sì shuǐ chū lǔ biàn xiàn běi shān dì lǐ zhì yuē chū jì yīn chéng shì xiàn
泗水出鲁卞县北山,《地理志》曰,出济阴乘氏县。
yòu yún chū biàn xiàn běi
又云:出卞县北。
jīng yán běi shān jiē wèi fēi yǐ
《经》言北山,皆为非矣。
shān hǎi jīng yuē sì shuǐ chū lǔ dōng běi
《山海经》曰:泗水出鲁东北。
yú xī yīn gōng shì yán lì xú yǎn lù jìng zhū sì yīn lìng xún qí yuán liú
余昔因公事,沿历徐沇,路径洙、泗,因令寻其源流。
shuǐ chū biàn xiàn gù chéng dōng nán táo xū xī běi
水出卞县故城东南,桃墟西北。
chūn qiū zhāo gōng qī nián xiè xi nà jì sūn zhī yán yǐ mèng shì chéng yì yǔ jìn ér qiān yú táo
《春秋》昭公七年,谢息纳季孙之言,以孟氏成邑与晋而迁于桃。
dù yù yuē lǔ guó biàn xiàn dōng nán yǒu táo xū
杜预曰:鲁国卞县东南有桃墟。
shì wèi zhī yuē táo xū shùn suǒ táo chù yě jǐng yuē shùn jǐng jiē wèi fēi yě
世谓之曰陶墟,舜所陶处也,井曰舜井,皆为非也。
xū yǒu lòu zé fāng shí wǔ lǐ lù shuǐ chéng tíng sān zhàng rú jiǎn
墟有漏泽,方十五里,渌水澂渟,三丈如减。
zé xī jì fù sú wèi zhī guī tíng shān gài yǒu táo xū shùn jǐng zhī yán yīn fù yǒu guī tíng zhī míng yǐ
泽西际阜,俗谓之妫亭山,盖有陶墟、舜井之言,因复有妫亭之名矣。
fù cè yǒu sān shí xué guǎng yuán sān sì chǐ
阜侧有三石穴,广圆三四尺。
xué yǒu tōng fǒu shuǐ yǒu yíng lòu lòu zé shù xī zhī zhōng qīng bēi jié zé yǐ
穴有通否,水有盈漏,漏则数夕之中,倾陂竭泽矣。
zuǒ yòu mín jū shi qí jiāng lòu yù yǐ mù wèi qǔ fú yuē zhàng xué kǒu yú biē bào lín bù kě shèng zài yǐ
左右民居,识其将漏,预以木为曲洑,约障穴口,鱼鳖暴鳞,不可胜载矣。
zì cǐ lián gāng tōng fù xī běi sì shí xǔ lǐ gāng zhī xi jì shǐ de sì shuǐ zhī yuán yě
自此连冈通阜,西北四十许里,冈之西际,使得泗水之源也。
bó wù zhì yuē sì chū péi wěi
《博物志》曰:泗出陪尾。
gài sī fù zhě yǐ
盖斯阜者矣。
shí xué tǔ shuǐ wǔ quán jù dǎo quán xué gè jìng chǐ yú
石穴吐水,五泉俱导,泉穴各径尺余。
shuǐ yuán nán cè yǒu yī miào tiǎn bǎi chéng lín shí rén wèi zhī yuán quán cí fēi suǒ jiū yě
水源南侧有一庙,栝柏成林,时人谓之原泉祠,非所究也。
sì shuǐ xi jìng qí xiàn gù chéng nán
泗水西径其县故城南。
chūn qiū xiāng gōng èr shí jiǔ nián jì wǔ zi qǔ biàn yuē wén shǒu biàn zhě jiāng pàn chén lǜ tú yǐ tǎo zhī shì yě
《春秋》襄公二十九年,季武子取卞曰:闻守卞者将叛,臣率徒以讨之是也。
nán yǒu gū miè chéng
南有姑蔑城。
chūn qiū yǐn gōng yuán nián gōng jí zhū yí fù méng yú miè zhě yě
《春秋》隐公元年,公及邾仪父盟于蔑者也。
shuǐ chū èr yì zhī jiān xi jìng wú chéng běi
水出二邑之间,西径郚城北。
chūn qiū wén gōng qī nián jīng shū gōng fá zhū sān yuè jiǎ xū qǔ xū jù suì chéng wú
《春秋》文公七年,《经》书:公伐邾,三月甲戌,取须句,遂城郚。
dù yù yuē lǔ yì yě biàn xiàn nán yǒu wú chéng bèi zhū nán yě
杜预曰:鲁邑也,卞县南有郚城备邾难也。
sì shuǐ zì biàn ér huì yú zhū shuǐ yě
泗水自卞而会于洙水也。
xī nán guò lǔ xiàn běi sì shuǐ yòu xī nán liú jìng lǔ xiàn fēn wéi èr liú shuǐ cè yǒu yī chéng wèi èr shuǐ zhī fēn huì yě
西南过鲁县北,泗水又西南流,径鲁县,分为二流,水侧有一城,为二水之分会也。
běi wèi zhū dú
北为洙渎。
chūn qiū zhuāng gōng jiǔ nián jīng shū dōng jùn zhū
《春秋》庄公九年,《经》书:冬,浚洙。
jīng xiāng fán fú qián dù yù bìng yán zhū shuǐ zài lǔ chéng běi jùn shēn zhī wèi qí bèi yě
京相璠、服虔、杜预并言:洙水在鲁城北,浚深之,为齐备也。
nán zé sì shuǐ
南则泗水。
fū zǐ jiào yú zhū sì zhī jiān jīn yú chéng běi èr shuǐ zhī zhōng jí fū zǐ lǐng tú zhī suǒ yě
夫子教于洙、泗之间,今于城北二水之中,即夫子领徒之所也。
cóng zhēng jì yuē zhū sì èr shuǐ jiāo yú lǔ chéng dōng běi shí qī lǐ
《从征记》曰:洙、泗二水,交于鲁城东北十七里。
quē lǐ bèi zhū miàn sì nán běi bǎi èr shí bù dōng xī liù shí bù sì mén gè yǒu shí kǔn
阙里背洙面泗,南北百二十步,东西六十步,四门各有石阃。
běi mén qù zhū shuǐ bǎi bù yú
北门去洙水百步余。
hòu hàn chū quē lǐ jīng jí zì pì cóng jiǎng táng zhì jiǔ lǐ
后汉初,阙里荆棘,自辟,从讲堂至九里。
bào yǒng wèi xiāng yīn xiū xiǎng cí yǐ zhū lǔ zéi péng fēng děng
鲍永为相,因修飨祠,以诛鲁贼彭丰等。
guō yuán shēng yù sì shuǐ zài chéng nán
郭缘生育泗水在城南。
fēi yě
非也。
yú àn guó yǔ xuān gōng xià làn yú sì yuān lǐ gé duàn gǔ qì zhī
余按《国语》:宣公夏滥于泗渊,里革断罟弃之。
wéi zhāo yún sì zài lǔ chéng běi
韦昭云:泗在鲁城北。
shǐ jì zhǒng jì wáng yǐn dì dào jì xián yán zàng kǒng zǐ yú lǔ chéng běi sì shuǐ shàng
《史记》、《冢记》、王隐《地道记》咸言,葬孔子于鲁城北泗水上。
jīn sì shuǐ nán yǒu fū zǐ zhǒng
今泗水南有夫子冢。
chūn qiū kǒng yǎn tú yuē niǎo huà wéi shū kǒng zǐ fèng yǐ gào tiān chì jué xián shū shàng huà wèi huáng yù kè yuē kǒng tí mìng zuò yīng fǎ wèi chì zhì
《春秋孔演图》曰:鸟化为书,孔子奉以告天,赤爵衔书上,化为黄玉,刻曰:孔提命,作应法,为赤制。
shuō tí cí yuē kǒng zǐ zú yǐ suǒ shòu huáng yù zàng lǔ chéng běi jí zǐ gòng lú mù chù yě
《说题辞》曰:孔子卒,以所受黄玉葬鲁城北,即子贡庐墓处也。
qiáo zhōu yún kǒng zǐ sǐ hòu lǔ rén jiù zhǒng cì ér jū zhě bǎi yǒu yú jiā mìng yuē kǒng lǐ
谯周云:孔子死后,鲁人就冢次而居者百有余家,命曰孔里。
kǒng cóng yuē fū zǐ mù yíng fāng yī lǐ zài lǔ chéng běi liù lǐ sì shuǐ shàng
《孔丛》曰:夫子墓茔方一里,在鲁城北六里泗水上。
zhū kǒng shì fēng wǔ shí yú suǒ rén míng zhāo mù bù kě fù shi
诸孔氏封五十余所,人名昭穆,不可复识。
yǒu míng bēi sān suǒ shòu jié jù cún
有铭碑三所,兽碣具存。
huáng lǎn yuē dì zǐ gè yǐ sì fāng qí mù lái zhí gù duō zhū yì shù bù shēng jí mù cì cǎo jīn zé wú fù yí tiáo yǐ
《皇览》曰:弟子各以四方奇木来植,故多诸异树,不生棘木刺草,今则无复遗条矣。
sì shuǐ zì chéng běi nán jìng lǔ chéng xī nán hé yí shuǐ
泗水自城北,南径鲁城西南,合沂水。
yí shuǐ chū lǔ chéng dōng nán ní qiū shān xī běi shān jí yán mǔ suǒ qí ér shēng kǒng zǐ yě
沂水出鲁城东南尼丘山西北,山即颜母所祈而生孔子也。
shān dōng shí lǐ yǒu yán mǔ miào
山东十里有颜母庙。
shān nán shù lǐ kǒng zǐ fù zàng chù lǐ suǒ wèi fáng mù bēng zhě yě
山南数里,孔子父葬处,《礼》所谓防墓崩者也。
píng dì fā quán liú jìng lǔ xiàn gù chéng nán
平地发泉,流径鲁县故城南。
shuǐ běi dōng mén wài jí ài jū suǒ zhǐ chù yě
水北东门外,即爱居所止处也。
guó yǔ yuē hǎi niǎo yuē ài jū zhǐ yú lǔ chéng dōng mén zhī wài sān rì zāng wén zhòng jì zhī zhǎn qín jī yān
《国语》曰:海鸟曰爱居,止于鲁城东门之外三日,臧文仲祭之,展禽讥焉。
gù zhuāng zi yuē hǎi niǎo zhǐ jiāo lǔ hóu shāng zhī zòu yǐ guǎng yuè jù yǐ tài láo sān rì ér sǐ cǐ yǎng fēi suǒ yǎng yǐ
故《庄子》曰:海鸟止郊,鲁侯觞之,奏以广乐,具以太牢,三日而死,此养非所养矣。
mén guō zhī wài yì róng yí sǐ chù
门郭之外,亦戎夷死处。
lǚ shì chūn qiū yuē xī róng yí wéi qí rú lǔ tiān dà hán ér hòu mén yǔ dì zǐ sù yú guō mén wài hán yù shén wèi dì zǐ yuē zi yǔ wǒ yī wǒ huó wǒ yǔ zǐ yī zi huó
《吕氏春秋》曰:昔戎夷违齐如鲁,天大寒而后门,与弟子宿于郭门外,寒愈甚,谓弟子曰:子与我衣,我活,我与子衣,子活。
wǒ guó shì yě wèi tiān xià xī
我国士也,为天下惜。
zi bù xiào rén bù zú ài
不知此人的庙,为何会远远立到这里。
dì zǐ yuē bù xiào rén è néng yǔ guó shì bìng yī zāi
弟子曰:不肖人,恶能与国士并衣哉?
róng tàn yuē bù jì fu
戎叹曰:不济夫!
jiě yī yǔ dì zǐ bàn yè ér sǐ
解衣与弟子,半夜而死。
yí shuǐ běi duì jì mén
沂水北对稷门。
xī yǔ rén luò yǒu lì néng tóu gài yú cǐ mén fú qián yuē néng tóu qiān gōu zhī zhòng guò mén zhī shàng yě
昔圉人荦有力,能投盖于此门,服虔曰:能投千钩之重过门之上也。
dù yù wèi zǒu jiē wū zhī jué fǎn fù mén shàng yě
杜预谓走接屋之桷,反复门上也。
chūn qiū xī gōng èr shí nián jīng shū chūn xīn zuò nán mén
《春秋》僖公二十年,《经》书:春,新作南门。
zuǒ zhuàn yuē shū bù shí yě
《左传》曰:书不时也。
dù yù yuē běn míng jì mén xī gōng gèng gāo dà zhī jīn yóu bù yǔ zhū mén tóng gǎi míng gāo mén yě
杜预曰:本名稷门,僖公更高大之,今犹不与诸门同,改名高门也。
qí yí jī yóu zài de bā zhàng yú yǐ
其遗基犹在,地八丈余矣。
yì yuē líng mén
亦曰零门。
chūn qiū zuǒ zhuàn zhuāng gōng shí nián gōng zǐ yǎn qǐng jī sòng shī qiè cóng yú mén méng gāo bǐ ér chū zhě yě
《春秋左传》庄公十年,公子偃请击宋师,窃从雩门蒙皋比而出者也。
mén nán gé shuǐ yǒu yú tán tán gāo sān zhàng céng diǎn suǒ yù fēng wǔ chù yě
门南隔水有雩坛,坛高三丈,曾点所欲风舞处也。
gāo mén yī lǐ yú dào xi yǒu dào er jūn bēi shì lǔ xiāng chén jūn lì
高门一里余道西,有《道儿君碑》,是鲁相陈君立。
xī zēng shēn jū cǐ xiāo bù rù guō
昔曾参居此,枭不入郭。
xiàn jí qū fù zhī de shǎo hào zhī xū
县即曲阜之地,少昊之墟。
yǒu dà tíng shì zhī kù chūn qiū shù niú zhī suǒ gōng yě
有大庭氏之库,《春秋》竖牛之所攻也。
gù liú gōng yú lǔ dōu fù yuē jí wǔ qì yú yǒu yán zhī kù fàng róng mǎ yú jù yě zhī jiōng
故刘公于《鲁都赋》曰:戢武器于有炎之库,放戎马于巨野之坰。
zhōu chéng wáng fēng jī dàn yú qū fù yuē lǔ
周成王封姬旦于曲阜,曰鲁。
qín shǐ huáng èr shí sān nián yǐ wéi xuē jùn hàn gāo hòu yuán nián wèi lǔ guó
秦始皇二十三年以为薛郡,汉高后元年为鲁国。
fù shàng yǒu jì shì zhái zhái yǒu wǔ zi tái jīn suī bēng yí yóu gāo shù zhàng
阜上有季氏宅,宅有武子台,今虽崩夷,犹高数丈。
tái xī bǎi bù yǒu dà jǐng guǎng sān zhàng shēn shí yú zhàng yǐ shí lěi zhī shí shì qìng zhì
台西百步,有大井,广三丈,深十余丈,以石垒之,石似磬制。
chūn qiū dìng gōng shí èr nián gōng shān bù niǔ shuài fèi rù gōng lǔ gōng rù jì shì zhī gōng dēng wǔ zi zhī tái yě tái zhī xī běi èr lǐ yǒu zhōu gōng tái gāo wǔ zhàng zhōu wǔ shí bù
《春秋》定公十二年,公山不狃帅费入攻鲁,公入季氏之宫,登武子之台也,台之西北二里,有周公台,高五丈,周五十步。
tái nán sì lǐ xǔ zé kǒng miào jí fū zǐ zhī gù zhái yě
台南四里许,则孔庙,即夫子之故宅也。
zhái dà yī qǐng suǒ jū zhī táng hòu shì yǐ wéi miào
宅大一顷,所居之堂,后世以为庙。
hàn gāo zǔ shí sān nián guò lǔ yǐ tài láo sì kǒng zi
汉高祖十三年,过鲁,以太牢祀孔子。
zì qín shāo shī shū jīng diǎn lún quē
自秦烧《诗》、《书》,经典沦缺。
hàn wǔ dì shí lǔ gōng wáng huài kǒng zǐ jiù zhái de shàng shū chūn qiū lún yǔ xiào jīng shí rén yǐ bù fù zhī yǒu gǔ wén wèi zhī kē dòu shū hàn shì mì zhī xī yǒu jiàn zhě
汉武帝时,鲁恭王坏孔子旧宅,得《尚书》、《春秋》、《论语》、《孝经》,时人已不复知有古文,谓之科斗书,汉世秘之,希有见者。
yú shí wén táng shàng yǒu jīn shí sī zhú zhī yīn nǎi bù huài
于时闻堂上有金石丝竹之音,乃不坏。
miào wū sān jiān fū zǐ zài xi jiān dōng xiàng yán mǔ zài zhōng jiān nán xiàng fū rén gé dōng yī jiān dōng xiàng
庙屋三间,夫子在西间东向,颜母在中间南向,夫人隔东一间东向。
fū zǐ chuáng qián yǒu shí yàn yī méi zuò shèn pǔ yún píng shēng shí wù yě
夫子床前,有石砚一枚,作甚朴,云平生时物也。
lǔ rén cáng kǒng zǐ suǒ chéng chē yú miào zhōng shì yán lù suǒ qǐng zhě yě
鲁人藏孔子所乘车于庙中,是颜路所请者也。
xiàn dì shí miào yù huǒ shāo zhī
献帝时,庙遇火,烧之。
shuǐ píng zhōng zhōng gāo yì wèi lǔ xiāng dào guān chū sī qián wàn sān qiān wén fù hù cáo kǒng zhì fū zǐ chē shēn rù miào shì jǐ xí jiàn lǚ
水平中,钟高意为鲁相,到官,出私钱万三千文,付户曹孔治夫子车,身入庙,拭几席剑履。
nán zǐ zhāng bó chú táng xià cǎo tǔ zhōng de yù bì qī méi
男子张伯除堂下草,土中得玉壁七枚。
bó huái qí yī yǐ liù méi bái yì
伯怀其一,以六枚白意。
yì lìng zhǔ bù ān zhì jǐ qián
意令主簿安置几前。
kǒng zǐ qǐn táng chuáng shǒu yǒu xuán wèng
孔子寝堂床首,有悬瓮。
yì zhào kǒng wèn hé děng wèng yě
意召孔,问:何等瓮也?
duì yuē fū zǐ wèng yě bèi yǒu dān shū rén wù gǎn fā yě
对曰:夫子瓮也,背有丹书,人勿敢发也。
yì yuē fū zǐ shèng rén suǒ yǐ yí wèng yù yǐ xuán shì hòu xián ěr
意曰:夫子圣人,所以遗瓮,欲以悬示后贤耳。
fā zhī zhōng de sù shū wén yuē hòu shì xiū wú shū dǒng zhòng shū
发之,中得素书,文曰:后世修吾书,董仲舒。
hù wú chē shì wú lǚ fā wú sì kuài jī zhōng lí yì
护吾车,拭吾履,发吾笥,会稽钟离意。
bì yǒu qī zhāng bó cáng qí yī
璧有七,张伯藏其一。
yì jí zhào wèn bó guǒ fú yān
意即召问伯,果服焉。
wèi huáng chū yuán nián wén dì lìng jùn guó xiū qǐ kǒng zǐ jiù miào zhì bǎi shí lì zú
魏黄初元年,文帝令郡国修起孔子旧庙,置百石吏卒。
miào yǒu fū zǐ xiàng liè èr dì zǐ zhí juǎn lì shì mù mù yǒu xún yǎng zhī róng
庙有夫子像,列二弟子执卷立侍,穆穆有询仰之容。
hàn wèi yǐ lái miào liè qī bēi èr bēi wú zì
汉、魏以来,庙列七碑,二碑无字。
tiǎn bǎi yóu mào
栝柏犹茂。
miào zhī xī běi èr lǐ yǒu yán mǔ miào miào xiàng yóu yán yǒu xiū tiǎn wǔ zhū
庙之西北二里,有颜母庙,庙像犹严,有修栝五株。
kǒng miào dōng nán wǔ bǎi bù yǒu shuāng shí què jí líng guāng zhī nán bì
孔庙东南五百步,有双石阙,即灵光之南闭。
běi bǎi yú bù jí líng guāng diàn jī dōng xī èr shí sì zhàng nán běi shí èr zhàng gāo zhàng yú
北百余步,即灵光殿基,东西二十四丈,南北十二丈,高丈余。
dōng xī láng wǔ bié shè zhōng jiān fāng qī bǎi yú bù
东西廊庑别舍,中间方七百余步。
quē zhī dōng běi yǒu yù chí fāng sì shí xǔ bù
阙之东北有浴池,方四十许步。
chí zhōng yǒu diào tái fāng shí bù tái zhī jī àn xī shí yě
池中有钓台,方十步,台之基岸悉石也。
yí jī shàng zhěng gù wáng yán shòu fù yuē zhōu xíng shù lǐ yǎng bú jiàn rì zhě yě
遗基尚整,故王延寿赋曰:周行数里,仰不见日者也。
shì hàn jǐng dì chéng jī zi lǔ gōng wáng zhī suǒ zào yě
是汉景帝程姬子鲁恭王之所造也。
diàn zhī dōng nán jí pàn gōng yě zài gāo mén zhí běi dào xi
殿之东南,即泮宫也,在高门直北道西。
gōng zhōng yǒu tái gāo bā shí chǐ tái nán shuǐ dōng xī bǎi bù nán běi liù shí bù tái xī shuǐ nán běi sì bǎi bù dōng xī liù shí bù tái chí xián jié shí wèi zhī shī suǒ wèi sī lè pàn shuǐ yě
宫中有台,高八十尺,台南水东西百步,南北六十步,台西水南北四百步,东西六十步,台池咸结石为之,《诗》所谓思乐泮水也。
yí shuǐ yòu xi jìng yuán qiū běi qiū gāo sì zhàng yú
沂水又西径圜丘北,丘高四丈余。
yí shuǐ yòu xi liú xī hán zhì shè lóng yú sī shuǐ zhī shàng
沂水又西流,昔韩雉射龙于斯水之上。
shī zi yuē
《尸子》曰;
hán zhì jiàn shēn yáng yú lǔ yǒu lóng yǐn yú yí
韩雉见申羊于鲁,有龙饮于沂。
hán zhì yuē wú wén zhī chū jiàn hǔ bó zhī jiàn lóng shè zhī jīn fú shè shì bù dé xíng wú wén yě
韩雉曰:吾闻之,出见虎,搏之,见龙,射之,今弗射,是不得行吾闻也。
suì shè zhī
遂射之。
yí shuǐ yòu xi yòu zhù sì shuǐ yě
沂水又西,右注泗水也。
yòu xi guò xiá qiū xiàn dōng qū cóng xiàn dōng nán liú kuò shuǐ cóng dōng lái zhù zhī
又西过瑕丘县东,屈从县东南流,漷水从东来注之。
xiá qiū lǔ yì chūn qiū zhī fù xiá yǐ
瑕丘,鲁邑,《春秋》之负瑕矣。
āi gōng qī nián jì kāng zi fá zhū qiú zhū fù xiá shì yě
哀公七年,季康子伐邾,囚诸负瑕是也。
yīng shào yuē xiá qiū zài xiàn xī nán
应劭曰:瑕丘在县西南。
xī wèi dài fū gōng shū wén zi shēng yú xiá qiū jù bó yù cóng
昔卫大夫公叔文子升于瑕丘,遽伯玉从。
wén zǐ yuē lè zāi sī qiū
文子曰:乐哉斯丘!
sǐ zé wǒ yù zàng yān
死则我欲葬焉。
bó yù yuē wú zǐ lè zhī zé ài qǐng qián
伯玉曰:吾子乐之,则瑷请前。
cì qí yù hài mín liáng tián yě
刺其欲害民良田也。
xiá qiū zhī míng gài yīn sī yǐ biǎo chēng yǐ
瑕丘之名,盖因斯以表称矣。
zēng zǐ diào zhū fù xià zhèng xuán huáng fǔ mì bìng yán wèi de lǔ wèi suī shū tǔ zé yī yě
曾子吊诸负夏,郑玄、皇甫谧并言卫地,鲁、卫虽殊,土则一也。
kuò shuǐ chū dōng hǎi hé xiāng xiàn
漷水出东海合乡县。
hàn ān dì yǒng chū qī nián fēng mǎ guāng zǐ lǎng wèi hòu guó
汉安帝永初七年,封马光子朗为侯国。
qí shuǐ xī nán liú rù zhū
其水西南流入邾。
chūn qiū āi gōng èr nián jì sūn sī fá zhū qǔ kuò dōng tián jí yí xi tián shì yě
《春秋》哀公二年,季孙斯伐邾,取漷东田及沂西田是也。
kuò shuǐ yòu jìng lǔ guó zōu shān dōng nán ér xī nán liú chūn qiū zuǒ zhuàn suǒ wèi yì shān yě zhū wén gōng zhī suǒ qiān
漷水又径鲁国邹山东南,而西南流,《春秋左传》所谓峄山也,邾文公之所迁。
jīn chéng zài zōu shān zhī yáng yī yán zǔ yǐ yōng gù gù zhū lóu zhī guó cáo xìng yě
今城在邹山之阳,依岩阻以墉固,故邾娄之国,曹姓也。
shū liáng gē zhī yì yě kǒng zǐ shēng yú cǐ
叔梁纥之邑也,孔子生于此。
hòu nǎi xiàn zhī yīn zōu shān zhī míng yǐ shì xiàn yě
后乃县之,因邹山之名以氏县也。
wáng mǎng zhī zōu tíng yǐ
王莽之邹亭矣。
jīng xiāng fán yuē dì lǐ zhì yì shān zài zōu xiàn běi yì yì zhī suǒ yī yǐ wéi míng yě
京相璠曰:《地理志》,峄山在邹县北,绎邑之所依以为名也。
shān dōng xi èr shí lǐ gāo xiù dú chū jī shí xiāng lín dài wú tǔ rǎng shí jiān duō kǒng xué dòng dá xiāng tōng wǎng wǎng yǒu rú shù jiān wū chù qí sú wèi zhī yì kǒng
山东西二十里,高秀独出,积石相临,殆无土壤,石间多孔穴,洞达相通,往往有如数间屋处,其俗谓之峄孔。
zāo luàn zhé jiāng jiā rù yì wài kòu suī zhòng wú suǒ shī hài
遭乱,辄将家入峄,外寇虽众,无所施害。
jìn yǒng jiā zhōng tài wèi xī jiàn jiāng xiāng qū bǎo cǐ shān hú zéi gōng shǒu bù néng de
晋永嘉中,太尉郗鉴将乡曲保此山,胡贼攻守不能得。
jīn shān nán yǒu dà yì míng yuē xī gōng yì
今山南有大峄,名曰郗公峄。
shān běi yǒu jué yán qín shǐ huáng guān lǐ yú lǔ dēng yú yì shān zhī shàng mìng chéng xiàng lǐ sī yǐ dà zhuàn lè míng shān lǐng míng yuē zhòu mén shī suǒ wèi bǎo yǒu fú yì zhě yě
山北有绝岩,秦始皇观礼于鲁,登于峄山之上,命丞相李斯,以大篆勒铭山岭,名曰昼门,《诗》所谓保有凫峄者也。
kuò shuǐ yòu xī nán jìng fán xiàn gù chéng nán
漷水又西南径蕃县故城南。
yòu xi jìng xuē xiàn gù chéng běi dì lǐ zhì yuē xià chē zhèng xī zhòng zhī guó yě
又西径薛县故城北,《地理志》曰:夏车正奚仲之国也。
zhú shū jì nián liáng huì chéng wáng sān shí yī nián pī qiān yú xuē gǎi míng xú zhōu
《竹书纪年》梁惠成王三十一年,邳迁于薛,改名徐州。
chéng nán shān shàng yǒu xī zhòng zhǒng
城南山上有奚仲冢。
jìn tài kāng dì jì yuē xī zhòng zhǒng zài chéng nán èr shí wǔ lǐ shān shàng bǎi xìng wèi zhī shén líng yě
《晋太康地记》曰:奚仲冢在城南二十五里山上,百姓谓之神灵也。
qí fēng tián wén yú cǐ hào mèng cháng jūn yǒu huì yù
齐封田文于此,号孟尝君,有惠喻。
jīn guō cè yóu yǒu wén zhǒng jié shí wèi guō zuò zhì yán gù yíng lì kě xún xíng rén wǎng huán mò bù jìng guān yǐ wéi yì jiàn yǐ
今郭侧犹有文冢,结石为郭,作制严固,莹丽可寻,行人往还,莫不径观,以为异见矣。
kuò shuǐ yòu xi jìng zhòng huǐ chéng běi
漷水又西,径仲虺城北。
jìn tài kāng dì jì yuē xī zhòng qiān yú pī zhòng huǐ jū zhī yǐ wéi tāng zuǒ xiāng
《晋太康地记》曰:奚仲迁于邳,仲虺居之,以为汤左相。
qí hòu dāng zhōu jué chēng hóu hòu jiàn qīn xuē bà zhě suǒ jì wèi bó rén xìng yě
其后当周,爵称侯,后见侵削,霸者所继为伯,任姓也。
yīng yù yuē pī zài xuē
应欲曰:邳在薛。
xú guǎng shǐ jì yīn yì yuē chu yuán wáng zi yǐng kè yǐ lǚ hòu èr nián fēng shàng pī hóu yě
徐广《史记音义》曰:楚元王子郢客,以吕后二年,封上邳侯也。
yǒu xià gù cǐ wéi shàng yǐ
有下故此为上矣。
jìn shū dì dào jì yuē zhòng huǐ chéng zài xuē chéng xi sān shí lǐ
《晋书地道记》曰:仲虺城在薛城西三十里。
kuò shuǐ yòu xi zhì hú lù xiàn rù yú sì gù jīng xiāng fán yuē xuē xiàn kuò shuǐ shǒu shòu fán xiàn xi zhù shān yáng hú lù shì yě
漷水又西至湖陆县,入于泗,故京相璠曰:薛县漷水,首受蕃县,西注山阳湖陆是也。
jīng yán xiá qiū dōng wù ěr
《经》言瑕丘东,误耳。
yòu nán guò píng yáng xiàn xi xiàn jí shān yáng jùn zhī nán píng yáng xiàn yě
又南过平阳县西,县,即山阳郡之南平阳县也。
zhú shū jì nián yuē liáng huì chéng wáng èr shí jiǔ nián qí tián xī jí sòng rén fá wǒ dōng bǐ wéi píng yáng zhě yě
《竹书纪年》曰:梁惠成王二十九年,齐田肸及宋人伐我东鄙,围平阳者也。
wáng mǎng gǎi zhī yuē miǎn píng yǐ
王莽改之曰黾平矣。
sì shuǐ yòu nán jìng gù chéng xi shì wèi zhī qī xiāng
泗水又南径故城西,世谓之漆乡;
yīng shào shí sān zhōu jì yuē qī xiāng zhū yì yě
应劭《十三州记》曰:漆乡,邾邑也。
dù yù yuē píng yáng dōng běi yǒu qī xiāng
杜预曰:平阳东北有漆乡。
jīn jiàn yǒu gù chéng xī nán fāng èr lǐ suǒ wèi xiáng yě
今见有故城,西南方二里,所未详也。
yòu nán guò gāo píng xiàn xi guāng shuǐ cóng xī běi lái liú zhù zhī
又南过高平县西,洸水从西北来流注之。
sì shuǐ nán jìng gāo píng shān shān dōng xi shí lǐ nán běi wǔ lǐ gāo sì lǐ yǔ zhòng shān xiāng lián qí shān zuì gāo dǐng shàng fāng píng gù wèi zhī gāo píng shān xiàn yì qǔ míng yān
泗水南径高平山,山东西十里,南北五里,高四里,与众山相连,其山最高,顶上方平,故谓之高平山,县亦取名焉。
sì shuǐ yòu nán jìng gāo píng xiàn gù chéng xi
泗水又南径高平县故城西。
hàn xuān dì dì jié sān nián fēng chéng xiàng wèi xiāng wéi hòu guó
汉宣帝地节三年,封丞相魏相为侯国。
gāo dì qī nián fēng jiāng jūn chén kǎi wèi tuó hóu
高帝七年,封将军陈锴为橐侯。
dì lǐ zhì shān yáng zhī shǔ xiàn yě
《地理志》:山阳之属县也。
wáng mǎng gǎi yuē gāo píng
王莽改曰高平。
yīng shào yuē zhāng dì gǎi
应劭曰:章帝改。
àn běn zhì yuē wáng mǎng gǎi míng zhāng dì yīn zhī yǐ
按本《志》曰王莽改名,章帝因之矣。
suǒ wèi guāng shuǐ zhě zhū shuǐ yě gài guāng zhū xiāng rù hù shòu tōng chēng yǐ
所谓洸水者,洙水也,盖洸、洙相入,互受通称矣。
yòu nán guò fāng yǔ xiàn dōng hàn āi dì jiàn píng sì nián xiàn nǚ zǐ tián wú sè shēng zǐ
又南过方与县东,汉哀帝建平四年,县女子田无啬生子。
xiān wèi shēng èr yuè ér tí fù zhōng jí shēng bù jǔ zàng zhī mò shàng
先未生二月,儿啼腹中,及生不举,葬之陌上。
sān rì rén guò wén tí shēng mǔ jué yǎng zhī
三日,人过闻啼声,母掘养之。
hé shuǐ cóng xi lái wǎng zhī
菏水从西来往之。
hé shuǐ jí jǐ shuǐ zhī suǒ bāo zhù yǐ chéng hú zé yě
菏水,即济水之所苞注以成湖泽也。
ér dōng yǔ sì shuǐ hé yú hú líng xiàn xi liù shí lǐ gǔ tíng chéng xià sú wèi zhī huáng shuǐ kǒu
而东与泗水合于湖陵县西六十里谷庭城下,俗谓之黄水口。
huáng shuǐ xī běi tōng jù yě zé gài yǐ huáng shuǐ yán zhù yú hé gù yīn yǐ míng yān
黄水西北通巨野泽,盖以黄水沿注于菏,故因以名焉。
yòu qū dōng nán guò hú lù xiàn nán juān juān shuǐ cóng dōng běi lái liú zhù zhī
又屈东南过湖陆县南,涓涓水从东北来流注之。
dì lǐ zhì gù hú líng xiàn yě hé shuǐ zài nán wáng mǎng gǎi yuē hú lù
《地理志》:故湖陵县也,菏水在南,王莽改曰湖陆。
yīng shào yuē yī míng hú líng zhāng dì fēng dōng píng wáng cāng zi wèi hú lù hóu gēng míng hú lù yě
应劭曰:一名湖陵,章帝封东平王苍子为湖陆侯,更名湖陆也。
sì shuǐ yòu dōng jìng xī jiàn suǒ zhù chéng běi yòu dōng jìng hú líng chéng dōng nán
泗水又东,径郗鉴所筑城北,又东,径湖陵城东南。
xī huán wēn zhī běi rù yě fàn huān qín mù róng zhōng yú cǐ chéng dōng yǒu dù shàng bēi
昔桓温之北入也,范懽擒慕容忠于此,城东有《度尚碑》。
sì shuǐ yòu zuǒ huì nán liáng shuǐ
泗水又左会南梁水。
dì lǐ zhì yuē shuǐ chū zhe xiàn
《地理志》曰:水出著县。
jīn xiàn zhī dōng běi píng zé chū quán ruò lún yān fā yuán chéng chuān xī nán liú fēn wéi èr shuǐ
今县之东北,平泽出泉若轮焉,发源成川,西南流,分为二水。
běi shuǐ zhī chū xi jìng fán xiàn běi xi jìng xī chéng běi
北水枝出西径蕃县北,西径膝城北。
chūn qiū zuǒ zhuàn yǐn gōng shí yī nián téng hóu xuē hóu lái cháo zhēng zhǎng
《春秋左传》隐公十一年,滕侯、薛侯来朝,争长。
xuē hóu yuē wǒ xiān fēng
薛侯曰:我先封。
téng hóu yuē wǒ zhōu zhī bǔ zhèng yě
滕侯曰:我周之卜正也。
xuē shù xìng yě wǒ bù kě yǐ hòu zhī
薛,庶姓也,我不可以后之。
gōng shǐ yǔ fù qǐng xuē hóu yuē jūn rǔ zài guǎ rén zhōu yàn yǒu zhī yuē shān yǒu mù gōng zé dù zhī bīn yǒu lǐ zhǔ zé zé zhī
公使羽父请薛侯曰:君辱在寡人,周谚有之曰:山有木,工则度之:宾有礼,主则择之。
zhōu zhī zōng méng yì xìng wèi hòu
周之宗盟,异姓为后。
guǎ rén ruò cháo yú xuē bù gǎn yǔ zhū rèn chǐ
寡人若朝于薛,不敢与诸任齿。
jūn ruò rǔ kuàng guǎ rén zé yuàn yǐ téng jūn wèi qǐng
君若辱贶寡人,则愿以滕君为请。
xuē hóu xǔ zhī nǎi zhǎng téng hòu zhě yě
薛侯许之,乃长滕侯者也。
hàn gāo zǔ fēng xià hóu yīng wèi hòu guó hào yuē téng gōng
汉高祖封夏侯婴为侯国,号曰滕公。
shān zhǎn yuē jīn pèi jùn gōng qiū yě
邓展曰:今沛郡公丘也。
qí shuǐ yòu gài yú qiū yān
其水又溉于丘焉。
xiàn gù chéng zài téng xī běi chéng zhōu èr shí lǐ nèi yǒu zǐ chéng
县故城在滕西北,城周二十里,内有子城。
àn dì lǐ zhì jí téng yě
按《地理志》即滕也。
zhōu yì wáng zǐ cuò shū xiù wén gōng suǒ fēng yě
周懿王子错叔绣文公所封也。
qí miè zhī qín yǐ wéi xiàn
齐灭之,秦以为县。
hàn wǔ dì yuán shuò sān nián fēng lǔ gōng wáng zǐ liú shùn wèi hòu guó
汉武帝元朔三年,封鲁恭王子刘顺为侯国。
shì yǐ cǐ shuǐ gài wǒ liáng tián suì jí bǎi zǐ gù yǒu liǎng gōu zhī míng yān
世以此水溉我良田,遂及百秭,故有两沟之名焉。
nán liáng shuǐ zì zhī qú xī nán jìng lǔ guó fán xiàn gù chéng dōng sú yǐ nán lín yú kuò yì wèi zhī xi kuò shuǐ
南梁水自枝渠西南,径鲁国蕃县故城东,俗以南邻于漷,亦谓之西漷水。
nán liáng shuǐ yòu qū jìng chéng nán yīng shào yuē xiàn gǔ xiǎo zhū yì yě
南梁水又屈径城南,应劭曰:县,古小邾邑也。
dì lǐ zhì yuē qí shuǐ xī liú zhù yú jì qú jì zài hú lù xi ér zuǒ zhù sì sì jì hé liú gù dì jì huò yán jì rù sì sì yì yán rù jì hù shòu tōng chēng gù yǒu rén jì zhī wén
《地理志》曰,其水西流,注于济渠,济在湖陆西,而左注泗,泗、济合流,故《地记》或言济入泗,泗亦言入济,互受通称,故有人济之文。
hǎn yīn shí sān zhōu zhì yuē xi zhì hú lù rù sì shì yě
阚骃《十三州志》曰:西至湖陆入泗是也。
jīng wú nán liáng zhī míng ér yǒu juān juān zhī chēng yí jí shì shuǐ yě
《经》无南梁之名,而有涓涓之称,疑即是水也。
dài yán zhī xī zhēng jì yì yán hú lù xiàn zhī dōng nán yǒu juān juān shuǐ yì wú jì zi nán liáng wèi shì wú wáng suǒ dào zhī dú yě
戴延之《西征记》亦言湖陆县之东南,有涓涓水,亦无记子南梁,谓是吴王所道之渎也。
yú àn hú lù xī nán zhǐ yǒu shì shuǐ
余按湖陆西南,止有是水。
yán zhī gài yǐ guó yǔ yún wú wáng fū chāi qǐ shī jiāng běi huì huáng chí jué gōu yú shāng lǔ zhī jiān běi shǔ zhī yí xi shǔ yú jì
延之盖以《国语》云,吴王夫差起师,将北会黄池,掘沟于商、鲁之间,北属之沂,西属于济。
yǐ shì yán zhī gù wèi shì shuǐ wèi wú wáng suǒ jué fēi yě
以是言之,故谓是水为吴王所掘,非也。
yú yǐ shuǐ lù qiú zhī
余以水路求之。
zhǐ yǒu sì chuān ěr
止有泗川耳。
gài běi dá yí xi běi jìng yú shāng lǔ ér jiē yú jì yǐ wú suǒ jùn guǎng ěr
盖北达沂西,北径于商鲁而接于济矣,吴所浚广耳。
fēi wèi qǐ zì dōng běi shòu yí xī nán zhù jì yě
非谓起自东北受沂西南注济也。
jiǎ zhī yǒu tōng fēi wú suǒ qù nián zǎi chéng miǎo rén qíng zé jìn yǐ jīn cǔn gǔ yì zhī yán zhī zhī bù tōng qíng lǐ yǐ
假之有通,非吴所趣,年载诚眇,人情则近,以今忖古,益知延之之不通情理矣。
sì shuǐ yòu nán kuò shuǐ zhù zhī yòu jìng xuē zhī shàng pī chéng xi ér nán zhù zhě yě
泗水又南,漷水注之,又径薛之上邳城西,而南注者也。
yòu dōng guò pèi xiàn dōng xī xǔ yóu yǐn yú pèi zé jí shì xiàn yě
又东过沛县东,昔许由隐于沛泽,即是县也。
xiàn gài qǔ zé wèi míng sòng miè shǔ chu zài sì shuǐ zhī bīn yú qín wèi sì shuǐ jùn zhì
县盖取泽为名,宋灭属楚,在泗水之滨,于秦为泗水郡治。
huáng shuǐ zhù zhī
黄水注之。
huáng shuǐ chū xiǎo huáng xiàn huáng xiāng huáng gōu
黄水出小黄县黄乡黄沟。
guó yǔ yuē wú zǐ huì zhū hóu yú huáng chí zhě yě
《国语》曰:吴子会诸侯于黄池者也。
huáng shuǐ dōng liú jìng wài huáng xiàn gù chéng nán
黄水东流,径外黄县故城南。
zhāng yàn yuē wèi jùn yǒu nèi huáng xiàn gù jiā wài yě
张晏曰:魏郡有内黄县,故加外也。
xuē zàn yuē xiàn yǒu huáng gōu gù xiàn shì yān
薛瓒曰:县有黄沟,故县氏焉。
quān chēng chén liú fēng sú chuán yuē xiàn nán yǒu qú shuǐ yú chūn qiū wèi sòng zhī qū jí lǐ
圈称《陈留风俗传》曰:县南有渠水,于《春秋》为宋之曲棘里。
gù sòng zhī bié dōu yǐ
故宋之别都矣。
chūn qiū zhāo gōng èr shí wǔ nián sòng yuán gōng zú yú qū jí shì yě
《春秋》昭公二十五年,宋元公卒于曲棘是也。
sòng huá yuán jū yú jì lǐ
宋华元居于稷里。
xuān gōng shí wǔ nián chu zhèng wéi sòng jìn jiě yáng wéi chu zhì mìng yú cǐ
宣公十五年,楚郑围宋,晋解扬违楚,致命于此。
sòng rén jù shǐ huá yuán chéng yīn yè rù chu shī dēng zi fǎn zhī chuáng yuē guǎ jūn shǐ yuán yǐ bìng hé bì yì yì zǐ ér shí xī hái yǐ cuàn chéng xià zhī méng suǒ bù néng yě
宋人惧,使华元乘𬮱夜入楚师,登子反之床,曰:寡君使元以病合,弊邑易子而食,析骸以爨,城下之盟,所不能也。
zi fǎn tuì yī shè sòng chu nǎi píng
子反退一舍,宋楚乃平。
jīn chéng dōng yīn shàng yóu yǒu huá yuán cí cí zhī bù chuò
今城东𬮱上犹有华元祠,祠之不辍。
chéng běi yǒu huá yuán zhǒng
城北有华元冢。
huáng gōu zì chéng nán dōng jìng kuí qiū xià
黄沟自城南,东径葵丘下。
chūn qiū xī gōng jiǔ nián qí huán gōng huì zhū hóu yú kuí qiū zǎi kǒng yuē qí hòu bù wu dé ér qín yuǎn lüè běi fá shān róng nán fá chu xi wèi cǐ huì dōng lüè zhī bù zhī xi zé fǒu yǐ qí zài luàn hū
《春秋》僖公九年,齐桓公会诸侯于葵丘,宰孔曰:齐侯不务德而勤远略,北伐山戎,南伐楚,西为此会,东略之不知,西则否矣,其在乱乎?
jūn wu jìng luàn wú qín yú xíng jìn hóu nǎi hái jí cǐ de yě
君务靖乱,无勤于行,晋侯乃还,即此地也。
huáng gōu yòu dōng zhù dà zé jiān jiā huán wěi shēng yān jí shì suǒ wèi dà jì bēi yě
黄沟又东注大泽,蒹葭萑苇生焉,即世所谓大荠陂也。
bēi shuǐ dōng běi liú jìng dìng táo xiàn nán yòu dōng jìng shān yáng jùn chéng wǔ xiàn zhī chu qiū tíng běi huáng gōu yòu dōng jìng chéng wǔ xiàn gù chéng nán wáng mǎng gèng zhī yuē chéng ān yě
陂水东北流,径定陶县南,又东径山阳郡成武县之楚丘亭北,黄沟又东径成武县故城南,王莽更之曰成安也。
huáng gōu yòu dōng běi jìng gào chéng běi
黄沟又东北径郜城北。
chūn qiū huán gōng èr nián jīng shū qǔ gào dà dǐng yú sòng wù shēn nà yú tài miào
《春秋》桓公二年,《经》书取郜大鼎于宋,戊申纳于太庙。
zuǒ zhuàn yuē sòng dū gōng kǒng fù ér qǔ qí qī shā shāng gōng ér lì gōng zǐ féng yǐ gào dà dǐng lù gōng zāng āi bó jiàn wèi fēi lǐ
《左传》曰:宋督攻孔父而取其妻,杀殇公而立公子冯,以郜大鼎赂公,臧哀伯谏为非礼。
shí sān zhōu zhì yuē jīn chéng wǔ xiàn dōng nán yǒu gào chéng sú wèi zhī běi gào zhě yě
《十三州志》曰:今成武县东南有郜城,俗谓之北郜者也。
huáng gōu yòu dōng jìng píng lè xiàn gù chéng nán yòu dōng yòu hé pào shuǐ jí fēng shuǐ zhī shàng yuán yě
黄沟又东径平乐县故城南,又东右合泡水,即丰水之上源也。
shuǐ shàng chéng dà mǎng bēi dōng jìng shì chéng běi yòu dōng jìng yǐ shì xiàn gù chéng běi wáng mǎng zhī yǐ shàn yě
水上承大莽陂,东径贳城北,又东径已氏县故城北,王莽之已善也。
xiàn yǒu yī yǐn zhǒng
县有伊尹冢。
cuī yīn yuē yīn dì wò dīng zhī shí yī yǐn zú zàng yú báo
崔骃曰,殷帝沃丁之时,伊尹卒,葬于薄。
huáng lǎn yuē yī yǐn zhǒng zài jì yīn yǐ shì píng lì xiāng
《皇览》曰:伊尹冢在济阴已氏平利乡。
huáng fǔ mì yuē yī yǐn nián bǎi yú suì ér zú dà wù sān rì wò dīng zàng yǐ tiān zǐ zhī lǐ qīn zì lín sàng yǐ bào dà dé yān
皇甫谧曰:伊尹年百余岁而卒,大雾三日,沃丁葬以天子之礼,亲自临丧,以报大德焉。
yòu dōng jìng mèng zhū zé
又东径孟诸泽。
dù yù yuē zé zài liáng guó suī yáng xiàn dōng běi
杜预曰:泽在梁国睢阳县东北。
yòu dōng jìng gào chéng xiàn gù chéng nán
又东径郜城县故城南。
dì lǐ zhì shān yáng xiàn yě wáng mǎng gēng míng zhī yuē gào chéng yǐ gù shì yǒu nán gào běi gào zhī lùn yě
《地理志》:山阳县也,王莽更名之曰告成矣,故世有南郜、北郜之论也。
yòu dōng jìng shàn fù xiàn gù chéng nán
又东径单父县故城南。
xī fú zǐ jiàn zhī zhì yě kǒng zǐ shǐ wū mǎ qī guān zhèng rù qí jìng jiàn yè yú zhě wèn yuē zi de yú zhé fàng hé yě
昔宓子贱之治也,孔子使巫马期观政,入其境,见夜渔者,问曰,子得鱼辄放,何也?
yuē xiǎo zhě wú dài fū yù cháng yù zhī gù yě
曰:小者,吾大夫欲长育之故也。
zi wén zhī yuē chéng bǐ xíng cǐ zi jiàn de zhī shàn yǐ
子闻之曰:诚彼形此,子贱得之善矣。
xī zāi
可惜啊!
bù qí suǒ zhì zhě xiǎo yě
不齐所治者小也。
wáng mǎng gēng míng sī xiàn wèi lì fù yǐ
王莽更名斯县为利父矣。
shì zǔ jiàn wǔ shí sān nián fēng liú mào wèi hòu guó
世祖建武十三年,封刘茂为侯国。
yòu dōng jìng píng lè xiàn yòu hé pào shuǐ
又东径平乐县,右合泡水。
shuǐ shàng chéng huī shuǐ yú xià yì xiàn jiè dōng běi zhù yī shuǐ
水上承睢水于下邑县界,东北注一水。
shàng chéng huī shuǐ yú zhù qiū xiàn jiè běi liú shì yòu wèi zhī hù lú gōu shuǐ jī wèi zhǔ
上承睢水于杼秋县界,北流,世又谓之瓠卢沟,水积为渚。
zhǔ shuǐ dōng běi liú èr qú shuāng yǐn zuǒ hé fēng shuǐ sú wèi zhī èr pào yě
渚水东北流,二渠双引,左合沣水,俗谓之二泡也。
zì xià fēng pào bìng de tōng chēng yǐ
自下沣泡,并得通称矣。
gù dì lǐ zhì yuē píng lè hòu guó yě
故《地理志》曰:平乐,侯国也。
pào shuǐ suǒ chū yòu jìng fēng xi zé wèi zhī fēng shuǐ
泡水所出,又径丰西泽,谓之丰水。
hàn shū chēng gāo zǔ sòng tú lì shān tú duō wáng
《汉书》称高祖送徒丽山,徒多亡。
dào fēng xi zé yǒu dà shé dāng jìng fàng jiàn zhǎn zhī cǐ jí hàn gāo zǔ zhǎn shé chù yě
到丰西泽,有大蛇当径,放剑斩之,此即汉高祖斩蛇处也。
yòu dōng jìng dà yàn shuǐ fèn wèi èr
又东径大堰,水分为二。
yòu dōng jìng fēng xiàn gù chéng nán wáng mǎng zhī wú fēng yě
又东径丰县故城南,王莽之吾丰也。
shuǐ cè chéng dōng běi liú yòu hé zhī shuǐ shàng chéng fēng xi dà yàn pài liú dōng běi jìng fēng chéng běi dōng zhù fēng shuǐ
水侧城东北流,右合枝水,上承丰西大堰,派流东北,径丰城北,东注沣水。
fēng shuǐ yòu dōng hé huáng shuǐ shí rén wèi zhī kuáng shuǐ gài kuáng huáng shēng xiāng jìn sú chuán shī shí yě
沣水又东合黄水,时人谓之狂水,盖狂、黄声相近,俗传失实也。
zì xià huáng shuǐ yòu jiān tōng chēng yǐ
自下黄水又兼通称矣。
shuǐ shàng jiù yǒu liáng wèi zhī pào qiáo
水上旧有梁,谓之泡桥。
wáng zhì shēn sòng shǐ yún sòng tài wèi liú yì gōng yú péng chéng
王智深《宋史》云:宋太尉刘义恭于彭城,
qiǎn jūn zhǔ jī xuán jìng běi zhì chéng chān hòu wèi jūn
遣军主稽玄敬北至城觇候魏军,
wèi jūn yú qīng xi wàng jiàn xuán jìng shì zhòng
魏军于清西望见玄敬士众,
wèi nán kāng hòu shè dào jùn yǐn qù pào qiáo
魏南康侯社道俊引趣泡桥,
pèi xiàn mín nì shāo pào qiáo
沛县民逆烧泡桥,
yòu yú lín zhōng dǎ gǔ
又于林中打鼓,
jùn wèi sòng jūn dà zhì
俊谓宋军大至,
zhēng dù pào shuǐ
争渡泡水,
shuǐ shēn kù hán
水深酷寒,
dòng nì sǐ zhě dài bàn
冻溺死者殆半。
qīng shuǐ jí pào shuǐ zhī bié míng yě
清水,即泡水之别名也。
shěn yuē sòng shū chēng wèi jūn yù dù qīng xi fēi yě
沈约《宋书》称魏军欲渡清西,非也。
pào shuǐ yòu dōng jìng pèi xiàn gù chéng nán
泡水又东径沛县故城南。
qín mò bīng qǐ xiāo hé cáo cān yíng hàn zǔ yú cǐ chéng
秦末兵起,萧何、曹参迎汉祖于此城。
gāo dì shí yī nián fēng hé yáng hóu liú zhòng zǐ wèi hòu guó
高帝十一年,封合阳侯刘仲子为侯国。
chéng nèi yǒu hàn gāo zǔ miào miào qián yǒu sān bēi hòu hàn lì miào jī yǐ qīng shí wèi zhī jiē bì shàng cún
城内有汉高祖庙,庙前有三碑,后汉立庙基,以青石为之,阶陛尚存。
liú bèi zhī wèi xú zhōu yě zhì cǐ yuán shù qiǎn jì líng gōng bèi bèi qiú jiù lǚ bù bù jiù zhī
刘备之为徐州也,治此,袁术遣纪灵攻备,备求救吕布,布救之。
zhūn xiǎo pèi zhāo líng qǐng bèi gòng yǐn bù wèi líng yuē xuán dé bù dì yě bù xìng bù xǐ hé dòu dàn xǐ jiě dòu
屯小沛,招灵请备共饮,布谓灵曰:玄德,布弟也,布性不喜合斗,但喜解斗。
nǎi zhí jǐ yú mén bù wān gōng yuē guān bù shè jǐ xiǎo zhī zhōng zhě dāng gè jiě bīng bù zhōng kě liú jué dòu
乃植戟于门,布弯弓曰:观布射戟,小枝中者,当各解兵,不中可留决斗。
yī fà zhōng zhī suì jiě
一发中之,遂解。
cǐ jí bù shè cháo zhī chù yě
此即布射朝枝处也。
shù zhēng jì yuē chéng jí dà sì zhōu qiàn tōng fēng shuǐ
《述征记》曰:城极大,四周堑通丰水。
fēng shuǐ yú chéng nán dōng zhù sì jí pào shuǐ yě
丰水于城南东注泗,即泡水也。
dì lǐ zhì yuē pào shuǐ zì píng lè xiàn dōng běi zhì pèi rù sì zhě yě
《地理志》曰:泡水自平乐县东北至沛入泗者也。
sì shuǐ nán jìng xiǎo pèi xiàn dōng
泗水南径小沛县东。
xiàn zhì gù chéng nán chá shàng dōng àn yǒu sì shuǐ tíng hàn zǔ wèi sì shuǐ tíng zhǎng jí cǐ tíng yě
县治故城南垞上,东岸有泗水亭,汉祖为泗水亭长,即此亭也。
gù tíng jīn yǒu gāo zǔ miào miào qián yǒu bēi yán xī shí nián lì
故亭今有高祖庙,庙前有碑,延熹十年立。
miào quē bēng chǐ lüè wú quán zhě
庙阙崩褫,略无全者。
shuǐ zhōng yǒu gù shí liáng chù yí shí shàng cún
水中有故石梁处,遗石尚存。
gāo zū zhī pò qíng bù yě guò zhī zhì jiǔ pèi gōng jiǔ hān gē wǔ kāng kǎi shāng huái yuē yóu zǐ sī gù xiāng yě
高租之破黥布也,过之,置酒沛宫,酒酣歌舞,慷慨伤怀曰:游子思故乡也。
sì shuǐ yòu dōng nán liú jìng guǎng qi xiàn gù chéng nán
泗水又东南流,径广戚县故城南。
hàn wǔ dì yuán shuò yuán nián fēng liú zé wèi hòu guó wáng mǎng gèng zhī yuē lì jù yě
汉武帝元朔元年,封刘择为侯国,王莽更之曰力聚也。
sì shuǐ yòu jìng liú xiàn ér nán jìng chá chéng dōng
泗水又径留县,而南径垞城东。
chéng xī nán yǒu chóng hóu hǔ miào dào lún yí ài bù zhī hé yīn ér yuǎn yǒu cǐ tú
城西南有崇侯虎庙,道沦遗爱,不知何因而远有此图。
sì shuǐ yòu nán jìng chuáng dài fū huán zhǒng xi
泗水又南径床大夫桓冢西。
shān zhěn sì shuǐ xī shàng jǐn shí záo ér wèi zhǒng jīn rén wèi zhī shí guō zhě yě
山枕泗水、西上尽石,凿而为冢,今人谓之石郭者也。
guō yǒu èr chóng shí zuō gōng qiǎo
郭有二重,石作工巧。
fū zǐ yǐ wéi bù rú sǐ zhī sù xiǔ yě
夫子以为不如死之速朽也。
yòu dōng nán guò péng chéng xiàn dōng běi sì shuǐ xi yǒu lóng huá sì shì shā mén shì fǎ xiǎn yuǎn chū xī yù fú hǎi dōng hái chí lóng huá tú shǒu chuàng cǐ zhì
又东南过彭城县东北,泗水西有龙华寺,是沙门释法显远出西域,浮海东还,持龙华图,首创此制。
fǎ liú zhōng xià zì fǎ xiǎn shǐ yě
法流中夏,自法显始也。
qí suǒ chí tiān zhú èr shí réng zài nán lù dōng jī kān zhōng qí shí shàng guāng jié kě ài
其所持天竺二石,仍在南陆东基堪中,其石尚光洁可爱。
sì shuǐ yòu nán huò shuǐ rù yān ér nán jìng péng chéng xiàn gù chéng dōng
泗水又南,获水入焉,而南径彭城县故城东。
zhōu xiǎn wáng sì shí èr nián jiǔ dǐng lún mò sì yuān
周显王四十二年,九鼎沦没泗渊。
qín shǐ huáng shí ér dǐng jiàn yú sī shuǐ
秦始皇时,而鼎见于斯水。
shǐ huáng zì yǐ dé hé sān dài dà xǐ shǐ shù qiān rén méi shuǐ qiú zhī bù dé suǒ wèi dǐng fú yě
始皇自以德合三代,大喜,使数千人没水求之,不得,所谓鼎伏也。
yì yún xì ér xíng zhī wèi chū lóng chǐ niè duàn qí xì gù yǔ yuē chēng lè dà zǎo jué dǐng xì
亦云系而行之未出,龙齿啮断其系,故语曰:称乐大早绝鼎系。
dàng shì mèng làng zhī chuán ěr
当是孟浪之传耳。
sì shuǐ yòu jìng gōng shèng mù nán mù jié shàng cún
泗水又径龚胜墓南,墓碣尚存。
yòu jīng yà fù zhǒng dōng
又经亚父冢东。
huáng lǎn yuē yà fù jiā zài lú jiāng xiàn guō dōng jū cháo tíng zhōng
《皇览》曰:亚父家在庐江县郭东居巢亭中。
yǒu yà fù jǐng lì mín qīn shì jiē jì yà fù yú jū cháo tīng shàng
有亚父井,吏民亲事,皆祭亚父于居巢厅上。
hòu gēng zào cí yú guō dōng zhì jīn cí zhī
后更造祠于郭东,至今祠之。
àn hàn shū
按《汉书。
xiàng yǔ chuán lì yáng rén fàn zēng wèi zhì péng chéng ér fā jū sǐ bù yán zhī jū cháo
项羽传》,历阳人范增,未至彭城而发疽死,不言之居巢。
jīn péng chéng nán yǒu xiàng yǔ liáng mǎ tái tái zhī xī nán shān lù shàng jí qí zhǒng yě
今彭城南,有项羽凉马台,台之西南山麓上,即其冢也。
zēng ěr mù fàn lǐ zhī jǔ ér zì jué yú sī kě wèi biǎn yǐ
增尔慕范蠡之举,而自绝于斯,可谓褊矣。
tuī kǎo shū shì mù jìn yú cǐ yě
推考书事,墓近于此也。
yòu dōng nán guò lǚ xiàn nán
又东南过吕县南。
lǚ sòng yì yě
吕,宋邑也。
chūn qiū xiāng gōng yuán nián jìn shī fá zhèng jí chén chu zi xīn jiù zhèng qīn sòng lǚ liú shì yě
《春秋》襄公元年,晋师伐郑及陈,楚子辛救郑,侵宋吕留是也。
xiàn duì sì shuǐ hàn jǐng dì sān nián yǒu bái jǐng wū yǔ hēi wū qún dòu yú xiàn bái jǐng wū bù shèng duò sì shuǐ zhōng sǐ zhě shù qiān
县对泗水,汉景帝三年,有白颈乌与黑乌群斗于县,白颈乌不胜,堕泗水中,死者数千。
jīng fáng yì zhuàn yuē nì qīn qīn jué yāo bái hēi niǎo dòu shí yǒu wú chǔ zhī fǎn
京房《易传》曰:逆亲亲厥妖,白黑鸟斗时,有吴楚之反。
sì shuǐ zhī shàng yǒu shí liáng yān gù yuē lǚ liáng yě
泗水之上,有石梁焉,故曰吕梁也。
xī sòng jǐng gōng yǐ gōng gōng zhī gōng wān hú dōng shè shǐ jí péng chéng zhī dōng yǐn yǔ yú shí liáng jí sī liáng yě
昔宋景公以弓工之弓,弯弧东射,矢集彭城之东,饮羽于石梁,即斯梁也。
xuán tāo bēng bèn shí wèi sì xiǎn kǒng zǐ suǒ wèi yú biē bù néng yóu
悬涛崩渀,实为泗险,孔子所谓鱼鳖不能游。
yòu yún xuán shuǐ sān shí rèn liú mò jiǔ shí lǐ jīn zé bù néng yě
又云悬水三十仞,流沫九十里、今则不能也。
gài wéi yuè zhī yù wèi biàn jí tiān míng yǐ
盖惟岳之喻,未便极天明矣。
jìn tài kāng dì jì yuē shuǐ chū qìng shí
《晋太康地记》曰:水出磬石。
shū suǒ wèi sì bīn fú qìng zhě yě
《书》所谓泗滨浮磬者也。
sì shuǐ yòu dōng nán liú dīng xī shuǐ zhù zhī
泗水又东南流,丁溪水注之。
xī shuǐ shàng chéng sì shuǐ yú lǚ xiàn dōng nán liú běi dài guǎng xí shān gāo ér zhù yú sì chuān
溪水上承泗水于吕县,东南流,北带广隰,山高而注于泗川。
sì shuǐ dōng chūn qiǎn sè cháng pái shā tōng dào shì yǐ xíng zhě duō cóng cǐ xī jí lù jī xíng sī fù suǒ yún chéng dīng shuǐ zhī jié àn pái sì chuān zhī jī shā zhě yě
泗水冬春浅涩,常排沙通道,是以行者多从此溪,即陆机《行思赋》所云:乘丁水之捷岸,排泗川之积沙者也。
jìn tài yuán jiǔ nián zuǒ jiāng jūn xiè xuán yú lǚ liáng qiǎn dū hù wén rén shì yòng gōng wán wàn yōng shuǐ lì qī tuō yǐ lì yùn cáo zhě
晋太元九年,左将军谢玄,于吕梁遣督护闻人奭,用工丸万,拥水立七拖,以利运漕者。
yòu dōng nán guò xià pī xiàn xi sì shuǐ lì xiàn jìng gé yì shān dōng jí xī zhòng suǒ qiān pī yì zhě yě
又东南过下邳县西,泗水历县,径葛峄山东,即奚仲所迁邳峄者也。
sì shuǐ yòu dōng nán jìng xià pī xiàn gù chéng xi
泗水又东南径下邳县故城西。
dōng nán liú yí shuǐ liú zhù yān
东南流,沂水流注焉。
gù dōng hǎi shǔ xiàn yě
故东海属县也。
yīng shào yuē xī zhòng zì xuē xǐ jū zhī gù yuē xià pī yě
应劭曰:奚仲自薛徙居之,故曰下邳也。
hàn xǐ qí wáng hán xìn wèi chǔ wáng dōu zhī hòu nǎi xiàn yān wáng mǎng zhī rùn jiǎn yǐ
汉徙齐王韩信为楚王,都之,后乃县焉,王莽之闰俭矣。
dōng yáng jùn zhì
东阳郡治。
wén yǐng yuē qín jiā dōng yáng jùn rén
文颖曰:秦嘉,东阳郡人。
jīn xià pī shì yě
今下邳是也。
jìn zhuó yuē dōng yáng xiàn běn shǔ lín huái jùn
晋灼曰:东阳县本属临淮郡。
míng dì fēn shǔ xià pī hòu fēn shǔ guǎng líng
明帝分属下邳,后分属广陵。
gù zhāng yàn yuē dōng yáng jùn jīn guǎng líng jùn yě hàn míng dì zhì xià pī jùn yǐ
故张晏曰:东阳郡,今广陵郡也,汉明帝置下邳郡矣。
chéng yǒu sān chóng qí dà chéng zhōng yǒu dà sī mǎ shí bāo zhèn dōng jiāng jūn hú zhì sī tú wáng hún jiān jūn shí chóng sì bēi
城有三重,其大城中,有大司马石苞、镇东将军胡质、司徒王浑、监军石崇四碑。
nán mén wèi zhī bái mén wèi wǔ qín chén gōng yú cǐ chù yǐ
南门谓之白门,魏武擒陈宫于此处矣。
zhōng chéng lǚ bù suǒ shǒu yě
中城,吕布所守也。
xiǎo chéng jìn zhōng xìng běi zhōng láng jiàng xún xiàn xī yù suǒ zhì yě
小城,晋中兴北中郎将荀羡郗昙所治也。
xī tài shān wú bó wǔ shǎo gū yǔ dì wén zhāng xiāng shī èr shí yú nián yù yú xiàn shì wén zhāng yù ōu bó wǔ xīn shén bēi tòng yīn xiāng xún wèn nǎi xiōng dì yě
昔泰山吴伯武少孤,与弟文章相失二十余年,遇于县市,文章欲欧伯武,心神悲恸,因相寻问,乃兄弟也。
xiàn wèi yí sì zhī huì yě
县为沂、泗之会也。
yòu yǒu wǔ yuán shuǐ zhù zhī shuǐ chū péng chéng wǔ yuán xiàn xī běi huì zhù bēi nán jìng qí chéng xi wáng mǎng zhī hé lè tíng yě xiàn dōng yǒu xú miào shān shān yīn xú xǐ jí yǐ míng zhī yě
又有武原水注之,水出彭城武原县西北.会注陂南,径其城西,王莽之和乐亭也,县东有徐庙山,山因徐徙,即以名之也。
shān shàng yǒu shí shì xú miào yě
山上有石室,徐庙也。
wǔ yuán shuǐ yòu nán hé wǔ shuǐ wèi zhī jiā shuǐ
武原水又南合武水,谓之泇水。
nán jìng gāng tíng chéng yòu nán zhì xià pī rù sì wèi zhī wǔ yuán shuǐ kǒu yě
南径刚亭城,又南至下邳入泗,谓之武原水口也。
yòu yǒu tóng shuǐ chū xī běi dōng hǎi róng qiū xiàn dōng nán zhì xià pī rù sì
又有桐水,出西北东海容丘县东南,至下邳入泗。
sì shuǐ dōng nán jìng xià xiāng xiàn gù chéng dōng wáng mǎng zhī cóng dé yě
泗水东南径下相县故城东,王莽之从德也。
chéng zhī xī běi yǒu hàn tài wèi chén qiú mù mù qián yǒu sān bēi shì dì zǐ guǎn níng huá xīn děng suǒ zào
城之西北,有汉太尉陈球墓,墓前有三碑,是弟子管宁、华歆等所造。
chū píng sì nián cáo cāo gōng xú zhōu pò zhī bá qǔ lǜ huī líng xià qiū děng xiàn yǐ qí fù bì nàn bèi hài yú cǐ tú qí nán nǚ shí wàn sì shuǐ wèi zhī bù liú zì shì shù xiàn rén wú xíng jī yì wèi bào yǐ
初平四年,曹操攻徐州,破之,拔取虑、睢陵、夏丘等县,以其父避难,被害于此,屠其男女十万,泗水为之不流,自是数县人无行迹,亦为暴矣。
sì shuǐ yòu dōng nán de huī shuǐ kǒu
泗水又东南,得睢水口。
sì shuǐ yòu jìng sù yù chéng zhī xi yòu jìng qí chéng nán
泗水又径宿预城之西,又径其城南。
gù xià pī zhī sù liú xiàn yě wáng mǎng gēng míng zhī yuē kāng yì yǐ
故下邳之宿留县也,王莽更名之曰康义矣。
jìn yuán huáng zhī wèi ān dōng yě dū yùn jūn chǔ ér wèi dǐ gé yě
晋元皇之为安东也,督运军储而为邸阁也。
wèi tài hé zhōng nán xú zhōu zhì hòu shěng wèi shù
魏太和中,南徐州治,后省为戍。
liáng jiāng zhāng huì shào běi rù shuǐ jūn suǒ cì píng gù sī chéng gèng zēng xiū guō qiàn qí sì miàn yǐn shuǐ huán zhī jīn chéng zài sì shuǐ zhī zhōng yě
梁将张惠绍北入,水军所次,凭固斯城,更增修郭堑,其四面引水环之,今城在泗水之中也。
yòu dōng nán rù yú huái
又东南入于淮。
sì shuǐ yòu dōng jìng líng zhà nán
泗水又东径陵栅南。
xī zhēng jì yuē jiù líng xiàn zhī zhì yě
《西征记》曰:旧陵县之治也。
sì shuǐ yòu dōng nán jìng huái yáng chéng běi
泗水又东南径淮阳城北。
chéng lín sì shuǐ xī xīn qiū zhǎn yìn mǎ zhǎn jiāo miǎo mù yú cǐ chù yě
城临泗水,昔䜣丘斩饮马斩蛟,眇目于此处也。
sì shuǐ yòu dōng nán jìng wèi yáng chéng běi
泗水又东南径魏阳城北。
chéng zhěn sì chuān lù jī xíng sī fù yuē xíng wèi yáng zhī zài zhǔ
城枕泗川,陆机《行思赋》曰:行魏阳之在渚。
gù wú wèi yáng yí jí sì yáng xiàn gù chéng yě wáng mǎng zhī suǒ wèi huái píng tíng yǐ
故无魏阳,疑即泗阳县故城也,王莽之所谓淮平亭矣。
gài wèi wén dì xìng guǎng líng suǒ yóu huò yīn biàn zhī wèi xiáng yě
盖魏文帝幸广陵,所由或因变之,未详也。
sì shuǐ yòu dōng jìng jiǎo chéng běi ér dōng nán liú zhù yú huái
泗水又东径角城北,而东南流注于淮。
kǎo zhū tā shuō huò yán sì shuǐ yú huī líng rù huái yì yún yú xià xiāng rù huái jiē fēi shí lù yě
考诸《他说》,或言泗水于睢陵入淮,亦云于下相入淮,皆非实录也。
yí shuǐ chū tài shān gài xiàn ài shān zhèng xuán yún chū yí shān yì huò yún lín yào shān
沂水出泰山盖县艾山,郑玄云:出沂山,亦或云临乐山。
shuǐ yǒu èr yuán nán yuán suǒ dǎo shì wèi zhī zuò quán
水有二源,南源所导,世谓之柞泉;
běi shuǐ suǒ fā sú wèi zhī yú qióng quán
北水所发,俗谓之鱼穷泉。
jù dōng nán liú hé chéng yī chuān
俱东南流,合成一川。
yòu huì luò yù shuǐ shuǐ chū luò yù shān dōng běi liú zhù zhī
右会洛预水,水出洛预山,东北流注之。
yí shuǐ dōng nán liú zuǒ hé sāng yù shuǐ shuǐ běi chū sāng yù shān dōng zhù yú yí shuǐ
沂水东南流,左合桑预水,水北出桑预山,东注于沂水。
yí shuǐ yòu dōng nán táng láng shuǐ rù yān
沂水又东南,螳蜋水入焉。
shuǐ chū lǔ shān dōng nán liú yòu zhù yí shuǐ
水出鲁山,东南流,右注沂水。
yí shuǐ yòu dōng jìng gài xiàn gù chéng nán dōng huì lián mián zhī shuǐ
沂水又东径盖县故城南,东会连绵之水。
shuǐ fā lián mián shān nán liú jìng gài chéng dōng ér nán rù yí
水发连绵山,南流,径盖城东而南入沂。
yí shuǐ yòu dōng jìng fú lái zhī shān chūn qiū jīng shū gōng jí jǔ rén méng yú fú lái zhě yě jí gōng lái shān yě
沂水又东径浮来之山,《春秋经》书,公及莒人盟于浮来者也,即公来山也。
zài pī xiāng xi
在邳乡西。
gù hào yuē pī lái zhī jiān yě
故号曰邳来之间也。
fú lái zhī shuǐ zhù zhī
浮来之水注之。
qí shuǐ zuǒ kòng sān chuān yòu huì gān shuǐ ér zhù yú yí
其水左控三川,右会甘水而注于沂。
yí shuǐ yòu nán jìng bào shān xī shān yǒu èr fēng xiāng qù yī lǐ shuāng luán qí xiù yuán zhì ruò yī
沂水又南径爆山西,山有二峰,相去一里,双峦齐秀,圆峙若一。
yí shuǐ yòu dōng nán jìng dōng guǎn xiàn gù chéng xi yǔ xiǎo yí shuǐ hé
沂水又东南径东莞县故城西,与小沂水合。
mèng kāng yuē xiàn gù yùn yì jīn yùn tíng shì yě
孟康曰:县,故郓邑,今郓亭是也。
hàn wǔ dì yuán shuò èr nián fēng chéng yáng gòng wáng zǐ jí wèi dōng guǎn hóu
汉武帝元朔二年,封城阳共王子吉为东莞侯。
wèi wén dì huáng chū zhōng lì wèi dōng guǎn jùn dōng yàn lù wèi zhī tuán chéng liú wǔ dì běi fá guǎng gù dēng zhī yǐ wàng wáng nán
魏文帝黄初中,立为东莞郡,《东燕录》谓之团城,刘武帝北伐广固,登之以望王难。
wèi nán qīng zhōu zhì
魏南青州治。
zuǒ shì lián yuē jǔ lǔ zhēng yùn wèi rì jiǔ yǐ
《左氏怜》曰:莒鲁争郓,为日久矣。
jīn chéng běi yùn tíng shì yě
今城北郓亭是也。
jīng xiāng fán yuē láng yá gū mù xiàn nán sì shí lǐ yuán tíng gù lǔ yùn yì shì biàn qí zì fēi yě
京相璠曰:琅邪姑幕县南四十里员亭,故鲁郓邑,世变其字,非也。
jùn guó zhì dōng guǎn yǒu yùn tíng jīn zài tuán chéng dōng běi sì shí lǐ yóu wèi zhī gù dōng guǎn chéng yǐ
《郡国志》:东莞有郓亭,今在团城东北四十里,犹谓之故东莞城矣。
xiǎo yí shuǐ chū huáng gū shān xi nán liú jìng qí chéng běi xī nán zhù yú yí
小沂水出黄孤山西,南流径其城北,西南注于沂。
yí shuǐ yòu nán yǔ jiān shān shuǐ hé shuǐ chū lǘ shān dōng nán liú yòu pèi èr shuǐ zǒng guī yú yí
沂水又南与间山水合,水出闾山,东南流,右佩二水,总归于沂。
yí shuǐ nán jìng dōng ān xiàn gù chéng dōng ér nán hé shí mì shuǐ shuǐ chū shí mì shān
沂水南径东安县故城东,而南合时密水,水出时密山。
chūn qiū shí jǔ de
春秋时莒地。
zuǒ zhuàn jǔ rén guī jǐng zhòng yú lǔ jí mì ér sǐ shì yě
《左传》,莒人归井仲于鲁,及密而死是也。
shí mì shuǐ dōng liú jìng dōng ān chéng nán
时密水东流,径东安城南。
hàn fēng lǔ xiào wáng zi qiáng wèi dōng ān hóu
汉封鲁孝王子强为东安侯。
shí mì shuǐ yòu dōng nán liú rù yí
时密水又东南流入沂。
yí shuǐ yòu nán sāng quán shuǐ běi chū wǔ nǚ shān dōng nán liú jù wéi shuǐ zhù zhī
沂水又南,桑泉水北出五女山,东南流,巨围水注之。
shuǐ chū jù wéi zhī shān dōng nán zhù yú sāng quán shuǐ
水出巨围之山,东南注于桑泉水。
sāng quán shuǐ yòu dōng nán táng fù shuǐ rù yān qí shuǐ dǎo yuán táng fù
桑泉水又东南,堂阜水入焉,其水导源堂阜。
chūn qiū zhuāng gōng jiǔ nián guǎn zhòng qǐng qiú bào shū shòu zhī jí táng fù ér shuì zhī
《春秋》庄公九年,管仲请囚,鲍叔受之,及堂阜而税之。
dù dǐng yuē dōng guǎn méng yīn xiàn xī běi yǒu yí wú tíng zhě shì yě
杜顶曰:东莞蒙阴县西北,有夷吾亭者是也。
táng fù shuǐ yòu dōng nán zhù sāng quán shuǐ
堂阜水又东南注桑泉水。
sāng quán shuǐ yòu dōng nán jìng méng yīn xiàn gù chéng běi wáng mǎng zhī méng ēn yě
桑泉水又东南径蒙阴县故城北,王莽之蒙恩也。
yòu dōng nán yǔ gù shuǐ hé shuǐ yǒu èr yuán shuāng huì dōng dǎo yī chuān sú wèi zhī wèn shuǐ yě
又东南与崮水合,水有二源双会,东导一川,俗谓之汶水也。
dōng jìng méng yīn xiàn zhù sāng quán shuǐ
东径蒙阴县,注桑泉水。
yòu dōng nán lú chuān shuǐ zhù zhī
又东南,卢川水注之。
shuǐ chū lù lǐng shān dōng nán liú zuǒ zé èr chuān zhēn còu yòu zé zhū gě quán yuán sī bēn luàn liú jìng chéng yáng zhī lú xiàn gù gài xiàn zhī lú shàng lǐ yě
水出鹿岭山,东南流,左则二川臻凑,右则诸葛泉源,斯奔乱流径城阳之卢县,故盖县之卢上里也。
hàn wǔ dì yuán shuò èr nián fēng chéng yáng gòng wáng zǐ liú xī wèi hòu guó wáng mǎng gēng míng zhī yuē zhe shàn yǐ
汉武帝元朔二年,封城阳共王子刘豨为侯国,王莽更名之曰著善矣。
yòu dōng nán zhù yú sāng quán shuǐ
又东南注于桑泉水。
sāng quán shuǐ yòu dōng nán yòu hé méng yīn shuǐ
桑泉水又东南,右合蒙阴水。
shuǐ chū méng shān zhī yīn dōng běi liú
水出蒙山之阴,东北流。
xī láng yá chéng gōng bì luàn cǐ shān lì xìng hǎo rén bù yǔ wù jìng rén yǒu rèn qí shǔ zhě shě zhī ér qù
昔琅邪承宫避乱此山,立性好仁,不与物竟,人有认其黍者,舍之而去。
qí shuǐ dōng běi liú rén yú yí
其水东北流,人于沂。
yí shuǐ yòu nán jìng yáng dōu xiàn gù chéng dōng
沂水又南径阳都县故城东。
xiàn gù yáng guó yě
县,故阳国也。
qí tóng méng qí lì qí de ér qiān zhī zhě yě
齐同盟,齐利其地而迁之者也。
hàn gāo dì liù nián fēng jiāng jūn dīng fù wèi hòu guó
汉高帝六年,封将军丁复为侯国。
yí shuǐ yòu nán yǔ méng shān shuǐ hé shuǐ chū méng shān zhī yīn dōng liú jìng yáng dōu xiàn nán dōng zhù yí shuǐ
沂水又南与蒙山水合,水出蒙山之阴,东流,径阳都县南,东注沂水。
yí shuǐ yòu zuǒ hé wēn shuǐ shuǐ shàng chéng wēn quán bēi ér xī nán rù yú yí shuǐ zhě yě
沂水又左合温水,水上承温泉陂,而西南入于沂水者也。
nán guò láng yá lín yí xiàn dōng yòu nán guò kāi yáng xiàn dōng
南过琅邪临沂县东,又南过开阳县东。
yí shuǐ nán jìng zhōng qiū chéng xi
沂水南径中丘城西。
chūn qiū yǐn gōng qī nián
《春秋》隐公七年。
xià chéng zhōng qiū
夏,城中丘。
zuǒ zhuàn yuē shū bù shí yě
《左传》曰:书不时也。
yí shuǐ yòu nán jìng lín yí xiàn gù chéng dōng
沂水又南径临沂县故城东。
jùn guó zhì yuē láng yá yǒu lín yí xiàn gù shǔ dōng hǎi jùn
《郡国志》曰:琅邪有临沂县,故属东海郡。
yǒu zhì shuǐ zhù zhī
有治水注之。
shuǐ chū tài shān nán wǔ yáng xiàn zhī guān shí shān
水出泰山南武阳县之冠石山。
dì lǐ zhì yuē guān shí shān zhì shuǐ suǒ chū
《地理志》曰:冠石山,治水所出。
yīng shào dì lǐ fēng sú jì yuē wǔ shuǐ chū yān gài shuǐ yì míng yě
应劭《地理风俗记》曰,武水出焉,盖水异名也。
dōng liú jìng méng shān xià yǒu cí
东流,径蒙山下,有祠。
zhì shuǐ yòu dōng nán jìng zhuān yú chéng běi
治水又东南径颛臾城北。
jùn guó zhì yuē xiàn yǒu zhuān yú chéng jì shì jiāng fá zhī kǒng zǐ yuē xī zhě xiān wáng yǐ wéi dōng méng zhǔ shè jì zhī chén hé yǐ fá zhī wèi
《郡国志》曰:县有颛臾城,季氏将伐之,孔子曰:昔者先王以为东蒙主,社稷之臣,何以伐之为?
rǎn yǒu yuē jīn fú zhuān yú gù ér biàn jìn yú fèi zhě yě
冉有说:因为撷臾城坚兵利,而且又与费相邻近,不攻下它,恐有后患。
zhì shuǐ yòu dōng nán liú jìng fèi xiàn gù chéng nán
治水又东南流,径费县故城南。
dì lǐ zhì dōng hǎi zhī shǔ xiàn yě
《地理志》:东海之属县也。
wèi lǔ jì sūn zhī yì zǐ lù jiāng duò zhī gōng shān fú rǎo shī xí lǔ fú kè
为鲁季孙之邑,子路将堕之,公山弗扰师袭鲁,弗克。
hòu jì shì wèi yáng hǔ suǒ zhí fú rǎo yǐ fèi pàn jí shì yì yě
后季氏为阳虎所执,弗扰以费畔,即是邑也。
hàn gāo dì liù nián fēng chén hè wèi hòu guó wáng mǎng gēng míng zhī yuē shùn cóng yě
汉高帝六年,封陈贺为侯国,王莽更名之曰顺从也。
xǔ shèn shuō wén yún yí shuǐ chū dōng hǎi fèi xiàn dōng xi rù sì cóng shuǐ jīn shēng
许慎《说文》云,沂水出东海费县东,西入泗,从水,斤声。
lǚ chén zì lín yì yán shì yǐ
吕忱《字林》,亦言是矣。
sī shuǐ dōng nán suǒ zhù zhě yí shuǐ zài xi bù dé yán dōng nán qù yě jiē wèi miù yǐ
斯水东南所注者,沂水在西,不得言东南趣也,皆为谬矣。
gù shì sú wèi cǐ shuǐ wèi xiǎo yí shuǐ
故世俗谓此水为小沂水。
zhì shuǐ yòu dōng nán jìng fǎng chéng nán
治水又东南径访城南。
chūn qiū yǐn gōng bā nián zhèng bó qǐng shì tài shān zhī bǎ ér sì zhōu gōng shǐ wǎn guī tài shān zhī bēng ér yì xǔ tián
《春秋》隐公八年:郑伯请释泰山之把而祀周公,使宛归泰山之祊,而易许田。
dù yù shì de yuē bēng zhèng sì tài shān zhī yì yě
杜预《释地》曰:祊,郑祀泰山之邑也。
zài láng yá fèi xiàn dōng nán
在琅邪费县东南。
zhì shuǐ yòu dōng nán liú zhù yú yí
治水又东南流,注于沂。
yí shuǐ yòu nán jìng kāi yáng xiàn gù chéng dōng
沂水又南径开阳县故城东。
xiàn gù yǔ guó yě
县,故鄅国也。
chūn qiū zuǒ zhuàn zhāo gōng shí bā nián zhū rén xí yǔ jǐn fú yǐ guī gè yǔ zǐ yuē yú wú guī yǐ cóng tǎng yú zhū shì yě
《春秋左传》昭公十八年,邾人袭鄅,尽俘以归,各鄅子曰,余无归矣,从帑于邾是也。
hòu gēng míng kāi yáng yǐ
后更名开阳矣。
chūn qiū āi gōng sān nián jīng shū jì sūn sī shū sūn zhōu chóu shuài shī chéng qǐ yáng zhě shì yǐ xiàn gù láng yá jùn zhì yě
《春秋》哀公三年,《经》书季孙斯、叔孙州仇帅师城启阳者是矣,县故琅邪郡治也。
yòu dōng guò xiāng bēn xiàn dōng qū cóng xiàn nán xi liú yòu qū nán guò tán xiàn xi
又东过襄贲县东,屈从县南,西流,又屈南过郯县西。
lǔ lián zǐ chēng lù zi wèi qí huá wáng yuē lǔ fèi zhī zhòng chén jiǎ shè yú náng bēn zhě yě
《鲁连子》称陆子谓齐滑王曰:鲁费之众臣,甲舍于囊贲者也。
wáng mǎng gēng míng zhāng xìn yě
王莽更名章信也。
tán gù guó yě shǎo hào zhī hòu
郯,故国也,少昊之后。
chūn qiū zhāo gōng shí qī nián tán zi cháo lǔ gōng yǔ zhī yàn zhāo zǐ shū sūn mǐn wèn yuē shǎo wú niǎo míng guān hé yě
《春秋》昭公十七年,郯子朝鲁,公与之宴,昭子叔孙湣问曰:少吴鸟名官,何也?
tán zǐ yuē wú zǔ yě wǒ zhī zhī yǐ
郯子曰:吾祖也,我知之矣。
huáng dì yán dì yǐ yún huǒ jì guān tài hào yǐ lóng jì shǎo hào ruì fèng niǎo tǒng lì niǎo guān zhī sī yì zhèng sī zài kǒng zǐ cóng ér xué yān
黄帝、炎帝以云火纪官,太皞以龙纪,少皞瑞凤鸟,统历鸟官之司,议政斯在,孔子从而学焉。
jì ér gào rén yuē tiān zǐ shī guān xué zài sì yí zhě yě
既而告人曰,天子失官,学在四夷者也。
zhú shū jì nián jìn liè gōng sì nián yuè zi mò jù miè tán yǐ tán zi gū guī
《竹书纪年》,晋烈公四年,越子末句灭郯,以郯子鸪归。
xiàn gù jiù lǔ yě
县,故旧鲁也。
dōng hǎi jùn zhì
东海郡治。
qín shǐ huáng yǐ wéi tán jùn
秦始皇以为郯郡。
hàn gāo dì èr nián gèng cóng jīn míng jí wáng mǎng zhī yí píng zhě yě
汉高帝二年,更从今名,即王莽之沂平者也。
yòu nán guò liáng chéng xiàn xi yòu nán guò xià pī xiàn xi nán rù yú sì
又南过良城县西,又南过下邳县西,南入于泗。
chūn qiū zuǒ zhuàn yuē zhāo gōng shí sān nián qiū jìn hóu huì wú zǐ yú liáng wú zǐ cí shuǐ dào bù kě yǐ xíng jìn nǎi hái
《春秋左传》曰:昭公十三年秋,晋侯会吴子于良,吴子辞水道不可以行,晋乃还。
shì yě
就是这样。
dì lǐ zhì yuē liáng chéng wáng mǎng gēng míng chéng hàn yǐ
《地理志》曰:良城,王莽更名承翰矣。
yí shuǐ yú xià pī xiàn běi xi liú fēn wéi èr shuǐ yī shuǐ yú chéng běi xī nán rù sì yī shuǐ jìng chéng dōng qū cóng xiàn nán yì zhù sì wèi zhī xiǎo yí shuǐ
沂水于下邳县北,西流分为二水,一水于城北西南入泗,一水径城东屈从县南,亦注泗,谓之小沂水。
shuǐ shàng yǒu qiáo xú sì jiān yǐ wéi fēi
水上有桥,徐、泗间以为妃。
xī zhāng zǐ fáng yù huáng shí gōng yú pǐ shàng jí cǐ chù yě
昔张子房遇黄石公于圮上,即此处也。
jiàn yuán èr nián cáo cāo wéi lǚ bù yú cǐ yǐn yí sì guàn chéng ér qín zhī
建元二年,曹操围吕布于此,引沂、泗灌城而擒之。
zhū shuǐ chū tài shān gài xiàn lín yào shān dì lǐ zhì yuē lín yào shān zhū shuǐ suǒ chū xī běi zhì gài rù sì shuǐ
洙水出泰山盖县临乐山,《地理志》曰:临乐山、洙水所出,西北至盖,入泗水。
huò zuò chí zì gài zì wù yě
或作池字,盖字误也。
zhū shuǐ zì shān xī běi jìng gài xiàn
洙水自山西北径盖县。
hàn jǐng dì zhōng wǔ nián fēng hòu xiōng wáng xìn wèi hòu guó
汉景帝中五年,封后兄王信为侯国。
yòu xi jìng tài shān dōng píng yáng xiàn
又西径泰山东平阳县。
chūn qiū xuān gōng bā nián dōng chéng píng yáng
《春秋》宣公八年冬,城平阳。
dù yù yuē jīn tài shān píng yáng xiàn shì yě
杜预曰:今泰山平阳县是也。
hé dōng yǒu píng yáng gù cǐ jiā dōng yǐ
河东有平阳,故此加东矣。
jìn wǔ dì yuán kāng jiǔ nián gǎi wéi xīn tài xiàn yě
晋武帝元康九年,改为新泰县也。
xī nán zhì biàn xiàn rù yú sì
西南至卞县入于泗。
zhū shuǐ xī nán liú dào quán shuǐ zhù zhī
洙水西南流,盗泉水注之。
quán chū biàn chéng dōng běi biàn shān zhī yīn
泉出卞城东北卞山之阴。
shī zi yuē kǒng zǐ zhì yú mù yǐ ér bù sù yú dào quán kě yǐ ér bù yǐn è qí míng yě
《尸子》曰:孔子至于暮矣而不宿,于盗泉渴矣而不饮,恶其名也。
gù lún yǔ bǐ kǎo chèn yuē shuǐ míng dào quán zhòng ní bù shù
故《论语比考谶》曰:水名盗泉,仲尼不漱。
jí sī quán yǐ
即斯泉矣。
xī běi liú zhù yú zhū shuǐ
西北流,注于洙水。
zhū shuǐ yòu xī nán liú yú biàn chéng xi xī nán rù sì shuǐ
洙水又西南流于卞城西,西南入泗水。
luàn liú xī nán zhì lǔ xiàn dōng běi yòu fēn wéi èr shuǐ
乱流西南,至鲁县东北,又分为二水。
shuǐ cè yǒu gù chéng liǎng shuǐ zhī fēn huì yě
水侧有故城,两水之分会也。
zhū shuǐ xī běi liú jìng kǒng lǐ běi shì wèi zhū sì zhī jiān yǐ
洙水西北流,径孔里北,是谓洙泗之间矣。
chūn qiū zhī jùn zhū fēi wèi shǐ dǎo yǐ gài shēn guǎng zhī ěr
春秋之浚洙,非谓始导矣,盖深广之耳。
zhū shuǐ yòu xī nán zhī jīn chū yān
洙水又西南,枝津出焉。
yòu nán jìng xiá qiū chéng dōng ér nán rù shí mén gǔ jié shí wèi shuǐ mén kuà yú shuǐ shàng yě
又南径瑕丘城东,而南入石门,古结石为389水门,跨于水上也。
xī nán liú shì wèi zhī dù wǔ gōu
西南流,世谓之杜武沟。
zhū shuǐ yòu xī nán jìng nán píng yáng xiàn zhī xiǎn jiān tíng xi zhū yì yě
洙水又西南径南平阳县之显间亭西,邾邑也。
chūn qiū xiāng gōng èr shí yī nián jīng shū zhū zhù qí yǐ qī lǘ qiū lái bēn zhě yě
《春秋》襄公二十一年,《经》书邾庶其以漆、闾丘来奔者也。
dù yù yuē píng yáng běi yǒu xiǎn lǘ tíng
杜预曰:平阳北有显闾亭。
shí sān zhōu jì yuē shān yáng nán píng yáng xiàn yòu yǒu lǘ qiū xiāng
《十三州记》曰:山阳南平阳县,又有闾丘乡。
cóng zhēng jì yuē dù wèi xiǎn lǘ lǘ qiū yě
《从征记》曰:杜谓显闾,闾丘也。
jīn àn qī xiāng zài xiàn dōng běi qī xiāng dōng běi shí lǐ jiàn yǒu lǘ qiū xiāng xiǎn jiān fēi yě
今按漆乡在县东北,漆乡东北十里,见有闾丘乡,显间非也。
rán zé xiǎn jiān zì shì bié tíng wèi zhī shú shì
然则显间自是别亭,未知孰是。
yòu nán guāng shuǐ zhù zhī
又南,洸水注之。
lǚ chén yuē xǐ shuǐ chū dōng píng yáng shàng chéng wèn shuǐ yú gāng xiàn xi chǎn tíng dōng
吕忱曰:洗水出东平阳,上承汶水于刚县西、阐亭东。
ěr yǎ yuē wèn bié wèi chǎn qí yóu luò zhī yǒu bō yǐ
《尔雅》曰:汶别为阐,其犹洛之有波矣。
guāng shuǐ xī nán liú jìng shèng xiāng chéng xi
洸水西南流,径盛乡城西。
jīng xiāng fán yuē gāng xiàn xī nán yǒu shèng xiāng chéng zhě yě
京相璠曰:刚县西南,有盛乡城者也。
yòu nán jìng tài shān níng yáng xiàn gù chéng xi
又南径泰山宁阳县故城西。
hàn wǔ dì yuán shuò sān nián fēng lǔ gòng wáng zǐ liú tián wèi hòu guó wáng mǎng gǎi zhī yuē níng shùn yě
汉武帝元朔三年,封鲁共王子刘恬为侯国,王莽改之曰宁顺也。
yòu nán zhū shuǐ zhī jīn zhù zhī
又南,洙水枝津注之。
shuǐ shǒu shòu zhū xī nán liú jìng xiá qiū chéng běi yòu xi jìng níng yáng chéng nán yòu xī nán rù yú guāng shuǐ
水首受洙,西南流,径瑕丘城北,又西径宁阳城南,又西南入于洸水。
guāng shuǐ yòu xī nán jìng tài shān jùn chéng qiū xiàn gù chéng dōng
洸水又西南,径泰山郡乘丘县故城东。
zhào sù hóu èr shí nián hán jiāng jǔ yǔ qí wèi zhàn yú chéng qiū jí cǐ xiàn yě
赵肃侯二十年,韩将举与齐魏战于乘丘,即此县也。
hàn wǔ dì yuán shuò wǔ nián fēng zhōng shān jìng wáng zǐ liú jiāng yè wèi hòu guó yě
汉武帝元朔五年,封中山靖王子刘将夜为侯国也。
guāng shuǐ yòu dōng nán liú zhù yú zhū
洸水又东南流,注于洙。
zhū shuǐ yòu nán zhì gāo píng xiàn nán rù yú sì shuǐ
洙水又南至高平县,南入于泗水。
xi yǒu máo xiāng chéng dōng qù gāo píng sān shí lǐ
西有茅乡城,东去高平三十里。
jīng xiāng fán yuē jīn gāo píng xiàn xi sān shí lǐ yǒu gù máo xiāng chéng zhě yě
京相璠曰:今高平县西三十里,有故茅乡城者也。