贞观政要 · 吴兢 · Chapter 4 of 40

卷二·论求谏

PinyinModern Translation

tài zōng wēi róng yǎn sù bǎi liáo jìn jiàn zhě jiē shī qí jǔ cuò

太宗威容俨肃,百僚进见者,皆失其举措。

太宗威容俨肃,百僚进见者,皆失其举措。

tài zōng zhī qí ruò cǐ měi jiàn rén zòu shì bì jiǎ yán sè jì wén jiàn zhèng zhī zhèng jiào dé shī

太宗知其若此,每见人奏事,必假颜色,冀闻谏诤,知政教得失。

太宗知其若此,每见人奏事,必假颜色,冀闻谏诤,知政教得失。

zhēn guàn chū cháng wèi gōng qīng yuē rén yù zì zhào bì xū míng jìng

贞观初,尝谓公卿曰:“人欲自照,必须明镜;

贞观初,尝谓公卿曰:“人欲自照,必须明镜;

zhǔ yù zhī guò bì jiè zhōng chén

主欲知过,必藉忠臣。

主欲知过,必藉忠臣。

zhǔ ruò zì xián chén bù kuāng zhèng yù bù wēi bài qǐ kě de hu

主若自贤,臣不匡正,欲不危败,岂可得乎?

主若自贤,臣不匡正,欲不危败,岂可得乎?

gù jūn shī qí guó chén yì bù néng dú quán qí jiā

故君失其国,臣亦不能独全其家。

故君失其国,臣亦不能独全其家。

zhì yú suí yáng dì bào nüè chén xià qián kǒu zú lìng bù wén qí guò suì zhì miè wáng yú shì jī děng xún yì zhū sǐ

至于隋炀帝暴虐,臣下钳口,卒令不闻其过,遂至灭亡,虞世基等,寻亦诛死。

至于隋炀帝暴虐,臣下钳口,卒令不闻其过,遂至灭亡,虞世基等,寻亦诛死。

qián shì bù yuǎn gōng děng měi kàn shì yǒu bù lì yú rén bì xū jí yán guī jiàn

前事不远,公等每看事有不利于人,必须极言规谏。

前事不远,公等每看事有不利于人,必须极言规谏。

zhēn guàn yuán nián tài zōng wèi shì chén yuē zhèng zhǔ rèn xié chén bù néng zhì lǐ

贞观元年,太宗谓侍臣曰:“正主任邪臣,不能致理;

贞观元年,太宗谓侍臣曰:“正主任邪臣,不能致理;

zhèng chén shì xié zhǔ yì bù néng zhì lǐ

正臣事邪主,亦不能致理。

正臣事邪主,亦不能致理。

wéi jūn chén xiāng yù yǒu tóng yú shuǐ zé hǎi nèi kě ān

惟君臣相遇,有同鱼水,则海内可安。

惟君臣相遇,有同鱼水,则海内可安。

zhèn suī bù míng xìng zhū gōng shù xiāng kuāng jiù jì píng zhí yán gěng yì zhì tiān xià tài píng

朕虽不明,幸诸公数相匡救,冀凭直言鲠议,致天下太平。

朕虽不明,幸诸公数相匡救,冀凭直言鲠议,致天下太平。

jiàn yì dài fū wáng guī duì yuē chén wén mù cóng shéng zé zhèng hòu cóng jiàn zé shèng

”谏议大夫王珪对曰:“臣闻,木从绳则正,后从谏则圣。

”谏议大夫王珪对曰:“臣闻,木从绳则正,后从谏则圣。

shì gù gǔ zhě shèng zhǔ bì yǒu zhèng chén qī rén yán ér bù yòng zé xiāng jì yǐ sǐ

是故古者圣主必有争臣七人,言而不用,则相继以死。

是故古者圣主必有争臣七人,言而不用,则相继以死。

bì xià kāi shèng lǜ nà chú ráo yú chén chù bù huì zhī cháo shí yuàn qìng qí kuáng gǔ

陛下开圣虑,纳刍荛,愚臣处不讳之朝,实愿罄其狂瞽。

陛下开圣虑,纳刍荛,愚臣处不讳之朝,实愿罄其狂瞽。

tài zōng chēng shàn zhào lìng zì shì zǎi xiàng rù nèi píng zhāng guó jì bì shǐ jiàn guān suí rù yù wén zhèng shì

”太宗称善,诏令自是宰相入内平章国计,必使谏官随入,预闻政事。

”太宗称善,诏令自是宰相入内平章国计,必使谏官随入,预闻政事。

yǒu suǒ kāi shuō bì xū jǐ nà zhī

有所开说,必虚己纳之。

有所开说,必虚己纳之。

zhēn guàn èr nián tài zōng wèi shì chén yuē míng zhǔ sī duǎn ér yì shàn àn zhǔ hù duǎn ér yǒng yú

贞观二年,太宗谓侍臣曰:“明主思短而益善,暗主护短而永愚。

贞观二年,太宗谓侍臣曰:“明主思短而益善,暗主护短而永愚。

suí yáng dì hǎo zì jīn kuā hù duǎn jù jiàn chéng yì shí nán fàn wǔ

隋炀帝好自矜夸,护短拒谏,诚亦实难犯忤。

隋炀帝好自矜夸,护短拒谏,诚亦实难犯忤。

yú shì jī bù gǎn zhí yán huò kǒng wèi wèi shēn zuì

虞世基不敢直言,或恐未为深罪。

虞世基不敢直言,或恐未为深罪。

xī jī zǐ yáng kuáng zì quán kǒng zǐ yì chēng qí rén

昔箕子佯狂自全,孔子亦称其仁。

昔箕子佯狂自全,孔子亦称其仁。

jí yáng dì bèi shā shì jī hé tóng sǐ fǒu

及炀帝被杀,世基合同死否?

及炀帝被杀,世基合同死否?

dù rú huì duì yuē tiān zǐ yǒu zhèng chén suī wú dào bù shī qí tiān xià

”杜如晦对曰:“天子有诤臣,虽无道,不失其天下。

”杜如晦对曰:“天子有诤臣,虽无道,不失其天下。

zhòng ní chēng zhí zāi shǐ yú bāng yǒu dào rú shǐ bāng wú dào rú shǐ

仲尼称:‘直哉史鱼,邦有道如矢,邦无道如矢。

仲尼称:‘直哉史鱼,邦有道如矢,邦无道如矢。

shì jī qǐ de yǐ yáng dì wú dào bù nà jiàn zhèng suì dù kǒu wú yán

’世基岂得以炀帝无道,不纳谏诤,遂杜口无言?

’世基岂得以炀帝无道,不纳谏诤,遂杜口无言?

tōu ān zhòng wèi yòu bù néng cí zhí qǐng tuì zé yǔ jī zǐ yáng kuáng ér qù shì lǐ bù tóng

偷安重位,又不能辞职请退,则与箕子佯狂而去,事理不同。

偷安重位,又不能辞职请退,则与箕子佯狂而去,事理不同。

xī jìn huì dì gǔ hòu jiāng fèi mǐn huái tài zǐ sī kōng zhāng huá jìng bù néng kǔ zhēng ē yì gǒu miǎn

昔晋惠帝贾后将废愍怀太子,司空张华竟不能苦争,阿意苟免。

昔晋惠帝贾后将废愍怀太子,司空张华竟不能苦争,阿意苟免。

jí zhào wáng lún jǔ bīng fèi hòu qiǎn shǐ shōu huá huá yuē jiāng fèi tài zǐ rì fēi shì wú yán dāng shí bù bèi nà yòng

及赵王伦举兵废后,遣使收华,华曰:‘将废太子日,非是无言,当时不被纳用。

及赵王伦举兵废后,遣使收华,华曰:‘将废太子日,非是无言,当时不被纳用。

qí shǐ yuē gōng wèi sān gōng tài zǐ wú zuì bèi fèi yán jì bù cóng hé bù yǐn shēn ér tuì

’其使曰:‘公为三公,太子无罪被废,言既不从,何不引身而退?

’其使曰:‘公为三公,太子无罪被废,言既不从,何不引身而退?

huá wú cí yǐ dá suì zhǎn zhī yí qí sān zú

’华无辞以答,遂斩之,夷其三族。

’华无辞以答,遂斩之,夷其三族。

gǔ rén yǒu yún wēi ér bù chí diān ér bù fú zé jiāng yān yòng bǐ xiāng

古人有云:‘危而不持,颠而不扶,则将焉用彼相?

古人有云:‘危而不持,颠而不扶,则将焉用彼相?

gù jūn zǐ lín dà jié ér bù kě duó yě

’故‘君子临大节而不可夺也。

’故‘君子临大节而不可夺也。

zhāng huá jì kàng zhí bù néng chéng jié xùn yán bù zú quán shēn wáng chén zhī jié gù yǐ zhuì yǐ

’张华既抗直不能成节,逊言不足全身,王臣之节固已坠矣。

’张华既抗直不能成节,逊言不足全身,王臣之节固已坠矣。

yú shì jī wèi jū zǎi fǔ zài de yán zhī de jìng wú yī yán jiàn zhèng chéng yì hé sǐ

虞世基位居宰辅,在得言之地,竟无一言谏诤,诚亦合死。

虞世基位居宰辅,在得言之地,竟无一言谏诤,诚亦合死。

tài zōng yuē gōng yán shì yě

”太宗曰:“公言是也。

”太宗曰:“公言是也。

rén jūn bì xū zhōng liáng fǔ bì nǎi de shēn ān guó níng

人君必须忠良辅弼,乃得身安国宁。

人君必须忠良辅弼,乃得身安国宁。

yáng dì qǐ bù yǐ xià wú zhōng chén shēn bù wén guò è jī huò yíng miè wáng sī jí

炀帝岂不以下无忠臣,身不闻过,恶积祸盈,灭亡斯及!

炀帝岂不以下无忠臣,身不闻过,恶积祸盈,灭亡斯及!

ruò rén zhǔ suǒ xíng bù dàng chén xià yòu wú kuāng jiàn gǒu zài ē shùn shì jiē chēng měi zé jūn wèi àn zhǔ chén wèi yú chén jūn àn chén yú wēi wáng bù yuǎn

若人主所行不当,臣下又无匡谏,苟在阿顺,事皆称美,则君为暗主,臣为谀臣,君暗臣谀,危亡不远。

若人主所行不当,臣下又无匡谏,苟在阿顺,事皆称美,则君为暗主,臣为谀臣,君暗臣谀,危亡不远。

zhèn jīn zhì zài jūn chén shàng xià gè jǐn zhì gōng gòng xiāng qiē cuō yǐ chéng zhì dào

朕今志在君臣上下,各尽至公,共相切磋,以成治道。

朕今志在君臣上下,各尽至公,共相切磋,以成治道。

gōng děng gè yi wu jìn zhōng dǎng kuāng jiù zhèn è zhōng bù yǐ zhí yán wǔ yì zhé xiāng zé nù

公等各宜务尽忠谠,匡救朕恶,终不以直言忤意,辄相责怒。

公等各宜务尽忠谠,匡救朕恶,终不以直言忤意,辄相责怒。

zhēn guàn sān nián tài zōng wèi sī kōng péi jì yuē bǐ yǒu shàng shū zòu shì tiáo shù shén duō zhèn zǒng zhān zhī wū bì chū rù guān shěng

贞观三年,太宗谓司空裴寂曰:“比有上书奏事,条数甚多,朕总粘之屋壁,出入观省。

贞观三年,太宗谓司空裴寂曰:“比有上书奏事,条数甚多,朕总粘之屋壁,出入观省。

suǒ yǐ zī zī bù juàn zhě yù jǐn chén xià zhī qíng

所以孜孜不倦者,欲尽臣下之情。

所以孜孜不倦者,欲尽臣下之情。

měi yī sī zhèng lǐ huò sān gēng fāng qǐn

每一思政理,或三更方寝。

每一思政理,或三更方寝。

yì wàng gōng bèi yòng xīn bù juàn yǐ fù zhèn huái yě

亦望公辈用心不倦,以副朕怀也。

亦望公辈用心不倦,以副朕怀也。

zhēn guàn wǔ nián tài zōng wèi fáng xuán líng děng yuē zì gǔ dì wáng duō rèn qíng xǐ nù xǐ zé làn shǎng wú gōng nù zé làn shā wú zuì

贞观五年,太宗谓房玄龄等曰:“自古帝王多任情喜怒,喜则滥赏无功,怒则滥杀无罪。

贞观五年,太宗谓房玄龄等曰:“自古帝王多任情喜怒,喜则滥赏无功,怒则滥杀无罪。

shì yǐ tiān xià sāng luàn mò bù yóu cǐ

是以天下丧乱,莫不由此。

是以天下丧乱,莫不由此。

zhèn jīn sù yè wèi cháng bù yǐ cǐ wèi xīn héng yù gōng děng jìn qíng jí jiàn

朕今夙夜未尝不以此为心,恒欲公等尽情极谏。

朕今夙夜未尝不以此为心,恒欲公等尽情极谏。

gōng děng yì xū shòu rén jiàn yǔ qǐ de yǐ rén yán bù tóng jǐ yì biàn jí hù duǎn bù nà

公等亦须受人谏语,岂得以人言不同己意,便即护短不纳?

公等亦须受人谏语,岂得以人言不同己意,便即护短不纳?

ruò bù néng shòu jiàn ān néng jiàn rén

若不能受谏,安能谏人?

若不能受谏,安能谏人?

zhēn guàn liù nián

贞观六年,

贞观六年,

tài zōng yǐ yù shǐ dài fū wéi tǐng zhōng shū shì láng dù zhèng lún mì shū shǎo jiān yú shì nán zhù zuò láng yáo sī lián děng shàng fēng shì chēng zhǐ

太宗以御史大夫韦挺、中书侍郎杜正伦、秘书少监虞世南、著作郎姚思廉等上封事称旨,

太宗以御史大夫韦挺、中书侍郎杜正伦、秘书少监虞世南、著作郎姚思廉等上封事称旨,

zhào ér wèi yuē zhèn lì guān zì gǔ rén chén lì zhōng zhī shì

召而谓曰:“朕历观自古人臣立忠之事,

召而谓曰:“朕历观自古人臣立忠之事,

ruò zhí míng zhǔ

若值明主,

若值明主,

pián yí jǐn chéng guī jiàn

便宜尽诚规谏,

便宜尽诚规谏,

zhì rú lóng páng bǐ gàn

至如龙逄、比干,

至如龙逄、比干,

bù miǎn nú lù

不免孥戮。

不免孥戮。

wèi jūn bù yì wéi chén jí nán

为君不易,为臣极难。

为君不易,为臣极难。

zhèn yòu wén lóng kě rǎo ér xún rán hóu xià yǒu nì lín

朕又闻龙可扰而驯,然喉下有逆鳞。

朕又闻龙可扰而驯,然喉下有逆鳞。

qīng děng suì bù bì fàn chù gè jìn fēng shì

卿等遂不避犯触,各进封事。

卿等遂不避犯触,各进封事。

cháng néng rú cǐ zhèn qǐ lǜ zōng shè zhī qīng bài

常能如此,朕岂虑宗社之倾败!

常能如此,朕岂虑宗社之倾败!

měi sī qīng děng cǐ yì bù néng zàn wàng gù shè yàn wéi lè

每思卿等此意,不能暂忘,故设宴为乐。

每思卿等此意,不能暂忘,故设宴为乐。

réng cì juàn yǒu chà

”仍赐绢有差。

”仍赐绢有差。

tài cháng qīng wéi tǐng cháng shàng shū chén dé shī tài zōng cì shū yuē suǒ shàng yì jiàn jí shì dǎng yán cí lǐ kě guān shén yǐ wéi wèi

太常卿韦挺尝上疏陈得失,太宗赐书曰:“所上意见,极是谠言,辞理可观,甚以为慰。

太常卿韦挺尝上疏陈得失,太宗赐书曰:“所上意见,极是谠言,辞理可观,甚以为慰。

xī qí jìng zhī nán yí wú yǒu shè gōu zhī zuì pú chéng zhī yì bó dī wèi zhǎn mèi zhī chóu ér xiǎo bái bù yǐ wèi yí zhòng ěr dài zhī ruò jiù

昔齐境之难,夷吾有射钩之罪,蒲城之役,勃鞮为斩袂之仇,而小白不以为疑,重耳待之若旧。

昔齐境之难,夷吾有射钩之罪,蒲城之役,勃鞮为斩袂之仇,而小白不以为疑,重耳待之若旧。

qǐ fēi gè fèi fēi zhǔ zhì zài wú èr

岂非各吠非主,志在无二。

岂非各吠非主,志在无二。

qīng zhī shēn chéng jiàn yú sī yǐ

卿之深诚,见于斯矣。

卿之深诚,见于斯矣。

ruò néng kè quán cǐ jié zé yǒng bǎo lìng míng

若能克全此节,则永保令名。

若能克全此节,则永保令名。

rú qí dài zhī kě bù xī yě

如其怠之,可不惜也。

如其怠之,可不惜也。

miǎn lì zhōng shǐ chuí fàn jiāng lái dāng shǐ hòu zhī shì jīn yì yóu jīn zhī shì gǔ bù yì měi hu

勉励终始,垂范将来,当使后之视今,亦犹今之视古,不亦美乎?

勉励终始,垂范将来,当使后之视今,亦犹今之视古,不亦美乎?

zhèn bǐ bù wén qí guò wèi dǔ qí quē lài jié zhōng kěn shù jìn jiā yán yòng wò zhèn huái yī hé kě dào

朕比不闻其过,未睹其阙,赖竭忠恳,数进嘉言,用沃朕怀,一何可道!

朕比不闻其过,未睹其阙,赖竭忠恳,数进嘉言,用沃朕怀,一何可道!

zhēn guàn bā nián tài zōng wèi shì chén yuē zhèn měi xián jū jìng zuò zé zì nèi xǐng héng kǒng shàng bù chēng tiān xīn xià wèi bǎi xìng suǒ yuàn

贞观八年,太宗谓侍臣曰:“朕每闲居静坐,则自内省,恒恐上不称天心,下为百姓所怨。

贞观八年,太宗谓侍臣曰:“朕每闲居静坐,则自内省,恒恐上不称天心,下为百姓所怨。

dàn sī zhèng rén kuāng jiàn yù lìng ěr mù wài tōng xià wú yuàn zhì

但思正人匡谏,欲令耳目外通,下无怨滞。

但思正人匡谏,欲令耳目外通,下无怨滞。

yòu bǐ jiàn rén lái zòu shì zhě duō yǒu bù shè yán yǔ zhì shī cì dì

又比见人来奏事者,多有怖慑,言语致失次第。

又比见人来奏事者,多有怖慑,言语致失次第。

xún cháng zòu shì qíng yóu rú cǐ kuàng yù jiàn zhèng bì dāng wèi fàn nì lín

寻常奏事,情犹如此,况欲谏诤,必当畏犯逆鳞。

寻常奏事,情犹如此,况欲谏诤,必当畏犯逆鳞。

suǒ yǐ měi yǒu jiàn zhě zòng bù hé zhèn xīn zhèn yì bù yǐ wèi wǔ

所以每有谏者,纵不合朕心,朕亦不以为忤。

所以每有谏者,纵不合朕心,朕亦不以为忤。

ruò jí tián zé shēn kǒng rén huái zhàn jù qǐ kěn gèng yán

若即嗔责,深恐人怀战惧,岂肯更言!

若即嗔责,深恐人怀战惧,岂肯更言!

zhēn guàn shí wǔ nián tài zōng wèn wèi zhēng yuē bǐ lái cháo chén dōu bù lùn shì hé yě

贞观十五年,太宗问魏征曰:“比来朝臣都不论事,何也?

贞观十五年,太宗问魏征曰:“比来朝臣都不论事,何也?

zhēng duì yuē bì xià xū xīn cǎi nà chéng yi yǒu yán zhě

”征对曰:“陛下虚心采纳,诚宜有言者。

”征对曰:“陛下虚心采纳,诚宜有言者。

rán gǔ rén yún wèi xìn ér jiàn zé yǐ wéi bàng jǐ

然古人云:‘未信而谏,则以为谤己;

然古人云:‘未信而谏,则以为谤己;

xìn ér bù jiàn zé wèi zhī shī lù

信而不谏,则谓之尸禄。

信而不谏,则谓之尸禄。

dàn rén zhī cái qì gè yǒu bù tóng nuò ruò zhī rén huái zhōng zhí ér bù néng yán

’但人之才器各有不同,懦弱之人,怀忠直而不能言;

’但人之才器各有不同,懦弱之人,怀忠直而不能言;

shū yuǎn zhī rén kǒng bù xìn ér bù dé yán

疏远之人,恐不信而不得言;

疏远之人,恐不信而不得言;

huái lù zhī rén lǜ bù biàn shēn ér bù gǎn yán

怀禄之人, 虑不便身而不敢言。

怀禄之人, 虑不便身而不敢言。

suǒ yǐ xiāng yǔ jiān mò fǔ yǎng guò rì

所以相与缄默,俯仰过日。

所以相与缄默,俯仰过日。

tài zōng yuē chéng rú qīng yán

”太宗曰:“诚如卿言。

”太宗曰:“诚如卿言。

zhèn měi sī zhī rén chén yù jiàn zhé jù sǐ wáng zhī huò yǔ fu fù dǐng huò mào bái rèn yì hé yì zāi

朕每思之,人臣欲谏,辄惧死亡之祸,与夫赴鼎镬、冒白刃,亦何异哉?

朕每思之,人臣欲谏,辄惧死亡之祸,与夫赴鼎镬、冒白刃,亦何异哉?

gù zhōng zhēn zhī chén fēi bù yù jié chéng

故忠贞之臣,非不欲竭诚。

故忠贞之臣,非不欲竭诚。

jié chéng zhě nǎi shì jí nán

竭诚者,乃是极难。

竭诚者,乃是极难。

suǒ yǐ yǔ bài chāng yán qǐ bù wèi cǐ yě

所以禹拜昌言,岂不为此也!

所以禹拜昌言,岂不为此也!

zhèn jīn kāi huái bào nà jiàn zhèng

朕今开怀抱,纳谏诤。

朕今开怀抱,纳谏诤。

qīng děng wú láo bù jù suì bù jí yán

卿等无劳怖惧,遂不极言。

卿等无劳怖惧,遂不极言。

zhēn guàn shí liù nián tài zōng wèi fáng xuán líng děng yuē zì zhī zhě míng xìn wéi nán yǐ

贞观十六年,太宗谓房玄龄等曰:“自知者明,信为难矣。

贞观十六年,太宗谓房玄龄等曰:“自知者明,信为难矣。

rú zhǔ wén zhī shì jì qiǎo zhī tú jiē zì wèi jǐ zhǎng tā rén bù jí

如属文之士,伎巧之徒,皆自谓己长,他人不及。

如属文之士,伎巧之徒,皆自谓己长,他人不及。

ruò míng gōng wén jiàng shāng lüè dǐ hē wú cí zhuō jī yú shì nǎi jiàn

若名工文匠,商略诋诃,芜词拙迹,于是乃见。

若名工文匠,商略诋诃,芜词拙迹,于是乃见。

yóu shì yán zhī rén jūn xū de kuāng jiàn zhī chén jǔ qí qiān guò

由是言之,人君须得匡谏之臣,举其愆过。

由是言之,人君须得匡谏之臣,举其愆过。

yī rì wàn jī yī rén tīng duàn suī fù yōu láo ān néng jìn shàn

一日万机,一人听断,虽复忧劳,安能尽善?

一日万机,一人听断,虽复忧劳,安能尽善?

cháng niàn wèi zhēng suí shì jiàn zhèng duō zhōng zhèn shī rú míng jìng jiàn xíng měi è bì jiàn

常念魏征随事谏正,多中朕失,如明镜鉴形,美恶必见。

常念魏征随事谏正,多中朕失,如明镜鉴形,美恶必见。

yīn jǔ shāng cì xuán líng děng shù rén xù zhī

”因举觞赐玄龄等数人勖之。

”因举觞赐玄龄等数人勖之。

zhēn guàn shí qī nián tài zōng wèn jiàn yì dài fū chǔ suì liáng yuē xī shùn zào qī qì yǔ diāo qí zǔ dāng shí jiàn zhě shí yǒu yú rén

贞观十七年,太宗问谏议大夫褚遂良曰:“昔舜造漆器,禹雕其俎,当时谏者十有余人。

贞观十七年,太宗问谏议大夫褚遂良曰:“昔舜造漆器,禹雕其俎,当时谏者十有余人。

shí qì zhī jiān hé xū kǔ jiàn

食器之间,何须苦谏?

食器之间,何须苦谏?

suì liáng duì yuē diāo zhuó hài nóng shì zuǎn zǔ shāng nǚ gōng

”遂良对曰:“雕琢害农事,纂组伤女工。

”遂良对曰:“雕琢害农事,纂组伤女工。

shǒu chuàng shē yín wēi wáng zhī jiàn

首创奢淫,危亡之渐。

首创奢淫,危亡之渐。

qī qì bù yǐ bì jīn wèi zhī

漆器不已,必金为之;

漆器不已,必金为之;

jīn qì bù yǐ bì yù wèi zhī

金器不已,必玉为之。

金器不已,必玉为之。

suǒ yǐ zhèng chén bì jiàn qí jiàn jí qí mǎn yíng wú suǒ fù jiàn

所以诤臣必谏其渐,及其满盈,无所复谏。

所以诤臣必谏其渐,及其满盈,无所复谏。

tài zōng yuē qīng yán shì yǐ

”太宗曰:“卿言是矣。

”太宗曰:“卿言是矣。

zhèn suǒ wéi shì ruò yǒu bù dàng huò zài qí jiàn huò yǐ jiāng zhōng jiē yi jìn jiàn

朕所为事,若有不当,或在其渐,或已将终,皆宜进谏。

朕所为事,若有不当,或在其渐,或已将终,皆宜进谏。

bǐ jiàn qián shǐ huò yǒu rén chén jiàn shì suì dá yún yè yǐ wèi zhī huò dào yè yǐ xǔ zhī jìng bù wéi tíng gǎi

比见前史,或有人臣谏事,遂答云‘业已为之’,或道‘业已许之’,竟不为停改。

比见前史,或有人臣谏事,遂答云‘业已为之’,或道‘业已许之’,竟不为停改。

cǐ zé wēi wáng zhī huò kě fǎn shǒu ér dài yě

此则危亡之祸,可反手而待也。

此则危亡之祸,可反手而待也。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →