chū sān rì jiǎn tōng jiǎn jiǎn chá gù pū suǒ cù tà gōng shuǐ yuè dòng bēi shǐ jiàn lù bēi wěi zhāng shàng měi xíng shī zhí èr zì nǎi tóng jìng wén qīn xié cǐ wěi wǎng lìng zhòng zhí
初三日简通“检”，检查顾仆所促拓工《水月洞碑》，始见陆碑尾张上每行失拓二字，乃同静闻亲携此尾往令重拓。
èr lǐ chū nán mén yī lǐ dǐ tà gōng jiā zuò hòu qí fàn
二里，出南门，一里，抵拓工家，坐候其饭。
shàng wǔ nǎi tóng wǎng shuǐ yuè shǒu zhǐ bǐ huà zhī
上午乃同往水月，手指笔画之。
yú yǔ jìng wén nǎi shǎo qì shān nán sān jiào ān lù zhāng míng fèng yǔ wáng fù suǒ zhuàn fāng fàn èr gōng lí shān cí jì
余与静闻乃少憩山南三教庵，录张鸣凤羽王父所撰方、范二公《漓山祠记》。
suì èr lǐ nán guò zhì shān yán zài dēng qīng luó gé bié zhèng yáng zhū jūn
遂二里，南过雉山岩，再登青萝阁，别郑、杨诸君。
yù réng guò shuǐ yuè guān suǒ zhí ér kù shǔ niàng yǔ léi shēng yīn yīn
欲仍过水月观所拓，而酷暑酿雨，雷声殷殷。
jìng wén wèi tà gōng bì fǎn wǔ cān bù ruò qū qí jiā biàn suì xi yī lǐ zhì tà gōng jiā zé gōng yóu wèi fǎn yě
静闻谓拓工必返午餐，不若趋其家便，遂西一里，至拓工家，则工犹未返也。
yú shì běi yī lǐ rù nán mén jiù miàn sì wèi wǔ cān yǐ xià wǔ yǐ
于是北一里，入南门，就面肆为午餐，已下午矣。
yǔ shì chuí zhì jiāng zhì yú wén zhèng zi yīng yán shí zì jiē dōng kǒu sì zhōng yǒu guì gù guì shèng jù zhāng míng fèng yǔ wáng ji
雨势垂至将至，余闻郑子英言，十字街东口肆中，有《桂故》、《桂胜》俱张鸣凤羽王辑。
jí xi shì ěr xué xiàn wèi jùn ji
及《西事珥》、学宪魏濬辑。
bǎi yuè fēng tǔ jì sī dào xiè zhào zhè ji
《百粤风土记》司道谢肇浙辑。
zhū shū qiáng jìng wén wǎng shì yān
诸书，强静闻往市焉。
hái yóu jìng fān zhèng mén ér nán fu dǐ yù ér yǔ zhì
还由靖藩正门而南，甫抵寓而雨至。
chū sì rì lìng gù pū zài wǎng tà gōng jiā suǒ bēi
初四日令顾仆再往拓工家索碑。
jí zhì zé suǒ zhí zhě zhǐ wu guān qián shū bēi sān zhāng ér cǐ wěi dú wú bù tè qián fān suǒ zhí zhě bù bǔ ér cǐ fān suǒ zhí bìng shī zhī qí rén kě xiào rú cǐ
及至，则所拓者止务观前书碑三张，而此尾独无，不特前番所拓者不补，而此番所拓并失之，其人可笑如此。
zài lìng jìng wén wǎng yuē dāng xū zhī míng rì
再令静闻往，曰：“当须之明日。
shì rì yú huàn qián shì diǎn wèi qǐ chéng jì
”是日，余换钱市点，为起程计。
chū wǔ rì chén cān hòu jí xié jù chū nán mén jì de suǒ bǔ bēi jí wǎng yǐn shān tàn liù dòng zhī shēn ào chù
初五日晨餐后即携具出南门，冀得所补碑，即往隐山探六洞之深奥处。
jí zhì ér bēi yóu wèi zhí yě
及至，而碑犹未拓也。
dìng yú jīn rì bì wǎng wú fán qīn dài
订余：“今日必往，毋烦亲待。
yú nǎi réng rù nán mén jìng chéng ér běi yóu huá jǐng zhī zuǒ chū xī qīng mén
”余乃仍入南门，竟城而北，由华景之左出西清门。
mén zài xī běi yú zài běi zé wèi běi chéng mén xi zhī shān jí zhèng wén chéng shǒu rén cí zài qí nán zhě
门在西北隅，再北则为北城门，西之山即正文成守仁祠在其南者。
yǔ zhī shǔ yān
与之属焉。
chéng wài xuē yá zhī bàn yǒu dòng xī xiàng shén jiǒng
城外削崖之半，有洞西向，甚迥。
shí dú qīng xiù yán jì yù mì qīng xiù yán chū chéng jí dù háo hù chéng hé bà ér qū xi
时〔读《清秀岩记》，〕欲觅清秀岩，出城即渡濠护城河坝而趋西。
háo zhōng hé yè tián tián huā hóng bái jiāo yìng xiāng fēng yàn zhì yáo dài yú qīng fēng fěn dié jiān shén shèng yě
濠中荷叶田田，花红白交映，香风艳质，遥带于青峰粉堞间，甚胜也。
yǒu èr qí yī nǎi xún shān běi xi xíng yī nán cóng shān nán rù xiá
有二岐，一乃循山北西行，一南从山南入峡。
qí xún běi lù zhě jí běi mén xi lái zhī dà dào
其循北麓者，即北门西来之大道。
gèng yǒu shí fēng tū zhì qí běi piàn piàn ruò xuē ér xià kāi dà dòng xī nán xiàng yān
更有石峰突峙其北，片片若削，而下开大洞，西南向焉。
yǔ chéng yá xī xiàng zhī dòng yī gāo yī xià jù hán xiā yòu rén yù wǎng dàn zhī fēi qīng xiù gū qǔ dào qí nán xiá zhōng
与城崖西向之洞一高一下，俱崡岈诱人欲往，但知非清秀，姑取道岐南峡中。
xi xíng yī lǐ zé xiá běi xiá nán qí shān jù zhōng duàn ruò pì mén nán běi xiàng qí mén jìng lù suì sì jiāo yān
西行一里，则峡北峡南，其山俱中断若辟门，南北向，其门径路遂四交焉。
jìng zhī xī běi yǒu dòng nán xiàng
径之西北，有洞南向。
jí mì dào ér dēng qí dòng běi rù yù rù yù shēn wú tā páng dòu ér jiā gāo dǐ píng wān huán yǐ jìn yōu mò néng cè
急觅道而登，其洞北入，愈入愈深，无他旁窦，而夹高底平，湾环以进，幽莫能测。
réng chū dòng hou xíng zhě wèn zhī yuē cǐ hēi dòng yě
仍出洞，候行者问之，曰：“此黑洞也。
wèn qīng xiù hé zài
”问：“清秀何在？
yuē bù zhī
”皇上说：“不知道。
wèn páng jìn shàng yǒu dòng jǐ hé
”问：“旁近尚有洞几何？
yuē zhèng xi yǒu shān píng lì xiá zhōng zhě qí xià dòng míng niú jiǎo
”曰：“正西有山屏立峡中者，其下洞名牛角。
xī nán chū xiá wèi yǐn shān qí dòng míng lǎo jūn
西南出峡为隐山，其洞名老君。
yóu běi chū xiá yǒu táng yuē qīng táng dōng jiè shān yán yuē héng dòng xī nán bīn táng dòng míng xià zhuāng
由北出峡，有塘曰清〔塘〕，东界山岩曰横洞，西南濒塘，洞名下庄。
jìn dòng wéi cǐ wú suǒ wèi qīng xiù zhě
近洞惟此，无所谓清秀者。
yú de qīng táng zhī míng zhī qīng xiù zài cǐ suì běi zhuǎn cóng dà dào chū xiá mén
”余得清塘之名，知清秀在此，遂北转从大道出峡门。
qí xiá mén dōng xī yá jù yǒu xiǎo dòng wú jìng lù kě dēng
其峡门东西崖俱有小洞，无径路可登。
běi chū lín táng zé zhū shuǐ yī hóng jìn shān xī běi lù dà dào
北出临塘，则潴水一泓，浸山西北麓大道。
yú xún dà dào ér xi yán qīng táng ér rào qí yòu yí qīng xiù zài qí shàng jí zūn zhī
余循大道而西，沿清塘而绕其右，疑清秀在其上，急遵之。
qí lù nán qiàn yá duān běi fǔ yuān bì
其路南嵌崖端，北俯渊碧。
jì ér yī qí nán shàng yú yǐ wéi bì qīng xiù wú yí
既而一岐南上，余以为必清秀无疑。
pān jī jiàn gāo qí dèng hū méi yǎng wàng shān ào bìng wú xuán qiào zhī fēi yán dòng suǒ zài
渐渐攀登到高处，那石瞪突然隐没了，仰望山坳上并无高悬的洞穴，知道不是岩洞所在之处。
nǎi xià suí lù chū táng zhī xi qí nán shān huí wù zhuǎn bié chéng yī hè ér dòng mén yǎo rán wú kě mì yě
乃下，随路出塘之西，其南山回坞转，别成一壑，而洞门杳然无可觅也。
qí de qù hēi dòng yǐ yī lǐ yǐ
其地去黑洞已一里矣。
yú shì réng cóng yá duān dōng fǎn fù yóu xiá mén nán xià jìng bù dé dēng yán zhī jìng
于是仍从崖端东返，复由峡门南下，竟不得登岩之径。
zài guò hēi dòng qián nǎi xi qū píng lì xiá zhōng shān
再过黑洞前，乃西趋屏立峡中山。
yī lǐ dǐ píng zhī dōng běi jí yǒu dòng xié qiān mén dōng běi xiàng qí nèi nán xià jiàn rù jiàn àn gài yǔ hēi dòng suī nán běi yì xiàng gāo xià yì wèi ér wān huán ér rù wú yì guǐ yān
一里，抵屏之东北，即有洞斜骞，门东北向，其内南下，渐入渐暗，盖与黑洞虽南北异向，高下异位，而湾环而入，无异轨焉。
chū dòng rào píng běi ér xi wén fá mù shēng dīng dīng zhī yǒu qiáo bù yuǎn sì wàng zhī jí zài píng yá zhī bàn
出洞，绕屏北而西，闻伐木声丁丁，知有樵不远，四望之，即在屏崖之半。
wèn cǐ dòng míng yì yún niú jiǎo
问此洞名，亦云：“牛角。
wèn qīng xiù hé zài
”问：“清秀何在？
qí rén miù zhǐ yuē suí píng nán dōng zhuǎn chū nán xiá nǎi shì
”其人谬指曰：“随屏南东转，出南峡乃是。
yú chū wén zhī xǐ rào xi lù zhuǎn nán lù zé qí píng nán yá qiào xuē sè jù zhě huáng xià yǒu wā zhū shuǐ cóng shān lù shí yá chū
”余初闻之喜，绕西麓转南麓，则其屏南崖峭削，色俱赭黄，下有洼潴水，从山麓石崖出。
yá bù shèn gāo ér zhōng ruò kōng tóng gài jí niú jiǎo nán tōng zhī xué zhì cǐ zé zhuì chéng shuǐ wā yě
崖不甚高，而中若崆峒，盖即牛角南通之穴，至此则坠成水洼也。
yòu dōng yī lǐ dǐ nán xiá mén rù běi lái dà dào
又东一里，抵南峡门，入北来大道。
fù yù yī rén xún zhī qí rén yuē cǐ nán qù jí lǎo jūn dòng bù wén suǒ wèi qīng xiù
复遇一人，询之，其人曰：“此南去即老君洞，不闻所谓清秀。
wéi běi xiá yǒu qīng táng qí shàng yǒu dòng nán yǔ hēi dòng tōng
惟北峡有清塘，其上有洞，南与黑洞通。
cǐ wài wú tā dòng
〔此外无他洞。
cǐ shì jūn lái dào
〕此是君来道。
yú shǐ wù píng duān suǒ zhǐ nǎi wù rèn yǐn shān ér qīng xiù suǒ tuō bì bù lí běi xiá
”余始悟屏端所指，乃误认隐山，而清秀所托，必不离北峡。
shí yǐ dāng wǔ suì bù xiá běi zhuǎn ér wǎng nán chuī yǐn shān
时已当午，遂不暇北转，而罔南炊隐山。
yòu yī lǐ zé yǐn shān zài wàng yǐ
又一里，则隐山在望矣。
yǎng jiàn lù xi jìng dào jiāo jiā duō xī běi dēng yá zhě yīn lìng gù pū xiān wǎng cháo yáng jiù ān ér chuī yú hū jìng wén zūn jìng xī běi rù
仰见路西径道交加，多西北登崖者，因令顾仆先往朝阳，就庵而炊，余呼静闻遵径西北入。
yǐ ér dēng yá niè jiào cóng shí yún píng tōng píng tòu jià shí ér rù shàng shū líng xián gǎn yīng sì dà zì zhī wèi shén yǔ
已而登崖蹑峤，丛石云𫐌píng通“屏”，透架石而入，上书“灵咸感应”四大字，知为神宇。
rù qí dòng zé xì liè chéng kān xiāng yān zhǐ wù yīn yūn qí jiān ér zhōng wú shén xiàng wài shù gān biāo qí ér bù biàn qí wèi hé dòng hé shén yě
入其洞，则隙裂成龛，香烟纸雾，氤氲其间，而中无神像，外竖竿标旗，而不辨其为何洞何神也。
xià shān ér hǎo shí quǎn shí yǒu quǎn gǔ mǎn dòng zhōng
下山，而好食犬，时有犬骨满洞中。
suì nán bàn lǐ dǐ yǐn shān hou chuī yú zhāo yáng ān
遂南半里，抵隐山，候炊于朝阳庵。
fù yóu ān hòu rù dòng yè lǎo jūn chuān shang xià èr yán nǎi chū fàn ān zhōng
复由庵后入洞谒老君，穿上下二岩，乃出，饭庵中。
sēng yuè yìn lì yán liù dòng zhī xià shuǐ shēn lù qiáng bì bù kě rù
僧月印力言：“六洞之下，水深路嫱，必不可入。
yú yán shān lǎo céng xǔ wèi dǎo
”余言：“邓老曾许为导。
sēng yuē cǐ yì màn yán piàn rén de huà bù kě xìn ér yǐ shēn shì yě
”僧曰：“此亦谩言骗人的话，不可信而以身试也。
jì fàn yòu bàn lǐ nán guò shān lǎo suǒ jū shān lǎo fāng yùn jīn zhuó mù yú gào yǐ lái qiú dǎo yóu zhī yì
”既饭，又半里，南过邓老所居，邓老方运斤斫木，余告以来求导游之意。
shān lǎo yuē jì yù yóu dòng hé bù xié sōng míng lái
邓老曰：“既欲游洞，何不携松明来。
yú wú mì chù jūn míng chen xié zhì dāng wèi qián qū yě
余无觅处，君明晨携至，当为前驱也。
yú shǐ chàng chàng wèn sōng míng cóng hé de
”余始怅怅，问：“松明从何得？
yuē xū wǎng dōng jiāng mén
”曰：“须往东江门。
cǐ chù duō dǎo yóu qī xīng zhě gù shì zhě jī zhě jù zài yān
此处多导游七星者，故市者积者俱在焉。
yú fù yǔ zhī qī nǎi xi guò xī hú qiáo yī lǐ dǐ xiǎo shí fēng xià
”余复与之期，乃西过西湖桥，一里，抵小石峰下。
qí fēng piàn liè rú xuē zhōng lì yú zhòng fēng zhī jiān dōng běi xi zhī sān miàn jù yǒu yuán huán zhī ér nán zé bīn yáng jiāng jiē nán lǐng sì miàn jù bù tōng
其峰片裂如削，中立于众峰之间，东北西之三面，俱有垣环之，而南则濒阳江，接南岭，四面俱不通。
chū rù dà lù zhì cǐ zhé ér xún qí běi lù nǎi xi huán yáng jiāng zhī yá
出入大路至此折而循其北麓，乃西还阳江之涯。
kuī qí yuán zhōng bù zhī shì hé tuó yào
窥其垣中，不知是何橐钥。
biàn rào yuán wài jiàn xī běi yú yǒu yú yuán zhī xì cóng ér yú zhī
遍绕垣外，见西北隅有逾垣之隙，从而逾之。
qí zhōng jīng mǎng sì sài zhǐ yǒu yī zhǒng zài shēn yì zhōng
其中荆莽四塞，止有一冢在深翳中。
pī qí dōng běi zhǐ xiǎo fēng nán lù zé dèng jí yī rán jī qì dié zhui
披其东北，指小峰南麓，则磴级依然，基砌叠缀。
qí fēng suī xiǎo rú lián bàn zhī jiān bàn bàn yǒu fáng dì yún gòu yǐ yīn ér xíng jì rú huà
其峰虽小，如莲瓣之间，瓣瓣有房，第云构已湮，而形迹如画。
qí bàn yá píng zhōng yǒu shí rú xī jiǎo dú sǒng wú yī sì páng duō mó tī chéng bēi dàn wú zì rú tài shān lìng rén wú cóng mō suo ěr
其半崖坪中有石如犀角，独耸无依，四旁多磨剔成碑，但无字如泰山，令人无从摸索耳。
qí hòu yòu pán kōng ér shàng piàn xuē zhī zǎn yóu wéi qí huàn
其后又盘空而上，片削枝攒，尤为奇幻。
cóng qí dōng xià yá bàn yòu liè shí chéng yán shàng juān sān zì zhǐ biàn qí yī wèi dōng zì ér hòu èr zì zé mó shì zài sān zhōng mò de qí shì yān
从其东下，崖半又裂石成岩，上镌三字，只辨其一为“东”字，而后二字，则磨拭再三，终莫得其似焉。
guì lín chéng zhī sì yú gè yǒu xiǎo fēng tè lì
桂林城之四隅，各有小峰特立。
dōng yǒu céng gōng yán dōng yǒu xí fù niang yān qí fēng shuāng qí ér zhōng pōu
东有曾公岩，东有媳妇娘焉，其峰双岐而中剖；
běi zé míng yuè dòng xi yǒu wàng fu shān yān qí fēng piàn lì ér duān gǒng
北则明月洞，西有望夫山焉，其峰片立而端拱；
nán zé chuān shān yán xi yǒu hé yè shān yān qí fēng yǎo tiǎo zhōng pōu ér ruò hé ruò fēn
南则穿山岩，西有荷叶山焉，其峰窈窕中剖，而若合若分；
xi zé xī fēng dǐng nán yǒu cí shān yān qí fēng céng dié zhōng hán ér ruò pī ruò cù
西则西峰顶，南有兹山焉，其峰层叠中函，而若披若簇。
sì fēng gè qù chéng yī èr lǐ yǐ xiǎo jiàn qí ruò hé tǒng jié yān
四峰各去城一二里，以小见奇，若合筒节焉。
sōu tī jiǔ zhī zhī qí qí ér bù zhī qí míng réng xi dǎo mǎng jí yú yuán yǐ chū
搜剔久之，知其奇而不知其名，仍西蹈莽棘，逾垣以出。
hou tú rén wèn zhī yuē qiū r zhuāng
候途人问之，曰：“秋儿庄。
yún xī zōng shì yǒu qiū yīng zhī hào zhě
”云昔宗室有秋英之号者，
jié gòu cǐ shān wèi tù qiú fàn chēng shì dà fū gào lǎo yǐn tuì zhī de
结构此山为菟裘tú qiú泛称士大夫告老隐退之地，
hòu zhǎn zhuǎn tā shòu
后展转他售，
fēng xìng zhě de zhī
丰姓者得之，
zhú yíng wéi de fén dì
逐营为地坟地，
fù zǐ lián duó xiāng kē
父子连掇乡科，
hòu wèi dào fā
后为盗发，
xìng tiān míng jiàn guān ér zhǐ
幸天明见棺而止，
gù zhì yuán duàn dào yún
故窒垣断道云。
qiū r zhě jí qiū yīng zhī wù yě
秋儿者，即秋英之误也。
qí xi jí yáng jiāng xi lái yǒu dié yàn kě dù
其西即阳江西来，有叠堰可渡；
ér nán zhào jiā shān mù líng cūn zhōng yǐn zhū dòng yǐn yǐn zài wàng
而南赵家山、穆陵村、中隐诸洞，隐隐在望。
xún jiāng běi àn rù
循江北岸入。
xi yī lǐ wèi shī zi yán
西一里，为狮子岩。
xī fēng dǐng zhī xi fēng jǐn ér nán tū ruò shī zhī huí jù ér áng shǒu zhě zé shī yán shān yě
西峰顶之西，峰尽而南突，若狮之回踞而昂首者，则狮岩山也。
qí xi yòu zhì yī fēng gāo sǒng tè lì yǔ shī yán xiāng jiā xià yǒu cūn luò shì wèi shī yán cūn qí xi sǒng zhī fēng yǒu yán dōng xiàng zhě píng lín qiào shí zhī shàng zhōng chuí yī zhù páng liè shuāng léng zhèng dōng kàn shī yán zhī shǒu
其西又峙一峰，高耸特立，与狮岩相夹，下有村落，是为狮岩村，其西耸之峰，有岩东向者，凭临峭石之上，中垂一柱，旁裂双楞，正东瞰狮岩之首。
qí yán bù shēn ér xuān jiā yǒu zhì kě yǐ jià fēng líng yān
其岩不深，而轩夹有致，可以驾风凌烟。
běi zhuǎn yǒu dòng běi xiàng qí mén gāo qióng qí nèi shēn zhuì
北转有洞北向，其门高穹，其内深坠。
tǔ rén yǐ wéi zhōng tōng shān nán ér bù zhī qí dào
土人以为中通山南，而不知其道；
yǐ wéi jiù yǒu guān zhǐ ér bù zhī qí míng
以为旧有观址，而不知其名。
shì bēi dú zhī zhī wèi tiān qìng yán
拭碑读之，知为天庆岩。
yóu jí nán xià zhōng xuān yī bì dòng jiè wèi liǎng rù shù zhàng liǎng xiá fù hé
由级南下，中亘一壁，洞界为两，入数丈，两峡复合。
qí běi xiá zhī shàng chóng mén fù qiào xuán zhuì shén gāo kě wàng ér bù kě pān yān xiǎng dēng cǐ zé nán tōng bù yuǎn yǐ
其北峡之上，重门复窍，悬缀甚高，可望而不可攀焉，想登此则南通不远矣。
chū dòng běi xià yóu xī běi xíng shí shān cóng báo jiān shān jù lín lì yuán sǒng rén xíng qí jiān sōng yīn shí yǐng cēn cī yǎn yìng
出洞北下，由西北行，石山从薄间，山俱林立圆耸，人行其间，松阴石影，参差掩映。
yòu běi yī lǐ jīng shí shān xi lù jiàn liǎng dòng bǐ jiān jù xī xiàng
又北一里，经石山西麓，见两洞比肩俱西向。
zhé mén jí pī yá rù yóu nán dòng jìn wǔ liù zhàng zhuǎn cóng běi dòng chū
辄扪棘披崖入，由南洞进五六丈，转从北洞出。
qí zhōng wǎn zhuǎn sēn hán suī jiāo yáng xi shè ér bù jué qí shǔ
其中宛转森寒，虽骄阳西射，而不觉其暑。
chū dòng zài běi yǎng wàng dòng shàng fēi yá piàn piàn yù wǔ yú bù jué shén fēi
出洞再北，仰望洞上飞崖，片片欲舞，余不觉神飞。
shì yǒu guò zhě wèn zhī yǐ wéi wáng zhī fǔ shān
适有过者，问之，以为王知府山。
qí xi yǒu lín mù huí cóng zài píng chóu jiān yáng jiāng xi huán zhī zhǐ wèi wáng zhī fǔ yuán
其西有林木回丛在平畴间，阳江西环之，指为王知府园。
ér cāng sāng yǐ gèng shān luán shì ér cūn shè fēi jìng bù xī wáng zhī fǔ wèi hé dài hé míng yě
而沧桑已更，山峦是而村社非，竟不悉王知府为何代何名也。
yú yī bù yī zhuǎn tiào jiāng zhuǎn xī běi yú sī qí xī nán yǒu āo kě yú réng hái nán xiàng cóng shuāng dòng zhī zuǒ dōng běi ér dēng
余一步一转眺，将转西北隅，思其西南有坳可逾，仍还南向，从双洞之左东北而登。
hū de shí dèng gòng yī lǐ yú qí āo jiān dèng duàn jìng jué nǎi xi pān shí è ér shàng jìng wén yǔ gù jù bù néng cóng
忽得石磴，共一里，逾其坳间，磴断径绝，乃西攀石锷而上，静闻与顾俱不能从。
suǒ pān zhī shí lì ruò jiàn fēng cù ruò lín sǔn shí duàn yá gé zhōng jù jí cì chuān jí zé shēn rú fēng dié yuán yá zé yǐng gòng yuán wú yī zhǒng shǔ
所攀之石，利若剑锋，簇若林笋，石断崖隔，中俱棘刺，穿棘则身如蜂蝶，缘崖则影共猿鼯wú一种鼠。
pán lǐng yāo ér xi suì chū wǔ kōng shí shàng ér wèi cóng jí suǒ yì fǎn bù ruò yǎng wàng zhī míng chè yān
盘岭腰而西，遂出舞空石上，而为丛棘所翳，反不若仰望之明彻焉。
jiǔ zhī réng xià dōng āo kàn qí běi lù dǒu jué nán xià suì xún jiù dēng zhī dèng gòng yī lǐ xià xi lù ér rào chū qí běi
久之，仍下东坳，瞰其北麓陡绝难下，遂寻旧登之磴，共一里，下西麓，而绕出其北。
yòu běi guò yī fēng qí nán yǒu zhī fēng dié shí yì miǎn yún yì
又北过一峰，其南有支峰叠石，亦冕云异。
dǐ qí dōng lù yǒu dòng dōng xiàng jí jiǎ yǒng ér dēng zhōng jiē liè shén suǒ qī xíng mào níng è
抵其东麓，有洞东向，亟贾勇而登，中皆列神所栖，形貌狞恶。
cóng qí yòu nèi zhuǎn fù de míng qiào zé zhī dòu nán tōng zhě yě
从其右内转，复得明窍，则支窦南通者也。
réng chū dòng dōng wàng yǒu yī cūn zài cóng lín zhōng shí xià wǔ kě shén wàng zhī dōng qū gòng yī lǐ de sòng jiā zhuāng yān
仍出洞，东望有一村在丛林中，时下午渴甚，望之东趋，共一里，得宋家庄焉。
cūn jū yī cù dāng nán běi liǎng shān wù jiān ér xi zé liè shén dòng shān wèi píng qí hòu dōng zé niú jiǎo dòng shān wèi píng qí qián qí qián jiē zhū shuǐ chéng táng yǒu xiǎo shí liáng héng qí shàng
村居一簇，当南北两山坞间，而西则列神洞山为屏其后，东则牛角洞山为屏其前，其前皆潴水成塘，有小石梁横其上。
qiú jiāng cūn yù de liáng shuǐ yī piáo gòng chuò zhī
求浆村妪，得凉水一瓢共啜之。
suí jiàn qí jí zhě dōng zì xiǎo shí yá biān lái qū ér shì zhī zé shí yá yì dāng liǎng shān zhī zhōng qí xi zhū quán yī fāng zì xi yá chū gài jí niú jiǎo dòng xi lái zhī liú yě
随见其汲者东自小石崖边来，趋而视之，则石崖亦当两山之中，其西潴泉一方，自西崖出，盖即牛角洞西来之流也。
qí quán qīng lěng kě shù kě yàn gān qìn chén wèi
其泉清冷，可漱可咽，甘沁尘胃。
yòu dōng yī lǐ jí píng fēng zhōng lì niú yòng dòng zhī shān
又东一里，即屏风中立牛用洞之山。
cóng qí nán lù dōng qū yòu yī lǐ guò běi xiá mén běi tiào xī xiá zhī bàn yǒu dòng xiā rán qí wèi qīng xiù wú yí
从其南麓东趋，又一里，过北峡门，北眺西峡之半，有洞岈然，其为清秀无疑。
ér mù sè yǐ shàng jié jué qū chéng yòu yī lǐ rù xī qīng mén
而暮色已上，竭蹶趋城，又一里，入西清门。
huí gù jìng wén gù pū jù jiǔ bù zhì réng chèn zhuī gǎn zhì mén shǐ zhī èr rén wéi hūn zhě suǒ píng
回顾静闻、顾仆，俱久不至，仍趁追赶至门，始知二人为阍者所屏。
zì wén héng yǒng yǒu jǐng jí yì shěng chéng zhǐ kāi sì mén ér yú jù bì sè
自闻衡、永有警，即议省城止开四门，而余俱闭塞。
jū rén yǐ jí shuǐ bù biàn kǔ qiú dāng dào zhǐ róng qiáo jí ér xíng lǐ jù píng zhī sì mén
居人以汲水不便，苦求当道，止容樵汲，而行李俱屏之四门。
nǎi yǔ jù chū xún chéng ér běi
乃与俱出，循城而北。
bàn lǐ guò chéng wài xi xuán zhī dòng qí xià yǒu jí kě pān ér dēng rì mù bù jí
半里，过城外西悬之洞，其下有级可攀而登，日暮不及。
suì dōng zhuǎn yòu bàn lǐ rù běi mén yān yǐ hūn hēi yǐ
遂东转，又半里入北门焉，已昏黑矣。
yòu èr lǐ dǐ táng yù
又二里，抵唐寓。
chū liù rì chen qǐ dà yǔ rú zhù
初六日晨起，大雨如注。
chén cān hòu jí mào yǔ fù nán mén xíng jiē qú rú shè xī jiàn
晨餐后，急冒雨赴南门，行街衢如涉溪涧。
dǐ zhí zhī jiā zé zuó rì suǒ qī réng wèi wǎng zhí yǐ mò shěn mò zhī fān chéng zhī wú
抵拓之家，则昨日所期仍未往拓，以墨沈墨汁翻澄支吾；
zài cù tóng wǎng yòu yǐ yǔ shī shí rùn bù néng zhe zhǐ wèi jiě
再促同往，又以雨湿石润，不能着纸为解。
kuī qí yì bù guò qiān yán xū suǒ ěr
窥其意，不过迁延需索耳。
jí zhēng sè fā shēng shǐ zài qī míng rì wǎng qǔ yú nǎi fǎn yù
及征色发声，始再期明日往取，余乃返寓。
shì rì yǔ zhèn lián mián xià wǔ shǎo zhǐ dài děng dào mù ér qīng dǎo bù jué suì chè yè yún
是日雨阵连绵，下午少止，迨dài等到暮而倾倒不绝，遂彻夜云。
chū qī rì yè yǔ dá dàn shì jiān shuǐ yǒng rú jué dī lìng rén lín qú ér tàn hé wú zhōu yě
初七日夜雨达旦，市间水涌如决堤，令人临衢而叹河无舟也。
lìng jìng wén gù pū shè shuǐ ér qù suǒ bēi tuò gōng jiā
令静闻、顾仆涉水而去索碑拓工家。
yú tíng jī yù zhōng lǎn xi shì ěr bǎi yuè fēng tǔ jì
余停屐寓中，览《西事珥》、《百粤风土记》。
bó mù gù pū jìng wén fǎn mìng
薄暮，顾仆、静闻返命。
wèn hé yǐ chí chí
问：“何以迟迟？
yuē hou tóng wǎng zhí
”曰：“候同往拓。
wèn bēi hé zài
”问：“碑何在？
yuē réng zhǐ suǒ qián
”曰：“仍指索钱。
cǐ zhōng rén zhī jiǎo ér tān yī zhì yú cǐ
”此中人之狡而贪，一至于此！
fù zhī yī xiào ér yǐ
付之一笑而已。
shì rì yǐ pū qù bù jí wǔ cān dài qí guī zhí biāo shāo huǒ zuò fàn yǐ bìng zuò wǎn gōng yǐ
是日以仆去，不及午餐，迨其归执爂烧火做饭，已并作晚供矣。
chū bā rì yè yǔ réng dá dàn bù jí chén cān lìng jìng wén gù pū zài yǐ qián suǒ bēi
初八日夜雨仍达旦，不及晨餐，令静闻、顾仆再以钱索碑。
yú dú zuò yù zhōng yǔ fēi fēi bù zhǐ
余独坐寓中，雨霏霏不止。
shàng wǔ jìng wén jí pū yǐ bēi zhì zhí fǎ shén làn è rán wú rú zhī hé yě
上午，静闻及仆以碑至，拓法甚滥恶，然无如之何也。
shǐ jiù chuī chen yǔ wǔ bù fù bìng cān
始就炊，晨与午不复并餐。
xià wǔ zhěng shù xíng lǐ wèi míng rì zǎo xíng jì ér jìng wén gù pū jù bìng
下午整束行李，为明日早行计，而静闻、顾仆俱病。
chū jiǔ rì chen qǐ tiān sè àn shuǎng ér èr bìng jù jiāng wò bù xíng yú wú rú zhī hé shǐ gōng cāo biāo jù shì quǎn ròu jí féi bái cóng lái suǒ wú zhě
初九日晨起，天色暗爽，而二病俱僵卧不行，余无如之何，始躬操爂具，市犬肉，极肥白，从来所无者。
yǐ yǐn dàn zì qiǎn ér yǐ
以饮啖自遣而已。
guì lín lì zhī jí xiǎo ér hé dà jǐn yǔ lóng yǎn tóng xíng ér hé dà guò zhī wǔ yuè jiān shú liù yuè jí wú zhī yú zì yáng shuò huí shěng yǐ wú yǐ
桂林荔枝极小而核大，仅与龙眼同形，而核大过之，五月间熟，六月即无之，余自阳朔回省已无矣。
ké sè chún lǜ ér ròu shén báo rán yī zhǒng gān xiāng zhī qì jìng bù jiǎn fēng tíng fēng wèi lóng yǎn zé jué shǎo yǐ
壳色纯绿而肉甚薄，然一种甘香之气竟不减枫亭风味，龙眼则绝少矣。
liù yuè jiān yòu yǒu suǒ wèi huáng pí zhě dà yì yǔ lóng yǎn děng nǎi jīn gān zhī shǔ wèi gān suān zhī qí xìng rè bù kān duō shí
六月间又有所谓“黄皮”者，大亦与龙眼等，乃金柑之属，味甘酸之，其性热，不堪多食。
bù shí rán fǒu
不识然否？