dīng chǒu gōng yuán nián shí èr yuè shí yī rì yè yǔ dá dàn
丁丑（公元１６３７年）十二月十一日夜雨达旦。
yú kǔ chuāng jiǔ ér hòu qǐ
余苦疮，久而后起。
rán chuāng hán tǐ bèi shū wú bīng zhōu zhī ān yě
然疮寒体惫，殊无并州之安也。
shí xíng dào mò jué wén jìng wén jué yīn bì dìng gǔ jī zú shān qiě wèn dài hái duō zǔ yú xīn chōng chōng nǎi wèi èr jiū qǐng yú tiān níng sì fú qián de dài qu zhě
时行道莫决，〔闻静闻决音，必定骨鸡足山，〕且问带骸多阻，余心忡忡，乃为二阄请于天宁寺佛前，得带去者。
yú nǎi mào yǔ qū chóng shàn yǐ yín bì sēng bǎo tán lìng bèi shū wèi míng rì qǐ shì zhī jù
余乃冒雨趋崇善，以银畀僧宝檀，令备蔬为明日起室之具。
wǎn dǐ liáng diàn yǔ jìng bù zhǐ
晚抵梁店，雨竟不止。
shí èr rì yǔ bù xiū wǔ hòu xiǎo zhǐ
十二日雨不休，午后小止。
yú shì xiāng zhú zhū wù qū chóng shàn ér bǎo tán yún bái èr sēng yù guā fēn jìng wén suǒ yí jīng yī sī shāng yú liáng diàn wèi hù xiāng tuī wěi jì wèi yú bì děi liáng lái nǎi kě
余市香烛诸物趋崇善，而宝檀、云白二僧欲瓜分静闻所遗经衣，私商于梁店，为互相推委计，谓余必得梁来乃可。
ér liáng gù jiān bù kěn lái yú zài sān kǔ qiú zhī wǎng fǎn shù sì ér sān è hù tuī hù wěi cǐ bù kěn lái bǐ bù kěn qù
而梁故坚不肯来，余再三苦求之，往返数四，而三恶互推互委，此不肯来，彼不肯去。
jí yú zuò cù bǐ fù sī huì bù xiū
及余坐促，彼复私会不休。
yú bù shí qí zhǎn zhuǎn zuò jiān shì hé yì gù
余不识其展转作奸，是何意故？
rán wú kě nài hé
然无可奈何。
wéi rì yè xuán zhī ér bǐ fǎn yǐ gòu yán jiāo lì è yǔ xiāng mà yān
惟日夜悬之，而彼反以诟ｇòｕ言交詈ｌì恶语相骂焉。
shí sān rì chen qǐ qiú liáng yī wǎng chóng shàn liáng jué yì bù xíng
十三日晨起，求梁一往崇善，梁决意不行。
yú nǎi shū yī lǐng qiú liáng zuò jiàn lǐng zhě liáng zhōng bù yī yā huà yā
余乃书一领，求梁作见领者，梁终不一押画押。
yú fù lìng gù pū qiú èr sēng èr sēng yì rú gù
余复令顾仆求二僧，二僧意如故。
nǎi bù dé yǐ sī míng zhī yú guān xiān wèi yí yù jì
乃不得已，思鸣之于官，先为移寓计。
suì rù chéng de shān gòng shì jiā jiù fáng yī jiān
遂入城，得邓贡士家旧房一间。
nǎi chū chéng yǐ sān rì fáng qián bì liáng yí náng rù chéng
乃出城，以三日房钱畀梁，移囊入城。
tiān sè jiàn jì
天色渐霁。
rán cǐ yù wú guō shì guàn wèi wǎn cān zé yuè sè jiǎo rán yǐ wéi qíng jì kě wàng yǐ
然此寓无锅，市罐为晚餐，则月色皎然，以为晴霁可望矣。
shí sì rì zǎo wén yá xíng niè jī shēng qǐ shì zhī yǔ fēi fēi rú gù
十四日早闻衙行蹑屐声，起视之，雨霏霏如故。
lìng gù pū chuī ér qǐ shū yī jiē jiē tiè jù yǒu jiē fā xìng zhì de sī rén wén shū lìng tóu zhī jùn tài shǒu wú gōng
令顾仆炊而起，书一揭揭帖，具有揭发性质的私人文书令投之郡太守吴公。
ér shì rì xún fāng shǐ zhě zì wǔ yuán lái wú yǐ wǎng hou yú jiāo gù pū liú zhēn qí hái
而是日巡方使者自武缘来，吴已往候于郊，顾仆留侦其还。
yú zuò yǔ yù zhōng wǔ yú yú sàn bù chá yuàn qián guān zuǒ jiāng dào suǒ bèi xià chéng jí xuān huà xiàn jīn zuò nán níng shì suǒ bèi xià mǎ fàn yì jù fēng tiǎn
余坐雨寓中，午余，余散步察院前，观左江道所备下程及宣化县今作南宁市所备下马饭，亦俱丰腆。
hái yù gù pū yǐ jùn zūn wèi hái qǐng zài cóng chóng shàn qiú zhī
还寓，顾仆以郡尊未还，请再从崇善求之。
yú fù shū gù bì zhī qù réng bù lǐ yān
余复书，顾畀之去，仍不理焉。
tài píng nán níng jù yǒu gān ér bú jiàn jú
太平、南宁俱有柑，而不见橘。
yú zài xiàng wǔ fǎn shí jú shù méi
余在向武反食橘数枚。
jú yǔ gān qí xíng pō xiāng sì
橘与柑其形颇相似。
biān yú nán níng pō dà ér duō tā chǔ jué wú zhī
边鱼南宁颇大而多，他处绝无之。
jù zhě sì wǔ jīn tóng jīn xiǎo zhě yì èr sān jīn jiā pǐn yě
巨者四五觔ｊīｎ同“斤”，小者亦二三觔，佳品也。
jì yú pō xiǎo ér shǎo zhì dà wú chū sān cùn zhě
鲫鱼颇小而少，至大无出三寸者。
shí wǔ rì wǔ gēng qiào hán tiān míng kāi jì
十五日五更峭寒，天明开霁。
zì chū yī zǎo yīn zhì cǐ qià bàn yuè ér hòu qíng lǎng
自初一早阴至此，恰半月而后晴朗。
shì rì xún fāng shǐ zhě zhù nán níng jiē jiàn gè shǔ lì
是日巡方使者驻南宁，接见各属吏。
yú shàng wǔ wǎng guān jì wǔ wú jùn hòu hái zì zuǒ jiāng dào lìng gù pū yǐ jiē wǎng su jìng wén shì wú yì bù wéi lǐ xià wǔ chū chéng mì chē fū fù jù bù dé chōng chōng ér yǐ
余上午往观，既午，吴郡侯还自左江道，令顾仆以揭往诉静闻事，吴亦不为理，下午出城觅车夫，复俱不得，忡忡而已。
shí liù rì míng shuǎng shū shèn
十六日明爽殊甚。
wǔ gǔ xún fāng shǐ zhě jí qū tài píng fǔ
五鼓，巡方使者即趋太平府。
qí lái zì sī ēn yì jí pò rú cǐ bù zhī hé yì
其来自思恩，亦急迫如此，不知何意。
xiǎng yì wèi jiāo yí yā jìng ér rán yé
想亦为交彝压境而然耶！
rán bù wén qí diào dù ruò hé cǐ jiān shàng xià jù zhì zhī ruò wǎng wén yě
然不闻其调度若何，此间上下俱置之若罔闻也。
réng lìng gù pū biàn mì chē fū zhōng bù kě de
仍令顾仆遍觅车夫，终不可得。
nán níng chéng běi xiá xi kuò běi nǎi wàng xian pō lái lóng xī nǎi bīn jiāng chù yě
南宁城北狭西阔，北乃望仙坡来龙，西乃濒江处也。
běi dōng nán gè yī mén jiē piān yú jiǎo shàng wéi xī miàn lín jiāng yǒu sān mén
北、东、南各一门，皆偏于角上，惟西面临江，有三门。
shí qī rì zài bèi xiāng zhú sù shū wǎng chóng shàn qiú yún bái shú ér diàn zhī zhǐ suǒ jiè yī cè yè zhú zhuàng jí jiā shā jīng juàn zhú xiāng qí tā kě yì jià zhě xī bù wèn
十七日再备香烛素蔬往崇善，求云白熟而奠之，止索戒衣、册叶、竹撞即袈裟，经卷，竹箱，其他可易价者悉不问。
yún bái yóu wěi tuī wěi hou bǎo tán huí
云白犹委推诿候宝檀回。
nǎi xiān qǐ biǎn bái gǔ yī píng jǐ mǎn
乃先起窆白骨，一瓶几满。
zhōng zá tàn tǔ yú yǐ zhú zhù zhú yī jiǎn qǔ suì jìng rì zhī lì
中杂炭土，余以竹箸逐一拣取，遂竟日之力。
réng yǐ huī tàn cún rù píng zhōng mái zhī jiù chù yǐ zhǐ shù zhòng guǒ gǔ xié zhì chóng shàn sì wài bù róng dài rù
仍以灰炭存入瓶中，埋之旧处，以纸数重裹骨，携置崇善寺外，不容带入。
zé bǎo tán guī yǐ
则宝檀归矣。
jiàn yú suǒ cè zhuàng zhé zuò dào zéi miàn kǒng xiàng yú yuē sēng sǐ yǐ ān biǎn rú hé zhé fā jué
见余索册、撞，辄作盗贼面孔向余曰：“僧死已安窆，如何辄发掘？
yǐ suǒ zì suǒ qiě yǐ suǒ yú
”以索自锁，且以锁余。
yú xiào ér dù cāi duó zhī gài qí yì yù yú shū yī lǐng xū shōu suǒ liú zhū wù yě
余笑而度猜度之，盖其意欲余书一领，虚收所留诸物也。
shí rì sè yǐ mù yú xiān wén qí zì yǔ yún rǔ wèi wǒ móu sǐ sēng wǒ hèn bù móu rǔ ěr
时日色已暮，余先闻其自语云：“汝谓我谋死僧，我恨不谋汝耳！
yú yì qí yán kǒng shén suì cóng qí yì yǐ xū lǐng bì zhī zhǐ de jiè yī cè yè nǎi de bào hái guī
”余忆其言，恐甚，遂从其意，以虚领畀之，只得戒衣、册叶，乃得抱骸归。
hūn mù rù shān yù mì zhú zhòng guǒ yǐ bài jù jí jiè yī nèi zhe
昏暮入邓寓，觅烛，重裹以拜，俱即戒衣内着。
bāo ér fèng zhī zhì dà zhú zhuàng jiān qià xià céng yī zhuàng yě
包而缝之置大竹撞间，恰下层一撞也。
shì rì xìng qíng jì gù de jiǎn gǔ yá bīn jī jìn jìng rì hái cóng hēi àn zhōng jiàn shā dī yǒu chē yǐ wéi míng rì xíng kě bì yǐ
是日幸晴霁，故得拣骨涯滨几近竟日，还从黑暗中，见沙堤有车，以为明日行可必矣。
shí bā rì zǎo qǐ zé yīn yǔ fēi fēi jiē qú shí zì lù kǒu shī tòu
十八日早起则阴雨霏霏，街衢ｑú十字路口湿透。
yú chí sǎn mì fu fu zhī qián yuē zhě yǐ bù kěn xíng
余持伞觅夫，夫之前约者，已不肯行。
chū shā dī mì chē chē yòu bù fù de
出沙堤觅车，车又不复得。
nǎi hái yù gèng lìng gù pū biàn suǒ zhī chéng wài zhōng wú yǒu yě
乃还寓，更令顾仆遍索之城外，终无有也。
shí jiǔ rì chen dé yī fu jià shén guì bù dé yǐ mǎn qí yù yóu tuī suǒ zài sān shàng wǔ nǎi xíng
十九日晨得一夫，价甚贵，不得已满其欲，犹推索再三，上午乃行。
yǔ sè yǐ kāi yīn yún wèi huō
雨色已开，阴云未豁。
chū cháo jīng mén yóu wǔ gōng cí jí wàng xian pō
出朝京门，由五公祠即望仙坡。
dōng lù dōng běi xíng
东麓东北行。
wǔ lǐ guò jiē guān tíng yǒu xiǎo shuǐ zì xī běi zhù dōng nán
五里，过接官亭，有小水自西北注东南。
yòu wǔ lǐ yuè yī gāng lián shè nán xíng xiǎo shuǐ
又五里，越一冈，连涉南行小水。
yòu wǔ lǐ yǒu yī xī jiào dà yì zì xī běi xiàng dōng nán zhù cǐ jí xiàng wǎng qīng xiù suǒ guò xiāng xiàng qiáo zhī shàng liú yě
又五里，有一溪较大，亦自西北向东南注，此即向往清秀所过香象桥之上流也。
gài jùn běi zhī shān dōng xi píng zhì xi fǔ yú shí bù xū dōng jí yú sī pàn zhī jiān shān jiē chóng fēng lián shǔ rú fù yǐ píng fēng
盖郡北之山东西屏峙，西抚于石步墟，东极于司叛之尖山，皆崇峰联属如负扆ｙǐ屏风。
qí zhōng nán zǒu yī zhī shù qǐ shù fú ér jǐn yú wàng xian pō jié wèi nán níng jùn zhì
其中南走一支，数起数伏，而尽于望仙坡，结为南宁郡治。
yòu dōng zài nán zǒu yī zhī nán jǐn yú qīng xiù shān ér wèi nán níng zhī xià shā
又东再南走一支，南尽于清秀山而为南宁之下砂。
cǐ shuǐ qí yè zhōng zhī jiè yě yǒu mù liáng jià xī shàng dù liáng suì dēng gāng fù
此水其腋中之界也，有木梁架溪上，渡梁，遂登冈阜。
yòu wǔ lǐ yuè yī zuì gāo gāng jǐ dōng xià yǒu quán yī dàn zài jí pàn shì yuē gāo jǐng
又五里，越一最高冈脊，东下有泉一窞在脊畔，是曰高井。
yóu shì sān xià sān shàng lǚ dù xiǎo shuǐ jiē zì dōng nán zhù xī běi shǐ zhī qí guò jí shàng zài dōng cǐ jiē qí huí huán zhuǎn zhé zhī fù liú zì xī běi zhù zhě jí xi zhuǎn ér dōng nán xià mù liáng dà xī zhě yě
由是三下三上，屡渡小水，皆自东南注西北，始知其过脊尚在东，此皆其回环转折之阜，流自西北注者，即西转而东南下木梁大溪者也。
gòng sì lǐ yòu yuè yī gāng jǐ ér xià qí jí gāo bù jí gāo jǐng zhī bàn ér shí wèi xī běi lái guò jí yǐ qū qīng xiù zhě yě
共四里，又越一冈脊而下，其脊高不及高井之半，而实为西北来过脊以趋清秀者也。
xià jí yòu èr lǐ zài dù yī xī qí liú yì zì xī běi zhù dōng nán
下脊又二里，再渡一溪，其流亦自西北注东南。
guò xī shàng gāng yòu èr lǐ wèi guī rén pù sān sì jiā zài gāng tóu ér yǐ
过溪上冈又二里，为归仁铺，三四家在冈头而已。
yòu dōng běi wàng jiān shān ér xíng qī lǐ wèi hé dān gōng guǎn yì yǒu sān sì jiā zài gāng tóu nǎi jiù fàn yān
又东北望尖山而行，七里为河丹公馆，亦有三四家在冈头，乃就饭焉。
yòu dōng běi xíng lǚ shè nán liú xiǎo shuǐ wǔ lǐ yī xī pō dà yǒu mù liáng jià zhī zhì cháng yú qián èr xī
又东北行，屡涉南流小水，五里，一溪颇大，有木梁架之，至长于前二溪。
qí xī gài zì běi chóng shān zhōng lái yǒu jù luò yǐ qí shàng liú wù zhōng pō shèng
其溪盖自北崇山中来，有聚落倚其上流坞中，颇盛。
yuè liáng dōng shàng gāng shì wèi qiáo cūn xū gǎn jí shù shí jiā zhī jù
越梁东上冈，是为桥村墟赶集，数十家之聚。
shí fāng chèn xū rén shēng fèi rán
时方趁墟，人声沸然。
yú shì běi wàng jiān shān xíng yòu lǚ shè dōng nán liú xiǎo shuǐ shí èr lǐ běi dù yī mù liáng pō dà yòu sān lǐ ér zhì shī bàn yì rì jiāng bū yǐ xiē yú diàn
于是北望尖山行，又屡涉东南流小水，十二里，北渡一木梁颇大，又三里而至施湴ｂàｎ驿，日将晡矣，歇于店。
èr shí rì wǔ gēng qǐ fàn ér xíng yóu mèi shuǎng yě
二十日五更起，饭而行，犹昧爽也。
yóu shī bàn dōng běi xíng èr lǐ wèi zhàn xū
由施湴东北行二里，为站墟。
yòu yī lǐ jiàng ér xià dù yī xī mù liáng yì zhǎng
又一里，降而下，渡一溪，木梁亦长。
yuè xī dōng shàng gòng yī lǐ yú yī gāng yǐ yuè jiān shān dōng běi yǐ
越溪东上，共一里，逾一冈，已越尖山东北矣。
tú zhōng lǚ yuè xiǎo shuǐ jiē běi ér nán
途中屡越小水，皆北而南。
yòu shí èr lǐ héng jìng píng chóu zhōng qí chù běi jìn chóng shān nán xià píng wù xi jí suǒ yú zhī gāng dōng zé chóng shān dōng jǐn zhuǎn ér nán xíng liáo rào rú dǔ qiáng huán lì
又十二里，横径平畴中，其处北近崇山，南下平坞，西即所逾之冈，东则崇山东尽，转而南行，缭绕如堵墙环立。
yòu dōng èr lǐ fù de dà xī zì běi shān nán zhù qí nèi xī běi dà shān zhī xià jù luò shén shèng yuē wéi cūn
又东二里，复得大溪自北山南注其内，溪北大山之下，聚落甚盛，曰韦村。
tài shān fù yǐ lì cūn hòu yuē cháo zhe shān
大山负扆立村后，曰朝著山。
dù xī qiáo dōng shàng chóng gāng jí nán xià zhī jí wèi qīng xiù zhī dōng jùn chéng dì èr chóng xià shā yě
渡溪桥，东上崇冈即南下之脊，为清秀之东郡城第二重下砂也。
àn jùn zhì dōng bā shí lǐ yǒu héng shān gāo xiǎn héng jié jiāng hé gài jí cǐ shān nán zǒu jié jiāng ér sǒng qǐ zhě yě
按《郡志》，东八十里有横山，高险横截江河，盖即此山南走截江而耸起者也。
sòng zhì héng shān zhài wéi shì mǎ zhī suǒ
宋置横山寨，为市马之所。
yòu dōng běi èr lǐ yǒu sān sì jiā zài shān gāng yuē huǒ jiǎ pù
又东北二里，有三四家在山冈，曰火甲铺。
yú shì běi xià xíng shān wù jiān sì miàn jiē shān shuǐ cóng dōng nán tòu jiā qù
于是北下行山坞间，四面皆山，水从东南透夹去。
lǚ shè xì liú wǔ lǐ suì běi zhé rù shān jiā
屡涉细流，五里，遂北折入山夹。
liǎng shān dōng xi pián lì cóng qí zhōng sù liú běi shàng gòng shí lǐ shān jiā shù chù huì táng ōu jī jù shuǐ yǒu sān sì jiā jù shān jǐ zhōng dù chù liǎng yá shān shén bī nǎi míng yuē guān shān tǔ rén yòu míng yuē shān xīn
两山东西骈立，从其中溯流北上，共十里，山夹束处汇塘𫭟ōｕ积聚水，有三四家踞山脊中度处，两崖山甚逼，乃名曰关山，土人又名曰山心。
àn zhì kūn lún shān zài jùn chéng dōng jiǔ shí yú lǐ bì cǐ dì wú yí
按《志》，昆仑山在郡城东九十余里，必此地无疑。
rán xún zhī tǔ rén jiē yuē kūn lún guān zài bīn zhōu nán jí xiè zài kàng bǎi yuè zhì yì yún rán
然询之土人，皆曰昆仑关在宾州南，即谢在杭《百粤志》亦云然。
àn bīn zhōu nán zhě nǎi gǔ lòu guān fēi kūn lún yě
按宾州南者乃古漏关，非昆仑也。
shì yīn dí wǔ xiāng jí huò qīng zhù bīn zhōu yǐ shàng yuán jí zhēng yuè shí wǔ rì xiǎng shì yè èr gǔ bèi kūn dǐ dá lún suì yǐ bīn zhōu gǔ lòu dāng zhī
世因狄武襄即获青驻宾州，以上元即正月十五日飨士，夜二鼓被昆抵达仑，遂以宾州古漏当之。
zhì jīn zài nán níng zhě zhǐ zhī wèi guān shān ér bù zhī kūn lún
至今在南宁者，止知为关山，而不知昆仑；
zài bīn zhōu zhě jiē yǐ wéi kūn lún ér bù zhī wèi gǔ lòu
在宾州者，皆以为昆仑，而不知为古漏。
ruò kūn lún guǒ zài bīn zhōu nán shí lǐ zé liǎng jūn yǐ duì lěi yǐ wǔ xiāng shí rì zhī zhù èr gǔ zhī qǐ jí shǔ zhī pò fǎn bù zú wèi shén qí yǐ
若昆仑果在宾州南十里，则两军已对垒矣，武襄十日之驻，二鼓之起，及曙之破，反不足为神奇矣。
fàn yú máng shě suì dōng běi xià shān
饭于氓舍，遂东北下山。
yī lǐ yǒu dà xī zì běi ér nán qí liú shāng shāng rù zì nán níng jìng shàng wú bǐ yě
一里，有大溪自北而南，其流汤汤，入自南宁境，尚无比也。
gài guān shān nán běi shuǐ suī fēn liú yóu nán xià yù jiāng
盖关山南北水虽分流，犹南下郁江。
yú shì sù qí liú běi xíng shān jiā jiān qí shān lǚ kāi lǚ hé yòu shí sì lǐ de bǎi jiā zhī jù yuē cháng shān yì
于是溯其流北行山夹间，其山屡开屡合，又十四里，得百家之聚，曰长山驿。
jù luò zài xī zhī xi
聚落在溪之西。
qí běi yǒu liǎng xī lái huì yī zì xī běi yī zì dōng běi
其北有两溪来会，一自西北，一自东北。
èr shuǐ huì hé qí běi jiā ér chéng gāng yǒu xū shě zài qí shàng shén shèng
二水会合，其北夹而成冈，有墟舍在其上，甚盛。
nǎi dù qí xī běi lái zhī xī zhì qiáo dēng xū xún dōng běi lái xī zhī yòu sù zhī xíng
乃渡其西北来之溪，陟桥登墟，循东北来溪之右溯之行。
yòu shí lǐ xī shuǐ zì dōng běi pán wù zhōng lái lù yóu běi lù ér shàng de shù jiā zhī jù yuē lǐ duàn xū nǎi yōng liǔ jiè pái lǐng zhī nán lù yě
又十里，溪水自东北盘坞中来，路由北麓而上，得数家之聚，曰里段墟，乃邕、柳界牌岭之南麓也。
qí qù jiè pái shàng shí lǐ
其去界牌尚十里。
cǐ dì yóu shǔ xuān huà
此地犹属宣化。
gài yōng liǔ zhī shuǐ yǐ jiè pái lǐng ér fēn běi xià zhě yóu sī lóng xi zhuǎn wǔ yuán gāo fēng lǐng xi rù yòu jiāng nán xià zhě rù yù jiāng
盖邕、柳之水以界牌岭而分，北下者由思笼西转武缘高峰岭西入右江，南下者入郁江。
cǐ jiè pái lǐng nán liú zhī shuǐ jīng cháng shān ér nán yú yǐ wéi jí líng lì shuǐ zhī shàng liú yě
此界牌岭南流之水，经长山而南，余以为即伶俐水之上流也。
rán tǔ rén yún líng lì shuǐ shàng dōng gé yī shān
然土人云：“伶俐水尚东隔一山；
cǐ shuǐ chū dà zhōng gǎng qí gǎng zài líng lì zhī xi yún
此水出大中港，其港在伶俐之西”云。
shì rì zhì lǐ duàn yuē xíng liù shí lǐ rì cái guò wǔ fu yǐ dān zhòng nán xíng qiě qí de zhì sī lóng sì shí lǐ jiē chóng shān wú cūn kě xiē suì shuì jià bù qián
是日至里段，约行六十里，日才过午，夫以担重难行，且其地至思笼四十里，皆重山，无村可歇，遂税驾不前。
èr shí yī rì píng míng zì lǐ duàn běi xíng fù xià shān réng yǔ běi lái shuǐ yù
二十一日平明，自里段北行，复下山，仍与北来水遇。
sù zhī rù wǔ lǐ shuǐ zuǒ yòu gè yǒu zhī liú zì shān yè lái zhù suì dù yī xiǎo qiáo nǎi xī běi lái zhī liú yě
溯之入五里，水左右各有支流自山腋来注，遂渡一小桥，乃西北来支流也。
yòu sì lǐ yòu dù xiǎo qiáo yuè xī zhī dōng dōng běi shān jiā yòu yǒu zhī liú xià zhù
又四里，又渡小桥，越溪之东，东北山夹又有支流下注。
yòu běi yī lǐ shǐ běi shàng dēng lǐng xi kàn qí liú zì xī jiā zhōng lái zé lǐ duàn cháng shān dà xī zhī fā yuán chù yǐ
又北一里，始北上登岭，西瞰其流自西夹中来，则里段、长山大溪之发源处矣。
běi shàng bàn lǐ dōng rù yī ài mén qí dōng yǒu gōng guǎn yān shì wèi yōng liǔ fēn jiè chù
北上半里，东入一隘门，其东有公馆焉，是为邕、柳分界处。
mén yǐ nèi shǔ bīn zhōu
门以内属宾州。
gōng guǎn wéi zhōng wū wèi wǎ qí mén wǔ jù máo suǒ gài
公馆惟中屋为瓦，其门庑俱茅所盖。
guǎn mén dōng xiàng qí qián hòu huán hè wèi tián ér nán běi gèng zhì tǔ shān
馆门东向，其前后环壑为田，而南北更峙土山。
qí shuǐ yóu xi zhuì guǎn yòu xiá zhōng gài jí qián xi lù dēng shān shí suǒ jiàn dōng běi jiā zhī liú xià zhù zhī shàng liú yě
其水犹西坠馆右峡中，盖即前西麓登山时所见，东北夹支流下注之上流也。
qí ài tǔ rén míng wéi jiè pái lǐng yòu zhǐ wèi kūn lún guān
其隘土人名为界牌岭，又指为昆仑关。
àn kūn lún wèi nán níng de qù jùn dōng jiǔ shí wǔ lǐ
按昆仑为南宁地，去郡东九十五里；
cí yǔ bīn fēn jiè qù nán níng yī bǎi èr shí lǐ qí fēi kūn lún kě zhī
兹与宾分界，去南宁一百二十里，其非昆仑可知。
jīn jīng xíng zhě jiàn qí chù yǒu ài suì yǐ kūn lún dāng zhī
今经行者见其处有隘，遂以昆仑当之。
gù xi shì ěr yún kūn lún guān bù shèn xióng xiǎn qí shàng duō zhī jìng gù yuē yù shǒu kūn lún xū fáng jiàn dào
故《西事珥》云：“昆仑关不甚雄险，其上多支径，故曰：”欲守昆仑，须防间道。
yì wù wèi cǐ yě
‘“亦误谓此也。
yòu píng xíng lǐng jiā zé tián chéng zhī dōng zhū ér wèi táng
又平缓行走在山岭峡谷间，就见田野的东面蓄水为塘。
sān táng lián huì gòng bàn lǐ táng jǐn fù huán wèi tián
三塘连汇，共半里，塘尽，复环为田。
tián zhī nán jù shān héng zhì tián zhī běi liè fù xié qiān ér tián chéng guàn qí jiān jí guò mài chù yě qí dōng shuǐ běi liú yǐ
（田）之南巨山横峙，田之北列阜斜骞，而田塍贯其间，即过脉处也，其东，水北流矣。
yú qiē yǐ xiǎo mài zì běi nán guò
余切以小脉自北南过，
jí suí shuǐ dōng běi xià
及随水东北下，
dǐ sī lóng ér wèn zhī
抵思笼而问之，
shǐ zhī qí shuǐ yóu xī běi zhuǎn wǔ yuán nán zhī gāo fēng
始知其水犹西北转武缘南之高峰，
ér chū yòu jiāng
而出右江，
zé cǐ mài nǎi zì nán ér běi dù
则此脉乃自南而北渡，
běi qǐ wèi lù méng shān
北起为陆蒙山，
yǐ lǐ xi xíng
迤逦西行，
guò shī bàn jiān fēng
过施湴尖峰，
yòu xi zǒu ér fēn zhī nán jié wèi nán níng
又西走而分支南结为南宁，
qí zhí xī yòu xi wèi luō xiù
其直西又西为罗秀，
yòu xi wèi shí bù
又西为石步，
yòu xi jǐn yú wáng gōng
又西尽于王宫，
zé yòu jiāng rù yù zhī dōng àn yě
则右江入郁之东岸也。
zì guò mài chù yòu dōng bàn lǐ nǎi xià yòu bàn lǐ xià dǐ wù zhōng
自过脉处又东半里，乃下，又半里，下抵坞中。
suí shuǐ dōng běi xíng wàng qián shān yī fēng jiān ér shén gāo yún qì yù bó shí màn shí lù
随水东北行，望前山一峰尖而甚高，云气郁勃，时漫时露。
wǔ lǐ jiàn dǐ jiān fēng zhī nán dù xī ér běi yòu èr lǐ shǐ jiàn lù zuǒ xī shān xià yǒu cūn yǐ yān
五里，渐抵尖峰之南，渡溪而北又二里，始见路左西山下有村倚焉。
yòu dōng dù xī yú shì xún xī dōng ér běi xiàng xíng
又东渡溪，于是循溪东而北向行。
sān lǐ yǐ chū jiān fēng zhī xi lù xī liú dōng niè lù zhǐ lù nǎi pán yá běi shàng
三里，已出尖峰之西麓，溪流东啮麓趾，路乃盘崖北上。
zhuǎn chū yá běi èr lǐ dōng běi xià yǐ rào jiān fēng zhī běi yǐ
转到山崖的北面，二里，向东北下行，已绕到尖峰的北麓了。
yòu xíng wù zhōng èr lǐ yǒu xiǎo shuǐ nán zì jiān shān běi jiā lái běi yǔ jiè pái zhī shuǐ hé yǒu xiǎo qiáo dù zhī shì wéi shàng lín xiàn jiè
又行坞中二里，有小水南自尖山北夹来，北与界牌之水合，有小桥，渡之，是为上林县界。
zì jiè pái lǐng lái zhì cǐ jiē wèi bīn zhōu jìng ér shì shuǐ zhī dōng yòu wéi shàng lín jìng yǐ shàng lín zhī sī lóng yī yì gū xuán dú jiè qí zhōng yě
自界牌岭来至此皆为宾州境，而是水之东又为上林境，以上林之思笼一驿孤悬独界其中也。
guò qiáo fù dōng běi shēng zhì gāng tuó sì lǐ dǐ sī lóng jīn zuò sī lǒng cūn luò yī qū zài gāng tóu shì wèi sī lóng yì
过桥，复东北升陟冈陀，四里抵思笼今作思陇，村落一区在冈头，是为思笼驿。
àn zhì sī lóng fèi xiàn xī wèi nán níng shǔ bù zhī hé shí gē shǔ shàng lín
按《志》，思笼废县，昔为南宁属，不知何时割属上林。
qí dì dōng xī nán jiē bīn zhōu jìng wéi xī běi wǔ shí lǐ zhì shàng lín xiàn
其地东西南皆宾州境，惟西北五十里至上林县。
yì nán miàn yuē gāo jiān shān
〔驿南面曰高尖山；
běi miàn chóng shān bìng zhàng dōng yuē běi dǒu shān xi yuē shài qū lǐng
北面崇山并障，东曰北斗山，西曰晒曲岭；
yáo shān céng dié zhèng xi zhě yuē lù méng shān
遥山层叠正西者，曰陆蒙山。
xī zì jiè pái lǐng dōng běi zhì cǐ è yú běi shān suì zhuǎn xī nán qù
溪自界牌岭东北至此，扼于北山，遂转西南去。
wéi lù méng gé yú xī xi yě
惟陆蒙隔于溪西也。
xiān shì yǔ sè méng méng chū nǐ zhì sī lóng ér zhǐ
〕先是，雨色蒙蒙，初拟至思笼而止；
jí fàn ér rì sè shàng zǎo fu kǒng míng chén yǔ huá suì gǔ yǒng ér qián
及饭，而日色尚早，夫恐明晨雨滑，遂鼓勇而前。
yóu sī lóng suì dōng xià wù zhōng sù xì liú dōng xíng yī lǐ tián jiā jì jǐn fù zhū shuǐ wèi chí
由思笼遂东下坞中，溯细流东行，一里，田夹既尽，复潴水为池。
qí chí zhǎng xuān yī lǐ chí jǐn fù huán chéng wèi tián qí nán běi jiē chóng shān bì jiā nán wéi gāo jiān zhī dōng běi chuí běi wèi běi dǒu zhī dōng nán chuí qí zhōng jiā ér chéng tián
其池长亘一里，池尽复环塍为田，其南北皆崇山壁夹，南为高尖之东北垂，北为北斗之东南垂，其中夹而成田。
gòng bàn lǐ jí èr shān dù mài zhī jí shuǐ zhì shì suì fēn dōng běi yǔ xī nán èr pài dōng běi zhě rù dōu ní jiāng xī nán zhě rù yòu jiāng wèi qián yù liǎng jiāng jí shuǐ zhī pài zhì shì shǐ fēn
共半里，即二山度脉之脊，水至是遂分东北与西南二派，东北者入都泥江，西南者入右江，〔为黔、郁两江脊，〕水之派至是始分。
guò jí suí shuǐ dōng běi xíng xiá zhōng qí xiá shén shù
过脊，随水东北行峡中，其峡甚束。
yòu bàn lǐ shǐ jiàng ér xià yǒu fang yān fù wèi bīn zhōu jiè
又半里始降而下，有坊焉，复为宾州界。
gài bīn zhōu zhī de dōng xī jiā sī lóng yī yì yú zhōng wéi shàng lín nán jiè zhě héng guò jǐn qī lǐ yún
盖宾州之地，东西夹思笼一驿于中，为上林南界者，横过仅七里云。
jì xià shān yù bī shù lù yì dōng zhuǎn yǐ yuè gāo jiān shān zhī dōng lù yǐ
既下，山愈逼束，路益东转，已越高尖山之东麓矣。
àn zhì bīn zhōu nán sì shí wǔ lǐ yǒu gǔ lòu shān gǔ lòu zhī shuǐ chū yān
按《志》：“宾州南四十五里有古漏山，古漏之水出焉。
qí guān yuē gǔ lòu guān
其关曰古漏关。
jí cǐ yǐ rán tǔ rén wú fù zhī zhě
”即此矣，然土人无复知者。
suí shuǐ dōng yòu sān lǐ shān xiá jiàn pì yòu liù lǐ jiàn chū xiá shǐ dōng wàng yáo fēng shén gāo shuāng jiān pián qǐ zhě wèi bǎi huā shān
随水东又三里，山峡渐辟，又六里，渐出峡，始东望遥峰甚高，双尖骈起者，为百花山。
shuǐ zhé ér běi lù yì suí zhī shān nǎi dà bì
水折而北，路亦随之，山乃大辟。
liù lǐ wèi shuāng fēng dòng yáng yǒu miào dōng xiàng yuē chén chóng yí miào nǎi bǎ sòng shǒu chén shǔ zhě
六里，为双峰洞，阳有庙东向，曰陈崇仪庙，乃把宋守陈曙者。
yī zhì gāo zhī luàn shǔ wèi bīn shǒu yǐ bīng bā qiān zhàn yú kūn lún bīng kuì jīng lüè dí qīng yǐ jūn fǎ zhǎn zhī tǔ rén āi ér sì yān
依智高之乱，曙为宾守，以兵八千战于昆仑，兵溃，经略狄青以军法斩之，土人哀而祀焉。
hòu hán dū du zhēng mán jiàn yǒu bái mǎ zhū yī ér dǎo zhě zhī wèi shǔ xiǎn líng gù zhí ér xīn zhī
后韩都督征蛮，见有白马朱衣而导者，知为曙显灵，故拓而新之。
qí de luàn shān huí fú wú shuāng fēng tè sǒng
其地乱山回伏，无双峰特耸；
ruò bǎi huā pián yōng suī wàng ér jiàn zhī rán xiāng jù shén yáo bù zhī hé yǐ shuāng fēng míng dòng
若百花骈拥，虽望而见之，然相距甚遥，不知何以“双峰”名洞。
bēi yuē zài bīn zhōu sān shí lǐ
碑曰：“在宾州三十里。
yòu běi èr lǐ yǒu xiǎo shuǐ zì xi wù chū dōng zhù yú dà xī
”又北二里，有小水自西坞出，东注于大溪。
jí gǔ lòu shuǐ
即古漏水。
yòu sān lǐ nǎi dù dà xī zhī dōng xī nǎi dōng zhuǎn lù yì cóng xī nán suí zhī
又三里，乃渡大溪之东，溪乃东转，路亦从溪南随之。
gòng dōng shí lǐ xī běi zhī shān dōng jǐn xī nán zhī shān yì jiàn dōng zhuǎn ér nán shì wéi shān kǒu
共东十里，溪北之山东尽，溪南之山亦渐东转而南，是为山口。
qí dōng píng chóu yī wàng tiān huō lán kōng bù yì wàn shān zhī zhōng fù yǒu cǐ kuàng dàng zhī qū yě
其东平畴一望，天豁岚空，不意万山之中，复有此旷荡之区也！
dōng wàng wǔ lǐ wèi dīng qiáo cūn yòu dōng shí lǐ wèi bīn zhōu jiē zài píng chǔ zhōng
东望五里，为丁桥村，又东十里为宾州，皆在平楚中。
xiè zhào zhè yún kūn lún zài bīn zhōu nán shí lǐ
谢肇淛ｚｈé云：“昆仑在宾州南十里。
cǐ hé jù yě
”此何据也？
shǎo qì shān kǒu zhēng sān lǐ lù yú tú rén
少憩山口，征三里路于途人。
zhī zhě yún dāng cóng cǐ dōng běi xíng yóu běi xiǎo lǐng rù shì wèi kǒu cūn
知者云：“当从此东北行，由北小岭入，是为口村。
qí dào wèi jìng kě wú bīn zhōu zhī yū
其道为径，可无宾州之迂。
shí fu xià wǔ rì sè dà jì suì yóu chū kǒu běi dù dà xī cóng píng chóu zhōng xíng
”时甫下午，日色大霁，遂由出口北渡大溪，从平畴中行。
shí lǐ dǐ běi jiè xiǎo shān xià
十里，抵北界小山下。
qí shān pō dī zì shān kǒu zhī běi huí huán dōng běi xíng zhì cǐ yǒu cūn luò yī zhī
其山颇低，自山口之北回环东北行，至此有村落依之。
yóu cūn dōng yòu dōng běi xíng wǔ lǐ yuè shān zhī běi fù yǒu wù zì xi ér dōng lù héng shè zhī
由村东又东北行五里，越山之北，复有坞自西而东，路横涉之。
èr lǐ yǒu shuǐ yì zì xi ér dōng zhù jià xiǎo qiáo yú shàng dù zhī
二里，有水亦自西而东注，架小桥于上渡之。
yòu běi yī lǐ zhí dǐ běi shān xià qí shān nǎi běi dì èr chóng dōng xíng xiǎo zhī
又北一里，直抵北山下，其山乃北第二重东行小支。
yòu yǒu shuǐ zhí bī shān lù zì xī xiàng ér dōng jià qiáo yì yǔ qián xī tóng
又有水直逼山麓，自西向而东，架桥亦与前溪同。
dù qiáo jí běi xiàng dēng shān shān diān yǒu bǎo yī wéi míng zhú mǎ bǎo nǎi èr nián qián tài píng jié tuī wú dǐng yuán gāo zhōu rén
度桥即北向登山，山巅有堡一围，名竹马堡，乃二年前太平节推吴鼎元，高州人。
shǔ bīn zhōu suǒ zhù zhāo láng bīng wǔ shí míng yǐ è yào de zhě
署宾州所筑，招狼兵五十名以扼要地者。
shàng shān bàn lǐ yòu cóng shān shàng běi xíng bàn lǐ shān běi yǒu shuǐ yī táng héng jìn shān lù sì miàn jiē shān xiá huán zhī
上山半里，又从山上北行半里，山北有水一塘，横浸山麓，四面皆山峡环之。
xià shān yòu bàn lǐ běi wàng gōng cūn shàng zài wù běi èr lǐ wài dān fū yǐ lì bù néng qián nǎi cóng shān běi lù dōng xíng bàn lǐ tóu sù xiǎo cūn
下山又半里，北望公村尚在坞北二里外，担夫以力不能前，乃从山北麓东行半里，投宿小村。
cūn bù dàng dà dào cūn rén chū bù nà kè yǐ ér yī fù liú zhī nǎi nán dōu jí jīn nán jīng shì rén li xìng zhě zhī nǚ wén yú xiāng yīn ér kuǎn liú yān
村不当大道，村人初不纳客，已而一妇留之，乃南都即今南京市人李姓者之女，闻余乡音而款留焉。
qí fu xìng shān suí yì qí zhì nán níng
其夫姓邓，随驿骑至南宁。
èr shí èr rì shì wèi lì chūn rì
二十二日是为立春日。
chen qǐ yīn yún sì hé
晨起，阴云四合。
fàn ér běi xíng tián wù jiān
饭而北行田坞间。
èr lǐ dǐ běi shān xià shì wèi gōng cūn jīn zuò gōng chē
二里，抵北山下，是为公村今作公车。
yóu cūn dōng yuè shān ér běi sān lǐ xià jí běi lù shǐ jiàn běi xiàng kuò rán jiàn yǒu shí fēng tòu tū
由村东越山而北，三里下及北麓，始见北向扩然，渐有石峰透突。
gài zì lóng ān xi lǐng rù tǔ shān chóng bēi bù yī jiē chún tǔ ér bú jiàn shí zhì cǐ shǐ fù jiàn zhēng róng miàn mù yǐ
盖自隆安西岭入，土山崇卑不一，皆纯土而不见石，至此始复见峥嵘面目矣。
yú shì fù xíng píng chóu zhōng yī lǐ běi guò yī bǎn qiáo yǒu xiǎo shuǐ yì zì xi ér dōng
于是复行平畴中，一里，北过一板桥，有小水亦自西而东。
yòu běi xíng sì lǐ dǐ běi xiǎo shān xià yǒu shuǐ cóng shān xià shù nán lù ér dōng jià qiáo dù zhī
又北行四里，抵北小山下，有水从山下漱南麓而东，架桥渡之。
suì chuān shān yè ér běi yú shì běi xíng pō tuó jiān xi wàng shuāng fēng jùn jí yīn yūn yún biǎo zhě dà míng shān yě
于是往北穿越山侧，从这里起向北行走在山坡上，远望西方双峰极其险峻，高出云层外，云雾氰氯，是大明山。
qí shān zài běi dǒu shān xī běi wéi shàng lín wǔ yuán fèn jiè
其山〔在北斗山西北，〕为上林、武缘分界。
àn zhì shàng lín wǔ yuán jù yǒu mò yé sī lín èr shān wèi èr xiàn jiè yuē mò yé ér bù jí dà míng qǐ dà míng jí mò yé yé
按《志》，上林、武缘俱有镆铘、思邻二山，为二县界，曰镆铘而不及大明，岂大明即镆铘耶？
yòu běi wǔ lǐ yǒu dà xī xi zì dà míng shān dōng liú ér qù shì yòu wèi bīn zhōu shàng lín zhī jiè qí shuǐ jiào gǔ lòu zhū xī wèi dà gù bù néng liáng ér shè yān
又北五里，有大溪西自大明山东流而去，是又为宾州、上林之界，其水较古漏诸溪为大，故不能梁而涉焉。
yóu xī běi yòu sān lǐ dēng yī gāng shì wèi sī luò xū bīn zhōu běi lái dà dào zhì xū ér hé
由溪北又三里，登一冈，是为思洛墟，宾州北来大道至墟而合。
suì xī běi xíng gòng shí èr lǐ guò bái xū yòu sān lǐ wèi mù mín bǎo yǒu mài fàn yú gāng tóu zhě shì wèi bīn zhōu wǎng shàng lín sān lǐ zhōng dào yě
遂西北行，共十二里过白墟，又三里为牧民堡，有卖饭于冈头者，是为宾州往上林、三里中道也。
yòu xī běi xíng shí lǐ zhì kāi lóng shān yī míng jī lóng yǐ zhí bī běi jiè shí shān xià
又西北行十里至开笼山，〔一名鸡笼，〕已直逼北界石山下。
yóu qí běi rù shí shān jiā zhōng qí shān qiān bǎi wèi qún huò lí huò hé shān suī xiǎo ér biàn tài tè shèn
由岐北入石山夹中，其山千百为群，或离或合，山虽小而变态特甚。
yǒu fèn sān qí zhě dōng qí dà ér gāo zhōng cì zhī xī qí tè ruì xì ruò zhú zhī guǐ tài yóu shén
〔有分三岐者，东岐大而高，中次之，西岐特锐，细若竹枝，诡态尤甚；
yǒu sǒng lì zhòng fēng jiān zhuō gāo ér zhí rú zān bǐ zhě
有耸立众峰间，卓高而直如簪笔者。
yóu qí xi zhuǎn ér běi rù shí shān tóng zhōng
〕由其西转而北，入石山峒中。
wǔ lǐ běi zhì yáng dù jīn zuò yáng dù yī dà xī xi yóu shàng lín chóng shān zhōng dōng liú zhì cǐ zhí bī běi miàn shí shān xià yòu yǒu yī xī běi yóu sān lǐ shān xiá zhōng nán xiàng rù zhī èr liú hé ér qí xī jí qīng shuǐ jiāng yù dà xún shí shān ér dōng dǐ qiān jiāng rù dōu ní yān
五里，北至杨渡今作洋渡，一大溪西由上林崇山中东流至此，直逼北面石山下，又有一溪北由三里山峡中南向入之，二流合而其溪即清水江愈大，循石山而东，抵迁江入都泥焉。
fāng zhōu dù běi shān xià yǒu mài fàn zhě dāng dào dù zhě lǚ lǚ bù jué suì yóu qí dōng sù nán lái xī xi àn rù xiá
方舟渡北山下，有卖饭者当道，渡者屡屡不绝，遂由其东溯南来溪西岸入峡。
qí xiá huò shù huò kāi gāo pán qǔ zhì zuǒ yòu jù yǒu cūn luò
其峡或束或开，高盘曲峙，左右俱有村落。
shí lǐ xiá fù dà kāi sì shān wéi rào zhōng chéng dà wù
十里，峡复大开，四山围绕，中成大坞。
yǒu yī fēng dāng wù qǐ píng chóu zhōng sì páng wú yǐ jí shì guì lín zhī dú xiù xiàng wǔ zhī ruì yán gèng xiǎo ér qiào
有一峰当坞起平畴中，四旁无倚，极似桂林之独秀、向武之瑞岩，更小而峭。
lù guò qí xi hū shù yǐng dǎo chuí tiān guāng zhōng tòu jí dōng rù zhī zé qí zhōng nán běi zhōng bèng
路过其西，忽树影倒垂，天光中透，亟东入之，则其中南北中迸。
nán qiào fù yǒu jù shí zì dòng dǐng dāng mén wài yǐ jiè dòng mén wèi èr mén nèi liè qiào gāo shù zhàng kuò zhàng wǔ zhí tòu fēng běi zhě wǔ liù zhàng
南窍复有巨石自洞顶当门外倚，界洞门为二，门内裂窍高数丈，阔丈五，直透峰北者五六丈。
chū běi qiào qí shàng fēi yá dào fù qiān téng ér dōng ruò fù dào huí kōng xuán shù qiàn yǐng
出北窍，其上飞崖倒覆，骞腾而东，若复道回空，悬树倩影。
fù rù qí nèi yòu xi tōng yī qiào xī běi zhuǎn ér chū qí zhōng wǎn zhuǎn lǚ yǒu fēi qiáo shàng xuán fù dòu céng tòu yòu tòu xī mén yān
复入其内，又西通一窍，西北转而出，其中宛转，屡有飞桥上悬，负窦层透，又透西门焉。
yī fēng shén xiǎo xià tòu sì mén zhōng tōng èr dào yì láng yán zhī jù tǐ ér wēi zhě dàn láng yán gāo jiǒng ér cí píng xiá ěr
整座山峰很小，下边通着四个洞口，中间通着两条通道，也是如琅岩那样具体而微的地方，但琅岩高远，而这里却又平又窄。
yóu yán běi yòu běi sān lǐ wèi guì shuǐ qiáo xī shuǐ zì xī běi shù yá ér nán yá kàn xī lín qiáo
由岩北又北三里，为桂水桥，溪水自西北漱崖，而南崖瞰溪临桥。
xī yǒu dié shí wèi tái gòu tíng yú shàng zhě yuē lái yuǎn tíng jīn zhǐ cún huāng zhǐ yǐ
昔有叠石为台，构亭于上者，曰来远亭，今止存荒址矣。
yuè qiáo dōng yòu běi èr lǐ wèi sān lǐ chéng
越桥东，又北二里，为三里城。
chéng jiàn yú wàn lì bā nián shǐ jiàn cān fǔ yí nán dān wèi yú cǐ yǐ zhèn yā bā zhài yún
城建于万历八年，始建参府，移南丹卫于此，以镇压八寨云。
shí yǐ guò wǔ shuì jià yú nán chéng wài chén duì zhǎng jiā
时已过午，税驾于南城外陈队长家。
qí rén nǎi zhè zhī shàng yú chén shì yě jū cǐ èr shí nián yǐ
其人乃浙之上虞陈氏也，居此二十年矣。
wǎn rì shén lì yú nǎi rén chéng yè guān dì miào huàn qián yú shì ér chū
晚日甚丽，余乃人城谒关帝庙，换钱于市而出。
jí jiù qǐn yǔ fù dà zuò
及就寝，雨复大作。
èr shí sān rì chen qǐ yǔ zhǐ
二十三日晨起雨止。
jì ér rì sè jiǎo rán suì lìng gù pū huàn yī zhuó bèi yú nǎi zuò yǔ lù cān róng jí cān jiāng shū bìng lù kū jìng wén zhū shī jiān fēng xìn zhī yǐ dài míng chén tóu rù
既而日色皎然，遂令顾仆浣衣濯被，余乃作与陆参戎即参将书，并录《哭静闻》诸诗椷封信之，以待明晨投入。
dài mù rì fù zhuì hēi yún zhōng
迨暮，日复坠黑云中。
èr shí sì rì chen qǐ yǔ fù zuò
二十四日晨起，雨复作。
shàng wǔ yǐ shū tóu lù jūn
上午以书投陆君。
lù zhèn jiāng rén yě zhèn cǐ liù nián yǐ
陆，镇江人也，镇此六年矣。
míng wàn lǐ
名万里。
de shū jí lìng yī bǎ zǒng yǐ míng tiě jí jīn zhī míng piàn hou yú yú nǎi rù yè wéi dào xiāng qū jiǔ zhī nǎi bié
得书即令一把总以名帖即今之名片候余，余乃入谒，为道乡曲，久之乃别。
lù jūn yuē běn dāng jí liú kuǎn yǐ jīn rì yǒu rǒng jí cháo duān tóng zhuān hou ěr
陆君曰：“本当即留款，以今日有冗，诘朝耑同”专“候耳。
gài shì rì nǎi qí sūn bó héng chū guān zhū wèi guān yǒu hè yàn yě
”盖是日乃其孙伯恒初冠，诸卫官有贺燕也。
yú fǎn yù yǔ fēn fēn bù xiū
余返寓，雨纷纷不休。
chén zhǔ rén yǐ jiǔ yǐn yú suì zuì ér wò
陈主人以酒饮余，遂醉而卧。
èr shí wǔ rì chen qǐ jiàn jì yú zuò chéng jì yú yù zhōng
二十五日晨起渐霁，余作程纪于寓中。
shàng wǔ lù jūn yǐ shǒu shū dìng yuē dìng yú xiǎo xù jǐn fǎn suǒ kuì yí
上午，陆君以手书订约订余小叙，尽返所馈仪。
yú zài zuò shū qiáng zhī wèi shòu jīn gǔ qiū xiāng juǎn
余再作书强之，为受金谷秋香卷。
xià wǔ rù yàn yú nèi shǔ wù lù jūn lìng dì xuán zhī kūn zhòng jù zhǎng hòu chún dǔ zhōng shí jí qí juàn ài yān
下午，入宴于内署，晤陆君，令弟玄芝昆仲俱长厚纯笃ｄǔ忠实，极其眷爱焉。
èr shí liù rì chen qǐ rù xiè lù jūn suì wéi xià tà dōng gé
二十六日晨起，入谢陆君，遂为下榻东阁。
gé zài shǔ dōng yú qiáo sōng fú kōng yōu shuǎng jiān zhì ér lù jūn gòng jù fēng tiǎn huì yī wà kù lǚ zhūn zhūn kuǎn qǔ yì yú gǔ ròu yān
东阁在衙门内的东角落上，高大的松树浮动在空中，兼有幽静与明亮的情趣，而且险君供给的酒肴非常丰盛，惠赠了衣裤鞋袜，诚恳表达了殷勤之意，情谊胜过亲骨肉。
shì rì lù jūn chū xīn jiù zhū bào jí dǐ bào yě shì chuán dá zhèng lìng tōng bào xiāo xī yóu fēng jiàn zhōng yāng zhǔ bàn de bào zhǐ jiàn shì shǐ zhī shí zhāi xiān shēng yǐ rù dōu yòu shàng èr shū fèng zhǐ zé qí zhí āo fù lìng huí huà lì bù zhǔ zhèng xióng wén jǔ yǐ shū jiù zhī
是日，陆君出新旧诸报即邸，报也，是传达政令，通报消息，由封建中央主办的报纸见示，始知石斋先生已入都，又上二疏，奉旨责其执坳，复令回话，吏部主政熊文举以疏救之。
yòu zhī zhèng mì yáng zhī yù nǐ shù fù fèng zhǐ yù jiā zhòng xíng xíng bù shàng shū rèn wèi juān sān jí yān
又知郑峚ｍàｎ阳之狱拟戍，复奉旨欲加重刑，刑部尚书任为镌三级焉。
zhì liù yuè jǐn yī wèi yǐ bìng wén
至六月，锦衣卫以病闻。
yòu zhī qián mù zhāi jí qián lián yì céng zuò xú xiá kè chuán wèi xiāo rén jí xiǎo rén yě shàng shū yǐ mèi wū chéng suì méng dài dài bǔ rù dōu bìng jù shì sì jù xià yù
又知钱牧斋即钱廉益，曾作《徐霞客传》为宵人即小人也上疏，以媚乌程，遂蒙迨ｄàｉ逮捕入都，并瞿式耜ｓì俱下狱。
fǔ níng hóu zhū guó bì děng shū gōng wū chéng liù yuè jiān wū chéng shǐ guī zhèng qián yù jù wèi jié
抚宁侯朱国弼等疏攻乌程，六月间，乌程始归，郑、钱狱俱未结。
èr shí qī rì yǔ
二十七日雨。
èr shí bā rì shāo jì
二十八日稍霁。
lù gōng tè tóng yú yóu wéi guī yán
陆公特同余游韦龟岩。
yán zài sān lǐ xi shí lǐ
岩在三里西十里。
èr shí jiǔ rì fù yǔ
二十九日复雨。
sān shí rì fù yǔ
三十日复雨。