shí sì rì cóng mán biān fàn ér xíng
十四日从蛮边饭而行。
réng cóng jiù lù dōng nán yī lǐ yi dōng xià wù xún dà lù yǐ xī shān nán xíng
仍从旧路东南一里，宜东下，误循大路倚西山南行。
èr lǐ wàng dù chù yǐ zài dōng běi nǎi zhuǎn yī lǐ de dōng xià zhī lù suì shè kēng cóng tián chéng dōng xíng
二里，望渡处已在东北，乃转一里，得东下之路，遂涉坑从田塍东行。
yī lǐ zhì zǎo lóng chuān jiā jí lóng jiāng zhī dì fēn jū yú cǐ yǐ zhǔ cǐ dù zhě
一里，至早龙川家，即龙江之弟，分居于此，以主此渡者。
shí dù zhōu shàng zài jiāng dōng àn lóng chuān yíng zuò yǐ dài zhī qí qī nǚ jí zhī tīng yú páng
时渡舟尚在江东岸，龙川迎坐以待之，其妻女即织𬘩于旁。
chū huǒ jiǔ zāo shēng ròu yǐ gōng
出火酒糟生肉以供。
yú dàn yǐn jiǔ ér yǐ bù néng dàn shēng yě
余但饮酒而已，不能啖生也。
yǔ hū zuò hū zhǐ shàng wǔ zhōu nǎi xi guò
雨忽作忽止，上午舟乃西过。
yòu hou zhōu rén fàn dāng wǔ nǎi fā yǔ dà zuò
又候舟人饭，当午乃发，雨大作。
tóng dù zhě yán měng lài dōng xī shuǐ bào zhǎng héng mù chén shuǐ dǐ bù néng zhe zú
同渡者言，猛赖东溪水暴涨，横木沉水底，不能着足；
tú shè zhī shuǐ qiě jí xiōng guò zhī shén nán
徒涉之，水且及胸，过之甚难。
yú chū yǐ lù zī kōng fá nǐ réng sù zǎo lóng jiāng jiā yī rì ér zhì sōng pō èr rì ér zhì mǎ nǎo shān jiē kě wú fán zhàng tóu jí qǔ suǒ jì shuǐ lián shí shù guī
余初以路资空乏，拟仍宿早龙江家，一日而至松坡，二日而至玛瑙山，皆可无烦杖头，即取所寄水帘石树归。
jīn wén cǐ zhī xī jì nán shè qiě yóu xī běi àn sù liú ér rù yóu běi chōng yú lǐng jì miǎn tú shè zhī xiǎn gèng dé fēn liú zhī jí yú dào lǐ suī shāo yuǎn kuàng jīn rì shàng kě dá wāi wǎ zé liǎng rì jí dǐ jùn qí xíng fǎn sù yě
今闻此，知溪既难涉，且由溪北岸溯流而入，由北冲逾岭，既免徒涉之险，更得分流之脊，于道里虽稍远，况今日尚可达歪瓦，则两日即抵郡，其行反速也。
suì cóng dù kǒu dōng xiàng jié wù wàng xiá rù xiān yóu wù dōng xíng tián chéng jiān
遂从渡口东向截坞望峡入，先由坞东行田塍间。
yī lǐ lù wèi cǎo yōng cǎo wèi yǔ yǎn jǐ wú cóng mì
一里，路为草拥，草为雨偃，几无从觅。
xìng yī tóng dù zhě jiàn yú cóng cǐ yì lái tóng xíng lìng zhī qián qū
幸一同渡者见余从此，亦来同行，令之前驱。
bàn lǐ suì jí xiá kǒu xún xiá běi tū fēng nán lù dōng xiàng rù xī fèi yú xià shén xiōng yǒng
半里，遂及峡口，循峡北突峰南麓东向入，溪沸于下，甚汹涌。
wǔ lǐ xiá zì běi lái yǒu cūn zài dōng shān xià yuē měng gāng
五里，峡自北来，有村在东山下，曰猛冈。
lù xié xī shān běi zhuǎn shàng pō
路挟西山北转上坡。
wǔ lǐ suì dōng pán dōng fēng zhī nán jiāo
五里，遂东盘东峰之南椒。
yòu dōng shí lǐ yǒu xiá zì dōng nán lái xiǎng jí měng lín suǒ cóng lái zhī xiǎo jìng yě
又东十里，有峡自东南来，想即猛淋所从来之小径也。
yú shì zhé ér běi shàng shān ào èr lǐ wén quǎn shēng
于是折而北上山坳，二里，闻犬声。
yòu lǐ yú
又里余。
shān huán gǔ hé zhōng de yī píng sì wǔ jiā yǐ zhī nán xiàng ér jū rì wāi wǎ suì zhǐ ér sù
山环谷合，中得一坪，四五家倚之南向而居，日歪瓦，遂止而宿。
shí wǔ rì mèi shuǎng ér chuī píng míng fàn ér xíng
十五日昧爽而炊，平明，饭而行。
yǔ sè fēi fēi nán zhì dōng pō yī lǐ shāo běi xià sān lǐ yú bù dé lù
雨色霏霏，南陟东坡一里，稍北下三里余，不得路。
nǎi xī xiàng pān máo niè pō èr lǐ dēng lǐng nǎi de nán lái zhī lù
乃西向攀茅蹑坡，二里，登岭，乃得南来之路。
yòu shāo běi xún yá qǔ fù dōng xiàng xíng
又稍北，循崖曲复东向行。
bā lǐ yǒu xiá zì dōng lái ér dà xī zé zì běi xiá lái shòu qí huí qǔ chù téng mù yǎn bì wéi jiàn shuǐ shì téng yuè yú xià
八里，有峡自东来，而大溪则自北峡来受，其回曲处藤木罨蔽，惟见水势腾跃于下。
lù réng běi zhuǎn sù zhī suì cóng shēn jīng zhōng xíng
路仍北转溯之，遂从深箐中行。
yòu èr lǐ shāo xià jiàn xià xī bī
又二里稍下，渐下溪逼。
yòu běi wǔ lǐ xiá fù zhuǎn dōng lù nǎi dōng sù zhī
又北五里，峡复转东，路乃东，溯之。
lǚ jiàng ér yǔ xī huì yí lù jiē cóng xī yòu shēn guǎn zè yá jiān dōng běi sù liú xíng shí wǔ lǐ yǒu yī xī zì běi xiá chū ér xià yǒu tián yuán zhī jiàn chū jīng yǐ
屡降而与溪会，一路皆从溪右深管仄崖间，东北溯流行十五里，有一溪自北峡出，而下有田缘之，渐出箐矣。
yòu dōng wǔ lǐ qí xià tián suì lián qí jiā xī
又东五里，其下田遂连畦夹溪。
yòu dōng wǔ lǐ yòu yǒu shuǐ zì xī běi xiá lái xī yuán suì qí wèi liǎng yǒu qiáo dù qí běi lái zhě réng sù qí dōng lái zhě
又东五里，又有水自西北峡来，溪源遂岐为两，有桥度其北来者，仍溯其东来者。
qí xià tián yù pì lù shǐ wú jīng mù zhī yì
其下田愈辟，路始无箐木之翳。
yòu dōng wǔ lǐ běi jiè zhī shān zhōng huán wèi píng ér tǔ guān jū zhī
又东五里，北界之山，中环为坪，而土官居之；
yì zǎo xìng wèi lóng jiāng zhī zhí
亦早姓，为龙江之侄。
nán jiè zhī xiá píng zhí wèi tián ér cūn luò rào zhī cǐ jí suǒ wèi běi chōng yě
南界之峡，平拓为田，而村落绕之，此即所谓北冲也。
yòu dōng wǔ lǐ shān jīng fù hé shì wèi jīng kǒu
又东五里，山箐复合，是为箐口。
shí cái xià wǔ ér qián wú sù diàn suì zhǐ
时才下午，而前无宿店，遂止。
shì xī wèi zhōng yuán qù suì zài shí píng qí sú yóu zhī jì xiān ér cǐ zé jì rán yǐ
是夕为中元，去岁在石屏，其俗犹知祭先，而此则寂然矣。
shí liù rì píng míng fàn
十六日平明饭。
yóu jīng kǒu dōng shāo xià rù xiá èr lǐ yǒu jiàn zì dōng běi lái yuè zhī
由箐口东稍下入峡，二里，有涧自东北来，越之。
qí dà xī zé zì xiá zhōng dōng lái yóu zài lù zhī nán
其大溪则自峡中东来，犹在路之南。
lù cóng liǎng jiàn zhōng zhī zhōng dōng shàng yǐ fù běi yǐ zhōng zhī nán lín dà xī qiě shàng qiě píng
路从两涧中支中东上，已复北倚中支，南临大溪，且上且平。
qī lǐ shāo xià yòu yī lǐ xià jí xī bīn xī sù shuǐ ér xíng
七里稍下，又一里，下及溪，濒溪溯水而行。
yòu lǐ yú yǒu mù qiáo kuà xī suì dù qí nán àn yǐ nán yá dōng xiàng xíng
又里余，有木桥跨溪，遂度其南岸，倚南崖东向行。
yòu lǐ yú fù dù qiáo xíng xī běi àn
又里余，复度桥，行溪北岸。
yóu shì liǎng yá jiā jiàn jiàn zhī shàng lǚ yǒu qiáo zuǒ yòu kuà huò dù qiáo nán huò dù qiáo běi jù yíng jiàn yǐ pō qiě shàng qiě zhé
由是两崖夹涧，涧之上屡有桥左右跨，或度桥南，或度桥北，俱潆涧倚坡，且上且折。
yòu lián dù liù qiáo gòng qī lǐ shuǐ fèn liǎng pài lái yī dōng nán yī dōng běi jù chéng xuán liú qiáo bù fù néng shī suì cóng zhōng pō niè jùn pán chuí dèng ér shàng
又连度六桥，共七里，水分两派来，一东南，一东北，俱成悬流，桥不复能施，遂从中坡蹑峻，盘垂磴而上。
qū zhé bā lǐ gāng jǐ shāo píng yǒu lú sān yíng héng yú gāng shàng yuē chá ān tǔ rén yòu hū wèi pú mán zhài ér shí wú zhài yě
曲折八里，冈脊稍平，有庐三楹横于冈上，曰茶庵，土人又呼为蒲蛮寨，而实无寨也。
yǒu yī dào liú yuè míng yú zhōng
有一道流瀹茗于中。
yú zhī qián lù wú jū lú nǎi chū fàn jiù zhī ér dàn
余知前路无居庐，乃出饭就之而啖。
yòu běi shàng shǐ lín běi kēng hòu lín nán kēng shǐ pī xiá shè shuǐ hòu niè dèng pán jí shí lǐ nǎi dōng dēng lǐng āo
又北上，始临北坑，后临南坑，始披峡涉水，后蹑磴盘脊，十里，乃东登岭坳。
jì zhì lǐng tóu yǔ shì pāng tuó suí liú nán xià ruò qí yù lóng ér lǎn cāng hǎi zhě
既至岭头，雨势滂沱，随流南下，若骑玉龙而揽沧海者。
nán xià sān lǐ yǔ hū zhōng zhǐ yún mái yáo dí
南下三里，雨忽中止，云霾遥涤。
yòu èr lǐ suì suí xī xiá xià zhuì xiá chuān jīng lù jì méng róng yǔ fù lián mián
又二里，遂随西峡下，坠峡穿箐，路既蒙茸，雨复连绵。
yòu wǔ lǐ cóng jīng dǐ tà bō suí liú chū
又五里，从箐底踏波随流出。
yòu nán wǔ lǐ shāo dōng yú yī dōng zhàng xi tū zhī pō
又南五里，稍东，逾一东障西突之坡。
cóng qí nán zhuì pō zhí xià zhě sān lǐ fù suí xiá yǐ dōng zhàng zhī zhī nán xiàng xíng qí xi zhōng hè shāo kāi liú jiàn chéng xī
从其南坠坡直下者三里，复随峡倚东障之支南向行，其西中壑稍开，流渐成溪。
èr lǐ yǔ yì dà zhān tǐ tú zú zú huá bù néng dìng shàng xiǎn shè liú suí qǐ suí pū
二里，雨益大，沾体涂足，足滑不能定，上险涉流，随起随仆。
rú shì zhě sān sì lǐ tóu mù jì shāng sì zhī shòu bìng yī shí wú kě rú hé
如是者三四里，头目既伤，四肢受病，一时无可如何。
yǔ shǎo zhǐ yòu dōng nán wǔ lǐ wù shāo dōng qū nǎi jié wù ér dù yī qiáo
雨少止，又东南五里，坞稍东曲，乃截坞而度一桥。
qiáo xià shuǐ suī xiōng yǒng hún zhuó qí shì yóu wèi dà jǐn héng mù ér dù
桥下水虽汹涌浑浊，其势犹未大，仅横木而度。
zhì shì cóng xī xi suí xī shān xíng xī bī dōng zhàng shān qù
至是从溪西随西山行，溪逼东障山去。
fù yú pō zhuì jīng xiàng dōng nán xià wǔ lǐ yòu dōng nán pán yī pō xià shè yī jīng
复逾坡坠箐向东南下，五里，又东南盘一坡，下涉一箐。
yòu wǔ lǐ zhuǎn pō nán yè jiān de wò fó sì yǐ mù
又五里，转坡南，腋间得卧佛寺，已暮。
jí rù qí chú suǒ huǒ zhì yī chuī tāng dàn suǒ cún xié fàn shēn yè ér wò qí běi lóu
急入其厨，索火炙衣，炊汤啖所存携饭，深夜而卧其北楼。
shí qī rì chen qǐ jué liáng
十七日晨起绝粮。
jì cǐ dì qù jùn bù guò sān shí yú lǐ yǔ qián dōng zì xiǎo zhài guī xiāng sì suì kōng fù xíng
计此地去郡不过三十余里，与前东自小寨归相似，遂空腹行。
réng zài shàng yán diàn zài xià chí xuān yī píng tiào zhī
仍再上岩殿，再下池轩，一凭眺之。
dōng nán lǐ xǔ guò yī xiǎo shì shǐ yǒu èr jiā dàng lù shì wèi shuì sī
东南里许，过一小室，始有二家当路，是为税司。
yòu nán bā lǐ guò lóng wáng táng xiá jiē yǐ xī shān xíng
又南八里，过龙王塘峡，皆倚西山行。
yòu dōng nán wǔ lǐ guò láng yì cūn cūn xi yǒu lù yú lǐng wèi qīng jiāng bà dǎ láng dào
又东南五里，过郎义村，村西有路逾岭，为清江坝、打郎道。
yòu nán èr shí lǐ zhì jùn chéng běi tōng huá mén wài jí suí chéng běi jiàn xī shàng
又南二十里，至郡城北通华门外，即随城北涧西上。
èr lǐ rù rén shòu mén yóu xīn chéng jiē yī lǐ yú guò fǎ míng sì qián xi dǐ liú guǎn
二里入仁寿门，由新城街一里余，过法明寺前，西抵刘馆。
yú chū nǐ zhì gān hǎi zi yī xiǔ jí hái zhì shì yòu shí sān rì yǐ
余初拟至干海子一宿即还，至是又十三日矣。
guǎn qián lǎo yù yǐ pān lián huá suǒ liú zhé yí bìng huì zhēn táo dào suǒ kuì diǎn bì yú qiě wèi shǎn zhī yuàn shǐ rén yǐ shū yí shù cì lái hou
馆前老妪以潘莲华所留折仪、并会真陶道所馈点畀余，且谓闪知愿使人以书仪数次来候。
gài zhī yuàn wǎng xiān yíng zǔ xiān de mù dì kǒng yú dōng fǎn jí liú shǐ xiāng dài yě
盖知愿往先茔祖先的墓地，恐余东返，即留使相待也。
xià wǔ ān rén lái shù yǔ xī tóng shǎn lái dǐ mù nǎi bié
下午安仁来，俞禹锡同闪来，抵暮乃别。
shí bā rì yú wò wèi qǐ mǎ yuán zhēn tóng qí cóng xiōng lái hou
十八日余卧未起，马元真同其从兄来候。
yú yà qí zǎo
余讶其早。
yuē jí zài běi lín ér jiǔ bù zhī
曰：“即在北邻，而久不知。
zuó mù yǔ xī yán shǐ zhī zhī
昨暮禹锡言，始知之。
qiě zhī yǔ lǎo fù yuē ér bù cóng sōng pō fǎn néng bù shǐ lǎo fù pàn wàng yé
且知与老父约，而不从松坡返，能不使老父盼望耶？
yú shǐ zhī wèi tài lù nǎi láng
”余始知为太麓乃郎。
tài lù suī yán qí zhǎng zǐ dú shū chéng zhōng ér bù zhī jí yǔ liú guǎn bìng yě
太麓虽言其长子读书城中，而不知即与刘馆并也。
yǔ xī yāo fàn chū qí yuè shǎn tài wēng jiàng jī jiù shí qiú shén jiàng shì yǔ xiāng shì lù zhī mù nǎi fǎn
禹锡邀饭，出其岳闪太翁降乩ｊī旧时求神降示语相示，录之，暮乃返。
shǎn zhī yuàn shǐ yǐ zhī yuàn shū yí bìng suǒ liú jiǎn zhá lái qiě wèi yú zuò shū yǔ yáng yún zhōu
闪知愿使以知愿书仪并所留柬札来，且为余作书与杨云州。
shí jiǔ rì shǎn tài shǐ shǒu shū hou xù jì wǔ nǎi fù zhī
十九日闪太史手书候叙，既午乃赴之。
liú kuǎn xi shū shè xiǎo tíng jiān chū dǒng tài shǐ yī juàn yī cè xiāng shì shū huà jiē jiā yòu chū dà lǐ cāng shí píng zhì zuò jiān
留款西书舍小亭间，出董太史一卷一册相示，书画皆佳，又出大理苍石屏置座间。
lìng mì xiān jī zōng yuè tāng yǐ zuǒ fàn
另觅鲜鸡葼瀹汤以佐饭。
shēn yè nǎi guī guǎn
深夜乃归馆。
zhī ān rén suǒ hou shǎn xù yǐ de ān rén jiāng fǎn mìng lì jiāng yǐ
知安仁所候闪《序》已得，安仁将反命丽江矣。
èr shí rì zuò shū bìng cuì shēng bēi tuō ān rén shī jī sòng lì jiāng mù gōng
二十日作书并翠生杯，托安仁师赍送丽江木公。
èr shí yī rì mìng gù pū wǎng mǎ nǎo shān qǔ shí shù qiě yǐ shī yuē xiè dào qiàn mǎ yuán kāng
二十一日命顾仆往玛瑙山取石树，且以失约谢道歉马元康。
èr shí èr rì yǔ yǔ xī tóng shǎn tài shǐ lái yù zuò jìng rì shì yí jiǔ yí yáo wèi lián jù zhī yǐn
二十二日雨，禹锡同闪太史来寓，坐竟日，贳移酒移肴，为联句之饮。
èr shí sān rì zǎo mǎ yuán zhēn yāo fàn
二十三日早，马元真邀饭。
yǐ gù nú wǎng mǎ nǎo shān yǔ xī zhī yú wú rén jù cān gù lìng yuán zhēn yāo yú yě
以顾奴往玛瑙山，禹锡知余无人具餐，故令元真邀余也。
xiān shì zì qīng shuǐ guān yù yǔ shòu hán shòu diē qiě shòu jī lián rì tǐ shén bù ān yù yǐ hàn fā zhī
先是自清水关遇雨，受寒受跌，且受饥，连日体甚不安，欲以汗发之。
fāng fù shì qǔ yào ér yǔ xī zhī yú pū wèi guī zài lái yāo yú nǎi zhì yào ér fù zhī suì tòng yǐn
方赴市取药，而禹锡知余仆未归，再来邀余，乃置药而赴之，遂痛饮。
rù yè yuán zhēn bèi xiān qù yú jìng wò yǔ xī zhāi
入夜，元真辈先去，余竟卧禹锡斋。
yǔ xī xié fu bèi dān bèi lián tà qiě yǐ xīn mián bèi fù yú bèi rù jù lì shén
禹锡携袱ｆú被单被连榻，且以新绵被覆余，被褥俱丽甚。
yú yǐ zuì hòu jué zhēng zhēng yǒu hàn yì yǐn bèi méng miàn hàn chū rú yǔ míng rì suì huò rán xìn hu jiā kuàng sī mián zhī shèng yú yào shí yě
余以醉后觉蒸蒸有汗意，引被蒙面，汗出如雨，明日遂霍然，信乎挟纩丝棉之胜于药石也。
èr shí sì rì hái yù
二十四日还寓。
yè shēn ér gù nú fǎn
夜深而顾奴返。
yǐ mǎ yuán kāng jiàn yú bù fǎn qīn wǎng sōng pō xún zōng jì gù liú dài sān rì ér hòu guī yě
以马元康见余不返，亲往松坡询踪迹，故留待三日而后归也。
èr shí wǔ rì shǎn tài shǐ yǐ suǒ zuò cháng gē zèng gèng kuì yǐ jìn
二十五日闪太史以所作长歌赠，更馈以赆。
qí gē shén chàng ér zì huà qiú jìng yǒu fǎ zhēn kě yǔ shí zhāi zèng yú qī yán gē bìng juān wèi hé bì
其歌甚畅，而字画遒劲有法，真可与石斋赠余七言歌并镌为合璧。
yǐ ér shù yǔ xī yòu shǐ rén lái yāo yí yù
已而俞禹锡又使人来邀移寓。
yú nǎi lìng gù pū yǐ shí shù wǎng shì zhī xiāng yǔ zhǐ zhǎng pāi shǒu jiào hǎo wèi yì jīng qí
余乃令顾仆以石树往视之，相与抵掌拍手叫好为异惊奇。
yǐ ér wǎng xiè tài shǐ zhī cì tài shǐ yì wèi suǒ guān suì cóng yǔ xī chù sòng wǎng guān zhī
已而往谢太史之赐，太史亦为索观，遂从禹锡处送往观之。
èr shí liù rì yǔ xī chen zhì yù yāo yú yí wǎng qí zhāi
二十六日禹锡晨至寓，邀余移往其斋。
yú gǎn qí yì cóng zhī
余感其意，从之。
bǐ zhì ér zhī yuàn guī jí tóng wǎng wù qiě yǔ zhī bié zhī cǐ hòu yǐ fú què jí fú sāng shì yǔ tài shǐ jù yǒu kū qì zhī āi bù fù jiàn kè yě
比至而知愿归，即同往晤，且与之别，知此后以服阕ｑｕè即服丧事，与太史俱有哭泣之哀，不复见客也。
bǐ chū mén tài shǐ fù lìng rén xún jìng wén míng hào sì míng gài wèi jìng wén zuò míng yǐ wán jiāng yù shū yǐ jiè yú yě
比出门，太史复令人询静闻名号寺名，盖为静闻作铭已完，将欲书以界余也。
gèng wèi yú shí shù shén qí kǒng zhì yuǎn bù biàn yù liú zhī zhāi tóu yǐ yì qīng fēng
更谓余，石树甚奇，恐致远不便，欲留之斋头，以挹清风。
yú wèi cǐ shí dé tiān lù shí qú zhī gōng shén xìng dàn yú shí jiāo bù gù hé
余谓“此石得天禄石渠之供甚幸，但余石交不固何”。
zhī yuàn yuē cǐ zhèng suǒ wèi shí jiāo yǒu yì jiān gù de péng yǒu yě
知愿曰：“此正所谓石交友谊坚固的朋友也。
suì zhì shí ér bié
”遂置石而别。
yú réng hái liú guǎn zuò jì jìng rì
余仍还刘馆，作纪竟日。
wǎn hái sù yú shù
晚还宿于俞。
jì wò tài shǐ yǐ jìng wén míng lái cì wèi míng rì wǔ gǔ jì xiān bù gǎn yǔ wài shì yě
既卧，太史以静闻铭来赐，谓明日五鼓祭先，不敢与外事也。
èr shí qī rì yú zài hái liú guǎn yí suǒ wèi jǐn yí zhě
二十七日余再还刘馆，移所未尽移者。
bìng yǐ yín wǔ qián bì yǔ xī mǎi jī zōng liù jīn
并以银五钱畀禹锡，买鸡葼六斤。
shī shén yǔ xī wèi zài zhēng zhī fèng dài yǐ zhù yān
湿甚，禹锡为再蒸之，缝袋以贮焉。
nǎi wèi yú dìng wǎng shùn níng fu
乃为余定往顺宁夫。
èr shí bā rì fu zhì yù xíng yǔ xī gù liú nǎi zuò yǔ xī zhāi tóu yuè huán hún jì jìng rì ér jǐn
二十八日夫至欲行，禹锡固留，乃坐禹锡斋头阅《还魂记》，竟日而尽。
wǎn zhuó suì zuì
晚酌遂醉。
yè dà yǔ
夜大雨。
èr shí jiǔ rì chen yǔ shí zuò shí zhǐ
二十九日晨，雨时作时止。
dài fàn dài fu jiǔ zhī nǎi bié yǔ xī
待饭待夫，久之乃别禹锡。
shì mǎ yuán zhēn shǎn tài shǐ yì lái sòng
适马元真、闪太史亦来送。
suì chū nán mén cóng dà dào nán èr lǐ zhì jiā lù cūn jū zhī jiē suì fēn lù yóu dōng qí dāng píng wù zhōng nán xíng xi yǔ shā hé zhī dào xiāng wàng
遂出南门，从大道南二里，至夹路村居之街，遂分路由东岐，当平坞中南行，西与沙河之道相望。
wǔ lǐ guò shén jì qiáo
五里，过神济桥。
qí nán jū lú lián gèn shì wèi zhū gě yíng zhū gě zhī cí zài yān dōng xiàng pō xiǎo
其南居庐连亘，是为诸葛营，诸葛之祠在焉，东向，颇小。
yòu nán wéi dōng yuè miào pō jù yì dōng xiàng
又南为东岳庙，颇巨，亦东向。
yòu nán wǔ lǐ wèi dà shù dūn yì duō jū lú cūn zhī běi yǒu xiǎo xī dōng nán liú cūn zhī nán yǒu xiǎo xī dōng běi liú hé yú cūn zhī dōng ér dōng qù cǐ liǎng liú jí wò shī wō zhī shuǐ yě
又南五里，为大树墩，亦多居庐，村之北有小溪东南流，村之南有小溪东北流，合于村之东而东去，此两流即卧狮窝之水也。
yòu nán sān lǐ yǒu shuǐ zì xi yán nán pō ér dōng cǐ nǎi āo zi pù dōng zhù zhī shuǐ xiǎo shí qiáo kuà qí shàng
又南三里，有水自西沿南坡而东，此乃坳子铺东注之水，小石桥跨其上。
yuè qiáo nán shàng pō lù fēn wèi sān yī xī nán xiàng tài shān zhī lù yī dōng nán wèi shí diān yáo guān zhī dào yī zhí dōng wèi yǎng yì dào
越桥南上坡，路分为三：一西南向大山之麓，一东南为石甸、姚关之道，一直东为养邑道。
yú shì zhí dōng xíng pō shàng
于是直东行坡上。
sān lǐ yǒu xiǎo xī zì nán ér běi cǐ yì zì xī nán ér lái zhì cǐ běi zhù ér rù yú dōng xī tóng dōng xiàng luò shuǐ kēng zhě qí yuán dāng chū yú lěng shuǐ guǎn
三里，有小溪自南而北，此亦自西南而来，至此北注而入于东溪，同东向落水坑者，其源当出于冷水管。
yú shì xià yuè yī mù qiáo fù dōng shàng pō pō běi yǒu cūn yǐ zhī qí de wèi sān tiáo gōu
于是下越一木桥，复东上坡，坡北有村倚之，其地为三条沟。
yóu pō dōng dōng nán xià ér fù shàng sān lǐ yuè yī gāng yǒu liǎng sān jiā dàng gāng tóu shì wèi hú jiā pō
由坡东东南下而复上，三里，越一冈，有两三家当冈头，是为胡家坡。
yuè gāng ér dōng sān lǐ yòu xià yǒu shuǐ zì nán ér běi nán wù shāo kāi xià pán wèi tián yǒu shù jiā yǐ nán gāng shì wèi ā jīn
越冈而东，三里又下，有水自南而北，南坞稍开，下盘为田，有数家倚南冈，是为阿今。
guò ā jīn fù dōng shàng sān lǐ qí nán wù shuǐ suì fēn dōng xī xià
过阿今，复东上三里，其南坞水遂分东西下。
yòu dōng wǔ lǐ nǎi fàn
又东五里，乃饭。
yòu sān lǐ shāo xià wèi yǎng yì
又三里稍下，为养邑。
nán yǒu wù pán ér wèi tián běi zhèng duì bǐ jià shān zhī nán chuí yǒu shù jiā dàng wù
南有坞盘而为田，北正对笔架山之南垂，有数家当坞。
rì cái xià wǔ ér qián wú zhǐ chù suì sù
日才下午，而前无止处，遂宿。
sān shí rì diàn fù jī míng qǐ chuī píng míng yú qǐ ér fàn chū diàn dōng nán xíng
三十日店妇鸡鸣起炊，平明余起而饭，出店东南行。
shāo xià dù nán lái xiǎo xī jí shàng pō dōng yú nán zhuǎn jí yǎng yì dōng huán zhī zhī yě
稍下，渡南来小溪，即上坡东逾南转，即养邑东环之支也。
yǒu gōng guǎn dāng pō xi kàn hè zhōng tián lú lì lì
有公馆当坡，西瞰壑中，田庐历历。
chē yú pō ér xià yòu shè yī xiǎo wù ér dōng shàng pō suì xíng gāng tóu gòng wǔ lǐ
车逾坡而下，又涉一小坞而东上坡，遂行冈头，共五里。
lù fēn èr qí yī dōng nán zhě wèi xī yì dào
路分二岐：一东南者，为西邑道；
yī xī běi zhě wéi shān hé bà dào
一西北者，为山河坝道。
xiān shì wèn dào duō yán yóu xī yì yú bā jiāo lǐng dá yì dēng yǒu rè shuǐ cóng shí pán zhōng yì chū qí chù yǒu dà dào tōng shùn níng
先是问道，多言由西邑逾芭蕉岭达亦登，有热水从石盘中溢出，其处有大道通顺宁。
yú yù cóng zhī ér yǎng yì diàn zhǔ yán wǎng xī yì lù jìn ér shān xī wú qiáo jīn yǔ hòu wú qiáo shuǐ zhǎng nán dù
余欲从之，而养邑店主言，往西邑路近，而山溪无桥，今雨后无桥，水涨难渡；
dāng zhé ér běi yóu shān hé bà dù qí xià liú réng yóu kū kē ér dá yì dēng wèi biàn
当折而北，由山河坝渡其下流，仍由枯柯而达亦登为便。
zhì shì jiàn tóng háng zhě jù bù zǒu xī yì ér zǒu shān hé bà yú yì cóng zhī
至是，见同行者俱不走西邑而走山河坝，余亦从之。
suì xī běi liǎng shè xiǎo wù èr lǐ yú shēng pō ér dōng suì xún yǒng chāng xī nán yá xíng
遂西北两涉小坞，二里余，升坡而东，遂循永昌溪南崖行。
xī qiàn yá dǐ zhǐ jiàn běi yá xuē bì xià qiàn ér yóu bú jiàn shuǐ
溪嵌崖底，止见北崖削壁下嵌，而犹不见水。
yòu dōng èr lǐ shāo xià jiàn shuǐ qiàn yá dǐ rú yī xiàn suì dōng jiàn qí mén duì shù rú xuē mén wài huán chóu pán cuò xī liú qū zhé qí zhōng yǒu cūn yǐ běi yá zhī dōng jí luò shuǐ zhài yě
又东二里稍下，见水嵌崖底如一线，遂东见其门对束如削，门外环畴盘错，溪流曲折其中，有村倚北崖之东，即落水寨也。
qí nán yá zhī jiā xī wèi chuān zhě dōng tū rú jù shī shuǐ cóng qí běi chū lù cóng qí nán xià
其南崖之夹溪为川者，东突如踞狮，水从其北出，路从其南下。
bàn lǐ suì yóu shī yè xià jiàng lù shén bī zè bàn lǐ dǐ shī lù
半里，遂由狮腋下降，路甚逼仄，半里，抵狮麓。
yòu dōng bàn lǐ yī xī zì nán wù lái yǒu bà yàn qí shàng liú yǒu qiáo kuà qí xià liú
又东半里，一溪自南坞来，有坝堰其上流，有桥跨其下流。
dù qiáo dōng xíng tián chéng jiān zhù shén
度桥东行田塍间，泞甚。
yī lǐ dēng wù dōng gāng nán xíng
一里，登坞东冈南行。
yī lǐ jiàn wù xi yǒu pù guà xi yá lì liǎng céng ér xià zhù wù zhōng nán lái zhī xī
一里，见坞西有瀑挂西崖，历两层而下，注坞中南来之溪。
lù gé duì zhī dōng xiàng rù xiá yǔ dà zhì
路隔对之，东向入峡，雨大至。
èr lǐ yú lǐng tóu yǒu lù xī nán lái hé shān tóu kēng wā páng cuò luàn shuǐ jiāo liú
二里，逾岭头，有路西南来合，山头坑洼旁错，乱水交流。
yòu dōng sān lǐ zài dù kēng āo pán ér dōng běi xíng
又东三里，再度坑坳，盘而东北行。
qí xià yǒu kēng pò shí sōu yá yì tū ér běi zhù
其下有坑，破石搜崖，亦突而北注。
suí zhī yī lǐ yú nǎi dōng xià yuè qí liú
随之一里余，乃东下越其流。
yòu dōng běi shàng bàn lǐ jiàn dōng wù yòu yǒu xiǎo shuǐ zì dōng ér xī xiàng yǔ nán lái zhī xī hé yú běi yá xià
又东北上半里，见东坞又有小水自东而西向，与南来之溪合于北崖下。
běi yá chún shí sǒng qǐ qí shàng shù mù cōng yù ér xià zé yǒu xué fú ér àn zhuì èr shuǐ zhī suǒ cóng rù yě
北崖纯石耸起，其上树木葱郁，而下则有穴，伏而暗坠，二水之所从入也。
yòu dōng xiàng shàng lǐng bàn lǐ yú qí jí
又东向上岭，半里，逾其脊。
xíng lǐng tóu bàn lǐ shǐ jiàn dōng hè yǒu tián xià pán qí dōng fù yǒu shān jiā zhī
行岭头半里，始见东壑有田下盘，其东复有山夹之。
lù cóng lǐng shàng zhuǎn ér nán xíng yī lǐ yú ér xià
路从岭上转而南行，一里余而下。
xià bàn lǐ qí wù zì nán ér běi shuǐ yì jīng zhī
下半里，其坞自南而北，水亦经之。
dù qiáo sù liú ér nán èr lǐ nán wù shāo kāi shì wèi wǔ mǎ
度桥溯流而南，二里，南坞稍开，是为五马。
qí xī nán hè zhōng jū lú pō duō dōng pō shàng yì yǒu sì wǔ jiā jū lù zuǒ
其西南壑中居庐颇多，东坡上亦有四五家居路左。
pō nán yǒu yī kēng zì dōng xiá chū yǒu xiǎo shuǐ cóng qí zhōng zhù xī nán hè
坡南有一坑，自东峡出，有小水从其中注西南壑。
xià kēng shè qí shuǐ zhī nán sù zhī dōng shàng
下坑，涉其水之南，溯之东上。
lǐ yú suí xiá nán zhuǎn ér kēng zhōng shuǐ suì qióng yǒu jí zì dōng ér xi
里余，随峡南转，而坑中水遂穷，有脊自东而西。
dù jí nán fù zhuì kēng ér xià cóng jí dōng xíng zhuǎn kēng dōng zhī yá
度脊南，复坠坑而下，从脊东行，转坑东之崖。
qí xià yì qiàn ér chéng hè hè zhōng yì yǒu rén jiā yǐn yú shēn yá zhòng jīng zhī jiān dàn wén jī míng chōng xiǎng ér yǐ
其下亦嵌而成壑，壑中亦有人家，隐于深崖重箐之间，但闻鸡鸣舂响而已。
dōng kēng jì jǐn cóng qí shàng shè wù shēng gāng jiàn gāng nán yī fēng tè sǒng ér zhuó lì bái wù piān lóng qí bàn nǎi dōng lái jí shàng shí fēng zhī céng qǐ zhě
东坑既尽，从其上涉坞升冈，见冈南一峰特耸而卓立，白雾偏笼其半，乃东来脊上石峰之层起者。
yóu qí běi chuān āo ér dōng gòng èr lǐ ér dǐ āo zhōng zhī jí
由其北穿坳而东，共二里而抵坳中之脊。
yǒu jù shí dāng jí ér zhōng jù qí gāo jí zhàng dà yì rú zhī qí shàng yǒu kǒng dà jí chǐ shēn yì rú zhī zhōng zhù shuǐ jí qí bàn bù hé bù yíng zhèng yǔ āi láo jīn jǐng zhī kǒng xiāng sì
有巨石当脊而中踞，其高及丈，大亦如之，其上有孔，大及尺，深亦如之，中贮水及其半，不涸不盈，正与哀牢金井之孔相似。
jù dà shí ér fàn
踞大石而饭。
tǔ rén jí míng cǐ lǐng wèi dà shí tou
土人即名此岭为大石头。
cóng shí dōng xià wù zhōng dào fēn wéi èr yī yóu dōng xiàng yú gāng zhě wèi dà dào shāo yū ér dá dà xī yí
从石东下坞中，道分为二：一由东向逾冈者，为大道，稍迂而达大腊彝；
yī yóu dōng nán xià xiá zhě wèi jié dào shāo jìn ér dǐ xiǎo xī yí
一由东南下峡者，为捷道，稍近而抵小腊彝。
cǐ jiē kū kē shǔ zhài yě
此皆枯柯属寨也。
nǎi yóu xiá zhōng xià yú shì shí yá nán tū cóng jīng jiāo yíng běi qiàn wèi xiá nán sǒng wèi yá
乃由峡中下，于是石崖南突，丛箐交萦，北嵌为峡，南耸为崖。
èr lǐ xíng nán gāng zhī shàng
二里，行南冈之上。
yòu èr lǐ pán gāng zuǐ ér nán qí dōng xiá zhōng píng zhuì nán rào
又二里，盘冈嘴而南，其东峡中，平坠南绕。
gài yóu cǐ zuǐ dōng zhuì qí xià jiē xuē yá gù lù yòu fēn wéi èr yī yóu yá xià xún yá gēn nán zhuǎn yī yóu yá shàng niè yá duān nán qǔ
盖由此嘴东坠，其下皆削崖，故路又分为二：一由崖下循崖根南转，一由崖上蹑崖端南曲。
nǎi cóng yá duān nán yú shí xì ér xià yī lǐ réng suí nán pō dōng zhuǎn
乃从崖端南逾石隙而下，一里，仍随南坡东转。
hái kàn suǒ yú zhī yá bì lì xià qiàn qí xià pán wèi shēn wù yá gēn yǒu quán cóng cóng chū xué jiān xiǎo lù zhī xià pán zhě yīn zhī
还瞰所逾之崖，壁立下嵌，其下盘为深坞，崖根有泉淙淙出穴间，小路之下盘者因之；
yáo wàng běi yá shān gāng pái tà dōng chū dà dào zhī dōng zhì zhě yīn zhī
遥望北崖山冈，排闼东出，大道之东陟者因之。
yú píng xíng nán gāng yòu dōng yī lǐ xià pán zhī xiǎo lù yú gāng lái hé
余平行南冈，又东一里，下盘之小路逾冈来合。
yòu dōng yī lǐ yú nán gāng fù dōng tū lù xià qí běi yè jiān
又东一里余，南冈复东突，路下其北腋间。
fù pán āo dōng shàng bàn lǐ dēng dōng gāng zhī nán pō shǐ dōng jiàn kū kē zhī chuān yǔ dōng shān xiāng jiā ér wèi jiàn qí xi dǐ
复盘坳东上半里，登东冈之南坡，始东见枯柯之川，与东山相夹，而未见其西底。
yòu xī nán jiàn lǐng tóu yī fēng wù tū chā yún wù zhōng rú dà shì zhī pī luò ér zuò zhě shǎn shuò chū mò tíng tíng dú shàng nǎi nán lái jí shàng zhī fēng bù zhī qí wèi hé míng yě
又西南见岭头一峰，兀突插云雾中，如大士之披络而坐者，闪烁出没，亭亭独上，乃南来脊上之峰，不知其为何名也。
yòu dōng yī lǐ fù zhuǎn gāng zhī běi pō dōng xià yī lǐ yǒu sì wǔ jiā yǐ gāng ér jū shì wèi xiǎo xī yí
又东一里，复转冈之北坡，东下一里，有四五家倚冈而居，是为小腊彝。
zhòng yù xià pō wèn yì dēng dào tǔ rén xíng rén jiē yán xià pō zhì jiāng qiáo bù kě zhǐ sù yì wú jū tíng zhī jiā xún jiāng ér nán zhì yì dēng qiě wǔ liù shí lǐ shí yǐ bù jí ér tú wú kě sù bì zhǐ yú shì
众欲下坡问亦登道，土人行人皆言下坡至江桥不可止宿，亦无居停之家，循江而南至亦登，且五六十里，时已不及，而途无可宿，必止于是。
shí cái guò wǔ suì xié zhǐ ér zhǐ
时才过午，遂偕止而止。
xìng zhǔ rén yáng xìng zhě zhī jiāng liú zhī yuán wěi dào lù zhī qū zhé xún zhī wú bù shí qiě zhī yì pán wēn quán
幸主人杨姓者，知江流之源委，道路之曲折，询之无不实，且知溢盘温泉。
bù zài yì dēng ér zài jī fēi
不在亦登而在鸡飞。
nǎi zhǐ ér zuò jì dǐ mù ér wò
乃止而作纪，抵暮而卧。