū shí zhuàng yòu qí zài dōu shuài xiá kǒu shū shí zhuàng shǐ qí fán sì chù gè huàn yī zì shān líng hé zuì ér shòu cǐ yé
在束身书“石状大奇”，在袈裟书“石状又奇”，在兜率峡口书“石状始奇”，凡四处，各换一字，山灵何罪而受此耶？
yòu bàn lǐ chù yá dōng jǐn shí jǐ xià chuí yǒu sì yǐ qí dōng shì wèi tóng fó diàn jīn biǎn qí mén yuē chuán dēng sì gài jí jué dǐng dōng tū yóu hú sūn tī xià zhuì wèi cǐ zài xià jí jiā yè sì ér wèi xī nán zhī fā mài zhě
又半里，矗崖东尽，石脊下垂，有寺倚其东，是为铜佛殿，今扁其门曰传灯寺，盖即绝顶东突，由猢狲梯下坠为此，再下即迦叶寺，而为西南支发脉者。
sì dōng xiàng dà lù zì xià ér lái dǐ sì qián fēn liǎng qí yóu qí běi xiá dēng sì hòu hú sūn tī wèi jué dǐng qián mén dào yú zuó cóng shàng suǒ kàn zhě yóu sì qián xún yá xi zhuǎn guò huá shǒu mén shàng shù shēn xiá wèi jué dǐng hòu mén dào yú cí xià suǒ cóng lái zhě
寺东向，大路自下而来，抵寺前分两歧：由其北峡登寺后猢狲梯，为绝顶前门道，余昨从上所瞰者，由寺前循崖西转，过华首门，上束身峡，为绝顶后门道，余兹下所从来者。
gài sì běi wèi xiá sì xi wèi yá sì hòu hú sūn tī yóu jué dǐng chuí jí ér xià nǎi yá zhī suǒ dōng jǐn ér xiá zhī suǒ nán huán zhě yě
盖寺北为峡，寺西为崖，寺后猢狲梯由绝顶垂脊而下，乃崖之所东尽而峡之所南环者也。
sì běi yǒu shí fēng tū jù xiá zhōng yǒu ān yǐ qí shàng shì wèi jiā shā shí
寺北有石峰突踞峡中，有庵倚其上，是为袈裟石。
yú chū bù zhī qí wèi jiā shā shí yě wàng zhī yǒu yì suì bù rù tóng fó diàn ér dēng cǐ shí
余初不知其为袈裟石也，望之有异，遂不入铜佛殿而登此石。
zhì zé ān sēng yíng yú zuò shí shàng
至则庵僧迎余坐石上。
shí wén lí pī zuò liǎng dié hén ér shàng yǒu yuán kǒng
石纹离披作两叠痕，而上有圆孔。
sēng zhǐ qí wén wèi jiā yè jiā shā zhǐ qí kǒng wèi jiā yè zhuó xī zhī jī
僧指其纹为迦叶袈裟，指其孔为迦叶卓锡之迹。
jí wú yí jī rán qí chù huí yá wài rào zhuì hè zhōng pán cǐ shí zhui yá kàn hè gù zì qí yě
即无遗迹，然其处回崖外绕，坠壑中盘，此石缀崖瞰壑，固自奇也。
sēng yuè mǐ huā wèi xiàn shén rùn kū cháng
僧瀹米花为献，甚润枯肠。
yú shí yù xià fàng guāng shèng fēng zhū sì ér bù néng wàng qíng yú hú sūn tī suì xún shí yòu shàng
余时欲下放光、圣峰诸寺，而不能忘情于猢狲梯，遂循石右上。
bàn lǐ shēng tī
半里，升梯。
tī nǎi zì rán shí jí yǒu dié dèng hén kě yǐ xián zhǐ ér hén jiān shí máng chǐ chǐ zhe zú shén nán
梯乃自然石级，有叠磴痕可以衔趾，而痕间石芒齿齿，著足甚难。
jí zuǒ kàn jí huá shǒu chù yá zhī shàng yòu kàn jí jiā shā zhuì hè zhī duān qí chǐ chǐ zhī shí huá shǒu mén nǎi chuí ér xià cǐ tī nǎi cuò ér shàng zhě rán zhì zé tóng yě
脊左瞰即华首矗崖之上，右瞰即袈裟坠壑之端，其齿齿之石，华首门乃垂而下，此梯乃错而上者，然质则同也。
shàng bàn lǐ shù zhé ér tī jǐn réng cóng xiá shàng
上半里，数折而梯尽，仍从峡上。
wèn qù dǐng jiǒng yuǎn jué nǎi fǎn bù xià tī yóu tóng fó diàn běi dōng xià xiá zhōng
问去顶迥ｊｉǒｎｇ远绝，乃返步下梯，由铜佛殿北东下峡中。
yī lǐ héng pán xiá dǐ yǒu ān dāng qí zhōng suǒ wèi dōu shuài ān yě yǐ bàn qīng
一里，横盘峡底，有庵当其中，所谓兜率庵也，已半倾。
qí hòu jí jué dǐng yǔ luó hàn bì fēn zhī qián tū chù ān qián xiá fù shēn zhuì
其后即绝顶与罗汉壁分支前突处，庵前峡复深坠。
xún ān héng dù xún zuǒ yá xià bàn lǐ yá gēn yǒu wā nèi qiàn qián yǒu jù shù liú yīn bìng hè xún jū shì shī bēi
循庵横度，循左崖下半里，崖根有洼内嵌，前有巨树流荫，并鹤峋居士诗碑。
qí qián xiá suì shēn pán lù cóng qí shàng yòu fēn wéi liǎng xún yòu xiá zhōng xī nán xià zhě wèi jiā yè sì shèng fēng sì xi zhī dà dào
其前峡遂深蟠，路从其上，又分为两：循右峡中西南下者，为迦叶寺、圣峰寺西支大道；
xún zuǒ yá xià dōng xiàng xíng zhě wèi xi lái sì bì yún sì luó hàn bì jiàn dào
循左崖下东向行者，为西来寺、碧云寺、罗汉壁间道。
yú shí shēn suí xī xiá xià ér yī bù yī huí tiào wèi cháng bù shén fēi luó hàn bì jiān yě
余时身随西峡下，而一步一回眺，未尝不神飞罗汉壁间也。
xià bàn lǐ wèi yǎng gāo tíng zài xuán xiá zhōng yīn pǐ sǔn huài wèi rù
下半里为仰高亭，在悬峡中，因圮ｐǐ损坏未入。
jì xià yòu bàn lǐ chū xiá wèi jiā yè sì qí mén dōng xiàng zhōng yì gāo chǎng
既下，又半里出峡，为迦叶寺，其门东向，中亦高敞。
cǐ gǔ jiā yè diàn jìn yīn dǐng yǒu xīn gòu suì chēng cǐ wèi sì yún
此古迦叶殿，近因顶有新构，遂称此为寺云。
rù yè bài jiàn zūn zhě
入谒拜见尊者。
cóng qí qián nán xiàng xún qí ér xià qí lù jùn ér dà
从其前南向循岐而下，其路峻而大。
liǎng gài zhě fù sōng wèi péng
两丐者覆松为棚。
qū zhé jiā dào shù shí zhé yī lǐ yú ér zhì huì dēng sì
曲折夹道数十折，一里余而至会灯寺。
sì nán xiàng rù yè ér chū
寺南向，入谒而出。
dōng xià bàn lǐ yǒu qí xi qù zhě fàng guāng sì dào yě
东下半里，有岐西去者，放光寺道也。
kǒng rì zè tài yáng xi xié bù jí xíng suì bù xī xiàng ér dōng qū
恐日昃ｚè太阳西斜不及行，遂不西向而东趋。
qí lù tǎn ér dà yī lǐ wèi shèng fēng sì
其路坦而大，一里为圣峰寺。
sì dōng xiàng jù fēn zhī zhī shàng
寺东向，踞分支之上。
qián yǒu jù fāng hòu yǒu jié gé qí shì shén xióng tuò
前有巨坊，后有杰阁，其势甚雄拓。
gé sì yù huáng jīn jiē yǐ yù huáng gé chēng zhī
阁祀玉皇，今皆以玉皇阁称之。
cóng cǐ běi zhān xi lái sì gāo zhui céng yá zhī shàng píng xiá xuān bì piāo miǎo tiān bàn qí jǐng shén yì
从此北瞻西来寺，高缀层崖之上，屏霞亘壁，飘渺天半，其景甚异。
chū sì dōng suí lǒng xíng èr lǐ guò bái yún sì
出寺，东随陇行，二里，过白云寺。
yòu cóng qí yòu dōng xíng yī lǐ bàn guò huì lín ān zé zuǒ yòu liǎng xī hé yú qián ér lǒng jǐn
又从其右东行一里半，过慧林庵，则左右两溪合于前而陇尽。
suì dù qí zuǒ xiá dōng guò dà jué sì shū yuán yī lǐ cóng xī yīn hòu yú zhōng zhī zhī jí cóng qiān fó gé qián guān jiē zǐ
遂渡其左峡，东过大觉寺蔬园，一里，从息阴后逾中支之脊，从千佛阁前观街子。
jiē zǐ zhě wéi xī dǐ nián dǐ jí shān zhōng wèi cháo shān fó jiào tú dào míng shān jìn xíng bài fó zhī jié xī zài shí zhōng sì qián jīn yí cǐ yǐ jìn dà jué wèi zhū sì zhī zhōng yě
街子者，惟腊底年底集山中，为朝山佛教徒到名山进行拜佛之节，昔在石钟寺前，今移此以近大觉，为诸寺之中也。
yóu jiē zǐ dōng bàn lǐ guò xī zhú sì yòu èr lǐ yú rù xī tán
由街子东半里，过西竺寺，又二里余，入悉檀。
jù cān hòu zhī chén gōng shì shēn yě nǎi wēng
具餐后，知沈公事莘野乃翁。
lái kòu shàng liú dài sì jiān jí xià lóu ér chén gōng zhì gè dào biǎo dá qīng mù zhī yì
来叩，尚留待寺间，亟下楼而沈公至，各道表达倾慕之意。
shí yǐ mù sì zhōng jù chí tāng rè shuǐ hou yù suì yǔ sì zhǎng lǎo jí chén gōng jiù yù chí zhōng
时已暮，寺中具池汤热水候浴，遂与四长老及沈公就浴池中。
chí yǐ zhuān zhòu zhǎng zhàng wǔ kuò bā chǐ tāng shēn sì chǐ chuī cóng gé bì fǔ zhōng jìng rì yī zhěng tiān nǎi wēn
池以砖甃，长丈五、阔八尺，汤深四尺，炊从隔壁釜中，竟日一整天乃温。
yù zhě xiān cóng chí wài wǎn shuǐ dí tǐ rán hòu rù chí zuò shuǐ zhōng jìn yī shí fù chū chí wài cā ér dí zhī zài jìn zài cā jìn shí bù yī dòng kǒng gòu luò chí zhōng yě
浴者先从池外挽水涤体，然后入池，坐水中浸一时，复出池外，擦而涤之，再浸再擦，浸时不一动，恐垢落池中也。
yú zì sān lǐ pán yù hòu rù diān zhǐ zǎo yú wēn quán rú cǐ fān zhī yù yù yì hǎn yǐ
余自三里盘浴后，入滇只澡于温泉，如此番之浴，遇亦罕矣。
èr shí jiǔ rì fàn yú xī tán tóng chén gōng jí tǐ jí zhī zhí tóng yóu jiē zǐ
二十九日饭于悉檀，同沈公及体极之侄同游街子。
yú shì xié gù pū shì mào
余市鞋，顾仆市帽。
yù dà jué biàn zhōu yì chū yóu yù lā yǔ jù
遇大觉、遍周亦出游，欲拉与俱。
yú cí suì cháo wǎng zhù gài yǐ qí jiè qī xún yě
余辞岁朝往祝，盖以其届七旬也。
jì wǔ chén gōng xiān bié qù yú shí shì miàn yī ōu xiǎo pén
既午，沈公先别去，余食市面一瓯ōｕ小盆。
yī lǐ yú cóng dà chéng ān shàng huàn zhù
一里余，从大乘庵上幻住。
yī lǐ rù huàn zhù jiàn qí é wèi fú níng sì wèn dào ér chū yóu bù zhī wèi huàn zhù yě
一里入幻住，见其额为福宁寺，问道而出，犹不知为幻住也。
yóu qí yòu guò xiá xī běi xíng yī lǐ ér rù lán tuó sì sì nán xiàng
由其右过峡西北行，一里而入兰陀寺，寺南向。
yóu zhèng diàn rù qí dōng lóu gèn yī shī chū yíng
由正殿入其东楼，艮一师出迎。
wèn diàn qián suǒ wò shí bēi
问殿前所卧石碑。
yuē cǐ xiān shī suǒ zhuàn jiā yè shì jì jì yě
曰：“此先师所撰迦叶事迹记也。
xī shù huá shǒu mén tíng zhōng pān àn jūn jiàn jué dǐng guān fēng tái dāng shì zhě yè zhī dǐng jiāng mó juān xīn jì gèn yī shī wén ér wǎng zhǐ zhī de miǎn yǐ huá shǒu lù jùn bù dé xià yīn yū dào zhì cǐ
”昔竖华首门亭中，潘按君建绝顶观风台，当事者曳之顶，将摩镌新记，艮一师闻而往止之，得免，以华首路峻不得下，因纡道置此。
yú yù lù zhī qí bēi liǎng miàn juān zì ér qián bàn piān zài xià
余欲录之，其碑两面镌字，而前半篇在下。
gèn yī zhǐ bì jiān guà zhóu yún cǐ jí qí wén cóng bēi yù xiě ér chū zhě
艮一指壁间挂轴云：“此即其文，从碑誉写而出者。
yú yīn dī xuán qí zhóu yǐ àn jiù lù zhī
”余因低悬其轴，以案就录之。
gèn yī gōng zhāi chén gōng yì zhì
艮一供斋，沈公亦至。
zhāi hòu yú dù wén zhǎng bù néng jìng lìng gù pū xià qǔ wò jù
斋后，余度文长不能竟，令顾仆下取卧具。
chén gōng bié qù yú dìng yǐ míng rì dāng wǎng kòu yě
沈公别去，余订以明日当往叩也。
dài mù lù yóu wèi jìng gù pū yǐ wò jù zhì suì wò lán tuó chán tà
迨暮，录犹未竟，顾仆以卧具至，遂卧兰陀禅榻。
gù pū chuán hóng biàn ān rén yǔ yuē míng rì shì chú xī xìng ěr zhǔ zǎo fǎn sì wú lìng rén xuán wàng yě
顾仆传弘辨、安仁语曰：“明日是除夕，幸尔主早返寺，毋令人悬望也。
yú wén zhī wèi qī rán zhě jiǔ zhī
”余闻之，为凄然者久之。
sān shí rì zǎo qǐ guàn zhì shū tóu ér shēn yě zhì xiāng jiàn shén wèi
三十日早起盥栉梳头而莘野至，相见甚慰。
tóng fàn yú lán tuó
同饭于兰陀。
yú nǎi lù bēi wán ér shēn yě yǐ qù
余乃录碑，完而莘野已去。
suì yóu sì xún jí běi shàng qí dào jiào tǎn yī lǐ zhuǎn ér dōng yī lǐ chū shēn yě lú qián xiǎo jìng shì
遂由寺循脊北上，其道较坦，一里，转而东，一里出莘野庐前小静室。
yòu bàn lǐ ér rù shēn yě lóu zé chén gōng zài ér shēn yě wèi hái
又半里而入莘野楼，则沈公在而莘野未还。
chén gōng wèi jù shí shēn yě shì zhì suì yàn tōng yàn zhāo dài kè rén qí lóu
沈公为具食，莘野适至，遂燕通“宴”招待客人其楼。
yì zǐ gōng zhí biāo wēi yù zhǔ shū shén lè yě
义子躬执爂，煨芋煮蔬，甚乐也。
shēn yě kěn lìng gù pū qǔ wò jù yú lán tuó yuē tóng shì tiān yá hé bì yǐ cháng zhù jìng shì wèi fēn
莘野恳令顾仆取卧具于兰陀曰：“同是天涯，何必以常住静室为分。
yú cóng zhī suì tíng qǐn qí lóu zhī běi yíng
”余从之，遂停寝其楼之北楹。
qí lóu dōng nán xiàng qián kàn zhòng hè zuǒ yòu bào liǎng fēng shén shū ér chēng
其楼东南向，前瞰重壑，左右抱两峰，甚舒而称。
lóu qián yǐ suō sōng lián pí wèi lán zhì pǔ ér yā lóu chuāng shū líng míng jìng
楼前以桫松连皮为栏，制朴而雅，楼窗疏棂明净。
dù chú xī yú wàn fēng shēn chù cǐ yī xiāo shèng rén jiān qiān bǎi xiāo
度除夕于万峰深处，此一宵胜人间千百宵。
bó mù píng chuāng qián kàn xīng chén yè yè xià chuí wù dǐ huǒ guāng yuǎn jìn fēn ná xiāng zhe qiān yǐn jiē cháo shān zhě chè yè yíng rán bù jué yǔ yáo chí yuè xià yòu yī guān yǐ
薄暮，凭窗前，瞰星辰烨烨下垂，坞底火光，远近纷挐ｎá相著牵引，皆朝山者，彻夜荧然不绝，与瑶池月下，又一观矣。