èr shí sān rì bì kōng qíng lǎng yù chū nán jiāo xiān chū tiě lóu mén
二十三日碧空晴朗，欲出南郊，先出铁楼门。
guò ài xíng kě jiā dēng táng jiàn qí mǔ zé xíng kě shī yǐ mì de liǎng rì yǐ gài zài yù nàn zhī dì xià liú shí lǐ zhī yún jí tán yě
过艾行可家，登堂见其母，则行可尸已觅得两日矣，盖在遇难之地下流十里之云集潭也。
qí mǔ yán zuó qīn zhì qí de fǔ shī yī hū hū yǎn zhōng xuè bèng ér jiàn wǒ
其母言：“昨亲至其地，抚尸一呼，忽眼中血迸而溅我。
wū hū sǐ zhě yóu ruò cǐ shēng hé yǐ kān
”呜呼，死者犹若此，生何以堪！
xún qí suǒ shāng yún miàn yǒu liǎng qiāng
询其所伤，云“面有两枪”。
gài shí wèi yáng hòu zhù nüè suǒ yún zhī jiě wèi sì jiē é chuán yě
盖实为阳侯助虐，所云支解为四，皆讹传也。
shí qí guān tíng yú chéng nán hóng jūn jiàn shān fáng zhī cè
时其棺停于城南洪君鉴山房之侧。
hóng nǎi qí you bìng qí qīn
洪乃其友，并其亲。
bì jūn fu shì xié qīng wū zhì gài jiāng yíng zàng yě suì yǔ xié xíng
毕君甫适挟青乌至，盖将营葬也，遂与偕行。
xún huí yàn xi lù nán yuè gāng wù sì lǐ ér zhì qí de
循回雁西麓，南越冈坞，四里而至其地。
qí chù luàn gāng liáo rào jiān yǒu yǎn guān xí fàn zhī shì yì rú táo huā chōng rán bù néng rú qí lián fēi jiē zhǐ ér qiáng jì guò zhī
其处乱冈缭绕，间有掩关习梵之室，亦如桃花冲然，不能如其连扉接趾，而嫱寂过之。
hóng jūn zhī shì lǜ zhú dāng qián
洪君之室，绿竹当前。
wēi gāng huán hòu nèi yǒu sān yíng zhōng zhì fó xiàng zuǒ wèi dú shū zhī suǒ yòu wèi sēng biāo zhī chù ér qián hòu jù yǒu xuān kě qì tíng zhōng pén huā fēn liè yì yōu qī jìng jiè yě
危冈环后，内有三楹，中置佛像，左为读书之所，右为僧爂cuān之处，而前后俱有轩可憩，庭中盆花纷列，亦幽栖净界也。
ài guān tíng yú lǐng cè jí tóng jìng wén pī jīng bài zhī
艾棺停于岭侧，亟同静闻披荆拜之。
yú sòng tóng shì tiān yá yù nàn rén yī shēng hé kān duì yī sǐ zhī jù hóng bì jiē wèi shì lèi
余诵“同是天涯遇难人，一生何堪对一死”之句，洪、毕皆为拭泪。
fǎn dǐ huí yàn zhī nán yǒu gōng yì rán yú xiāng jiāng zhī shàng nǎi shuǐ fǔ diàn yě
返抵回雁之南，有宫翼然于湘江之上，乃水府殿也。
xiān shì ài xíng kě zhī dì wèi yǔ yán shǐ qiú xiōng shī bù dé yī qí qiān ér huò zhī yún jí tán wén zhī xīn dòng
先是艾行可之弟为予言，始求兄尸不得，依其签而获之云集潭，闻之心动。
zhì shì nǎi rù yè zhī yǐ cóng jīng cóng yuè liǎng dào qǐng jué yú shén ér cóng yuè dà jí
至是乃入谒之，以从荆、从粤两道请决于神，而从粤大吉。
shí yú yù cóng yuè xi rù diān bèi jié hòu cuò zī wú suǒ huò quàn cóng jīng zhōu qiú zī yú kuí zhī shū zhě
时余欲从粤西入滇，被劫后，措资无所，或劝从荆州，求资于奎之叔者。
shí kuí zhī wèi jīng zhōu bié jià cóng cǐ zhì jīng zhōu yì xū bàn yuè chéng ér shí shì bù kě zhī gù jué zhī shén
时奎之为荆州别驾，从此至荆州，亦须半月程，而时事不可知，故决之神。
yǐ liǎng chù dài jīn qǐng jué yú shén ér jiē bù néng quán
以两处贷金请决于神，而皆不能全。
liǎng chù wèi jīn yǔ liú
两处谓金与刘。
yú yì qīn fú shén jiàn
余益钦服神鉴。
gài cǐ diàn yì fān fǔ xīn gòu qí shén jí líng yě
盖此殿亦藩府新构，其神极灵也。
nǎi mì dào zhě jù lù qí cí yǐ cáng zhī
乃觅道者，俱录其词以藏之。
fù běi dēng huí yàn fēng fàn yú qiān shǒu guān yīn gé dōng liáo jí cóng gé xi xiǎo jìng xià fù xi rù huā yào sì zài tóng jué kōng fàn yú fāng zhàng
复北登回雁峰，饭于千手观音阁东寮，即从阁西小径下，复西入花药寺，再同觉空饭于方丈。
bó mù yóu nán mén rù
薄暮，由南门入。
shì rì fēng hé rì lì wèi rù chūn dì yī rì yún
是日风和日丽，为入春第一日云。
èr shí sì rì zài jīn yù jué kōng lái gù
二十四日在金寓，觉空来顾。
xià wǔ dú chū chái bù mén shì zhēng sū yóu tiě lóu rù
下午独出柴埠门，市蒸酥，由铁楼入。
shì yè èr gǔ wén chéng shàng yáo ne shēng míng chén zhī dào xué xi chéng jǐ bèi yú rù de xún zhě hǎn jiù jí zhòng shǐ sàn qù
是夜二鼓，闻城上遥呐声，明晨知盗穴西城，几被逾入，得巡者喊救集众，始散去。
èr shí wǔ rì chū xiǎo xī mén guān xi chéng bèi xué chǔ
二十五日出小西门，观西城被穴处。
gài héng chéng shén bēi ér xi yóu bì shén qí dōng chéng zé hé jiē shì fáng jù jiù chéng jià zhù kě pān ér rù bù dài xué yě
盖衡城甚卑，而西尤敝甚，其东城则河街市房俱就城架柱，可攀而入，不待穴也。
nǎi rào xī huá mén xún wáng qiáng hòu mén hòu zǎi mén wài sì yǒu bái shí sān kuài yù shòu
乃绕西华门，循王墙后门后宰门外肆，有白石三块欲售。
qí yī sān fēng jiān xiāo rú zhǐ zhǎng èr chǐ jié bái kě ài
其一三峰尖削如指，长二尺，洁白可爱；
qí yī fāng jìng chǐ zhōng yǒu gōu chí tián chéng kě chù shuǐ dàn shǎo jiǎ rén gōng cì zhī
其一方竟尺，中有沟池田塍可畜水，但少假人工，次之；
qí yī yì fēng rǔ yě yòu cì zhī
其一亦峰乳也，又次之。
fǎn jīn yù
返金寓。
shì shí héng jùn yǒu chàng wèi shén nóng zhī yán zhě wèi shén nóng huáng dì dāng chū shì xiǎo mín xī hé shùn rán xìn zhī chū yóu yǐ fǎ lún sì wèi kū hòu suì jiā chuán ér hù fèng zhī
是时衡郡有倡为神农之言者，谓神农、黄帝当出世，小民翕xī和顺然信之，初犹以法轮寺为窟，后遂家传而户奉之。
yǐ shì rì xià jiè chá mín shàn è mín jiē shì zhǐ fén xiàn yī shí téng hōng shì wèi zhī kōng
以是日下界，察民善恶，民皆市纸焚献，一时腾哄，市为之空。
yú mín zhī yì huò rú cǐ
愚民之易惑如此。
èr shí liù rì jīn xiáng fu chū wèi yǔ cuò zī zhǎn zhuǎn bù jiù
二十六日金祥甫初为予措资，展转不就。
shì rì hū jiū huì yī zhǒng mín jiān jí zī fāng fǎ de bǎi yú jīn yǔ zài yù zhī zhī jīn nán zài cí xǔ jiǎ èr shí jīn yǔ yǐ tián zū èr shí mǔ lì quàn fù zhī
是日忽阄jiǖ会一种民间集资方法，得百余金，予在寓知之，金难再辞，许假二十金，予以田租二十亩立券付之。
èr shí qī èr shí bā èr shí jiǔ rì jù zài jīn yù hou yín bù chū
二十七、二十八、二十九日俱在金寓候银，不出。