èr shí wǔ rì zì yáng shuò dōng nán dù tóu fā zhōu sù liú bì lián fēng xià
二十五日自阳朔东南渡头发舟，溯流碧莲峰下。
yóu chéng dōng ér běi guò lóng tóu shān zì shì shí fēng jiàn yǐn
由城东而北，过龙头山，自是石峰渐隐。
shí lǐ gǔ zuò yì
十里，古祚驿。
yòu shí wǔ lǐ shǐ yǒu sì jiān shān zài jiāng zuǒ qí yòu yì qǐ qún jiān jiā jiāng shì wèi shuǐ lǜ cūn
又十五里，始有四尖山在江左，其右亦起群尖夹江，是为水绿村。
yòu běi qī lǐ yǒu yán zài jiāng zhī xi àn mén shén gāo chǎng dōng xiàng lín jiāng
又北七里，有岩在江之西岸，门甚高敞，东向临江。
yóu yòu yè shēn rù jiàn gāo ér hēi jiǔ nǎi kōng méng fù dōng pì mén yān
由右腋深入，渐高而黑，久乃空蒙，复东辟门焉。
yóu yán zuǒ yè shàng dēng qí shàng qián xuān wèi tái hòu jié yī dòu yǒu ní qī yān
由岩左腋上登，其上前亘为台，后结一窦，有尼栖焉。
bù huán dǔ bù fù wū yīn tái zhì yuán xuán tī wéi dào shén jué xuān shuǎng
不环堵，不覆屋，因台置垣，悬梯为道，甚觉轩爽。
dòu hòu fù shēn xiàn chéng xiá hūn hēi
窦后复深陷成峡，昏黑。
dōng xià yù suǒ jù shēn rù ní yán wú qí duō xiǎn gù zhǐ zhī
东下欲索炬深入，尼言无奇多险，固止之。
ér léi shēng fù yīn yīn cù rén shí zhōu yǐ xiān yí xīng píng suì chū dòng
而雷声复殷殷促人，时舟已先移兴平，遂出洞。
yóu dòng zuǒ xún lù sù jiāng cǎo shēn qí xiàng bàn lǐ dá luó sī fēng xià
由洞左循麓溯江，草深齐项，半里，达螺蛳峰下。
qí fēng shù pán ér shàng céng lèi ruò luó sī zhī xíng ér zhuō sǒng yā yú qún fēng nǎi xīng píng dōng nán shuǐ kǒu shān yě
其峰数盘而上，层累若螺蛳之形，而卓耸压于群峰，乃兴平东南水口山也。
yǐ qián yán zài qí xià tǔ rén jí zhǐ wèi luó sī yán
以前岩在其下，土人即指为螺蛳岩。
yú jué yán zài luó fēng zhī nán shuāng qí dī fēng zhī lù jí rù yán dú bēi ér hòu zhī qí wèi jiāo tóu fēi luó sī yě
余觉岩在螺峰之南，双岐低峰之麓，及入岩读碑，而后知其为蛟头，非螺蛳也。
luó sī yǐ fēng shèng jiāo tóu yǐ yán shèng luó sī qióng ér shàng pán jiāo tóu chuí ér xià luò bù yī shān yì bù yī míng yě
螺蛳以峰胜，蛟头以岩胜，螺蛳穹而上盘，蛟头垂而下络，不一山，亦不一名也。
rào luó sī yòu èr lǐ jí zhōu rù bàn lǐ shǎo yǐ xīng píng
绕螺蛳又二里，及舟，入半里，少舣兴平。
qí de yǒu xī zì dōng běi lái shí shān xì zhōng yáo jiàn jù lǐng xuān liè yú nèi jí suǒ qū gōng chéng dào yě
其地有溪自东北来，石山隙中，遥见巨岭亘列于内，即所趋恭城道也。
yá shàng yǒu shì sān yíng xià lín jiāng zhǔ xuān lán héng zhui wèi cǐ zhōng suǒ jǐn jiàn é yuē yuè dào fēng lái zì yì fēi yì wèi xióng shì shū guǎn
崖上有室三楹，下临江渚，轩栏横缀，为此中所仅见，额曰“月到风来”，字亦飞逸，为熊氏书馆。
yú chuǎng rù qí zhōng jìng bú jiàn dú shū rén yě
余闯入其中，竟不见读书人也。
xià zhōu yǐ mù yòu běi èr lǐ ér pō
下舟已暮，又北二里而泊。
èr shí liù rì mèi shuǎng fā zhōu xī běi sān lǐ wèi héng bù bǎo yòu běi èr lǐ wèi huà shān
二十六日昧爽发舟，西北三里，为横埠堡，又北二里为画山。
qí shān héng liè jiāng nán àn jiāng zì běi lái zhì shì xi zhé shān shòu niè bàn pōu wèi xuē yá
其山横列江南岸，江自北来，至是西折，山受啮，半剖为削崖；
yǒu wén céng luò lǜ shù yán yìng shí zhì huáng hóng qīng bái zá cǎi jiāo cuò chéng zhāng shàng yǒu jiǔ tóu shān zhī míng huà yǐ sè fēi yǐ xíng yě
有纹层络，绿树沿映，石质黄红青白，杂彩交错成章，上有九头，山之名“画”，以色非以形也。
tǔ yǔ yáo shān shí bā miàn huà shān jiǔ tǒng gè tóu yǒu rén néng zàng de dài dài chū fēng hóu
土语：“尧山十八面，画山九筒〔个〕头，有人能葬得，代代出封侯。
hòu dì shī zhǐ huà shān běi miàn gé jiāng jiān fēng xià shuǐ rào chéng píng chù wèi jí rǎng tǔ yú rén zhé qiāng qí mǔ yù zàng zhī
”后地师指画山北面隔江尖峰下水绕成坪处为吉壤，土愚人辄戕其母欲葬之。
shì xī fēng zhuì shí yā qí xué jìng bù dé zàng yīn hào qí chù wèi wǔ nì de
是夕峰坠，石压其穴，竟不得葬，因号其处为忤逆地。
yú suǒ hèn zhě shí zhuì shí bù bìng bì cǐ nì yě
余所恨者，石坠时不并毙此逆也。
zhōu rén pō zhōu huà shān xià chén cān
舟人泊舟画山下晨餐。
yú suì dēng qí lù yǔ jìng wén xuǎn shí jù shèng shàng yǎn yǎn gài cǎi bì xià zhàn lǜ bō zhí shì zhì shēn tú huà zhōng yě
余遂登其麓，与静闻选石踞胜，上罨yǎn掩盖彩壁，下蘸绿波，直是置身图画中也。
yá bì zhī bàn yǒu dòng běi xiàng wàng zhī shén shēn shàng xià jù wú suǒ zhe zú
崖壁之半，有洞北向，望之甚深，上下俱无所着足。
ruò yuán tī zhui jí yú shí wén zhī jiān fēi zhí kōng zhōng lóu gé yì huà lǐ yán qī yǐ
若缘梯缀级于石纹之间，非直空中楼阁，亦画里岩栖矣。
fǎn ér dēng zhōu yòu běi yī lǐ shàng xiǎo sàn tān
〔返而登舟，〕又北一里，上小散滩。
yòu běi èr lǐ shàng dà sàn tān
又北二里，上大散滩。
yòu běi qī lǐ wèi luó gǔ tān tān yǒu èr shí xiàng xíng zài dōng àn
又北七里为锣鼓滩，滩有二石象形，在东岸。
qí chù jiāng zhī xi yá yǒu yuán fēng duān lì
其处江之西涯，有圆峰端丽；
jiāng zhī dōng yá duō wēi yán tū wù
江之东涯，多危岩突兀。
qí shān nán yán qiào yǒu shuǐ zhōng chū yuán tū shí fēi xià zhuì jiāng shì tóng xuán bào
〔其山南岩窍，有水中出，缘突石飞下坠江，势同悬瀑。
yuè zhōng jiē shí fēng bá qǐ shuǐ suí sì zhù wú dài pò hè téng kōng
粤中皆石峰拔起，水随四注，无待破壑腾空。
cǐ pù chū chóng qiào yóu qí jué
此瀑出崇窍，尤奇绝。
yòu běi bā lǐ guò lán zhōu
又北八里，过拦州。
xī běi àn yī fēng chún tòu chū wàng zhī yí jí lóng mén chuān xué yǐ dào lǐ jì zhī shǐ zhī lìng chuān yī fēng qián yǐ yè zhào shī zhī ěr
〔西北岸一峰纯透，初望之，疑即龙门穿穴，以道里计之，始知另穿一峰，前以夜棹失之耳。
zhōu zhuǎn xī běi xiàng yòu sān lǐ wèi guān yán
〕舟转西北向，又三里，为冠岩。
xiān shì jiāng dōng àn zhǎn yá dān bì huàn yìng cǎi yàn huà shān
〔先是江东岸崭崖，丹碧焕映，采艳画山。
guān yán jí zài qí běi shān shàng tū yá céng chū yǎn ruò cháo guān
冠岩即在其北，〕山上突崖层出，俨若朝冠。
běi miàn shān lù zé qióng dòng xī xiàng lín jiāng shuǐ zì zhōng chū wài yǔ jiāng tōng
北面山麓，则穹洞西向临江，水自中出，外与江通。
zhào zhōu ér rù dòng mén shén gāo ér nèi gèng hóng lǎng xī xuán rǔ zhù xī tōng liú zhī dòu xià fú wú cóng yuǎn sù
棹舟而入，洞门甚高，而内更宏朗，〔悉悬乳柱，惜通流之窦下伏，无从远溯。
bì jiān yǒu lín hǎi wáng zōng mù tí shī hào jìng suǒ jiā jìng guǐ chǒu xué xiàn
〕壁间有临海王宗沐题诗，号敬所，嘉靖癸丑学宪。
shī bù shèn jiā shí shǔ ér hé zhě shù shí rén jí rén liú tiān shòu děng
诗不甚佳，时属而和者数十人，吉人刘天授等。
jù juān yú bì
俱镌于壁。
chān guān kàn wán jiǔ zhī zhào zhōu chū dòng wàng gé jiāng qún fēng cóng hé yì qián lán zhōu suǒ jiàn chuān shān dāng zhèng duì qí xi xī xī huí shān zhuǎn bìng qí fēng yì mò néng biàn shí
觇chān观看玩久之，棹舟出洞，〔望隔江群峰丛合，忆前拦州所见穿山当正对其西，惜〕溪回山转，〔并其峰亦莫能辨识。
qǐng zhī jiǎo shǒu běi jiàn jiǎo rán yī xué lìng xuán jiāng dōng fēng bàn jí jìn zài guān yán zhī běi
顷之，〕矫首北见皎然一穴，另悬江东峰半，即近在冠岩之北。
jí hū zhōu rén yǐ zhōu dēng àn ér lìng qí yǐ zhōu hou yú nán tián zhàn
急呼舟人舣舟登岸，而令其以舟候于南田站。
yú nǎi wàng dōng běi fēng ér qū yī lǐ dǐ shān yè
余乃望东北峰而趋，一里，抵山腋。
xiān jiàn màn lìng chán jì nǎi fú mǎng chuān jí bàn lǐ yú lǐng āo
先践蔓凌巉，既乃伏莽穿棘，半里逾岭坳。
dù míng xué zài dōng ér nán miàn zhī yá jué bù kě pān fǎn xún yá běi shāo xià xuán jí jiàn yǒu dié shí zǔ ài zhě zhī qù dòng bù yuǎn yǐ
度明穴在东，而南面之崖绝不可攀，反循崖北稍下悬级，见有叠石阻隘者，知去洞不远矣。
yì běi xià zé dòng guǒ nán tòu
益北下，则洞果南透。
qí shān shén báo shàng qióng rú hé zhǎng zhōng xià
其山甚薄，上穹如合掌，中罅。
běi xià jù jù shí lěi luò nán zé qiào yá xuán gèn gù dēng dòng zhī dào bù yóu nán ér yóu běi yún
北下俱巨石磊落，南则峭崖悬亘，故登洞之道不由南，而由北云。
dòng yòu fù yǒu páng mén fù shì wài liè shū léng zhōng xuán tuán zhù fēn wéi liè xì dōng běi mí shēn shì xī yǒu jū zhě
洞右复有旁门复室，外列疏楞，中悬团柱，分帏裂隙，东北弥深，似昔有居者。
ér dòng běi fù shí wén xiào yǔ shēng wèi qù rén jìng bù yuǎn yǐ wéi cóng běi qǔ dào kě jìn dá nán tián
而洞北复时闻笑语声，谓去人境不远，以为从北取道，可近达南田。
shí hōng léi cuī yǔ jí chū míng dòng běi yú zé jù shí zhī xì duō lèi kuài cóng jí wǎn zhuǎn shù chù běi wàng yī máo shén ěr jìn ér jué bù kě tōng
时轰雷催雨，亟出明洞，北隅则巨石之隙，多累块丛棘，宛转数处，北望一茅甚迩近，而绝不可通。
bù dé yǐ réng yú sì āo xún qián mǎng nán xià xìng léi yǐn ér yǔ bù zhì
不得已，仍逾四坳，循前莽南下，幸雷殷而雨不至。
yī lǐ zhuǎn zhì xī běi yú yòu dé yī dòng
一里，转至西北隅，又得一洞。
nán běi héng guàn
南北横贯。
qí běi fēng zhī lù zì guān yán lái cǐ wèi běi fēng
其北峰之麓，自冠岩来，此为北峰。
běi duān yì tòu ér bù shèn xuān huò
北端亦透，而不甚轩豁。
réng chū nán mén suì xī běi xíng píng chóu zhōng
仍出南门，遂西北行平畴中。
hé yǐ jiāng xiù ér gǎo kū gān wú dī shuǐ shí fēng yǔ hū zhì yú shèn wéi xìng zhī
禾已将秀，而槁gǎo枯干无滴水，时风雨忽至，余甚为幸之。
qí xi gé jiāng píng lì zhě jiē qióng yá xuē bì lù lù wàng zhī gèng jué zhēng róng
〔其西隔江屏立者，皆穹崖削壁，陆路望之，更觉峥嵘；
dōng zé shí fēng lí lì hòu tuō chóng luán
东则石峰离立，后托崇峦。
gòng sì lǐ dǐ nán tián yì mì zhōu bù dé suì bīn jiāng ér běi yòu yī lǐ nǎi rù zhōu
〕共四里抵南田驿，觅舟不得，遂濒江而北，又一里，乃入舟。
zhōu rén dài yǔ yè xíng yòu wǔ lǐ pō yú dòu mǐ cùn jīn èr tān zhī jiān
舟人带雨夜行，又五里，泊于斗米、寸金二滩之间。
zhōng yè yǎng shì yíng zhèn zhú shān yuǎn jìn jiāo yìng
中夜仰视，萤阵烛山，远近交映。
yǐ zhì wēi ér chéng jí yì hé zhòng xiǎo ér xiàn dà guān yú bù yì shān zhī néng zì huì gèng wú wù bù néng huì yě
以至微而成极异，合众小而现大观，余不意山之能自绘，更无物不能绘也。
èr shí qī rì mèi shuǎng chū xiá kǒu shàng cùn jīn tān èr lǐ zhì mài chái bù
二十七日昧爽出峡口，上寸金滩，二里至卖柴埠。
xī miàn fēng yá pián lì chén xiāng táng zài yān
西面峰崖骈立，沉香堂在焉。
yòu xī běi sān lǐ qí běi lù yǒu dòng qiàn jiāng zhōu zhuǎn ér dōng bù jí rù
又西北三里，其北麓有洞嵌江，舟转而东，不及入。
dōng sān lǐ zhì bì yán
东三里，至碧岩。
qí yán běi xiàng shí zuǐ dàn jiāng
其岩北向，石嘴啖江。
qí shàng xuē yá gāo xuán dòng qiàn qí zhōng suī bù shèn shēn ér yī yíng dāng mén yǐ yún yíng shuǐ fān qiáng fú qí xià wéi wò huán qí shàng yì píng kōng chè yuǎn zhī yì shèng dì yě
其上削崖高悬，洞嵌其中，虽不甚深，而一楹当门，倚云迎水，帆樯拂其下，帏幄环其上，亦凭空掣远之异胜地也。
yú shì běi zhuǎn wǔ lǐ guò dòu chǐ jǐng
于是北转五里，过豆豉井。
yòu xī běi wǔ lǐ zhì dà xū shì jù pō shèng dēng shì shū miàn
又西北五里，至大墟，市聚颇盛，登市蔬面。
yòu xī běi wǔ lǐ zhì héng shān yán
又西北五里，至横山岩。
qí yán dōng xiàng kàn liú zhui shì pō yǔ bì yán shì
其岩东向，瞰流缀室，颇与碧岩似。
yòu yè yǒu dòu páng chuān ér nán nán fù bì yī dòng shén hóng yǒu mén yǒu ào
〔右腋有窦，旁穿而南，南复辟一洞，甚宏，有门有奥。
ào xī shàng zé shēn rù hūn míng ào zhī nán zhuì jiē qiàn kōng tòu lòu
奥西上则深入昏冥，奥之南坠，皆嵌空透漏。
mén zài zhuì ào dōng kuò rán píng liú yǔ qián mén bǐ jiān lì
门在坠奥东，廓然凭流，与前门比肩立。
yòu běi wǔ lǐ wèi lóng mén táng
〕又北五里，为龙门塘。
nán wàng héng shān yán xi tòu dǐng fēng suī shì chuān shí wú cóng shàng jī
〔南望横山岩西透顶峰，虽似穿石，无从上跻。
yòu xi wǔ lǐ wèi xīn jiāng kǒu yòu yè xíng shí lǐ ér pō
〕又西五里，为新江口，又夜行十里而泊。
èr shí bā rì mèi shuǎng cì zhōu jí tuī peng yǐ guò yá tóu shān
二十八日昧爽刺舟，亟推篷，已过崖头山。
shí yú lǐ dǐ shuǐ yuè dòng běi chéng xià lìng gù pū suí zhōu wǎng fú qiáo yú tóng jìng wén guò wén chāng mén wài yòu xi dǐ níng yuǎn mén nán
十余里，抵水月洞北城下，令顾仆随舟往浮桥，余同静闻过文昌门外，又西抵宁远门南。
guò nán guān qiáo
过南关桥。
mì zhí bēi zhě suǒ zhí yóu wú jǐ jí cù zhī
觅拓碑者，所拓犹无几，急促之。
suì yóu níng yuǎn mén rù jīng jìng fān chéng hòu mén yù rù wù gàn gǔ xún dú xiù yóu qī ér hòu mén bì bù dé rù
遂由宁远门入，经靖藩城后门，欲入晤绀谷，询独秀游期，而后门闭，不得入。
nǎi xún qí dōng chū dōng jiāng mén mìng gù pū yǐ xíng náng rù qū zhào shí yǔ yù ér qí nǚ chū dòu suì xié yù duì mén táng kuí wú chù
乃循其东出东江门，命顾仆以行囊入趋赵时雨寓，而其女出痘，遂携寓对门唐葵吾处。
wén róng zhǐ yǐ yù xíng ér shí yóu wèi qǔ
闻融止已欲行，而石犹未取。
fàn hòu lìng jìng wén wǎng mì zhī zhì zé yǐ xíng zhǐ liú zì yún dài bā yuè jiān lái qǔ
饭后令静闻往觅之，至则已行，止留字云：“待八月间来取。
shū kě xiào yě
”殊可笑也。
èr shí jiǔ rì lìng jìng wén yóu jìng fān zhèng mén rù wù gàn gǔ
二十九日令静闻由靖藩正门入晤绀谷。
yú tóng gù pū zài chū níng yuǎn mén cù zhí bēi zhě
余同顾仆再出宁远门促拓碑者。
zhì shì tà gōng shǐ shì zhǐ xié jù wèi wǎng zhí jì yú réng hái yù
至是拓工始市纸携具为往拓计，余仍还寓。
wǔ shǔ bù kān tā xíng wéi yǎn yǎng wò qì ér yǐ
午暑不堪他行，惟偃仰卧憩而已。
xià wǔ jìng wén lái shù gàn gǔ zhī yán shén bù zhuó yì
下午，静闻来述，绀谷之言甚不着意。
yú chū nǐ zài zhì shěng yī dēng dú xiù jí wǎng liǔ zhōu bù yì dēng qī jì huǎn bēi tuò shàng chí shén chàng chàng yě
余初拟再至省，一登独秀，即往柳州，不意登期既缓，碑拓尚迟，甚怅怅也。
sān shí rì yú zài táng yù
三十日余在唐寓。
yīn lián rì yán wēi wǔ shuò yǔ zhèn shí pèi jì juàn shān bù fù yàn shì xíng
因连日炎威午烁，雨阵时沛，既倦山踄，复厌市行。
zhǐ lìng jìng wén yī wǎng shuǐ yuè dòng guān zhí bēi zhě xià wǔ fǎn mìng míng rì dāng yí zhí lóng yǐn yún
止令静闻一往水月洞观拓碑者，下午反命，明日当移拓龙隐云。
liù yuè chū yī rì zài táng yù
六月初一日在唐寓。
shì rì shǔ shén yú gū qì bù chū
是日暑甚，余姑憩不出。
wén gàn gǔ yǐ fén líng shì yǔ fān wáng yǒu bù qiè gù yù jiǔ dài
闻绀谷以焚灵事与藩王有不惬，故欲久待。
ér shì shí é chuán héng yǒng wèi liú kòu suǒ wéi fān chéng yì yù jiè yán yú suì wú yì hou dú xiù zhī dēng
而是时讹传衡、永为流寇所围，藩城亦愈戒严，余遂无意候独秀之登。
ér zhí zhě qiān yán suǒ wù yú yì bù néng dài wéi lù wu guān bēi èr fù xiān zhí zhě wěi zhāng shǎo èr zì lìng bǐ zài zhí ér bǐ fù zhí yī fù fǎn bìng qù cǐ zhāng jí cù zài bǔ bǐ yù yīn xún suì chí wú xíng
而拓者迁延索物，余亦不能待，惟陆务观碑二副先拓者，尾张少二字，令彼再拓，而彼复拓一付，反并去此张，及促再补，彼愈因循，遂迟吾行。
dú xiù shān běi miàn lín chí xī nán èr lù yú jù rào qí xià xi yán yì yǐ zài tàn wéi dōng lù yǔ jué dǐng wèi dēng
〔独秀山北面临池，西南二麓，余俱绕其下，西岩亦已再探，惟东麓与绝顶未登。
qí yì yú tā fēng zhě zhǐ tíng gé ěr
其异于他峰者，只亭阁耳。
chū èr rì lìng gù pū cù tà gōng ér yú tóng jìng wén zài wèi qī xīng qī xiá zhī yóu
初二日令顾仆促拓工，而余同静闻再为七星、栖霞之游。
yóu qī xīng guān zuǒ rù yán dòng zhēng qí mén nǎi cáo néng shǐ suǒ shū zhě jí dēng jí wèi bì xū gé
由七星观左入岩洞“争奇门”乃曹能始所书者，即登级为碧虚阁。
shì gé zài zhāi xīng tíng zhī zuǒ yǔ qī xīng dòng qián yī piàn yún tóng xiàng yī piàn yún sān zì nǎi xún fǔ dōu yù shǐ xǔ rú lán suǒ shū zì shén gǔ zhuō
是阁在摘星亭之左，与七星洞前一片云同向， “一片云”三字乃巡抚都御史许如兰所书，字甚古拙。
ér shāo zài qí nán xià dēng zhě xiān jīng yān
而稍在其南，下登者先经焉。
yú xī yóu shí jí yú qī xīng yǐ wéi cǐ xuān gé bù bì fán jī chǐ hòu lǚ jīng qí xià jiàn shàng yǒu yán shí dǎo chuí xīn yàn zhī zhì shì xiān rù yān
余昔游时急于七星，以为此轩阁不必烦屐齿，后屡经其下，见上有岩石倒垂，心艳之，至是先入焉。
zé qí é wèi xī rén wú guó shì suǒ tí
则其额为歙人吴国仕所题。
bì xū zhī míng xī zài qī xiá ér jīn cǐ fù zhǒng zhī
“碧虚”之名，昔在栖霞，而今此复踵之。
qǐ bǐ yǐ tíng ér cǐ yǐ gé yé
岂彼以亭，而此以阁耶？
yú chuò míng qí jiān yǎng shì gé wèi wǎ yǎn bú jiàn yán dǐng
余啜茗其间，仰视阁为瓦掩，不见岩顶；
jì ér zhuǎn rù xuán wǔ zuò hòu yǐ wéi shí kū zhǐ cǐ ér bù yì yì huò rán tòu kōng dǐng shàng jǐn gāo kuà rú liáng
既而转入玄武座后，以为石窟止此，而不意亦豁然透空，顶上仅高跨如梁。
ruò qù qí zhōng xuān gé zé qián hòu tōng yìng yì chuān shān yuè yán zhī lèi ér pù wǎ dié hù lìng rén zuò qí nèi bù jí zhī kě wèi xuē fāng zhú ér yān duàn wén zhě yǐ
若去其中轩阁，则前后通映，亦穿山月岩之类，而铺瓦叠户，令人坐其内不及知，可谓削方竹而淹断纹者矣。
gé hòu tòu míng zhī xià fù lěi shí wèi yuán gāo yǔ gé qí yǐ duàn chū rù
阁后透明之下，复垒石为垣，高与阁齐，以断出入。
yú xùn qí sēng yán zhōng hé bì dié wǎ
余讯其僧：“岩中何必叠瓦？
yuē kǒng fēng yǔ xié qīn shí suǐ xià dī
”曰：“恐风雨斜侵，石髓下滴。
gé hòu hé bì dǔ qiáng
”“阁后何必堵墙？
yuē kǒng wài duō shān qí nèi nán yōu qī
”曰：“恐外多山岐，内难幽栖。
yòu xùn hé bù yí gé yú yán hòu qián xū yán wèi mén yǐ tōng chū rù
”又讯：“何不移阁于岩后，前虚岩为门，以通出入；
hòu yǐ gé wèi yuán yǐ biàn jū shǒu qǐ bù míng shān miàn mù qù shì jīn hóu liǎng wèi de zhī
后倚阁为垣，以便居守，岂不名山面目，去室襟喉，两为得之！
yuē wú qián liáng
”曰：“无钱粮。
rán zé yán zhōng zhī jié gòu yán hòu zhī zhì sāi yòu xiāo fù huà kōng ér jiù zhě yé
”然则岩中之结构，岩后之窒塞，又枵腹画空而就者耶？
yòu xùn yuán wài hòu shān cóng hé qǔ dào
又讯：“垣外后山，从何取道？
yuē xū nán zì dà yán ān
”曰：“须南自大岩庵。
cǐ ān jí huā qiáo běi dì yī ān ān sēng zì chēng wèi qī xīng lǎo ān yú xiàng suǒ rù jiàn hòu yǒu li lì bì bēi zhě
”此庵即花桥北第一庵，庵僧自称为七星老庵，余向所入，见后有李丽弼碑者。
yú hàn zhī suì chū réng dēng zhāi xīng yóu yī piàn yún rù qī xīng qián dòng
余颔之，遂出，仍登摘星，由一片云〔入〕七星前洞。
yóu gé hòu dōng shàng shù shí jí de xiǎo píng shí pán qí zhōng
〔由阁后东上数十级，得小坪，石盘其中。
suì běi chū hòu dòng
遂〕北出后洞。
dòng yòu bì wài yá zhī shàng liè qiào xuán pā yún léng lì luàn
洞右壁外崖之上，裂窍悬葩，云楞历乱。
yú jí jiě yī pān yuán ér shàng lián shàng zhòng kān èr céng jù yǒu liè hù shū léng lián chuí wò yáng zhī shì qí běi xià zé qī xiá dòng qióng rán xī xiàng pán kōng yǐ
余急解衣攀缘而上，连上重龛二层，俱有列户疏楞、莲垂幄飏之势，其北下则栖霞洞穹然西向盘空矣。
dòng wài yòu bì gǔ kè duō yǒu cún zhě zé fàn wén mù chéng dà bì xū tíng míng bìng jiāng fù chéng dū zhuó bié qī rén tí míng zài yān
洞外右壁古刻多有存者，则范文穆成大《碧虚亭铭》，并《将赴成都酌别七人》题名在焉。
qī rén jí hú tiān guān míng suǒ tí míng zì zài qī xiá zhě qí suì yuè jù wèi yǐ wèi èr shí bā rì
七人即《壶天观铭》所题名字，在栖霞者，其岁月俱为乙未二十八日。
bì xū tíng yǐ táng zhèng guān qīng rù qī xiá yù rì huá yuè huá èr jūn zèng shī yǒu bù yīn guò qù xíng fāng biàn nà de jīn zhāo huì bì xū zhī jù suì qǔ yǐ míng tíng shí hú míng zhōng suǒ yún míng wēng suǒ mìng ér wǒ míng zhī zhě yě
碧虚亭以唐郑冠卿入栖霞遇日华、月华二君赠诗，有“不因过去行方便，那得今朝会碧虚”之句，遂取以名亭，《石湖铭》中所云“名翁所命而我铭之”者也。
jīn tíng yǐ fèi ér xīn ān wú gōng jiè yǐ míng nán yán zhī gé bù ruò chè nán gé yǐ tíng cǐ zé nán yán bù yǎn qí shèng ér cǐ míng yì bīn qí shí qǐ bù kuài zāi
今亭已废，而新安吴公借以名南岩之阁，不若撤南阁以亭此，则南岩不掩其胜，而此名亦宾其实，岂不快哉！
gài cǐ chù yán dòng pián zhì zhě sān qī xiá zài běi ér xià tòu shān zhī dōng xī
盖此处岩洞骈峙者三：栖霞在北，而下透山之东西；
qī xīng zài zhōng ér qū tòu shān zhī xī běi
七星在中，而曲透山之西北；
nán yán zài nán ér shàng tòu shān zhī dōng xī
南岩在南，而上透山之东西。
gù qī xiá zuì yuǎn ér yōu àn qī xīng nèi zhuǎn ér bù chè nán yán fēi jià ér xū míng
故栖霞最远而幽暗，七星内转而不彻，南岩飞架而虚明。
sān qiào tóng xuán liù mén gè yì kě wèi yì qǔ tóng gōng qí nài nán yán zhī bì xū gé fǎn yǐ rén yǎn hé
三窍同悬，六门各异，可谓异曲同工，其奈南岩之碧虚阁，反以人掩何！
qī xiá zài běi yòu yǒu cháo yún gāo zhì èr yán jù xī xiàng
栖霞再北，又有朝云、高峙二岩，俱西向。
cǐ qī xīng xī miàn zhī dòng yě qí shù gòng wǔ
此七星西面之洞也，其数共五。
xià qī xiá shǎo qì shòu fó sì nǎi guò qī xīng guān suì nán rù dà yán ān
下栖霞，少憩寿佛寺，乃过七星观，遂南入大岩庵。
wàng nán yán zhī hòu shān shí cóng báo ruò kě yóu ān wài dōng běi ér dēng zhě
望南岩之后，山石丛薄，若可由庵外东北而登者。
shí yǐ guò wǔ yú yuē hé bù le cǐ ér hòu zhōng shí
时已过午，余曰：“何不了此而后中食。
yú suì cóng ān mén yòu cǎo píng zhōng shàng jìng wén jiù yīn shān mén bù néng cóng yān
”余遂从庵门右草坪中上，静闻就荫山门，不能从焉。
jì dǐ shān ào cǎo zhōng fù yǒu shí jí ér yòu yá shí shàng juān zhāng xiào xiáng dēng qī xīng shān shī zhāng wéi yī yùn hé zhī
既抵山坳，草中复有石级，而右崖石上镌张孝祥《登七星山诗》，张维依韵和之。
gòng yī lǐ zài shàng de píng yī qū xiǎo shí fēng huán liè ér gǒng zhī báo ruò xiāo wéi xiù fēn è bàn
共一里，再上，得坪一区，小石峰环列而拱之，薄若绡帷，秀分萼瓣。
qí běi bì jí mǎng zhōng yì yǒu jì mó yá wèi záo xué zhě qiāng pò huài sǔn bù kě dú
其北壁棘莽中，亦有记，磨崖为凿穴者戕qiāng破坏损不可读。
gài qí chù xi jí nán yán tòu míng zhī dòu wèi sēng rén zhì yuán duàn zhī zhě
盖其处西即南岩透明之窦，为僧人窒垣断之者；
běi jí qī xīng zhī dǐng yǔ yú fēng zǎn ér dòu liè zhě
北即七星之顶，与余峰攒而斗列者。
xī rén shàng dēng qī xīng cǐ qí zhèng dào ér jīn zé wú wèn jīn zhě yǐ
昔人上登七星，此其正道，而今则无问津者矣。
mì dào cǎo zhōng yǒu xiǎo jìng chū dōng nán āo zhōng
觅道草中，有小径出东南坳中。
cóng zhī gòng yī lǐ dōng nán xià shān dé yī yán liè zhòng shén yān ér bù zhī qí míng
从之，共一里，东南下山，得一岩，列众神焉，而不知其名。
xià shān ér xi zé céng gōng yán zài wàng yǐ
下山而西，则曾公岩在望矣。
hū liáng biāo jí fēng xí rén chì rì jiǎn liè zé yīn qì zì dòng zhōng chū yě
忽凉飙biāo疾风袭人，赤日减烈，则阴气自洞中出也。
cǐ yǒu xuán fēng dòng yú sù qiú zhī bù dé qián yóu qī xiá rù jiāng dǐ céng gōng xiān guò yī ài kǒu hū hán fēng fú dēng zhì cǐ yòu yīn qì báo rì xìn hu xuán fēng dāng bù wài cǐ hòu lái wèi céng gōng suǒ yǎn ěr fēi èr dòng yě
此有玄风洞，余夙求之不得，前由栖霞入，将抵曾公，先过一隘口，忽寒风拂灯，至此又阴气薄日，信乎玄风当不外此，后来为曾公所掩耳，非二洞也。
rù dòng gèng cǎi yè fú yá guān liú yì céng gōng yán jì jí chén qiàn děng shī yǐ nǎi zhuó zú jiàn shuǐ zhōng
入洞，更采叶拂崖，观刘谊《曾公岩记》及陈倩等诗已，乃濯足涧水中。
jiǔ zhī chū yǎng jiàn yán shí yòu yǒu yī dòng zài fēng bàn yǔ liè shén zhī yán dōng xī bìng zhì
久之出，仰见岩石又有一洞在峰半，与列神之岩东西并峙。
zhí rù dòng jí shuǐ zhě wèn zhī yuē cǐ yì yǒu dòng yǐ bù kě dēng
执入洞汲水者问之，曰：“此亦有洞，已不可登。
yú zài wèn qí gù qí rén bù dá qù
”余再问其故，其人不答去。
yú jí pān yá lì mǎng ér shàng zé dòng kǒu yì dōng nán xiàng rú céng gōng yán
余亟攀崖历莽而上，则洞口亦东南向如曾公岩。
chū yóu shí xiá rù de píng zhǎn chù shāo zhuǎn ér běi qí wài fù yǒu kān dōng liè fēn léng dié yǒu wài tòu duō míng nèi huán zhòng wò ruò táng zhī yǒu shì yān
初由石峡入，得平展处，稍转而北，其外复有龛东列，分楞叠牖，外透多明，内环重幄，若堂之有室焉。
qí hòu zé chuān mén xi rù mén yuán ruò quān rù qí nèi jiàn zhuǎn jiàn shēn ér yǎo bù kě dǔ
其后则穿门西入，门圆若圈，入其内，渐转渐深，而杳不可睹。
nǎi zhuǎn ér chū fu dǐ dòng wài zé yī rén yì pān xì lì xiǎn ér zhì nǎi qìng lín guān dào shì yě
乃转而出，甫抵洞外，则一人亦攀隙历险而至，乃庆林观道士也。
jiàn yú dú rù yí ér zōng jì gēn suí zhī zhì zé yuē qìng lín gǔ guān ér jīn yí mén yì xiàng suì duō shāng sǔn gōng bì jīng qīng wū jiā yán qǐ wèi wǒ zhǐ shì
见余独入，疑而踪迹跟随之，至则曰：“庆林古观，而今移门易向，遂多伤损，公必精青乌家言，乞为我指示。
yú xiè bù mǐn qiě wèn qí yán hé míng dào zhě bù gào qiáng yāo rù guān
”余谢不敏，且问其岩何名，道者不告，强邀入观。
fu xià shān zé jìng wén jiàn yú jiǔ bù fǎn yì zhǒng zhì yān
甫下山，则静闻见余久不返，亦踵至焉。
shí yǐ xià chōng jí cí dào zhě
时已下舂，亟辞道者。
dào zhě sòng yú chū guān qián xīn yì mén yú zài suǒ qí yán míng dào zhě yuē yán shí wú míng
道者送余出观前新易门，余再索其岩名，道者曰：“岩实无名。
xī yǒu sēng jū cǐ jiē yǐ wéi bù lì yú guān gù qù zhī ér yīn qí lù gōng qǐ yì yǒu yì yú cǐ hu
昔有僧居此，皆以为不利于观，故去之而湮其路，公岂亦有意于此乎？
dì kǒng fēi guān zhōng suǒ yí ěr
第恐非观中所宜耳。
yú shǐ wù qí zōng jì zhī yì gài zài cǐ bù zài bǐ yě
”余始悟其踪迹之意，盖在此不在彼也。
yī xiào yǔ bié yǐ chū huā qiáo dōng jiē yǐ
一笑与别，已出花桥东街矣。
gài cǐ chù yán dòng pián zhì zhě yì sān céng gōng zài zhōng ér xià tòu yú xi
盖此处岩洞骈峙者亦三：曾公在中，而下透于西；
liè shén zhī yán zài dōng shàng ér qiǎn bù páng tōng
列神之岩在东上，而浅不旁通；
qìng lín hòu yán zài xī shàng ér yōu bù néng xī
庆林后岩在西上，而幽不能悉。
rán céng gōng yǔ qī xiá qián hòu suī fēn mén ér zhōng tōng shí yī dòng
然曾公与栖霞，前后虽分门，而中通实一洞。
qí běi xià yǔ zhī tóng liè zhě yòu yǒu èr yán yǔ xī yóu shěng chūn xiān jīng cǐ yì jù dōng nán xiàng
其北下与之同列者，又有二岩，〔予昔游省春，先经此，〕亦俱东南向。
cǐ qī xīng shān dōng nán miàn zhī dòng yě qí shù yì gòng wǔ yān
此七星山东南面之洞也，其数亦共五焉。
ruò běi lù shěng chūn sān yán huì xian yī dòng páng yòu qiǎn dòng yī nǎi yú xī rì suǒ yóu zhě yì jù běi xiàng
若北麓省春三岩、会仙一洞，〔旁又浅洞一，〕乃余昔日所游者，亦俱北向。
cǐ qī xīng shān běi miàn zhī dòng yě qí shù yì gòng wǔ yān
此七星山北面之洞也，其数亦共五焉。
yī shān fán de shí wǔ dòng yún
〔一山凡得十五洞云。
jì dù huā qiáo yǔ jìng wén jiù miàn sì zhōng yǐ bǔ wǔ cān
〕既度花桥，与静闻就面肆中，以补午餐。
guò fú qiáo fǎn táng yù zé wǎn cān shú yǐ
过浮桥返唐寓，则晚餐熟矣。