bǐng zǐ gōng yuán nián jiǔ yuè shí jiǔ rì yú jiǔ nǐ xi yóu qiān yán èr zài lǎo bìng jiāng zhì bì nán zài chí
丙子(公元1636年)九月十九日余久拟西游,迁延二载,老病将至,必难再迟。
yù hou huáng shí zhāi xiān shēng yī wù ér shí wēng yǎo wú yīn zhì
欲候黄石斋先生一晤,而石翁杳无音至;
yù yǔ zhòng zhāo xiōng bǎ mèi ér bié ér zhòng xiōng yòu bù nán lái
欲与仲昭兄把袂而别,而仲兄又不南来。
zǎ wǎn qū wù zhòng zhāo xiōng yú tǔ dú zhuāng
咋晚趋晤仲昭兄于土渎庄。
jīn rì wèi chū mén jì shì dù ruò shū zhì yǐn zhì zǐ yè chéng zuì fàng zhōu
今日为出门计,适杜若叔至,饮至子夜,乘醉放舟。
tóng háng zhě wèi jìng wén shī
同行者为静闻师。
èr shí rì tiān wèi míng dǐ xī yì
二十日天未明,抵锡邑。
bǐ xiǎo xiān lìng rén zhī huì shǐ zhī dào wáng xiào xiān zì wǎng kàn wáng shòu shí yǐ tā chū
比晓,先令人知会使知道王孝先,自往看王受时,已他出。
jí guò kàn wáng zhōng rèn zhōng rèn liú zhuó zhì wǔ ér xiào xiān zhì yǐ ér shòu shí yì guī
即过看王忠纫,忠纫留酌至午,而孝先至,已而受时亦归。
yú yǐ zuì fù tóng xiào xiān zhuó yú shòu shí chù
余已醉,复同孝先酌于受时处。
xiào xiān yǐ gù dōng shǔ jiā shū fù tuó kǒu dài zhōng
孝先以顾东曙家书附橐tuó口袋中。
shí dōng shǔ wèi cāng wú dào qí nǎi láng bó chāng suǒ jì yě
时东曙为苍梧道,其乃郎伯昌所寄也。
yǐn zhì shēn yè nǎi rù zhōu
饮至深夜,乃入舟。
èr shí yī rì rén kàn xiào xiān fù xiǎo zhuó
二十一日人看孝先,复小酌。
shàng wǔ fā zhōu mù guò hǔ qiū pō yú bàn táng
上午发舟,暮过虎丘,泊于半塘。
èr shí èr rì zǎo wéi zhòng zhāo shì zhú yǐ yú bàn táng
二十二日早为仲昭市竹椅于半塘。
wǔ guò kàn wén wén lǎo nǎi láng bìng mǎi wù chāng mén
午过看文文老乃郎,并买物阊门。
wǎn guò fēng mén kàn hán huī xiōng
晚过葑门看含晖兄。
yī jiàn zhé tì lèi jiāo yí bù jué wèi zhī cè rán
一见辄涕泪交颐,不觉为之恻然。
gài hán huī dùn jì wú mén qiě shí wǔ nián yú yǔ zhòng zhāo lǚ fǎng zhī
盖含晖遁迹吴门且十五年,余与仲昭屡访之。
suī bō qiān zhī yú jì yǐ jiā dàng zǐ sǐ yóu néng fēng sāo zì qiǎn
虽播迁之余,继以家荡子死,犹能风骚自遣;
ér cí zé dà yì yú qián yǐ qí sūn zhī bō xuē wú yǐ ér jì zhī yǐ nì yě
而兹则大异于前,以其孙之剥削无已,而继之以逆也。
yīn fù tóng xiǎo zhuó yú zhōu wèi yú zuò yǔ zhū chu yú shū zhū wèi héng zhōu shǒu
因复同小酌余舟,为余作与诸楚玙书,诸为横州守。
yè bàn nǎi bié
夜半乃别。
èr shí sān rì fù zhì chāng mén qǔ rǎn chóu biǎo tiè
二十三日复至阊门取染chōu绸裱帖。
shàng wǔ fā zhōu
上午发舟。
qī shí lǐ wǎn zhì kūn shān
七十里,晚至昆山。
yòu shí yú lǐ chū nèi cūn xià qīng yáng jiāng jué jiāng ér dù pō yú jiāng dōng zhī xiǎo qiáo dù cè
又十余里,出内村,下青洋江,绝江而渡,泊于江东之小桥渡侧。
èr shí sì rì wǔ gǔ xíng
二十四日五鼓行。
èr shí lǐ zhì lǜ jiā bāng tiān shǐ míng
二十里至绿葭浜,天始明。
wǔ guò qīng pǔ
午过青浦。
xià wǔ dǐ yú shān běi yīn yǔ jìng wén dēng lù qǔ dào shān zhōng zhī tǎ āo ér nán
下午抵余山北,因与静闻登陆,取道山中之塔凹而南。
xiān guò yī huài pǔ zé bā nián qián zhōng qiū gē wǔ zhī de suǒ wèi shī zǐ yě zhī bié shù yě
先过一坏圃,则八年前中秋歌舞之地,所谓施子野之别墅也。
shì nián zǐ yě xiù pǔ zhēng gē fu jiù méi gōng tóng yú guò fǎng jí qí yāo yàn
是年,子野绣圃征歌甫就,眉公同余过访,极其妖艳。
bù sān nián yú tóng zhǎng qīng guò fù xún qí shèng zé rén wáng qín zài yǐ yǒu yì zhǔ zhī gǎn
不三年,余同长卿过,复寻其胜,则人亡琴在,已有易主之感。
yǐ shòu bīng láng wáng niàn shēng
已售兵郎王念生。
ér jīn zé duàn xiè líng yuán sān dùn tíng dùn ér sān gǎi qí guān cāng sāng zhī biàn rú cǐ
而今则断榭零垣,三顿停顿而三改其观,沧桑之变如此。
yuè tǎ āo zé sì yǐ wú mén wéi dà zhōng yóu xuán shù jiān ér shān nán xú shì bié shù yì yǐ zhuǎn shǔ
越塔凹,则寺已无门,惟大钟犹悬树间,而山南徐氏别墅亦已转属。
yīn jí qū méi gōng wán xiān lú
因急趋眉公顽仙庐。
méi gōng yuǎn wàng kè zhì xiān qū bì
眉公远望客至,先趋避;
xún zhī yú fù chū wǎn shǒu rù lín yǐn zhì shēn yè
询知余,复出,挽手入林,饮至深夜。
yú yù bié méi gōng yù wèi yú zuò yī shū jì jī zú èr sēng yī hào hóng biàn yī hào ān rén
余欲别,眉公欲为余作一书寄鸡足二僧,一号弘辩,一号安仁。
qiáng wèi shǎo liú suì bù fā zhōu
强为少留,遂不发舟。
èr shí wǔ rì qīng chén méi gōng yǐ wèi yú zuò èr sēng shū qiě xiū yǐ yí
二十五日清晨,眉公已为余作二僧书,且修以仪。
fù liú zǎo shàn wéi shū wáng zhōng rèn nǎi táng mǔ qīn shòu shī èr zhǐ yòu yǐ hóng xiāng mǐ xiě jīng dà shì kuì yú
复留早膳,为书王忠纫乃堂母亲寿诗二纸,又以红香米写经大士馈余。
shàng wǔ shǐ xíng
上午始行。
gài qián yóu dōng yū zhī dào ér zhì shì wèi xi xíng zhī shǐ yě
盖前犹东迂之道,而至是为西行之始也。
sān lǐ guò rén shān
三里,过仁山。
yòu xī běi sān lǐ guò tiān mǎ shān
又西北三里,过天马山。
yòu xi sān lǐ guò héng shān
又西三里,过横山。
yòu xi èr lǐ guò xiǎo kūn shān
又西二里,过小昆山。
yòu xi sān lǐ rù mǎo hú jué liú ér xi lüè mǎo sì ér guò
又西三里入泖湖,绝流而西,掠泖寺而过。
sì zài zhōng liú zhòng tái jié gé fāng fú tú wǔ céng huī yìng céng bō yì zé guó zhī yī shèng yě
寺在中流,重台杰阁,方浮屠五层,辉映层波,亦泽国之一胜也。
xi rù qìng ān qiáo shí lǐ wèi zhāng liàn táng
西入庆安桥,十里为章练塘。
qí de wèi cháng zhōu nán jìng yì wàn jiā zhī shì yě
其地为长洲南境,亦万家之市也。
yòu xi shí lǐ wèi jiǎng jiā wān yǐ shǔ jiā shàn
又西十里为蒋家湾,已属嘉善。
tān wǎn xíng wèi tīng xiè qún zhōu suǒ jīng jí rù dīng jiā zhái ér pō
贪晚行,为听蟹群舟所惊,亟入丁家宅而泊。
zài jiā shàn běi sān shí liù lǐ jí shàng shū gǎi tíng gōng zhī gù lǐ
在嘉善北三十六里,即尚书改亭公之故里。
èr shí liù rì guò èr dàng shí wǔ lǐ wèi xi táng yì dà zhèn yě tiān shǐ míng
二十六日过二荡,十五里为西塘,亦大镇也,天始明。
xi shí lǐ wéi xià wéi dàng yòu nán guò èr dàng xi wǔ lǐ wèi táng mǔ cūn shǐ yǒu sāng
西十里为下圩荡,又南过二荡,西五里为唐母村,始有桑。
yòu xī nán shí sān lǐ wèi wáng jiāng jīng qí shì yù shèng
又西南十三里为王江泾,其市愈盛。
zhí xī èr shí yú lǐ chū lán xī zhī zhōng
直西二十余里,出澜溪之中。
xī nán shí lǐ wèi qián mǎ tóu yòu shí lǐ wèi shī gū qiáo
西南十里为前马头,又十里为师姑桥。
yòu bā lǐ rì shàng wèi báo yān zī zhǐ tài yáng luò shān de dì fāng ér jì chéng qù wū zhèn shàng èr shí lǐ jiè yú huán fú pō yú shí bā lǐ qiáo běi zhī wú diàn cūn bāng
又八里,日尚未薄崦嵫yān zī指太阳落山的地方,而计程去乌镇尚二十里,戒于萑苻huǎn pú,泊于十八里桥北之吴店村浜。
qí de shǔ wú jiāng
其地属吴江。
èr shí qī rì píng míng xíng èr shí lǐ dǐ wū zhèn rù kòu chéng shàng fǔ
二十七日平明行,二十里抵乌镇,入叩程尚甫。
shàng fǔ fāng yóu hǔ bù liǎng láng chū wù
尚甫方游虎埠,两郎出晤。
juān tuó zhōng zī chou qí xī nián shū jià suì xíng
捐橐中资,酬其昔年书价,遂行。
xī nán shí bā lǐ lián shì
西南十八里,连市。
yòu shí bā lǐ hán shān qiáo
又十八里,寒山桥。
yòu shí bā lǐ xīn shì
又十八里,新市。
yòu shí wǔ lǐ cáo cūn wèi wǎn ér pō
又十五里,曹村,未晚而泊。
èr shí bā rì nán xíng èr shí wǔ lǐ zhì táng qī fēng shén lì
二十八日南行二十五里,至唐栖,风甚利。
wǔ shí lǐ rù běi xīn guān
五十里,入北新关。
yòu qī lǐ dǐ zōng mù chǎng fu guò wǔ
又七里,抵棕木场,甫过午。
lìng tóng zǐ rù kàng chéng wǎng cáo mù shàng jiè yuán jiā xún huáng shí wēng xíng xuán yóu wèi běi zhì
令僮子入杭城,往曹木上解元家,询黄石翁行旋,犹未北至。
shí mù shàng yì wǎng nán yōng wú cóng xùn
时木上亦往南雍,无从讯。
yīn zuò shū zhōu zhōng tóu qí jiā wèi fǎn zhōu jì
因作书舟中,投其家,为返舟计。
cǐ hòu xíng zōng xiū zǔ wú biàn hóng jí tōng xìn yě
此后行踪修阻,无便鸿即通信也。
wǎn guò zhāo qìng fù sù yú zhōu
晚过昭庆,复宿于舟。
èr shí jiǔ rì fù zuò jì zhòng zhāo xiōng yǔ chén mù shū quán gōng shū jìng wén wǎng yóu jìng cí wú shān
二十九日复作寄仲昭兄与陈木叔全公书,静闻往游净慈、吴山。
shì rì fù sù yú zhōu
是日复宿于舟。
sān shí rì zǎo rù chéng shì cān jì guī
三十日清早进城,买了些参托人捎回家。
wǔ xià zhōu shěng xíng li zhī zhòng zhě fù guī
午下舟,省行李之重者付归。
yú tóng jìng wén dù hú rù yǒng jīn mén shì tóng chuī zhú tǒng zhū xíng jù
余同静闻渡湖入涌金门,市铜炊、竹筒诸行具。
wǎn cóng cháo tiān mén qū zhāo qìng yù ér sù yān
晚从朝天门趋昭庆,浴而宿焉。
shì rì fù jiè chén róng shī yín shí liǎng yǐ yì yóu zī
是日复借湛融师银十两,以益游资。
shí yuè chū yī rì qíng shuǎng shū shèn ér xī běi fēng pō lì
十月初一日晴爽殊甚,而西北风颇厉。
yú tóng jìng wén dēng bǎo shí shān diān
余同静闻登宝石山巅。
jù shí duī jià zhě wèi luò xīng shí
巨石堆架者为落星石。
xī fēng tū shí yóu wù niè nán wàng hú guāng jiāng yǐng běi tiào gāo tíng dé qīng zhū shān dōng kàn kàng chéng wàn zào mǐ bù lì lì
西峰突石尤屼嵲,南望湖光江影,北眺皋亭、德清诸山,东瞰杭城万灶,靡不历历。
xià shān wǔ lǐ guò yuè wáng fén
下山五里,过岳王坟。
shí lǐ zhì fēi lái fēng fàn yú shì jí rù fēng xià zhū dòng
十里至飞来峰,饭于市,即入峰下诸洞。
dà yuē qí fēng zì fēng mù lǐng dōng lái píng liè líng yǐn zhī qián zhì cǐ fēng jǐn gǔ lù
大约其峰自枫木岭东来,屏列灵隐之前,至此峰尽骨露;
shí jiē qiàn kōng líng lóng pián liè sān dòng
石皆嵌空玲珑,骈列三洞;
dòng jù tòu lòu chuān cuò bù zuò shēn yǎo zhī zhuàng
洞俱透漏穿错,不作深杳之状。
xī qíng yú yáng kūn duì hé shàng de bǐ chēng zhī kān záo jīn kǔ yú yóu gài zhī xuān wū
昔黥于杨髡kūn对和尚的鄙称之刊凿,今苦于游丐之喧污;
ér shì shí dú zhū gài jì rán shān jiān shí shuǎng háo wú shēng wén zhī hùn hùn luàn ruò shān xǐ qí gǔ ér tiān xǐ qí róng zhě
而是时独诸丐寂然,山间石爽,毫无声闻之溷hùn混乱,若山洗其骨,而天洗其容者。
yú biàn lì qí xià fù gè mén qí diān
余遍历其下,复各扪其巅。
dòng dǐng líng shí zǎn kōng guài shù bó yǐng kuà zuò qí shàng bù jiǎn qún yù shān tóu yě
洞顶灵石攒空,怪树搏影,跨坐其上,不减群玉山头也。
qí fēng xī shǔ líng yǐn jīn wèi zhāng shì suǒ yǒu yǐ
其峰昔属灵隐,今为张氏所有矣。
xià shān shè jiàn jí wéi líng yǐn
下山涉涧,即为灵隐。
yǒu yī lǎo sēng yōng nà mò zuò zhōng tái yǎng shòu rì jīng jiǔ bù yī shùn
有一老僧,拥衲默坐中台,仰受日精,久不一瞬。
yǐ rù fǎ lún diàn diàn dōng xīn gòu luó hàn diàn zhǐ de wǔ bǎi zhī bàn qí bàn shàng dài xi gòu yě
已入法轮殿,殿东新构罗汉殿,止得五百之半,其半尚待西构也。
shì rì dú cǐ sì lì fù liǎng sān qún jiē zhǒng ér zhì liú xiāng zhuǎn yàn yǔ lǎo sēng zhī zuò rì wàng kōng tóng yī qí yù yǐ
是日,独此寺丽妇两三群,接踵而至,流香转艳,与老僧之坐日忘空,同一奇遇矣。
wèi pái huái jiǔ zhī
为徘徊久之。
xià wǔ yóu bāo yuán xi dēng fēng shù lǐng xià zhì shàng tiān zhú chū zhōng xià èr tiān dǔ
下午,由包园西登枫树岭,下至上天竺,出中、下二天竺。
fù xún xià tiān zhú hòu xi xún hòu shān de sān shēng shí bù tè gǔ tài lín xún ér fū sè yì qīng rùn
复循下天竺后,西循后山,得“三生石”,不特骨态嶙峋,而肤色亦清润。
dù qí chù zhèng líng yǐn miàn píng zhī nán lù yě zì cǐ dōng jǐn fēi lái dú shàn líng xiù yǐ
度其处,正灵隐面屏之南麓也,自此东尽飞来,独擅灵秀矣。
zì xià tiān zhú wǔ lǐ chū máo jiā bù dù hú rì sè yǐ luò xī shān dǐ zhāo qìng hūn hēi yǐ
自下天竺五里,出毛家步渡湖,日色已落西山,抵昭庆昏黑矣。
chū èr rì shàng wǔ zì zōng mù chǎng wǔ lǐ chū guān yīn guān
初二日上午,自棕木场五里出观音关。
xi shí lǐ nǚ ér qiáo
西十里,女儿桥。
yòu shí lǐ lǎo rén pù
又十里,老人铺。
yòu wǔ lǐ cāng qián
又五里,仓前。
yòu shí lǐ sù yú yú háng zhī xī nán
又十里,宿于余杭之溪南。
fǎng hé xiào lián pǔ ān xiān yī rì yǐ rù kàng chéng yǐ
访何孝廉朴庵,先一日已入杭城矣。
chū sān rì zì yú kàng nán mén qiáo de dān fū chū xī mén yán tiáo xī běi àn xíng
初三日自余杭南门桥得担夫,出西门,沿苕溪北岸行。
shí lǐ dīng qiáo pù
十里,丁桥铺。
yòu shí lǐ dù mǎ qiáo zé yú háng lín ān zhī jiè yě
又十里,渡马桥,则余杭、临安之界也。
qí běi kě dá jìng shān
〔其北可达径山。
yòu èr lǐ wèi qīng shān jū shì shén shèng
〕又二里为青山,居市甚盛。
xī shān jiàn hé yòu yǒu èr jiān fēng píng zhì
溪山渐合,又有二尖峰屏峙。
yī míng zǐ wēi yī míng tài shān
一名紫薇,一名大山。
shí wǔ lǐ shān shì fù kāi
十五里,山势复开。
zhì shí jǐn tíng yí lù cóng tíng běi xi qù zhě yú qián huī zhōu dào yě
至十锦亭,一路从亭北西去者,于潜、徽州道也;
cóng tíng nán xi qù zhě jí lín ān dào yě
从亭南西去者,即临安道也。
cóng tíng xī nán yòu yī lǐ yī shí liáng héng kuà xī shàng yuē cháng qiáo
从亭西南又一里,一石梁横跨溪上,曰长桥。
yuè qiáo ér nán yòu yī lǐ rù lín ān dōng guān
越桥而南又一里,入临安东关。
shān xī guān tǔ chéng shén dī xiàn xiè tuí ài
山西关,土城甚低,县廨颓隘。
wài wèi lǚ jiā xiàng huán huì fǎn chà shèng yú chéng
外为吕家巷,阛阓huán huì反差盛于城。
yòu èr lǐ wèi huáng tán qí huán huì yǔ lǚ jiā xiàng tóng
又二里为皇潭,其阛阓与吕家巷同。
qí xi lù fēn nán běi běi zhě yì yú qián zhī dào jí jié jìng nán zhě xīn chéng dào yě
其西路分南北,北者亦于潜之道即捷径,南者新城道也。
yǐ ér fù xún shān xiàng xī nán xíng yòu bā lǐ wèi gāo kǎn shǐ tōng pái jiǎn yì mù fá
已而复循山向西南行,又八里为高坎,始通排简易木筏。
yòu sān lǐ nán rù niǎo liǔ wù fù rù shān ài
又三里,南入袅柳坞,复入山隘。
wǔ lǐ wéi xià wéi qiáo
五里为下圩桥。
yóu qiáo nán sù xī xī shàng èr lǐ wèi quán zhāng yī cūn jiē zhāng shì zhī fáng yě
由桥南溯溪西上,二里为全张,一村皆张氏之房也。
zǒu fēn shuǐ zhě yǐ xīn lǐng wéi jiān dào yǐ quán zhāng wèi yū dào
走分水者,以新岭为间道,以全张为迂道。
yú wén xīn lǐng lù ài ér wú tuō sù suì sù yú quán zhāng zhī bái yù ān
我听说从新岭走的那条路狭窄而且没有投宿的地方,便投宿在全张村的白玉庵。
sēng yì yú háng rén yě
僧意,余杭人也。
wén yú hǎo yóu shēn yè gōu dēng yuè míng wèi yú tán qí yóu rì běn shì shén xiáng
闻余好游,深夜篝灯瀹茗,为余谈其游日本事甚详。
chū sì rì jī míng zuò fàn mèi shuǎng xi xíng
初四日鸡鸣作饭,昧爽西行。
èr lǐ guò qiáo zhé ér nán yòu liù lǐ shàng gàn wù lǐng
二里,过桥,折而南又六里,上干坞岭。
qí lǐng shén tǎn yí gài yú qián zhī shān xī lái guò mài dōng xī jiē chóng shān jùn lǐng dú cǐ xiá zhōng āo
其岭甚坦夷,盖于潜之山西来过脉,东西皆崇山峻岭,独此峡中坳。
guò jí chù zhǐ zhàng yú nán běi dié chéng ér xià jiē chéng dào qí
过脊处止丈余,南北叠塍而下,皆成稻畦。
běi liú zhì xià wéi qiáo yóu qīng shān rù tiáo
北流至下圩桥,由青山入苕;
nán liú zhì shā dàng yóu xīn chéng rù zhè bù yì píng tuó suì fēn liǎng shuǐ
南流至沙宕,由新城入浙,不意平陀遂分两水。
qí shān guò dōng suì chā tiān ér qǐ yuē wǔ jiān shān
其山过东遂插天而起,曰五尖山。
wǔ jiān zhī dōng běi jí xīn lǐng yǐ
五尖之东北即新岭矣。
xún qí xi lù yòu wǔ lǐ guò táng jiā qiáo zé xīn chéng běi jiè yě
循其西麓,又五里过唐家桥,则新城北界也。
bái shí yá shān zhàng qí nán
白石崖山障其南。
suì xún shuǐ xī nán xíng wǔ lǐ wèi huà lóng qiáo yǒu shuǐ zì xi wù lái hé
遂循水西南行,五里为华龙桥,有水自西坞来合。
guò qiáo nán yuè yī xiǎo lǐng èr lǐ zhì shā dàng qián yǒu yī shí liáng kuà jiàn yuē zhào ān qiáo zé rù xīn chéng dào yě
过桥,南越一小岭,二里至沙宕,前有一石梁跨涧,曰赵安桥,则入新城道也。
yóu qiáo běi xi sù yī jiàn yán sān jiǔ shān běi lù ér rù hòu yè wù
由桥北西溯一涧,沿三九山北麓而入后叶坞。
sān jiǔ zhī míng yǐ dōng zé cóng zhào ān qiáo nán zhì zhū cūn běi zé cóng zhào ān qiáo xī nán zhì bái fěn qiáng nán zé cóng bái fěn qiáng dōng nán zhì zhū cūn sān miàn jiē jiǔ lǐ yě
“三九”之名,以东则从赵安桥南至朱村,北则从赵安桥西南至白粉墙,南则从白粉墙东南至朱村,三面皆九里也。
yóu hòu yè wù jiǔ lǐ zhì bái fěn qiáng wèi sān jiǔ shān běi lái zhī jí
由后叶坞九里至白粉墙,为三九山北来之脊。
qí jí yì shén tǎn yí dōng liú zhě yóu hòu yè chū zhào ān qiáo xi liú zhě yóu lǐ wáng qiáo hé zhū cūn cǐ sān jiǔ suǒ yǐ míng shān yì yǐ shuǐ rào wú yú yě
其脊亦甚坦夷,东流者由后叶出赵安桥,西流者由李王桥合朱村,此“三九”所以名山,亦以水绕无余也。
bái fěn qiáng zhī xi èr lǐ wèi luō cūn qiáo yǒu shuǐ zì běi lái yǒu lù yì qí ér běi zé xīn chéng dào yě
白粉墙之西二里,为罗村桥,有水自北来,有路亦岐而北,则新城道也。
xún shuǐ nán xíng lǐ xǔ wèi bō yú qiáo yǒu shuǐ xi zì lóng mén kān lái
循水南行里许,为钵盂桥,有水西自龙门龛来。
kān yǒu sì xiān chuán dào lǐng zài qiáo xī sì lǐ nǎi yú qián jìng
〔龛有四仙传道岭,在桥西四里,乃于潜境。
yóu qiáo běi jí zhuǎn ér dōng lǐ yú fù shé ér nán
〕由桥北即转而东,里余复折而南。
qí dì dōng wèi sān jiǔ
其地东为三九,
xi wèi dòng shān
西为洞山,
huán wù yī qū
环坞一区,
dōng xī jiē shí fēng lín xún
东西皆石峰嶙峋,
hēi rú diǎn qī
黑如点漆,
dān fēng huáng xìng
丹枫黄杏,
cuì zhú qīng sōng
翠竹青松,
jiān cuò rú xiù
间错如绣,
shuǐ zhī tòu bì ér xià zhě
水之透壁而下者,
xǐ shí rú xuě
洗石如雪,
jīn suī jiǔ hàn wú liū jí liú shuǐ
今虽久旱无溜即流水,
ér hēi yá bái xiá
而黑崖白峡,
chǔ chù rú xuán pǐ liàn
处处如悬匹练,
xīn shén yì zhī
心甚异之。
èr lǐ dù lǐ wáng qiáo suì zhì dòng shān zhī dōng lù
二里,渡李王桥,遂至洞山之东麓。
jí zhì xíng lǐ yú wú shì xiān cí
急置行李于吴氏先祠。
lìng tóng mì chuī diàn bù dé
令僮觅炊店,不得。
yǒu wú xìng zhě èr rén zhì yī wèi yú chuī yī wèi zèng zhú yóu dòng yú yǐ yú gōng shū shàn dá zhī
有吴姓者二人至,一为余炊,一为赠烛游洞,余以鱼公书扇答之。
dòng shān zhě zì lóng mén kān nán yǐ lǐ dōng lái qí shí léng ruì wén dié
〔洞山者,自龙门龛南迤逦东来,其石棱锐纹叠。
dōng nán shān bàn kāi èr dòng zhèng kàn qiáo xià
东南山半开二洞,正瞰桥下。
yú suì tóng jìng wén xī xiàng niè shān
〕余遂同静闻西向蹑山。
yán xiǎo jiàn ér shàng shí jiē xiá dūn hè tòu qīng liú shù zhī cóng cóng yǒu shēng
沿小涧而上,石皆峡蹲壑透,清流漱之,淙淙有声。
jiàn liǎng páng shí piàn yǒng chū tián qí zhōng cè zhě chéng chéng tū zhě chéng tái zhú shù tòu shí ér chū zhī sǒng shí shàng ér bú jiàn qí gēn gàn yā shí diān ér bú jiàn qí dòu chū chù
涧两旁石片涌出田畦中,侧者成塍,突者成台,竹树透石而出,枝耸石上而不见其根,干压石巅而不见其窦出处。
zài shàng hū yī dà shí dāng jiàn ér lì duān fāng wú yǐ ér wén xì rú bō gū zhī xuán fèng zuì wéi líng yì
再上,忽一大石当涧而立,端方无倚,而纹细如波毂之旋凤,最为灵异。
zài shàng xiū zhú zhōng yǒu xīn jiàn suī yáng miào xuě fēng zhī kān zài yān
再上,修竹中有新建睢阳庙,雪峰之龛在焉。
yī míng líng yǐn ān
一名灵隐庵。
ān hòu wēi bì yǐ kōng dié píng sǒng cuì píng zhī nán jí míng dòng yě
庵后危壁倚空,叠屏耸翠,屏之南即明洞也。
rú xuān sī qǐ qí wài wǔ zhù chuān liè zhèng rú sì míng zhī fēn chuāng dàn sì míng shí sè liè xià bù néng ruò cǐ liè zhù lián juàn yě
如轩斯启,其外五柱穿列,正如四明之分窗,〔但四明石色劣下,不能若此列柱连卷也。
zhōng yǒu yī zhù shàng bù zhì yán yán xià yì chuí yī shí xià bù zhì zhù shàng xià xiāng duì suǒ bù jiē zhě bù yíng zhǐ
〕中有一柱,上不至檐,檐下亦垂一石,下不至柱,上下相对,所不接者不盈咫。
zhù páng yǒu shù gāo chēng zhì yán duān zhé xùn ér wài qū cuì sè fú yán ér shàng hēi shí de zhī yì zhāng yuè jiā míng xiǎn
柱旁有树高撑,至檐端辄逊而外曲,翠色拂岩而上,黑石得之益章越加明显。
zài nán jí wéi yōu dòng
再南即为幽洞。
èr dòng bìng qǐ zhōng jiān shí bì sè qīng hóng ruò táo huā
二洞并启,中间石壁,色轻红若桃花。
dòng kǒu gāo xuán nèi ruò qiáo mén zhī fù kōng de hū shēng zhé chuán xiǎng bù jué gài qí nèi kōng dòng wú dǐ yě
洞口高悬,内若桥门之覆空,得呼声辄传响不绝,盖其内空峒无底也。
niàn zhàng zhī nèi hū yī zhuǎn ér běi yī zhuǎn ér nán
廿丈之内,忽一转而北,一转而南。
běi zhě wèi gàn dòng shè jí ér shàng rú dēng lìn jí mén kǎn niè gé
北者为干洞,拾级而上,如登橉lìn即门槛蹑阁。
sān shí zhàng hòu yòu zhuǎn ér nán pì yī xiǎo gé pō jué yōu yì
三十丈后,又转而南,辟一小阁,颇觉幽异。
nán zhě wèi shuǐ dòng yī zhuǎn jí xian tián chéng qí chéng jiè céng céng shuǐ mǎn qí zhōng bù liú bù hé
南者为水洞,一转即仙田成畦,塍界层层,水满其中,不流不涸。
rén cóng chéng shàng qū zhé ér rù yuē niàn zhàng hū wén shuǐ shēng chán chán
人从塍上曲折而入,约廿丈,忽闻水声潺潺。
tòu yī xiǎo mén ér rù jiàn yī xiǎo xī zì nán lái zhì cǐ pò hè xià zhuì wǎn zhuǎn wú dǐ dàn wén qí shēng
透一小门而入,见一小溪自南来,至此破壑下坠,宛转无底,但闻其声。
xún xī ér nán yòu guò yī xiá
循溪而南,又过一峡。
réng tòu xiǎo mén ér rù xū cóng shuǐ zhōng xíng nǎi duǎn yī qù wà sù shuǐ niè liú
仍透小门而入,须从水中行,乃短衣去袜,溯水蹑流。
yòu sān shí zhàng zhōng yǒu shí jù dǎo chuí ruò lián huā xià juàn ruò xiàng bí zhě píng shā ài mén hū shù hū chang
又三十丈,中有〔石,俱〕倒垂若莲花,下卷若象鼻者,平沙隘门,忽束忽敞。
zhèng rú jīng xī bái hè dòng ér bái hè qián fú shān lù de shuǐ wèi yì cǐ dòng gāo pì shān diān jiān shuǐ yóu qí ěr
〔正如荆溪白鹤洞,而白鹤潜伏山麓,得水为易,此洞高辟山巅,兼水尤奇耳。
zài rù zé shí dòng jì jǐn huì shuǐ yī fāng shuǐ bù shèn shēn yòu bù zhī huì zhě hé lái zhuì zhě hé qù yě
〕再入,则石洞既尽,汇水一方,水不甚深,又不知汇者何来,坠者何去也。
jí chū dòng bàn rì zhī jiān yǐ ruò gé shì
及出洞,半日之间,已若隔世。
xià shān fàn yú wú cí
下山,饭于吴祠。
nǎi sù nán lái zhī xī èr lǐ zhì tài píng qiáo
乃溯南来之溪,二里至太平桥。
qiáo xī wèi gāo shì qiáo dōng wèi wú shì yì lǐ wáng qiáo zhī wú shì zhī pài yě yì yǒu xiān cí shén hóng chàng
桥西为高氏,桥东为吴氏,亦李王桥之吴氏之派也,亦有先祠甚宏畅。
shí rì sè shén gāo yīn dān fū jiā jìn yù guī sù tuō yán mǎ lǐng wú sù diàn suì zhǐ cí zhōng
时日色甚高,因担夫家近,欲归宿,托言马岭无宿店,遂止祠中。
shì rì xíng jǐn sān shí wǔ lǐ ér suǒ yóu èr dòng yǐ wú yì de zhī qǐ bù xìng zāi
是日行仅三十五里,而所游二洞,以无意得之,岂不幸哉!
shì wǎn fēng hǒu yún tún dá dàn ér zhǐ
是晚风吼云屯,达旦而止。
chū wǔ rì jī zài míng lìng tóng qǐ chuī
初五日鸡再鸣,令僮起炊。
chuī shú ér guī sù zhī dān fū zhì cháng suí fu wáng èr yǐ táo yǐ
炊熟而归宿之担夫至,长随夫王二已逃矣。
fàn hòu yòu zhuǎn mì yī fū jiǔ zhī hòu xíng
饭后又转觅一夫,久之后行。
nán èr lǐ shàng mǎ lǐng yuē lǐ xǔ dá qí diān
南二里,上马岭,约里许达其巅。
lǐng yǐ běi shǔ xīn chéng shuǐ yì chū xīn chéng
〔岭以北属新城,水亦出新城。
lǐng nán zé shǔ yú qián xiàn zài qí xī běi wǔ shí lǐ shuǐ yóu yīng zhǔ bù chū fēn shuǐ xiàn
岭南则属于潜,县在其西北五十里,水由应渚埠出分水县。
xià mǎ lǐng nán èr lǐ wèi nèi chǔ gòu shù cūn wù yòu yī lǐ wèi wài chǔ cūn wù cóng cǐ ér nán jiā jiā yǐ chǔ wèi yè
〕下马岭,南二里为内楮zhǔ构树村坞,又一里为外楮村坞,从此而南,家家以楮为业。
suí shān wù xī nán qī lǐ guò duì kǒu qiáo qí fēn nán běi běi dá yú qián kě sì shí lǐ nán dǐ yīng zhǔ bù shí bā lǐ
随山坞西南七里,过兑口桥,岐分南北,〔北达于潜可四十里,〕南抵应渚埠十八里。
duì kǒu zhī shuǐ běi zì yú qián mǎ lǐng zhī shuǐ dōng lái hé ér nán qù lù yì suí zhī
兑口之水北自于潜,马岭之水东来,合而南去,路亦随之。
bā lǐ guò bǎn qiáo
八里,过板桥。
qiáo xià shuǐ zì xi wù lái yǔ qián shuǐ hé sù shuǐ xī zǒu lù kě dá yú qián jí chāng huà
桥下水自西坞来,与前水合,〔溯水西走,路可达于潜及昌化。
yòu nán wǔ lǐ wèi bǎo ān píng
〕又南五里为保安坪。
yòu yī lǐ wèi yù jiàn qiáo qiáo shén xīn zhěng jū shì yì shèng yòu míng pái shí
又一里为玉涧桥,桥甚新整,居市亦盛,又名排石。
shān shǐ dà kāi
山始大开。
yòu dōng èr lǐ zhǐ yú táng jiā gǒng
又东二里,止于唐家拱。
qí de zài yīng zhǔ bù běi èr lǐ yuán wú shì sì dān fū yǐ yīng bù zhī zhōu xià tóng lú zhě bì běi qǔ ér jīng cǐ suì zhǐ yú xī pàn
其地在应渚埠北二里,原无市肆,担夫以应埠之舟下桐庐者,必北曲而经此,遂止于溪畔。
jiǔ zhī de tóng lú zhōu
久之得桐庐舟。
gài yīng zhǔ bù wèi yú qián nán jiè xī zhī nán jí lì fēn shuǐ yú qián zhī shuǐ běi jīng yù jiàn qiáo chāng huà zhī shuǐ xī zì má chà bù jù huì yú yīng zhǔ ér shuǐ shì shǐ dà
〔盖应渚埠为于潜南界,溪之南即隶分水,于潜之水北经玉涧桥,昌化之水西自麻汊埠,俱会于应渚,而水势始大。
gù wǔ jiàn qiáo ér shàng yǐ bù shèng zhōu má chà bù ér shàng xiǎo zhōu zhí dǐ chāng huà yú qián shuǐ gù bù dí chāng huà yě
顾五涧桥而上,已不胜舟,麻汊埠而上,小舟直抵昌化,于潜水固不敌昌化也。
shí rì yǐ zhōng wú sì mì mǐ yù mì zhī yīng bù ér zhōu bù néng dài suì chèn zhī xíng
〕时日已中,无肆觅米,欲觅之应埠,而舟不能待,遂趁之行。
xià zhōu dōng nán xíng shí lǐ wèi fēn shuǐ xiàn
下舟东南行十里,为分水县。
xiàn zài xī zhī xi
县在溪之西。
fēn shuǐ yuán zhǐ yī shuǐ dōng nán qù qí xi suī shān shì huò dá wéi lù lù bā shí lǐ dá yú chún ān
分水原止一水东南去,其西虽山势豁达,惟陆路八十里达于淳安。
yú chū yù cóng zhī xíng wèi wáng nú dùn qù bù biàn yú lù réng jiù shuǐ dào fǎn xiàng dōng nán xíng yǐ
余初欲从之行,为王奴遁去,不便于陆,仍就水道,反向东南行矣。
qù fēn shuǐ dōng nán èr shí lǐ wéi tóu pù
去分水东南二十里为头铺。
yòu shí lǐ wèi jiāo shān jū shì pō shèng
又十里为焦山,居市颇盛。
yǐ mù bù néng mǎi mǐ jiè zhōu rén yú mǐ ér chuī
已暮,不能买米,借舟人余米而炊。
zhōu zǐ shùn liú yè jiǎng wǎn shàng xíng chuán wǔ shí lǐ jiù xiàn yè guò bàn yǐ
舟子顺流夜桨晚上行船,五十里,旧县,夜过半矣。
chū liù rì jī zài míng gǔ zhōu xiǎo chū zhè jiāng yǐ tóng lú chéng xià yǐ
初六日鸡再鸣,鼓舟,晓出浙江,已桐庐城下矣。
lìng tóng zǐ qǐ mǎi mǐ
令僮子起买米。
réng fù qí zhōu shí wǔ lǐ zhì tān shàng
仍附其舟,十五里至滩上。
mǐ zhōu bǎi sōu jiē pō ér dài bō yú zhōu suì tíng
米舟百艘,皆泊而待剥,余舟遂停。
jí suǒ fàn fàn bì dé yī zhōu bié fù ér qù shí yǐ shàng wǔ
亟索饭,饭毕得一舟,别附而去,时已上午。
yòu èr lǐ guò qīng sī kǒu yòu sān lǐ rén qī lǐ lóng
又二里过清私口,又三里,人七里笼。
dōng běi fēng shén lì ǒu jiǎ mèi yǐ guò yán jī
东北风甚利,偶假寐,已过严矶。
sì shí lǐ wū shí guān
四十里,乌石关。
yòu shí lǐ zhǐ yú yán zhōu fǔ dōng guān zhī nì lǚ
又十里,止于(严州府)东关之逆旅。
chū qī rì wù màn bù biàn zhǐ chǐ zhōu rén fàn ér hòu xíng shàng wǔ fù jì
初七日雾漫不辨咫尺,舟人饭而后行,上午复霁。
qī shí lǐ zhì xiāng tóu yǐ mù
七十里,至香头已暮。
xiāng tóu shān běi zhī dà cūn luò yě zhāng yè zhū xìng zān yīng pō shèng
香头,山北之大村落也,张、叶诸姓,簪缨颇盛。
yuè míng fēng lì èr shí lǐ pō yú lán xī
月明风利,二十里,泊于兰溪。
chū bā rì zǎo dēng fú qiáo qiáo nèi wài zhū xiāng chuán lín cì jǐn jǐn xiāng lián yǐ qín wáng shī zì qú jiāng zhì fēng qiáo jù zhōu bù tīng bù yǔn xǔ shàng xià yě
初八日早登浮桥,桥内外诸舡xiāng船鳞次紧紧相连,以勤王师自衢将至,封桥聚舟,不听不允许上下也。
suì yǐ xíng náng lìng gù pū shǒu zhī nán mén lǚ sì zhōng yú yǔ jìng wén jù wèi jīn huá sān dòng yóu
遂以行囊令顾仆守之南门旅肆中,余与静闻俱为金华三洞游。
gài jīn huá zhī shān héng zhì dōng xī jùn chéng zài qí yáng pǔ jiāng zài qí běi xī chuí jǐn chù zé wèi lán xī dōng zé yì wū yě
盖金华之山,横峙东西,郡城在其阳,浦江在其北,西垂尽处则为兰溪,东则义乌也。
wù shuǐ dōng nán cóng yǒng kāng jīng jùn zhī nán mén ér xī běi dǐ lán xī yǔ qú jiāng hé
婺水东南从永康经郡之南门,而西北抵兰溪与衢江合。
yú chū yù lù xíng jiàn xī zhōng yǒu zhōu sù liú ér dōng suì fù zhī
余初欲陆行,见溪中有舟溯流而东,遂附之。
shuǐ liú shā àn zhōng sì shān jù yuǎn dān fēng shū mì dòu jǐn cái xiá yìng dié yóu yì
水流沙岸中,四山俱远,丹枫疏密,斗锦裁霞,映叠尤异。
rán běi shān tū wù tiān biǎo ruò fù yǐ rán ér bèi zhī dōng nán xíng
然北山突兀天表,若负扆然,而背之东南行。
wèn sān dòng hé zài
问:“三洞何在?
zé yuē zài běi
”则曰:“在北。
wèn jùn chéng hé zài
”问:“郡城何在?
zé yuē zài nán
”则曰:“在南。
shǐ wù sān dòng bù bì zhì jùn ruò lù xíng bàn rì biàn kě cóng zhōng dào ér rù ér shí yǐ cóng zhōu wú jí yǐ
”始悟三洞不必至郡,若陆行半日,便可从中道而入,而时已从舟,无及矣。
sì shí wǔ lǐ zhì xiǎo xī yǐ mù yuè sè rú xǐ
四十五里至小溪,已暮,月色如洗。
yòu shí wǔ lǐ dēng lù tóu sù xià mǎ tóu zhī lǚ sì yǐ shēn yè bì mén bù nà
又十五里登陆,投宿下马头之旅肆,以深夜闭门不纳。
yù yī wáng xìng zhě hào jìng chuān gāo qiáo bù rén
遇一王姓者,号敬川,高桥埠人。
jiāng chéng yuè guī jiàn kè wú tóu sù chù yīn yǐn zhì jīn huá xī mén wài tóng sù yú nì lǚ
将乘月归,见客无投宿处,因引至〔金华〕西门外,同宿于逆旅。