水经注 · 郦道元 · Chapter 10 of 40

卷十

PinyinModern Translation
Size

zhuó zhāng shuǐ chū shàng dǎng cháng zǐ xiàn xi fā jiū shān zhāng shuǐ chū lù gǔ shān yǔ fā jiū lián lù ér zài nán

浊漳水出上党长子县西发鸠山,漳水出鹿谷山,与发鸠连麓而在南。

huái nán zǐ wèi zhī fā bāo shān gù yì míng hù xiàn yě

《淮南子》谓之发苞山,故异名互见也。

zuǒ zé yáng quán shuǐ zhù zhī yòu zé sǎn gài shuǐ rù yān

左则阳泉水注之,右则伞盖水入焉。

sān yuán tóng chū yī shān dàn yǐ nán běi wéi bié ěr

三源同出一山,但以南北为别耳。

dōng guò qí xiàn nán yòu dōng yáo shuǐ zì xī shān dōng běi liú jìng yáo miào běi yòu dōng jìng cháng zǐ xiàn gù chéng nán

东过其县南,又东,尧水自西山东北流,径尧庙北,又东径长子县故城南。

zhōu shǐ xīn jiǎ suǒ fēng yì yě

周史辛甲所封邑也。

chūn qiū xiāng gōng shí bā nián jìn rén zhí wèi xíng rén shí mǎi yú zhǎng zǐ jí shì xiàn yě

《春秋》襄公十八年,晋人执卫行人石买于长子,即是县也。

qín zhì shàng dǎng jùn zhì cǐ

秦置上党郡,治此。

qí shuǐ dōng běi liú rù zhāng shuǐ

其水东北流入漳水。

zhāng shuǐ dōng huì yú liáng shuǐ liáng shuǐ chū nán liáng shān běi liú jìng cháng zǐ xiàn gù chéng nán

漳水东会于梁水,梁水出南梁山,北流径长子县故城南。

zhú shū jì nián yuē liáng huì chéng wáng shí èr nián zhèng qǔ tún liú shàng zǐ niè

《竹书纪年》曰:梁惠成王十二年,郑取屯留、尚子、涅。

shàng zǐ jí zhǎng zǐ zhī yì míng yě

尚子,即长子之异名也。

liáng shuǐ yòu běi rù zhāng shuǐ

梁水又北入漳水。

qū cóng xiàn dōng běi liú táo shuǐ nán chū táo xiāng běi liú jìng zhǎng zǐ chéng dōng xi zhuǎn jìng qí chéng běi dōng zhù yú zhāng shuǐ

屈从县东北流,陶水南出陶乡,北流径长子城东,西转径其城北,东注于漳水。

yòu dōng guò hú guān xiàn běi yòu dōng běi guò tún liú xiàn nán zhāng shuǐ dōng jìng tún liú xiàn nán yòu qū jìng qí chéng dōng dōng běi liú yǒu jiàng shuǐ zhù zhī

又东过壶关县北,又东北过屯留县南,漳水东径屯留县南,又屈径其城东,东北流,有绛水注之。

shuǐ xī chū gǔ yuǎn xiàn dōng fā jiū zhī gǔ wèi zhī wèi làn shuǐ yě

水西出谷远县东发鸠之谷,谓之为滥水也。

dōng jìng tún liú xiàn gù chéng nán

东径屯留县故城南。

gù liú yù guó yě lù shì zhī shǔ

故留吁国也,潞氏之属。

chūn qiū xiāng gōng shí bā nián jìn rén zhí sūn kuǎi yú chún liú shì yě

《春秋》襄公十八年,晋人执孙蒯于纯留是也。

qí shuǐ dōng běi liú rù yú zhāng

其水东北流入于漳。

gù sāng qīn yún jiàng shuǐ chū tún liú xī nán dōng rù zhāng zhāng shuǐ yòu dōng dòng shuǐ zhù zhī shuǐ xī chū fā jiū shān dōng jìng yú wú xiàn gù chéng nán

故桑钦云:绛水出屯留西南,东入漳,漳水又东,冻水注之,水西出发鸠山,东径余吾县故城南。

hàn guāng wǔ jiàn wǔ liù nián fēng jǐng dān zi shàng wèi hòu guó

汉光武建武六年,封景丹子尚为侯国。

dòng shuǐ yòu dōng jìng tún liú xiàn gù chéng běi

冻水又东径屯留县故城北。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng yuán nián hán gòng hóu zhào chéng hóu qiān jìn huán gōng yú tún liú

《竹书纪年》,梁惠成王元年,韩共侯、赵成侯迁晋桓公于屯留。

shǐ jì zhào sù hóu duó jìn jūn duān shì ér xǐ jū zhī cǐ yǐ

《史记》,赵肃侯夺晋君端氏而徙居之此矣。

qí shuǐ yòu dōng liú zhù yú zhāng

其水又东流注于漳。

gù xǔ shèn yuē shuǐ chū fā jiū shān rù zhāng cóng shuǐ dōng shēng yě

故许慎曰:水出发鸠山入漳,从水,东声也。

zhāng shuǐ yòu dōng běi jìng hú guān xiàn gù chéng xi yòu qū jìng qí chéng běi

漳水又东北径壶关县故城西,又屈径其城北。

gù lí guó yě yǒu lí tíng xiàn yǒu hú kǒu guān gù yuē hú guān yǐ

故黎国也,有黎亭,县有壶口关,故曰壶关矣。

lǚ hòu yuán nián lì xiào huì hòu gōng zi wǔ wèi hòu guó

吕后元年,立孝惠后宫子武为侯国。

hàn yǒu hú guān sān lǎo gōng chéng xìng shàng shū sòng wèi tài zǐ jí sè rén yě

汉有壶关三老公乘兴上书讼卫太子,即色人也。

xiàn zài tún liú dōng bù dé xiān hú guān ér hòu tún liú yě

县在屯留东,不得先壶关而后屯留也。

zhāng shuǐ lì lù tái shān yǔ tóng dī shuǐ hé shuǐ chū tóng dī xiàn xī běi shí dèng shān dōng liú yǔ zhuān chí shuǐ hé shuǐ chū bā tè shān dōng běi liú rù tóng dī shuǐ

漳水历鹿台山与铜鞮水合,水出铜鞮县西北石瞪山,东流与专池水合,水出八特山,东北流入铜鞮水。

tóng dī shuǐ yòu dōng nán hé nǚ jiàn shuǐ shuǐ xī běi chū hǎo sōng shān dōng nán liú běi zé wěi chí shuǐ yǔ gōng zhǔ shuǐ hé ér yòu wǎng zhī

铜鞮水又东南合女谏水,水西北出好松山,东南流,北则苇池水与公主水合而右往之;

nán zé yú jiāo shuǐ yǔ huáng hòu shuǐ hé ér zuǒ rù yān

南则榆交水与皇后水合而左入焉。

luàn liú dōng nán zhù yú tóng dī shuǐ

乱流东南,注于铜鞮水。

tóng dī shuǐ yòu dōng jìng li xǐ mù mù qián yǒu bēi bēi shí pò suì gù lǐ shì yǐ tài hé yuán nián lì zhī

铜鞮水又东径李憙墓,墓前有碑,碑石破碎,故李氏以太和元年立之。

qí shuǐ yòu dōng jìng gù chéng běi

其水又东径故城北,

chéng zài shān fù zhī shàng

城在山阜之上,

xià lín xiù hè

下临岫壑,

dōng xi běi sān miàn

东、西、北三面,

zǔ mào èr lǐ

阻袤二里,

shì wèi zhī duàn liáng chéng

世谓之断梁城,

jí gù xiàn zhī shàng xī tíng yě

即故县之上虒亭也,

tóng dī shuǐ yòu dōng jìng tóng dī xiàn gù chéng běi

铜鞮水又东径铜鞮县故城北,

chéng zài shuǐ nán shān zhōng

城在水南山中,

jìn dài fū yáng shé chì tóng dī bó huá zhī yì yě

晋大夫羊舌赤铜鞮伯华之邑也。

hàn gāo zǔ pò hán wáng xìn yú cǐ xiàn

汉高祖破韩王信于此县。

tóng dī shuǐ yòu dōng nán liú jìng qǐng chéng xi jí xiàn zhī xià xī jù yě

铜鞮水又东南流径顷城西,即县之下虒聚也。

dì lǐ zhì yuē xiàn yǒu tǔ xī tíng xià xī jù zhě yě

《地理志》曰:县有土虒亭,下虒聚者也。

tóng dī shuǐ yòu nán jìng hú yì xi yòu dōng qū jìng qí chéng nán yòu dōng jìng xiāng yuán xiàn rù yú zhāng

铜鞮水又南径胡邑西,又东屈径其城南,又东径襄垣县,入于漳。

zhāng shuǐ yòu dōng běi liú jìng xiāng yuán xiàn gù chéng nán wáng mǎng zhī shàng dǎng tíng

漳水又东北流径襄垣县故城南,王莽之上党亭。

lù xiàn běi xiàn gù chì zhái lù zi guó yě

潞县北,县,故赤翟潞子国也。

qí xiāng fēng shū yǒu jùn cái ér bù yǐ mào dé jìn bó zōng shù qí wǔ zuì shǐ gǒu lín fù miè zhī

其相丰舒有俊才,而不以茂德,晋伯宗数其五罪,使苟林父灭之。

hǎn yīn yuē yǒu lù shuǐ wèi jì zhōu jìn jí zhāng shuǐ yě

阚骃曰:有潞水,为冀州浸,即漳水也。

yú àn yàn shū wáng měng yǔ mù róng píng xiāng yù yú lù chuān yě

余案《燕书》,王猛与慕容评相遇于潞川也。

píng zhàng gù shān quán zhōu shuǐ yǔ jūn rù juàn pǐ shuǐ èr shí wú tā dà chuān kě yǐ wèi jìn suǒ yǒu jù làng zhǎng tuān wéi zhāng shuǐ ěr

评障锢山泉,鬻水与军,入绢匹,水二石,无他大川,可以为浸,所有巨浪长湍,惟漳水耳。

gù shì rén yì wèi zhuó zhāng wèi lù shuǐ yǐ

故世人亦谓浊漳为潞水矣。

xiàn běi duì gù tái bì zhāng shuǐ jìng qí nán

县北对故台壁,漳水径其南。

běn lù zi suǒ lì yě shì míng zhī wèi tái bì

本潞子所立也,世名之为台壁。

mù róng chuí fá mù róng yǒng yú zhǎng zǐ jūn cì lù chuān yǒng lǜ jīng bīng jù zhàn zǔ hé zì gù chuí zhèn tái bì yī zhàn pò zhī jí shì chù yě

慕容垂伐慕容永于长子,军次潞川,永率精兵拒战,阻河自固,垂阵台壁,一战破之,即是处也。

zhāng shuǐ yú shì zuǒ hé huáng xū shuǐ kǒu shuǐ chū tái bì xi zhāng huì yán xià

漳水于是左合黄须水口,水出台壁西张讳岩下。

shì chuán yán chì zé tǔ lí bīng hài gù è qí biàn huà wú cháng héng yǐ shí fěn wū zhī lìng bái shì yǐ sú mù zhī wèi zhāng huì yán

世传岩赤则土罹兵害,故恶其变化无常,恒以石粉污之令白,是以俗目之为张讳岩。

qí shuǐ nán liú jìng tái bì xi yòu nán rù yú zhāng

其水南流,径台壁西,又南入于漳。

zhāng shuǐ yòu dōng běi lì wàng fū shān shān zhī nán yǒu shí rén rén yú shān shàng zhuàng yǒu huái yú yún biǎo yīn yǐ míng yān

漳水又东北历望夫山,山之南有石人仁于山上,状有怀于云表,因以名焉。

yǒu niè shuǐ xī chū fù zèng shān ér dōng liú yǔ xi tāng xī shuǐ hé shuǐ chū niè xiàn xī shān tāng gǔ wǔ quán jù huì

有涅水西出覆甑山,而东流与西汤溪水合,水出涅县西山汤谷,五泉俱会。

wèi zhī wǔ huì zhī quán jiāo dōng nán liú wèi zhī xi tāng shuǐ yòu dōng nán liú zhù niè shuǐ

谓之五会之泉,交东南流,谓之西汤水,又东南流注涅水。

niè shuǐ yòu dōng jìng niè xiàn gù chéng nán xiàn shì niè shuǐ yě

涅水又东径涅县故城南,县氏涅水也。

dōng yǔ bái jī shuǐ hé shuǐ chū xiàn zhī xī shān dōng jìng qí xiàn běi dōng nán liú rù niè shuǐ

东与白鸡水合,水出县之西山,东径其县北,东南流入涅水。

niè shuǐ yòu dōng nán wǔ xiāng shuǐ huì yān shuǐ yuán chū wǔ shān xī nán jìng wǔ xiāng xiàn gù chéng xi ér nán de qīng gǔ kǒu

涅水又东南,武乡水会焉,水源出武山西南,径武乡县故城西,而南得清谷口。

shuǐ yuán chū dōng běi cháng shān qīng gǔ xī nán yǔ bì běng bái bì èr shuǐ hé nán rù wǔ xiāng shuǐ yòu nán de huáng shuǐ kǒu huáng shuǐ sān yuán tóng zhù yī hè dōng nán liú yǔ yǐn shì shuǐ hé shuǐ yuán xī běi chū yǐn shì shān dōng nán zhù huáng shuǐ

水源出东北长山清谷,西南与鞸鞛、白壁二水合,南入武乡水,又南得黄水口,黄水三源,同注一壑,东南流与隐室水合,水源西北出隐室山,东南注黄水。

yòu dōng rù wǔ xiāng shuǐ

又东入武乡水。

wǔ xiāng shuǐ yòu dōng nán zhù yú niè shuǐ

武乡水又东南注于涅水。

niè shuǐ yòu dōng nán liú zhù yú zhāng shuǐ

涅水又东南流,注于樟水。

zhāng shuǐ yòu dōng jìng bō yáng chéng běi cāng gǔ shuǐ rù yān

漳水又东径磻阳城北,仓谷水入焉。

shuǐ chū lín lǜ xiàn zhī cāng gǔ xī dōng běi jìng lǔ bān mén xi

水出林虑县之仓谷溪,东北径鲁班门西。

shuāng quē áng cáng shí bì xiá jǔ zuǒ yòu jié shí xiū fáng chóng jī réng cún

双阙昂藏,石壁霞举,左右结石修防,崇基仍存。

běi jìng piān qiáo dōng jí lín lǜ zhī jiāo lǐng bào dú gù yě

北径偏桥东,即林虑之娇岭抱犊固也。

shí dèng xi bì zhì zhǒng xiū shàng wǔ lǐ yú dèng è lù zhōng duàn sì wǔ zhàng zhōng yǐ mù wèi piān qiáo liè de tōng xíng yì yán gù yǒu piān qiáo zhī míng yǐ

石隥西陛,陟踵修上五里余,隥崿路中断四五丈,中以木为偏桥,劣得通行,亦言故有偏桥之名矣。

zì shàng yóu xū pān luó men gé fāng nǎi zì jīn shān dǐng jí yǔ gǔn xuàn zhuì chù yě

自上犹须攀萝们葛,方乃自津,山顶,即庾衮眩坠处也。

cāng gǔ xī shuǐ yòu běi hé bái mù xī

仓谷溪水又北合白木溪。

xī shuǐ chū hú guān xiàn dōng bái mù chuān dōng jìng bǎi huì chéng běi gài tóng chóu chí bǎi qǐng zhī chēng yǐ

溪水出壶关县东白木川,东径百晦城北,盖同仇池百顷之称矣。

yòu dōng jìng lín lǜ xiàn zhī shí mén gǔ yòu zhù yú cāng xī shuǐ

又东径林虑县之石门谷,又注于仓溪水。

cāng xī shuǐ yòu běi jìng bō yáng chéng dōng ér běi liú zhù yú zhāng shuǐ

仓溪水又北径磻阳城东而北流,注于漳水。

zhāng shuǐ yòu dōng jìng gé gōng tíng běi ér dōng zhù yǐ

漳水又东径葛公亭北而东注矣。

yòu dōng guò wǔ ān xiàn zhāng shuǐ yú xiàn dōng qīng zhāng shuǐ zì shè xiàn dōng nán lái zhù zhī shì wèi jué rù zhī suǒ wéi jiāo zhāng kǒu yě

又东过武安县,漳水于县东,清漳水自涉县东南来注之,世谓决入之所为交漳口也。

yòu dōng chū shān guò qiū xiàn xi zhāng shuǐ yòu dōng jìng sān hù xiá wèi sān hù jīn

又东出山,过邺县西,漳水又东径三户峡为三户津。

zhāng yàn yuē sān hù dì míng yě zài liáng qī xī nán

张晏曰:三户,地名也,在梁期西南。

mèng kāng yuē jīn xiá míng yě zài qiū xi sì shí lǐ

孟康曰:津,峡名也,在邺西四十里。

yòu dōng hàn shuǐ zhù zhī shuǐ chū wǔ ān xiàn shān dōng nán liú jìng hàn chéng běi

又东,汗水注之,水出武安县山,东南流径汗城北。

xī xiàng yǔ yǔ pú jiāng jūn yīng bù jì zì sān hù pò zhāng hán yú shì shuǐ

昔项羽与蒲将军英布济自三户,破章邯于是水。

hàn shuǐ dōng zhù yú zhāng shuǐ

汗水东注于漳水。

zhāng shuǐ yòu dōng jìng wǔ chéng nán shì wèi zhī liáng qī chéng

漳水又往东流经武城南面,世人称为梁期城;

liáng qī zài qiū běi sú yì wèi zhī liǎng qī chéng jiē wèi fēi yě

梁期在邺北,俗亦渭之两期城,皆为非也。

sī mǎ biāo jùn guó zhì yuē qiū xiàn yǒu wǔ chéng wǔ chéng jí qī chéng yǐ

司马彪《郡国志》曰:邺县有武城,武城即期城矣。

zhāng shuǐ yòu dōng běi jìng xī mén bào cí qián

漳水又东北径西门豹祠前。

cí dōng cè yǒu bēi yǐn qǐ wèi zì cí táng dōng tóu shí zhù lè míng yuē zhào jiàn wǔ zhōng suǒ xiū yě

祠东侧有碑,隐起为字,祠堂东头石柱勒铭曰:赵建武中所修也。

wèi wén dì shù zhēng fù yuē xiàn xī mén zhī jiā jī hū yáo dì qí líng zì

魏文帝《述征赋》曰:羡西门之嘉迹,忽遥睇其灵字。

zhāng shuǐ yòu yǔ zhī shuǐ hé

漳水右与枝水合。

qí shuǐ shàng chéng zhāng shuǐ yú hán huì xi ér dōng bié yǔ hán shuǐ hé shuǐ fā yuán hán shān dōng běi jìng hán huì xiàn gù chéng xi běi zhù zhī shuǐ gù yuē hán huì yě

其水上承漳水于邯会西,而东别与邯水合,水发源邯山东北,径邯会县故城西,北注枝水,故曰邯会也。

zhāng yàn yuē zhāng shuǐ zhī bié zì chéng xī nán yǔ hán shān zhī shuǐ huì jīn chéng páng yóu yǒu gōu qú cún yān

张晏曰:漳水之别,自城西南与邯山之水会,今城旁犹有沟渠存焉。

hàn wǔ dì yuán shuò èr nián fēng zhào jìng sù wáng zǐ liú rén wèi hòu guó

汉武帝元朔二年,封赵敬肃王子刘仁为侯国。

qí shuǐ yòu dōng běi rù yú zhāng

其水又东北入于漳。

xī wèi wén hóu yǐ xī mén bào wèi qiū lìng yě yǐn zhāng yǐ gài qiū mín lài qí yòng

昔魏文侯以西门豹为邺令也,引漳以溉邺,民赖其用。

qí hòu zhì wèi xiāng wáng yǐ shǐ qǐ wèi qiū lìng yòu yàn zhāng shuǐ yǐ guàn qiū tián xián chéng wò rǎng bǎi xìng gē zhī

其后至魏襄王,以史起为邺令,又堰漳水以灌邺田,咸成沃壤,百姓歌之。

wèi wǔ wáng yòu yè zhāng shuǐ huí liú dōng zhù hào tiān jǐng yàn

魏武王又堨漳水,回流东注,号天井堰。

èr shí lǐ zhōng zuò shí èr dèng dèng xiāng qù sān bǎi bù lìng hù xiāng guàn zhù yī yuán fēn wéi shí èr liú jiē xuán shuǐ mén

二十里中,作十二墱,墱相去三百步,令互相灌注,一源分为十二流,皆悬水门。

lù shì yè zhōng jì yún shuǐ suǒ gài zhī chù míng yuē yàn líng zé

陆氏《邺中记》云:水所溉之处,名曰堰陵泽。

gù zuǒ sī zhī fù wèi dū wèi dèng liú shí èr tóng yuán yì kǒu zhě yě

故左思之赋魏都,谓墱流十二,同源异口者也。

hún wǔ zhī gōng qiū yě yǐn zhāng shuǐ yǐ wéi zhī

魂武之攻邺也,引漳水以围之。

xiàn dì chūn qiū yuē sī kōng qiū chéng wéi zhōu sì shí lǐ chū qiǎn ér xiá rú huò kě yuè shěn pèi bù chū zhēng lì wàng ér xiào zhī sī kōng yī yè zēng xiū guǎng shēn èr zhàng yǐn zhāng shuǐ yǐ zhù zhī suì bá qiū

《献帝春秋》曰:司空邺城围周四十里,初浅而狭,如或可越,审配不出争利,望而笑之,司空一夜增修,广深二丈,引漳水以注之,遂拔邺。

běn qí huán gōng suǒ zhì yě gù guǎn zǐ yuē zhù wǔ lù zhōng mù qiū yǐ wèi zhū xià yě

本齐桓公所置也,故《管子》曰:筑五鹿、中牟、邺,以卫诸夏也。

hòu shǔ jìn wèi wén hóu qī nián shǐ fēng cǐ dì gù yuē wèi yě

后属晋,魏文侯七年,始封此地,故曰魏也。

hàn gāo dì shí èr nián zhì wèi jùn zhì qiū xiàn wáng mǎng gēng míng wèi chéng

汉高帝十二年,置魏郡,治邺县,王莽更名魏城。

hòu fēn wèi jùn zhì dōng xī bù dū wèi gù yuē sān wèi

后分魏郡,置东、西部都尉,故曰三魏。

wèi wǔ yòu yǐ jùn guó zhī jiù yǐn zhāng liú zì chéng xī dōng rù jìng tóng què tái xià fú liú rù chéng dōng zhù wèi zhī zhǎng míng gōu yě

魏武又以郡国之旧,引漳流自城西东入,径铜雀台下,伏流入城东注,谓之长明沟也。

qú shuǐ yòu nán jìng zhǐ chē mén xià

渠水又南径止车门下。

wèi wǔ fēng yú qiū wèi běi gōng fù yǒu wén chāng diàn

魏武封于邺为北宫,富有文昌殿。

gōu shuǐ nán běi jiā dào zhī liú yǐn guàn suǒ zài tōng gài dōng chū shí dòu yàn xià zhù zhī huáng shuǐ

沟水南北夹道,枝流引灌,所在通溉,东出石窦堰下,注之隍水。

gù wèi wǔ dēng tái fù yuē yǐn zhǎng míng guàn jiē lǐ

故魏武《登台赋》曰:引长明,灌街里。

wèi cǐ qú yě

谓此渠也。

shí shì yú wén chāng gù diàn chù zào dōng xi tài wǔ èr diàn yú jì běi gǔ chéng zhī shān cǎi wén shí wèi jī yī jī xià wǔ bǎi wǔ zhí sù wèi

石氏于文昌故殿处,造东、西太武二殿于济北谷城之山,采文石为基,一基下五百武直宿卫。

qū zhù diē wǎ xī zhù tóng wèi zhī jīn qī tú shì yān

屈柱跌瓦,悉铸铜为之,金漆图饰焉。

yòu xǐ cháng ān luò yáng tóng rén zhì zhū gōng qián yǐ huá guó yě

又徙长安、洛阳铜人,置诸宫前,以华国也。

chéng zhī xī běi yǒu sān tái jiē yīn chéng wèi zhī jī wēi rán chóng jǔ qí gāo ruò shān jiàn ān shí wǔ nián wèi wǔ suǒ qǐ píng tǎn lüè jìn

城之西北有三台,皆因城为之基,巍然崇举,其高若山,建安十五年魏武所起,平坦略尽。

chūn qiū gǔ de yún kuí qiū dì míng jīn qiū xi sān tái shì yě

《春秋古地》云:葵丘,地名,今邺西三台是也。

wèi tái yǐ píng huò gèng yǒu jiàn yì suǒ wèi xiáng zhōng yuē tóng què tái gāo shí zhàng yǒu wū bǎi yī jiān tái chéng mìng zhū zǐ dēng zhī bìng shǐ wèi fù

谓台已平,或更有见,意所未详、中曰铜雀台,高十丈,有屋百一间,台成,命诸子登之,并使为赋。

chén sī wáng xià bǐ chéng zhāng měi jié dāng shí

陈思王下笔成章,美捷当时。

yì wèi wǔ wàng fèng cháng wáng shū zhì zhī chù yě xī yán cái yǔ qí shǔ gōng yè mén xiū wén biàn chē mǎ wèi zhì biàn jiāng gōng shǔ bù zhì gōng mén tài zǔ zài tóng què tái wàng jiàn zhī yuē bǐ lái zhě bì wáng shū zhì yě

亦魏武望奉常王叔治之处也,昔严才与其属攻掖门,修闻变,车马未至,便将宫属步至宫门,太祖在铜雀台望见之曰:彼来者必王叔治也。

xiàng guó zhōng yáo yuē jiù jīng chéng yǒu biàn jiǔ qīng gè jū qí fǔ qīng hé lái yě

相国钟繇曰:旧京城有变,九卿各居其府,卿何来也?

xiū yuē shí qí lù yān bì qí nán jū fǔ suī jiù fēi fù nàn zhī yì

修曰:食其禄,焉避其难,居府虽旧,非赴难之义。

shí rén yǐ wéi měi tán yǐ

时人以为美谈矣。

shí hǔ gèng zēng èr zhàng lì yī wū lián dòng jiē cuī mí fù qí shàng pán huí gé zhī míng yuē mìng zi kū

石虎更增二丈,立一屋,连栋接榱,弥覆其上,盘回隔之,名曰命子窟。

yòu yú wū shàng qǐ wǔ céng lǒu gāo shí wǔ zhàng qù de èr shí qī zhàng yòu zuò tóng què yú lóu diān shū yì ruò fēi

又于屋上起五层搂,高十五丈,去地二十七丈,又作铜雀于楼巅,舒翼若飞。

nán zé jīn hǔ tái gāo bā zhàng yǒu wū bǎi jiǔ jiān

南则金虎台,高八丈,有屋百九间。

běi yuē bīng jǐng tái yì gāo bā zhàng yǒu wū bǎi sì shí wǔ jiān shàng yǒu bīng shì shì yǒu shù jǐng jǐng shēn shí wǔ zhàng cáng bīng jí shí mò yān

北曰冰井台,亦高八丈,有屋百四十五间,上有冰室,室有数井,井深十五丈,藏冰及石墨焉。

shí mò kě shū yòu rán zhī nán jǐn yì wèi zhī shí tàn

石墨可书,又然之难尽,亦谓之石炭。

yòu yǒu sù jiào jí yán jiào yǐ bèi bù yú

又有粟窖及盐窖,以备不虞。

jīn jiào shàng yóu yǒu shí míng cún yān

今窖上犹有石铭存焉。

zuǒ sī wèi dū fù yuē sān tái liè zhì ér zhēng róng zhě yě

左思《魏都赋》曰三台列峙而峥嵘者也。

chéng yǒu qī mén nán yuē fèng yáng mén zhōng yuē zhōng yáng mén cì yuē guǎng yáng mén dōng yuē jiàn chūn mén běi yuē guǎng dé mén cì yuē jiù mén xi yuē jīn míng mén yī yuē bái mén

城有七门,南曰凤阳门,中曰中阳门,次曰广阳门,东曰建春门,北曰广德门,次曰厩门,西曰金明门,一曰白门。

fèng yáng mén sān tái dòng kāi gāo sān shí wǔ zhàng shí shì zuò céng guān jià qí shàng zhì tóng fèng tóu gāo yī zhàng liù chǐ

凤阳门三台洞开,高三十五丈,石氏作层观架其上,置铜凤,头高一丈六尺。

dōng chéng shàng shí shì lì dōng míng guān guān shàng jiā jīn bó shān wèi zhī gé tiān

东城上,石氏立东明观,观上加金博山,谓之骼天。

běi chéng shàng yǒu qí dòu lóu chāo chū qún xiè gū gāo tè lì

北城上有齐斗楼,超出群榭,孤高特立。

qí chéng dōng xī qī lǐ nán běi wǔ lǐ shì biǎo yǐ zhuān bǎi bù yī lóu fán zhū gōng diàn mén tái yú zhì jiē jiā guān xiè

其城东西七里,南北五里,饰表以砖,百步一楼,凡诸宫殿,门台、隅雉,皆加观榭。

céng méng fǎn yǔ fēi yán fú yún tú yǐ dān qīng sè yǐ qīng sù

层甍反宇,飞檐拂云,图以丹青,色以轻素。

dāng qí quán shèng zhī shí qù qiū liù qī shí lǐ yuǎn wàng tiáo tíng wēi ruò xiān jū

当其全盛之时,去邺六七十里,远望苕亭,巍若仙居。

wèi yīn hàn zuò fù dōu luò yáng yǐ qiáo wèi xiān rén běn guó xǔ chāng wèi hàn zhī suǒ jū cháng ān wèi xī jīng zhī yí jì qiū wèi wáng yè zhī běn jī gù hào wǔ dōu yě

魏因汉祚,复都洛阳,以谯为先人本国,许昌为汉之所居,长安为西京之遗迹,邺为王业之本基,故号五都也。

jīn xiāng zhōu cì shǐ jí wèi jùn zhì

今相州刺史及魏郡治。

zhāng shuǐ zì xī mén bào cí běi jìng zhào yuè mǎ tái xī jī gāo wǔ zhàng liè guān qí shàng shí hǔ měi jiǎng wǔ yú qí xià shēng guān yǐ wàng zhī hǔ zì tái shàng fàng míng dí zhī shǐ yǐ wéi chē qí chū rù zhī jié yǐ

漳水自西门豹祠北径赵阅马台西,基高五丈,列观其上,石虎每讲武于其下,升观以望之,虎自台上放鸣镝之矢,以为车骑出入之节矣。

zhāng shuǐ yòu běi jìng jì mò xi

漳水又北径祭陌西。

zhàn guó zhī shì sú wū wèi hé bó qǔ fù jì yú cǐ mò

战国之世,俗巫为河伯取妇,祭于此陌。

wèi wén hóu shí xī mén bào wèi qiū lìng yuē zhū sān lǎo yuē wèi hé bó qǔ fù xìng lái gào zhī wú yù sòng nǚ

魏文侯时,西门豹为邺令,约诸三老曰:为河伯娶妇,幸来告知,吾欲送女。

jiē yuē nuò

皆曰:诺。

zhì shí sān lǎo tíng yuàn fù liǎn bǎi xìng qǔ qián bǎi wàn wū xí xíng lǐ zhōng yǒu hǎo nǚ zhě zhù dāng wèi hé bó fù yǐ qián sān wàn pìn nǚ mù yù zhī fěn rú jià zhuàng

至时,三老、廷掾,赋敛百姓,取钱百万,巫觋行里中,有好女者,祝当为河伯妇,以钱三万聘女,沐浴脂粉如嫁状。

bào wǎng huì zhī sān lǎo wū yuàn yǔ mín xián jí fù guān

豹往会之,三老、巫、掾与民咸集赴观。

wū yù nián qī shí cóng shí nǚ dì zǐ

巫妪年七十,从十女弟子。

bào hū fù shì zhī yǐ wéi fēi miào lìng wū yù rù bào hé bó tóu wū yú hé zhōng

豹呼妇视之,以为非妙,令巫妪入报河伯,投巫于河中。

yǒu qǐng yuē hé jiǔ yě yòu lìng sān dì zǐ jí sān lǎo rù bái bìng tóu yú hé

有顷曰:何久也,又令三弟子及三老入白,并投于河。

bào qìng shé yuē sān lǎo bù lái nài hé

豹磬折曰:三老不来,奈何?

fù yù shǐ tíng yuàn háo zhǎng qù zhī jiē kòu tóu liú xiě qǐ bù wéi hé bó qǔ fù

复欲使廷掾、豪长趣之,皆叩头流血,乞不为河伯取妇。

yín sì suī duàn de liú jì mò zhī chēng yān

淫祀虽断,地留祭陌之称焉。

yòu mù róng jùn tóu shí hǔ shī chù yě

又慕容俊投石虎尸处也。

tián róng yǐ wéi zǐ mò yě

田融以为紫陌也。

zhào jiàn wǔ shí yī nián zào zǐ mò fú qiáo yú shuǐ shàng wèi fó tú chéng xiān zào shēng mù yú zǐ mò jiàn wǔ shí wǔ nián zú shí èr yuè zàng yān jí cǐ chù yě

赵建武十一年,造紫陌浮桥于水上,为佛图澄先造生墓于紫陌,建武十五年卒,十二月葬焉,即此处也。

zhāng shuǐ yòu duì zhào shì lín zhāng gōng

漳水又对赵氏临漳宫。

gōng zài sāng zǐ yuàn duō sāng mù gù yuàn yǒu qí míng

宫在桑梓苑,多桑木,故苑有其名。

sān yuè sān rì jí shǐ cán zhī yuè hǔ shuài huáng hòu jí fū rén cǎi sāng yú cǐ

三月三日及始蚕之月,虎帅皇后及夫人采桑于此。

jīn de yǒu yí sāng táng wú chǐ zhì yǐ

今地有遗桑,塘无尺雉矣。

zhāng shuǐ yòu běi fǔ shuǐ rù yān

漳水又北,滏水入焉。

zhāng shuǐ yòu dōng jìng liáng qī chéng nán

漳水又东径梁期城南。

dì lǐ fēng sú jì yuē qiū běi wǔ shí lǐ yǒu liáng qī chéng gù xiàn yě

《地理风俗记》曰:邺北五十里有梁期城,故县也。

hàn wǔ dì yuán dǐng wǔ nián fēng rèn pò hú wéi hòu guó

汉武帝元鼎五年,封任破胡为侯国。

jìn huì dì yǒng xīng yuán nián piào qí wáng jùn qiǎn wū wán kě mò jìng zhì liáng qī hòu jì dào qiū chéng dū wáng yǐng qiǎn jiàng jūn shí chāo tǎo mò wèi mò suǒ bài yú cǐ yě

晋惠帝永兴元年,骠骑王浚遣乌丸渴末径至梁期,候骑到邺,成都王颖遣将军石超讨末,为末所败于此也。

yòu jìng píng yáng chéng běi

又径平阳城北。

zhú shū jì nián yuē liáng huì chéng wáng yuán nián qiū shī bài hán dān shī yú píng yáng zhě yě

《竹书纪年》:梁惠成王元年把这里封给孝惠帝后宫所生的儿子刘武,立为侯国。

sī mǎ biāo jùn guó zhì yuē qiū yǒu píng yáng chéng

司马彪《郡国志》曰:邺有平阳城。

jí cǐ de yě

即此地也。

yòu dōng guò liè rù xiàn nán zhāng shuǐ yòu dōng yòu jìng chì qiū xiàn běi jí péi xiàn gù chéng nán

又东过列入县南,漳水又东,右径斥丘县北,即裴县故城南。

wáng mǎng gēng míng zhī yuē jí shì yě

王莽更名之曰即是也。

dì lǐ fēng sú jì yuē liè rù xiàn xī nán liù shí lǐ yǒu jí péi chéng gù xiàn yě

《地理风俗记》曰:列入县西南六十里有即裴城,故县也。

zhāng shuǐ yòu dōng běi jìng liè rù xiàn gù chéng nán wáng mǎng gēng míng zhī wèi liè zhì yě

漳水又东北径列入县故城南,王莽更名之为列治也。

zhú shū jì nián yuē

《竹书纪年》曰;

liáng huì chéng wáng bā nián huì chéng wáng fá hán dān qǔ liè rù zhě yě

梁惠成王八年,惠成王伐邯郸取列入者也。

yú xiàn yòu hé bái qú gù dú bái qú shuǐ chū wèi jùn wǔ ān xiàn qīn kǒu shān dōng nán liú jìng hán dān xiàn nán yòu dōng yǔ jū jiàn shuǐ hé

于县右合白渠故渎,白渠水出魏郡武安县钦口山,东南流径邯郸县南,又东与拘涧水合。

shuǐ dǎo yuán wǔ shǐ dōng shān bái qú běi sú yóu wèi shì shuǐ wèi jū hé yě

水导源武始东山白渠,北俗犹谓是水为拘河也。

jū jiàn shuǐ yòu dōng yòu yǒu niú shǒu shuǐ rù yān shuǐ chū hán dān xiàn xi dǔ shān dōng liú fēn wéi èr shuǐ hóng tuān shuāng shì chéng yìng liǎng chuān

拘涧水又东,又有牛首水入焉,水出邯郸县西堵山,东流分为二水,洪湍双逝,澄映两川。

hàn jǐng dì shí qī guó bèi nì mìng qǔ zhōu hóu lì jì gōng zhào wéi hán dān xiāng hàn qī yuè yǐn niú shǒu jū shuǐ guàn chéng chéng huài wáng zì shā qí shuǐ dōng rù hán dān chéng jìng wēn míng diàn nán

汉景帝时,七国悖逆,命曲周侯郦寄攻赵,围邯郸,相捍七月,引牛首拘水灌城,城坏,王自杀,其水东入邯郸城,径温明殿南。

hàn shì zǔ qín wáng láng xìng hán dān zhòu wò chǔ yě

汉世祖擒王郎、幸邯郸昼卧处也。

qí shuǐ yòu dōng jìng cóng tái nán

其水又东径丛台南。

liù guó shí zhào wáng zhī tái yě

六国时,赵王之台也。

jùn guó zhì yuē hán dān yǒu cóng tái

《郡国志》曰:邯郸有丛台。

gù liú shào zhào dōu fù yuē jié yún gé yú nán yǔ lì cóng tái yú shǎo yáng zhě yě

故刘劭《赵都赋》曰:结云阁于南宇,立丛台于少阳者也。

jīn yí jī jiù yōng shàng zài

今遗基旧墉尚在。

qí shuǐ yòu dōng lì hán dān fù zhāng yàn suǒ wèi hán shān zài dōng chéng xià zhě yě

其水又东历邯郸阜,张晏所谓邯山在东城下者也。

yuē dān jǐn yě chéng guō cóng yì gù jiā yì hán dān zhī míng gài zhǐ cǐ yǐ lì chēng yǐ

曰单,尽也,城郭从邑,故加邑,邯郸之名,盖指此以立称矣。

gù zhào jùn zhì yě cháng shā qí jiù chuán chēng huán jiè wèi zhào jùn tài shǒu cháng yǒu yí náng sù yú lù zhě xíng rén guà náng sù yú shù mò gǎn qǔ zhī jí yú shì chù yě

故赵郡治也,《长沙耆旧传》称,桓楷为赵郡太守,尝有遗囊粟于路者,行人挂囊粟于树,莫敢取之,即于是处也。

qí shuǐ yòu dōng liú chū chéng yòu hé chéng yī chuān yě

其水又东流出城,又合成一川也。

yòu dōng chéng ér wèi zhǔ zhǔ shuǐ dōng nán liú zhù jū jiàn shuǐ yòu dōng rù bái qú yòu dōng gù dú chū yān

又东,澄而为渚,渚水东南流,注拘涧水,又东入白渠,又东,故渎出焉。

yī shuǐ dōng wèi zé zhǔ qǔ liáng xiàn zhī jī zé yě

一水东为泽渚,曲梁县之鸡泽也。

guó yǔ suǒ wèi jī qiū yǐ

《国语》所谓鸡丘矣。

dōng běi tōng chéng hú bái qú gù dú nán chū suǒ zài zhī fēn yòu chū jí hán gōu yě

东北通澄湖,白渠故渎南出所在,枝分右出,即邯沟也。

lì hán gōu xiàn gù chéng dōng gài yīn gōu yǐ shì xiàn yě

历邯沟县故城东,盖因沟以氏县也。

dì lǐ fēng sú jì yuē jí péi chéng xī běi èr shí lǐ yǒu hán gōu chéng gù xiàn yě

《地理风俗记》曰:即裴城,西北二十里有邯沟城,故县也。

yòu dōng jìng féi xiāng xiàn gù chéng běi

又东径肥乡县故城北。

zhú shū jì nián yuē liáng huì chéng wáng bā nián fá hán dān qǔ féi zhě yě

《竹书纪年》曰:梁惠成王八年,伐邯郸取肥者也。

jìn shū dì dào jì yuē tài kāng zhōng lì yǐ lì guǎng píng yě

《晋书地道记》曰:太康中,立以隶广平也。

qú dào jiāo jìng hù xiāng chán mó yǔ bái qú tóng guī jìng liè rén yòu huì zhāng jīn jīn wú shuǐ

渠道交径,互相缠魔,与白渠同归,径列人右会漳津,今无水。

dì lǐ zhì yuē bái qú dōng zhì liè rén rù zhāng shì yě

《地理志》曰:白渠东至列人入漳是也。

yòu dōng běi guò chì zhāng xiàn nán yīng shào yuē qí guó chì lǔ gù yuē chì zhāng

又东北过斥漳县南,应劭曰:其国斥卤,故曰斥漳。

hàn xiàn dì jiàn ān shí bā nián wèi tài zǔ záo qú yǐn zhāng shuǐ dōng rù qīng huán yǐ tōng hé cáo míng yuē lì cáo qú

汉献帝建安十八年,魏太祖凿渠,引漳水东入清洹以通河漕,名曰利漕渠。

zhāng jīn gù dú shuǐ duàn jiù xī dōng běi chū juān liú mì zhù ér yǐ

漳津故渎水断,旧溪东北出,涓流濗注而已。

shàng shū suǒ wèi tán huái dǐ jì zhì yú héng zhāng zhě yě

《尚书》所谓覃怀底绩,至于衡漳者也。

kǒng ān guó yuē héng héng yě yán zhāng shuǐ héng liú yě

孔安国曰:衡,横也,言漳水横流也。

yòu dōng běi jìng píng ēn xiàn gù chéng xi

又东北径平恩县故城西。

yīng shào yuē xiàn gù guǎn táo zhī bié xiāng hàn xuān dì dì jié sān nián zhì yǐ fēng hòu fù xǔ bó wèi hòu guó wáng mǎng gèng yuē yán píng yě

应劭曰:县,故馆陶之别乡,汉宣帝地节三年置,以封后父许伯为侯国,王莽更曰延平也。

yòu dōng běi guò qǔ zhōu xiàn dōng yòu dōng běi guò jù lù xiàn dōng héng zhāng gù dú dōng běi jìng nán qǔ xiàn gù chéng xi

又东北过曲周县东,又东北过巨鹿县东,衡漳故渎东北径南曲县故城西。

dì lǐ zhì guǎng píng yǒu nán qǔ xiàn

按《地理志》,广平有南曲县。

yīng shào yuē píng ēn xiàn běi sì shí lǐ yǒu nán qǔ tíng gù xiàn yě

应劭曰:平恩县北四十里有南曲亭,故县也。

yòu jìng qǔ zhōu xiàn gù chéng dōng

又径曲周县故城东。

dì lǐ zhì yuē hàn wǔ dì jiàn yuán sì nián zhì wáng mǎng gēng míng zhí zhōu

《地理志》曰:汉武帝建元四年置,王莽更名直周。

yú àn shǐ jì dà jiàng jūn lì shāng yǐ gāo zǔ liù nián fēng qǔ zhōu xiàn wèi hòu guó yòu kǎo hàn shū tóng

余按《史记》,大将军郦商以高祖六年封曲周县为侯国,又考《汉书》同。

shì zhī qǔ zhōu jiù xiàn fēi shǐ xiào wǔ

是知曲周旧县,非始孝武。

xiào fù jì zhōu rén zài xiàn shì bǔ lǚ shù shí nián rén qí qí bù lǎo qiú qí shù ér bù néng de yě

啸父冀州人,在县市补履数十年,人奇其不老,求其术而不能得也。

héng zhāng yòu běi jìng jù qiáo dǐ gé xi jiù yǒu dà liáng héng shuǐ gù yǒu jù qiáo zhī chēng

衡漳又北径巨桥邸阁西,旧有大梁横水,故有巨桥之称。

xī wǔ wáng fá zhòu fā jù qiáo zhī sù yǐ zhèn yīn zhī jī mín

昔武王伐纣,发巨桥之粟,以赈殷之饥民。

fú qián yuē jù qiáo cāng míng

服虔曰:巨桥,仓名。

xǔ shèn yuē jù lù shuǐ zhī dà qiáo yě

许慎曰:巨鹿水之大桥也。

jīn lín cè shuǐ méi zuǒ yòu fāng yī èr lǐ zhōng zhuàng ruò qiū xū gài yí dùn gù jiào chù yě

今临侧水湄,左右方一二里中,状若丘墟,盖遗囤故窖处也。

héng shuǐ yòu běi jìng jù lù xiàn gù chéng dōng

衡水又北径巨鹿县故城东。

yīng shào yuē lù zhě lín zhī dà zhě yě

应劭曰:鹿者,林之大者也。

shàng shū yuē yáo jiāng chán shùn nà zhī dà lù zhī yě liè fēng léi yǔ bù mí zhì zhī yǐ zhāo huá zhī yù

《尚书》曰:尧将禅舜,纳之大麓之野,烈风雷雨不迷,致之以昭华之玉。

ér xiàn qǔ mù yān lù wēn shū xiàn zhī dōng lǐ rén fù wèi lǐ jiān mén shǐ wēn shū mù yáng zé zhōng qǔ pú dié yòng xiě shū jí cǐ zé yě

而县取目焉,路温舒,县之东里人,父为里监门,使温舒牧羊泽中,取蒲牒用写书,即此泽也。

jù lù jùn zhì

巨鹿郡治。

qín shǐ huáng èr shí wǔ nián miè zhào yǐ wéi jù lù jùn

秦始皇二十五年灭赵以为巨鹿郡。

hàn jǐng dì zhōng yuán nián wèi guǎng píng jùn wǔ dì zhēng hé èr nián yǐ fēng zhào jìng sù wáng zǐ wèi píng yú guó

汉景帝中元年,为广平郡,武帝征和二年,以封赵敬肃王子为平于国。

shì zǔ zhōng xīng gèng wéi jù lù yě

世祖中兴,更为巨鹿也。

zhèng xuán zhù shàng shū yǐn de shuō yún dà hé dōng běi liú guò jiàng shuǐ qiān lǐ zhì dà lù wéi dì fù rú zhì zhī yán dà lù zài jù lù

郑玄注《尚书》引《地说》云:大河东北流,过绛水千里,至大陆为地腹,如《志》之言大陆在巨鹿。

dì lǐ zhì yuē shuǐ zài ān píng xìn dōu jù lù

《地理志》曰:水在安平信都巨鹿。

yǔ xìn dōu xiāng qù bù róng cǐ shù yě

与信都相去不容此数也。

shuǐ tǔ zhī míng biàn yì shì shī qí chù jiàn jiàng shuǐ zé yǐ wéi jiàng shuǐ gù yī ér fèi dú huò zuò jiàng zì fēi yě

水土之名变易,世失其处,见降水则以为绛水,故依而废渎,或作绛字,非也。

jīn hé nèi gòng běi shān qí shuǐ chū yān dōng zhì wèi jùn lí yáng rù hé jìn suǒ wèi jiàng shuǐ yě

今河内共北山,淇水出焉,东至魏郡黎阳入河,近所谓降水也。

jiàng dú dāng rú chéng jiàng yú qí shī zhī jiàng gài zhōu shí guó yú cǐ de zhě è yán jiàng gù gǎi yún gòng ěr

降读当如郕,降于齐师之降,盖周时国于此地者,恶言降,故改云共耳。

yòu jīn hé suǒ cóng qù dà lù yuǎn yǐ guǎn táo běi tún shì hé qí gù dào yǔ

又今河所从去大陆远矣,馆陶北屯氏河,其故道与?

yú àn zhèng xuán jù shàng shū yǒu dōng guò luò yóu zhì yú dà pī běi guò jiàng shuǐ zhì yú dà lù

余按郑玄据《尚书》,有东过洛油,至于大伾,北过降水至于大陆。

tuī cì yán zhī gù yǐ qí shuǐ wèi jiàng shuǐ gòng chéng wèi jiàng chéng suǒ wèi xiáng yě

推次言之,故以淇水为降水,共城为降城,所未详也。

jī zhī qún shū gòng xiàn běn gòng hé zhī gù guó shì yǒu gòng míng bù yīn è jiàng ér gèng chēng

稽之群书,共县本共和之故国,是有共名,不因恶降而更称。

yǔ zhe shān jīng qí chū jù rù

禹著《山经》,淇出沮洳。

qí yù wèi shī liè mù yòu yuǎn dāng fēi gǎi jiàng gé wèi jīn hào

淇澳《卫诗》,列目又远,当非改绛,革为今号。

dàn shì shuǐ dǎo yuán gòng běi shān xuán yù chéng jiàng yì gù yǐ qí shuǐ wèi jiàng shuǐ ěr

但是水导源共北山,玄欲成降义,故以淇水为降水耳。

jí rú xuán yǐn de shuō lí yáng jù lù fēi qiān lǐ zhī jìng zhí xìn dōu yú dà lù zhě yě

即如玄引《地说》,黎阳巨鹿,非千里之径,直信都于大陆者也。

wéi zhūn shì běi chū guǎn táo shì jìn zhī yǐ

惟屯氏北出馆陶,事近之矣。

àn dì lǐ zhì yún jiàng shuǐ fā yuán tún liú xià luàn zhāng jīn

按《地理志》云:绛水发源屯留,下乱漳津。

shì nǎi yǔ zhāng jù de tōng chēng gù shuǐ liú jiān guān suǒ zài zhe mù xìn dōu fù jiàn jiàng míng ér dōng rù yú hǎi

是乃与漳俱得通称,故水流间关,所在著目,信都复见绛名,而东入于海。

xún qí chuān mài

寻其川脉,

wú tā shū dú

无他殊渎,

ér héng zhāng jiù dào

而衡漳旧道,

yǔ zhūn shì xiāng luàn

与屯氏相乱,

nǎi shū yǒu guò jiàng zhī wén

乃《书》有过降之文,

yǔ de shuō qiān lǐ zhī zhì

与《地说》千里之志,

jí zhī tú zhì yǔ shū xiāng lín

即之途致与《书》相邻,

hé zhī guò jiàng

河之过降,

dāng yìng cǐ yǐ

当应此矣,

xià zhì dà lù

下至大陆,

bù yì jīng shuō

不异《经》说,

zì níng qì yú jù lù

自宁迄于巨鹿,

chū yú dōng běi

出于东北,

jiē wèi dà lù

皆为大陆。

yǔ zhī chán luò jué shì miǎo yǐ

语之缠络,厥势眇矣。

jiǔ hé jì bō bā zhī dài jué

九河既播,八枝代绝。

yí jì gù chēng wǎng wǎng shí cún gù lì bān liè yú dōng běi tú hài dú lián zhāng jiàng tóng nì zhī zhuàng cū fēn bēi zhàng zhī huì yóu zài

遗迹故称,往往时存,故鬲、般列于东北,徒骇渎联漳、绛,同逆之状粗分,陂障之会犹在。

àn jīng kǎo dú zì ān gù mù yǐ

按《经》考渎,自安故目矣。

zhāng shuǐ yòu lì jīng xiàn gù chéng xi shuǐ yǒu gù jīn wèi zhī báo luò jīn

漳水又历经县故城西,水有故津,谓之薄落津。

xī yuán běn chū hái zì yì jīng shàng yǐ jiè cǐ lǜ qí bīn cóng xì yǐn yú sī jīn yǐ

昔袁本初还自易京,上已届此,率其宾从,禊饮于斯津矣。

héng zhāng yòu jìng shā qiū tái dōng

衡漳又径沙丘台东。

zhòu suǒ chéng yě zài jù lù gù chéng dōng běi qī shí lǐ zhào wǔ líng wáng yǔ qín shǐ huáng bìng sǐ yú cǐ yǐ

纣所成也,在巨鹿故城东北七十里,赵武灵王与秦始皇并死于此矣。

yòu jìng tóng mǎ cí dōng hàn guāng wǔ miào yě

又径铜马祠东,汉光武庙也。

gēng shǐ sān nián qiū guāng wǔ zhuī tóng mǎ yú guǎn táo dà pò zhī suì jiàng zhī

更始三年秋,光武追铜马于馆陶,大破之,遂降之。

zéi bù zì ān shì zǔ lìng qí guī yíng nǎi qīng jì xíng qí lěi zéi nǎi xiāng wèi yuē xiāo wáng tuī chì xīn zhì rén fù zhōng ān dé bù tóu sǐ hu

贼不自安,世祖令其归营,乃轻骑行其垒,贼乃相谓曰:萧王推赤心置人腹中,安得不投死乎?

suì jiāng xiáng rén fēn pèi zhū jiāng zhòng shù shí wàn rén gù guān xi hào shì zǔ yuē tóng mǎ dì yě cí qǔ míng yān

遂将降人分配诸将,众数十万人,故关西号世祖曰铜马帝也,祠取名焉。

miào cè yǒu bēi

庙侧有碑,

shù hé nèi xiū wǔ xiàn zhāng dǎo

述河内修武县张导,

zì jǐng míng

字景明,

yǐ jiàn hé sān nián wèi jù lù tài shǒu

以建和三年为巨鹿太守,

zhāng jīn fàn làn

漳津泛滥,

tǔ bù jià sè

土不稼穑,

dǎo pī àn dì tú

导披按地图,

yǔ chéng péng cān yuàn mǎ dào sōng děng

与丞彭参、掾马道嵩等,

yuán qí nì shùn

原其逆顺,

kuí qí biǎo lǐ

揆其表里,

xiū fáng pái tōng

修防排通,

yǐ zhèng shuǐ lù

以正水路,

gōng jì yǒu chéng

功绩有成,

mín yòng jiā lài

民用嘉赖。

tí yún zhāng hé shén tán bēi

题云:《漳河神坛碑》。

ér sú lǎo qí rú yóu jiē sī miào wèi tóng mǎ liú shén sì shì bēi qǐng yīn zhèn liè yú bàn bù kě fù shi yǐ

而俗老耆儒,犹揭斯庙为铜马刘神寺,是碑顷因震裂,余半不可复识矣。

yòu jìng nán gōng xiàn gù chéng xi

又径南宫县故城西。

hàn huì dì yuán nián yǐ fēng zhāng yuè rén zi mǎi wèi hòu guó wáng mǎng zhī xù zhōng yě

汉惠帝元年,以封张越人子买为侯国,王莽之序中也。

qí shuǐ yǔ yú lǐ tōng wèi héng jīn

其水与隅醴通为衡津。

yòu yǒu zhǎng lú yín shuǐ zhī míng jiàng shuǐ zhī chēng yǐ

又有长芦淫水之名,绛水之称矣。

jīn zhāng shuǐ jì duàn jiàng shuǐ fēi fù chán luò yǐ

今漳水既断,绛水非复缠络矣。

yòu běi jiàng dú chū yān jīn wú shuǐ gù dú dōng nán jìng jiǔ mén chéng nán yòu dōng nán jìng nán gōng chéng běi yòu dōng nán jìng liáo chéng xiàn gù chéng běi

又北,绛渎出焉,今无水,故渎东南径九门城南,又东南径南宫城北,又东南径缭城县故城北。

shí sān zhōu zhì zhào jīng xiàn dōng wǔ shí lǐ yǒu liáo chéng gù xiàn yě

《十三州志》召:经县东五十里有缭城,故县也。

zuǒ jìng ān chéng nán gù xìn dōu zhī ān chéng xiāng yě

左径安城南,故信都之安城乡也。

gēng shǐ èr nián hé róng zú zhèng pī tóng yǔ shàng huì xìn dōu nán ān chéng xiāng shàng dà yuè jí cǐ chù yě

更始二年,和戎卒正邳彤与上会信都南安城乡,上大悦,即此处也。

gù dú yòu dōng běi jìng pì yáng tíng

故渎又东北径辟阳亭。

hàn gāo dì liù nián fēng shěn shí qí wèi hòu guó wáng mǎng zhī lè xìn yě

汉高帝六年,封审食其为侯国,王莽之乐信也。

dì lǐ fēng sú jì yuē guǎng chuān xī nán liù shí lǐ yǒu pì yáng tíng gù xiàn yě

《地理风俗记》曰:广川西南六十里有辟阳亭,故县也。

jiàng dú yòu běi jìng xìn dōu chéng dōng sàn rù zé zhǔ xi zhì yú xìn dōu chéng dōng lián yú guǎng chuān xiàn zhī zhāng jiǎ gù dú tóng guī yú hǎi

绛渎又北径信都城东,散入泽渚,西至于信都城,东连于广川县之张甲故渎,同归于海。

gù dì lǐ zhì yuē yǔ gòng jiàng shuǐ zài xìn dōu dōng rù yú hǎi yě

故《地理志》曰:《禹贡》,绛水在信都东入于海也。

yòu běi guò táng yáng xiàn xi héng shuǐ zì xiàn fēn wéi èr shuǐ qí yī shuǐ běi chū jìng xiàn gù chéng xi

又北过堂阳县西,衡水自县,分为二水,其一水北出,径县故城西。

shì zǔ zì xìn dōu yǐ sì qiān rén xiān gōng táng yáng jiàng shuǐ zhě yě

世祖自信都以四千人先攻堂阳降水者也。

shuǐ shàng yǒu liáng wèi zhī lǚ jīn dù shāng lǚ suǒ jì gù yě

水上有梁,谓之旅津渡,商旅所济故也。

qí yòu shuǐ dōng běi zhù chū shí mén

其右水东北注,出石门。

mén shí bēng chǐ yú jī dài zài

门石崩褫,余基殆在。

wèi zhī zhǎng lú shuǐ gài biàn yǐn jiā zhī míng yě

谓之长芦水,盖变引葭之名也。

zhǎng lú shuǐ dōng jìng táng yáng xiàn gù chéng nán

长芦水东径堂阳县故城南。

yīng shào yuē xiàn zài táng shuǐ zhī yáng

应劭曰:县在堂水之阳。

gǔ liáng zhuàn yuē shuǐ běi wèi yáng yě

《谷梁传》曰:水北为阳也。

jīn yú xiàn gù chéng nán gèng wú bié shuǐ wéi shì shuǐ dōng chū kě yǐ dāng zhī sī shuǐ gài bāo táng shuǐ zhī jiān chēng yǐ

今于县故城南,更无别水,惟是水东出,可以当之,斯水盖包堂水之兼称矣。

zhǎng lú shuǐ yòu dōng jìng jiǔ mén chéng běi gù xiàn yě

长芦水又东径九门城北,故县也。

yòu dōng jìng jué liǔ xiàn gù chéng nán

又东径抉柳县故城南。

shì zǔ jiàn wǔ sān shí nián fēng kòu xún zi sǔn wèi hòu guó

世祖建武三十年,封寇恂子损为侯国。

yòu dōng qū běi jìng xìn dōu xiàn gù chéng xi xìn dōu jùn zhì yě hàn gāo dì liù nián zhì

又东屈北径信都县故城西,信都郡治也,汉高帝六年置。

jǐng dì zhōng èr nián wèi guǎng chuān huì wáng yuè guó wáng mǎng gèng wéi xīn bó xiàn yuē xīn bó tíng guāng wǔ zì jì zhì xìn dōu shì yě míng dì shuǐ píng shí wǔ nián gēng míng lè chéng ān dì yán guāng zhōng gǎi yuē ān píng

景帝中二年,为广川惠王越国,王莽更为新博,县曰新博亭,光武自蓟至信都是也,明帝水平十五年,更名乐成,安帝延光中,改曰安平。

chéng nèi yǒu hàn jì zhōu cóng shì ān píng zhào zhēng bēi yòu yǒu wèi jì zhōu cì shǐ chén liú dīng shào bēi qīng lóng sān nián lì

城内有汉冀州从事安平赵征碑,又有魏冀州刺史陈留丁绍碑,青龙三年立。

chéng nán yǒu xiàn wén dì nán xún bēi

城南有献文帝《南巡碑》。

qí shuǐ cè chéng běi zhù yòu běi jìng ān yáng chéng dōng yòu běi jìng wǔ yáng chéng dōng

其水侧城北注,又北径安阳城东,又北径武阳城东。

shí sān zhōu zhì yuē jué liǔ xiàn dōng běi yǒu wǔ yáng chéng gù xiàn yě

《十三州志》曰:抉柳县东北有武阳城,故县也。

yòu běi wèi bó guǎng chí chí duō míng xiè jiā xiā suì gòng wáng cháo yǐ chōng shàn fǔ

又北为博广池,池多名蟹佳虾,岁贡王朝,以充膳府。

yòu běi jìng xià bó xiàn gù chéng dōng ér běi liú zhù yú héng shuǐ yě

又北径下博县故城东,而北流注于衡水也。

yòu dōng běi guò fú liǔ xiàn běi yòu dōng běi guò xìn dōu xiàn xi

又东北过扶柳县北,又东北过信都县西。

fú liǔ xiàn gù chéng zài xìn dōu chéng xi héng shuǐ jìng qí xi

扶柳县故城在信都城西,衡水径其西。

xiàn yǒu fú zé zé zhōng duō liǔ gù yuē fú liǔ yě

县有扶泽,泽中多柳,故曰扶柳也。

héng shuǐ yòu běi jìng chāng chéng xiàn gù chéng xi

衡水又北径昌城县故城西。

dì lǐ zhì xìn dōu yǒu chāng chéng xiàn

《地理志》,信都有昌城县。

hàn wǔ dì yǐ fēng chéng yáng qǐng wáng zǐ liú chà wèi hòu guó

汉武帝以封城阳顷王子刘差为侯国。

hǎn yīn yuē chāng chéng běn míng fù chéng yǐ

阚骃曰:昌城本名阜城矣。

yīng shào yuē táng yáng xiàn běi sān shí lǐ yǒu chāng chéng gù xiàn yě

应劭曰:堂阳县北三十里有昌城,故县也。

shì zǔ zhī xià táng yáng chāng chéng rén liú zhí lǜ zōng qīn zǐ dì jù yì yǐ fèng shì zǔ shì yě

世祖之下堂阳,昌城人刘植率宗亲子弟据邑以奉世祖是也。

yòu jìng xi liáng xiàn gù chéng dōng

又径西粱县故城东。

dì lǐ fēng sú jì yuē fú liǔ xiàn xī běi wǔ shí lǐ yǒu xi liáng chéng gù xiàn yě

《地理风俗记》曰:扶柳县西北五十里有西梁城,故县也。

shì yǐ wéi wǔ liáng chéng gài zì zhuàng zhì miù ěr

世以为五梁城,盖字状致谬耳。

héng zhāng yòu dōng běi jìng táo xiàn gù chéng běi

衡漳又东北径桃县故城北。

hàn gāo zǔ shí èr nián fēng liú xiāng wèi hòu guó wáng mǎng gǎi zhī yuē huán fēn yě

汉高祖十二年,封刘襄为侯国,王莽改之曰桓分也。

hé sī xiáo gù dú sī xiáo shuǐ shǒu shòu dà bái qú dà bái qú shǒu shòu mián màn shuǐ mián màn shuǐ shàng chéng táo shuǐ shuǐ chū lè píng jùn zhī shàng ài xiàn dōng liú shì wèi zhī yuē táo shuǐ dōng jìng jìng yáng tíng nán gù guān chéng yě

合斯洨故渎,斯洨水首受大白渠,大白渠首受绵蔓水,绵蔓水上承桃水,水出乐平郡之上艾县,东流,世谓之曰桃水,东径靖阳亭南,故关城也。

yòu běi liú jìng jǐng xíng guān xià zhù zé fā shuǐ luàn liú dōng běi jìng cháng shān pú wú xiàn xi ér táo shuǐ chū yān nán jìng pú wú xiàn gù chéng xi yòu dōng nán liú jìng sāng zhōng xiàn gù chéng běi

又北流,径井陉关下,注泽发水,乱流东北径常山蒲吾县西,而桃水出焉,南径蒲吾县故城西,又东南流径桑中县故城北。

shì wèi zhī shí lè chéng gài zhào shì zēng chéng zhī gù shàn qí mù sú yòu wèi zhī gāo gōng chéng

世谓之石勒城,盖赵氏增城之,故擅其目,俗又谓之高功城。

dì lǐ zhì yuē hòu guó yě

《地理志》曰:侯国也。

táo shuǐ yòu dōng nán liú jìng mián màn xiàn gù chéng běi wáng mǎng zhī mián yán yě

桃水又东南流,径绵蔓县故城北,王莽之绵延也。

shì zǔ jiàn wǔ èr nián fēng guō kuàng wèi hòu guó

世祖建武二年,封郭况为侯国。

zì xià tōng wèi zhī mián màn shuǐ

自下通谓之绵蔓水。

mián màn shuǐ yòu dōng liú jìng lè yáng xiàn gù chéng xi yòu hé bìng xíng shān shuǐ shuǐ chū jǐng xíng shān shì wèi zhī lù quán shuǐ dōng běi liú qū jìng chén yú lěi xi sú wèi zhī gù bì chéng

绵蔓水又东流,径乐阳县故城西,右合并陉山水,水出井陉山,世谓之鹿泉水,东北流,屈径陈余垒西,俗谓之故壁城。

xī zài chu hàn hán xìn dōng rù yú jù zhī yú cǐ bù nà zuǒ chē zhī jì xī zhòng xi zhàn xìn qiǎn qí bīng zì jiàn dào chū lì zhì yú qí lěi shī bēn shī jù suì sǐ zhǐ shàng

昔在楚、汉,韩信东入,余拒之于此,不纳左车之计,悉众西战,信遣奇兵自间道出,立帜于其垒,师奔失据,遂死汦上。

qí shuǐ yòu qū jìng qí lěi nán yòu nán jìng chéng xi dōng zhù mián màn shuǐ

其水又屈径其垒南,又南径城西,东注绵蔓水。

mián màn shuǐ yòu qū cóng chéng nán sú míng yuē lín qīng chéng fēi yě

绵蔓水又屈从城南,俗名曰临清城,非也。

dì lǐ zhì yuē hòu guó yǐ

《地理志》曰:侯国矣。

wáng mǎng gèng zhī yuē chàng miáo zhě yě

王莽更之曰畅苗者也。

dōng guān hàn jì yuē guāng wǔ shǐ dèng yǔ fā fáng zi bīng èr qiān rén yǐ diào qī wèi piān jiàng jūn bié gōng zhēn dìng sòng zǐ yú zéi bá lè yáng bǐng féi lěi zhě yě

《东观汉记》曰:光武使邓禹发房子兵二千人,以铫期为偏将军,别攻真定宋子,余贼拔乐阳禀肥垒者也。

mián màn shuǐ yòu dōng jìng wū zi yàn zhī jīn chū yān

绵蔓水又东径乌子堰,枝津出焉。

yòu dōng wèi zhī dà bái qú dì lǐ zhì suǒ wèi shǒu shòu mián màn shuǐ zhě yě

又东,谓之大白渠,《地理志》所谓首受绵蔓水者也。

bái qú shuǐ yòu dōng nán jìng guān xiàn gù chéng běi

白渠水又东南径关县故城北。

dì lǐ zhì cháng shān zhī shǔ xiàn yě

《地理志》,常山之属县也。

yòu dōng wèi chéng láng hé shuǐ shàng yǒu dà liáng wèi zhī chéng láng qiáo

又东为成郎河,水上有大梁,谓之成郎桥。

yòu dōng jìng gěng xiāng nán shì zǔ fēng qián jiāng jūn gěng chún wèi hòu guó shì wèi zhī yi ān chéng

又东径耿乡南,世祖封前将军耿纯为侯国,世谓之宜安城。

yòu dōng jìng sòng zǐ xiàn gù chéng běi yòu wèi zhī sòng zǐ hé

又东径宋子县故城北,又谓之宋子河。

hàn gāo dì bā nián fēng xǔ chì wèi hòu guó wáng mǎng gēng míng yí zǐ

汉高帝八年,封许瘛为侯国,王莽更名宜子。

xī gāo jiàn lí jī zhù yōng gōng zì cǐ rù qín

昔高渐离击筑佣工,自此入秦。

yòu dōng jìng jìng wǔ xiàn gù chéng běi

又东径敬武县故城北。

àn dì lǐ zhì jù lù zhī shǔ xiàn yě

按《地理志》,巨鹿之属县也。

hàn yuán dì fēng nǚ jìng wǔ gōng zhǔ wèi tāng mù yì

汉元帝封女敬武公主为汤沐邑。

hǎn yīn shí sān zhōu jì yuē yáng shì xiàn běi sì shí lǐ yǒu jìng wǔ tíng gù xiàn yě

阔驹《十三州记》说:杨氏县北四十里有敬武亭,是个旧县城。

jīn qí chéng shí zhōng xiǎo yì ěr gù sú míng zhī yuē jìng wǔ lěi jí gǔ yì yě

今其城实中,小邑耳,故俗名之曰敬武垒,即古邑也。

bái qú shuǐ yòu dōng wèi zhī sī xiáo shuǐ

白渠水又东,谓之斯洨水。

dì lǐ zhì yuē dà bái qú dōng nán zhì xià qǔ yáng rù sī xiáo zhě yě

《地理志》曰:大白渠东南至下曲阳入斯洨者也。

dōng fēn wéi èr shuǐ zhī jīn yòu chū yān dōng nán liú wèi zhī bǎi chǐ gōu yòu dōng nán jìng hé chéng běi

东分为二水,枝津右出焉,东南流,谓之百尺沟,又东南径和城北。

shì wèi zhī chū qiū chéng fēi yě

世谓之初丘城,非也。

hàn gāo dì shí yī nián fēng láng zhōng gōng sūn xī wèi hòu guó

汉高帝十一年,封郎中公孙昔为侯国。

yòu dōng nán jìng shì chéng xi hàn gāo dì liù nián fēng lǚ bó wèi hòu guó

又东南径贳城西,汉高帝六年,封吕博为侯国。

bǎi chǐ gōu dōng nán sàn liú jìng lì xiāng dōng ér nán rù chí hú dōng zhù héng shuǐ yě

百尺沟东南散流,径历乡东而南入泜湖,东注衡水也。

sī xiáo shuǐ zì zhī jīn dōng jìng shì chéng běi yòu dōng jī ér wèi bēi wèi zhī yáng mí yuān

斯洨水自枝津东径贳城北,又东积而为陂,谓之阳縻渊。

yuān shuǐ zuǒ nà bái qú zhī shuǐ sú wèi zhī xiáo shuǐ shuǐ chéng bái qú yú gǎo chéng xiàn zhī wū zi yàn

渊水左纳白渠枝水,俗谓之洨水,水承白渠于藁城县之乌子堰。

yòu dōng jìng féi lèi xiàn zhī gù chéng nán yòu dōng jìng chén tái nán tái shén kuān guǎng jīn shàng yáng tái tún jū zhī

又东径肥累县之故城南,又东径陈台南,台甚宽广,今上阳台屯居之。

yòu dōng jìng xīn fēng chéng běi

又东径新丰城北。

àn dì lǐ zhì yún jù lù yǒu xīn shì xiàn hòu guó yě

按《地理志》云:巨鹿有新市县,侯国也。

wáng mǎng gèng zhī yuē lè shì ér wú xīn fēng zhī mù suǒ wèi xiáng yǐ

王莽更之曰乐市,而无新丰之目,所未详矣。

qí shuǐ yòu dōng jìng xī yáng chéng nán

其水又东径昔阳城南。

shì wèi zhī yuē zhí yáng chéng fēi yě běn gǔ jù yǐ

世谓之曰直阳城,非也,本鼓聚矣。

chūn qiū zuǒ zhuàn zhāo gōng shí wǔ nián jìn xún wú shuài shī fá xiān yú wéi gǔ sān yuè gǔ rén qǐng xiáng mù zǐ yuē yóu yǒu shí sè bù xǔ

《春秋左传》昭公十五年,晋荀吴帅师伐鲜虞,围鼓三月,鼓人请降,穆子曰:犹有食色,不许。

jūn lì yuē huò chéng ér fú qǔ qín mín ér dùn bīng hé yǐ shì jūn

军吏曰:获城而弗取,勤民而顿兵,何以事君?

mù zǐ yuē huò yī yì ér jiào mín dài jiāng yān yòng yì yě

穆子曰:获一邑而教民怠,将焉用邑也。

jiǎ dài wú zú qì jiù bù xiáng gǔ rén néng shì qí jūn wǒ yì néng shì wú jūn lǜ yì bù shuǎng hào wù bù qiān chéng kě huò yě

贾怠无卒,弃旧不祥,鼓人能事其君,我亦能事吾君,率义不爽,好恶不愆,城可获也。

yǒu sǐ yì ér wú èr xīn bù yì kě hu

有死义而无二心,不亦可乎?

gǔ rén gào shí jié lì jǐn ér hòu qǔ zhī

鼓人告食竭力尽,而后取之。

kè gǔ ér fǎn bù lù yī rén yǐ gǔ zǐ yuān dī guī jì xiàn ér fǎn zhī

克鼓而返,不戮一人,以鼓子鸢鞮归,既献而返之。

gǔ zǐ yòu pàn xún wú lüè dōng yáng shǐ shī wěi fù jiǎ xi yú mén wài xí ér miè zhī

鼓子又叛,荀吴略东阳,使师伪,负甲息于门外,袭而灭之。

yǐ gǔ zǐ yuān dī guī shǐ shè tuó shǒu zhī zhě yě

以鼓子鸢鞮归,使涉佗守之者也。

shí sān zhōu zhì yuē jīn qí chéng xī yáng tíng shì yǐ

《十三州志》曰:今其城,昔阳亭是矣。

jīng xiāng fán yuē bái dí zhī bié yě

京相璠曰:白狄之别也。

xià qǔ yáng yǒu gǔ jù gù gǔ zǐ guó yě

下曲阳有鼓聚,故鼓子国也。

bái qú zhī shuǐ yòu dōng jìng xià qǔ yáng chéng běi yòu jìng ān xiāng xiàn gù chéng nán

白渠枝水又东径下曲阳城北,又径安乡县故城南。

dì lǐ zhì yuē hòu guó yě

《地理志》曰:侯国也。

yòu dōng jìng shì xiàn rù sī xiáo shuǐ

又东径贳县,入斯洨水。

sī xiáo shuǐ yòu dōng jìng xi liáng chéng nán yòu dōng běi jìng lè xìn xiàn gù chéng nán

斯洨水又东径西梁城南,又东北径乐信县故城南。

dì lǐ zhì jù lù shǔ xiàn hòu guó yě

《地理志》,巨鹿属县,侯国也。

yòu dōng rù héng shuǐ

又东入衡水。

héng shuǐ yòu běi wèi yuán tán dù gài tán zì qiū wǎng huán suǒ yóu gù jì de jué míng

衡水又北为袁谭渡,盖谭自邺往还所由,故济得厥名。

yòu dōng běi guò xià bó xiàn zhī xi héng shuǐ yòu běi jìng wū xiàn gù chéng dōng

又东北过下博县之西,衡水又北径邬县故城东。

zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng sān shí nián qín fēng wèi yāng yú wū gǎi míng yuē shāng

《竹书纪年》,梁惠成王三十年,秦封卫鞅于邬,改名曰商。

jí cǐ shì yě

即此是也。

gù wáng mǎng gǎi yuē qín jù yě

故王莽改曰秦聚也。

dì lǐ fēng sú jì yuē xiàn běi yǒu wū fù gài xiàn shì zhī

《地理风俗记》曰:县北有邬阜,盖县氏之。

yòu yòu jìng xià bó xiàn gù chéng xi wáng mǎng gǎi yuē rùn bó

又右径下博县故城西,王莽改曰闰博。

yīng shào yuē tài shān yǒu bó gù cǐ jiā xià

应劭曰:太山有博,故此加下。

hàn guāng wǔ zì hū tuó nán chū zhì cǐ shī dào bù zhī suǒ yǐ

汉光武自滹沱南出,至此失道,不知所以。

yù bái yī lǎo fù yuē xìn dōu wèi cháng ān shǒu qù cǐ bā shí lǐ

遇白衣老父曰:信都为长安守,去此八十里。

shì zǔ fù zhī rèn guāng kāi mén nà yān hàn shì zhōng xīng shǐ jī zhī yǐ

世祖赴之,任光开门纳焉,汉氏中兴始基之矣。

xún qiú lǎo fù bù dé yì zhě yǐ wéi shén

寻求老父不得,议者以为神。

héng zhāng yòu dōng běi lì xià bó chéng xi wēi yǐ dōng běi zhù wèi zhī jiǔ

衡漳又东北历下博城西,逶迆东北注,谓之九。

xi jìng lè xiāng xiàn gù chéng nán wáng mǎng gèng zhī yuē lè qiū yě

西径乐乡县故城南,王莽更之曰乐丘也。

yòu dōng yǐn jiā shuǐ zhù zhī

又东,引葭水注之。

yòu dōng běi guò fù chéng xiàn běi yòu dōng běi zhì chāng tíng yǔ hū tuó hé huì

又东北过阜城县北,又东北至昌亭,与滹沱河会。

jīng xù fù chéng yú xià bó zhī xià chāng tíng zhī shàng

《经》叙阜城于下博之下,昌亭之上。

kǎo de fēi bǐ yú shì wéi tóng

考地非比,于事为同。

bó hǎi fù chéng yòu zài dōng chāng zhī dōng gù zhī fēi yě

勃海阜城又在东昌之东,故知非也。

zhāng shuǐ yòu dōng běi jìng wǔ yì jùn nán wèi suǒ zhì yě

漳水又东北径武邑郡南,魏所置也。

yòu dōng jìng wǔ qiáng xiàn běi yòu dōng běi jìng wǔ suì xiàn gù chéng nán

又东径武强县北,又东北径武隧县故城南。

àn shǐ jì qín pò zhào jiāng hù zhé yú wǔ suì zhǎn shǒu shí wàn jí yú cǐ chù yě

按《史记》秦破赵将扈辄于武隧,斩首十万,即于此处也。

wáng mǎng gēng míng huán suì yǐ

王莽更名桓隧矣。

bái mǎ hé zhù zhī shuǐ shàng chéng hū tuó dōng jìng lè xiāng xiàn běi ráo yáng xiàn nán yòu dōng nán jìng wǔ yì jùn běi ér dōng rù héng shuǐ wèi zhī jiāo jīn kǒu

白马河注之,水上承滹沱,东径乐乡县北,饶阳县南,又东南径武邑郡北,而东入衡水,谓之交津口。

héng zhāng yòu dōng jìng wǔ yì xiàn gù chéng běi wáng mǎng zhī shùn huán yě

衡漳又东径武邑县故城北,王莽之顺桓也。

jìn wǔ dì fēng zǐ yú xiàn yǐ wéi wáng guó hòu fēn wǔ yì wǔ suì guān jīn wèi wǔ yì jùn zhì cǐ

晋武帝封子于县以为王国,后分武邑、武隧、观津为武邑郡,治此。

héng zhāng yòu dōng běi yòu hé zhāng píng kǒu gù gōu shàng chéng wǔ qiáng yuān yuān zhī xī nán cè yǒng yǒu wǔ qiáng xiàn gù zhì gù yuān de qí míng yān

衡漳又东北,右合张平口,故沟上承武强渊,渊之西南,侧永有武强县故治,故渊得其名焉。

dōng guān hàn jì yuē guāng wǔ bài wáng liáng wèi dà sī kōng yǐ wéi hòu guó

《东观汉记》曰:光武拜王梁为大司空,以为侯国。

qí sù yún yì rén yǒu xíng yú tú zhě jiàn yī xiǎo shé yí qí yǒu líng chí ér yǎng zhī míng yuē dān shēng

耆宿云:邑人有行于途者,见一小蛇,疑其有灵,持而养之,名曰担生。

zhǎng ér tūn shì rén lǐ zhōng huàn zhī suì bǔ xì yù dān shēng fù ér bēn yì lún wéi hú xiàn zhǎng jí lì xián wéi yú yǐ

长而吞噬人,里中患之,遂捕系狱,担生负而奔,邑沦为湖,县长及吏咸为鱼矣。

jīn xiàn zhì dōng běi bàn lǐ xǔ luò shuǐ

今县治东北半里许落水。

yuān shuǐ yòu dōng nán jié ér wèi hú yòu wèi zhī láng jūn yuān

渊水又东南结而为湖,又谓之郎君渊。

qí sù yòu yán xiàn lún zhī rì qí zi dōng bēn yòu xiàn yú cǐ gù yuān de láng jūn zhī mù yǐ

耆宿又言:县沦之日,其子东奔,又陷于此,故渊得郎君之目矣。

yuān shuǐ běi tōng wèi zhī shí hǔ kǒu yòu dōng běi wèi zhāng píng zé

渊水北通,谓之石虎口,又东北为张平泽。

zé shuǐ suǒ fàn běi jué dī kǒu wèi zhī zhāng dāo gōu běi zhù héng zhāng wèi zhī zhāng píng kǒu yì yuē zhāng píng gōu

泽水所泛,北决堤口,谓之张刀沟,北注衡漳,谓之张平口,亦曰张平沟。

shuǐ yì zé nán zhù shuǐ hào zé chuò liú

水溢则南注,水耗则辍流。

héng zhāng yòu jìng dōng chāng xiàn gù chéng běi jīng suǒ wèi chāng tíng yě

衡漳又径东昌县故城北,《经》所谓昌亭也。

wáng mǎng zhī tián chāng yě sú míng zhī yuē dōng xiāng gài xiāng chāng shēng yùn hé gù zhì cí wù yǐ

王莽之田昌也,俗名之曰东相,盖相、昌声韵合,故致兹误矣。

xi yǒu chāng chéng gù mù shì chéng wèi dōng chāng yǐ

西有昌城,故目是城为东昌矣。

héng zhāng yòu dōng běi zuǒ huì hū tuó gù dú wèi zhī hé kǒu

衡漳又东北,左会滹沱故渎,谓之合口。

héng zhāng yòu dōng běi fēn wéi èr chuān dāng qí shuǐ yì chù míng zhī yuē li cōng huàn

衡漳又东北,分为二川,当其水泆处,名之曰李聪涣。

yòu dōng běi zhì lè chéng líng xiàn běi bié chū héng zhāng yú xiàn wú bié chū zhī dú chū xiàn běi zhě nǎi hū tuó bié shuǐ fēn hū tuó gù dú zhī suǒ chán luò yě

又东北至乐成陵县北别出,衡漳于县无别出之渎,出县北者,乃滹沱别水,分滹沱故渎之所缠络也。

héng zhāng yòu dōng fēn wéi èr shuǐ zuǒ chū wèi xiàng shì kǒu dú shuǐ zì cǐ jué rù yě

衡漳又东,分为二水,左出为向氏口,渎水自此决入也。

héng zhāng yòu dōng jìng gōng gāo xiàn gù chéng běi

衡漳又东,径弓高县故城北。

hàn wén dì fēng hán wáng xìn zhī zǐ hán tuí dāng wèi hòu guó wáng mǎng zhī lè chéng tíng yě

汉文帝封韩王信之子韩𬯎当为侯国,王莽之乐成亭也。

héng zhāng yòu dōng běi yòu hé bǎi liáng zhā shuǐ shàng chéng li cōng huàn dōng běi wèi bǎi liáng zhā dōng jìng pú lǐng xiàn gù chéng nán

衡漳又东北,右合柏梁溠,水上承李聪涣,东北为柏梁溠,东径蒲领县故城南。

hàn wǔ dì yuán shuò sān nián fēng guǎng chuān huì wáng zǐ liú jiā wèi hòu guó

汉武帝元朔三年,封广川惠王子刘嘉为侯国。

dì lǐ fēng sú jì yún xiū xiàn xī běi bā shí lǐ yǒu pú lǐng xiāng gù xiàn yě

《地理风俗记》云:修县西北八十里有蒲领乡,故县也。

yòu dōng běi huì sāng shè zhī jīn yòu dōng běi jìng gōng gāo chéng běi yòu dōng zhù héng zhāng wèi zhī bǎi liáng kǒu

又东北会桑社枝津,又东北径弓高城北,又东注衡漳,谓之柏梁口。

héng zhāng yòu dōng běi yòu huì sāng shè gōu gōu shàng chéng cóng bēi shì chēng lú dá cóng báo yì wèi zhī mó hē hé

衡漳又东北,右会桑社沟,沟上承从陂,世称卢达从薄,亦谓之摩诃河。

dōng nán tōng qīng hé xī běi dá héng shuǐ

东南通清河,西北达衡水。

chūn qiū yǔ fàn guān jīn chéng běi fāng èr shí lǐ jǐn wèi zé sǒu gài shuǐ suǒ zhōng yě

春秋雨泛,观津城北方二十里,尽为泽薮,盖水所钟也。

qí dú jìng guān jīn xiàn gù chéng běi yuè yì zì yàn jiàng zhào fēng zhī yú cǐ yì hào wàng zhū jūn wáng mǎng zhī shuò dìng tíng yě

其渎径观津县故城北,乐毅自燕降赵,封之于此,邑号望诸君,王莽之朔定亭也。

yòu nán qū dōng jìng dòu shì qīng shān nán cè dī dōng chū

又南屈东径窦氏青山南,侧堤东出。

qīng shān jí hàn wén dì dòu hòu fù shǎo wēng zhǒng yě shǎo wēng shì xiàn rén zāo qín zhī luàn yú diào yǐn shēn zhuì yuān ér sǐ

青山,即汉文帝窦后父少翁冢也,少翁是县人,遭秦之乱,渔钓隐身,坠渊而死。

jǐng dì lì hòu qiǎn shǐ zhě tián yǐ zàng fù qǐ dà fén yú guān jīn chéng dōng nán gù mín hào yuē qīng shān yě

景帝立,后遣使者填以葬父,起大坟于观津城东南,故民号曰青山也。

yòu dōng jìng dǒng zhòng shū miào nán

又东径董仲舒庙南。

zhòng shū guǎng chuān rén yě shì yóu wèi zhī dǒng fǔ jūn cí chūn qiū dǎo jì bù chuò

仲舒,广川人也,世犹谓之董府君祠,春秋祷祭不辍。

jiù gōu yòu dōng jìng xiū shì xiàn gù chéng běi

旧沟又东径修市县故城北。

hàn xuān dì běn shǐ sì nián fēng qīng hé gāng wáng zǐ liú yín wèi hòu guó wáng mǎng gèng zhī yuē jū níng yě

汉宣帝本始四年,封清河纲王子刘寅为侯国,王莽更之曰居宁也。

sú wèi zhī wēn chéng fēi yě

俗谓之温城,非也。

dì lǐ fēng sú jì yuē xiū xiàn xī běi èr shí lǐ yǒu xiū shì chéng gù xiàn yě

《地理风俗记》曰:修县西北二十里有修市城,故县也。

yòu dōng huì cóng bēi bēi shuǐ nán běi shí lǐ dōng xī liù shí bù zǐ wǔ tán zhǎng yuān ér bù liú yì wèi zhī sāng shè yuān

又东会从陂,陂水南北十里,东西六十步,子午潭涨,渊而不流,亦谓之桑社渊。

cóng bēi nán chū jiā dī dōng pài jìng xiū xiàn gù chéng běi dōng hé qīng zhāng

从陂南出,夹堤东派,径修县故城北,东合清漳。

zhāng fàn zé běi zhù zé shèng zé nán bō jīn liú shàng xià hù xiāng jìng tōng

漳泛则北注,泽盛则南播,津流上下,互相径通。

cóng bēi běi chū dōng běi fēn wéi èr chuān yī chuān běi jìng gōng gāo chéng xī miàn běi zhù bǎi liáng zhā yī chuān dōng jìng gōng gāo chéng nán

从陂北出,东北分为二川,一川北径弓高城西面北注柏梁溠,一川东径弓高城南。

yòu dōng běi yáng jīn gōu shuǐ chū yān

又东北,杨津沟水出焉。

héng shuǐ dōng jìng fù chéng xiàn gù chéng běi lè chéng xiàn gù chéng nán hé jiān jùn zhì

衡水东径阜城县故城北、乐成县故城南,河间郡治。

dì lǐ zhì yuē gù zhào yě

《地理志》曰:故赵也。

hàn wén dì èr nián bié wèi guó

汉文帝二年,别为国。

yīng shào yuē zài liǎng hé zhī jiān yě

应劭曰:在两河之间也。

jǐng dì jiǔ nián fēng zǐ dé wèi hé jiān wáng shì wèi xiàn wáng

景帝九年,封子德为河间王,是为献王。

wáng mǎng gēng míng jùn yuē shuò dìng xiàn yuē lù xìn

王莽更名,郡曰朔定,县曰陆信。

zhě xiān shēng yuē hàn xuān dì dì jié sān nián fēng dà jiàng jūn huò guāng xiōng zi shān wèi hòu guó yě

褚先生曰:汉宣帝地节三年,封大将军霍光兄子山为侯国也。

fēng zǐ kāi yú cǐ huán dì zhuī zūn zǔ fù xiào wáng kāi wèi xiào mù wáng yǐ qí yì fèng shān líng gù jiā líng yuē lè chéng líng yě

封子开于此,桓帝追尊祖父孝王开为孝穆王,以其邑奉山陵,故加陵曰乐成陵也。

jīn chéng zhōng yǒu gù chí fāng bā shí bù jiù yǐn héng shuǐ běi rù chéng zhù chí

今城中有故池,方八十步,旧引衡水北入城注池。

chí běi duì céng tái jī huáng huāng wú shì cún gǔ yì yě

池北对层台,基隍荒芜,示存古意也。

yòu dōng běi guò chéng píng xiàn nán

又东北过成平县南。

héng zhāng yòu dōng jìng jiàn chéng xiàn gù chéng nán

衡漳又东径建成县故城南。

àn dì lǐ zhì gù shǔ bó hǎi jùn

按《地理志》,故属勃海郡。

zhě xiān shēng yuē hàn zhāo dì yuán fèng sān nián fēng chéng xiàng huáng bà wèi hòu guó yě

褚先生曰,汉昭帝元凤三年,封丞相黄霸为侯国也。

chéng píng xiàn gù chéng zài běi hàn wǔ dì yuán shuò sān nián fēng hé jiān xiàn wáng zǐ liú lǐ wèi hòu guó wáng mǎng zhī zé tíng yě

成平县故城在北,汉武帝元朔三年,封河间献王子刘礼为侯国,王莽之泽亭也。

chéng nán běi xiāng zhí

城南北相直。

héng zhāng yòu dōng yòu huì yáng jīn gōu shuǐ shuǐ zì bēi dōng jìng fù chéng nán

衡漳又东右会杨津沟水,水自陂东径阜城南。

dì lǐ zhì bó hǎi yǒu fù chéng xiàn wáng mǎng gēng míng wú chéng zhě fēi jīng suǒ wèi fù chéng yě

《地理志》,勃海有阜城县,王莽更名吾城者,非《经》所谓阜城也。

jiàn wǔ shí wǔ nián shì zǔ gèng fēng dà sī mǎ wáng liáng wèi hòu guó

建武十五年,世祖更封大司马王梁为侯国。

yáng jīn gōu shuǐ yòu dōng běi jìng jiàn chéng xiàn zuǒ rù héng shuǐ wèi zhī yáng jīn kǒu

杨津沟水又东北径建成县,左入衡水,谓之杨津口。

héng zhāng yòu dōng zuǒ huì hū tuó bié hé gù dú yòu dōng běi rù qīng hé wèi zhī hé kǒu yòu jìng nán pí xiàn zhī běi pí tíng ér dōng běi jìng fú yáng xiàn xi dōng běi zhù yě

衡漳又东,左会滹沱别河故渎,又东北入清河,谓之合口,又径南皮县之北皮亭,而东北径浮阳县西,东北注也。

yòu dōng běi guò zhāng wǔ xiàn xi yòu dōng běi guò píng shū xiàn nán dōng rù hǎi

又东北过章武县西,又东北过平舒县南,东入海。

qīng zhāng jìng zhāng wǔ xiàn gù chéng xi gù yì yě

清漳径章武县故城西,故邑也。

zhī dú chū yān wèi zhī shuǐ

在这里分出支流,叫秽水。

dōng běi jìng cān hù tíng fēn wéi èr dú

东北径参户亭,分为二渎。

yīng shào yuē píng shū xiàn xī nán wǔ shí lǐ yǒu cān hù tíng gù xiàn yě

应劭曰:平舒县西南五十里有参户亭,故县也。

shì wèi zhī píng lǔ chéng

世谓之平虏城。

zhī shuǐ yòu dōng zhù wèi zhī cài fú gōu

枝水又东注,谓之蔡伏沟。

yòu dōng jī ér wèi diàn

又东积而为淀。

yī shuǐ jìng tíng běi yòu jìng dōng píng shū xiàn gù chéng nán

一水径亭北,又径东平舒县故城南。

dài jùn yǒu píng shū chéng gù jiā dōng

代郡有平舒城,所以这里叫东平舒。

dì lǐ zhì bó hǎi zhī shǔ xiàn yě

《地理志》,勃海之属县也。

wèi tǔ dì jì yuē zhāng wǔ jùn zhì gù shì yǐ wéi zhāng wǔ gù chéng fēi yě

《魏土地记》曰:章武郡治,故世以为章武故城,非也。

yòu dōng běi fēn wéi èr shuǐ yī yòu chū wèi diàn yī shuǐ běi zhù hū tuó wèi zhī kǒu

又东北分为二水,一右出为淀,一水北注滹沱,谓之口。

qīng zhāng luàn liú ér dōng zhù yú hǎi

清漳乱流而东注于海。

qīng zhāng shuǐ chū shàng dǎng zhān xiàn xī běi shǎo shān dà yào gǔ nán guò xiàn xi yòu cóng xiàn nán qū huái nán zǐ yuē qīng zhāng chū yè lì shān

清漳水出上党沾县西北少山大要谷,南过县西,又从县南屈,《淮南子》曰:清漳出谒戾山。

gāo yòu yún shān zài zhān xiàn

高诱云:山在沾县。

jīn qīng zhāng chū zhān xiàn gù chéng dōng běi sú wèi zhī zhān shān

今清漳出沾县故城东北,俗谓之沾山。

hòu hàn fēn zhān xiàn wéi lè píng jùn zhì zhān xiàn

后汉分沾县为乐平郡,治沾县。

shuǐ chū lè píng jùn zhān xiàn jiè

水出乐平郡沾县界。

gù jìn tài kāng dì jì yuē lè píng xiàn jiù míng zhān xiàn

故《晋太康地记》曰:乐平县旧名沾县。

hàn zhī gù xiàn yǐ

汉之故县矣。

qí shān yì yuē lù gǔ shān shuǐ chū dà yào gǔ nán liú jìng zhān xiàn gù chéng dōng bù lì qí xi yě

其山亦曰鹿谷山,水出大要谷,南流径沾县故城东,不历其西也。

yòu nán jìng xī yáng chéng

又南径昔阳城。

zuǒ zhuàn zhāo gōng shí èr nián jìn xún wú wěi huì qí shī zhě jiǎ dào yú xiān yú suì rù xī yáng

《左传》昭公十二年,晋荀吴伪会齐师者,假道于鲜虞,遂入昔阳。

dù yù yuē lè píng zhān xiàn dōng yǒu xī yáng chéng zhě shì yě

杜预曰:乐平沾县东有昔阳城者是也。

qí shuǐ yòu nán de liáng yú shuǐ kǒu shuǐ chū liáng yú chéng xi dà qiǎn shān shuǐ yǒu èr yuán běi shuǐ dōng nán liú jìng qí chéng dōng nán zhù yú nán shuǐ

其水又南得梁榆水口,水出梁榆城西大嵰山,水有二源,北水东南流,径其城东南,注于南水。

nán shuǐ yì chū xī shān dōng jìng wén dāng chéng běi yòu dōng běi jìng liáng yú chéng nán jí yù yǔ gù chéng yě

南水亦出西山,东径文当城北,又东北径梁榆城南,即阏与故城也。

qín fá zhào yù yǔ huì wén wáng shǐ zhào shē jiù zhī shē nà xǔ lì zhī shuō pò qín yú yù yǔ wèi cǐ yě

秦伐赵阏与,惠文王使赵奢救之,奢纳许历之说,破秦于阏与,谓此也。

sī mǎ biāo yuán shān sōng jùn guó zhì bìng yán niè xiàn yǒu yù yǔ jù

司马彪、袁山松《郡国志》并言涅县有阏与聚。

lú chén zhēng jiān fù yuē fǎng liáng yú zhī xū guō diào yù yǔ zhī jiù dū

卢谌《征艰赋》曰:访梁榆之墟郭,吊阏与之旧都。

hǎn yīn yì yún yù yǔ jīn liáng yú chéng shì yě

阚骃亦云:阏与,今梁榆城是也。

hàn gāo dì bā nián fēng féng jiě sàn wèi hòu guó

汉高帝八年,封冯解散为侯国。

qí shuǐ zuǒ tái běi shuǐ běi shuǐ yòu dōng nán rù yú qīng zhāng

其水左台北水,北水又东南入于清漳。

qīng zhāng yòu dōng nán yǔ lǎo shuǐ xiàng de

清漳又东南与轑水相得。

lǎo shuǐ chū láo yáng xiàn xī běi lǎo shān nán liú jìng láo yáng xiàn gù chéng xī nán dōng liú zhì sù chéng zhù yú qīng zhāng yě

轑水出轑阳县西北轑山,南流径轑阳县故城西南,东流至粟城,注于清漳也。

dōng guò shè xiàn xi qū cóng xiàn nán àn dì lǐ zhì wèi jùn zhī shǔ xiàn yě

东过涉县西,屈从县南,按《地理志》,魏郡之属县也。

zhāng shuǐ yú cǐ yǒu shè hé zhī chēng gài míng yīn dì biàn yě

漳水于此有涉河之称,盖名因地变也。

dōng zhì wǔ ān xiàn nán shǔ jiào yì rù yú zhuó zhāng

东至武安县南黍窖邑,入于浊漳。

✦ You read 卷十

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.