bǐng zǐ gōng yuán nián shí yuè shí qī rì jī míng qǐ fàn zài míng ér xíng
丙子（公元1636年）十月十七日鸡鸣起饭，再鸣而行。
wǔ lǐ jiǎng lián pù yuè sè jiǎo shén
五里，蒋莲铺，月色皎甚。
zhuǎn ér nán xíng shān shì fù cù shǐ yǒu cūn jū
转而南行，山势复簇，始有村居。
yòu wǔ lǐ bái shí wān xiǎo rì fu shēng
又五里，白石湾，晓日甫升。
yòu wǔ lǐ bái shí pù
又五里，白石铺。
réng zhuǎn xi xíng yòu qī lǐ cǎo píng gōng guǎn wèi cháng shān yù shān liǎng xiàn jiè xī yǒu yì jīn yǐ gé gé chú yǐ
仍转西行，又七里，草萍公馆，〔为常山、玉山两县界，〕昔有驿，今已革革除矣。
yòu xi sān lǐ jí nán lóng běi dù zhī jí yě
又西三里，即南龙北度之脊也。
qí mài nán zì jiāng shān xiàn èr shí qī dōu zhī xiǎo gān lǐng xi zhuǎn jiāng xī yǒng fēng dōng jiè yǐ lǐ zhì cǐ
其脉南自江山县二十七都之小筸gān岭，西转江西永丰东界，迤逦至此。
nán běi jù yuán zhì yī fēng ér dù chù fú ér bù gāo yì shù ér bù kuò
南北俱圆峙一峰，而度处伏而不高，亦束而不阔。
jí xi jí yǒu yī jiàn nán liú xià liú yǐ rù pó yáng yǐ
脊西即有一涧南流，下流已入鄱阳矣。
dòng xi lèi shí wèi mén nán běi jù shǔ yú shān shì wèi dōng xī fēn jiè
洞西累石为门，南北俱属于山，是为东西分界。
yòu shí lǐ wèi gǔ chéng pù zhuǎn ér nán xíng jiàn chū shān yǐ
又十里为古城铺，转而南行，渐出山矣。
yòu wǔ lǐ wèi jīn jī dòng lǐng
又五里，为金鸡洞岭。
réng zhuǎn ér xi yòu wǔ lǐ shān táng pù shān suì dà huō
仍转而西，又五里，山塘铺，山遂大豁。
yòu shí lǐ dōng jīn qiáo shí liáng gāo kuà xī shàng
又十里，东津桥，石梁高跨溪上。
qí shuǐ zì běi nán liú qí shān gāo sǒng ruò fù yǐ rán zài yù shān xiàn běi sān shí lǐ wài
其水自北南流，其山高耸若负扆，然在玉山县北三十里外。
gài zì cǎo píng běi dù jí xi zhì cǐ shān yī míng dà lǐng yī míng sān qīng shān
盖自草萍北度，即西峙此山，一名大岭，一名三清山。
shān zhī yīn jí wéi ráo zhī dé xīng dōng běi jí wéi huī zhī wù yuán dōng jí wéi qú zhī kāi huà cháng shān gài zhè zhí yù zhāng sān miàn zhī shuǐ jù yú cǐ fēn yān
山之阴即为饶之德兴，东北即为徽之婺wù源，东即为衢之开化、常山，盖浙、直、豫章三面之水，俱于此分焉。
yú xī cóng yè bù shān qiú lǐ nǎi qǔ dào qí dōng nán gǔ zhōng zhě yě
余昔从堨yè埠山裘里，乃取道其东南谷中者也。
dù qiáo xi wǔ lǐ yóu yù shān dōng mén rù lǐ xǔ chū xī mén
渡桥西五里，由玉山东门入，里许，出西门。
chéng zhōng huāng luò shū shèn ér xi chéng wài shì sì jù yān yǐ xià shuǐ zhī bù zài yě
城中荒落殊甚，而西，城外市肆聚焉，以下水之埠在也。
dōng jīn qiáo zhī shuǐ rào chéng nán ér xi zhì cǐ shèng zhōu
东津桥之水，绕城南而西，至此胜舟。
shí yǐ xià wǔ shuǐ hé wú zhǎng zhōu kě fù de xiǎo zhōu zhì fǔ suì qiàn zhī xíng
时已下午，水涸无长舟可附，得小舟至府，遂倩之行。
èr shí lǐ ér mù zhōu rén chéng yuè gǔ zhào yè xíng
二十里而暮，舟人乘月鼓棹夜行。
sān shí lǐ guò shā xī
三十里，过沙溪。
yòu wǔ shí lǐ pō yú guǎng xìn zhī nán mén fu sān gǔ yě
又五十里，泊于广信之南门，甫三鼓也。
shā xī shì sì shén shèng xiǎo zhōu cì tíng hé xià zhě bǎi yú tǐng jiā àn shuǐ chōng zhī shēng bù jué rán wén qí de duō dào yuè zhōng jiàn yǒu jiē ér shè xī zhě bù néng wú jiè xīn
沙溪市肆甚盛，小舟次停河下者百余艇，夹岸水舂之声不绝，然闻其地多盗，月中见有揭而涉溪者，不能无戒心。
guǎng xìn xi èr shí lǐ yǒu míng qiáo bīn xī xià liú yòu yǒu jiǔ gǔ sōng yī běn jiǔ fēn cān xiāo jìng xiù jù bù jí dēng
广信西二十里有名桥濒溪，下流又有九股松，一本九分，参霄竞秀，俱不及登。
shí bā rì zǎo qǐ réng mì qí zhōu zhì yán shān zhī hé kǒu
十八日早起，仍觅其舟至铅山之河口。
yú chū nǐ yóu guǎng xìn běi yóu líng shān qiě wén qí de běi shān sì cóng lín shén shèng yù wǎng yī guān
余初拟由广信北游灵山，且闻其地北山寺丛林甚盛，欲往一观。
yīn zhòu fā nóng chuāng xíng dòng jù fáng yǐ qí wèi hé kǒu zhōu suì qiàn zhī xíng liǎng guò guǎng xìn jù bù jí tíng yě
因骤发脓疮，行动俱妨，以其为河口舟，遂倩之行，两过广信俱不及停也。
jùn chéng héng dài xī běi zhì dié bù shèn xióng jùn ér chéng wài jū shì yáo kòng yì shān chéng zhī dà jù luò yě
郡城横带溪北，雉堞不甚雄峻，而城外居市遥控，亦山城之大聚落也。
chéng dōng yǒu líng xī zé líng shān zhī shuǐ suǒ xiè
城东有灵溪，则灵山之水所泄；
chéng xi yǒu yǒng fēng xī zé yǒng fēng zhī liú suǒ zhù
城西有永丰溪，则永丰之流所注。
xī nán xià sān shí lǐ yǒu fēng yuán xuān sè zhě yá pán míng yuē xian lái shān
西南下三十里，有峰圆亘，色赭崖盘，名曰仙来山。
chū guò qí xià yóu wò wèi qǐ jí guò èr shí lǐ tán zhì mǎ ān shān zhī xià huí wàng jiàn zhī yǐ bù jí dēng yǐ
初过其下，犹卧未起，及过二十里潭，至马鞍山之下，回望见之，已不及登矣。
zì xian lái zhì léi dǎ shí èr shí lǐ zhī nèi shí shān jiè xī zuǒ yòu jù rú fù fǔ fú niú huò duàn huò xù bù tè xíng jué kōng tóng bìng wú bō zhòu wén zhì xiān tǔ cùn jīng yì bù néng shòu
自仙来至雷打石，二十里之内，石山界溪左右，俱如覆釜伏牛，或断或续，〔不特形绝崆峒，并无波皱文，至纤土寸茎，亦不能受。
zhì shān duàn shā huí chù shuāng hén fēng sè yìng cūn lú ér chū shí xì ruò jīng yī fān diǎn zhuì zhě
〕至山断沙回处，霜痕枫色，映村庐而出，石隙若经一番点缀者。
yòu èr shí lǐ guò páng luó nán wàng é fēng qiào xuē tiān jì cǐ xī yú jiǎ dào fēn shuǐ guān ér qū màn tíng zhī chù zhuǎn pàn yǐ èr shí nián yǐ
又二十里，过旁罗，南望鹅峰，峭削天际，此昔余假道分水关而趋幔亭之处，转盼已二十年矣。
rén shòu jǐ hé jiāng shān rú zuó néng bù lìng rén yǒu bǐng zhú zhī sī yé
人寿几何，江山如昨，能不令人有秉烛之思耶！
yòu èr shí lǐ dǐ yán shān hé kǒu rì yǐ xià chōng yīn liú píng fēng nì yě
又二十里抵铅山河口，日已下舂，因流平风逆也。
hé kǒu yǒu shuǐ zì dōng nán fēn shuǐ guān fā yuán jīng yán shān xiàn zhì cǐ rù dà xī shì sì shén zhòng zài dà xī zhī zuǒ gài liǎng xī hé ér shǐ shèng zhòng zhōu yě
河口有水自东南分水关发源，经铅山县，至此入大溪，市肆甚众，在大溪之左，盖两溪合而始胜重舟也。
shí jiǔ rì chén cān hòu mì guì xī xiāng jí chuán
十九日晨餐后，觅贵溪舡chuān即船。
shén ài dài fù zhōu zhě jiǔ ér hòu xíng
甚隘，待附舟者，久而后行。
shì zǎo mì yún sì bù shí yǒu líng yǔ
是早密云四布，时有零雨。
sān shí lǐ xi zhì jiào yán
三十里，西至叫岩。
bīn xī shí yá pán tū xià chā shēn tán chéng bì rú diàn shàng kāi héng dòu huí xuān fēng yāo chuān xué nèi chè rú xíng láng gé dào chuāng líng hù yǒu dōu biàn
濒溪石崖盘突，下插深潭，澄碧如靛，上开横窦，回亘峰腰，〔穿穴内彻，如行廊阁道，窗棂户牖都辨。
yá shàng xuán shū yú wēng yǐn cì sì dà zì yá yòu jí yǒu shí dèng xī bō zhǐ shí jí jǐn tiē shuǐ miàn ér xiàng shàng yán shēn
〕崖上悬书“渔翁隐次”四大字，崖右即有石磴吸波指石级紧贴水面而向上延伸。
jí hū zhōu zǐ tíng zhōu ér shàng
急呼舟子停舟而上。
liè shí zòng héng chuān yī xì ér rào qí hòu jiàn yī jìng chéng xī suì sù yuán rù hè
列石纵横，穿一隙而绕其后，见一径成蹊，遂溯源入壑。
qí hòu zhòng fēng huán xuān jī cuì jiāo jiā xīn zhī yǐ wù gèng yù qióng yuán
其后众峰环亘，积翠交加，心知已误，更欲穷源。
hè zhuǎn fēng huí jū rén duō jié wù wèi chí zhǒng yú
壑转峰回，居人多截坞为池种鱼。
rào lù yī shān jiā lú yún cháo cuì huǎng yǒu yōu qù
绕麓一山家，庐云巢翠，恍有幽趣。
jí tóu ér wèn zhī zé qí de yǐ shǔ xīng ān
亟投而问之，则其地已属兴安。
qí qián duì zhī shān yuán xuān ér qǐ zhě yuē tuán jī shí lǐng shì wèi yán shān zhī xi jiè
其前对之山圆亘而起者，曰团鸡石岭，是为铅山之西界。
tuán jī zhī xi jí jiào yán sì yě
团鸡之西即叫岩寺也。
jiào yán qián lín dà xī yú yǐn yá tū yú zuǒ yòu yī yá duì tū yú yòu
叫岩前临大溪，渔隐崖突于左，又一崖对突于右。
yòu yá zhī qián yī yuán fēng wù lì xī zhōng zhèng rú yáng zi zhī jīn jiāo xún yáng zhī xiǎo gū ér cǐ gèng yuán zhěng suǒ chēng yìn shān yě
右崖之前，一圆峰兀立溪中，正如扬子之金、焦，浔阳之小孤，而此更圆整，所称印山也。
sì hòu yán shí zhōng xū liǎng páng huí tū guǐ zhì fàng yǐ yī xuān jí wéi jiào yán
寺后岩石中虚，两旁回突，庋guǐ置放以一轩，即为叫岩。
yán wèi sì bì jǐng zhī jiā kuàng zài yú yǐn bù zài cǐ yě
岩为寺蔽，景之佳旷，在渔隐不在此也。
jiào yán xi shí lǐ wèi yì yáng jiè yòu yǒu shān fāng zhì xī yòu ruò liè píng ér zhěng shàng yǒu fàn yǔ bù zhī qí míng yǐ zhào jí bù jí dēng gài yì qí jìng yě
叫岩西十里为弋阳界，又有山方峙溪右，若列屏而整，上有梵宇，不知其名，以棹急不及登，盖亦奇境也。
yòu sān shí lǐ rì yǐ xià chōng xī nán jiàn jì yáo wàng yī fēng gū chā tiān jì xún zhī zhī wèi guī yán zài yì yáng nán shí wǔ lǐ
又三十里，日已下舂，西南渐霁，遥望一峰孤插天际，询之知为龟岩，在弋阳南十五里。
yú xīn yàn zhī ér zhōu yǐ mì guì xī zhě bù néng zhōng zhǐ
余心艳之，而舟已觅贵溪者，不能中止。
yòu shí lǐ zhì yì yáng dōng guān suì yǐ xíng lǐ tuō jìng wén suí zhōu qù yú yǔ gù pū liú dōng guān wài nì lǚ wèi míng rì guī yán zhī xíng
又十里至弋阳东关，遂以行李托静闻随舟去，余与顾仆留东关外逆旅，为明日龟岩之行。
yè bàn fēng hǒu yǔ zuò
夜半风吼雨作。
èr shí rì zǎo qǐ yǔ bù zhǐ
二十日早起，雨不止。
píng míng chí gài cǎo biān yǔ jù xíng rén yì yáng dōng mén
平明持盖草编雨具行，人弋阳东门。
qí chéng nán lín xī shàng xī zhì cǐ shāo xùn ér nán bīn chéng nǎi fù jùn zhī liú wèi háo xià liú fù yǔ xī hé
其城南临溪上，溪至此稍逊而南，濒城乃复浚支流为濠，下流复与溪合。
yǔ zhōng guò xiàn qián yòu xi zhì xī nán mén yù yī guī yán rén shū xìng zhě yù guī suì suí zhī chū chéng
雨中过县前，又西至西南门，遇一龟岩人舒姓者欲归，遂随之出城。
guò háo liáng sān lǐ dù dà xī
过濠梁，三里，渡大溪。
xī nán yǒu tǎ nǎi yì yáng zhī shuǐ kǒu yě
溪南有塔，乃弋阳之水口也。
zì shì jù cóng shān gāng xíng tuó shí gāo xià jù chéng kuài ér wú wén xiān tǔ bù shòu yě
自是俱从山冈行，陀石高下，俱成块而无纹，纤土不受也。
shí yǔ yù shén lín lí yǔ zhōng wàng guī fēng yǎo bù kě dǔ
时雨愈甚，淋漓雨中，望龟峰杳不可睹。
hū dǔ lù kǒu yī fēng jù tǐ ér xiǎo yí jí yè lái chā tiān yòu yú zhě xún zhī zhī wèi yáng jiǎo jiào qí qù guī fēng shàng wǔ lǐ yě
忽睹路口一峰，具体而小，疑即夜来插天诱余者，询之知为羊角峤，其去龟峰尚五里也。
bǐ zhì yáo wàng yī fēng zhōng pōu rú mén
比至，遥望一峰中剖如门。
yǐ ér mén zhī nán hū qí chū piàn shí rú guī jí tiān zhù fēng yě
已而，门之南忽岐出片石如圭，即天柱峰也。
jí dǐ qí chù lù hū nán qù
及抵其处，路忽南去。
zhuǎn ér dōng rù xiān guò yī yàn yàn nán huì shuǐ yī chí jí fàng shēng chí yě
转而东入，先过一堰，堰南汇水一池，即放生池也。
chí shuǐ liǎng jìn yá zú
池水两浸崖足。
xún yá zuǒ záo shí chéng zhàn jí zhǎn qí fēng yě
循崖左凿石成栈，〔即展旗峰也。
shàng wēi bì ér xià chéng tán tán jǐn zhú shù fú shū yǎn yìng yī hè liǎng yá fēi pù jiāo zhù rú yù lóng luàn wǔ jiē yǔ shī shān líng hé ér jìng huàn zhě yě
〕上危壁而下澄潭，潭尽，竹树扶疏，掩映一壑，两崖飞瀑交注，如玉龙乱舞，皆雨师山灵合而竞幻者也。
jì rù hū jiàn nán yá zuì gāo chù yī qiào tōng míng ruò ěr zhī fù lú yí wéi bái yún suǒ níng zuì jìn ér zhī qí wèi shí xì
既入，忽见南崖最高处，一窍通明，若耳之附颅，疑为白云所凝，最近而知其为石隙。
jí dǐ fāng zhàng zé tíng zhōng rén lì ér qǐ zhě bù yī wèi yún qì yīn yūn yǐn xiàn bù dìng
及抵方丈，则庭中人立而起者不一，为云气氤氲，隐现不定。
shí yǔ shì mí shén yī lǚ zhān tòu guàn xīn shàng rén jí jiě yī dài gèng ruò huǒ jiù zhì xīn zhī zhòng fēng zhī qí bù néng bá yún qū wù yǐ
时雨势弥甚，衣履沾透，贯心上人急解衣代更，𦶟ruǒ火就炙，心知众峰之奇，不能拔云驱雾矣。
shì rì jìng rì yè yǔ wéi zuò wǔ yuán shī
是日竞日夜雨，为作《五缘诗》。
wǎn wò yú zhèn yī tái xià zhī jìng shì zhōng
晚卧于振衣台下之静室中。