luò shuǐ chū jīng zhào shàng luò xiàn zāo jǔ shān dì lǐ zhì yuē luò chū zhǒng lǐng shān
洛水出京兆上洛县遭举山,《地理志》曰:洛出冢岭山。
shān hǎi jīng yuē chū shàng luò xī shān
《山海经》曰:出上洛西山。
yòu yuē huān jǔ zhī shān luò shuǐ chū yān
又曰:讙举之山,洛水出焉。
dōng yǔ dān shuǐ hé shuǐ chū xī běi zhú shān dōng nán liú zhù yú luò
东与丹水合,水出西北竹山东,南流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng shī shuǐ zhù zhī shuǐ běi fā shī shān nán liú rù luò
洛水又东,尸水注之,水北发尸山,南流入洛。
luò shuǐ yòu dōng de rǔ shuǐ shuǐ běi chū liáng yú shān nán liú zhù yú luò
洛水又东得乳水,水北出良余山,南流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng huì yú lóng yú zhī shuǐ shuǐ chū gǔ wěi zhī shān dōng liú rù luò
洛水又东会于龙余之水,水出蛊尾之山,东流入洛。
luò shuǐ yòu dōng zhì yáng xū shān hé xuán hù zhī shuǐ
洛水又东至阳虚山,合玄扈之水。
shān hǎi jīng yuē luò shuǐ dōng běi liú zhù yú xuán hù zhī shuǐ shì yě
《山海经》曰:洛水东北流,注于玄扈之水是也。
yòu yuē zì lù tí zhī shān yǐ zhì xuán hù zhī shān fán jiǔ shān xuán hù yì shān míng yě ér tōng yǔ huān jǔ wèi jiǔ shān zhī cì yān
又曰自鹿蹄之山以至玄扈之山,凡九山,玄扈亦山名也,而通与讙举,为九山之次焉。
gù shān hǎi jīng yuē cǐ èr shān zhě luò jiān yě
故《山海经》曰:此二山者洛间也。
shì zhī xuán hù zhī shuǐ chū yú xuán hù zhī shān gài shān shuǐ jiān shòu qí mù yǐ
是知玄扈之水,出于玄扈之山,盖山水兼受其目矣。
qí shuǐ jìng yú yáng xū zhī xià
其水径于阳虚之下。
shān hǎi jīng yòu yuē yáng xū zhī shān lín yú xuán hù zhī shuǐ shì wèi luò ruì yě
《山海经》又曰:阳虚之山,临于玄扈之水,是为洛汭也。
hé tú yù bǎn yuē cāng gé wèi dì nán xún dēng yáng xū zhī shān lín yú xuán hù luò ruì zhī shuǐ
《河图玉版》曰:仓颌为帝,南巡,登阳虚之山,临于玄扈洛汭之水。
líng guī fù shū dān jiǎ qīng wén yǐ shòu zhī jí yú cǐ shuǐ yě
灵龟负书,丹甲青文以授之,即于此水也。
luò shuǐ yòu dōng lì qīng tā shān dōng hé wǔ lǐ shuǐ shuǐ nán chū wǔ lǐ shān dōng běi liú zhù yú luò
洛水又东历清他山,东合武里水,水南出武里山,东北流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng mén shuǐ chū yān
洛水又东,门水出焉。
ěr yǎ suǒ wèi luò bié wèi bō yě
《尔雅》所谓洛别为波也。
luò shuǐ yòu dōng yào shuǐ rù yān shuǐ nán chū sān yào shān dōng běi jìng jù yáng chéng xi ér dōng běi liú rù yú luò
洛水又东,要水入焉,水南出三要山,东北径拒阳城西,而东北流入于洛。
luò shuǐ yòu dōng yǔ huò shuǐ hé shuǐ nán chū huò yú shān sú wèi zhī bèi shuǐ yě
洛水又东与获水合,水南出获舆山,俗谓之备水也。
dōng běi jìng huò yú chuān shì míng zhī wèi yú chuān dōng běi liú zhù yú luò
东北径获舆川,世名之为舆川,东北流,注于洛。
luò shuǐ yòu dōng jìng xióng ěr shān běi yǔ gòng suǒ wèi dǎo luò zì xióng ěr
洛水又东径熊耳山北,《禹贡》所谓导洛自熊耳。
bó wù zhì yuē luò chū xióng ěr gài kāi qí yuán zhě shì yě
《博物志》曰:洛出熊耳,盖开其源者是也。
dōng běi guò lú shì xiàn nán luò shuǐ jìng wù qú guān běi wù qú shuǐ nán chū wù qú shān jí xún qú shān yě
东北过卢氏县南,洛水径隖渠关北,隖渠水南出隖渠山,即荀渠山也。
qí shuǐ yī yuán liǎng fēn chuān liú bàn jiě yī shuǐ xī běi liú qū ér dōng běi rù yú luò
其水一源两分,川流半解,一水西北流,屈而东北,入于洛。
shān hǎi jīng yuē xióng ěr zhī shān fú háo zhī shuǐ chū yān xī běi liú zhù yú luò
《山海经》曰:熊耳之山,浮豪之水出焉,西北流注于洛。
yí jí shì shuǐ yě
疑即是水也。
xún qú gài xióng ěr zhī shū chēng ruò tài xíng zhī guī shān yě
荀渠,盖熊耳之殊称,若太行之归山也。
gù tā shuō yuē xióng ěr zhī shān dì mén yě luò shuǐ chū qí jiān
故《他说》曰:熊耳之山,地门也,洛水出其间。
shì yì zǒng míng yǐ
是亦总名矣。
qí yī shuǐ dōng běi jìng wù qú chéng xi gù guān chéng yě
其一水东北径隖渠城西,故关城也。
qí shuǐ dōng běi liú zhù yú luò
其水东北流,注于洛。
luò shuǐ yòu dōng jìng lú shì xiàn gù chéng nán
洛水又东径卢氏县故城南。
zhú shū jì nián jìn chū gōng shí jiǔ nián jìn hán lóng qǔ lú shì chéng
《竹书纪年》,晋出公十九年,晋韩龙取卢氏城。
wáng mǎng zhī chāng fù yě
王莽之昌富也。
yǒu lú shì chuān shuǐ zhù zhī shuǐ běi chū lú shì shān dōng nán liú jìng lú shì chéng dōng dōng nán liú zhù yú luò
有卢氏川水注之,水北出卢氏山,东南流径卢氏城东,东南流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng yì hé sān chuān bìng chū xiàn zhī nán shān dōng běi zhù luò
洛水又东,翼合三川,并出县之南山,东北注洛。
kāi shān tú yuē lú shì shān yi wǔ gǔ kě bì shuǐ zāi yì tōng wèi zhī shí chéng shān
《开山图》曰:卢氏山宜五谷,可避水灾,亦通谓之石城山。
shān zài yí yáng shān xī nán qiān míng zhī shān xián chù qí nèi líng fù yuán xí yì yǐ dù shēn zhě yě
山在宜阳山西南,千名之山,咸处其内,陵阜原隰,易以度身者也。
yòu yǒu gé màn gǔ shuǐ zì nán shān liú zhù luò shuǐ
又有葛蔓谷水,自南山流注洛水。
luò shuǐ yòu dōng jìng gāo mén chéng nán jí sòng shū suǒ wèi hòu jūn wài bīng páng jì míng rù lú shì jìn dá gāo mén mù chéng zhě yě
洛水又东径高门城南,即《宋书》所谓后军外兵庞季明入卢氏进达高门木城者也。
luò shuǐ dōng yǔ gāo mén shuǐ hé shuǐ chū běi shān dōng nán liú hé luò shuǐ zhī jīn shuǐ shàng chéng luò shuǐ dōng běi liú jìng shí lè chéng běi yòu dōng jìng gāo mén chéng běi dōng rù gāo mén shuǐ luàn liú nán zhù luò
洛水东与高门水合,水出北山,东南流合洛水枝津,水上承洛水,东北流径石勒城北,又东径高门城北,东入高门水,乱流南注洛。
luò shuǐ yòu dōng sōng yáng xī shuǐ zhù zhī shuǐ chū sōng yáng shān běi liú zhù yú luò
洛水又东,松阳溪水注之,水出松阳山,北流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng jìng huáng tíng nán yòu dōng hé huáng tíng xī shuǐ shuǐ chū tí hú shān
洛水又东径黄亭南,又东合黄亭溪水,水出鹈鹕山。
shān yǒu èr fēng jùn jí yú tiān gāo yá yún jǔ gāng shí wú jiē yuán tú sàng qí jié qiǎo wú zú xiè qí qīng gōng jí qí zhǎng xiāo chāng lǐng céng xiá guān fēng fāng nǎi jiù biàn yōu liè ěr gù yǒu dà xiǎo tí hú zhī míng yǐ
山有二峰,峻极于天,高崖云举,亢石无阶,猿徒丧其捷巧,鼯族谢其轻工,及其长霄昌岭,层霞冠峰,方乃就辨优劣耳,故有大,小鹈鹕之名矣。
xī shuǐ dōng nán liú lì tíng xià wèi zhī huáng tíng xī shuǐ yòu dōng nán rù yú luò shuǐ
溪水往东南流过亭下,称为黄亭溪水,又往东南流,注入洛水。
luò shuǐ yòu dōng de xún gōng xī kǒu shuǐ chū nán shān xún gōng jiàn jí páng jì míng suǒ rù xún gōng gǔ zhě yě
洛水又东得荀公溪口,水出南山荀公涧,即庞季明所入荀公谷者也。
qí shuǐ lì gǔ dōng běi liú zhù yú luò shuǐ
其水历谷东北流,注于洛水。
luò shuǐ yòu dōng jìng tán shān nán qí shān sì jué gū zhì shān shàng yǒu wù jù sú wèi zhī tán shān wù
洛水又东径檀山南,其山四绝孤峙,山上有坞聚,俗谓之檀山坞。
yì xī zhōng liú gōng xī rù cháng ān zhōu shī suǒ jiè cì yú luò yáng mìng cān jūn dài yán zhī yǔ fǔ shè rén yú dào yuán jí zhōu sù liú qióng lǎn luò chuān yù zhī shuǐ jūn kě zhì zhī chù
义熙中,刘公西入长安,舟师所届,次于洛阳,命参军戴延之与府舍人虞道元即舟溯流,穷览洛川,欲知水军可至之处。
yán zhī jiè cǐ ér fǎn jìng bù dá qí yuán yě
延之届此而返,竟不达其源也。
luò shuǐ yòu dōng kù gǔ shuǐ zhù zhī shuǐ zì yí yáng shān nán
洛水又东,库谷水注之,水自宜阳山南。
sān chuān bìng fā hé wéi yī xī dōng běi liú zhù yú luò
三川并发,合为一溪,东北流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng de tí hú shuǐ kǒu shuǐ běi fā tí hú jiàn dōng nán liú rù qiān luò
洛水又东得鹈鹕水口,水北发鹈鹕涧,东南流入千洛。
luò shuǐ yòu jìng pū gǔ tíng běi zuǒ hé běi shuǐ shuǐ chū běi shān dōng nán liú zhù yú luò
洛水又径仆谷亭北,左合北水,水出北山,东南流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng hóu gǔ shuǐ chū nán shān běi liú rù yú luò
洛水又东,侯谷水出南山,北流入于洛。
luò shuǐ yòu dōng jìng lóng xiāng chéng běi lóng xiāng jiāng jūn wáng zhèn è cóng liú gōng xī rù cháng ān lù xíng suǒ yóu gù chéng de qí míng
洛水又东径龙骧城北,龙骧将军王镇恶,从刘公西入长安,陆行所由,故城得其名。
luò shuǐ yòu dōng zuǒ hé yí yáng běi shān shuǐ shuǐ zì běi xī nán liú zhù luò
洛水又东,左合宜阳北山水,水自北溪南流注洛。
luò shuǐ yòu dōng guǎng yóu jiàn shuǐ zhù zhī shuǐ chū nán shān yóu xī běi liú jìng lóng xiāng chéng dōng ér běi liú rù yú luò
洛水又东,广由涧水注之,水出南山由溪,北流径龙骧城东,而北流入于洛。
luò shuǐ yòu dōng yòu de zhí gǔ shuǐ shuǐ chū nán shān běi jìng zhūn chéng
洛水又东,右得直谷水,水出南山,北径屯城。
xī běi liú zhù yú luò shuǐ yě
西北流注于洛水也。
yòu dōng běi guò lí chéng yì zhī nán chéng xi yǒu wù shuǐ chū běi sì lǐ shān shàng yuán gāo èr shí wǔ zhàng gù yì chí xiàn zhì nán duì jīn mén wù shuǐ nán wǔ lǐ jiù yí yáng xiàn zhì yě
又东北过蠡城邑之南,城西有坞水,出北四里山上,原高二十五丈,故邑池县治,南对金门坞,水南五里,旧宜阳县治也。
luò shuǐ yòu huì jīn mén xī shuǐ shuǐ nán chū jīn mén shān běi jìng jīn mén wù xī běi liú rù yú luò
洛水右会金门溪水,水南出金门山,北径金门坞,西北流入于洛。
luò shuǐ yòu dōng hé kuǎn shuǐ qí shuǐ èr yuán bìng fā liǎng chuān jìng yǐn wèi zhī dà kuǎn shuǐ yě hé ér dōng nán rù yú luò
洛水又东合款水,其水二源并发,两川径引,谓之大款水也,合而东南入于洛。
luò shuǐ yòu dōng shǔ liáng gǔ shuǐ rù yān shuǐ nán chū jīn mén shān
洛水又东,黍良谷水入焉,水南出金门山。
kāi shān tú yuē shān duō chóng gù zài hán
《开山图》曰:山多重固在韩。
jiàn wǔ èr nián qiáng nǔ dà jiàng jūn chén jùn zhuǎn jī jīn mén bái mǎ jiē pò zhī jí cǐ yě ér dōng běi liú zhù yú luò
建武二年,强弩大将军陈俊转击金门、白马,皆破之,即此也,而东北流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng zuǒ hé běi xī nán liú rù yú luò yě
洛水又东,左合北溪,南流入于洛也。
yòu dōng guò yáng shì yì nán yòu dōng běi guò yú fù yì zhī nán dà yīn gǔ shuǐ nán chū tài yīn xī běi liú zhù yú luò
又东过阳市邑南,又东北过于父邑之南,大阴谷水南出太阴溪,北流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng hé bái mǎ xī shuǐ shuǐ chū yí yáng shān jiàn yǒu dà shí jué zhuàng shì mǎ gù xī jiàn yǐ wù sè shòu míng yě
洛水又东合白马溪水,水出宜阳山,涧有大石,厥状似马,故溪涧以物色受名也。
xī shuǐ dōng běi liú zhù yú luò
溪水东北流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng yǒu chāng jiàn shuǐ zhù zhī shuǐ chū xī běi yí yáng shān ér dōng nán liú jìng yí yáng gù jùn nán jiù yáng shì yì yě gù luò yáng dōu diǎn nóng zhì cǐ hòu gǎi wéi jùn
洛水又东,有昌涧水注之,水出西北宜阳山,而东南流,径宜阳故郡南,旧阳市邑也,故洛阳都典农治,此后改为郡。
qí shuǐ yòu nán zhù yú luò
其水又南注于洛。
luò shuǐ yòu dōng jìng yī hé wù nán chéng zài chuān běi yuán shàng gāo èr shí zhàng nán běi dōng sān xiāng tiān xiǎn qiào jué wéi zhù xī miàn jí wéi gù yī hé zhī míng qǐ yú shì yǐ
洛水又东径一合坞南,城在川北原上,高二十丈,南、北、东三箱,天险峭绝,惟筑西面即为固,一合之名,起于是矣。
liú yào zhī jiāng gōng hé nán yě jìn jiāng jūn wèi gāi bēn yú cǐ gù yú fù yì yě
刘曜之将攻河南也,晋将军魏该奔于此,故于父邑也。
luò shuǐ yòu dōng hé dù yáng jiàn shuǐ shuǐ chū xī běi dù yáng xī dōng nán jìng yī hé wù dōng yǔ pán gǔ shuǐ hé luàn liú dōng nán rù luò
洛水又东合杜阳涧水,水出西北杜阳溪,东南径一合坞,东与槃谷水合,乱流东南入洛。
luò shuǐ yòu dōng qú gǔ shuǐ chū yí yáng xiàn nán nǚ jǐ shān dōng běi liú jìng yún zhōng wù zuǒ shàng tiáo dì céng jùn liú yān bàn chuí yīng dài shān fù gù wù shòu qí míng
洛水又东,渠谷水出宜阳县南女几山,东北流径云中坞,左上迢遰层峻,流烟半垂,缨带山阜,故坞受其名。
qú gǔ shuǐ yòu dōng běi rù luò shuǐ
渠谷水又东北入洛水。
zāng róng xù jìn shū chēng sūn dēng cháng jīng yí yáng shān zuò tàn rén jiàn zhī yǔ yǔ dēng bù yīng zuò tàn zhě jué qí qíng shén fēi cháng xián gòng chuán shuō
臧荣绪《晋书》称,孙登尝经宜阳山,作炭人见之与语,登不应,作炭者觉其情神非常,咸共传说。
tài zǔ wén zhī shǐ yuán jí wǎng guān yǔ yǔ yì bù yīng jí yīn dà xiào dēng xiào yuē fù zuò xiàng shēng yòu wèi xiào
太祖闻之,使阮籍往观,与语,亦不应,籍因大啸,登笑曰:复作向声,又为啸。
qiú yǔ jù chū dēng bù kěn jí yīn bié qù
求与俱出,登不肯,籍因别去。
dēng shàng fēng xíng qiě xiào rú xiāo sháo shēng huáng zhī yīn shēng zhèn shān gǔ
登上峰行且啸,如萧韶笙簧之音,声振山谷。
jí guài ér wèn zuò tàn rén zuò tàn rén yuē gù shì xiàng rén shēng
籍怪而问作炭人,作炭人曰:故是向人声。
jí gèng qiú zhī bù zhī suǒ zhǐ tuī wèn jiǔ zhī nǎi zhī xìng míng
籍更求之,不知所止,推问久之,乃知姓名。
yú àn sūn chāo zhī xù gāo shì chuán yán zài sū mén shān yòu bié zuò dēng chuán
余按孙绰之叙《高士传》,言在苏门山,又别作《登传》。
sūn shèng wèi chūn qiū yì yán zài sū mén shān yòu bù liè xìng míng
孙盛《魏春秋》亦言在苏门山,又不列姓名。
yuán sì zōng gǎn zhī zhe dà rén xiān sheng lùn yán wú bù zhī qí rén jì shén yóu zì dé bù yǔ wù jiāo
阮嗣宗感之,著《大人先生论》,言吾不知其人,既神游自得,不与物交。
yuán shì shàng bù néng dòng qí yīng cāo fù bù shí hé rén ér néng de qí xìng míng
阮氏尚不能动其英操,复不识何人而能得其姓名。
yòu dōng běi guò yí yáng xiàn nán luò shuǐ zhī běi yǒu xióng ěr shān shuāng luán jìng jǔ zhuàng tóng xióng ěr cǐ zì bié shān bù yǔ yǔ gòng dǎo luò zì xióng ěr tóng yě
又东北过宜阳县南,洛水之北有熊耳山,双峦竞举,状同熊耳,此自别山,不与《禹贡》导洛自熊耳同也。
xī hàn guāng wǔ pò chì méi fán chóng jī jiǎ zhàng yǔ xióng ěr píng jí shì shān yě
昔汉光武破赤眉樊崇,积甲仗与熊耳平,即是山也。
shān jì yǒu chí chí shuǐ dōng nán liú shuǐ cè yǒu yī chí shì wèi zhī miǎn chí yǐ
山际有池,池水东南流,水侧有一池,世谓之渑池矣。
yòu dōng nán jìng yí yáng xiàn gù chéng xi wèi zhī xi dù shuǐ yòu dōng nán liú rù yú luò
又东南径宜阳县故城西,谓之西度水,又东南流入于洛。
luò shuǐ yòu dōng jìng yí yáng xiàn gù chéng nán
洛水又东径宜阳县故城南。
qín wǔ wáng yǐ gān mào wèi zuǒ chéng xiàng yuē guǎ rén yù tōng sān chuān kuī zhōu shì sǐ bù xiǔ yǐ
秦武王以甘茂为左丞相,曰:寡人欲通三川、窥周室,死不朽矣。
mào qǐng yuē wèi yǐ gōng hán zhǎn shǒu liù wàn suì bá yí yáng chéng gù hán de yě hòu nǎi xiàn zhī
茂请约魏以攻韩,斩首六万,遂拔宜阳城,故韩地也,后乃县之。
hàn āi dì fēng xī fū gōng wèi hòu guó chéng zhī xī mén chì méi fán chóng yǔ pén zi jí dà jiàng děng fèng xǐ shòu jiàn bì chù
汉哀帝封息夫躬为侯国,城之西门,赤眉樊崇与盆子及大将等,奉玺绶剑壁处。
shì zǔ bù jí jiàn míng rì chén bīng yú luò shuǐ jiàn pén zi děng wèi pén zi chéng xiàng xú xuān yuē bù huǐ hu
世祖不即见,明日,陈兵于洛水见盆子等,谓盆子丞相徐宣曰:不悔乎?
xuān yuē bù huǐ
宣曰:不悔。
shàng tàn yuē qīng yōng zhōng bì tóng tiě zhōng zhēng zhēng yě
上叹曰:卿庸中皦皦,铁中铮铮也。
luò shuǐ yòu dōng yǔ yàn rǎn zhī shuǐ hé shuǐ chū xiàn běi fu shān dà bēi shān wú cǎo mù qí shuǐ zì bēi běi liú qū ér dōng nán zhù shì wèi zhī wǔ yán shuǐ
洛水又东与厌染之水合,水出县北傅山大陂,山无草木,其水自陂北流,屈而东南注,世谓之五延水。
yòu dōng nán liú jìng yí yáng xiàn gù chéng dōng dōng nán liú zhù yú luò
又东南流径宜阳县故城东,东南流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng nán huáng zhōng jiàn shuǐ chū běi fù èr yuán qí fā zǒng chéng yī chuān dōng liú zhù yú luò
洛水又东南,黄中涧水出北阜,二源奇发,总成一川,东流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng lù quán shuǐ zhù zhī qí shuǐ běi chū jìn xī
洛水又东,禄泉水注之,其水北出近溪。
luò shuǐ yòu dōng gòng shuǐ rù yān shuǐ běi chū cháng shí zhī shān shān wú cǎo mù qí xi yǒu gǔ yān jué míng jǐng gǔ gòng shuǐ chū yān
洛水又东,共水入焉,水北出长石之山,山无草木,其西有谷焉,厥名井谷,共水出焉。
nán liú de yǐn xī kǒu shuǐ chū xī běi yǐn gǔ dōng nán wǎng zhī gòng shuǐ yòu xī nán yǔ zuǒ jiàn shuǐ huì shuǐ dōng chū jìn chuān xi liú zhù yú gòng shuǐ
南流得尹溪口,水出西北尹谷,东南往之,共水又西南与左涧水会,水东出近川,西流注于共水。
gòng shuǐ yòu nán yǔ li gǔ shuǐ hé shuǐ chū xī běi li xī dōng nán zhù zhēn shuǐ
共水又南与李谷水合,水出西北李溪,东南注蓁水。
zhēn shuǐ fā yuán zhēn gǔ xī nán liú yǔ li gǔ shuǐ hé ér xī nán liú rù gòng shuǐ
蓁水发源蓁谷,西南流与李谷水合,而西南流入共水。
gòng shuǐ shì wèi zhī shí tou quán ér nán liú zhù yú luò
共水,世谓之石头泉,而南流注于洛。
luò shuǐ yòu dōng hēi jiàn shuǐ nán chū lù hún xī shān lì yú hēi jiàn xī běi rù luò
洛水又东,黑涧水南出陆浑西山,历于黑涧,西北入洛。
luò shuǐ yòu dōng lín tíng chuān shuǐ zhù zhī shuǐ chū xī běi jìn xī dōng nán yǔ zhǎng jiàn shuǐ huì shuǐ chū běi shān nán rén lín tíng shuǐ yòu dōng nán lì jiǔ qǔ xi ér nán rù luò shuǐ yě
洛水又东,临亭川水注之,水出西北近溪,东南与长涧水会,水出北山南人临亭水,又东南历九曲西,而南入洛水也。
yòu dōng běi chū sàn guān nán luò shuǐ dōng jìng jiǔ qǔ nán qí de shí lǐ yǒu bǎn jiǔ qǔ
又东北出散关南,洛水东径九曲南,其地十里,有坂九曲。
mù tiān zǐ chuán suǒ wèi tiān zǐ xī zhēng shēng yú jiǔ ā cǐ shì yě
《穆天子传》所谓天子西征,升于九阿,此是也。
luò shuǐ yòu dōng yǔ háo shuǐ huì shuǐ chū xīn ān xiàn mì shān nán liú lì jiǔ qǔ dōng ér nán liú rù yú luò
洛水又东与豪水会,水出新安县密山,南流历九曲东,而南流入于洛。
luò shuǐ zhī cè yǒu shí mò shān shān shí jǐn hēi kě yǐ shū shū gù yǐ shí mò míng shān yǐ
洛水之侧有石墨山,山石尽黑,可以书疏,故以石墨名山矣。
luò shuǐ yòu dōng zhī dú zuǒ chū yān
洛水又东,枝渎左出焉。
dōng chū guān jué huì shuǐ yòu jìng qīng nǚ zhǒng nán zhǒng zài běi shān shàng
东出关,绝惠水,又径清女冢南,冢在北山上。
qí jiù chuán yún sī nǚ qīng zhēn xiù gǔ jī biǎo lái jīn yǐ
《耆旧传》云:斯女清贞秀古,迹表来今矣。
zhī dú yòu dōng jìng zhōu shān shàng yǒu zhōu líng wáng zhǒng
枝渎又东径周山,上有周灵王冢。
huáng lǎn yuē zhōu líng wáng zàng yú hé nán chéng xī nán zhōu shān shàng gài yǐ wáng shēng ér shén xiào shì yuē líng
《皇览》曰:周灵王葬于河南城西南周山上,盖以王生而神,效谥曰灵。
qí zhǒng rén cí zhī bù jué
其冢,人祠之不绝。
yòu dōng běi jìng bǎi tíng nán huáng lǎn yuē zhōu shān zài bǎi tíng xī běi wèi sī tíng yě
又东北径柏亭南,《皇览》曰周山在柏亭西北,谓斯亭也。
yòu dōng běi jìng sān wáng líng dōng běi chū sān wáng huò yán zhōu jǐng yù dào wáng dìng wáng yě
又东北径三王陵东北出,三王,或言周景玉、悼王、定王也。
wèi sī tú gōng cuī hào zhù xī zhēng fù yún dìng dàng wèi jìng zi cháo zuò nán xī zhōu zhèng ruò rén huāng dào jìng èr wáng yǔ jǐng wáng jù zàng yú cǐ gù shì yǐ sān wáng míng líng
魏司徒公崔浩注《西征赋》云:定当为敬,子朝作难,西周政弱人荒,悼、敬二王,与景王俱葬于此,故世以三王名陵。
dì wáng shì jì yuē jǐng wáng zàng yú dí quán jīn luò yáng tài cāng zhōng dà zhǒng shì yě
《帝王世纪》曰:景王葬于翟泉,今洛阳太仓中大冢是也。
ér fù chuán yán zài cǐ suǒ wèi xiáng yǐ
而复传言在此,所未详矣。
yòu dào jìng èr wáng jī zhū shǐ chuán fù wú zàng chù
又悼、敬二王,稽诸史传,复无葬处。
jīn líng dōng yǒu shí bēi lù nǎn wáng yǐ shàng shì wáng míng hào kǎo zhī bēi jì zhōu mù míng yǐ
今陵东有石碑,录赧王以上世王名号,考之碑记,周墓明矣。
zhī dú dōng běi lì zhì xiāng jìng hé nán xiàn wáng chéng xi lì jiāo rǔ mò
枝渎东北历制乡,径河南县王城西,历郊鄏陌。
dù yù shì de yuē xiàn xi yǒu jiá rǔ mò wèi cǐ yě
杜预《释地》曰:县西有郏鄏陌,谓此也。
zhī dú yòu běi rù gǔ gài jīng shǐ zhōu qǐ dú jiǔ fèi bù xiū yǐ
枝渎又北入谷,盖经始周启,渎久废不修矣。
luò shuǐ zì zhī dú yòu dōng chū guān huì shuǐ yòu zhù zhī shì wèi zhī bā guān shuǐ
洛水自枝渎又东出关,惠水右注之,世谓之八关水。
dài yán zhī xī zhēng jì wèi zhī bā guān zé jí jīng suǒ wèi sàn guān zhāng zì nán shān héng luò shuǐ běi shǔ yú hé jiē guān sài yě jí yáng pū jiā tóng suǒ zhù yǐ
戴延之《西征记》谓之八关泽,即《经》所谓散关,鄣自南山,横洛水,北属于河,皆关塞也,即杨仆家僮所筑矣。
huì shuǐ chū bái shí shān zhī yáng
惠水出白石山之阳。
dōng nán liú yǔ zhān shuǐ hé shuǐ dōng chū lóu zhuō zhī shān ér nán liú rù huì shuǐ
东南流与瞻水合,水东出娄涿之山,而南流入惠水。
huì shuǐ yòu dōng nán xiè shuǐ běi chū zhān zhū zhī shān
惠水又东南,谢水北出瞻诸之山;
dōng nán liú yòu yǒu jiāo chù zhī shuǐ běi chū huì shān nán liú jù hé huì shuǐ
东南流,又有交触之水,北出廆山,南流,俱合惠水。
huì shuǐ yòu nán liú jìng guān chéng běi èr shí lǐ zhě yě
惠水又南流径关城北,二十里者也。
qí chéng xi zǔ sè yuán dōng zhěn huì shuǐ
其城西阻塞垣,东枕惠水。
líng dì zhōng píng yuán nián
灵帝中平元年,
yǐ hé nán yǐn hé jìn wèi dà jiàng jūn
以河南尹何进为大将军,
lǜ wǔ yíng shì zhūn dū tíng
率五营士屯都亭,
zhì hán gǔ guǎng chéng yī quē dà gǔ huán yuán xuán mén xiǎo píng jīn
置函谷、广城、伊阙、大谷、轘辕、旋门、小平津,
yú jīn děng bā guān
盂津等八关,
dū wèi guān zhì cǐ
都尉官治此,
hán gǔ wèi zhī shǒu
函谷为之首,
zài bā guān zhī xiàn
在八关之限,
gù shì rén zǒng qí tǒng mù
故世人总其统目,
yǒu bā guān zhī míng yǐ
有八关之名矣。
qí shuǐ yòu nán liú rù yú luò shuǐ
其水又南流入于洛水。
shān hǎi jīng yuē bái shí zhī shān huì shuǐ chū qí yáng ér nán liú zhù yú luò
《山海经》曰:白石之山惠水出其阳,而南流注于洛。
wèi shì shuǐ yě
谓是水也。
luò shuǐ yòu yǔ guó shuǐ huì shuǐ chū fú zhū zhī shān běi liú zhù yú luò shuǐ
洛水又与虢水会,水出扶猪之山,北流注于洛水。
zhī nán zé lù tí zhī shān yě shì wèi zhī fēi shān
之南,则鹿蹄之山也,世谓之非山。
qí shān yīn zé jùn jué bǎi rèn yáng zé yuán fù lóng píng gān shuǐ fā yú dōng lù běi liú zhù yú luò shuǐ yě
其山阴则峻绝百仞,阳则原阜隆平,甘水发于东麓,北流注于洛水也。
yòu dōng běi guò hé nán xiàn nán zhōu shū chēng zhōu gōng jiāng zhì zhèng nǎi zuò dà yì chéng zhōu yú zhōng tǔ nán xì yú luò shuǐ běi yīn yú jiá shān yǐ wéi tiān xià zhī dà còu
又东北过河南县南,《周书》称周公将致政,乃作大邑成周于中土,南系于洛水,北因于郏山,以为天下之大凑。
xiào jīng yuán shén qì yuē bā fāng zhī guǎng zhōu luò wèi zhōng wèi zhī luò yì
《孝经援神契》曰:八方之广,周洛为中,谓之洛邑。
zhú shū jì nián jìn dìng gōng èr shí nián luò jué yú zhōu
《竹书纪年》,晋定公二十年,洛绝于周。
wèi xiāng wáng jiǔ nián luò rù chéng zhōu shān shuǐ dà chū
魏襄王九年,洛入成周,山水大出。
nán yǒu gān luò chéng jùn guó zhì suǒ wèi gān chéng yě
南有甘洛城,《郡国志》所谓甘城也。
dì jì yuē luò shuǐ dōng běi guò wǔ líng péi wěi běi yǔ jiàn chán hé shì èr shuǐ dōng rù qiān jīn qú gù dú cún yān
《地记》曰:洛水东北过五零陪尾,北与涧、瀍合,是二水,东入千金渠,故渎存焉。
yòu dōng guò luò yáng xiàn nán yī shuǐ cóng xi lái wǎng zhī
又东过洛阳县南,伊水从西来往之。
luò yáng zhōu gōng suǒ yíng luò yì yě gù luò hào yuē wǒ bo chán shuǐ dōng yì wéi luò shí
洛阳,周公所营洛邑也,故《洛浩》曰:我卜瀍水东,亦惟洛食。
qí chéng fāng qī bǎi èr shí zhàng nán xì yú luò shuǐ běi yīn yú jiá shān yǐ wéi tiān xià zhī còu
其城方七百二十丈,南系于洛水,北因于郏山,以为天下之凑。
fāng liù bǎi lǐ yīn xi bā bǎi lǐ wèi qiān lǐ
方六百里,因西八百里,为千里。
chūn qiū zhāo gōng sān shí èr nián jìn hé zhū hóu dài fū shù chéng zhōu zhī chéng gù yì yuē chéng zhōu yě
《春秋》昭公三十二年,晋合诸侯大夫戍成周之城,故亦曰成周也。
sī mǎ qiān zì xù yún tài shǐ gōng liú zhì zhōu nán
司马迁《自序》云:太史公留滞周南。
zhì zhòng zhì yuē gǔ zhī zhōu nán jīn zhī luò yáng hàn gāo zǔ shǐ yù dōu zhī gǎn lóu jìng zhī yán bù rì ér jià xíng yǐ
挚仲治曰:古之周南,今之洛阳,汉高祖始欲都之,感娄敬之言,不日而驾行矣。
shǔ guāng wǔ zhōng xīng chén jū luò yì dǎi yú wèi jìn xián liǎng zhái yān
属光武中兴,宸居洛邑,逮于魏、晋,咸两宅焉。
gù wèi lüè yuē hàn huǒ xíng jì shuǐ gù qù qí shuǐ ér jiā jiā wèi wèi tǔ dé tǔ shuǐ zhī mǔ yě shuǐ de shàng ér liú tǔ de shuǐ ér róu chú jiā jiā shuǐ
故《魏略》曰:汉火行忌水,故去其水而加佳,魏为土德,土水之牡也,水得上而流,土得水而柔,除佳加水。
cháng shā qí jiù chuán yún zhù liáng zì zhào qīng wèi luò yáng lìng
《长沙耆旧传》云:祝良,字召卿,为洛阳令。
suì shí kàng hàn yāo zi qí yǔ bù dé liáng nǎi pù shēn jiē tíng gào chéng yǐn zuì zì chen zhì zhōng zǐ yún shuǐ qǐ gān yǔ dēng jiàng
岁时亢旱,夭子祈雨不得,良乃曝身阶庭,告诚引罪,自晨至中,紫云水起,甘雨登降。
rén wéi gē yuē tiān jiǔ bù yǔ zhēng rén shī suǒ tiān wáng zì chū zhù lìng tè kǔ jīng fú gǎn yìng pāng tuó xià yǔ
人为歌曰:天久不雨,烝人失所,天王自出,祝令特苦,精符感应,滂沱下雨。
zé xiàn sī jí hé nán yǐn zhì sī lì zhōu guān yě hàn wǔ dì shǐ lǐng tú lì dǒng dū jīng jī hòu yīn míng sī zhōu yān
则县司及河南尹治,司隶,周官也,汉武帝使领徒隶,董督京畿后,因名司州焉。
dì jì yuē luò shuǐ dōng rù yú zhōng tí shān jiān dōng liú huì yú yī shì yě
《地记》曰:洛水东入于中提山间,东流会于伊是也。
xī huáng dì zhī shí tiān dà wù sān rì dì yóu luò shuǐ zhī shàng jiàn dà yú shā wǔ shēng yǐ zhàn zhī tiān nǎi shèn yǔ qī rì qī yè yú liú shǐ de tú shū jīn hé tú shì méng piān shì yě
昔黄帝之时,天大雾三日,帝游洛水之上,见大鱼,杀五牲以蘸之,天乃甚雨,七日七夜鱼流,始得图书,今《河图视萌篇》是也。
xī wáng zǐ jìn hǎo chuī fèng shēng zhāo yán dào shì yǔ fú qiū tóng yóu yī luò zhī pǔ hán shǐ yòu shòu yù jī zhī ruì yú cǐ shuǐ yì luò shén fú fēi zhī suǒ zài yě
昔王子晋好吹凤笙,招延道士,与浮丘同游伊洛之浦,含始又受玉鸡之瑞于此水,亦洛神宓妃之所在也。
luò shuǐ yòu dōng hé shuǐ nán chū bàn shí zhī shān běi jìng hé shuǐ wù ér dōng běi liú zhù yú gōng lù jiàn
洛水又东,合水南出半石之山,北径合水坞,而东北流注于公路涧。
dàn shì sú yīn é hào zhī yuē guāng lù jiàn fēi yě
但世俗音讹,号之曰光禄涧,非也。
shàng yǒu yuán mù gù sì zhōu jué jiàn tiáo dì bǎi rèn guǎng sì wǔ lǐ yǒu yī shuǐ yuān ér bù liú gù xī jiàn jí qí míng yě
上有袁木固,四周绝涧,迢递百仞,广四五里,有一水,渊而不流,故溪涧即其名也。
hé shuǐ běi yǔ liú shuǐ hé shuǐ chū bàn shí dōng shān xī běi liú jìng liú jù sān miàn lín jiàn zài hóu shì xī nán zhōu jī nèi liú zi guó gù wèi zhī liú jiàn
合水北与刘水合,水出半石东山,西北流径刘聚,三面临涧,在猴氏西南,周畿内刘子国,故谓之刘涧。
qí shuǐ xī běi liú zhù yú hé shuǐ hé shuǐ yòu běi liú zhù yú luò shuǐ yě
其水西北流注于合水,合水又北流注于洛水也。
yòu dōng guò yǎn shī xiàn nán luò shuǐ dōng jìng jì sù zhǔ zhōng cháo shí bǎi guó gòng jì suǒ dùn gù zhǔ de qí míng
又东过偃师县南,洛水东径计素渚,中朝时,百国贡计所顿,故渚得其名。
yòu zhí yǎn shī gù xiàn nán yǔ hóu shì fēn shuǐ
又直偃师故县南,与猴氏分水。
yòu dōng xiū shuǐ zì nán zhù zhī qí shuǐ dǎo yuán shǎo shì shān xi liú jìng xué shān nán ér běi yǔ shǎo shì shān shuǐ hé shuǐ chū shǎo shì běi xī xī nán liú zhù xiū shuǐ
又东,休水自南注之,其水导源少室山,西流径穴山南,而北与少室山水合,水出少室北溪,西南流注休水。
xiū shuǐ yòu zuǒ huì nán xī shuǐ shuǐ fā dà xué nán shān běi liú rù xiū shuǐ
休水又左会南溪水,水发大穴南山,北流入休水。
xiū shuǐ yòu xī nán běi qū qián liú dì xià qí gù dú běi qū chū xiá wèi zhī dà xué kǒu běi lì fù fǔ duī dōng gài yǐ wù xiàng shòu míng yǐ
休水又西南北屈,潜流地下,其故渎北屈出峡,谓之大穴口,北历覆釜堆东,盖以物象受名矣。
yòu dōng jiè líng xīng wù shuǐ liú qián tōng zhòng yuán yòu fā cè gōu shì yuán kāi shān tú wèi zhī gōu shì shān yě
又东届零星坞,水流潜通,重源又发,侧缑氏原,《开山图》谓之缑氏山也。
yì yún xiān zhě shēng yān yán wáng zǐ jìn kòng hú sī fù líng wáng wàng ér bù dé jìn jǔ shǒu xiè ér qù qí jiā de yí zhǎn sú yì wèi zhī wèi fǔ fù duī duī shàng yǒu zǐ jìn cí
亦云仙者升焉,言王子晋控鹄斯阜,灵王望而不得近,举手谢而去,其家得遗展,俗亦谓之为抚父堆,堆上有子晋祠。
huò yán zài jiǔ shān fēi cǐ shì dài yǐ yuǎn mò néng biàn zhī
或言在九山非此,世代已远,莫能辨之。
liú xiàng liè xiān chuán yún shì yǒu xiāo guǎn zhī shēng yān
刘向《列仙传》云:世有萧管之声焉。
xiū shuǐ yòu jìng yán shòu chéng nán gōu shì xiàn zhì gù huá fèi chūn qiū huá guó suǒ dōu yě
休水又径延寿城南,缑氏县治,故滑费,《春秋》滑国所都也。
wáng mǎng gēng míng zhōng tíng jí gōu shì chéng yě
王莽更名中亭,即缑氏城也。
chéng yǒu xiān rén cí wèi zhī xiān rén guān
城有仙人祠,谓之仙人观。
xiū shuǐ yòu xi zhuǎn běi qū jìng qí chéng xi
休水又西转北屈,径其城西。
shuǐ zhī xī nán yǒu sī kōng mì líng yuán hòu zhèng mào miào bēi wén quē bù kě fù shi
水之西南有司空密陵元侯郑袤庙碑,文缺不可复识。
yòu yǒu jìn chéng mén xiào wèi chāng yuán gōng hóu zhèng zhòng lín bēi jìn tài shǐ liù nián lì
又有晋城门校尉昌原恭侯郑仲林碑,晋泰始六年立。
xiū shuǐ yòu běi liú zhù yú luò shuǐ
休水又北流注于洛水。
luò shuǐ yòu dōng jìng bǎi gǔ wù běi
洛水又东径百谷坞北。
dài yán zhī xī zhēng jì yuē wù zài chuān nán yīn gāo wèi wù gāo shí yú zhàng liú wǔ wáng xi rù cháng ān zhōu shī suǒ bǎo yě
戴延之《西征记》曰:坞在川南,因高为坞,高十余丈,刘武王西入长安,舟师所保也。
luò shuǐ yòu běi yáng qú shuǐ zhù zhī
洛水又北,阳渠水注之。
zhú shū jì nián jìn xiāng gōng liù nián luò jué yú jiàn
《竹书纪年》,晋襄公六年,洛绝于涧。
jí cǐ chù yě
即此处也。
luò shuǐ yòu běi jìng yǎn shī chéng dōng dōng běi lì zhōng shuǐ nán wèi zhī nán yì yuē shàng yě
洛水又北径偃师城东,东北历中,水南谓之南,亦曰上也。
jìng zǐ chéng xi sī mǎ biāo suǒ wèi jiē jù yě ér shuǐ zhù zhī shuǐ chū běi shān xī qí shuǐ nán liú shì wèi zhī wēn quán shuǐ
径訾城西,司马彪所谓皆聚也,而水注之,水出北山溪,其水南流,世谓之温泉水。
shuǐ cè yǒu jiāng rén xué xué zhōng yǒu jiāng shī dài yán zhī cóng liú wǔ wáng xī zhēng jì yuē yǒu cǐ shī shī jīn yóu zài
水侧有僵人穴,穴中有僵尸,戴延之《从刘武王西征记》曰:有此尸,尸今犹在。
fu wù wú bù huà zhī lǐ pò wú bù qiān zhī dào ér cǐ shī wú shén shí shì tóng mù ǒu zhī zhuàng yù qí tuī yí wèi ruò zhèng xíng zhī sù qiān yǐ
夫物无不化之理,魄无不迁之道,而此尸无神识,事同木偶之状,喻其推移,未若正形之速迁矣。
shuǐ yòu dōng nán yú jiē chéng xī běi dōng rù luò shuǐ
水又东南,于皆城西北东入洛水。
gù jīng xiāng fán yuē jīn gǒng luò dù běi yǒu gǔ shuǐ dōng rù luò wèi zhī xià
故京相璠曰:今巩洛渡北,有谷水东入洛,谓之下。
gù yǒu shàng xià zhī míng yì wèi zhī běi yú shì yǒu nán běi zhī chēng yǐ
故有上、下之名,亦谓之北,于是有南、北之称矣。
yòu yǒu chéng gài zhōu dài fū xī zhī jiù yì
又有城,盖周大夫肸之旧邑。
luò shuǐ yòu dōng jìng zǐ chéng běi yòu dōng luó shuǐ zhù zhī shuǐ chū fāng shān luō chuān xī běi liú pú tā shuǐ zhù zhī shuǐ nán chū pú bēi xī běi liú hé luó shuǐ wèi zhī zhǎng luō chuān
洛水又东径訾城北,又东,罗水注之,水出方山罗川,西北流,蒲他水注之,水南出蒲陂,西北流合罗水,谓之长罗川。
yì yuē luō zhōng yě gài xī zi luō zhī sù jū gù chuān de qí míng ěr
亦曰罗中也,盖肸子罗之宿居,故川得其名耳。
luó shuǐ yòu xī běi bái mǎ xī shuǐ zhù zhī shuǐ chū sōng shān běi lù jìng bái mǎ wù dōng ér běi rù luó shuǐ
罗水又西北,白马溪水注之,水出嵩山北麓,径白马坞东,而北入罗水。
xī běi liú bái tóng jiàn shuǐ zhù zhī shuǐ chū sōng lù tóng xī běi liú jìng jiǔ shān dōng yòu běi jiǔ shān xī shuǐ rù yān
西北流,白桐涧水注之,水出嵩麓桐溪,北流径九山东,又北,九山溪水入焉。
shuǐ chū bǎi chēng shān dōng gǔ qí shān gū fēng xiù chū jiāo yáo fēn lì
水出百称山东谷,其山孤峰秀出,嶕峣分立。
zhòng cháng tǒng yuē xī mì yǒu bo chéng zhě shēn yóu jiǔ shān zhī shàng fàng xīn bù jū zhī jìng wèi shì shān yě
仲长统曰:昔密有卜成者,身游九山之上,放心不拘之境,谓是山也。
shān jì yǒu jiǔ shān miào miào qián yǒu bēi yún jiǔ xiǎn líng fǔ jūn zhě tài huá zhī yuán zǐ yáng jiǔ liè míng hào yuē jiǔ shān fǔ jūn yě
山际有九山庙,庙前有碑云:九显灵府君者,太华之元子,阳九列名,号曰九山府君也。
nán jù sōng yuè běi dài luò shì jìn yuán kāng èr nián jiǔ yuè tài suì zài xū dì qiǎn diàn zhōng zhōng láng jiàng guān nèi hóu fán guǎng gōu shì lìng wáng yǔ zhǔ bù fu yǎn fèng xuān zhào mìng xīng lì miào diàn yān
南据嵩岳,北带洛澨,晋元康二年九月,太岁在戌,帝遣殿中中郎将、关内侯樊广,缑氏令王与,主簿傅演,奉宣诏命,兴立庙殿焉。
yòu yǒu bǎi chóng jiāng jūn xiǎn líng bēi bēi yún jiāng jūn xìng yī shì huì yì zì tuí ái dì gāo yáng zhī dì èr zi bó yì zhě yě
又有《百虫将军显灵碑》,碑云:将军姓伊氏,讳益,字𬯎敳,帝高阳之第二子伯益者也。
jìn yuán kāng wǔ nián qī yuè qī rì shùn rén wú yì děng jiàn lì táng miào shuǐ píng yuán nián èr yuè èr shí rì kè shí lì sòng zàn shì hòu xián yǐ
晋元康五年七月七日,顺人吴义等建立堂庙,水平元年二月二十日刻石立颂,赞示后贤矣。
qí shuǐ dōng běi liú rù bái tóng jiàn yòu běi jìng yuán gōng wù dōng gài gōng lù shǐ gù yǒu cǐ yě gù yǒu yuán gōng zhī míng yǐ
其水东北流入白桐涧,又北径袁公坞东,盖公路始固有此也,故有袁公之名矣。
běi liú zhù yú luó shuǐ
北流注于罗水。
luó shuǐ yòu xī běi jìng yuán gōng wù běi yòu xī běi jìng pān yuè fù zǐ mù qián
罗水又西北径袁公坞北,又西北径潘岳父子墓前。
yǒu bēi yuè fù zǐ láng yá tài shǒu bēi shí pò luò wén zì quē bài
有碑,岳父茈,琅琊太守,碑石破落,文字缺败。
yuè bēi tí yún jǐ shì huáng mén shì láng pān jūn zhī bēi
岳碑题云:给事黄门侍郎潘君之碑。
bēi yún jūn yù sūn xiù zhī nán hé mén shòu huò gù mén zhǔ gǎn fù hǎi yǐ zēng tòng nǎi shù bēi yǐ jì shì
碑云:君遇孙秀之难,阖门受祸,故门主感复醢以增恸,乃树碑以记事。
tài cháng pān ní zhī cí yě
太常潘尼之辞也。
luó shuǐ yòu yú zǐ chéng dōng běi rù yú luò shuǐ yě
罗水又于訾城东北入于洛水也。
yòu dōng běi guò gǒng xiàn dōng yòu běi rù yú hé
又东北过巩县东,又北入于河。
luò shuǐ yòu dōng míng lè quán shuǐ zhù zhī shuǐ chū nán yuán xià sān quán bìng dǎo gù shì wèi zhī wǔ dào quán jí gǔ míng xī quán yě
洛水又东,明乐泉水注之,水出南原下,三泉并导,故世谓之五道泉,即古明溪泉也。
chūn qiū zhāo gōng èr shí èr nián shī cì yú míng xī zhě yě
《春秋》昭公二十二年,师次于明溪者也。
luò shuǐ yòu dōng jìng gǒng xiàn gù chéng nán dōng nán suǒ jū yě běn zhōu zhī jī nèi gǒng bó guó yě
洛水又东径巩县故城南,东南所居也,本周之畿内巩伯国也。
chūn qiū zuǒ zhuàn suǒ wèi yǐn wén fù shè yú gǒng jí yú cǐ yě
《春秋左传》所谓尹文父涉于巩,即于此也。
luò shuǐ yòu dōng zhuó shuǐ zhù zhī
洛水又东,浊水注之。
jí gǔ huáng shuǐ yě shuǐ chū nán yuán
即古黄水也,水出南原。
jīng xiāng fán yuē zǐ chéng běi sān lǐ yǒu huáng tíng jí cǐ tíng yě
京相璠曰:訾城北三里有黄亭,即此亭也。
chūn qiū suǒ wèi cì yú huáng zhě yě
《春秋》所谓次于黄者也。
luò shuǐ yòu dōng běi jiàn shuǐ fā nán xī shí quán shì yì míng zhī wèi shí quán shuǐ yě
洛水又东北,涧水发南溪石泉,世亦名之为石泉水也。
jīng xiāng fán yuē gǒng dōng dì míng kǎn yù zài jiǒng shuǐ dōng
京相璠曰:巩东地名坎欲,在泂水东。
yí jí cǐ shuǐ yě
疑即此水也。
yòu jìng pán gǔ wù dōng shì yòu míng zhī yuē pán gǔ shuǐ
又径盘谷坞东,世又名之曰盘谷水。
sī mǎ biāo jùn guó zhì gǒng yǒu kǎn kǎn jù
司马彪《郡国志》,巩有坎欿聚。
chūn qiū xī gōng èr shí sì nián wáng chū jí kǎn kǎn
《春秋》僖公二十四年,王出及坎欿。
fú qián yì yǐ wéi gǒng dōng yì míng yě
服虔亦以为巩东邑名也。
jīn kǎo jué wén ruò zhuàng yān ér bù néng jīng biàn ěr
今考厥文若状焉,而不能精辨耳。
jìn tài kāng dì jì jìn shū dì dào jì bìng yán zài gǒng xi fēi yě
《晋太康地记》、《晋书地道记》,并言在巩西,非也。
qí shuǐ yòu běi rù luò luò shuǐ yòu dōng běi liú rén yú hé
其水又北入洛,洛水又东北流,人于河。
shān hǎi jīng yuē luò shuǐ chéng gāo xī rén hé shì yě
《山海经》曰:洛水,成皋西人河是也。
wèi zhī luò kǎn jí shén gǔ yě
谓之洛欿,即什谷也。
gù zhāng yí shuō qín yuē xià bīng sān chuān sāi shén gǔ zhī kǒu
故张仪说秦曰:下兵三川,塞什谷之口。
wèi cǐ chuān yě
谓此川也。
lì jì yīn yì yuē gǒng xiàn yǒu gǔ shuǐ zhě yě
《吏记音义》曰:巩县有谷水者也。
huáng dì dōng xún hé guò luò xiū tán chén bì shòu lóng tú yú hé guī shū yú luò chì wén lǜ zì
黄帝东巡河,过洛,修坛沉壁,受《龙图》于河,《龟书》于洛,赤文绿字。
yáo dì yòu xiū tán hé luò zé liáng jí chén róng guāng chū hé xiū qì sì sài bái yún qǐ huí fēng shì chì wén lǜ sè guǎng mào jiǔ chǐ fù lǐ píng shàng yǒu liè xīng zhī fēn qī zhèng zhī dù
尧帝又修坛河、洛,择良即沉,荣光出河,休气四塞,白云起,回风逝,赤文绿色,广袤九尺,负理平上,有列星之分,七政之度。
dì wáng lù jì xīng wáng zhī shù yǐ shòu zhī yáo yòu dōng chén shū yú rì jì chì guāng qǐ xuán guī fù shū bèi jiǎ chì wén chéng zì suì chán yú shùn
《帝王录》记兴亡之数,以授之尧,又东沉书于日稷,赤光起,玄龟负书,背甲赤文成字,遂禅于舜。
shùn yòu xí yáo lǐ chén shū yú rì jì chì guāng qǐ xuán guī fù shū zhì yú jì xià róng guāng xiū zhì huáng lóng juǎn jiǎ shū tú tán pàn chì wén lǜ cuò yǐ shòu shùn
舜又习尧礼,沉书于日稷,赤光起,玄龟负书至于稷下,荣光休至,黄龙卷甲,舒图坛畔,赤文绿错以授舜。
shùn yǐ chán yǔ yīn tāng dōng guān yú luò xí lǐ yáo tán jiàng bì sān chén róng guāng bù qǐ huáng yú shuāng yuè chū jì yú tán
舜以禅禹,殷汤东观于洛,习礼尧坛,降璧三沉,荣光不起,黄鱼双跃,出济于坛。
hēi wū yǐ yù
黑乌以浴,
suí yú yì shàng
随鱼亦上,
huà wèi hēi yù chì lēi zhī shū
化为黑玉赤勒之书,
hēi guī chì wén zhī tí yě
黑龟赤文之题也,
tāng yǐ fá jié
汤以伐桀,
gù chūn qiū shuō tí cí yuē hé yǐ dào kūn chū tiān bāo
故《春秋说题辞》曰:河以道坤出天苞,
luò yǐ liú chuān tǔ dì fú
洛以流川吐地符,
wáng zhě chén lǐ yān
王者沉礼焉,
zhú shū jì nián yuē
《竹书纪年》曰,
luò bó yòng yǔ hé bó féng yí dòu
洛伯用与河伯冯夷斗,
gài luò shuǐ zhī shén yě
盖洛水之神也。
xī xià tài kāng shī zhèng wèi yì suǒ zhú qí kūn dì wǔ rén xū yú luò ruì zuò wǔ zǐ zhī gē yú shì de yǐ
昔夏太康失政,为羿所逐,其昆弟五人,须于洛汭,作《五子之歌》,于是地矣。
yī shuǐ chū nán yáng lǔ yáng xiàn xi màn qú shān shān hǎi jīng yuē màn qú zhī shān yī shuǐ chū yān
伊水出南阳鲁阳县西蔓渠山,《山海经》曰:蔓渠之山,伊水出焉。
huái nán zǐ yuē yī shuǐ chū shàng wèi shān
《淮南子》曰:伊水出上魏山。
dì lǐ zhì yuē chū xióng ěr shān jí lù dà tóng líng luán hù bié ěr
《地理志》曰:出熊耳山即麓大同,陵峦互别耳。
yī shuǐ zì xióng ěr dōng běi jìng luán chuān tíng běi jiān shuǐ chū jiān shān běi liú jì qí chéng dōng ér běi rù yī shuǐ
伊水自熊耳东北径鸾川亭北,奸水出奸山,北流际其城东而北入伊水。
shì rén wèi yī shuǐ wèi jiān shuǐ jiān shuǐ wèi jiāo shuǐ gù míng sī chuān wèi luán chuān yě
世人谓伊水为奸水,奸水为交水,故名斯川为鸾川也。
yòu dōng wèi yuān tán tán hún ruò fèi yì bù cè qí shēn qiǎn yě
又东为渊潭,潭浑若沸,亦不测其深浅也。
yī shuǐ yòu dōng běi jìng dōng tíng chéng nán yòu qū jìng qí tíng dōng dōng běi liú zhě yě
伊水又东北径东亭城南,又屈径其亭东,东北流者也。
dōng běi guò guō luò shān yáng shuǐ chū yáng shān yáng xī shì rén wèi zhī tài yáng gǔ shuǐ yì qǔ míng yān
东北过郭落山,阳水出阳山阳溪,世人谓之太阳谷,水亦取名焉。
dōng liú rù yī shuǐ yī shuǐ yòu dōng běi xiān shuǐ rù yān shuǐ chū xiān shān běi liú zhù yú yī
东流入伊水,伊水又东,北鲜水入焉,水出鲜山,北流注于伊。
yī shuǐ yòu yǔ mán shuǐ hé shuǐ chū lú shì xiàn zhī mán gǔ dōng liú rù yú yī
伊水又与蛮水合,水出卢氏县之蛮谷,东流入于伊。
yòu dōng běi guò lù hún xiàn nán shān hǎi jīng yuē yōng yōng zhī shuǐ chū yú lí shān nán liú zhù yú yī shuǐ
又东北过陆浑县南,《山海经》曰:滽滽之水,出于厘山,南流注于伊水。
jīn shuǐ chū lù hún xiàn zhī xī nán wáng mǔ jiàn jiàn běi shān shàng yǒu wáng mǔ cí gù shì yīn yǐ míng xī dōng liú zhù yú yī shuǐ jí yōng yōng zhī shuǐ yě
今水出陆浑县之西南王母涧,涧北山上有王母祠,故世因以名溪,东流注于伊水,即滽滽之水也。
yī shuǐ lì yá kǒu shān xiá yě
伊水历崖口,山峡也。
yì yá shēn gāo bì lì ruò quē yá shàng yǒu wù yī shuǐ jìng qí xià lì xiá běi liú jí gǔ sān tú shān yě
翼崖深高,壁立若阙,崖上有坞,伊水径其下,历峡北流,即古三涂山也。
dù yù shì de yuē shān zài xiàn nán
杜预《释地》曰:山在县南。
hǎn yīn shí sān zhōu zhì yún shān zài dōng nán
阚骃《十三州志》云:山在东南。
jīn shì shān zài lù hún gù chéng dōng nán bā shí xǔ lǐ
今是山在陆浑故城东南八十许里。
zhōu shū wǔ wáng wèn tài gōng yuē wú jiāng yīn yǒu xià zhī jū nán wàng guò yú sān tú běi zhān wàng yú yǒu hé
《周书》,武王问太公曰:吾将因有夏之居,南望过于三涂,北瞻望于有河。
chūn qiū zhāo gōng sì nián sī mǎ hóu yuē sì yuè sān tú yáng chéng tài shì jīng shān zhōng nán jiǔ zhōu zhī xiǎn yě fú qián yuē sān tú dà xíng huán yuán xiáo miǎn fēi nán wàng yě
《春秋》昭公四年,司马侯曰:四岳、三涂、阳城、太室、荆山、中南、九州之险也,服虔曰:三涂、大行、轘辕、崤、渑,非南望也。
jīng xiāng fán zhe chūn qiū tǔ dì míng yì yún shān míng yě
京相璠著《春秋土地名》,亦云:山名也。
yǐ fú shì zhī shuō tu dào yě
以服氏之说,涂,道也。
zhǔn zhōu shū nán wàng zhī wén huò yán yi wèi huán yuán dà gǔ yī quē jiē wèi fēi yě
准《周书》南望之文,或言宜为轘辕、大谷、伊阙,皆为非也。
chūn qiū jìn fá lù hún qǐng yǒu shì yú sān tú
《春秋》,晋伐陆浑,请有事于三涂。
zhī shì shān míng yǐ
知是山明矣。
yǒu qī gǔ shuǐ zhù zhī shuǐ xī chū nǚ r shān zhī nán qī xī shān shàng yǒu xī wáng mǔ cí dōng nán liú zhù yú yī shuǐ
有七谷水注之,水西出女儿山之南七溪山,上有西王母祠,东南流注于伊水。
yòu běi zǎo gǔ shuǐ zhù zhī shuǐ chū nǚ r shān zhī dōng gǔ dōng jìng gù tíng nán dōng liú rù qiān yī shuǐ
又北,蚤谷水注之,水出女儿山之东谷,东径故亭南,东流入千伊水。
yī shuǐ yòu dōng běi jìng fú liú lǐng dōng lǐng shàng yǒu kūn lún cí mín yóu qí yān
伊水又东北径伏流岭东,岭上有昆仑祠,民犹祈焉。
liú chéng zhī yǒng chū jì chēng lù hún xiàn xi yǒu fú liú bǎn zhě yě
刘澄之《永初记》称,陆浑县西有伏流坂者也。
jīn shān zài xiàn nán yá kǒu běi èr shí lǐ xǔ xi zé fēi yě
今山在县南崖口北二十里许,西则非也。
běi yǔ wēn quán shuǐ hé shuǐ chū xīn chéng xiàn zhī láng gāo shān xī nán fù xià xī nán liú huì yú yī shuǐ
北与温泉水合,水出新城县之狼皋山西南阜下,西南流会于伊水。
yī shuǐ yòu dōng běi jìng fú dǔ lǐng zuǒ nà jiāo jiàn shuǐ shuǐ xī chū lù bó shān dōng liú jìng gū shān nán
伊水又东北径伏睹岭,左纳焦涧水,水西出鹿髆山,东流径孤山南。
qí shān jiè lì fēng shàng dān xiù gū zhì gù shì wèi zhī fāng shān jí liú zhōng shū chéng zhī suǒ wèi xiàn yǒu gū shān zhě yě
其山介立丰上,单秀孤峙,故世谓之方山,即刘中书澄之所谓县有孤山者也。
dōng lì fú dǔ lǐng nán dōng liú zhù yú yī
东历伏睹岭南,东流注于伊。
yī shuǐ yòu dōng běi juān shuǐ zhù zhī shuǐ chū lù hún xī shān jí lù hún dōu yě
伊水又东北,涓水注之,水出陆浑西山,即陆浑都也。
xún guō wén zhī gù jū fǎng hú zhāo zhī yí xiàng shì qù bù tíng mò shi suǒ zài
寻郭文之故居,访胡昭之遗像,世去不停,莫识所在。
qí shuǐ yǒu èr yuán jù dǎo ér dōng zhù guó lüè
其水有二源,俱导而东注虢略。
zài lù hún xiàn xi jiǔ shí lǐ yě sī mǎ biāo jùn guó zhì yuē xiàn xī guó lüè dì chūn qiū suǒ wèi dōng jǐn guó lüè zhě yě
在陆浑县西九十里也,司马彪《郡国志》曰县西虢略地,《春秋》所谓东尽虢略者也。
běi shuǐ dōng liú hé hóu jiàn shuǐ shuǐ chū xī běi hóu xī dōng nán liú zhù yú juān shuǐ
北水东流合侯涧水,水出西北侯溪,东南流注于涓水。
juān shuǐ yòu dōng jìng lù hún xiàn gù chéng běi
涓水又东径陆浑县故城北。
píng wáng dōng qiān xīn yǒu shì yī chuān jiàn yǒu bèi fā ér jì yú yě zhě yuē bù jí bǎi nián cǐ qí róng hu
平王东迁,辛有适伊川,见有被发而祭于野者曰:不及百年,此其戎乎。
lǔ xī gōng èr shí èr nián qín jìn qiān jiē hún zhī róng yú yī chuān gù xiàn shì zhī yě
鲁僖公二十二年,秦、晋迁阶浑之戎于伊川,故县氏之也。
juān shuǐ dōng nán liú zuǒ hé nán shuǐ shuǐ chū xī shān qī gǔ yì wèi zhī qī gǔ shuǐ
涓水东南流,左合南水,水出西山七谷,亦谓之七谷水。
zǔ jiàn dōng shì lì qí xiàn nán yòu dōng nán zuǒ huì běi shuǐ luàn liú zuǒ hé chán zhǔ shuǐ shuǐ shàng chéng lù hún xiàn dōng chán zhǔ zhǔ zài yuán shàng bēi fāng shí lǐ jiā ráo yú wěi jí shān hǎi jīng suǒ wèi nán wàng chán zhǔ yǔ fù zhī suǒ huà
阻涧东逝,历其县南,又东南左会北水,乱流,左合禅渚水,水上承陆浑县东禅渚,渚在原上,陂方十里,佳饶鱼苇,即《山海经》所谓南望禅渚,禹父之所化。
guō jǐng chún zhù yún chán yī yīn nuǎn gǔn huà yǔ yuān ér fù zài cǐ rán yǐ biàn guài yì wú wǎng ér bù huà yǐ
郭景纯注云:禅,一音暖,鲧化羽渊而复在此然已变怪,亦无往而不化矣。
shì wèi cǐ zé wèi shèn wàng bēi bēi shuǐ nán liú zhù yú juān shuǐ
世谓此泽为慎望陂,陂水南流注于涓水。
juān shuǐ yòu dōng nán zhù yú yī shuǐ
涓水又东南注于伊水。
xī yǒu shēn shì nǚ cǎi sāng yú yī chuān de yīng ér yú kōng sāng zhōng yán qí mǔ yùn yú yī shuǐ zhī bīn mèng shén gào zhī yuē jiù shuǐ chū ér dōng zǒu
昔有莘氏女采桑于伊川,得婴儿于空桑中,言其母孕于伊水之滨,梦神告之曰:臼水出而东走。
mǔ míng shì ér jiàn jiù shuǐ chū yān
母明视而见臼水出焉。
gào qí lín jū ér zǒu gù wàng qí yì wēi wèi shuǐ yǐ
告其邻居而走,顾望其邑,威为水矣。
qí mǔ huà wèi kōng sāng zi zài qí zhōng yǐ
其母化为空桑,子在其中矣。
shēn nǚ qǔ ér xiàn zhī mìng yǎng yú páo zhǎng ér yǒu xián dé yīn yǐ wéi yǐn yuē yī yǐn yě
莘女取而献之,命养于庖,长而有贤德,殷以为尹,曰伊尹也。
yòu dōng běi guò xīn chéng xiàn nán mǎ huái qiáo zhǎng shuǐ chū xīn chéng xī shān dōng jìng jìn shǐ chí jié zhēng nán jiāng jūn zōng jūn bēi nán
又东北过新城县南,马怀桥长水出新城西山,东径晋使持节、征南将军宗均碑南。
jūn zì wén píng xiàn rén yě
均字文平,县人也。
qí bēi tài shǐ sān nián shí èr yuè lì
其碑,太始三年十二月立。
qí shuǐ yòu dōng liú rù yú yī
其水又东流入于伊。
yòu yǒu míng shuǐ chū liáng xiàn xi láng gāo shān sú wèi zhī shí jiàn shuǐ yě
又有明水出梁县西狼皋山,俗谓之石涧水也。
xī běi liú jìng yáng liàng lěi nán xī běi hé kāng shuǐ shuǐ yì chū láng gāo shān dōng běi liú jìng fàn wù běi yǔ míng shuǐ hé yòu xī nán liú rù yú yī
西北流径杨亮垒南,西北合康水,水亦出狼皋山,东北流径范坞北与明水合,又西南流入于伊。
shān hǎi jīng yuē fàng gāo zhī shān míng shuǐ chū yān nán liú zhù yú yī shuǐ shì yě
《山海经》曰:放皋之山,明水出焉,南流注于伊水是也。
yī shuǐ yòu yǔ dà jǐ shuǐ huì shuǐ chū liáng xiàn xi yǒu èr yuán běi shuǐ chū guǎng chéng zé xī nán jìng yáng zhì wù běi yǔ nán shuǐ hé shuǐ yuán nán chū guǎng chéng zé xi liú jìng lù hún xiàn nán
伊水又与大戟水会,水出梁县西,有二源,北水出广成泽,西南径杨志坞北与南水合,水源南出广成泽,西流径陆浑县南。
hé nán shí èr xiàn jìng bù yuē guǎng chéng zé zài xīn chéng xiàn jiè huáng fù
《河南十二县境簿》曰:广成泽在新城县界黄阜。
xī běi liú qū ér dōng jìng yáng zhì wù nán
西北流,屈而东,径杨志坞南;
yòu běi qū jìng qí wù dōng yòu jìng wù běi
又北屈径其坞东,又径坞北。
tóng zhù lǎo dǎo jiàn sú wèi zhī lǎo dǎo jiàn shuǐ xi liú rù yú yī
同注老倒涧,俗谓之老倒涧水,西流入于伊。
yī shuǐ yòu běi jìng xīn chéng dōng yǔ wú jiàn shuǐ huì shuǐ chū xiàn zhī xī shān dōng liú nán qū jìng qí xiàn gù chéng xi yòu dōng zhuǎn jìng qí xiàn nán gù mán zǐ guó yě
伊水又北径新城东与吴涧水会,水出县之西山,东流南屈,径其县故城西,又东转径其县南,故蛮子国也。
xiàn yǒu màn jù jīn míng mán zhōng shì yě hàn huì dì sì nián zhì xiàn
县有鄤聚,今名蛮中是也,汉惠帝四年置县。
qí shuǐ yòu dōng běi liú zhuāng yú yī shuǐ
其水又东北流,庄于伊水。
yī shuǐ yòu běi jìng dāng jiē chéng xi dà kuáng shuǐ rù yān shuǐ dōng chū yáng chéng xiàn zhī tài shān
伊水又北径当阶城西,大狂水入焉,水东出阳城县之大山。
shān hǎi jīng yuē dà zhī shān duō fú zhī yù
《山海经》曰:大之山多琈之玉。
qí yáng kuáng shuǐ chū yān
其阳,狂水出焉。
xī nán liú qí zhōng duō sān zú guī rén shí zhī zhě wú dà jí kě yǐ yǐ zhǒng
西南流,其中多三足龟,人食之者无大疾,可以已肿。
kuáng shuǐ yòu xi jìng lún shì xiàn gù chéng nán
狂水又西径纶氏县故城南。
zhú shū jì nián yuē chu wú de shuài shī jí qín fá zhèng wéi lún shì zhě yě
《竹书纪年》曰:楚吾得帅师及秦伐郑围纶氏者也。
zuǒ yǔ yǐ báo shān shuǐ hé shuǐ běi chū yǐ báo zhī shān nán jìng huáng chéng xi yòu nán jìng lún shì xiàn gù chéng dōng ér nán liú zhù yú kuáng shuǐ
左与倚薄山水合,水北出倚薄之山,南径黄城西,又南径纶氏县故城东,而南流注于狂水。
kuáng shuǐ yòu xi bā fēng xī shuǐ zhù zhī shuǐ běi chū bā fēng shān nán liú jìng lún shì xiàn gù chéng xi xī nán liú rù yú kuáng shuǐ
狂水又西,八风溪水注之,水北出八风山,南流径纶氏县故城西,西南流入于狂水。
kuáng shuǐ yòu xi de sān jiāo shuǐ kǒu shuǐ yǒu sān yuán gè dǎo yī xī bìng chū shān nán liú hé shě gù shì yǒu sān jiāo zhī míng yě
狂水又西得三交水口,水有三源,各导一溪,并出山南流合舍,故世有三交之名也。
shí shàng chāng pú yī cùn jiǔ jié wèi yào zuì miào fú jiǔ huà xian
石上菖蒲,一寸九节,为药最妙,服久化仙。
qí shuǐ xī nán liú zhù yú kuáng shuǐ
其水西南流注于狂水。
kuáng shuǐ yòu xi jìng fǒu gāo shān běi xī nán yǔ yīn shuǐ hé shuǐ chū dōng běi yīn gǔ xī nán liú jìng wǔ lín tíng dōng běi yòu qū jìng qí tíng nán qí shuǐ yòu xī nán jìng yīn yáng tíng dōng gài jiè shuǐ yǐ míng tíng yě yòu dōng nán liú rù yú kuáng
狂水又西径缶高山北,西南与湮水合,水出东北湮谷,西南流径武林亭东北,又屈径其亭南,其水又西南径湮阳亭东,盖藉水以名亭也,又东南流入于狂。
kuáng shuǐ yòu xi jìng yīn yáng chéng nán
狂水又西径湮阳城南。
yòu xi jìng dāng jiē chéng nán ér xi liú zhù yú yī
又西径当阶城南,而西流注于伊。
yī shuǐ yòu běi tǔ gōu shuǐ chū xuán wàng shān xi dōng jìng xuán wàng shān nán yòu dōng jìng xīn chéng xiàn gù chéng běi dōng liú zhù yú yī shuǐ
伊水又北,土沟水出玄望山西,东径玄望山南,又东径新城县故城北,东流注于伊水。
yī shuǐ yòu běi bǎn qiáo shuǐ rù yān shuǐ chū xī shān dōng liú rù yú yī shuǐ
伊水又北,板桥水入焉,水出西山,东流入于伊水。
yī shuǐ yòu běi huì yàn jiàn shuǐ shuǐ chū xī shān dōng liú jìng shěn chuí tíng nán
伊水又北会厌涧水,水出西山,东流径邥垂亭南。
chūn qiū zuǒ zhuàn wén gōng shí liù nián qiū zhōu gān chù bài róng yú shěn chuí zhě yě
《春秋左传》文公十六年,秋,周甘歜败戎于邥垂者也。
fú qián yuē shěn chuí zài gāo dōu nán
服虔曰:邥垂在高都南。
dù yù shì de yuē hé nán xīn chéng xiàn běi yǒu shěn chuí tíng
杜预《释地》曰:河南新城县北有邥垂亭。
sī mǎ biāo jùn guó zhì yuē xīn chéng yǒu gāo dū chéng
司马彪《郡国志》曰:新城有高都城。
jīn tíng zài chéng nán qī lǐ yí jī cún yān
今亭在城南七里,遗基存焉。
jīng xiāng fán yuē jiù shuō yán shěn chuí zài gāo dōu nán jīn shàng dǎng yǒu gāo dōu xiàn
京相璠曰:旧说言邥垂在高都南,今上党有高都县。
yú wèi jīng lùn shū yuǎn wèi zú yǐ zhèng wú rú qián shuō zhī zhǐ mì yǐ
余谓京论疏远,未足以证,无如虔说之指密矣。
qí shuǐ yòu dōng zhù yú yī shuǐ
其水又东注于伊水。
yī shuǐ yòu běi jìng gāo dū chéng dōng
伊水又北径高都城东。
xú guǎng shǐ jì yīn yì yuē jīn hé nán xīn chéng xiàn yǒu gāo dū chéng
徐广《史记音义》曰:今河南新城县有高都城。
zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng shí liù nián dōng zhōu yǔ zhèng gāo dōu lì zhě yě
《竹书纪年》,梁惠成王十六年,东周与郑高都利者也。
yòu lái rú zhī shuǐ chū yú bàn shí zhī shān xī nán liú jìng bīn lún chéng běi xī lì ài jiàn yǐ qí shuǐ xī liú yòu wèi zhī xiǎo kuáng shuǐ yě
又来儒之水出于半石之山,西南流径斌轮城北,西历艾涧,以其水西流,又谓之小狂水也。
qí shuǐ yòu xī nán jìng dà shí lǐng nán kāi shān tú suǒ wèi dà shí shān yě
其水又西南径大石岭南,《开山图》所谓大石山也。
shān xià yǒu dà shí lǐng bēi hé nán yǐn shì tōng míng yǐ hàn líng dì zhōng píng liù nián bā yuè wù chén
山下有《大石岭碑》,河南隐士通明,以汉灵帝中平六年八月戊辰。
yú shān táng lì bēi wén zì qiǎn bǐ dài bù kě xún
于山堂立碑,文字浅鄙,殆不可寻。
wèi wén dì liè yú cǐ shān hǔ chāo chéng yú sūn lǐ bá jiàn tóu hǔ yú shì shān
魏文帝猎于此山,虎超乘舆,孙礼拔剑投虎于是山。
shān zài luò yáng nán ér liú chéng zhī yán zài luò dōng běi fēi yě
山在洛阳南,而刘澄之言在洛东北,非也。
shān ē yǒu wèi míng dì gāo píng líng wáng yǐn jìn shū yuē huì dì shǐ xiào wèi chén zǒng zhòng yuán yì luò yáng shān qǐng yǔ zǒng jǐn chú xiǎo sì wéi cún dà shí ér qí zhī qī rì dà yǔ
山阿有魏明帝高平陵,王隐《晋书》曰:惠帝使校尉陈总仲元诣洛阳山请雨,总尽除小祀,惟存大石而祈之,七日大雨。
jí shì shān yě
即是山也。
lái rú zhī shuǐ yòu xī nán jìng chì méi chéng nán yòu xi zhì gāo dū chéng dōng xī rù yī shuǐ wèi zhī qǔ shuǐ yě
来儒之水又西南径赤眉城南,又西至高都城东西入伊水,谓之曲水也。
yòu dōng běi guò yī quē zhōng yī shuǐ jìng qián tíng xi
又东北过伊阙中,伊水径前亭西。
zuǒ zhuàn zhāo gōng èr shí èr nián jìn jī yí lè zhēng yòu xíng guǐ jì shī qǔ qián chéng zhě yě
《左传》昭公二十二年,晋箕遗、乐征、右行诡济师,取前城者也。
jīng xiāng fán yuē jīn luò yáng xī nán wǔ shí lǐ yī quē wài qián tíng yǐ
京相璠曰:今洛阳西南五十里伊阙外前亭矣。
fú qián yuē qián dú wéi quán zhōu de yě
服虔曰:前读为泉,周地也。
yī shuǐ yòu běi rù yī quē xī dà yǔ shū yǐ tōng shuǐ liǎng shān xiāng duì wàng zhī ruò quē yī shuǐ lì qí jiān běi liú gù wèi zhī yī quē yǐ chūn qiū zhī quē sāi yě
伊水又北入伊阙,昔大禹疏以通水,两山相对,望之若阙,伊水历其间北流,故谓之伊阙矣,《春秋》之阙塞也。
zhāo gōng èr shí liù nián zhào yāng shǐ nǚ kuān shǒu quē sāi shì yě
昭公二十六年,赵鞅使女宽守阙塞是也。
lù jī yún luò yǒu sì quē sī qí yī yān
陆机云:洛有四阙,斯其一焉。
dōng yán xi lǐng bìng juān shí kāi xuān gāo méng jià fēng xī cè líng yán xià quán liú dōng zhù rù yú yī shuǐ
东岩西岭,并镌石开轩,高甍架峰,西侧灵岩下,泉流东注,入于伊水。
fu yì fǎn dōu fù yuē yīn lóng mén yǐ chàng huà kāi yī quē yǐ dá cōng yě
傅毅《反都赋》曰:因龙门以畅化,开伊阙以达聪也。
quē zuǒ bì yǒu shí míng yún huáng chū sì nián liù yuè èr shí sì rì xīn sì dà chū shuǐ jǔ gāo sì zhàng wǔ chǐ qí cǐ yǐ xià
阙左壁有石铭云:黄初四年六月二十四日辛巳,大出水,举高四丈五尺,齐此已下。
gài jì shuǐ zhī zhǎng jiǎn yě
盖记水之涨减也。
yòu bì yòu yǒu shí míng yún yuán kāng wǔ nián hé nán fǔ jūn xún dà yǔ zhī guǐ bù dū yóu xīn yào xīn chéng lìng wáng kūn bù jiān zuò yuàn dǒng yī li bāo zhǎn àn kāi shí píng tōng yī quē shí wén shàng cún yě
右壁又有石铭云:元康五年,河南府君循大禹之轨,部督邮辛曜、新城令王琨,部监作掾董猗、李褒,斩岸开石,平通伊阙,石文尚存也。
yòu dōng běi zhì luò yáng xiàn nán běi rù yú luò
又东北至洛阳县南,北入于洛。
yī shuǐ zì quē dōng běi liú zhī jīn yòu chū yān
伊水自阙东北流,枝津右出焉。
dōng běi yǐn gài dōng huì hé shuǐ tóng zhù gōng lù jiàn rù yú luò jīn wú shuǐ
东北引溉,东会合水,同注公路涧,入于洛,今无水。
zhàn guó cè yuē dōng zhōu yù wèi tián xī zhōu bù xià shuǐ sū zǐ jiàn xī zhōu jūn yuē jīn bù xià shuǐ suǒ yǐ fù dōng zhōu yě mín jiē zhǒng tā zhǒng yù pín zhī bù rú xià shuǐ yǐ bìng zhī dōng zhōu bì fù zhǒng dào zhòng dào ér fù duó zhī shì dōng zhōu shòu mìng yú jūn yǐ
《战国策》曰:东周欲为田,西周不下水,苏子见西周君曰,今不下水,所以富东周也,民皆种他种,欲贫之,不如下水以病之,东周必复种稻,种稻而复夺之,是东周受命于君矣。
xī zhōu suì xià shuǐ jí shì shuǐ zhī gù qú yě
西周遂下水,即是水之故渠也。
yī shuǐ yòu dōng běi zhī qú zuǒ chū yān shuǐ jī chéng hú běi liú zhù yú luò jīn wú shuǐ
伊水又东北,枝渠左出焉,水积成湖,北流注于洛,今无水。
yī shuǐ yòu dōng běi zhì luò yáng xiàn nán jìng yuán qiū dōng dà wèi jiāo tiān zhī suǒ zhǔn hàn gù shì jiàn zhī
伊水又东北至洛阳县南,径圜丘东,大魏郊天之所准汉故事建之。
hòu hàn shū
《后汉书。
jiāo sì zhì yuē jiàn wǔ èr nián chū zhì jiāo zhào yú luò yáng chéng nán qī lǐ wèi huán tán bā bì zhōng yòu wéi zhòng tán tiān dì wèi qí shàng jiē nán xiàng qí wài tán shàng wèi wǔ dì wèi qí wài wèi qiǎn zhòng yíng jiē zǐ yǐ xiàng zǐ gōng
郊祀志》曰:建武二年,初制郊兆于洛阳城南七里,为圜坛八陛,中又为重坛,天地位其上,皆南向,其外坛,上为五帝位,其外为谴,重营皆紫,以像紫宫。
àn lǐ tiān zǐ dà qiú ér miǎn jì hào tiān shàng dì yú cǐ jīn yǎn miǎn yě
按《礼》,天子大裘而冕,祭皞天上帝于此,今兖冕也。
tán wěi wú fù zǐ yǐ
坛壝无复紫矣。
yī shuǐ yòu dōng běi liú zhù yú luò shuǐ
伊水又东北流,注于洛水。
guǎng zhì yuē ní yú shēng rú xiǎo ér tí yǒu sì zú xíng rú líng lǐ kě yǐ zhì niú chū yī shuǐ yě
《广志》曰:鲵鱼声如小儿啼,有四足,形如鲮鳢,可以治牛,出伊水也。
sī mǎ qiān wèi zhī rén yú gù qí zhe shǐ jì yuē shǐ huáng dì zhī zàng yě yǐ rén yú gāo wèi zhú
司马迁谓之人鱼,故其著《史记》曰:始皇帝之葬也,以人鱼膏为烛。
xú guǎng yuē rén yú shì nián ér sì zú jí ní yú yě
徐广曰:人鱼似鲇而四足,即鲵鱼也。
chán shuǐ chū hé nán gǔ chéng xiàn běi shān xiàn běi yǒu cǎn tíng chán shuǐ chū qí běi zǐ zé zhōng zǐ zé dì míng yě
瀍水出河南谷城县北山,县北有朁亭,瀍水出其北梓泽中,梓泽,地名也。
zé běi duì yuán fù jí péi shì mù yíng suǒ zài bēi quē cún yān
泽北对原阜,即裴氏墓茔所在,碑阙存焉。
qí shuǐ lì zé dōng nán liú shuǐ xī yǒu yī yuán qí shàng píng chang gǔ cǎn tíng zhī chù yě
其水历泽东南流,水西有一原,其上平敞,古朁亭之处也。
jí pān ān rén xī zhēng fù suǒ wèi yuè jiē yóu zhě yě
即潘安仁《西征赋》所谓越街邮者也。
dōng yǔ qiān jīn qú hé zhōu shū yuē wǒ bo chán shuǐ xi
东与千金渠合,《周书》曰:我卜瀍水西。
wèi sī shuǐ yě
谓斯水也。
dōng nán liú shuǐ xī nán yǒu bó zhòng lǐ mù mù qián yǒu bēi tí yún zhēn rén bó jūn zhī biǎo
东南流,水西南有帛仲理墓,墓前有碑,题云:真人帛君之表。
zhòng lǐ míng hù yì zhōu ba jùn rén jìn yǒng níng èr nián shí yī yuè lì
仲理名护,益州巴郡人,晋永宁二年十一月立。
chán shuǐ yòu dōng nán liú zhù yú gǔ
瀍水又东南流,注于谷。
gǔ shuǐ zì qiān jīn ài dōng zhù wèi zhī qiān jīn qú yě
谷水自千金堨东注,谓之千金渠也。
yòu dōng guò luò yáng xiàn nán yòu dōng guò yǎn shī xiàn yòu dōng rù yú luò
又东过洛阳县南,又东过偃师县,又东入于洛。
jiàn shuǐ chū xīn ān xiàn nán bái shí shān shān hǎi jīng yuē bái shí zhī shān huì shuǐ chū yú qí yáng dōng nán zhù yú luò jiàn shuǐ chū yú qí yīn běi liú zhù yú gǔ
涧水出新安县南白石山,《山海经》曰:白石之山,惠水出于其阳,东南注于洛,涧水出于其阴,北流注于谷。
shì wèi shì shān yuē guǎng yáng shān shuǐ yuē chì àn shuǐ yì yuē shí zǐ jiàn
世谓是山曰广阳山,水曰赤岸水,亦曰石子涧。
dì lǐ zhì yuē jiàn shuǐ zài xīn ān xiàn dōng nán rù luò
《地理志》曰:涧水在新安县,东南入洛。
shì wèi mì yǐ
是为密矣。
dōng běi liú lì hán gǔ dōng bǎn dōng wèi zhī bā tè bǎn
东北流历函谷东坂东,谓之八特板。
dōng nán rù yú luò
东南入于洛。
kǒng ān guó yuē jiàn shuǐ chū miǎn chí shān jīn xīn ān xiàn xī běi yǒu yī shuǐ běi chū miǎn chí jiè dōng nán liú jìng xīn ān xiàn ér dōng nán liú rù yú gǔ shuǐ
孔安国曰:涧水出渑池山,今新安县西北有一水,北出渑池界,东南流径新安县,而东南流入于谷水。
ān guó suǒ yán dāng sī shuǐ yě
安国所言当斯水也。
rán gǔ shuǐ chū miǎn chí xià hé jiàn shuǐ de qí tōng chēng huò yì zhǐ zhī wèi jiàn shuǐ yě
然谷水出渑池,下合涧水,得其通称,或亦指之为涧水也。
bìng wèi zhī xiáng ěr
并未之祥耳。
jīn xiào shuǐ dōng shí lǐ yǒu shuǐ shì wèi zhī cí jiàn yòu wèi zhī jiàn shuǐ
今孝水东十里有水,世谓之慈涧,又谓之涧水。
àn shān hǎi jīng zé shǎo shuǐ yě ér fēi jiàn shuǐ gài xí sú zhī wù ěr
按《山海经》则少水也,而非涧水,盖习俗之误耳。
yòu àn hé nán yǒu lí shān shuǐ wèi zhī wèi jiàn shuǐ shuǐ xī běi chū lí shān dōng nán liú lì jiá shān yú gǔ chéng dōng ér nán liú zhù yú gǔ jiù yǔ gǔ shuǐ luàn liú nán rén yú luò
又按河南有离山水,谓之为涧水,水西北出离山,东南流历郏山,于谷城东而南流注于谷,旧与谷水乱流,南人于洛。
jīn gǔ shuǐ dōng rù qiān jīn qú jiàn shuǐ yǔ zhī jù dōng rù luò yǐ
今谷水东入千金渠,涧水与之俱,东入洛矣。
huò yǐ shì shuǐ bìng wèi zhōu gōng zhī suǒ xiāng bo yě
或以是水并为周公之所相卜也。
lǚ chén yuē jīn hé nán sǐ shuǐ
吕忱曰:今河南死水。
yí qí shì cǐ shuǐ yě
疑其是此水也。
rán yì suǒ wèi xiáng gù bìng shū cún zhī ěr
然意所未详,故并书存之耳。