wèi shuǐ chū lǒng xī shǒu yáng xiàn wèi gǔ tíng nán niǎo shǔ shān wèi shuǐ chū shǒu yáng xiàn shǒu yáng shān wèi shǒu tíng nán gǔ shān zài niǎo shǔ shān xī běi
渭水出陇西首阳县渭谷亭南鸟鼠山，渭水出首阳县首阳山渭首亭南谷，山在鸟鼠山西北。
cǐ xiàn yǒu gāo chéng lǐng lǐng shàng yǒu chéng hào wèi yuán chéng wèi shuǐ chū yān
此县有高城岭，岭上有城，号渭源城，渭水出焉。
sān yuán hé zhù dōng běi liú jìng shǒu yáng xiàn xi yǔ bié yuán hé shuǐ nán chū niǎo shǔ shān wèi shuǐ gǔ shàng shū
三源合注，东北流径首阳县西，与别源合，水南出鸟鼠山渭水谷，《尚书。
yǔ gòng suǒ wèi wèi chū niǎo shǔ zhě yě
禹贡》所谓渭出鸟鼠者也。
de shuō yuē niǎo shǔ shān tóng xué zhī zhī gàn yě
《地说》曰：鸟鼠山，同穴之枝干也。
wèi shuǐ chū qí zhōng dōng běi guò tóng xué zhī jiān jì yán qí guò míng fēi yī shān yě
渭水出其中，东北过同穴枝间，既言其过，明非一山也。
yòu dōng běi liú ér huì yú shū yuán yě
又东北流而会于殊源也。
wèi shuǐ dōng nán liú jìng shǒu yáng xiàn nán yòu de fēng xī shuǐ cì nán de guǎng xiāng xī shuǐ cì dōng de gòng gǔ shuǐ zuǒ zé tiān mǎ xī shuǐ cì nán zé bó yáng gǔ shuǐ bìng cēn cī yì zhù luàn liú dōng nán chū yǐ
渭水东南流径首阳县南，右得封溪水，次南得广相溪水，次东得共谷水，左则天马溪水，次南则伯阳谷水，并参差翼注，乱流东南出矣。
dōng běi guò xiāng wǔ xiàn běi guǎng yáng shuǐ chū xī shān èr yuán hé zhù gòng chéng yī chuān dōng běi liú zhù yú wèi
东北过襄武县北，广阳水出西山，二源合注，共成一川，东北流注于渭。
wèi shuǐ yòu dōng nán jìng xiāng wǔ xiàn dōng běi jīng tóu chuān shuǐ rù yān shuǐ chū xiāng wǔ xī nán niǎo shǔ shān jīng gǔ dōng běi jìng xiāng wǔ xiàn gù chéng běi
渭水又东南径襄武县东北，荆头川水入焉，水出襄武西南鸟鼠山荆谷，东北径襄武县故城北。
wáng mǎng gēng míng xiāng huán hàn hù qiāng xiào wèi wēn xù xíng bù wèi wěi áo bù jiàng gǒu yǔ suǒ jū xián xū zì wěn chù yě
王莽更名相桓，汉护羌校尉温序行部，为隗嚣部将苟宇所拘，衔须自刎处也。
qí shuǐ dōng běi liú zhù yú wèi wèi shuǐ cháng ruò dōng nán bù dōng běi yě
其水东北流注于渭，渭水常若东南，不东北也。
yòu dōng xǐ shuǐ zhù zhī shuǐ chū xī nán què fù gǔ dōng běi jìng xiāng wǔ xiàn nán dōng běi liú rù yú wèi
又东，枲水注之，水出西南雀富谷，东北径襄武县南，东北流入于渭。
wèi zhì chēng xián xī èr nián xiāng wǔ shàng yán dà rén jiàn shēn cháng sān zhàng yú jī cháng sān chǐ èr cùn bái fà zhe huáng dān yī jīn zhǔ zhàng hū mín wáng shǐ yǔ yún jīn dāng tài píng
《魏志》称：咸熙二年，襄武上言，大人见，身长三丈余，迹长三尺二寸，白发，著黄单衣巾，拄杖，呼民王始语云，今当太平。
shí èr yuè tiān lù yǒng zhōng lì shǔ zài jìn
十二月，天禄永终，历数在晋。
suì qiān wèi ér shì jìn
遂迁魏而事晋。
yòu dōng guò chán dào xiàn nán yòu zé cén xī shuǐ cì zé tóng shuǐ jù zuǒ zhù zhī
又东过镡道县南，右则岑溪水，次则同水，俱左注之。
cì zé guò shuǐ yòu zhù zhī wèi shuǐ yòu dōng nán jìng yuán dào xiàn gù chéng xi
次则过水右注之，渭水又东南，径源道县故城西。
xī qín xiào gōng xi zhǎn róng zhī yuán wáng
昔秦孝公西斩戎之源王。
yīng shào yuē yuán róng yì yě
应劭曰：源，戎邑也。
hàn líng dì zhōng píng wǔ nián bié wèi nán ān jùn
汉灵帝中平五年，别为南安郡。
chì tíng shuǐ chū jùn zhī dōng shān chì gǔ xi liú jìng chéng běi nán rù wèi shuǐ
赤亭水出郡之东山赤谷，西流径城北，南入渭水。
wèi shuǐ yòu jìng chéng nán de sù shuǐ shuǐ chū xī nán ān dōu gǔ dōng běi liú zhù yú wèi
渭水又径城南，得粟水，水出西南安都谷，东北流注于渭。
wèi shuǐ yòu dōng xīn xīng chuān shuǐ chū xī nán wū shǔ shān èr yuán hé shě dōng běi liú yǔ zhāng chuān hé
渭水又东，新兴川水出西南乌鼠山，二源合舍、东北流与彰川合。
shuǐ chū xī nán xī xià dōng běi zhì zhāng xiàn nán
水出西南溪下，东北至彰县南。
běn shǔ gù dào hou wèi zhì hòu hàn xiàn zhī yǒng yuán yuán nián hé dì fēng gěng bǐng wèi hòu guó yě
本属故道候尉治，后汉县之，永元元年，和帝封耿秉为侯国也。
wàn nián chuān shuǐ chū nán shān dōng běi liú zhù zhī
万年川水出南山，东北流注之。
yòu dōng běi zhù xīn xīng chuān
又东北注新兴川。
yòu dōng běi jìng xīn xīng xiàn běi jìn shū dì dào jì nán ān zhī shǔ xiàn yě
又东北径新兴县北，《晋书地道记》，南安之属县也。
qí shuǐ yòu dōng běi yǔ nán chuān shuǐ hé shuǐ chū xī nán shān xià dōng běi tái běi shuǐ yòu dōng běi zhù yú wèi shuǐ
其水又东北，与南川水合，水出西南山下，东北台北水，又东北注于渭水。
wèi shuǐ yòu dōng jìng wǔ chéng xiàn xi wǔ chéng chuān shuǐ rù yān
渭水又东径武城县西，武城川水入焉。
jīn yuán suǒ dǎo chū lù bù xī shān liǎng yuán hé zhù dōng běi liú jìng lù bù nán yì wèi zhī lù bù shuǐ
津源所导，出鹿部西山，两源合注，东北流径鹿部南，亦谓之鹿部水。
yòu dōng běi chāng qiū shuǐ chū xī nán qiū xià dōng běi zhù wǔ chéng shuǐ luàn liú dōng běi zhù wèi shuǐ
又东北，昌丘水出西南丘下，东北注武城水，乱流东北注渭水。
wèi shuǐ yòu dōng rù wǔ yáng chuān
渭水又东入武阳川。
yòu yǒu guān chéng chuān shuǐ chū nán ān chéng gǔ shuǐ chū běi liǎng chuān cēn cī zhù wèi shuǐ
又有关城川水出南，安城谷水出北，两川参差注渭水。
wèi shuǐ yòu dōng yǒu luò mén xī shān dōng liú sān gǔ shuǐ zhù zhī sān chuān tǒng yī dōng běi liú zhù yú wèi shuǐ
渭水又东，有落门西山东流，三谷水注之，三川统一，东北流，注于渭水。
yǒu luò mén jù xī féng yì gōng luò mén wèi bá ér hōng
有落门聚，昔冯异攻落门，未拔而薨。
jiàn wǔ shí nián lái xī yòu gōng zhī qín pò áo zi chún lǒng yòu píng
建武十年，来歙又攻之，擒魄嚣子纯，陇右平。
wèi shuǐ zì luò mén dōng zhì hēi shuǐ xiá zuǒ yòu liù shuǐ jiā wǎng
渭水自落门东至黑水峡，左右六水夹往。
zuǒ zé wǔ yáng xī shuǐ cì dōng de tǔ mén gǔ shuǐ jù chū běi shān nán liú rù wèi
左则武阳溪水，次东得土门谷水，俱出北山，南流入渭。
yòu zé wēn gǔ shuǐ cì dōng yǒu gù chéng xī shuǐ cì dōng yǒu jiàn lǐ xī shuǐ yì míng xí xī shuǐ cì dōng yǒu hēi shuǐ jǐng chū nán shān
右则温谷水，次东有故城溪水，次东有间里溪水，亦名习溪水，次东有黑水，井出南山。
běi liú rù wèi wèi shuǐ yòu dōng chū hēi shuǐ xiá lì jì chuān
北流入渭，渭水又东出黑水峡，历冀川。
yòu dōng guò jì xiàn běi wèi shuǐ zì hēi shuǐ xiá zhì cén xiá nán běi shí yī shuǐ zhù zhī
又东过冀县北，渭水自黑水峡至岑峡，南北十一水注之。
běi zé wēn gǔ shuǐ dǎo píng xiāng xiàn nán shān wēn xī dōng běi liú jìng píng xiāng xiàn gù chéng nán gù xiāng róng yì yě
北则温谷水，导平襄县南山温溪，东北流，径平襄县故城南，故襄戎邑也。
wáng mǎng zhī suǒ wèi píng xiāng yǐ
王莽之所谓平相矣。
qí shuǐ dōng nán liú lì sān duī nán yòu dōng liú nán qū lì huáng huái chuān gěng jīn qú dōng zé chuò liú chūn xià shuǐ shèng zé tōng chuān zhù wèi
其水东南流，历三堆南，又东流南屈，历黄槐川，梗津渠，冬则辍流，春夏水盛则通川注渭。
cì zé niú gǔ shuǐ nán rù wèi shuǐ
次则牛谷水，南入渭水。
nán yǒu zhǎng qiàn gǔ shuǐ cì dōng yǒu ān pú xī shuǐ cì dōng yǒu yī gǔ shuǐ bìng nán chū zhū guó shān
南有长堑谷水，次东有安蒲溪水，次东有衣谷水，并南出朱国山。
shān zài wú zhōng jù yǒu shí gǔ bù jī zì míng míng zé bīng qǐ
山在梧中聚，有石鼓不击自鸣，鸣则兵起。
hàn chéng dì hóng jiā sān nián tiān shuǐ jì nán shān yǒu dà shí zì míng shēng yǐn yǐn rú léi yǒu qǐng zhǐ wén yú píng xiāng èr bǎi sì shí lǐ yě jī jiē míng shí zhǎng zhàng sān chǐ guǎng hòu lüè děng zhe yá xié qù de bǎi yú zhàng mín sú míng yuē shí gǔ
汉成帝鸿嘉三年，天水冀南山有大石自鸣，声隐隐如雷，有顷止，闻于平襄二百四十里，野鸡皆鸣，石长丈三尺，广厚略等，著崖胁，去地百余丈，民俗名曰石鼓。
shí gǔ míng zé yǒu bīng shì suì guǎng hàn qián zi gōng sǐ qiú dào kù bīng lüè lì mín yī xiù yī zì hào wèi xian jūn dǎng yǔ màn guǎng míng nián dōng fú zhū zì guī zhě sān qiān yú rén
石鼓鸣则有兵，是岁，广汉钳子攻死囚，盗库兵，略吏民，衣绣衣，自号为仙君，党与漫广，明年冬伏诛，自归者三千余人。
xìn ér yǒu zhēng yǐ
信而有征矣。
qí shuǐ běi jìng jì xiàn chéng běi
其水北径冀县城北。
qín wǔ gōng shí nián fá jì róng xiàn zhī
秦武公十年，伐冀戎，县之。
gù tiān shuǐ jùn zhì wáng mǎng gēng míng zhèn róng xiàn yuē jì zhì hàn míng dì yǒng píng shí qī nián gǎi yuē hàn yáng jùn chéng jí wěi áo chēng xī bó suǒ jū yě
故天水郡治，王莽更名镇戎县曰冀治，汉明帝永平十七年改曰汉阳郡，城即隗嚣称西伯所居也。
hòu hàn mǎ chāo zhī wéi jì yě liáng zhōu bié jià yán bó jiǎn qián chū shuǐ zhōng jiāng gào jí xià hóu yuān wèi chāo suǒ qín lìng gào chéng wú jiù
后汉马超之围冀也，凉州别驾阎伯俭潜出水中，将告急夏侯渊，为超所擒，令告城无救。
bó jiǎn yuē dà jūn fāng zhì xián chēng wàn suì
伯俭曰大军方至，咸称万岁。
chāo nù shù zhī
超怒，数之。
bó jiǎn yuē qīng yù lìng zhǎng zhě chū bú yì zhī yán hu
伯俭曰：卿欲令长者出不义之言乎？
suì shā zhī
遂杀之。
wèi shuǐ yòu dōng hé jì shuǐ shuǐ chū jì gǔ cì dōng yǒu zhuó gǔ shuǐ cì dōng yǒu dāng lǐ xī shuǐ cì dōng yǒu tuō lǐ shuǐ cì dōng yǒu qú gǔ shuǐ cì dōng yǒu huáng tǔ chuān shuǐ jù chū nán shān běi jìng jì chéng dōng ér běi liú zhù yú wèi
渭水又东合冀水，水出冀谷，次东有浊谷水，次东有当里溪水，次东有托里水，次东有渠谷水，次东有黄土川水，俱出南山，北径冀城东，而北流注于渭。
wèi shuǐ yòu dōng chū cén xiá rù xīn yáng chuān jìng xīn yáng xià chéng nán xī gǔ chì hāo èr shuǐ bìng chū nán shān
渭水又东出岑峡，入新阳川，径新阳下城南，溪谷，赤蒿二水，并出南山。
dōng běi rù wèi shuǐ
东北入渭水。
wèi shuǐ yòu dōng yǔ xīn yáng yá shuǐ hé jí lǒng shuǐ yě
渭水又东与新阳崖水合，即陇水也。
dōng běi chū lǒng shān qí shuǐ xī liú yòu jìng wǎ tíng nán
东北出陇山，其水西流，右径瓦亭南。
wěi áo wén lüè yáng xiàn shǐ niú hán shǒu wǎ tíng jí cǐ tíng yě
隗嚣闻略阳陷，使牛邯守瓦亭，即此亭也。
yī shuǐ yì chū lǒng shān dōng nán liú lì wǎ tíng běi yòu xī nán hé wéi yī shuǐ wèi zhī wǎ tíng chuān
一水亦出陇山，东南流，历瓦亭北，又西南合为一水，谓之瓦亭川。
xī nán liú jìng qīng bīn xī běi yòu xī nán yǔ hēi shuǐ hé shuǐ chū hēi chéng běi
西南流，径清宾溪北，又西南与黑水合，水出黑城北。
xī nán jìng hēi chéng xi xī nán liú mò wú nán chuān shuǐ zhù zhī
西南径黑城西，西南流，莫吾南川水注之。
shuǐ dōng běi chū lǒng chuí xī nán liú lì hēi chéng nán zhù hēi shuǐ
水东北出陇垂，西南流，历黑城南，注黑水。
hēi shuǐ xī nán chū xuán jìng xiá yòu xī nán rù wǎ tíng shuǐ yòu yǒu shuǐ zì xi lái huì shì wèi zhī lù jiǎo kǒu
黑水西南出悬镜峡，又西南入瓦亭水，又有水自西来会，世谓之鹿角口。
yòu nán jìng ā yáng xiàn gù chéng dōng
又南径阿阳县故城东。
zhōng píng yuán nián běi dì qiāng hú yǔ biān zhāng qīn lǒng yòu hàn yáng zhǎng shǐ gài xūn zhūn ā yáng yǐ jù zéi jí cǐ chéng yě
中平元年，北地羌胡与边章侵陇右，汉阳长史盖勋屯阿阳以拒贼，即此城也。
qí shuǐ yòu nán yǔ yàn wú shuǐ hé shuǐ yuán yán fā dōng shān xi zhù wǎ tíng shuǐ
其水又南与燕无水合，水源延发东山，西注瓦亭水。
wǎ tíng shuǐ yòu nán zuǒ huì fāng chéng chuān xi zhù wǎ tíng shuǐ
瓦亭水又南，左会方城川，西注瓦亭水。
wǎ tíng shuǐ yòu nán jìng chéng jì xiàn dōng lì cháng lí chuān wèi zhī cháng lí shuǐ
瓦亭水又南，径成纪县东，历长离川，谓之长离水。
yòu yǔ chéng jì shuǐ hé shuǐ dǎo yuán xī běi dāng tíng chuān dōng liú chū pò shí xiá jīn liú suì duàn
右与成纪水合，水导源西北当亭川，东流出破石峡，津流遂断。
gù dú dōng jìng chéng jì xiàn
故渎东径成纪县。
gù dì dà hào páo xī suǒ shēng zhī chù yě
故帝大皞庖牺所生之处也。
hàn yǐ wéi yāo shuǐ jùn xiàn wáng mǎng zhī ā yáng jùn zhì yě
汉以为夭水郡县，王莽之阿阳郡治也。
yòu dōng qián yuán yǐn fā tōng rù chéng jì shuǐ dōng nán rù wǎ tíng shuǐ
又东，潜源隐发，通入成纪水，东南入瓦亭水。
wǎ tíng shuǐ yòu dōng nán yǔ shòu qú shuǐ xiāng huì shuǐ dōng chū dà lǒng shān xi jìng shòu qú tíng běi yòu xī nán rù wǎ tíng shuǐ
瓦亭水又东南，与受渠水相会，水东出大陇山，西径受渠亭北，又西南入瓦亭水。
wǎ tíng shuǐ yòu xī nán liú lì jiāng rén xiá
瓦亭水又西南流，历僵人峡。
lù cè yán shàng yǒu sǐ rén jiāng shī luán xué gù xiù hè qǔ míng yān
路侧岩上有死人僵尸峦穴，故岫壑取名焉。
shì ān jiù xué zhí shàng kě bǎi yú rèn shí lù wēi yí liè tōng dān bù jiāng shī yǐ kū kū gǔ shàng quán wéi wú fū fā ér yǐ
释鞍就穴直上，可百余仞，石路逶迤，劣通单步，僵尸倚窟，枯骨尚全，唯无肤发而已。
fǎng qí chuān jū zhī shì yún qí xiāng zhōng fù lǎo zuò tóng ér shí yǐ wén qí cháng jiù chuán cǐ dàng shì shù bǎi nián hái yǐ
访其川居之士，云其乡中父老作童儿时，已闻其长旧传此，当是数百年骸矣。
qí shuǐ yòu xī nán yǔ lüè yáng chuān shuǐ hé shuǐ chū lǒng shān xiāng gǔ xi xi liú yòu zé dān xī xi zhù zuǒ zé gé chuān shuǐ rù yān
其水又西南与略阳川水合，水出陇山香谷西，西流，右则单溪西注，左则阁川水入焉。
qí shuǐ yòu xī lì pú chí jiāo shí lǔ shuǐ chū dōng nán shí lǔ xī xī běi zhù zhī
其水又西历蒲池郊，石鲁水出东南石鲁溪，西北注之。
qí shuǐ yòu xī lì lüè yáng chuān xi de pò shè gǔ shuǐ cì xi de píng xiāng gǔ shuǐ yòu xi de jīn lǐ gǔ shuǐ yòu xi de nán shì shuǐ yòu xi de tí gǔ shuǐ bìng chū nán shān běi liú yú lüè yáng chéng dōng yáng bō běi zhù
其水又西历略阳川，西得破社谷水，次西得平相谷水，又西得金里谷水，又西得南室水，又西得蹄谷水，并出南山，北流于略阳城东，扬波北注。
chuān shuǐ yòu xi jìng lüè yáng dào gù chéng běi ní qú shuǐ chū nán shān běi jìng ní xiá běi rù chéng
川水又西径略阳道故城北，埿渠水出南山，北径埿峡北，入城。
jiàn wǔ bā nián zhōng láng jiàng lái xī yǔ jì zūn suǒ bù hù jūn wáng zhōng yòu fǔ jiāng jūn zhū chǒng jiāng èr qiān rén jiē chí xī dāo fǔ
建武八年，中郎将来歙，与祭遵所部护军王忠、右辅将军朱宠将二千人，皆持卤刀斧。
zì ān mín xiàn zhī yáng chéng
自安民县之杨城。
yuán shǐ èr nián chéng dì ba ān dìng hū tuó yuàn yǐ wéi ān mín xiàn qǐ guān sì shì lǐ
元始二年，成帝罢安定滹沱苑以为安民县，起官寺市里。
cóng fān xū huí zhōng fá shù mù kāi shān dào zhì lüè yáng yè xí jī áo jù shǒu jiāng jīn liáng děng jiē shā zhī yīn bǎo qí chéng wěi áo wén lüè yáng xiàn xī zhòng yǐ gōng xī jī shuǐ guàn chéng
从番须回中，伐树木，开山道，至略阳，夜袭击嚣，拒守将金梁等，皆杀之，因保其城，隗嚣闻略阳陷，悉众以攻歙，激水灌城。
guāng wǔ qīn jiāng jiù zhī áo zǒu xi chéng shì zǔ yǔ lái xī huì yú cǐ
光武亲将救之，嚣走西城，世祖与来歙会于此。
qí shuǐ zì chéng běi zhù chuān yī shuǐ èr chuān gài áo suǒ yè yǐ guàn lüè yáng yě
其水自城北注川，一水二川，盖嚣所堨以灌略阳也。
chuān shuǐ xi de bái yáng quán yòu xi de pú gǔ shuǐ yòu xi de pú gǔ xi chuān yòu xi de lóng wěi xī shuǐ yǔ pú gǔ shuǐ hé jù chū nán shān fēi qīng běi rù chuān shuǐ
川水西得白杨泉，又西得蒲谷水，又西得蒲谷西川，又西得龙尾溪水，与蒲谷水合，俱出南山飞清，北入川水。
chuān shuǐ yòu xī nán de shuǐ luò kǒu
川水又西南得水洛口，
shuǐ yuán dōng dǎo lǒng shān
水源东导陇山，
xi jìng shuǐ luò tíng
西径水洛亭，
xī nán liú
西南流，
yòu de dú nú shuǐ kǒu
又得犊奴水口，
shuǐ chū lǒng shān
水出陇山，
xi jìng dú nú chuān
西径犊奴川，
yòu xi jìng shuǐ luò tíng nán
又西径水洛亭南，
xī běi zhù zhī
西北注之，
luàn liú xī nán
乱流西南，
jìng shí mén xiá
径石门峡，
wèi zhī shí mén shuǐ
谓之石门水，
xī nán zhù lüè yáng chuān
西南注略阳川。
lüè yáng chuān shuǐ yòu xī běi liú rù wǎ tíng shuǐ
略阳川水又西北流入瓦亭水。
wǎ tíng shuǐ yòu xī nán chū xiǎn qīn xiá shí dàng shuǐ zhù zhī
瓦亭水又西南出显亲峡，石宕水注之。
shuǐ chū běi shān shān shàng yǒu nǚ wā cí
水出北山，山上有女娲祠。
páo xī zhī hòu yǒu dì nǚ wō yān yǔ shén nóng wèi sān huáng yǐ
庖羲之后，有帝女蜗焉，与神农为三皇矣。
qí shuǐ nán liú zhù wǎ tíng shuǐ wǎ tíng shuǐ yòu xī nán jìng xiǎn qīn xiàn gù chéng dōng nán hàn fēng dà hóng lú dòu gù wèi hòu guó
其水南流，注瓦亭水，瓦亭水又西南径显亲县故城东南，汉封大鸿胪窦固为侯国。
zì shí dàng cì de há má xī shuǐ cì de jīn hēi shuǐ yòu dé yí dōu xī shuǐ xián chū zuǒ yòu cēn cī xiāng rù
自石宕次得虾蟆溪水，次得金黑水，又得宜都溪水，咸出左右，参差相入。
wǎ tíng shuǐ yòu dōng nán hé ān yí chuān kǒu shuǐ yuán dōng chū hú gǔ xī běi liú lì yí shuǐ chuān yǔ dōng yáng chuān shuǐ huì wèi zhī qǔ yáng jiāo
瓦亭水又东南合安夷川口，水源东出胡谷，西北流历夷水川，与东阳川水会，谓之取阳交。
yòu xi de hé dàng chuān shuǐ yòu xi de luó hàn shuǐ bìng zì dōng běi xī nán zhù yí shuǐ
又西得何宕川水，又西得罗汉水，并自东北西南注夷水。
yí shuǐ yòu xi jìng xiǎn qīn xiàn nán xi zhù wǎ tíng shuǐ
夷水又西径显亲县南，西注瓦亭水。
wǎ tíng shuǐ yòu dōng nán de dà huá gǔ shuǐ yòu dōng nán de zhé lǐ xī shuǐ yòu dōng de liù gǔ shuǐ jiē chū jìn xī tuān xiá zhù wǎ tíng shuǐ
瓦亭水又东南，得大华谷水，又东南，得折里溪水，又东，得六谷水，皆出近溪湍峡，注瓦亭水。
yòu dōng nán chū xīn yáng xiá yá xiù bì lì shuǐ chū qí jiān wèi zhī xīn yáng yá shuǐ yòu dōng nán zhù yú wèi yě
又东南出新阳峡，崖岫壁立，水出其间，谓之新阳崖水，又东南注于渭也。
yòu dōng guò shàng bāng xiàn wèi shuǐ dōng lì xiàn běi guī shān zhī yīn liú jìng gù lǐng dōng běi dōng nán liú lán qú chuān shuǐ chū zì běi shān dài pèi zhòng xī nán liú zhù yú wèi
又东过上邦县，渭水东历县北邽山之阴，流径固岭东北，东南流，兰渠川水出自北山，带佩众溪，南流注于渭。
wèi shuǐ dōng nán yǔ shén jiàn shuǐ hé
渭水东南与神涧水合。
kāi shān tú suǒ wèi líng quán chí yě sú míng zhī wèi wàn dàn wān
《开山图》所谓灵泉池也，俗名之为万石湾。
yuān shēn bù cè shí wèi líng yì xiān hòu màn yóu zhě duō lí qí bì
渊深不测，实为灵异，先后漫游者，多罹其毙。
wèi shuǐ yòu dōng nán de lì quán shuǐ shuǐ běi chū lì quán xī dōng nán liú zhù yú wèi
渭水又东南，得历泉水，水北出历泉溪，东南流注于渭。
wèi shuǐ yòu dōng nán chū qiáo tíng xi yòu nán de jiè shuǐ kǒu shuǐ chū xī shān bǎi jiàn shēng liú zǒng chéng yī chuān dōng lì dāng tíng chuān jí dāng tíng xiàn qià yě
渭水又东南，出桥亭西，又南得藉水口，水出西山，百涧声流，总成一川，东历当亭川，即当亭县洽也。
zuǒ zé dāng tíng shuǐ yòu zé céng xí shuǐ zhù zhī
左则当亭水，右则曾席水注之。
yòu dōng yǔ dà biàn chuān shuǐ hé shuǐ chū xī shān èr yuán hé zhù dōng lì dà biàn chuān dōng nán liú zhù yú jiè shuǐ
又东与大弁川水合，水出西山，二源合注，东历大弁川，东南流注于藉水。
jiè shuǐ yòu dōng nán liú yǔ zhú lǐng shuǐ hé shuǐ chū nán shān zhú lǐng èr yuán tóng xiè dōng běi rù jí shuǐ
藉水又东南流，与竹岭水合，水出南山竹岭，二源同泻，东北入籍水。
jiè shuǐ yòu dōng běi jìng shàng bāng xiàn zuǒ pèi sì shuǐ dōng huì zhàn xī shuǐ cì dōng yǒu dà lǔ gǔ shuǐ cì dōng de xiǎo lǔ gǔ shuǐ cì dōng yǒu yáng fǎn gǔ shuǐ xián zì běi shān liú zhù jiè shuǐ
藉水又东北径上邦县，左佩四水：东会占溪水，次东有大鲁谷水，次东得小鲁谷水，次东有杨反谷水，咸自北山流注藉水。
jiè shuǐ yòu dài sì shuǐ zhú lǐng dōng de luàn shí xī shuǐ cì dōng de mù mén gǔ shuǐ cì dōng de luó chéng xī shuǐ cì dōng de shān gǔ shuǐ jiē dǎo yuán nán shān běi liú rù jí shuǐ
藉水右带四水，竹岭东得乱石溪水，次东得木门谷水，次东得罗城溪水，次东得山谷水，皆导源南山，北流入籍水。
jiè shuǐ yòu dōng huáng guā shuǐ zhù zhī qí shuǐ fā yuán huáng zhǎo xi gǔ dōng liú jìng huáng zhǎo xiàn běi yòu dōng qīng xī bái shuǐ zuǒ yòu jiā zhù
藉水又东，黄瓜水注之，其水发源黄爪西谷，东流径黄爪县北，又东，清溪白水左右夹注。
yòu dōng běi dà hàn gǔ shuǐ nán chū hàn xī lì jiàn běi liú quán xī wěi yàng tóng zhù huáng guā shuǐ
又东北，大旱谷水南出旱溪，历涧北流，泉溪委漾，同注黄瓜水。
huáng zhǎo shuǐ yòu dōng běi lì chì gǔ xián guī yú jiè
黄爪水又东北历赤谷，咸归于藉。
jiè shuǐ yòu dōng de máo quán gǔ shuǐ yòu dōng jìng shàng bāng chéng nán de hé quán shuǐ bìng chū nán shān běi liú zhù yú jiè
藉水又东，得毛泉谷水，又东径上邦城南，得核泉水，并出南山，北流注于藉。
jiè shuǐ jí yáng shuǐ yě
藉水，即洋水也。
běi yǒu méng shuǐ zhù yān shuǐ chū xiàn xī běi guī shān yì dài zhòng liú jī yǐ chéng xī dōng liú nán qū jìng shàng bāng xiàn gù chéng xi cè chéng nán chū
北有蒙水注焉，水出县西北邽山，翼带众流，积以成溪，东流南屈，径上邦县故城西，侧城南出。
shàng bāng gù bāng róng guó yě
上邦，故邦戎国也。
qín wǔ gōng shí nián fá guī xiàn zhī jiù tiān shuǐ jùn zhì
秦武公十年，伐邽县之，旧天水郡治。
wǔ chéng xiāng jiē běi chéng zhōng yǒu hú shuǐ yǒu bái lóng chū shì hú fēng yǔ suí zhī gù hàn wǔ dì yuán dǐng sān nián gǎi wéi tiān shuǐ jùn
五城相接，北城中有湖水，有白龙出是湖，风雨随之，故汉武帝元鼎三年，改为天水郡。
qí xiāng jū xī yǐ bǎn gài wū shī suǒ wèi xī róng bǎn wū yě méng shuǐ yòu nán zhù jiè shuǐ
其乡居悉以板盖屋，《诗》所谓西戎板屋也，蒙水又南注藉水。
shān hǎi jīng yuē guī shān guī shuǐ chū yān ér nán liú zhù yú yáng wèi shì shuǐ yě
《山海经》曰：邽山，邽水出焉，而南流注于洋，谓是水也。
jiè shuǐ yòu dōng de yáng gǔ shuǐ yòu de dàng gǔ shuǐ bìng zì nán shān běi rù yú jiè
藉水又东得阳谷水，又得宕谷水，并自南山北入于藉。
jiè shuǐ yòu dōng hé duàn xī shuǐ shuǐ chū xī nán mǎ mén xī dōng běi liú hé jiè shuǐ
藉水又东合段溪水，水出西南马门溪，东北流合藉水。
jiè shuǐ yòu dōng rù yú wèi
藉水又往东流，有黄瓜水注入。
wèi shuǐ yòu lì qiáo tíng nán ér jìng mián zhū xiàn dōng yǔ dōng tíng shuǐ hé yì wèi zhī wèi qiáo shuǐ yě qīng shuǐ yòu huò wèi tōng chēng yǐ
渭水又历桥亭南，而径绵诸县东，与东亭水合，亦谓之为桥水也，清水又或为通称矣。
shuǐ yuán dōng fà xiǎo lǒng shān zhòng chuān xiè zhù tǒng chéng yī shuǐ xi rù dōng tíng chuān wèi dōng tíng shuǐ yǔ xiǎo zhī dà zhī èr shuǐ hé
水源东发小陇山，众川泻注，统成一水，西入东亭川.为东亭水，与小祗、大祗二水合。
yòu xī běi de nán shén gǔ shuǐ sān chuān bìng chū dōng nán chā chí xiè zhù
又西北得南神谷水，三川并出，东南差池泻注。
yòu yǒu mái pú shuǐ yì dài èr chuān yǔ yán shuǐ bìng xī nán zhù dōng tíng shuǐ
又有埋蒲水，翼带二川，与延水并西南注东亭水。
dōng tíng shuǐ yòu xi yòu zé tàn gōu shuǐ cì xi de dàng gǔ shuǐ shuǐ chū dōng nán èr xī xī běi liú zhù dōng tíng chuān
东亭水又西，右则叹沟水，次西得宕谷水，水出东南，二溪西北流，注东亭川。
dōng tíng chuān shuǐ yòu zé wēn gǔ shuǐ chū xiǎo lǒng shān yòu xi suō gǔ shuǐ chū nán shān suō xī xī nán zhù dōng tíng chuān shuǐ
东亭川水，右则温谷水，出小陇山，又西，莎谷水出南山莎溪，西南注东亭川水。
dōng tíng chuān shuǐ yòu xi de qīng shuǐ kǒu shuǐ dǎo yuán dōng běi lǒng shān èr yuán jù fā xī nán chū lǒng kǒu hé chéng yī shuǐ xī nán liú lì xì yě xiá jìng qīng chí gǔ yòu jìng qīng shuǐ xiàn gù chéng dōng
东亭川水又西得清水口，水导源东北陇山，二源俱发，西南出陇口，合成一水，西南流，历细野峡，径清池谷，又径清水县故城东。
wáng mǎng zhī shi mù xiàn yǐ
王莽之识睦县矣。
qí shuǐ xī nán hé dōng tíng chuān zì xià yì tōng wèi zhī qīng shuǐ yǐ
其水西南合东亭川，自下亦通谓之清水矣。
yòu jìng qīng shuǐ chéng nán yòu xi yǔ qín shuǐ hé shuǐ chū dōng běi dà lǒng shān qín gǔ èr yuán shuāng dǎo lì sān quán hé chéng yī shuǐ ér lì qín chuān
又径清水城南，又西与秦水合，水出东北大陇山秦谷，二源双导，历三泉合成一水，而历秦川。
chuān yǒu gù qín tíng qín zhòng suǒ fēng yě
川有故秦亭，秦仲所封也。
qín zhī wèi hào shǐ zì shì yǐ
秦之为号，始自是矣。
qín shuǐ xī jìng jiàng lǒng xiàn gù chéng nán yòu xī nán zì hài sōng duō èr shuǐ chū lǒng shān hé ér xī nán liú jìng jiàng lǒng chéng běi yòu xī nán zhù qín shuǐ
秦水西径降陇县故城南，又西南，自亥、松多二水出陇山，合而西南流，径降陇城北，又西南注秦水。
qín shuǐ yòu xī nán lì lǒng chuān jìng liù pán kǒu guò qīng shuǐ chéng xi nán zhù qīng shuǐ
秦水又西南，历陇川，径六盘口，过清水城西，南注清水。
qīng shuǐ shàng xià xián wèi zhī qín chuān
清水上下，咸谓之秦川。
yòu xi qiāng shuǐ zhù yān
又西，羌水注焉。
shuǐ běi chū qiāng gǔ yǐn nà zhòng liú hé yǐ chéng xī
水北出羌谷，引纳众流，合以成溪。
shuǐ xīng huì wèi zhī xiǎo qiāng shuǐ
水星会，谓之小羌水。
xī nán liú zuǒ zé zhǎng gǔ shuǐ xī nán zhù zhī yòu zé dōng bù shuǐ dōng nán rù yān
西南流，左则长谷水西南注之，右则东部水东南入焉。
qiāng shuǐ yòu nán rù qīng shuǐ
羌水又南入清水。
qīng shuǐ yòu xī nán de mián zhū shuǐ kǒu qí shuǐ dǎo yuán xī běi mián zhū xī dōng nán yǒu cháng sī shuǐ běi chū cháng sī xī nán rù mián zhū shuǐ
清水又西南得绵诸水口，其水导源西北绵诸溪，东南有长思水，北出长思溪，南入绵诸水。
yòu dōng nán lì mián zhū dào gù chéng běi dōng nán rù qīng shuǐ
又东南，历绵诸道故城北，东南入清水。
qīng shuǐ dōng nán zhù wèi
清水东南注渭。
wèi shuǐ yòu dōng nán hé jīng gǔ shuǐ shuǐ chū xī nán jìng gǔ zhī shān dōng běi liú yǔ héng shuǐ hé shuǐ chū dōng nán héng gǔ
渭水又东南合泾谷水，水出西南径谷之山，东北流，与横水合，水出东南横谷。
xī běi jìng héng shuǐ kuàng yòu xī běi rù jīng gǔ shuǐ
西北径横水圹，又西北入泾谷水。
luàn liú xī běi chū jīng gǔ xiá yòu xī běi xuān yuán gǔ shuǐ zhù zhī shuǐ chū nán shān xuān yuán xī
乱流西北，出泾谷峡，又西北，轩辕谷水注之，水出南山轩辕溪。
nán ān yáo zhān yǐ wéi huáng dì shēng yú tiān shuǐ zài shàng bāng chéng dōng qī shí lǐ xuān yuán gǔ
南安姚瞻以为黄帝生于天水，在上邦城东七十里轩辕谷。
huáng fǔ mì yún shēng shòu qiū qiū zài lǔ dōng mén běi wèi zhī shú shì yě
皇甫谧云生寿丘，丘在鲁东门北，未知孰是也。
qí shuǐ běi liú zhù jīng gǔ shuǐ
其水北流注泾谷水。
jīng gǔ shuǐ yòu xī běi bái chéng xī dōng běi liú bái é quán shuǐ chū qí xi dōng zhù bái chéng shuǐ
泾谷水又西北，白城溪东北流，白娥泉水出其西，东注白城水。
qǐ chéng shuǐ yòu dōng běi rù jīng gǔ shuǐ
启城水又东北入泾谷水。
jīng gǔ shuǐ yòu dōng běi lì dǒng tíng xià
泾谷水又东北，历董亭下。
yáng nán dāng shǐ xiōng zi bǎo zōng zhèn dǒng tíng jí shì tíng yě
杨难当使兄子保宗镇董亭，即是亭也。
qí shuǐ dōng běi liú zhù yú wèi
其水东北流注于渭。
shān hǎi jīng yuē jīng gǔ zhī shān jīng shuǐ chū yān dōng nán liú zhù yú wèi shì yě
《山海经》曰泾谷之山，泾水出焉，东南流注于渭，是也。
wèi shuǐ yòu dōng bó yáng gǔ shuǐ rù yān
渭水又东，伯阳谷水入焉。
shuǐ chū xíng mǎ zhī shān bó yáng gǔ
水出刑马之山伯阳谷。
běi liú bái shuǐ chū dōng nán bái shuǐ xī xī běi zhù bó yáng shuǐ
北流，白水出东南白水溪，西北注伯阳水。
bó yáng shuǐ yòu xī běi lì gǔ yǐn kòng qún liú běi zhù wèi shuǐ
伯阳水又西北历谷，引控群流，北注渭水。
wèi shuǐ yòu dōng lì dà lì yòu dōng nán liú miáo gǔ shuǐ zhù zhī
渭水又东历大利，又东南流，苗谷水注之。
shuǐ nán chū xíng mǎ shān běi lì píng zuò xī běi jìng miáo gǔ qū ér dōng jìng bó yáng chéng nán wèi zhī bó yáng chuān
水南出刑马山，北历平作，西北径苗谷，屈而东径伯阳城南，谓之伯阳川。
gài lǐ ěr xi rù wǎng jìng suǒ yóu gù shān yuán quǎn gǔ wǎng wǎng bō qí míng yān
盖李耳西入，往径所由，故山原畎谷，往往播其名焉。
wèi shuǐ dōng nán liú zhòng chuān xiè làng yàn cì míng zhù zuǒ zé bó yáng dōng xī shuǐ zhù zhī cì dōng de wàng sōng shuǐ cì dōng de máo liù xī shuǐ cì dōng de pí zhōu gǔ shuǐ cì dōng de huáng dù dōng xī shuǐ chū běi shān nán rù wèi shuǐ
渭水东南流，众川泻浪，雁次鸣注，左则伯阳东溪水注之，次东得望松水，次东得毛六溪水，次东得皮周谷水，次东得黄杜东溪水，出北山，南入渭水。
qí yòu zé míng gǔ shuǐ cì dōng de qiū gǔ shuǐ cì dōng de qiū gǔ dōng xī shuǐ cì dōng yǒu qián yán gǔ shuǐ bìng chū nán shān dōng běi zhù wèi
其右则明谷水，次东得丘谷水，次东得丘谷东溪水，次东有钳岩谷水，并出南山，东北注渭。
wèi shuǐ yòu dōng nán chū shí mén dù xiǎo lǒng shān jìng nán yóu xiàn nán dōng yǔ chu shuǐ hé shì suǒ wèi cháng shé shuǐ
渭水又东南，出石门，度小陇山，径南由县南，东与楚水合，世所谓长蛇水。
shuǐ chū qiān xiàn zhī shù lì shān yě
水出汧县之数历山也。
nán liú jìng cháng shé shù dōng
南流，径长蛇戍东。
wèi hé píng sān nián zhù xǐ zhū liú mín yǐ è lǒng kòu
魏和平三年筑，徙诸流民以遏陇寇。
chu shuǐ yòu nán liú zhù yú wèi
楚水又南流，注于渭。
hǎn yīn yǐ shì shuǐ wèi qiān shuǐ yān
阚骃以是水为汧水焉。
wèi shuǐ yòu dōng qiān hàn èr shuǐ rù yān
渭水又东，汧汗二水入焉。
yú àn zhū dì zhì qiān shuǐ chū jì xiàn xī běi hǎn yīn shí sān zhōu zhì yǔ cǐ tóng fù yǐ qiān shuǐ wèi lóng yú shuǐ gài yǐ qí jīn liú jìng tōng ér gèng shè qí tōng chēng yǐ
余按诸地志，汧水出济县西北，阚骃《十三州志》与此同，复以汧水为龙鱼水，盖以其津流径通，而更摄其通称矣。
wèi shuǐ dōng rù sàn guān
渭水东入散关。
bào pǔ zǐ
《抱朴子。
shén xiān chuán yuē lǎo zi xi chū guān guān lìng yǐn xǐ hòu qì zhī zhēn rén jiāng yǒu xi yóu zhě yù lǎo zi qiáng lìng zhī zhù shū ěr bù dé yǐ wèi zhe dào dé èr jīng wèi zhī lǎo zi shū yě
神仙传》曰：老子西出关，关令尹喜候气，知真人将有西游者，遇老子，强令之著书，耳不得已，为著《道》、《德》二经，谓之《老子》书也。
yǒu lǎo zi miào
有老子庙。
gàn bǎo sōu shén jì yún lǎo zi jiāng xi rù guān guān lìng yǐn xǐ hào dào zhī shì dǔ zhēn rén dāng xi nǎi yào zhī tú yě
干宝《搜神记》云：老子将西入关，关令尹喜好道之士，睹真人当西，乃要之途也。
huáng fǔ shì ān gāo shì chuán yún lǎo zi wèi zhōu zhù xià shǐ jí zhōu shuāi nǎi yǐ guān yǐn wèi zhōu shǒu zàng shì shǐ jī bā shí yú nián hǎo wú míng jiē ér shì mò zhī qí zhēn rén yě
皇甫士安《高士传》云：老子为周柱下史，及周衰，乃以官隐，为周守藏室史，积八十余年，好无名接，而世莫知其真人也。
zhì zhōu jǐng wáng shí nián kǒng zǐ nián shí qī suì shì zhōu jiàn lǎo dān
至周景王十年，孔子年十七，遂适周见老聃。
rán yōu wáng shī dào píng wáng dōng qiān guān yǐ hàn yí rén yǐ zhí tú yǐn xǐ hòu qì fēi cǐ míng yǐ
然幽王失道，平王东迁，关以捍移，人以职徒，尹喜候气，非此明矣。
wǎng jìng suǒ yóu cí yān huò kě
往径所由，兹焉或可。
wèi shuǐ yòu dōng jìng xi wǔ gōng běi sú yǐ wéi sàn guān chéng fēi yě
渭水又东径西武功北，俗以为散关城，非也。
zhě xiān shēng nǎi yuē wǔ gōng fú fēng xi jiè xiǎo yì yě
褚先生乃曰：武功，扶风西界小邑也。
shǔ kǒu zhàn dào jìn shān wú tā háo yì gāo zhě shì yě
蜀口栈道近山，无他豪，易高者是也。
wèi shuǐ yòu yǔ hàn shuǐ hé shuǐ chū zhōu dào gǔ běi jìng wǔ dū gù dào xiàn zhī gù chéng xi
渭水又与扞水合，水出周道谷北，径武都故道县之故城西。
wáng mǎng gēng míng yuē shàn zhì yě
王莽更名曰善治也。
gù dào xiàn yǒu nù tè cí liè yì chuán yuē wǔ dū gù dào xiàn yǒu nù tè cí yún shén běn nán shān dà zǐ yě
故道县有怒特祠，《列异传》曰：武都故道县有怒特祠，云神本南山大梓也。
xī qín wén gōng èr shí qī nián dài zhī shù chuāng suí hé qín wén gōng nǎi qiǎn sì shí rén chí fǔ zhuó zhī yóu bù duàn pí shì yī rén shāng zú bù néng qù wò shù xià wén guǐ xiāng yǔ yán yuē láo gōng zhàn hu
昔秦文公二十七年代之，树疮随合，秦文公乃遣四十人持斧斫之，犹不断，疲士一人，伤足不能去，卧树下，闻鬼相与言曰：劳攻战乎？
qí yī yuē zú wèi láo yǐ
其一曰足为劳矣。
yòu yuē qín gōng bì chí bù xiū
又曰：秦公必持不休。
dá yuē qí rú wǒ hé
答曰：其如我何？
yòu yuē chì huī bá yú zi hé rú
又曰：赤灰跋于子何如？
nǎi mò wú yán wò zhě yǐ gào
乃默无言，卧者以告。
lìng shì jiē chì yī suí suǒ suǒ yǐ huī bá shù duàn huà wèi niú rù shuǐ gù qín wèi lì cí
令士皆赤衣，随所所以灰跋，树断，化为牛入水，故秦为立祠。
qí shuǐ yòu dōng běi lì dà sàn guān ér rù wèi shuǐ yě
其水又东北历大散关而入渭水也。
wèi shuǐ yòu dōng nán yòu hé nán shān wǔ xī shuǐ jiā jiàn liú zhù zhī
渭水又东南，右合南山五溪水，夹涧流注之。
yòu dōng guò chén cāng xiàn xi
又东过陈仓县西。
xiàn yǒu chén cāng shān shān shàng yǒu chén bǎo jī míng cí
县有陈仓山，山上有陈宝鸡鸣祠。
xī qín wén gōng gǎn bó yáng zhī yán yóu liè yú chén cāng yù zhī yú cǐ bǎn de ruò shí yān qí sè rú gān guī ér bǎo cí zhī gù yuē chén bǎo
昔秦文公感伯阳之言，游猎于陈仓，遇之于此坂，得若石焉，其色如肝，归而宝祠之，故曰陈宝。
qí lái yě zì dōng nán huī huī shēng ruò léi yě jī jiē míng gù yuē jī míng shén yě
其来也自东南，晖晖声若雷，野鸡皆鸣，故曰鸡鸣神也。
dì lǐ zhì yuē yǒu shàng gōng míng xīng huáng dì sūn shùn qī máng zhǒng cí
《地理志》曰：有上公、明星、黄帝孙、舜妻盲冢祠。
yǒu yǔ yáng gōng qín wǔ wáng qǐ
有羽阳宫，秦武王起。
yīng shào yuē xiàn shì chén shān
应劭曰：县氏陈山。
yáo mù yuē huáng dì dōu chén yán zài cǐ
姚睦曰：黄帝都陈言在此。
róng shì kāi shān tú zhù yuē fú xī shēng chéng jì xǐ zhì chén cāng fēi chén guó suǒ jiàn yě
荣氏《开山图注》曰：伏牺生成纪，徙治陈仓，非陈国所建也。
wèi míng dì qiǎn jiàng jūn tài yuán hǎo zhāo zhù chén cāng chéng chéng zhū gě liàng wéi zhī
魏明帝遣将军太原郝昭筑陈仓城成，诸葛亮围之。
liàng shǐ zhāo xiāng rén jìn xiáng shuō zhī bù xià
亮使昭乡人靳祥说之，不下。
liàng yǐ shù wàn gōng zhāo qiān yú rén yǐ yún tī chōng chē dì dào bī shè zhāo zhāo yǐ huǒ shè lián shí jù zhī
亮以数万攻昭千余人，以云梯、冲车、地道逼射昭，昭以火射连石拒之。
liàng bù lì ér hái
亮不利而还。
jīn yán shuǐ duì liàng chéng shì yǔ zhāo xiāng yù chù yě
今研水对亮城，是与昭相御处也。
chén cāng shuǐ chū yú chén cāng shān xià dōng nán liú zhù yú wèi shuǐ
陈仓水出于陈仓山下，东南流注于渭水。
wèi shuǐ yòu dōng yǔ suí yáng xī shuǐ hé qí shuǐ shàng chéng xié shuǐ shuǐ zì xié gǔ fēn zhù suí yáng xī běi jiè chén cāng rù wèi
渭水又东与绥阳溪水合，其水上承斜水，水自斜谷分注绥阳溪，北届陈仓，入渭。
gù zhū gě liàng yǔ xiōng jǐn shū yuē yǒu suí yáng xiǎo gǔ suī shān yá jué xiǎn xī shuǐ zòng héng nán yòng xíng jūn
故诸葛亮《与兄瑾书》曰：有绥阳小谷，虽山崖绝险，溪水纵横，难用行军。
xī luó hòu wǎng lái yào dào tōng rù
昔逻候往来，要道通入。
jīn shǐ qián jūn zhuó zhì cǐ dào yǐ xiàng chén cāng zú yǐ bān lián zéi shì shǐ bù dé fēn bīng dōng xíng zhě yě
今使前军斫治此道，以向陈仓，足以扳连贼势，使不得分兵东行者也。
wèi shuǐ yòu dōng jìng yù yí xiàn gù chéng nán
渭水又东径郁夷县故城南。
dì lǐ zhì yuē yǒu qiān shuǐ cí
《地理志》曰，有汧水祠。
wáng mǎng gèng zhī yuē yù píng yě
王莽更之曰郁平也。
dōng guān hàn jì yuē wěi áo wéi lái xī yú lüè yáng
《东观汉记》曰：隗嚣围来歙于略阳。
shì zǔ zhào yuē táo huā shuǐ chū chuán pán jiē zhì yù yí chén cāng fēn bù ér jìn zhě yě
世祖诏曰：桃花水出，船槃皆至郁夷，陈仓分部而进者也。
qiān shuǐ rù yān
汧水入焉。
shuǐ chū qiān xiàn zhī pú gǔ xiāng xián zhōng gǔ jué wèi xián pú sǒu
水出汧县之蒲谷乡弦中谷，决为弦蒲薮。
ěr yǎ yuē shuǐ jué zhī zé wèi qiān
《尔雅》曰：水决之泽为汧。
qiān zhī wèi míng shí jiān sī jǔ
汧之为名，实兼斯举。
shuǐ yǒu èr yuán yī shuǐ chū xiàn xī shān shì wèi zhī xiǎo lǒng shān
水有二源，一水出县西山，世谓之小陇山。
yán zhàng gāo xiǎn bù tōng guǐ zhé
岩嶂高险，不通轨辙。
gù zhāng héng sì chóu shī yuē wǒ suǒ ēn xī zài hàn yáng yù wǎng cóng zhī lǒng bǎn zhǎng
故张衡《四愁诗》曰：我所恩兮在汉阳，欲往从之陇坂长。
qí shuǐ dōng běi liú lì jiàn zhù yǐ chéng yuān tán zhǎng bù cè
其水东北流，历涧，注以成渊，潭涨不测。
chū wǔ sè yú sú yǐ wéi líng ér mò gǎn cǎi bǔ
出五色鱼，俗以为灵，而莫敢采捕。
yīn wèi shì shuǐ wèi lóng yú shuǐ zì xià yì tōng wèi zhī lóng yú chuān
因谓是水为龙鱼水，自下亦通谓之龙鱼川。
chuān shuǐ dōng jìng qiān xiàn gù chéng běi
川水东径汧县故城北。
shǐ jì qín wén gōng dōng liè qiān tián yīn suì dōu qí de shì yě
《史记》，秦文公东猎汧田，因遂都其地，是也。
yòu dōng lì zé luàn liú wèi yī
又东历泽，乱流为一。
yòu de bái lóng quán quán jìng wǔ chǐ yuán xué fèn tōng
右得白龙泉，泉径五尺，源穴奋通。
lún yī sì xiè dōng běi liú zhù yú qiān
沦漪四泄，东北流，注于汧。
qiān shuǐ yòu dōng huì yī shuǐ shuǐ fā nán shān xī cè
汧水又东，会一水，水发南山西侧。
sú yǐ cǐ shān wèi wú shān sān fēng xiá jǔ dié xiù yún tiān bēng luán qīng fǎn shān dǐng xiāng hàn wàng zhī héng yǒu luò shì
俗以此山为吴山，三峰霞举，叠秀云天，崩峦倾返，山顶相捍，望之恒有落势。
dì lǐ zhì yuē wú shān zài xiàn xi gǔ wén yǐ wéi qiān shān yě
《地理志》曰：吴山在县西，古文以为汧山也。
guó yǔ suǒ wèi xī yú yǐ
《国语》所谓西虞矣。
shān xià shí xué guǎng sì chǐ gāo qī chǐ shuǐ yì shí kōng xuán bō cè zhù pēng bèn zhèn dàng fā yuán chéng chuān běi liú zhù yú qiān
山下石穴，广四尺，高七尺，水溢石空，悬波侧注，漰渀震荡，发源成川，北流注于汧。
zì shuǐ huì shàng xià xián wèi zhī wèi lóng yú chuān
自水会上下，咸谓之为龙鱼川。
qiān shuǐ yòu dōng nán jìng yú mí xiàn gù chéng nán wáng mǎng zhī fú tíng yě
汧水又东南，径隃麋县故城南，王莽之扶亭也。
xī guō xī chǐ wáng mǎng zhī zhēng ér dùn jì yú sī
昔郭歙耻王莽之征，而遁迹于斯。
jiàn wǔ sì nián guāng wǔ fēng gěng kuàng wèi hòu guó yǐ
建武四年，光武封耿况为侯国矣。
qiān shuǐ dōng nán lì cí shān dōng nán jìng yù yí xiàn běi píng yáng gù chéng nán
汧水东南历慈山，东南径郁夷县[北]，平阳故城南。
shǐ jì qín níng gōng èr nián xǐ píng yáng
《史记》秦宁公二年，徙平阳。
xú guǎng yuē gù méi zhī píng yáng tíng yě
徐广曰：故郿之平阳亭也。
chéng běi yǒu hàn bīn zhōu cì shǐ zhào róng bēi líng dì jiàn ān yuán nián lì
城北有《汉邠州刺史赵融碑》，灵帝建安元年立。
qiān shuǐ yòu dōng liú zhù yú wèi
汧水又东流，注于渭。
wèi shuǐ zhī yòu pán xī shuǐ zhù zhī
渭水之右，磻溪水注之。
shuǐ chū nán shān cí gǔ chéng gāo jī liú zhù yú xī zhōng
水出南山兹谷，乘高激流，注于溪中。
xī zhōng yǒu quán wèi zhī zī quán quán shuǐ tán jī zì chéng yuān zhǔ jí lǚ shì chūn qiū suǒ wèi tài gōng diào zī quán yě
溪中有泉，谓之兹泉，泉水潭积，自成渊渚，即《吕氏春秋》所谓太公钓兹泉也。
jīn rén wèi zhī wán gǔ shí bì shēn gāo yōu huáng suì mì lín zhàng xiù zǔ rén jì hǎn jiāo
今人谓之丸谷，石壁深高，幽隍邃密，林障秀阻，人迹罕交。
dōng nán yú yǒu yī shí shì gài tài gōng suǒ jū yě
东南隅有一石室，盖太公所居也。
shuǐ cì píng shí diào chù jí tài gōng chuí diào zhī suǒ yě
水次平石钓处，即太公垂钓之所也。
qí tóu gān jì ěr liǎng xī yí jì yóu cún shì yǒu pán xī zhī chēng yě
其投竿跽饵，两膝遗迹犹存，是有磻溪之称也。
qí shuǐ qīng líng shén yì běi liú shí èr lǐ zhù yú wèi běi qù wéi duī chéng qī shí lǐ
其水清泠神异，北流十二里，注于渭，北去维堆城七十里。
wèi shuǐ yòu dōng jìng jī shí yuán jí běi yuán yě
渭水又东径积石原，即北原也。
qīng lóng èr nián zhū gě liàng chū xié gǔ sī mǎ yì zhūn wèi nán
青龙二年，诸葛亮出斜谷，司马懿屯渭南。
yōng zhōu cì shǐ guō huái cè liàng bì zhēng běi yuán ér zhūn suì xiān jù zhī
雍州刺史郭淮策亮必争北原而屯，遂先据之。
liàng zhì guǒ bù dé shàng
亮至，果不得上。
wèi shuǐ yòu dōng jìng wǔ zhàng yuán běi
渭水又东径五丈原北。
wèi shì chūn qiū yuē zhū gě liàng jù wèi shuǐ nán yuán sī mǎ yì wèi zhū jiāng yuē liàng ruò chū wǔ gōng yī shān dōng zhuǎn zhě shì qí yǒng yě
《魏氏春秋》曰：诸葛亮据渭水南原，司马懿谓诸将曰：亮若出武功，依山东转者，是其勇也。
ruò xī shàng wǔ zhàng yuán zhū jūn wú shì yǐ
若西上五丈原，诸君无事矣。
liàng guǒ zhūn cǐ yuán yǔ yì xiāng yù
亮果屯此原，与懿相御。
wèi shuǐ yòu dōng jìng méi xiàn gù chéng nán
渭水又东径郿县故城南。
dì lǐ zhì yuē yòu fǔ dū wèi zhì
《地理志》曰：右辅都尉治。
wèi shì chūn qiū zhū gě liàng kòu méi sī mǎ yì jù méi jù liàng jí cǐ xiàn yě
《魏氏春秋》，诸葛亮寇郿，司马懿据郿拒亮，即此县也。
wèi shuǐ yòu dōng jìng méi wù nán
渭水又东径郿坞南。
hàn xiàn dì chuán yuē dǒng zhuó fā zú zhù méi wù gāo yǔ cháng ān chéng děng jī gǔ wèi sān shí nián chǔ zì yún shì chéng xióng jù tiān xià bù chéng shǒu cǐ zú yǐ bì lǎo qí yú rú cǐ
《汉献帝传》曰：董卓发卒筑郿坞，高与长安城等，积谷为三十年储，自云事成，雄据天下，不成，守此足以毕老，其愚如此。