chū shěng chéng xī nán èr lǐ xià zhōu liǎng àn píng chóu jiā shuǐ
出省城,西南二里下舟,两岸平畴夹水。
shí lǐ tián jǐn
十里田尽,
zhuī wěi cháng chéng hòu de lú wěi mǎn zé
萑huán苇长成后的芦苇满泽,
zhōu xíng shēn lǜ jiān
舟行深绿间,
bù fù zhī wèi diān chí jù liú
不复知为滇池巨流,
shì wèi cǎo hǎi
是为草海,
cǎo jiān zhōu dào shén xiá
草间舟道甚狭,
yáo wàng xī shān rào bì dōng chū
遥望西山绕臂东出,
xuē yá pái kōng
削崖排空,
zé luó hàn sì yě
则罗汉寺也,
yòu xi shí wǔ lǐ dǐ gāo yáo
又西十五里抵高峣qiāo,
nǎi shě zhōu dēng lù gāo yáo zhě
乃舍舟登陆高峣者,
xī shān zhōng xùn chù yě
西山中逊处也。
nán běi shān jiē huán ér dōng chū zhōng dú xi xùn shuǐ yì xi bī zhī yǒu shù bǎi jiā yǐ shān lín shuǐ wèi yǐ xi dà dào
南北山皆环而东出,中独西逊,水亦西逼之,有数百家倚山临水,为迤西大道。
běi shàng yǒu fu yuán
北上有傅园;
yuán xī shàng wǔ lǐ wèi bì jī guān jí dà dào dá ān níng zhōu zhě
园西上五里,为碧鸡关,即大道达安宁州者。
yóu gāo yáo nán shàng wèi yáng tài shǐ cí cí nán zhì huá tíng tài huá jǐn yú luó hàn jí bì jī shān nán tū wéi zhòng yá zhě
由高峣南上,为杨太史祠,祠南至华亭、太华,尽于罗汉,即碧鸡山南突为重崖者。
gài bì jī shān zì xī běi xuān dōng nán jìn ěr zhū fēng yóu xī nán xuān dōng běi liǎng shān xiāng jiē jí xī shān zhōng xùn chù gù dà dào cóng zhī shàng zhì guān gāo yáo shí dāng shuǐ bù yān
盖碧鸡山自西北亘东南,进耳诸峰由西南亘东北,两山相接,即西山中逊处,故大道从之,上置关,高峣实当水埠焉。
yú nán yī lǐ fàn tài shǐ cí
余南一里,饭太史祠。
yòu nán guò yī cūn nǎi xī nán shàng shān gòng sān lǐ shān bàn de huá tíng sì
又南过一村,乃西南上山,共三里,山半得华亭寺。
sì dōng xiàng hòu yǐ wēi fēng cǎo hǎi lín qí qián
寺东向,后倚危峰,草海临其前。
yóu sì nán cè mén chū xún sì nán xī shàng nán yú zhī lǒng rù yè gòng èr lǐ dōng nán shēng lǐng lǐng jiè huá tíng tài huá liǎng sì zhōng ér dōng tū zhě
由寺南侧门出,循寺南西上,南逾支陇入腋,共二里,东南升岭,岭界华亭、太华两寺中而东突者。
nán yú lǐng xi zhé rù yè còu jiān shàng wèi wēi fēng xià pán shēn gǔ tài huá zé gāo zhì gǔ dōng yǔ xíng chǔ píng duì
南逾岭,西折入腋凑间,上为危峰,下盘深谷,太华则高峙谷东,与行处平对。
rán lù bì qióng jí xi yè hòu nǎi dōng zhuǎn chū
然路必穷极西腋,后乃东转出。
yè zhōng xuán liú liǎng pài zhuì shí kū yōu qiào xiǎn zè bù xíng cǐ jìng bú jiàn yě
腋中悬流两派坠石窟,幽峭险仄,不行此径不见也。
zhuǎn xiá yòu dōng pán shān zuǐ gòng yī lǐ fǔ kàn yī sì zài xià hè nǎi tài píng sì yě
转峡,又东盘山嘴,共一里,俯瞰一寺在下壑,乃太平寺也。
yòu nán yī lǐ dǐ tài huá sì
又南一里,抵太华寺。
sì yì dōng xiàng diàn qián jiā chí tái jiē jiē shān chá nán yī zhū yóu jù yì
寺亦东向,殿前夹墀chí台阶皆山茶,南一株尤巨异。
qián láng nán chuān wǔ rù gé dōng xiàng kàn hǎi
前廊南穿庑入阁,东向瞰海。
rán cǐ chù suǒ wàng yóu zhǐ jí cǎo hǎi ruò yíng yíng hào dàng guān dāng gèng zài luó hàn sì nán yě
然此处所望犹止及草海,若潆潆浩荡观,当更在罗汉寺南也。
suì chū nán cè mén shāo nán xià xún wù xi rù
遂出南侧门,稍南下,循坞西入。
yòu dōng zhuǎn yī lǐ bàn nán yú lǐng
又东转一里半,南逾岭。
lǐng zì xī fēng zuì gāo chù dōng chuí xià yǒu dà dào zhí shàng wèi dēng dǐng dào
岭自西峰最高处东垂下,有大道直上,为登顶道。
jié zhī dōng nán xià fù nán zhuǎn yù shí fēng lín xún nán yōng
截之东南下,复南转,遇石峰嶙峋南拥。
zhé cóng qí běi dōng xiàng zhuì tǔ kēng xià gòng yī lǐ yòu xi xíng shí cóng zhōng
辄从其北,东向坠土坑下,共一里,又西行石丛中。
yī lǐ fù shàng niè yá duān pán yá ér nán jiàn nán yá shàng xià rú fēng fáng yàn wō lěi lěi yù duò zhě jiē luó hàn sì nán běi ān yě
一里,复上蹑崖端,盘崖而南,见南崖上下,如峰房燕窝,累累欲堕者,皆罗汉寺南北庵也。
pī shí xì shāo xià yī lǐ dǐ běi ān yǐ chū wén shū yán shàng shǐ de zhèng dào
披石隙稍下,一里,抵北庵,已出文殊岩上,始得正道。
yóu cǐ nán xià wèi luó hàn sì zhèng diàn
由此南下,为罗汉寺正殿;
yóu cǐ nán shàng wèi cháo tiān qiáo
由此南上,为朝天桥。
qiáo jià duàn yá jiān shàng xià jiē qiàn yá cǐ fù zhǎn yá zhōng zhuì
桥架断崖间,上下皆嵌崖,此复崭崖中坠。
qiáo dù ér nán jí wéi líng guān diàn diàn mén běi xiàng lín qiáo
桥度而南,即为灵官殿,殿门北向临桥。
yóu diàn dōng cè mén xià pān yá niè jùn yù shàng yù qí ér lóu gōng chún yáng ér diàn gōng yuán dì ér gé gōng yù huáng ér gōng míng bào yī jiē dōng xiàng lín hǎi qiàn xuán yá jiān
由殿东侧门下,攀崖蹑峻,愈上愈奇,而楼、供纯阳、而殿、供元帝、而阁、供玉皇、而宫名抱一,皆东向临海,嵌悬崖间。
měi shàng shù shí zhàng de dǒu dà píng yá zhé yì xiǎo mù zhuāng kōng jià xì chéng zhī
每上数十丈,得斗大平崖,辄杙yì小木桩空架隙成之。
gù zhū diàn jù bù jù ér diǎn yún zhui shí hù wéi pī yìng zhì cǐ shǐ kuò rán quán shōu shuǐ hǎi zhī shèng
故诸殿俱不巨,而点云缀石,互为披映,至此始扩然全收水海之胜。
nán yá yǒu tíng qián tū běi yá héng yǐ lóu lóu qián gāo bǎi yī zhū fú kōng yàng cuì
南崖有亭前突,北崖横倚楼,楼前高柏一株,浮空漾翠。
bìng lóu ér zuò rú yǐ wēi qiáng shàng bù fù zhī yǒu yá shí xià jiè yě
并楼而坐,如倚危樯上,不复知有崖石下藉也。
bào yī gōng nán xuē yá shàng yì mù zhàn chuān shí xué zhàn xuán yá shù xué tòu yá xì jiē jí xiǎn qiào
抱一宫南削崖上,杙木栈,穿石穴,栈悬崖树,穴透崖隙,皆极险峭。
dù xì yǒu xiǎo lóu zhān shí duān qǐn kān chuī zào jiē jù
度隙,有小楼粘石端,寝龛炊灶皆具。
běi ān jǐng zhì cǐ ér jí
北庵景至此而极。
fǎn xià cháo tiān qiáo yè luó hàn zhèng diàn
返下朝天桥,谒罗汉正殿。
diàn hòu yá gāo bǎi rèn
殿后崖高百仞。
yá nán zhuǎn zhé jiān quán fāng tíng shuǐ jī jù ér bù liú tōng yá lù nǎi cháo tiān qiáo bèng fèng ér xià zhě yuē sháo lěng quán
崖南转折间,泉方渟tíng水积聚而不流通崖麓,乃朝天桥迸缝而下者,曰勺冷泉。
nán yú quán jí dōng nán zhé qí shàng yá gèng chóng liè zhōng zhǐ yíng píng yī lǚ ruò yāo dài xià xī tuí bǎn bēng yá zhí chā hǎi dǐ píng jiān fàn yǔ xiān gōng léi shén miào sān fó diàn shòu fó diàn guān dì diàn zhāng xiān cí zhēn wǔ gōng cì dì lián zhuì
南逾泉,即东南折,其上崖更崇列,中止潆坪一缕若腰带,下悉𬯎阪崩崖,直插海底,坪间梵宇仙宫,雷神庙、三佛殿、寿佛殿、关帝殿、张仙祠、真武宫次第连缀。
zhēn wǔ gōng zhī shàng yá yù jié sǒng xī liáng wáng bì shǔ yú cǐ yòu míng bì shǔ tái wèi nán ān jǐn chù shàng jí xué shí xiǎo lóu yě
真武宫之上,崖愈杰竦,昔梁王避暑于此,又名避暑台,为南庵尽处,上即穴石小楼也。
gèng nán zé ān jǐn ér yá bù jìn qióng bì fù yún zhòng yá zhí ér gèng hé
更南,则庵尽而崖不尽,穹壁覆云,重崖拓而更合。
nán jué bì xià yǒu yī lán gé zhǐ
南绝壁下,有猗兰阁址。
hái zhì zhèng diàn dōng xiàng chū shān mén fán bā zhé xià èr lǐ dǐ shān lù yǒu cūn méng shù shí jiā dàn wǎng gǔ zhī wǎng wèi yè
还至正殿,东向出山门,凡八折,下二里抵山麓,有村氓数十家,但网罟gǔ织网为业。
cūn nán jí lóng wáng táng qián lín shuǐ hǎi
村南即龙王堂,前临水海。
yóu qí hòu nán xún nán yá lù cūn jǐn bō lián yá shì yù chū shàng yǐ guò yī lán jiù zhǐ
由其后南循南崖麓,村尽波连,崖势愈出,上已过猗兰旧址。
nán bì yù zhí xuē yī qù wǔ lǐ huáng shí hén guà bì xià tǔ rén míng wéi guà bǎng shān
南壁愈拓削,一去五里,黄石痕挂壁下,土人名为挂榜山。
zài nán zé yá huí zuǐ tū jù shí lěi kōng qiàn shuǐ zhé chéng wèn liè fèng nán fù fēn jiē píng bì xióng qiào bù ruò qián ér wù tū lí qí yòu kāi yì jìng
再南则崖回嘴突,巨石垒空嵌水折成璺wèn裂缝,南复分接屏壁,雄峭不若前,而兀突离奇,又开异境。
sān lǐ xià kàn hǎi yá zhōu chū mò shí xì zhōng yǒu jié máo nán yá cè zhě jí xuán zè jìng xià de jīn xiàn quán
三里,下瞰海涯,舟出没石隙中,有结茅南涯侧者,亟悬仄径下,得金线泉。
quán zì xī shān tòu fù chū wài fēn sān mén dà jǐn rú àng zhōng kōng tóng xī jù shí qī cè bù kě rù
泉自西山透腹出,外分三门,大仅如盎,中崆峒,悉巨石欹侧,不可入。
shuǐ yóu àng mén chū fēn zhù hǎi
水由盎门出,分注海。
hǎi zhōng xì yú sù liú rù dòng shì míng jīn xiàn yú
海中细鱼溯流入洞,是名金线鱼。
yú dà bù yú sì cùn zhōng yú zhī shǒu wěi jīn yī lǚ rú xiàn wèi diān chí zhēn wèi
鱼大不逾四寸,中腴脂,首尾金一缕如线,为滇池珍味。
quán běi bàn lǐ yǒu dà shí dòng dòng mén dōng kàn dà hǎi jí zài dà dào xià yá qīng mò kě zhuì bì yū qí nán shǐ de wēi yí rù jí qián suǒ wàng shí zhōng xiǎo zhōu chū mò chù yě
泉北半里,有大石洞,洞门东瞰大海,即在大道下,崖倾莫可坠,必迂其南,始得逶迤入,即前所望石中小舟出没处也。
mén nèi shí zhì líng tòu liè xì sēn zhù jù dāng míng chù
门内石质玲透,裂隙森柱,俱当明处。
nán rù shù zhàng zhé àn mì jù gèng nán dòng yù chóng zhí
南入数丈辄暗,觅炬更南,洞愈崇拓。
gòng yī lǐ shǐ zhuǎn ér fēn dōng xī xiàng dōng shàng sān zhàng zhǐ xi rù yǎo tiǎo mò jí
共一里,始转而分东西向,东上三丈止,西入窈窕莫极。
jù huǒ jù bù gěi nǎi chū
俱火炬不给,乃出。
shàng shān fǎn bào yī gōng
上山返抱一宫。
wèn shān dǐng hēi lóng chí dào xū běi xiàng tài huá zhōng nǎi nán zhuǎn
问山顶黑龙池道,须北向太华中,乃南转。
rán chí shí zài shān nán jīn xiàn quán jué dǐng yǐ cǐ de yá chóng shí jùn fēi pān yuán kě zhì ěr
然池实在山南金线泉绝顶,以此地崖崇石峻,非攀援可至耳。
yú zhé cóng wēi yá lì xì shàng bì suī qiào shí fèng duō léng xuán yuè wú bù rú yì
余辄从危崖历隙上,壁虽峭,石缝多棱,悬跃无不如意。
bì wén qióng pā yáo jīng qiān róng wàn biàn jiē mù suǒ wèi shōu
壁纹琼葩瑶茎,千容万变,皆目所未收。
sù xí zhě wéi mǔ dān zhī yè lí pī bù mǎn shí xì wèi cǐ de jué gòu jué nán yù jiàn nǎi jié zǐ chuí chuí wài lǜ zhōng hóng yòu yú dì suǒ wèi jiàn
素习者惟牡丹,枝叶离披,布满石隙,为此地绝遘gòu绝难遇见,乃结子垂垂,外绿中红,又余地所未见。
tǔ rén yǐ gāo yuǎn mò zhī cǎi jiàn dì yuē shān jiān yě yào bù biàn hé wù yě
土人以高远莫知采鉴,第曰山间野药,不辨何物也。
pān jī lǐ yú suì niè diān zé shí è lín lín ruò chū shuǐ qīng lián píng sàn jìng de
攀跻里余,遂蹑巅,则石萼鳞鳞,若出水青莲,平散竟地。
fēng duān jiàn cè è ér nán wéi xī nán yī fēng zuì gāo
峰端践侧锷而南,惟西南一峰最高。
xíng fēng dǐng sì lǐ lìng qí shàng wèi bì jī jué dǐng
行峰顶四里,凌其上,为碧鸡绝顶。
dǐng nán shí è pián cóng nán zhuì yòu qǐ yī tū wù fēng gāo shǎo xùn zhī nǎi nán jǐn hǎi kǒu shān yě
顶南石萼骈丛,南坠又起一突兀峰,高少逊之,乃南尽海口山也。
jué dǐng dōng xià èr lǐ yǐ lín jīn xiàn quán zhī shàng nǎi yú sǒng yá jiān guān hēi lóng chí ér xià
绝顶东下二里,已临金线泉之上,乃于耸崖间观黑龙池而下。