èr shí bā rì píng míng fàn ér xíng
二十八日平明，饭而行。
èr lǐ xī nán chū jiàn kǒu dù shuǐ yú yī xiǎo lǐng yòu sān lǐ de píng chóu zé bái shuǎng cūn yě
二里，西南出涧口，渡水，逾一小岭，又三里得平畴，则白爽村也。
yóu bái shuǎng cūn zhī xi fù shàng lǐng shì wèi zhǎng chōng
由白爽村之西复上岭，是为长冲。
wǔ lǐ zhuǎn běi āo wàng xī běi wǔ fēng gāo tū dǐng ruò píng tái kě duó wǔ tái zhī míng
五里，转北坳，望西北五峰高突，顶若平台，可夺五台之名。
yòu xi wǔ lǐ zhí dǐ wǔ fēng zhī nán luàn jiān dié chū shí bǎi wéi qún héng jiàn cè chū bù kě zhǐ qū
又西五里，直抵五峰之南，乱尖叠出，十百为群，横见侧出，不可指屈。
qí yáng jí wéi róng cūn xū shàng jù luò shén shèng bù tè shān gǔ suǒ wú yì nán zhōng suǒ shǎo jiàn zhě
其阳即为镕村，墟上聚落甚盛，不特山谷所无，亦南中所（少）见者。
shì duō zhōu mài miàn dǎ hú má wèi yóu zhě yīn shì miàn wèi cān yǐ dài wǔ fàn yān
市多鬻yù卖面、打胡麻为油者，因市面为餐，以代午饭焉。
dōng nán sān shí lǐ yǒu líng jīn dòng
〔东南三十里，有灵襟洞；
nán èr lǐ yǒu yáng liú yán yún
南二里，有阳流岩云。
yòu xi wǔ lǐ wéi shàng qiáo yǒu shuǐ zì dōng běi cóng jiān shān zhī nán xi guò qiáo xià jí fēn wéi èr
〕又西五里为上桥，有水自东北丛尖山之南，西过桥下，即分为二。
yī nán qù yī xi qù
一南去，一西去。
yòu xī nán chuān shí shān yè gòng sān lǐ guò liáo cūn
又西南〔穿石山腋，共〕三里，过廖村。
qí xī běi yǒu shān wēi zhì yòu yǒu jiān cóng tíng tíng gèng jué céng dié
其西北有山危峙，又有尖丛亭亭，更觉层叠。
wèn zhī wèi wēi zhì zhě wèi jīn shān ér qí dōng jiān cóng zhě bù néng míng yān
问之，谓危峙者为金山，而其东尖丛者不能名焉。
yòu èr lǐ yǒu shuǐ zì jīn shān dōng yè chū yàn wèi dà táng
又二里，有水自金山东腋出，堰为大塘。
lì yàn ér xi yòu sān lǐ fù chuān shí shān xiá ér xi zé zhū wēi fēng fēn zhì dié chū yú qián yù lí lì xiàn qí lián piān jiǎo shèng yǐ
历堰而西，又三里，复穿石山峡而西，则诸危峰分峙叠出于前，愈离立献奇，联翩角胜矣。
shí fēng zhī xià jù shuǐ huì bù liú shēn zhě chǐ xǔ qiǎn jǐn bàn chǐ
石峰之下，俱水汇不流，深者尺许，浅仅半尺。
zhū fēng dào chā yú zhōng rú chū shuǐ qīng lián tíng tíng zhí shàng
诸峰倒插于中，如出水青莲，亭亭直上。
chū èr dà fēng jiā dào hòu yòu èr jiān fēng jiā dào dào jù dié shuǐ zhōng qǔ jìng fēng xì lìng rén yìng jiē bù xiá
初二大峰夹道，后又二尖峰夹道，道俱叠水中，取径峰隙，令人应接不暇。
dàn shí jù lián lì záo zú bù miǎn mù yǒu yú ér zú bù jí ěr
但石俱廉厉凿足，不免目有余而足不及耳。
qí fēng yuē léi pī shān
其峰曰雷劈山。
yǐ qí quán bàn yě
以其全半也；
yuē wàn suì shān yǐ jiān yuán tè sǒng yě
曰万岁山，以尖圆特耸也。
qí jiān bù kě míng zhě shén duō
其间不可名者甚多。
gòng wǔ lǐ shǐ shě shuǐ dèng ér jiù tǎn pō
共五里，始舍水磴而就坦坡。
yòu wǔ lǐ gū de píng chóu wèi hé táng cūn nǎi jiù cūn jiā yuè míng bì rì xià chōng ér hòu xíng
又五里，姑得平畴，为河塘村，乃就村家瀹茗避日，下舂而后行。
hé táng xi zhù táng wéi dào nán wéi píng chóu yāng lǜ yún pù běi wèi huì shuǐ zhí jìn běi jiè cóng shān zhī lù fěi jīng yàng bì lìng rén chén wèi yī xǐ
河塘西筑塘为道，南为平畴，秧绿云铺，北为汇水，直浸北界丛山之麓，蜚晶漾碧，令人尘胃一洗。
guò táng xún shān nán lù ér xi wǔ lǐ dù yī shí liáng suì dēng gāng tuó xíng
过塘，循山南麓而西，五里，渡一石梁，遂登冈陀行。
yòu wǔ lǐ zhí dǐ liǎng shān xiá zhōng qí shān nán běi duì zhì rú mén
又五里，直抵两山峡中，其山南北对峙如门。
běi shān zhī dōng chuí yǒu shí fēng fēn qí ér qǐ jiān qiào rú xuē qí qí fēng yóu tíng tíng zuò sāo shǒu tài tǔ rén hū wèi fù nǚ niang fēng
北山之东垂，有石峰分岐而起，尖峭如削，其岐峰尤亭亭作搔首态，土人呼为妇女娘峰。
yá bàn yǒu liè xì tòu míng wéi cóng zhèng nán tiào zhī yǒu guāng yī sǎn tōng shǎn shǎo zhuǎn bù jí bù kě kuī yǐ
崖半有裂隙透明，惟从正南眺之，有光一繖通“闪”，少转步即不可窥矣。
nán shān zhī shǒu yòu yǒu shí tū huǎn rén xíng qí xià zuǒ yòu jiāo pàn yì fù yìng jiē bù xiá
南山之首，又有石突缓，人行其下，左右交盼，亦复应接不暇。
shí rì sè yǐ mù qiě bù zhī gù pū xià luò jí wèn fú qiáo ér qū
时日色已暮，且不知顾仆下落，亟问浮桥而趋。
xi guò dà shí liáng zài xi jí fú qiáo yǐ
西过大石梁，再西即浮桥矣。
lí shuǐ zhì shì yǐ jí wāng yáng běi zì huáng zé wān jí yú shān xià
漓水至是已极汪洋，北自皇泽湾即虞山下。
zhuǎn ér nán guì lín shěng chéng dōng lín qí shàng
转而南，桂林省城东临其上。
chéng dōng běi yú wèi yì zài huáng zé wān zhuǎn nán zhī chōng qí nán jí chéng yě
城东北隅为驿，在皇泽湾转南之冲，其南即城也。
chéng zhī lín shuǐ zhě dōng běi wèi dōng zhèn mén nán guò mù lóng dòng wèi jiù rì mén zài nán chū fú bō shān xià wèi guì shuǐ mén yòu nán wéi xíng chūn mén yòu nán wéi fú qiáo mén
城之临水者，东北为东镇门，南过木龙洞为就日门，再南出伏波山下为桂水门，又南为行春门，又南为浮桥门。
cǐ dōng miàn lín liú zhě zì běi yú nán zhì fú qiáo gòng wǔ mén
此东面临流者，自北隅南至浮桥共五门。
běi mén zài bǎo jī huá jǐng èr shān
北门在宝积、华景二山。
fú qiáo guàn jiāng ér dù mì gù pū yù bù dé suì rù chéng xún chéng nán qù sù yú nì lǚ
浮桥贯江而渡，觅顾仆寓不得，遂入城，循城南去，宿于逆旅。
èr shí jiǔ rì cóng nì lǚ bù dài cān ér xíng
二十九日从逆旅不待餐而行。
suì xi guò dōu sī shǔ qián yòu xi zé jìng jiāng wáng fǔ zhī qián yǒng yě
于是往西经过都司衙门前，又向西走，就是靖江王府门前的雨道了。
yòu xi zé dà jiē zì běi ér nán nǎi fàn yú shì sì
又西，则大街自北而南，乃饭于市肆。
cǐ chù ròu mán yǐ jiǔ wèi hé bù yòng yán ér yòng táng chen zhōu jù yǐ jī ròu hé shí yì yī qí yě
此处肉馒以韭为和，不用盐而用糖，晨粥俱以鸡肉和食，亦一奇也。
yòu nán dēng yī lóu
又南登一楼。
qí lóu sān céng qián yǒu shí liáng liáng dōng xī dà shuǐ huì chéng dà zhǎo
其楼三层，前有石梁，梁东西大水汇成大沼。
zì lóu shàng fǔ tiào zhū mén fěn dié cēn cī lǜ shù zhōng cháo shuǐ zhōng hán qún fēng wài rào jǐn kuò yī chéng zhī shèng
自楼上俯眺，朱门粉堞，参差绿树中，潮水中涵，群峰外绕，尽括一城之胜。
zhōng céng gōng zhēn wǔ xiàng
中层供真武像。
shí jí yú mì gù pū suì zhuǎn zūn dà jiē běi xíng dōng guò àn chá sī qián suì dōng chū jiù rì mén
时亟于觅顾仆，遂转遵大街北行，东过按察司前，遂东出就日门。
jì gù pū zhōu zì běi lái dāng xiān cóng chéng běi bīn jiāng mì ér nán cóng chéng xià běi xíng
计顾仆舟自北来，当先从城北濒江觅，而南从城下北行。
yǐ ér chéng shàng yī shān dāng miàn ér qǐ shí jiǎo xià chā jiāng zhōng lù zhī zài chéng wài zhě hū chuān shān ér tòu qí kuà xià nán běi xiā rán zhēn tiān pì guān jīn yě
已而城上一山当面而起，石脚下插江中，路之在城外者，忽穿山而透其跨下，南北岈然，真天辟关津也。
xi zé yīn shān wèi chéng chéng yǐ nèi jí dié cǎi dōng yú
〔西则因山为城，城以内即叠彩东隅。
chuān dòng chū xià lín jiāng tán shàng pán shān bì yòu tòu yè ér rù shì wèi mù lóng dòng
〕穿洞出，下临江潭，上盘山壁，又透腋而入，是为木龙洞。
qí dòng yì zì nán chuān běi gāo èr zhàng nán běi tòu mén yuē shí yú lǐ
其洞亦自南穿北，高二丈，南北透门约十余里。
qí dōng kāi chuāng pōu xì lǚ dòu tiān guāng qí wài bīn jiāng yǒu lù xíng zhě huò nèi zì dòng xíng huò wài yóu jiāng àn jù kě běi dá
其东开窗剖隙，屡逗天光，其外濒江有路，行者或内自洞行，或外由江岸，俱可北达。
chū dòng yǒu piàn shí jiā zhì shàng jià yī qióng shí qí xíng qū qǔ qí sè qīng hóng jiān cuò wǎn jù lín sāi shì fēi běn shān zhī shí bù zhī hé chǔ yí jià yú cǐ
出洞，有片石夹峙，上架一穹石，其形屈曲，其色青红间错，宛具鳞腮，似非本山之石，不知何处移架于此。
dòng běi pì ér chéng yá zhui yǐ fēi láng qián lín dà jiāng hòu yǐ xuán bì qì tiào zhī shèng wú yǐ yú cǐ
洞北辟而成崖，缀以飞廊，前临大江，后倚悬壁，憩眺之胜，无以逾此。
láng shàng yǐ mù diāo èr lóng chā yá jiān běi yā jiāng shuǐ
廊上以木雕二龙插崖间，北压江水。
láng běi yǒu ān yǒu yuàn
廊北有庵、有院。
yòu xún chéng sù jiāng běi yī lǐ guò dōng zhèn mén
又循城溯〔江〕北一里，过东镇门。
yòu běi guò chéng dōng běi yú wèi dōng jiāng yì
又北过城东北隅，〔为东江驿。
yì dōng xiàng dāng huáng zé wān nán xià chōng
驿东向，当皇泽湾南下冲。
rù yì wèn gù pū suǒ fù jiāng zhōu zhī zhōu pō fú qiáo běi
〕入驿，问顾仆所附江舟，知舟泊浮桥北。
chū yì běi wàng huáng zé wān yǒu èr jiāng zhōu pō shān xià yí gù pū huò zài cǐ zhōu yīn lìng jìng wén wǎng shì yú zàn qì lù kǒu
出驿，北望〔皇〕泽湾，有二江舟泊山下，〔疑顾仆或在此舟，〕因令静闻往视，余暂憩路口。
jiàn chéng běi yú jù yīn shān wèi chéng yīn cóng huán dǔ zhī xì tuì shì qí xià yǒu yī dà dòng běi xiàng qióng rán nèi shēn suì ér wài páng chuān
见城北隅，俱因山为城，因从环堵之隙，退视其下，有一大洞北向穹然，内深邃而外旁穿。
yǒu tóng zǐ fāng yǐ tī tàn lì qí shàng gài qí fù jìn zhū hù jī xīn zhù qì jù yú shì tuō yě
有童子方以梯探历其上，盖其附近诸户积薪贮器，俱于是托也。
kǒng jìng wén fǎn jí chū dài lù kǒu
恐静闻返，急出待路口。
jiǔ zhī bù zhì nǎi bīn jiāng běi xíng mì zhī zhí dǐ pō zhōu zhī shān zé jìng wén cóng sōng yīn zhōng hū yuē shān xià yǒu dòng qí qián yǒu tíng qí shàng yǒu ān kě jí wǎng yóu
久之不至，乃濒江北行觅之，直抵泊舟之山，则静闻从松阴中呼曰：“山下有洞，其前有亭，其上有庵，可急往游。
yú cóng zhī
”余从之。
xiān yán jiāng dēng shān shì wèi xūn fēng tíng
先沿江登山，是为薰风亭。
cáo xué quán fù shū
曹学佺附书。
tíng sì páng duō juān shí liú tí fú ér dú zhī shǐ zhī shì wèi yú shān nǎi dì shùn nán yóu zhī de
亭四旁多镌石留题，拂而读之，始知是为虞山，乃帝舜南游之地。
qí xià dà diàn wèi shùn cí cí hòu jí sháo yīn dòng qí dōng lín jiāng jí xūn fēng tíng
其下大殿为舜祠，祠后即韶音洞，其东临江即薰风亭。
tíng lín huáng wān zhī shàng hòu yǐ yú shān zhī yá
亭临皇湾之上，后倚虞山之崖。
kè shī shén duō wéi zhèng dé fān niè wáng jì yǔ tóng liáo jiǔ rì dēng yú shān yī lǜ pō kě guān
刻诗甚多，惟正德藩臬〔niè〕王骥与同僚九日登虞山一律颇可观。
shī yuē dì dé zhòng huá gèn gǔ jīn yú shān hǎo jǐng lè dēng lín
诗曰：“帝德重华亘古今，虞山好景乐登临。
fēng lián dà lǐng fú róng xiù shuǐ jiē sān xiāng kǔ zhú shēn
峰连大岭芙蓉秀，水接三湘苦竹深。
yǔ guò shū fāng zhān shèng zé fēng lái gǔ dòng xiǎng sháo yīn
雨过殊方沾圣泽，风来古洞想韶音。
tóng yóu zhèng zhí qīng qiū jié gèng bǎ zhū yú yī zhǒng zhí wù kě zuò niàng jiǔ liào qí wèi tè yì qīng míng jié hē cǐ jiǔ yǒu sī qīn zhī yì jiǔ mǎn zhēn
同游正值清秋节，更把茱萸（zhū yú一种植物，可作酿酒料，其味特异，清明节喝此酒，有思亲之意）酒满斟。
yóu tíng xià xi dǐ cí hòu rù sháo yīn dòng
”由亭下，西抵祠后，入韶音洞。
qí dòng xī xiàng gāo èr zhàng dōng tòu ér chū yuē shí zhàng
其洞西向，高二丈，东透而出约十丈。
dòng dōng gāo yá zhǎn jué yǒu xiǎo shuǐ huì qí qián yōu zé qiàn bì huǎng fēi chén shì
洞东高崖崭绝，有小水汇其前，幽泽嵌壁，恍非尘世。
qí shuǐ zì běi wù nán lái shí liáng dāng dòng jià qí shàng yuē jiē lóng qiáo
其水自北坞南来，石梁当洞架其上，曰接龙桥。
zuò qiáo shàng hái tiào dòng mén yá bì gèng jǐn zhēng róng zhī shì
坐桥上，还眺〔洞〕门崖壁，更尽峥嵘之势。
dòng mén zuǒ yá zhāng xi míng shì kè sháo yīn dòng jì zì shàng kě mó
洞门左崖张西铭栻刻《韶音洞记》，字尚可摹。
réng cóng dòng nèi xi chū nǎi yuán dèng dōng shàng yǒu mó yá bēi kè zhū zǐ yáng suǒ zhuàn shùn cí jì wèi zhāng sōng jiàn cí zuò
仍从洞内西出，乃缘磴东上，有磨崖，碑刻朱紫阳所撰《舜祠记》，为张松建祠作。
nǎi lǚ hǎo wèn suǒ shū yì shàng kě mó dì yá gāo bù biàn ěr
乃吕好问所书，亦尚可摹，第崖高不便耳。
cóng cǐ shàng jī yǒu xīn dié shí wèi jí zhě wǎn zhuǎn shí xì jiān jiāng zhì shān dǐng zhì jìng shì yān yì xīn gòu ér qí sēng yǐ qù
从此上跻，有新叠石为级者，宛转石隙间，将至山顶，置静室焉，亦新构，而其僧已去。
chuāng léng xī xiàng hù tà sǎ rán shì bù dà ér jié
窗楞西向，户榻洒然，室不大而洁。
nǎi yǔ jìng wén jiě yī píng jī dàn hú bǐng ér zhǐ diǎn xī shān shén shì yě
乃与静闻解衣凭几，啖胡饼而指点西山，甚适也。
jiǔ zhī shùn diàn sēng jiàn kè jiǔ shàng bù xià nǎi dēng dǐng zhāo xià shān dài chá
久之，舜殿僧见客久上不下，乃登顶招下山待茶。
yú jí yú mì gù pū xià shān jìng nán xún jiù lù èr lǐ rù jiù rì mén
余急于觅顾仆，下山竟南，循旧路，二里入就日门。
cóng mén nèi xún chéng nán xíng bàn lǐ yóu fú bō shān xià chū guì shuǐ mén mén yǐ nèi wèi fú bō cí mén yǐ wài wèi wán zhū dòng
从门内循城南行半里，由伏波山下出桂水门，门以内为伏波祠，门以外为玩珠洞。
yóu chéng wài nán xíng yòu bàn lǐ wéi xíng chūn mén yòu nán bàn lǐ wèi fú qiáo mén shǐ yù gù pū yú mén wài sì zhōng
由城外南行又半里，为行春门，又南半里，为浮桥门，始遇顾仆于门外肆中。
shí yǐ guò wǔ hái chuī fàn yú chéng nèi suǒ sù nì lǚ
时已过午，还炊饭于城内所宿逆旅。
xià wǔ dà yǔ dà zhì jì jì nǎi qiān yù yú dū sī qián zhào xìng jiā yǐ qí chù pō kuān jié yě
下午，大雨大至，既霁，乃迁寓于都司前赵姓家，以其处颇宽洁也。
wǔ yuè chū yī rì chén cān hòu liú gù pū huàn yī dí bèi yú yù
五月初一日晨餐后，留顾仆浣衣涤被于寓。
yú yǔ jìng wén nǎi běi yī lǐ dǐ jìng jiāng wáng fǔ dōng huá mén wài
余与静闻乃北一里，抵靖江王府东华门外。
qí dōng wèi fú bō shān qí xi wèi dú xiù fēng
其东为伏波山，其西为独秀峰。
fēng zài fān fǔ nèi bù yì rù yě
峰在藩府内，不易入也。
xún wáng chéng běi xíng yòu yī lǐ dēng dié cǎi shān
循王城北行，又一里，登叠彩山。
shān jù shěng chéng dōng běi yú shān mén dāng liǎng fēng jiān luàn shí céng dié cuò lì rú làng hén téng yǒng huā è cuán cù lìng rén mù xuàn suǒ wèi dié cǎi yě
山踞省城东北隅，山门当两峰间，乱石层叠错立，如浪痕腾涌，花萼攒簇，令人目眩，所谓“叠彩”也。
mén é shū běi yǒu dòng tiān yì wèi cáo néng shǐ shū
门额书“北牖洞天”，亦为曹能始书。
àn běi yǒu wèi yǐn shān liù dòng zhī míng jīn jiè yǐ yán cǐ yǐ cǐ shān zài chéng běi qiě liǎng dòng jù tòu kōng chéng yǒu yě
按北牖为隐山六洞之名，今借以颜此，以此山在城北，且两洞俱透空成牖也。
qí shàng wèi fó diàn diàn hòu yī dòng qū qǔ chuān shān zhī bèi qí mén nán xiàng gāo èr zhàng shēn wǔ zhàng
其上为佛殿，殿后一洞屈曲穿山之背，其门南向，高二丈，深五丈。
běi tòu xiǎo mén hū zhuǎn ér dōng pì
北透小门，忽转而东辟。
qián jià huá xuān hòu dié céng tái shàng sù dà shì xiàng
前架华轩，后叠层台，上塑大士像。
dòng qián xià kàn chéng dōng jiāng shuǐ xià rào zhí shù qí zú
洞前下瞰城东，江水下绕，直漱其足。
dòng nèi shí mén zhuǎn tòu chù fēng cóng qián dòng shàn rù zhì cǐ yù jué liáng sī liáng fēng bī rén tǔ rén chēng wéi fēng dòng
洞内石门转透处，风从前洞扇入，至此愈觉凉飔sī凉风逼人，土人称为风洞。
shí mén běi xiàng dāng dōng zhuǎn zhī shàng yǒu yī shí kè wò xiàng héng zhì dòu jiān jiā fēng qǔ gōng yǎn shí gǔ fù qí róng ruò xiào shǐ rén jiàn zhī yì yù xiào
石门北向，当东转之上，有一石刻卧像横置窦间，迦风曲肱，偃石鼓腹，其容若笑，使人见之亦欲笑。
yīn jiàn qí shàng yǒu shí bǎn píng guǐ yòu yǒu yuán dòu shàng tòu ruò lóu gé zhī céng jià ruò chuāng léng zhī liè
因见其上有石板平庋，又有圆窦上透，若楼阁之层架，若窗楞之裂。
jí yǔ jìng wén zé dào fēn qū yú cóng wò xiàng shàng zhuǎn pān shí jǐ jìng wén cóng guān yīn zuò zuǒ fú chuān páng qiào jù huì yú céng lóu zhī shàng
急与静闻择道分趋，余从卧像上转攀石脊，静闻从观音座左伏穿旁窍，俱会于层楼之上。
qí chù dōng hū kāi xì yuǎn yǐn tiān guāng xi duō chuí rǔ jìn chuān de fèi
其处东忽开隙，远引天光，西多垂乳，近穿地肺。
yú fù yǔ jìng wén pī rǔ fáng ér chuān fèi yè běi chū ér kàn guān yīn zhī zuò yǐ zài zú xià
余复与静闻披乳房而穿肺叶，北出而瞰观音之座，已在足下。
yǐ yī zhì céng lóu xì pàn nǎi fù huán qí chù cóng yuán dòu zhōng zhuì xià
以衣置层楼隙畔，乃复还其处，从圆窦中坠下。
yú shì dōng chū qián xuān yóu dòng zuǒ jī dēng xún yuán ér shàng zé gǒng jí tíng jiù zhǐ yě
于是东出前轩，由洞左跻蹬，循垣而上，则拱极亭旧址也。
yóu zhǐ nán yuè dòng dǐng pān shí dèng bàn lǐ suì dēng jué dǐng zé yuè wáng tán yě shì wèi guì shān yòu míng běi shān
由址南越洞顶，攀石磴，半里，遂登绝顶，则越王坛也，是为桂山，又名北山。
qí shàng shí è pián fā dǐng cè yǒu píng bǎn èr fāng qǐ jí suǒ wèi shí tán yé
其上石萼骈发，顶侧有平板二方，岂即所谓“石坛”耶？
zhì yún wǔ dài shí mǎ yīn suǒ zhù yǒu yán guì shēng qí diān jīn yǐ wú
《志》云五代时马殷所筑，有岩桂生其巅，今已无。
qí qián yī shí fēng zhī qǐ huò wèi zhī sì wàng shān dāng jí dié cǎi yán
其前一石峰支起，或谓之四望山，当即叠彩岩。
qí xi yī shí fēng gāo yǔ cǐ fēng bìng fēng bàn yǒu dòng gāo xuán wàng zhī xiā rán zhōng kōng
其西一石峰高与此峰并，峰半有洞高悬，望之岈然中空。
jí xià réng rèn fēng dòng chū sì zuǒ yǒu xuān sān yíng wèi guān fǔ yàn zhī suǒ
亟下，仍认风洞出寺左，有轩三楹，为官府燕之所。
qián lín sì wàng hòu yǐ jué dǐng yú shí juàn shén suì qì wò yī jiào qù xī huáng fú xī shì zhēn bù yuǎn
前临四望，后倚绝顶，余时倦甚，遂憩卧一觉，去羲皇伏羲氏真不远。
yóu sì zhōng yòu āo fù dēng xī fēng yī míng yú yuè shān
由寺中右坳复登西峰，一名于越山。
shàng dēng fēng bàn qí dòng qióng rán dōng xiàng tòu fēng yāo ér xi jìng shí yú zhàng gāo sì zhàng yú
上登峰半，其洞穹然东向，透峰腰而西，径十余丈，高四丈余。
yóu qí zhōng wàng zhī dōng xī dòng rán dòng xi zhuì hè ér xià shén xiǎn ér jùn
由其中望之，东西洞然，洞西坠壑而下，甚险而峻。
qí huán zhuān wèi mén shàng ruò mén xiàn xià ruò guān ài kàn zhī shì fēi tōng rén xíng zhě
其环砖为门，上若门限，下若关隘，瞰之似非通人行者。
nǎi réng dōng xià zhì sì yòu yǒu dà lù běi tòu liǎng fēng zhī jiān
乃仍东下至寺右，有大路北透两峰之间。
xià zhì qí lù chū yī guān mén qí dōng kě qū dōng zhèn qí běi jìng dá běi mén
下至其麓，出一关门，其东可趋东镇，其北径达北门。
nǎi xún shān xī xíng yī lǐ yǎng jiàn yī dòng yǐ shān xiàng běi suì shè jí ér dēng
乃循山西行，一里，仰见一洞倚山向北，遂拾级而登。
qí xià xiān yǒu yī dòng gāo kě zhàng wǔ ér gāo guǎng pán qǔ yì duō chuí zhù jiè qiào fēn qí ér tǔ rén yǐ wéi mǎ fáng shù mǎ sàn wò yú qí zhōng lìng rén qì zǔ
其下先有一洞，高可丈五，而高广盘曲，亦多垂柱，界窍分岐，而土人以为马房，数马散卧于其中，令人气阻。
yóu qí zuǒ jī jí gèng shàng tòu dòng mén ér rù qí dòng běi xiàng yǐ fēng dǐng píng guàn wèi qí
由其左跻级更上，透洞门而入，其洞北向，以峰顶平贯为奇。
ér shì shān zhī dòng xi yòu yǐ shān yāo dié tòu wèi shèng wài liè chóng mén nèi jià céng dòng gè biāo yī yì zhí wú qióng zhī huàn yǐ
而是山之洞，西又以山腰叠透为胜，〔外裂重门，内驾层洞，〕各标一异，直无穷之幻矣。
jì xià yòu xi xíng shǐ jiàn fēng dǐng dòng mén xi zhuì chù dì jué wēi xiá kōng xuán yǎng tiào bù dé duān ní biān jì qí xià yǒu yáo qiáng huán zhī zé fān fǔ zhī bié pǔ yě
既下，又西行，始见峰顶洞门西坠处，第觉危峡空悬，仰眺不得端倪边际，其下有遥墙环之，则藩府之别圃也。
yòu xi chū dà jiē yǒu dà bēi zài cè dà shū guì lǐng èr zì
又西出大街，有大碑在侧，大书“桂岭”二字。
zhuǎn běi xíng yī lǐ zé liǎng shān sǒng xiá qí zhōng zhì dié ǎi qiáng wèi guān ér tōng qǐ bì yān shì wèi běi mén
转北行一里，则两山耸峡，其中雉堞zhì dié矮墙为关，而通启闭焉，是为北门。
mén zài liǎng shān sǒng jiā zhōng mén wài liǎng páng shān jù qiào bá jí wéi huá jǐng bǎo jī zhòng shèng yún
〔门在两山耸夹中，门外两旁，山俱峭拔，即为华景、宝积众胜云。
chū mén yǒu lù jìng wén qián mì sù shí yān
〕出门有路，静闻前觅素食焉。
jì ér yòu nán yī lǐ guò àn chá sī mì jìng wén bù dé
既而又南一里，过按察司，觅静闻不得。
nǎi dōng cóng fēn xún sī jīng jìng fān hòu zǎi mén yòu dōng gòng yī lǐ zhì wáng chéng dōng běi yú zhuǎn ér xī xiàng hòu zǎi mén nèi
乃东从分巡司经靖藩后宰门，又东共一里，至王城东北隅，转而西向后宰门内。
jìng fān fāng jié tán lǐ liáng huáng chàn zhì lán yǎn mù lán chuán qí shì jiǔ chuán cān zhě jiā dào yún jí jìng wén guǒ zài yān
靖藩方结坛礼《梁皇忏》，置栏演《木兰传奇》，市酒传餐者，夹道云集，静闻果在焉。
yú lā zhī dōng bàn lǐ chū guǐ shuǐ mén réng dǐ qìng zhēn guān xià mì xiǎo zhōu yī yè běi dù rù wán zhū yán
余拉之东半里，出癸水门，仍抵庆真观下，觅小舟一叶，北渡入玩珠岩。
yán jí fú bō zhī dōng lù shí bì xià lín zhòng jiāng liè xì liǎng céng yī héng zhě xià wò bō shàng yī shù zhě shàng qióng shān diān
岩即伏波之东麓，石壁下临重江，裂隙两层，一横者下卧波上，一竖者上穹山巅。
wò bō shàng zhě xià shí fú chang wèi tái shàng shí xié qiān fù zhī
卧波上者，下石浮敞为台，上石斜骞覆之。
yī shí zhù xià chuí fù yá wài zhí dǐ xià shí rú lián è dào guà bù shǔ yú xià zhě jǐn cùn yǒu yú yān
一石柱下垂覆崖外，直抵下石，如莲萼倒挂，不属于下者，仅寸有余焉。
shì míng fú bō shì jiàn shí gài qí jiàn fēi shù pī xiàng héng pī zhě yě
是名“伏波试剑石”，盖其剑非竖劈，向横披者也。
hòu bì shàng shuāng wén ruò lǚ hóng bái càn rán wān yán xiāng xiàng
后壁上双纹若缕，红白灿然，蜿蜒相向。
yǒu yuán yán sān yūn qià dàng qí shǒu rú èr lóng xì zhū gù jiù míng wán zhū sòng zhāng wéi yì yuē huán zhū
有圆岩三晕，恰当其首，如二龙戏珠，故旧名“玩珠”，宋张维易曰还珠。
shuāng wén zhī hòu yǒu xì nèi liè zhí dǐ shù xiá xià yán
双纹之后，有隙内裂，直抵竖峡下岩；
qiàn tī xuán jí kě zhí niè shù xiá ér shàng chuí zhù zhī xi
嵌梯悬级，可直蹑竖峡而上垂柱之西。
shí tái zhōng chè héng shí yǐ dù gèng běi chuān xiǎo dòu xià kàn zhòng jiāng yuān bì wú dǐ suǒ yún fú bō chén zhuó yǐ chù yě
石台中坼，横石以渡，更北穿小窦，下瞰重江，渊碧无底，所云伏波沉着苡处也。
gèng nán rù shān fù qióng rán zhōng xū yǒu guāng xi zhuǎn běi tòu qián mén shì qí ào yǐ
更南入山腹，穹然中虚，有光西转，北透前门，是其奥矣。
dàn shí sè bō guāng jù bù ruò wài yán líng lóng yìng chè yě
〔但石色波光，俱不若外岩玲珑映彻也。
pái huái jiǔ zhī dù zǐ hou guī zài sān nǎi shě zhī dēng zhōu
〕徘徊久之，渡子候归再三，乃舍之登舟。
gǔ yì duǎn jiǎng huí qiáng zhuó kōng míng ér lìng fǎn zhào bù yì shēn shì zhī jiān yǒu cǐ yì jìng yě
鼓枻yì短桨回樯，濯空明而凌返照，不意身世之间有此异境也。
dēng yá yóu fú qiáo mén rù chéng gòng lǐ yú fǎn zhào yù
登涯，由浮桥门入城，共里余，返赵寓。
jìng wén qǔ sǎn wǎng guān mù lán zhī jù
静闻取伞往观《木兰》之剧。
yú qì yù zhōng qǔ tú zhì yǐ pī fān yuè chá xún guì lín zhū kě yóu zhě
余憩寓中，取《图》、《志》以披翻阅、查寻桂林诸可游者。