gēng wǔ nián chūn zhāng zhōu sī lǐ shū cù fù shǔ
庚午（1630年）春，漳州司理叔促赴署。
yú nǐ shì nián zàn zhǐ yóu jī ér zhāng nán zhī shǐ luò yì yú dào shū zǔ niàn é wēng gāo nián mào shǔ zuò cù yú jiā suì yǐ qī yuè shí qī rì qǐ xíng
余拟是年暂止游屐，而漳南之使络绎于道，叔祖念莪翁，高年冒暑，坐促于家，遂以七月十七日启行。
èr shí yī rì dào wǔ lín
二十一日到武林。
èr shí sì rì dù qián táng jí qián táng jīn qián táng jiāng bō píng bù gǔ yuán yì zhǐ yǒu zhòu wén de shā jí chù zhǐ zuò zhòu rú lǚ píng dì
二十四日渡钱唐即钱塘，今钱唐江，波平不谷hú原意指有绉纹的纱，即处只作“皱”，如履平地。
èr shí bā rì zhì lóng yóu mì de qīng hú zhōu qù qú shàng èr shí lǐ pō yú zhāng shù tán
二十八日至龙游，觅得青湖舟，去衢尚二十里，泊于樟树潭。
sān shí rì guò jiāng shān dǐ qīng hú nǎi shě zhōu dēng lù
三十日过江山，抵青湖，乃舍舟登陆。
xún xī mì shèng de shí yá yú běi zhǔ
循溪觅胜，得石崖于北渚。
yá lín huí lán chéng tán shù qí zhǐ xì zhui mào shù shí sè qīng bì sēn sēn yǒu fú róng chū shuǐ tài
崖临回澜，澄潭漱其址，隙缀茂树，石色青碧，森森有芙蓉出水态。
sēng jié kǎn yī zhī pō jué yōu shèng
僧结槛依之，颇觉幽胜。
yú jù zuò shí shàng yǒu liú duì yǔ zhě yī jiàn rú gù yīn wèi yú yán jiāng shān běi èr shí lǐ yǒu zuǒ kēng yán shí qí guǐ tàn yōu zhī jī bù kě bù yī guò
余踞坐石上，有刘对予者，一见如故，因为余言：“江山北二十里有左坑，岩石奇诡，探幽之屐，不可不一过。
yú xīn rán fǎn yù yǐ xià wǔ bù chéng xíng
”余欣然返寓，已下午，不成行。
bā yuè chū yī rì mào yǔ xíng sān shí lǐ
八月初一日冒雨行三十里。
yí lù wàng jiāng láng piàn shí zhǐ chǐ bù kě jiàn
一路望江郎片石，咫尺不可见。
xiān nǐ dēng qí xià bǐ zhì lù kǒu bù guǒ méi yǒu chéng gōng
先拟登其下，比至路口，不果没有成功。
yuè shān gāng lǐng sù yú bǎo ān qiáo
越山坑岭，宿于宝安桥。
chū èr rì dēng xiān xiá yuè xiǎo gān lǐng jìn wù yǐ shōu wéi yuǎn fēng màn bù kě jiàn
初二日登仙霞，越小竿岭，近雾已收，惟远峰漫不可见。
yòu shí lǐ fàn yú èr shí bā dōu
又十里，饭于二十八都。
qí dì dōng nán yǒu fú gài shān kuà zhè mǐn jiāng xī sān xǐng qú chù xìn níng sì fǔ zhī jìng wēi zhì xiān xiá lí lǐng jiān wèi zhū fēng guān
其地东南有浮盖山，跨浙、闽、江西三省衢、处、信、宁四府之境，危峙仙霞、犁岭间，为诸峰冠。
fēng lǐng xī chuí bì lǐng dōng zhàng lí lǐng zé qí nán àn yě
枫岭西垂，毕岭东障，梨岭则其南案也；
guài shí ná yún fēi xiá xuē cuì
怪石拿云，飞霞削翠。
yú měi nán guò xiǎo gān běi yú lí lǐng yáo zhān fēng cǎi zhé wèi shén wǎng
余每南过小竿，北逾梨岭，遥瞻丰采，辄为神往。
jì fàn xìng bù néng è zhǐ biàn xún dēng shān dào
既饭，兴不能遏止，遍询登山道。
yī mù rén yán yóu dān fēng lǐng ér zhǐ wèi dà dào ér yuǎn
一牧人言：“由丹枫岭而止，为大道而远；
yóu èr shí bā dōu xī qiáo zhī zuǒ yuè lǐng jīng bái huā yán shàng dào xiǎo ér jìn
由二十八都溪桥之左越岭，经白花岩上，道小而近”。
yú wén bái huā yán yì xǐ jí yū dào qiě qū zhī kuàng qí jìn yě
余闻白花岩益喜，即迂道且趋之，况其近也！
suì yuè qiáo nán xíng shù shí bù jí yóu zuǒ xiǎo lù dēng lǐng
遂越桥南行数十步，即由左小路登岭。
sān lǐ xià lǐng zhé ér nán dù yī xī yòu sān lǐ zhuǎn rù nán wù jí fú gài shān běi lù cūn yě
三里下岭，折而南，渡一溪，又三里，转入南坞，即浮盖山北麓村也。
fēn xī cuò lǐng zhú mù qīng yōu lǐ hào jīn zhú yún
分溪错岭，竹木清幽，里号金竹云。
dù mù qiáo yóu yè zhǐ zhě lí mén rù qǔ xiǎo jí ér dēng
度木桥，由业纸者篱门入，取小级而登。
chū jiē tián qí gāo dié jiàn jiàn zhí jī wēi yá
初皆田畦高叠，渐渐直跻危崖。
yòu wǔ lǐ dà shí lěi luò qí zhì xīng luō sōng zhú yǔ shí zhēng xì
又五里，大石磊落，棋置星罗，松竹与石争隙。
yǐ rù shèng de zhú shēn shí zhuǎn zhōng zhì yī ān jí bái huā yán yě
已入胜地，竹深石转，中峙一庵，即白花岩也。
sēng zhǐ qí hòu shān jué dǐng luán shí shén qí
僧指其后山绝顶，峦石甚奇。
ān zhī yòu gāng huán zhuǎn ér zuǒ wèi lǐ shān ān
庵之右冈环转而左，为里山庵。
yóu lǐ shān yuè gāo gāng liǎng chóng zhuǎn xià shān zhī yáng zé dà sì yě
由里山越高冈两重，转下山之阳，则大寺也。
yòu yǒu lí jiān dǐng zuǒ yǒu shí lóng dòng qián kàn lí lǐng kě fǔ ér xié yǐ
右有梨尖顶，左有石龙洞，前瞰梨岭，可俯而挟矣。
yú nǎi cóng qí yòu èr lǐ qì lǐ shān ān
余乃从其右，二里，憩里山庵。
lǐ shān zhì dà sì yuē qī lǐ lù xiǎo ér jùn
里山至大寺约七里，路小而峻。
xiān jī yī gāng yuē èr lǐ gāng shì běi chuí
先跻一冈，约二里，冈势北垂。
yuè qí dōng wù xià shuǐ jiē dōng liú jí pǔ chéng jiè
越其东，坞下水皆东流，即浦城界。
yòu nán shàng yī lǐ yuè yī gāng xún qí zuǒ ér shàng shì wèi shī fēng
又南上一里，越一冈，循其左而上，是谓狮峰。
wù zhòng lù sāi shě zhī
雾重路塞，舍之。
yú gāng xi xià fù zhuǎn nán shàng èr lǐ yòu yuè yī gāng qí zuǒ yì kě shàng shī fēng yòu jí kě dēng lóng dòng dǐng
逾冈西下，复转南上，二里，又越一冈，其左亦可上狮峰，右即可登龙洞顶。
nǎi nán xiàng zhí xià yuē èr lǐ dǐ dà sì
乃南向直下，约二里，抵大寺。
shí hén zhú yǐng bái huā yán zhèng de qí jù tǐ ér fēng luán huán liè cǐ zhēn dú shèng
石痕竹影，白花岩正得其具体，而峰峦环列，此真独胜。
yǔ zǔ sì zhōng zhě liǎng rì
雨阻寺中者两日。
chū sì rì mào yǔ wèi lóng dòng yóu
初四日冒雨为龙洞游。
tóng dǎo sēng kǎn mù tōng dào pān luàn qì ér shàng wù wěng yún qì sì qǐ zhī yì jí xiān fēng lì fèi xiǎo shí lóng yá níng è rú qí guǐ
同导僧砍木通道，攀乱碛而上，雾滃wěng云气四起之意棘铦xiān锋利，芾fèi小石笼崖，狞恶如奇鬼。
chuān cù tòu xiá yǎo tiǎo zhě yì zhī guǐ ér cáng qí xiǎn
穿簇透峡，窈窕者，益之诡而藏其险；
wù niè zhě yì zhī xiǎn ér liǎn qí gāo
屼嵲者，益之险而敛其高。
rú shì èr lǐ shù dǐ nì xié yǎn kàn qiào è
如是二里，树底睨斜眼看峭崿。
pān jù qí nèi yòu yǒu jiā bì lí lì jǐn chǐ shàng xià rú yī shì suǒ wèi yī xiàn tiān zhě bù zhī qí jí tōng dǐng suǒ yóu yě
攀踞其内，右有夹壁，离立仅尺，上下如一，似所谓“一线天”者，不知其即通顶所由也。
nǎi ruò diǎn rán huǒ gōu dēng pú fú rù yī xià
乃𦶟点燃火篝灯，匍匐入一罅。
xià jiā lì ér gāo yì rú wài zhī yī xiàn tiān dì wài zé dǐng kāi ér míng cǐ zé shàng hé ér àn
罅夹立而高，亦如外之一线天，第外则顶开而明，此则上合而暗。
chū rù qí hé chù yóu tōng qiào yī èr shēn rù zé quán hēi yǐ
初入，其合处犹通窍一二，深入则全黑矣。
qí xià shuǐ liú shā dǐ rú zú ér píng
其下水流沙底，濡足而平。
zhōng dào yǒu piàn shí rú shé shàng tǔ zhí shù jiā zhōng gāo jǐn sān chǐ liǎng páng tiē yú dòng bì
中道有片石，如舌上吐，直竖夹中，高仅三尺，两旁贴于洞壁。
dòng jì shù jiān shí fù dāng xiōng tiān kě pān jiàn yú zhī shén jiān
洞既束肩，石复当胸，天可攀践，逾之甚艰。
zài rù liǎng bì yù jiā jiān bù néng róng
再入，两壁愈夹，肩不能容。
cè shēn ér jìn yòu yǒu shí piàn rú qián zǔ qí ài kǒu gāo gēng bèi zhī
侧身而进，又有石片如前阻其隘口，高更倍之。
yú bù néng dēng dǎo sēng yuán zhī
余不能登，导僧援之。
jì dēng sēng fù bù néng xià tuō yī wǎn zhuǎn jiǔ zhī nǎi xià
既登，僧复不能下，脱衣宛转久之，乃下。
yú yóu cè rén shí shàng yì tuō yī fèn lì sēng cóng shí xià yè zhī suì de rù
余犹侧仁石上，亦脱衣奋力，僧从石下掖之，遂得入。
qí nèi bì shǎo shū kě píng jiān shuǐ jiào hóng shēn suǒ chēng lóng chí yě
其内壁少舒可平肩，水较泓深，所称龙池也。
yǎng dì qí shàng gāo bú jiàn dǐng ér shí lóng cóng jiā bì jǐn chù xuán yá zhí xià
仰睇其上，高不见顶，而石龙从夹壁尽处悬崖直下。
dòng zhōng shí sè jiē zhě huáng ér cǐ shí dú bái shí lǐ cū lì chéng lín jiá suì yǐ lóng shén zhī
洞中石色皆赭黄，而此石独白，石理粗砺成鳞甲，遂以“龙”神之。
tiǎo dēng biàn zhǔ ér chū
挑灯遍瞩而出。
shí ài chù shàng bī xià ài rù shí zì shàng xuán shēn ér zhuì qí shì yóu shùn chū zé zì xià cè shēn yǐ tòu xiōng yǔ bèi jì tiē qiè yú liǎng bì ér xī fù bù néng qū shēn shí zhì cì fū qián hòu mò kě xuán jiē měi dù yī rén jí zhī yù gù jǐ kǒng qí yǔ shí wèi yī yě
石隘处上逼下碍，入时自上悬身而坠，其势犹顺，出则自下侧身以透，胸与背既贴切于两壁，而膝复不能屈伸，石质刺肤，前后莫可悬接，每度一人，急之愈固，几恐其与石为一也。
jì chū huan ruò gēng shēng ér lán qì hū chéng dēng xiāo zài wàng
既出，欢若更生，而岚气忽澄，登霄在望。
yóu míng xiá qián xíng shān gē mǎng kāi jīng bù bàn lǐ yòu dé yī dòng dòng jiē dà shí céng dié rú chóng lóu fù gé qí zhōng zào shuǎng míng tòu
由明峡前行，芟割莽开荆，不半里，又得一洞，洞皆大石层叠，如重楼复阁，其中燥爽明透。
pái huái jiǔ zhī fù shàng jī zhòng yá èr lǐ dēng jué dǐng wèi fú gài zuì gāo chù
徘徊久之，复上跻重崖，二里，登绝顶，为浮盖最高处。
jù shí ér zuò xī běi wù dùn kāi xià shì jīn zhú lǐ yǐ dōng bēng kēng zhuì gǔ céng céng rú bì yù qīng xiāo yuǎn jìn wàn zhuàng
踞石而坐，西北雾顿开，下视金竹里以东，崩坑坠谷，层层如碧玉轻绡，远近万状；
wéi dǐng yǐ nán shàng yù fú wèi chū
惟顶以南，尚郁伏未出。
xún xi lǐng ér xià nǎi zhī cǐ fēng wèi fú gài zuì dōng
循西岭而下，乃知此峰为浮盖最东。
yóu cǐ ér xi wān yán shù fēng zài fú zài qǐ jí yú dié shí ān zài dié shí ān zhōng zhǐ nǎi wèi xi yú zài xià wèi bái huā yán yǐ
由此而西，蜿蜒数蜂，再伏再起，极于叠石庵在叠石庵终止，乃为西隅，再下为白花岩矣。
jì lián yuè èr fēng jí lǐ shān qū sì zhī dì sān gāng yě
既连越二蜂，即里山趋寺之第三冈也。
shí yú měi guò yī fēng zhé yī fēng kāi jì xī fēng zhū shí jù gè wèi pī lù
时余每过一峰，辄一峰开霁，西峰诸石，俱各为披露。
xī fēng jǐn yòu yuè liǎng fēng fēng jù yǒu shí céng dié
西峰尽，又越两峰，峰俱有石层叠。
yòu yī fēng nán xiàng jū zhōng qián sǒng èr shí yī xié ér jiān shì míng lí tóu jiān shí
又一峰南向居中，前耸二石，一斜而尖，是名“梨头尖石”。
èr shí gāo shù shí zhàng kān wèi jiāng láng zhī shù ér xià jù fú zhui dié shí shù kuài chéng yǐ shí pán rú zuò qiàn kōng chù jù kě xǐ yǐ
二石高数十丈，堪为江郎支庶，而下俱浮缀叠石数块，承以石盘，如坐嵌空处，俱可徙倚。
cǐ fēng nán xià yī zhī shí duō lín xún suǒ chēng shuāng sǔn shí rén zǎn liè sì yòu zhě jiē qí pài yě
此峰南下一支，石多嶙峋，所称“双笋石人”，攒列寺右者，皆其派也。
fēng hòu sàn wèi wǔ fēng huí huán lí lì zhōng cáng yī píng kě lú yì gāo fēng suǒ hǎn de zhě
峰后散为五峰，回环离立，中藏一坪可庐，亦高峰所罕得者。
yòu xi yuè liǎng fēng wèi fú gài zhōng dǐng jiē pán shí léi dié ér chéng xià zhě wèi pán shàng zhě wèi gài huò shù shí gòng jiān yī shí huò yī shí fù píng liè shù shí shàng xià jù chéng dié tái shuāng quē fú gài xiān tán xún bù wū chēng yǐ
又西越两峰，为浮盖中顶，皆盘石累叠而成，下者为盘，上者为盖，或数石共肩一石，或一石复平列数石，上下俱成叠台双阙，“浮盖仙坛”，洵不诬称矣。
qí shí gāo xuē wú jí bù biàn pān jī
其石高削无级，不便攀跻。
dēng qí diān qún fēng jǐn chū
登其巅，群峰尽出。
shān dǐng zhī shí sì páng yǒu tái rú fā xià chuí nèn lǜ fú yān juān rán xiù měi kě ài
山顶之石，四旁有苔，如发下垂，嫩绿浮烟，娟然秀美可爱。
xi wàng dié shí shí xian zhū shèng shàng gé sān sì fēng ér rì yǐ guò wǔ suì hái fàn sì zhōng
西望叠石、石仙诸胜，尚隔三四峰，而日已过午，遂还饭寺中。
bié zhī nán xià shí lǐ jí dà dào yǐ zài lí lǐng zhī lù
别之南下，十里即大道，已在梨岭之麓。
dēng lǐng guò jiǔ mù sù yú liáng xià jiē
登岭，过九牧，宿渔梁下街。
chū wǔ rì xià pǔ chéng zhōu fán sì rì dǐ yán píng jùn
初五日下浦城舟，凡四日抵延平郡。
chū shí rì fù nì liú shàng yǒng ān xī pō róng xī
初十日复逆流上永安溪，泊榕溪。
qí de wèi nán píng shā xiàn zhī zhōng gè qù liù shí lǐ
其地为南平、沙县之中，各去六十里。
xiān shì pǔ chéng zhī xī shuǐ xiǎo ér yǒng ān zhī liú bào zhǎng gù shùn nì jiē chí
先是浦城之溪水小，而永安之流暴涨，故顺逆皆迟。
shí yī rì zhōu qǔ suí shān xī nán xíng luàn shí zhēng róng bēn liú xuán xùn
十一日舟曲随山西南行，乱石峥嵘，奔流悬迅。
èr shí lǐ zhōu wèi shí chù bǎng rén yǐ zhú sī mián zhǐ bāo piàn mù yǎn ér dīng zhī zhǐ yǒng ér yǐ
二十里，舟为石触，榜人以竹丝绵纸包片木掩而钉之，止涌而已。
yòu shí lǐ xī yòu yī shān kàn xī rú fú shī é yǒu yá liǎng chóng gé lín qí shàng yá xià yuán shí gāo shù zhàng tū lì xī zhōng
又十里，溪右一山，瞰溪如伏狮，额有崖两重，阁临其上，崖下圆石高数丈，突立溪中。
yú shì zhé ér dōng yòu shí lǐ yuè xià shàng yī tān pō yú jiù xiàn
于是折而东，又十里，月下上一滩，泊于旧县。
shí èr rì shān shāo kāi xī běi èr shí lǐ dǐ shā xiàn
十二日山稍开，西北二十里，抵沙县。
chéng nán lín dà xī zhì dié jí jiān jí xī yá yě
城南临大溪，雉堞及肩，即溪崖也。
xī zhōng duō zhì dà zhōu liǎng páng wèi lún guān shuǐ yǐ chōng
溪中多置大舟，两旁为轮，关水以舂。
xi shí lǐ nán zhé rù shān jiān
西十里，南折入山间。
yòu shān shí gǔ chán xuē ér zuǒ shān jiā chù yǒu quán luò āo xì rú yù zhù
右山石骨巉削，而左山夹处，有泉落坳隙如玉箸。
yòu xī nán èr shí lǐ pō yáng kǒu
又西南二十里，泊洋口。
qí de lù tōng yóu xī
其地路通尤溪。
dōng yǒu shān yuē lǐ fēng wèi yī yì zhī wàng
东有山曰里丰，为一邑之望。
zuó zhōu guò fú shī yá jí wàng ér jiàn zhī jīn rào qí xi ér nán xiàng
昨舟过伏狮崖，即望而见之，今绕其西而南向。
shí sān rì xī nán èr shí lǐ jiàn rù shān yòu èr shí wǔ lǐ zhì shuāng kǒu
十三日西南二十里，渐入山，又二十五里，至双口。
suì zhé ér xī běi xíng wǔ lǐ zhì héng shuāng kǒu
遂折而西北行，五里，至横双口。
xī yòu yī shuǐ zì běi lái yǒng ān zhī xī zì nán lái zhì cǐ hé
溪右一水自北来，永安之溪自南来，至此合。
qí běi lái zhī xī zhōu tōng yán qián kě qī shí lǐ
其北来之溪，舟通岩前可七十里。
yòu wǔ lǐ rù yǒng ān jiè yuē xīn lìng pù
又五里入永安界，曰新凌铺。
shí sì rì xíng yǒng ān jìng nèi shǐ wén yuán shēng
十四日行永安境内，始闻猿声。
nán sì shí lǐ wèi gǒng chuān
南四十里为巩川。
shàng dà tān shí lǐ dōng nán xíng hū wàng jiàn xī yòu fēng shí tū wù
上大滩十里，东南行，忽望见溪右峰石突兀。
jì ér zhí bī qí xià zé tū wù zhě zhuǎn wéi cēn cī wèi bēng xuē jù pán gèn bì lì wèi fēng wèi yán wèi píng wèi zhù cì dì ér jiàn
既而直逼其下，则突兀者转为参差，为崩削，俱盘亘壁立，为峰为岩，为屏为柱，次第而见。
zhōng yī fēng bì xuē dào dǐ huò dà shū qí shàng yuē líng xiāo
中一峰壁削到底，或大书其上，曰“凌霄”。
yú shì xī zuǒ zhī qí yì ruò qǐ ér zhēng shèng zhě
于是溪左之奇，亦若起而争胜者。
yǐ zhōu zhé xī běi zuǒ xī zhī yá jiào guǐ yì ér gèng yǒu chū zuǒ xī shàng zhě zé táo yuán jiàn yě
已舟折西北，左溪之崖较诡异，而更有出左溪上者，则桃源涧也。
qí fēng pái tū xī nán shàng bī céng hàn jí tiān yǔ ér xià kàn huí xī fēng dǐ shēn liè liú quán bèng xià yǎng qí shàng qǔ kǎn fēi lán yáo dài bù yī jí tíng zhōu dēng yān
其峰排突溪南，上逼层汉即天宇，而下瞰回溪，峰底深裂，流泉迸下，仰其上，曲槛飞栏，遥带不一，急停舟登焉。
xún jiàn ér rù liǎng yá jǐn liè yī xià zhú yǐng bī xī nèi
循涧而入，两崖仅裂一罅，竹影逼溪内。
de qiáo dù jiàn zài shàng yǒu mén yuē cháng chūn pǔ
得桥渡涧再上，有门曰“长春圃”。
jí qū zhī zé xī nán zhī fēng qián suǒ yǎng tiào zhě yǐ zài qí běi
亟趋之，则溪南之峰，前所仰眺者，已在其北。
nǎi běi shàng lù páng yī shí fāng píng rú dǐ
于是往北上，路旁有一块石头，方正、平滑，像磨刀石一样。
shí mù sè mǎn shān lù zòng héng bù kě biàn nǎi rù dà shì diàn dé dào rén wéi dǎo
时暮色满山，路纵横不可辨，乃入大士殿，得道人为导。
suí zhī běi jí xún yá jīng wén chāng gé zhuǎn yuè liǎng tíng jù xuán yá zhui bì
随之北，即循崖经文昌阁，转越两亭，俱悬崖缀壁。
cóng cǐ zhé rù qiào jiā jiān qí xì jǐn fēn yī xiàn shàng pī shān diān yuǎn tòu shān běi zhōng bù néng róng jiān záo zhī nǎi shòu lèi jí xié shàng zhí guàn qí zhōng
从此折入峭夹间，其隙仅分一线，上劈山巅，远透山北，中不能容肩，凿之乃受，累级斜上，直贯其中。
yú suǒ jiàn yī xiàn tiān shù chù wǔ yí huáng shān fú gài céng wèi jiàn ruò cǐ zhī dà ér bī yuǎn ér zhěng zhě
余所见“一线天”数处，武彝、黄山、浮盖，曾未见若此之大而逼、远而整者。
jì ér dé tiān yī fāng sì fēng zǎn liè
既而得天一方、四峰攒列。
tòu xì ér shàng yī shí fāng zhěng yuē qí píng
透隙而上，一石方整，曰棋坪。
zhōng fù dé yī tái yī shù dāng kōng gēn pán yú shàng
中复得一台，一树当空，根盘于上。
yǒu fēi qiáo jià liǎng yá jiān shàng xià bì xuē xuán kōng ér dù fēng zǎn shí liè xiā rán chéng dòng yuē huán yù
有飞桥架两崖间，上下壁削，悬空而度，峰攒石裂，岈然成洞，曰环玉。
chū dòng fù yóu qí píng cè lì xi wù ér shàng dé yī jǐng shuǐ shén gān liè
出洞，复由棋坪侧历西坞而上，得一井，水甚甘冽。
jī fēng běi yú yǒu tíng shén huō dì běi xī xià rào fǎn yǐ bī zè bù néng fǔ kàn
跻峰北隅，有亭甚豁，第北溪下绕，反以逼仄不能俯瞰。
yóu cǐ zuǒ xià yòu yǒu quán yī hóng huì wèi chí yǐ mù bù jí wǎng
由此左下，又有泉一泓汇为池，以暮不及往。
nǎi nán shàng jué dǐng yī bā jiǎo tíng guān qí shàng
乃南上绝顶，一八角亭冠其上。
fù cóng xi lù xià shān chū yǐ yún guān zé shí dèng chuí jué xià jiān yī xià bǎi zhàng
复从西路下山，出倚云关，则石磴垂绝，罅间一下百丈。
gài shì shān sì miàn dòu xuē wéi yī xiàn wèi àn dèng bǎi zhàng wèi míng tī yóu zhě yǐ tī xià ér yī xiàn shàng shǐ jǐn qí gài shě cǐ bié wú kě jiē yě
盖是山四面斗削，惟一线为暗磴，百丈为明梯，游者以梯下而一线上，始尽奇概，舍此别无可阶也。
hái zhì dà shì diàn hūn hēi bù kě chū
返回到大士殿，天黑得无法出门。
dào rén mìng tú suì mù rán huǒ sòng zhī xī páng gū dēng chuān lǜ wù jǐ ruò yīn fáng lín huǒ
道人命徒碎木燃火，送之溪旁，孤灯穿绿坞，几若阴房磷火。
dào rén yún yóu cháng chūn pǔ èr lǐ yǒu bù chén guǎn páng yòu yǒu yī bǎi zhàng yán jiē yǒu shèng kě yóu
道人云：“由长春圃二里，有不尘馆，旁又有一百丈岩，皆有胜可游。
yú hàn zhī jí diǎn tóu jiē shòu jiàn yì
”余颔之即点头接受建议。
fǎn zhōu cù zhōu zǐ yè xíng bù kě nǎi yǔ nú bèi bìng lì cì zhōu chēng chuán
返舟，促舟子夜行，不可，乃与奴辈并力刺舟撑船。
xìng tān wú shí yuè jiàn lǎng èr gǔ pō fèi shí liáng xià
幸滩无石，月渐朗，二鼓，泊废石梁下。
xíng èr shí lǐ qù yǒng ān zhǐ èr lǐ
行二十里，去永安止二里。
shí wǔ rì dǐ chéng xi qiáo xià qiáo yǐ huǐ
十五日抵城西桥下，桥已毁。
ér dà xī zì xi lái qiáo xià zhī xī zì nán lái yī rán yú yóu yù huá shí yě
而大溪自西来，桥下之溪自南来，依然余游玉华时也。
rào chéng xi ér nán sù nán lái zhī xī yǐ qù wǔ shí lǐ zhì zhǎng qiàn
绕城西而南，溯南来之溪以去，五十里，至长倩。
xī chū shān yòu lù xún shān zuǒ nǎi shě xī dēng lǐng
溪出山右，路循山左，乃舍溪登岭。
yuè lǐng liǎng chóng xī nán guò xī qiáo wǔ lǐ nán guò xī míng qiáo
越岭两重，西南过溪桥，五里，南过溪鸣桥。
yòu wǔ lǐ zhí lìng xī nán shān jiǎo yǐ wéi yǐ qióng jué dǐng qí shàng nǎi gèng fù qióng rán
又五里，直凌西南山角，以为已穷绝顶，其上乃更复穹然。
bù fù shàng
不复上，
xún shān bàn ér nán
循山半而南，
yū shé cuì wēi jiān
纡折翠微间，
fǔ kàn shān dǐ
俯瞰山底，
xī huí qū qū
溪回屈曲，
wéi wén hǒu nù shēng
惟闻吼怒声，
ér shēn bú jiàn shuǐ
而深不见水，
gài jùn luán xuē xiù
盖峻峦削岫，
cuò lì rú jiāo yá
错立如交牙，
shuǐ shù qí gēn
水漱其根，
shàng jiē cóng shù
上皆丛树，
xíng zhě wéi jiàn cuì bǎo jí lǜ shù cóng fú kōng
行者惟见翠葆即绿树丛浮空，
fēi wén shuǐ shēng
非闻水声，
jǐ yǐ wéi yī shān yě
几以为一山也。
jiǔ zhī ǒu yú shù xì shāo lù huí tuān hún chì rú xuè
久之，偶于树隙稍露回湍，浑赤如血。
yòu wǔ lǐ yǔ chì xī yù yòu wǔ lǐ zhǐ yú lín tián
又五里与赤溪遇，又五里止于林田。
shí liù rì yán shān èr lǐ yǒu fēng zì nán zhí xià
十六日沿山二里，有峰自南直下。
fēng dōng yǒu xiǎo xī xi wèi dà xī jù běi huì lín tián ér zhù yú dà shā lǐng xi zhě
峰东有小溪，西为大溪，俱北会林田，而注于大煞岭西者。
dù xiǎo xī xún fēng nán shàng gòng wǔ lǐ dào xià qiáo
渡小溪，循峰南上，共五里，到下桥。
wēi yí nán jī yòu bā lǐ de shàng qiáo
逶迤南跻，又八里，得上桥。
yī xún fēi kōng xuán qiáo ér dù liǎng páng gāo fēng chā tiān
一洵飞空，悬桥而度，两旁高峰插天。
dù qiáo lù yù jùn shí lǐ cóng shān jiā zhōng zhí jī liǎng gāo fēng zhī nán dēng lǐng diān
度桥，路愈峻，十里，从山夹中直跻两高峰之南，登岭巅。
huí shì liǎng gāo fēng yǐ zài lǚ xià jì qí chóng jùn dà shā fú gài dāng jiē chū qí xià
回视两高峰已在履下，计其崇峻，大煞、浮盖，当皆出其下。
nán xià sān shí wǔ lǐ dǐ níng yáng xiàn
南下三十五里，抵宁洋县。
shí qī rì xià zhōu dá huá fēng
十七日下舟达华封。
shí bā rì shàng wǔ shǐ dǐ lù
十八日上午始抵陆。
jiàn dēng shān bǎn xī cóng yòu qù yǐ tān gāo shí zǔ zhōu bù néng qián yě
渐登山阪，溪从右去，以滩高石阻，舟不能前也。
shí lǐ guò shān lù yòu wǔ lǐ kuà huá fēng jué dǐng xī cóng qí xià zhé ér xi qù
十里，过山麓，又五里，跨华封绝顶，溪从其下折而西去。
yáo wàng xi shù lǐ wài tān shí chóng dié shuǐ shì téng jī zhì yǒu yī tān chún shí zhōng duàn ér bú jiàn shuǐ zhě cǐ xiá zhōng zuì xiǎn chù
遥望西数里外，滩石重叠，水势腾激，至有一滩纯石，中断而不见水者，此峡中最险处。
zì niàn qián yǐ yǔ zǔ bù néng dá jīn nài hé jiāo bì shī zhī
自念前以雨阻不能达，今奈何交臂失之？
nǎi běi xià sān lǐ de cūn yī wù yǐ wéi qù xī bù yuǎn
乃北下三里，得村一坞，以为去溪不远。
yán wù xi xíng lǐ xǔ yù lín xī bù dé lù shǐ cóng zhe qí zhōng xià
沿坞西行里许，欲临溪，不得路，始从蔗畦中下。
zhe qióng yòu yǒu màn zhí zhě huā rú dòu xì jiá wèi chéng fù jiàn màn xíng shàng liú shā xuē bù shòu fù fāng jiè màn wèi jí wèi jǐ màn qióng jiē jīng jí téng cì cóng bù néng rù
蔗穷，又有蔓植者，花如荳，细荚未成，复践蔓行，上流沙削不受覆，方藉蔓为级，未几蔓穷，皆荆棘藤刺，丛不能入。
chū cè shēn tóu zú bù biàn gāo xià shí shí xiàn shí kǎn guà shù miǎo xì shāo
初侧身投足，不辨高下，时时陷石坎，挂树杪miǎo细梢。
jì hū dé yī héng xī dà dào yán zhī
既忽得一横溪，大道沿之。
xi sān lǐ kàn xī zhǐ chǐ tān shēng zhèn ěr wèi qián suǒ wàng zhōng duàn zhī xiǎn bì dāng qí chù
西三里，瞰溪咫尺，滩声震耳，谓前所望中断之险，必当其处。
shí dà dào zhí xī qù tōng wú zhèn luō bù
时大道直西去，通吴镇、罗埠。
mì xià xī zhī lù jiǔ bù dé jiàn yī xiǎo lù fú cóng jí zhōng nǎi pú fú jiù zhī
觅下溪之路，久不得，见一小路伏丛棘中，乃匍匐就之。
chū yóu yǒu lù yǐng wèi jǐ bù yī huì zǒu bù duō yuǎn zhī yì xià jiē jī yè gāo chǐ xǔ zhī wǎng yì zhī
初犹有路影，未几不一会，走不多远之意下皆积叶，高尺许，蜘网翳之；
shàng zé jí mǎng méng mì gōu fā xuán gǔ bǎi jì nán tuō
上则棘莽蒙密，钩发悬股，百计难脱；
bǐ děng dào tuō zé xuán jiàn zhù xī wēi shí dié qiàn ér xià
比等到脱，则悬涧注溪，危石叠嵌而下。
shí jiē lèi kōng jiān dēng qí shàng shǐ fù jiàn xī ér shí bù shòu zú zhuǎn duò shēn mǎng
石皆累空间，登其上，始复见溪，而石不受足，转堕深莽。
yú jì bù dé qián nǎi jí cóng jiàn shuǐ zhōng pān shí jiàn liú suì dǐ xī shí shàng
余计不得前，乃即从涧水中攀石践流，遂抵溪石上。
qí shí dà rú bǎi jiān wū cè lì xī nán xī běi fù yǒu bēng yá yōng shuǐ
其石大如百间屋，侧立溪南，溪北复有崩崖壅水。
shuǐ jì nán bì jù shí běi jī bēng kuài chōng dǎo mò róng yuè xì ér xià xià jí shēng jiàng xuán jué dào yǒng nì juǎn yá wèi zhī qīng zhōu ān dé tōng yě
水既南避巨石，北激崩块，冲捣莫容，跃隙而下，下即升降悬绝，倒涌逆卷，崖为之倾，舟安得通也？
jù dà shí zuò yòu pān dù xī zhōng tū shí ér zuò wàng qián xī xi qù yī xiè zhī shì xiǎn wú yú cǐ
踞大石坐，又攀渡溪中突石而坐，望前溪西去，一泻之势，险无逾此。
jiǔ zhī sù dà xī jiàn luàn shí shān zhuǎn chù xī tián céng zhui cóng zhī shǐ de lù
久之，溯大溪，践乱石，山转处溪田层缀，从之，始得路。
xún ér xi zhuǎn guò suǒ jù xī shí èr lǐ xǔ tān shēng fù fèi rú qián zé yòu yī wēi jī yě
循而西转，过所踞溪石二里许，滩声复沸如前，则又一危矶也。
xi èr lǐ de xiǎo lù suí shān jǐ zhí kàn xī ér xià shǐ jiàn qián bù kě xià zhī tān jí zài qí shàng liú ér lǐng tóu suǒ wàng chún shí zhōng duàn zhī tān jí zài qí xià liú
西二里，得小路，随山脊直瞰溪而下，始见前不可下之滩，即在其上流，而岭头所望纯石中断之滩，即在其下流。
cǐ zuǐ zhōng xuán liǎng tān jiān fēi zhì cǐ zé liǎng tān jǐ yǒu dùn xíng yǐ jī hū yǐn dùn ér kàn bú jiàn
此嘴中悬两滩间，非至此，则两滩几有遁形矣几乎隐遁而看不见。
yú lǐng xià zhōu
逾岭下舟。
míng rì dǐ zhāng zhōu sī lǐ shǔ
明日，抵漳州司理署。