shí liù rì yú zàn qì zhào yù zuò jì héng zhōu jīn xiáng fu shū bǔ jì yóu zhī wèi jǐn zhě
十六日余暂憩赵寓，作寄衡州金祥甫书，补纪游之未尽者。
shí qī rì yǔ
十七日雨。
yú zài qì zhào yù zuò jiā bào bìng xiáng fu shū jiǎn diǎn suǒ shì dàn
余再憩赵寓，作家报并祥甫书，简点所市石。
shì rì xià wǔ zhé bì zhū chéng mén yǐ jìng pú fán líng yě
是日下午，辄闭诸城门，以靖蒲燔灵也。
xiān shì shù rì qián xiān lǐ chàn yǎn jù yú fān chéng hòu yòu jià sān mù tái yú fǔ mén qián
先是，数日前先礼忏、演剧于藩城后，又架三木台于府门前。
yǒu fù mǔ jí fēi sān líng gù sān tái
有父、母及妃三灵，故三台。
zhì shì yè èr gǔ biàn xuán bái lián dēng yú tái zhī sì páng zhì huǒ pào huā xiàn lǐ huā yú tái shàng fèng líng zhǔ yú zhōng shì míng shēng tiān tái
至是夜二鼓，遍悬白莲灯于台之四旁，置火炮花霰xiàn礼花于台上，奉灵主于中，是名“升天台”。
sī dào guān jí fú diàn shāng jìng jiǔ wáng má miǎn bài fù yì jí fú zài bài hòu nǎi chuán huǒ yǐn xiàn fā pào huā yàn jiāo zuò shēng zhèn chéng gǔ
司道官吉服奠觞敬酒，王麻冕拜，复易吉服再拜，后乃传火引线发炮，花焰交作，声震城谷。
shí hé chéng shì nǚ xuān guān chà wèi bù shù jiàn zhī shèng jǔ
时合城士女喧观，诧为不数见之盛举。
cù yú wǎng yù mù yú jiāng wò bù qǐ ér de zhī jìng wén zhě rú cǐ
促余往寓目，余僵卧不起，而得之静闻者如此。
shí bā rì tuō jìng wén cóng zhāo yún yán mì róng zhǐ shàng rén rù yù
十八日托静闻从朝云岩觅融止上人入寓。
fàn hòu yǐ suǒ jì jīn xiáng fu shū jí jiā bào shí zhàng fù zhī tuō zhuǎn zhì yú héng zhǔ xiáng fu zài jì jiā zhōng
饭后，以所寄金祥甫书及家报、石帐付之，托转致于衡，嘱祥甫再寄家中。
shí jiǔ rì yǐ xíng náng jiǎn fù zhào zhǔ rén shí yǔ
十九日以行囊简付赵主人时雨。
yú yǔ zhōng chū fú qiáo jiāng fù zhōu wǎng yáng shuò
余雨中出浮桥，将附舟往阳朔。
shí jí kāi zhī zhōu ái jǐ bù kān
时即开之舟，挨挤不堪；
gū rù kōng zhōu bì yǔ yòu bù jí qù nǎi tuō jìng wén shǒu xíng li yú zhōu yú fù rù chéng
姑入空舟避雨，又不即去，乃托静闻守行李于舟，余复入城。
dēng chéng lóu yù mì xiāo yáo lóu jiù jì yǐ wèi shǒu chéng bǎi hù zhì jiā yú zhōng
登城楼，欲觅逍遥楼旧迹，已为守城百户置家于中。
suì yóu chéng shàng nán xíng èr lǐ dǐ wén chāng mén
遂由城上南行，二里，抵文昌门。
mén wài wèi wǔ shèng qiáo lí zhī zhī liú yǔ yáng jiāng zhī fēn pài jiāo tōng yú xià
门外为五胜桥，漓之支流与阳江之分派交通于下。
fù xún chéng wài xi guò níng yuǎn mén nǎi nán yuè nán mén qiáo mì mó bēi zhě yǐ tā chū
复循城外西过宁远门，乃南越南门桥，觅摹碑者，已他出。
yú chū qī mó jiang tóng wǎng shuǐ yuè zhí lù wu guān fàn shí hú yí kè
余初期摹匠同往水月，拓陆务观、范石湖遗刻。
zhì shì shī qī nǎi fù zhì shān bié zhèng yáng zhū jūn yǐ xiān liǎng rì èr jūn tuō rén lái zhāo yě
至是失期，乃赴雉山别郑、杨诸君，以先两日二君托人来招也。
bǐ zhì yòu wù bái yì zhī míng hóng qiān zhēn qiān qiān jūn zǐ yě
比至，又晤白益之，名弘谦，真谦谦君子也。
shí yáng jūn wèi zhì yú shǎo dài zhī yǔ dà zhì suì zuò zhì yán tíng fāng shēn zhǐ yù shū bǔ jì yóu ér yáng jūn zhū jūn jì zhì yǐ ér zhèng jūn shū xiǎo xù jiàn tóu ér zhū jūn zhī dì dí fán yì yǐ shī kuàng zèng yǔ yú jiāo zuò shī dá zhī
时杨君未至，余少待之，雨大至，遂坐雉岩亭，方伸纸欲书补纪游，而杨君、朱君继至，已而郑君书《小序》见投，而朱君之弟涤凡亦以诗贶kuàng赠与，余交作诗答之。
mù dǐ shuǐ yuè yán xi zhōu zhōng sù
暮，抵水月岩西舟中，宿。
èr shí rì zhōu yóu yù dài fù zhě chéng chuán de rén yīn lìng gù pū zài wǎng mì tà gōng
二十日舟犹欲待附者乘船的人，因令顾仆再往觅拓工。
suì tóng dǐ shuǐ yuè guān dòng shì suǒ yù zhí bìng yǐ zhǐ jià fù zhī qī yǐ yáng shuò yóu hái suǒ qǔ suǒ zhí
于是一同来到水月洞观察岩洞，把想拓的碑刻指给他，并拿出纸钱付给他，约定在阳朔游览完返回时索取所拓的拓片。
shì rì bǔ jì yóu chéng yú zhōu zhōng
是日补纪游程于舟中。
zhōu pō wǔ shèng qiáo xià wǎn réng běi yí fú qiáo yǐ jiù zhòng fù yě
舟泊五胜桥下，晚仍北移浮桥，以就众附也。
shì rì qíng lì shū shèn ér shǔ qì bī rén
是日晴丽殊甚，而暑气逼人。
dāng wǔ yǒu wáng sūn wǔ rén rù zhōu qiáng gài qǐ tǎo yān yǔ zhī shēng mǐ ér qù
当午有王孙五人入舟强丐乞讨焉，与之升米而去。
èr shí yī rì hou fù zhōu zhě rì zhōng nǎi xíng
二十一日候附舟者，日中乃行。
nán guò shuǐ yuè dòng dōng yòu nán zhì shān chuān shān dòu jī liú xian yá tóu zhū shān jiē cóng lù biàn yóu zhě wéi dòu jī wèi dào jīn zhōu chū dòu jī shān dōng lù
南过水月洞〔东〕，又南，〔雉山、穿山、斗鸡、刘仙、崖头诸山，皆从陆遍游者，惟斗鸡未到，今舟〕出斗鸡山东麓。
yá tóu yǒu shí mén jìng píng shèng zhōu gé zhōu yǐ xíng bù néng jìn xī
〔崖头有石门净瓶胜，舟隔洲以行，不能近悉。
qù shěng yǐ shí lǐ
去省已十里。
yòu dōng nán èr shí lǐ guò lóng mén táng jiāng liú hào rán nán yǒu shān cuó é pián lì qí zhōng fēng zuì gāo chù tòu míng rú yuè guà fēng tóu nán běi xiāng tòu
〕又东南二十里，过龙门塘，江流浩然，南有山嵯峨骈立，其中峰最高处，透明如月挂峰头，南北相透。
yòu dōng wǔ lǐ zé héng shān yán wù tū jiāng yòu
又东五里，则横山岩屼突江右。
jiàn zhuǎn jiàn dōng běi xíng wǔ lǐ zé dà xū zài jiāng yòu hòu yǒu shān zì dōng běi yǐ lǐ lái zhōng yǒu shuǐ kǒu yí jí dà jiàn róng cūn zhī liú nán xià zhì cǐ zhě
渐转渐东北行，五里，则大墟在江右，后有山自东北迤逦来，中有水口，疑即大涧榕村之流南下至此者。
yú shì nán zhuǎn yòu wǔ lǐ jiāng yòu fù yǒu xuē yá píng lì
于是南转又五里，江右复有削崖屏立。
gòng gé jiāng wèi dòu rì jǐng yì shù bǎi jiā zhī shì yě
共隔江为逗日井，亦数百家之市也。
yòu nán wǔ lǐ wèi bì yá yá lì jiāng zuǒ yì xī xiàng lín jiāng xià yǒu ān
又南五里，为碧崖，崖立江左，亦西向临江，下有庵。
héng shān bì yá èr yán jiā jiāng yòu zuǒ lì qí shì xiāng děng jù bù ruò xuē yá zhī chóng kuò yě
横山、碧崖二岩夹江右左立，其势相等，俱不若削崖之崇扩也。
bì yá zhī nán gé jiāng shí fēng pái liè ér qǐ héng zhàng nán tiān shàng fèn wēi xiù jǐ liè wū shān xià tū hōng yá shù yú kuāng lǎo
碧崖之南，隔江石峰排列而起，横障南天，上分危岫，几埒巫山，下突轰崖，数逾匡老。
yú shì è jiāng ér dōng jiāng liú niè qí běi lù nù tāo fān bì céng lán dào yǐng chì bì cǎi jī shī qí zhuàng lì yǐ
于是扼江而东，江流啮其北麓，怒涛翻壁，层岚倒影，赤壁、采矶，失其壮丽矣。
yá jiān yī shí wén hēi lòu bái zhāng yǎn ruò fàn hǎi dà shì míng yuē chén xiāng táng
崖间一石纹，黑镂白章，俨若泛海大士，名曰沉香堂。
qí chù nán suī chóng yuān jí zhì ér běi àn yóu yí huō shì wèi mài chái bù
其处南虽崇渊极致，而北岸犹〔夷〕豁，是为卖柴埠。
gòng dōng wǔ lǐ xià cùn jīn tān zhuǎn ér nán rù shān xiá jiāng zuǒ yòu zì shì jiē shí fēng huò pèi zhēng qí xuàn guǐ mǐ bù chū rén yì biǎo yǐ
共东五里，下寸金滩，转而南入山峡，江左右自是皆石峰藿珮，争奇炫诡，靡不出人意表矣。
rù xiá yòu xià dòu mǐ tān gòng nán wǔ lǐ wèi nán tián zhàn
入峡，又下斗米滩，共南五里，为南田站。
bǎi jiā zhī jù zài jiāng dōng àn dāng lín guì yáng shuò jiè
百家之聚，在江东岸，〔当临桂、阳朔界。
shān zhì shì zhuǎn xiá wèi wù sì miàn céng wéi jǐn shòu cǐ cūn
〕山至是转峡为坞，〔四面层围，仅受此村。
guò nán tián shān sè yǐ mù zhōu rén yè zhào bù xiū
〕过南田，山色已暮，舟人夜棹不休。
jiāng wéi shān suǒ tuō guǐ ǒu rán dōng guǐ nán pán xiá tòu yá èr shí wǔ lǐ zhì huà shān yuè yóu wèi qǐ ér shān sè kōng méng ruò yǐn ruò xiàn
江为山所托，佹guǐ偶然东佹南，盘峡透崖，二十五里，至画山，月犹未起，而山色空蒙，若隐若现。
yòu nán wǔ lǐ wèi xīng píng
又南五里，为兴平。
qún fēng zhì shì dōng kāi yī xì shù jiā zhui jiāng zuǒ zhēn shān shuǐ zhōng kū sè yě
群峰至是东开一隙，数家缀江左，真山水中窟色也。
yuè yì cóng dōng xì zhōng chū zhōu nǎi pō ér hou shǔ yǐ yǒu kè yù zǎo qǐ fù gōng chéng ěr
月亦从东隙中出，舟乃泊而候曙，以有客欲早起赴恭城耳。
yóu cǐ dōng xíng yǒu lù lù tōng gōng chéng
由此东行，有陆路通恭城。
lí jiāng zì guì lín nán lái liǎng yá sēn bì huí fēng zhōng duō zhōu zhǔ fēn hé wú fān liú zhī shí zhí xiè zhī tuān gù zhōu xíng qū qǔ shí xué jiān wú fáng yè zhào
〔漓江自桂林南来，两崖森壁回峰，中多洲渚分合，无翻流之石，直泻之湍，故舟行屈曲石穴间，无妨夜棹；
dì yuè qǐ jī huǎn ān xíng míng zhǐ wèi miǎn chàng chàng
第月起稽缓，暗行明止，未免怅怅。
èr shí èr rì jī míng gōng chéng kè dēng lù qù jí zhào zhōu nán xíng
二十二日鸡鸣，恭城客登陆去，即棹舟南行。
xiǎo yuè yàng bō qí fēng huán zhào jué yè lái yōu qí zhī jǐng yòu fān chū yī duàn kōng míng sè xiàng yǐ
晓月漾波，奇峰环棹，觉夜来幽奇之景，又翻出一段空明色相矣。
nán sān lǐ wèi luó sī yán
南三里，为螺蛳岩。
yī fēng pán xuán shàng zhuǎn zhì jiāng yòu gài xīng píng shuǐ kǒu shān yě
〔一峰盘旋上，转峙江右，〕盖兴平水口〔山〕也。
yòu qī lǐ dōng nán chū shuǐ lǜ cūn shān nǎi liǎn fēng
又七里，东南出水绿村，〔山乃敛峰〕。
tiān yóu wèi xiǎo nǎi yǎn peng jiù mèi
天犹未晓，乃掩篷就寐。
èr shí lǐ gǔ zuò yì
二十里，古祚驿。
yòu nán shí lǐ zé lóng tóu shān zhēng zhēng lù gǔ ér yáng shuò xiàn zhī sì wéi zǎn zuò bì lián yù sǔn shì jiè yǐ
又南十里，则龙头山铮铮露骨，〔而阳朔〕县之四围，攒作碧莲玉笋世界矣。
yáng shuò xiàn běi zì lóng tóu shān nán dǐ jiàn shān èr fēng wēi zhì dāng lí jiāng shàng xià liú zhōng yǒu zhǎng píng zhī de nǎi dōng miàn bīn jiāng yǐ àn wèi chéng ér nán běi shǔ yú liǎng shān xī miàn dié yuán wèi zhì ér nán běi zhī shǔ yì rú zhī
阳朔县北自龙头山，南抵鉴山，二峰巍峙，当漓江上下流，中有掌平之地，乃东面濒江，以岸为城，而南北属于两山，西面叠垣为雉，而南北之属亦如之。
xi chéng zhī wài zuì jìn zhě wèi lái xiān dòng shān ér shí rén niú dòng lóng dòng zhū shān sēn rào yān tōng shěng dà lù cóng zhī gài lù cóng xi ér shuǐ cóng dōng yě
西城之外，最近者为来仙洞山，而石人、牛洞、龙洞诸山森绕焉，通省大路从之，盖陆从西而水从东也。
qí dōng nán mén jiàn shān zhī xià zé nán qū píng lè shuǐ lù zhī lù jù tǒng yú cǐ
其东南门鉴山之下，则南趋平乐，水陆之路，俱统于此。
zhèng nán mén lù yì xī běi zhuǎn tōng shěng dào
正南门路亦西北转通省道。
zhí nán zé wèi nán dòu shān yán shòu diàn jīn cóng qí páng jiàn wén chāng gé yān wú jìng tā dá
一直往南就是南斗山延寿殿，今夭在它旁边建起了文昌阁，没有路通到其他地方。
zhèng běi jí yáng sù shān céng fēng píng zhì dōng jiē lóng tóu
正北即阳溯山，层峰屏峙，东接龙头。
dōng xī chéng jù shǔ yú nán yú běi zé yǐ shān wèi zhàng jìng wú chéng yì wú mén yān
东西城俱属于南隅，北则以山为障，竟无城，亦无门焉。
ér dōng běi yī mén zài běi jí gōng xià jǐn dōng tōng jiāng shuǐ běi dǐ yí ān cí yǔ dú shū yán ér yǐ rán jù cǎo sāi wú rén xíng yě
而东北一门在北极宫下，仅东通江水，北抵仪安祠与读书岩而已，然俱草塞，无人行也。
wéi dōng lín lí jiāng kāi sān mén yǐ qǔ shuǐ
惟东临漓江，开三门以取水。
cóng dōng nán mén wài dù jiāng ér dōng bīn jiāng zhī jù yǒu bái shā wān fó lì sī zhū chǔ pō yǒu rén yān yún
从东南门外渡江而东，濒江之聚有白沙湾、佛力司诸处，颇有人烟云。
shàng wǔ dǐ chéng rù zhèng dōng mén jí wén miào qián cóng qí xi rù xiàn zhì huāng jì shén
上午抵城，入正东门，即文庙前，从其西入县治，荒寂甚。
xiàn nán bàn lǐ yǒu qiáo yuē shì qiáo shuāng yuè bā jǐng zhī yī yě
县南半里，有桥曰“市桥双月”，八景之一也。
qiáo xià shuǐ xi zì lóng dòng rù chéng qiáo zhī dōng fēi liú zhù hè
〔桥下水西自龙洞入城，〕桥之东，飞流注壑。
hè dà sì wǔ zhàng sì miàn cóng shí pán tū shì wèi lóng tán rù ér bù yì
〔壑大四五丈，四面丛石盘突，〕是为龙潭，入而不溢。
qiáo zhī nán yǒu fēng wēi rán dú sǒng xún zhī tǔ rén míng yuē yì shān gài jí nán jiè yǐ wèi chéng zhě
桥之南有峰巍然独耸，询之土人，名曰易山，盖即南借以为城者。
qí dōng lù wèi jiàn shān sì yì bā jǐng zhī yī
它的东麓是鉴山寺，也是八景之一。
jiàn sì zhōng shēng
“鉴寺钟声。
sì nán yǐ shān lín jiāng tōng dào zhì mén shì wèi dōng nán mén
”寺南倚山临江，通道置门，是为东南门。
shān zhī xi lù wèi zhèng nán mén
山之西麓，为正南门。
qí nán yá zhī cè jiān yǒu xià rú hé zhǎng jí tǔ rén suǒ hào wèi cí shān zhě yě
其南崖之侧，间有罅如合掌，即土人所号为雌山者也。
cóng dōng nán mén wài xiǎo dèng kě zhì xià bàng
从东南门外小磴，可至罅傍。
yú chū dēng běi lù jí mì dào shàng jī gài qí shān nán dōng èr miàn jí jiù yá wèi chéng wéi běi miàn zài chéng nèi yǒu wēi lù jí jiǔ wèi mǎng jí suǒ bì
余初登北麓，即觅道上跻，盖其山南东二面即就崖为城，惟北面在城〔内〕，有微路级，久为莽棘所蔽。
nǎi pān tiáo mén xì jiǔ zhī zhí zào qiào bì zhī xià mǎng jìng suì jué
乃攀条扪隙，久之，直造峭壁之下，莽径遂绝。
fù cóng qí páng niè chán shí yuán fēi dèng pán xuán bàn kōng zhōng bù néng dá
复从其旁蹑巉石，缘飞磴，盘旋半空，终不能达。
nǎi xià
乃下。
yǐ guò wǔ yǐ
已过午矣。
shí gù pū shǒu náng yú zhōu qī hou yú dōng nán mén wài dù bù páng
时顾仆守囊于舟，期候于东南门外渡埠旁。
yú shì nán jīng jiàn shān sì chū dōng nán mén mì zhōu bù dé dé biàn zhōu jiù cān yú shì
于是南经鉴山寺，出东南门，觅舟不得，得便粥就餐于市。
xún zhī dù jiāng ér dōng shí lǐ yǒu zhuàng yuán shān chū xī mén èr lǐ yǒu lóng dòng yán wèi cǐ zhōng míng shèng cǐ wài gèng wú gǔ jì xīn qí zhe rén ěr mù zhě yǐ
询知渡江而东十里，有状元山，出西门二里，有龙洞岩，为此中名胜，此外更无古迹新奇著人耳目者矣。
jí yú mì zhōu suì fù rù chéng dēng jiàn shān sì sì yǐ shān fǔ jiāng zài cuì wēi zhōng chéng guō de cǐ
急于觅舟，遂复入城，登鉴山寺，寺倚山俯江，在翠微中，城郭得此。
chén bīn shī yún bì lián fēng lǐ zhù rén jiā chéng bù xū yǐ
沈彬诗云“碧莲峰里住人家”，诚不虚矣。
shí wǔ rì shuò jīn xíng róng tiān qì kù rè suì jiě yī dāng chuāng yù yī rú shēng yǐ bā jǐng shòu gào sù
时午日铄金形容天气酷热，遂解衣当窗，遇一儒生以八景授告诉。
shì qiáo shuāng yuè jiàn sì zhōng shēng lóng dòng xian quán bái shā yú huǒ bì lián bō yǐng dōng lǐng zhāo xiá zhuàng yuán qí mǎ mǎ shān lán qì
市桥双月，鉴寺钟声，龙洞仙泉，白沙渔火，碧莲波影，东岭朝霞，状元骑马，马山岚气。
fù yóu èr mén mì zhōu zhì wén miào mén zhōng bù dé zhōu
复由二门觅舟，至文庙门，终不得舟。
yú shì réng chū dōng nán mén dù jiāng ér dōng yī lǐ zhì bái shā wān zé zhōu rén zhī jiā zài yān
于是仍出东南门，渡江而东，一里至白沙湾，则舟人之家在焉。
ér zhōu pō qí nán nǎi rù zhōu jiě yī bì shǔ zhuó zú gū láo jìng bù fù sōu qí ér jiù sù yān
而舟泊其南，乃入舟解衣避暑，濯足沽醪，竟不复搜奇而就宿焉。
bái shā wān zài chéng dōng nán èr lǐ mín jū pō shèng yǒu hé bó suǒ zài yān
白沙湾在城东南二里，民居颇盛，有河泊所在焉。
qí nán yǒu sān fēng bìng liè zuì dōng yī fēng yuē bái hè shān
其南有三峰并列，〔最东一峰曰白鹤山。
jiāng liú nán dǐ qí xià qū ér dōng běi xíng bào cǐ yī wān shā tǔ jù bái gù yǐ bái shā míng
〕江流南抵其下，曲而东北行，抱此一湾，沙土俱白，故以白沙名。
qí dōng nán yī xī nán zì èr lóng qiáo lái běi rù jiāng
〔其东南一溪，南自二龙桥来，北入江。
xī zài nán sān fēng zhī dōng bī bái hè xi zhǐ chū
溪在南三峰之东，逼白鹤西址出。
xī dōng yòu yǒu shù fēng zì nán qū běi jiè xī rù jiāng kǒu zuì běi zhě shū tóng shān yě jiāng yǐ cǐ nǎi dōng běi nì zhuǎn
溪东又有数峰，自南趋北，界溪入江口，最北者，书童山也，江以此乃东北逆转。