huī shuǐ chū liáng jùn yān xiàn huī shuǐ chū chén liú xiàn xi làng qú dōng běi liú
睢水出梁郡鄢县,睢水出陈留县西蒗渠,东北流。
dì lǐ zhì yuē huī shuǐ shǒu shòu chén liú jùn yí láng tāng shuǐ yě jīng yán chū yān fēi yǐ
《地理志》曰:睢水首受陈留浚仪狼汤水也,《经》言出鄢,非矣。
yòu dōng jìng gāo yáng gù tíng běi
又东径高阳故亭北。
sú wèi zhī chén liú běi chéng fēi yě
俗谓之陈留北城,非也。
sū lín yuē gāo yáng zhě chén liú běi xiàn yě
苏林曰:高阳者,陈留北县也。
àn zài liú gù xiāng jù míng yě
按在留故乡聚名也。
yǒu hàn guǎng yě jūn miào bēi
有《汉广野君庙碑》。
yán xī liù nián shí èr yuè
延熹六年十二月,
yōng qiū lìng dǒng shēng
雍丘令董生,
yǎng yú huī yú qiān zǎi
仰余徽于千载,
zūn mào měi yú jué dài
遵茂美于绝代,
mìng xiàn rén zhǎng zhào wéi wén
命县人长照为文,
yòng zhāng bù xiǔ zhī dé
用章不朽之德,
qí lüè yún chuò xǐ fēn cān
其略云:辍洗分餐,
zī móu dì yóu
咨谋帝猷,
chén zhèng yǒu zhuó lù zhī gōng
陈郑有啄鹿之功,
hǎi dài wú mù yě zhī zhàn
海岱无牧野之战,
dà kāng huá xià
大康华夏,
suí jìng lí wù
绥静黎物,
shēng mín yǐ lái
生民以来,
gōng shèng mò chóng
功盛莫崇,
jīn gù zì wú wén
今故字无闻,
ér dān bēi jiè lì yǐ
而单碑介立矣。
chén liú fēng sú chuán yuē lì shì jū yú gāo yáng pèi gōng gōng chén liú xiàn lì yì jī yǒu gōng fēng gāo yáng hóu
《陈留风俗传》曰:郦氏居于高阳,沛公攻陈留县,郦食其有功,封高阳侯。
yǒu lì jùn zì wén shān guān zhì gōng fǔ yuàn
有郦峻,字文山,官至公府掾。
dà jiàng jūn shāng yǒu gōng shí yì yú zhuō gù zì chén liú xǐ zhuō
大将军商有功,食邑于涿,故自陈留徙涿。
xiàn yǒu bǐng tíng bǐng xiāng
县有鉼亭鉼乡。
jiàn wǔ èr nián shì zǔ fēng wáng cháng wèi hòu guó yě
建武二年,世祖封王常为侯国也。
huī shuǐ yòu dōng jìng yōng qiū xiàn gù chéng běi
睢水又东径雍丘县故城北。
xiàn jiù qǐ guó yě
县,旧杞国也。
yīn tāng zhōu wǔ yǐ fēng xià hòu jì yǔ zhī sì
殷汤周武以封夏后,继禹之嗣。
chu miè qǐ qín yǐ wéi xiàn
楚灭杞,秦以为县。
quān chēng yuē xiàn yǒu wǔ líng zhī míng gù yǐ shì xiàn yǐ
圈称曰:县有五陵之名、故以氏县矣。
chéng nèi yǒu xià hòu cí
城内有夏后祠。
xī zài èr dài xiǎng sì bù chuò
昔在二代,享祀不辍。
qín shǐ huáng yīn zhù qí biǎo wèi dà chéng ér yǐ xiàn yān
秦始皇因筑其表为大城,而以县焉。
huī shuǐ yòu dōng shuǐ jī chéng hú sú wèi zhī bái yáng bēi
睢水又东,水积成湖,俗谓之白羊陂。
bēi fāng sì shí lǐ yòu zé jiān liáng bēi shuǐ zhù zhī
陂方四十里,右则奸梁陂水注之。
qí shuǐ shàng chéng zhī shuǐ dōng běi jìng yōng qiū chéng běi yòu dōng fēn wéi liǎng dú wèi zhī shuāng gōu jù rù bái yáng bēi
其水上承肢水,东北径雍丘城北,又东分为两渎、谓之双沟,俱入白羊陂。
bēi shuǐ dōng hé luò jià kǒu shuǐ shàng chéng biàn shuǐ wèi zhī luò jià shuǐ dōng nán liú rù yú huī shuǐ
陂水东合洛架口,水上承汳水,谓之洛架水,东南流入于睢水。
huī shuǐ yòu dōng jìng xiāng yì xiàn gù chéng běi yòu dōng jìng yōng qiū chéng běi
睢水又东径襄邑县故城北,又东径雍丘城北。
huī shuǐ yòu dōng jìng níng líng xiàn gù chéng nán
睢水又东径宁陵县故城南。
gù gé bó guó yě wáng mǎng gǎi yuē kāng shàn yǐ
故葛伯国也,王莽改曰康善矣。
lì yān xiàn běi èr chéng nán běi xiāng qù wǔ shí lǐ gù jīng yǒu chū yān zhī wén
历鄢县北,二城南北相去五十里,故《经》有出鄢之文。
chéng dōng qī lǐ shuǐ cì yǒu shàn fù lìng yáng yàn shàng shū láng yáng chán zì wén jié xiōng dì èr bēi hàn guāng hé zhōng lì yě
城东七里,水次有单父令杨彦,尚书郎杨禅字文节,兄弟二碑,汉光和中立也。
dōng guò suī yáng xiàn nán huī shuǐ yòu dōng jìng héng chéng běi
东过睢阳县南,睢水又东径横城北。
chūn qiū zuǒ zhuàn zhāo gōng èr shí yī nián lè dà xīn yù huá xiàng yú héng
《春秋左传》昭公二十一年,乐大心御华向于横。
dù yù yuē liáng guó suī yáng xiàn nán yǒu héng tíng jīn zài suī yáng xiàn xī nán shì wèi zhī guāng chéng gài guāng héng shēng xiāng jìn xí chuán zhī fēi yě
杜预曰:梁国睢阳县南,有横亭,今在睢阳县西南,世谓之光城,盖光、横声相近,习传之非也。
huī shuǐ yòu jìng xīn chéng běi jí sòng zhī xīn chéng tíng yě
睢水又径新城北,即宋之新城亭也。
chūn qiū zuǒ zhuàn wén gōng shí sì nián gōng huì sòng gōng chén hóu wèi hóu zhèng bó xǔ nán cáo bó jìn zhào dùn méng yú xīn chéng zhě yě
《春秋左传》文公十四年,公会宋公、陈侯、卫侯、郑伯、许男、曹伯、晋赵盾,盟于新城者也。
huī shuǐ yòu dōng jìng gāo xiāng tíng běi yòu dōng jìng háo chéng běi
睢水又东径高乡亭北,又东径毫城北。
nán háo yě jí tāng suǒ dōu yǐ
南毫也,即汤所都矣。
huī shuǐ yòu dōng jìng suī yáng xiàn gù chéng nán
睢水又东径睢阳县故城南。
zhōu chéng wáng fēng wēi zǐ qǐ yú sòng yǐ sì yīn hòu wèi sòng dōu yě
周成王封微子启于宋以嗣殷后,为宋都也。
xī sòng yuán jūn mèng jiāng shǐ chéng zī chē bèi xiù yī ér yè yú yuán jūn yuán jūn gǎn wèi píng zhī yán ér qiú zhī yú quán yáng nán zǐ yú qiě xiàn shén guī yú cǐ yǐ
昔宋元君梦江使乘辎车,被绣衣,而谒于元君,元君感卫平之言,而求之于泉阳,男子余且,献神龟于此矣。
qín shǐ huáng èr shí èr nián yǐ wéi dàng jùn
秦始皇二十二年,以为砀郡。
hàn gāo zǔ cháng yǐ pèi gōng wèi dàng jùn zhǎng
汉高祖尝以沛公为砀郡长。
tiān xià jì dìng wǔ nián wèi liáng guó
天下既定,五年为梁国。
wén dì shí èr nián fēng shǎo zǐ wǔ wèi liáng wáng tài hòu zhī ài zǐ jǐng dì chǒng dì yě
文帝十二年封少子武为梁王,太后之爱子,景帝宠弟也。
shì yǐ jǐng wèi diāo shì shì tóng tiān zi cáng zhēn jī bǎo duō nǐ jīng shī zhāo yán háo jié shì xián guī zhī zhǎng qīng zhī tú miǎn guān lái yóu
是以警卫貂侍,饰同天子,藏珍积宝,多拟京师,招延豪杰,士咸归之,长卿之徒,免官来游。
guǎng suī yáng chéng qī shí lǐ dà zhì gōng guàn tái yuàn píng xiè shì bìng huáng jū qí suǒ jīng gòu yě
广睢阳城七十里,大治宫观,台苑屏榭,势并皇居,其所经构也。
yì fū liú chàng bì yuē suī yáng qǔ chuàng chuán yóu cǐ shǐ yě
役夫流唱.必曰《睢阳曲》,创传由此始也。
chéng xī mén jí kòu xiān gǔ qín chù yě
城西门,即寇先鼓琴处也。
xiān hǎo diào jū huī shuǐ páng sòng jǐng gōng wèn dào bù gào shā zhī
先好钓,居睢水旁,宋景公问道不告,杀之。
hòu shí nián zhǐ cǐ mén gǔ qín ér qù
后十年,止此门,鼓琴而去。
sòng rén jiā jiā fèng shì zhī
宋人家家奉事之。
nán mén yuē lú mén yě
南门曰卢门也。
chūn qiū huá shì jū lú mén lǐ pàn
春秋华氏居卢门,里叛。
dù yù yuē lú mén sòng chéng nán mén yě
杜预曰:卢门,宋城南门也。
sī mǎ biāo jùn guó zhì yuē suī yáng xiàn yǒu lú mén tíng chéng nèi yǒu gāo tái shén xiù guǎng wēi rán jiè lì chāo yān dú shàng wèi zhī lǐ tái yì yuē shēng tái yān
司马彪《郡国志》曰:睢阳县有卢门亭,城内有高台,甚秀广,巍然介立,超焉独上,谓之蠡台、亦曰升台焉。
dāng xī quán shèng zhī shí gù yǔ yún xiá jìng yuǎn yǐ
当昔全盛之时,故与云霞竟远矣。
xù shù zhēng jì yuē huí dào shì lǐ gù wèi zhī lǐ tái
《续述征记》曰:回道似蠡,故谓之蠡台。
fēi yě
非也。
yú àn quē zi chēng sòng jǐng gōng shǐ gōng rén wèi gōng jiǔ nián nǎi chéng
余按《阙子》,称宋景公使工人为弓,九年乃成。
gōng yuē hé qí chí yě
公曰:何其迟也?
duì yuē chén bù fù jiàn jūn yǐ chén zhī jīng jìn yú gōng yǐ
对曰,臣不复见君矣,臣之精尽于弓矣。
xiàn gōng ér guī sān rì ér sǐ
献弓而归,三日而死。
jǐng gōng dēng hǔ quān zhī tái yuán gōng dōng miàn ér shè zhī shǐ yú yú yú shuāng zhī shān jí yú péng chéng zhī dōng yú shì yì jìn yóu yǐn yǔ yú shí liáng
景公登虎圈之台,援弓东面而射之,矢逾于盂霜之山,集于彭城之东,余势逸劲,犹饮羽于石梁。
rán zé lǐ tái jí shì hǔ quān tái yě gài sòng shì láo hǔ suǒ zài yǐ
那么蠡台就是虎圈台了,这是刘宋时关虎的地方。
jìn tài hé zhōng dà sī mǎ huán wēn rù hé mìng yù zhōu cì shǐ yuán zhēn kāi shí mén
晋太和中,大司马桓温入河,命豫州刺史袁真开石门。
xiān bēi jiān shù cǐ tái zhēn dùn jiǎ jiān chéng zhī xià bù guǒ ér hái
鲜卑坚戍此台,真顿甲坚城之下,不果而还。
lǐ tái rú xi yòu yǒu yī tái sú wèi zhī nǚ láng tái
蠡台如西,又有一台,俗谓之女郎台。
tái zhī xī běi chéng zhōng yǒu liáng mǎ tái
台之西北城中,有凉马台。
tái dōng yǒu qǔ chí chí běi liè liǎng diào tái shuǐ zhōu liù qī bǎi bù
台东有曲池,池北列两钓台,水周六七百步。
lǐ tái zhí dōng yòu yǒu yī tái shì wèi zhī què tái yě
蠡台直东,又有一台,世谓之雀台也。
chéng nèi dōng xī dào běi yǒu jìn liáng wáng fēi wáng shì líng biǎo bìng liè èr suì bēi yún fēi huì càn zì nǚ yí dōng lái qǔ chéng rén yě qí běi hǎi fǔ jūn zhī sūn sī kōng dōng wǔ jǐng hóu zhī jì nǚ
城内东西道北,有晋梁王妃王氏陵表,并列二碎,碑云:妃讳粲,字女仪,东莱曲城人也,齐北海府君之孙司空东武景侯之季女。
xián xī yuán nián pín yú sī mǎ shì tài shǐ èr nián fēi yú guó
咸熙元年,嫔于司马氏,泰始二年,妃于国。
tài kāng wǔ nián hōng
太康五年薨。
yíng líng yú xīn méng zhī dà kāng jiǔ nián lì bēi
营陵于新蒙之,大康九年立碑。
dōng jí liáng wáng zhī chuī tái yě
东即梁王之吹台也。
jī bì jiē chǔ shàng zài jīn jiàn zhuī míng sì gù gōng dōng jí ān liáng zhī jiù dì yě
基陛阶础尚在,今建追明寺故宫东,即安梁之旧地也。
qí zhōu wǔ liù bǎi bù shuǐ liè diào tái
齐周五六百步,水列钓台。
chí dōng yòu yǒu yī tái shì wèi zhī qīng líng tái
池东又有一台,世谓之清泠台。
běi chéng píng yú yòu jié yī chí tái jìn zhuó yuē huò shuō píng tái zài chéng zhōng dōng běi jiǎo yì huò yán tù yuán zài píng tái cè
北城凭隅,又结一池台,晋灼曰:或说平台在城中东北角,亦或言兔园在平台侧。
rú chún yuē píng tái lí gōng suǒ zài
如淳曰:平台,离宫所在。
jīn chéng dōng èr shí lǐ yǒu tái kuān guǎng ér bù shèn jí gāo sú wèi zhī píng tái
今城东二十里有台,宽广而不甚极高,俗谓之平台。
yú àn hàn shū
余按《汉书。
liáng xiào wáng chuán chēng wáng yǐ gōng qīn wéi dà guó zhù dōng yuàn fāng sān bǎi lǐ guǎng suī yáng chéng qī shí lǐ dà zhì gōng shì wéi fù dào zì gōng lián shǔ yú píng tái sān shí yú lǐ
梁孝王传》称王以功亲为大国,筑东苑,方三百里,广睢阳城七十里,大治宫室,为复道,自宫连属于平台三十余里。
fù dào zì gōng dōng chū yáng zhī mén
复道自宫东出杨之门。
zuǒ yáng mén jí suī yáng dōng mén yě lián shǔ yú píng tái zé jìn yǐ shǔ zhī chéng yú zé bù néng shì zhī píng tái bù zài chéng zhōng yě
左阳门,即睢阳东门也,连属于平台则近矣,属之城隅则不能,是知平台不在城中也。
liáng wáng yǔ zōu méi sī mǎ xiàng rú zhī tú jí yóu yú qí shàng
梁王与邹枚、司马相如之徒,极游于其上。
gù qí suí jùn wáng shān jū xù suǒ wèi xī yuán duō shì píng tái shèng bīn zōu mǎ zhī kè xián zài fá mù zhī gē lǚ chén
故齐随郡王《山居序》所谓西园多士,平台盛宾,邹马之客咸在,《伐木》之歌屡陈;
shì yòng zhuī fāng xī yú shén yóu qiān gǔ gù yì yī shí zhī shèng shì
是用追芳昔娱,神游千古,故亦一时之盛事。
xiè shì fù xuě yì yuē liáng wáng bú yuè yóu yú tù yuán
谢氏赋雪,亦曰梁王不悦,游于兔园。
jīn yě xiē táng lún zì lǜ guǎn mái yīn gū jī kuài lì wú fù nǎng rì zhī wàng yǐ
今也歇堂沦字,律管埋音,孤基块立,无复曩日之望矣。
chéng běi wǔ liù lǐ biàn de hàn dà wèi qiáo xuán mù zhǒng dōng yǒu miào jí cáo shì yú dé qīn lèi chù
城北五六里,便得汉大尉桥玄墓,冢东有庙,即曹氏盂德亲酹处。
cāo běn wēi sù cháng hou yú xuán xuán yuē tiān xià jiāng luàn néng ān zhī zhě qí zài jūn hu
操本微素,尝候于玄,玄曰:天下将乱,能安之者,其在君乎?
cāo gǎn zhī jǐ hòu jīng xuán mù jì yún cāo yǐ wán zhì jiàn nà jūn zǐ shì sǐ zhī jǐ huái cǐ wú wàng
操感知己,后经玄墓,祭云:操以顽质,见纳君子,士死知己,怀此无忘。
yòu chéng yuē yán cú méi zhī hòu lù yǒu jīng yóu bù yǐ dǒu jiǔ zhī jī guò xiāng wò lèi chē guò sān bù fù tòng wù yuàn
又承约言,徂没之后,路有经由,不以斗酒只鸡,过相沃酹,车过三步,腹痛勿怨。
suī lín shí xì yán fēi zhì qīn dǔ hǎo hú kěn wèi cǐ cí zāi
虽临时戏言,非至亲笃好,胡肯为此辞哉!
qī chuàng zhì jì yǐ shēn sù huái
凄怆致祭,以申宿怀。
zhǒng liè shù bēi yī shì hàn cháo qún rú yīng cái zhé shì gǎn qiáo shì dé xíng zhī měi
冢列数碑,一是汉朝群儒,英才哲士,感桥氏德行之美。
nǎi gòng kān shí lì bēi yǐ shì hòu shì
乃共刊石立碑,以示后世。
yī bēi shì gù lì sī tú bó líng cuī liè tíng wèi hé nán wú zhěng děng yǐ wéi zhì dé zài jǐ yáng zhī yóu rén gǒu bù jiǎo shù fu hé kǎo yān
一碑是故吏司徒博陵崔列、廷尉河南吴整等,以为至德在己,扬之由人,苟不皦述,夫何考焉?
nǎi gòng lēi jiā shí zhāo míng fāng liè
乃共勒嘉石,昭明芳烈。
yī bēi shì lǒng xī fú hǎn běi cì mò dàng shǒu cháng zhì wèi zuǒ wèi hàn yáng huán dào zhào féng xiào gāo yǐ qiáo gōng cháng mù liáng zhōu gǎn sān gāng zhī yì mù jiāng shùn zhī jié yǐ wéi gōng zhī xūn měi yi xuān jiù bāng nǎi shù bēi sòng yǐ zhāo lìng dé
一碑是陇西枹罕北次陌砀守长骘,为左尉汉阳豲道赵冯孝高,以桥公尝牧凉州,感三纲之义,慕将顺之节,以为公之勋美,宜宣旧邦、乃树碑颂,以昭令德。
guāng hé qī nián zhǔ jì yuàn li you zì zhòng liáo zuò bēi wén
光和七年,主记掾李友字仲僚作碑文。
bēi yīn yǒu yòu dǐng wén jiàn níng sān nián bài sī kōng
碑阴有《右鼎文》,建宁三年拜司空。
yòu yǒu zhōng dǐng wén
又有《中鼎文》。
jiàn níng sì nián bài sī tú
建宁四年拜司徒。
yòu yǒu zuǒ dǐng wén guāng hé yuán nián bài dà wèi
又有《左鼎文》,光和元年拜大尉。
dǐng míng wén yuē gù chén mén rén xiāng yǔ shù gōng zhī xíng zī dù tǐ zé wén dé míng yú sān dǐng wǔ gōng lēi yú zhēng yuè shū yú bēi yīn yǐ zhāo guāng yì
《鼎铭》文曰:故臣门人,相与述公之行,咨度体则,文德铭于三鼎,武功勒于征钺,书于碑阴,以昭光懿。
yòu yǒu yuè wén chēng shì yòng lòu shí jiǎ xiàng zuò cí zhēng yuè jūn gǔ chén zhī yú dōng jiē yì yǐ zhāo gōng zhī wén wǔ zhī xūn yān
又有《钺文》称,是用镂石假象,作兹征钺军鼓,陈之于东阶,亦以昭公之文武之勋焉。
miào nán liè èr wǎng zhù dōng yǒu èr shí yáng yáng běi yǒu èr shí hǔ
庙南列二往,柱东有二石羊,羊北有二石虎。
miào qián dōng běi yǒu shí tuo tuo xī běi yǒu èr shí mǎ jiē gāo dà yì bù shèn diāo huǐ
庙前东北,有石驼,驼西北有二石马,皆高大,亦不甚雕毁。
wéi miào tuí gòu cū chuán yí yōng shí gǔ réng cún yuè jīn bù zhī suǒ zài
惟庙颓构,粗传遗墉,石鼓仍存,钺今不知所在。
huī shuǐ yú chéng zhī yáng jī ér wèi féng hóng bēi
睢水于城之阳,积而为逢洪陂。
bēi zhī xī nán yǒu bēi yòu dōng hé míng shuǐ
陂之西南有陂,又东合明水。
shuǐ shàng chéng chéng nán dà chí chí zhōu qiān bù nán liú huì huī wèi zhī míng shuǐ jué huī zhù huàn
水上承城南大池,池周千步,南流会睢,谓之明水,绝睢注涣。
huī shuǐ yòu dōng nán liú lì yú zhú pǔ
睢水又东南流,历于竹圃。
shuǐ cì lǜ zhú méng zhǔ jīng jīng shí wàng shì rén yán liáng wáng zhú yuán yě
水次绿竹萌渚,菁菁实望,世人言粱王竹园也。
huī shuǐ yòu dōng jìng gǔ shú xiàn gù chéng běi
睢水又东,径谷熟县故城北。
huī shuǐ yòu dōng qí shuǐ chū yān
睢水又东,蕲水出焉。
huī shuǐ yòu dōng jìng sù xiàn gù chéng běi
睢水又东,径粟县故城北。
dì lǐ zhì yuē hòu guó yě
《地理志》曰:侯国也。
wáng mǎng yuē chéng fù
王莽曰成富。
huī shuǐ yòu dōng jìng tài qiū xiàn gù chéng běi
睢水又东,径太丘县故城北。
dì lǐ zhì yuē gù jìng qiū yě
《地理志》曰:故敬丘也。
hàn wǔ dì yuán shuò sān nián fēng lǔ gōng wáng zǐ jié hóu liú zhèng wèi hòu guó
汉武帝元朔三年,封鲁恭王子节侯刘政为侯国。
hàn míng dì gèng cóng jīn míng
汉明帝更从今名。
liè xiān chuán yuē xiān rén wén bīn yì rén mài xuē lǚ wèi yè yǐ zhēng yuè shuò rì huì gù yù yú xiāng tíng xī shè jiào lìng fú shí bù lǎo
《列仙传》曰:仙人文宾,邑人,卖靴履为业,以正月朔日,会故妪于乡亭西社,教令服食不老。
jí cǐ chù yǐ
即此处矣。
huī shuǐ yòu dōng jìng máng xiàn gù chéng běi
睢水又东,径芒县故城北。
hàn gāo dì liù nián fēng nài zhí wèi hòu guó
汉高帝六年,封耏跖为侯国。
wáng mǎng zhī chuán zhì
王莽之传治。
shì zǔ gǎi yuē lín huī
世祖改曰临睢。
chéng xi èr lǐ shuǐ nán yǒu yù zhōu cóng shì huáng yù bēi yǔn shēn zhōu mù yīn jūn zhī zuì shí nián èr shí wǔ
城西二里,水南有《豫州从事皇毓碑》,殒身州牧,阴君之罪,时年二十五。
lín huī cháng píng yú li jūn èr qiān dàn chéng lún shì xià wén zé gāo qí xíng ér dào qí yǔn zhōu guó zī jiē jīng lǘ biǎo mù zhāo xù lìng dé shì shì hòu rén
临睢长平舆李君,二千石丞,纶氏夏文则,高其行而悼其殒,州国咨嗟,旌闾表墓,昭叙令德,式示后人。
chéng nèi yǒu lín huī zhǎng zuǒ féng yì wáng jūn bēi shàn yǒu zhì gōng lèi qiān guǎng hàn shǔ guó dū wèi lì mín ēn dé
城内有《临睢长左冯翊王君碑》,善有治功,累迁广汉属国都尉,吏民恩德。
xiàn rén gōng fǔ yuàn chén shèng sūn láng zhōng duì dìng xīng liú bó fū děng gòng lì shí biǎo zhèng yǐ kān yuǎn jì
县人公府掾陈盛孙,郎中兑定兴、刘伯鄜等,共立石表政,以刊远绩。
xiàn běi yǔ dàng xiàn fēn shuǐ
县北与砀县分水。
yǒu dàng shān
有砀山。
máng dàng èr xiàn zhī jiān shān zé shēn gù duō huái shén zhì
芒、砀二县之间,山泽深固,多怀神智。
yǒu xiān zhě juān zǐ zhǔ zhù bìng yǐn dàng shān dé dào hàn gāo zǔ yǐn zhī
有仙者涓子、主柱,并隐砀山得道,汉高祖隐之。
lǚ hòu wàng qì zhī zhī jí yú shì chù yě
吕后望气知之,即于是处也。
jīng fáng yì hou yuē hé yǐ zhī xián rén yǐn
京房《易候》曰:何以知贤人隐?
shī yuē shì qiú fāng cháng yǒu dà yún wǔ sè jù ér bù yǔ qí xià xián rén yǐn yǐ
师曰:视囚方常有大云,五色具而不雨,其下贤人隐矣。
yòu dōng guò xiāng xiàn nán qū cóng chéng běi dōng liú dāng xiāo xiàn nán rù yú bēi
又东过相县南,屈从城北,东流,当萧县南,入于陂。
xiāng xiàn gù sòng de yě
相县,故宋地也。
qín shǐ huáng èr shí sān nián yǐ wéi sì shuǐ jùn
秦始皇二十三年,以为泗水郡。
hàn gāo dì sì nián gǎi yuē pèi jùn zhì cǐ
汉高帝四年,改曰沛郡,治此。
shuāng wǔ dì yuán shòu liù nián fēng nán yuè guì lín jiān jū wēng wèi hòu guó yuē xiāng chéng yě
双武帝元狩六年,封南越桂林监居翁为侯国,曰湘成也。
gōng mǎng gēng míng jùn yuē wú fú xiàn yuē wú fú tíng
工莽更名,郡曰吾符,县曰吾符亭。
huī shuǐ dōng jìng shí mǎ tíng
睢水东径石马亭。
tíng xi yǒu hàn gù huǒ bō jiāng jūn mǎ yuán mù
亭西有汉故伙波将军马援墓。
huī shuǐ yòu dōng jìng xiāng xiàn gù chéng nán
睢水又东径相县故城南。
sòng gòng gōng zhī suǒ dōu yě
宋共公之所都也。
guó fǔ yuán zhōng yóu yǒu bó jī huáng táng jī
国府园中,犹有伯姬黄堂基。
táng yè bèi huǒ zuǒ yòu yuē fū rén shǎo bì
堂夜被火,左右曰:夫人少避。
bó jī yuē fù rén zhī yì bǎo fù bù jù yè bù xià táng
伯姬曰:妇人之义,保傅不具,夜不下堂。
suì yù huǒ ér sǐ sī táng jí bó jī fén sǐ chù yě
遂遇火而死,斯堂即伯姬焚死处也。
chéng xi yǒu bó jī zhǒng
城西有伯姬冢。
xī zhèng hún wèi pèi jùn tài shǒu yú xiāo xiāng èr xiàn xìng bēi yàn mín lài qí lì kè shí sòng zhī hào yuē zhèng bēi
昔郑浑为沛郡太守,于萧、相二县,兴陂堰,民赖其利,刻石颂之,号曰郑陂。
huī shuǐ yòu zuǒ hé bái gōu shuǐ shuǐ shàng chéng wú tóng bēi bēi cè yǒu wú tóng shān bēi shuǐ xī nán liú jìng xiāng chéng dōng ér nán liú zhù yú huī
睢水又左合白沟水,水上承梧桐陂,陂侧有梧桐山,陂水西南流,径相城东,而南流注于睢。
huī shèng zé běi liú rù yú bēi bēi yì zé xī běi zhù yú huī chū rù huí huán gēng xiāng tōng zhù gù jīng yǒu rù bēi zhī wén
睢盛则北流入于陂,陂溢则西北注于睢,出入回环,更相通注,故《经》有入陂之文。
huī shuǐ yòu dōng jìng péng chéng jùn zhī líng bì dōng dōng nán liú
睢水又东径彭城郡之灵壁东,东南流。
hàn shū xiàng yǔ bài hàn wáng yú líng bì dōng jí cǐ chù yě
《汉书》,项羽败汉王于灵壁东,即此处也。
yòu yún dōng tōng gǔ sì
又云东通谷泗。
fú qián yuē shuǐ míng yě zài pèi guó xiāng jiè wèi xiáng
服虔曰:水名也,在沛国相界,未详。
huī shuǐ jìng gǔ shú liǎng fēn huī shuǐ ér wèi qí shuǐ gù èr shuǐ suǒ zài zhī fēn tōng wèi jiān chēng
睢水径谷熟,两分睢水而为蕲水,故二水所在枝分,通谓兼称。
gǔ shuǐ zhī míng gài yīn dì biàn rán zé gǔ shuǐ jí huī shuǐ yě
谷水之名,盖因地变,然则谷水即睢水也。
yòu yún hàn jūn zhī bài yě huī shuǐ wèi zhī bù liú
又云汉军之败也,睢水为之不流。
huī shuǐ yòu dōng nán jìng zhú xiàn gù chéng nán
睢水又东南径竹县故城南。
dì lǐ zhì yuē wáng mǎng zhī dǔ tíng yě
《地理志》曰:王莽之笃亭也。
li qí yuē jīn zhú yì xiàn yě
李奇曰:今竹邑县也。
huī shuǐ yòu dōng yǔ hé hú shuǐ hé shuǐ shàng chéng zī qiū xiàn zhī pài bēi nán běi bǎi yú lǐ dōng xī sì shí lǐ dōng zhì cháo jiě tíng xi jiè péng chéng zī qiū xiàn zhī gù chéng dōng
睢水又东与澕湖水合,水上承甾丘县之渒陂,南北百余里,东西四十里,东至朝解亭,西届彭城甾丘县之故城东。
wáng mǎng gēng míng zhī yuē shàn qiū yǐ
王莽更名之曰善丘矣。
qí shuǐ zì bēi nán xì yú huī shuǐ yòu dōng huī shuǐ nán bā zhàng gù gōu shuǐ zhù zhī
其水自陂南系于睢水,又东睢水南,八丈故沟水注之。
shuǐ shàng chéng qí shuǐ ér běi huì huī shuǐ yòu dōng jìng fú lí xiàn gù chéng běi
水上承蕲水而北会睢水,又东径符离县故城北。
hàn wǔ dì yuán shòu sì nián fēng lù bó dé wèi hòu guó wáng mǎng zhī fú hé yě
汉武帝元狩四年,封路博德为侯国,王莽之符合也。
huī shuǐ yòu dōng jìng lín huái jùn zhī qǔ lǜ xiàn gù chéng běi
睢水又东径临淮郡之取虑县故城北。
xī rǔ nán bù yóu zhāng shǎo shī qí mǔ jí wèi xiàn lìng yù mǔ yú cǐ nǎi shǐ liáng mǎ chí chú qīng xuān wǎng jìn gù fǎng bìng jī nǎi qí mǔ yě
昔汝南步游张少失其母,及为县令,遇母于此,乃使良马踟蹰,轻轩罔进,顾访病姬,乃其母也。
chéng yuàn sù píng ér míng gǎn zhāo zhēng yǐ
诚愿宿凭,而冥感昭征矣。
huī shuǐ yòu dōng hé wū cí shuǐ shuǐ chū xiàn xī nán wū cí zhǔ tán zhǎng dōng běi liú yǔ cháng zhí gù dú hé
睢水又东合乌慈水,水出县西南乌慈渚,潭涨东北流,与长直故渎合。
dú jiù shàng chéng qí shuǐ běi liú bā shí wǔ lǐ zhù wū cí shuǐ
读旧上承蕲水,北流八十五里,注乌慈水。
wū cí shuǐ yòu dōng jìng qǔ lǜ xiàn nán yòu dōng qū jìng qí chéng dōng ér běi liú zhù yú huī
乌慈水又东径取虑县南,又东屈径其城东,而北流注于睢。
huī shuǐ yòu dōng jìng huī líng xiàn gù chéng běi
睢水又东径睢陵县故城北。
hàn wǔ dì yuán shuò yuán nián fēng jiāng dū yì wáng zǐ liú chu wèi hòu guó wáng mǎng zhī huī lù yě
汉武帝元朔元年,封江都易王子刘楚为侯国,王莽之睢陆也。
huī shuǐ yòu dōng yǔ tóng shuǐ gù dú huì
睢水又东,与潼水故渎会。
jiù shàng chéng tóng xiàn xī nán tóng bēi dōng běi liú jìng tóng xiàn gù chéng běi yòu dōng běi jìng huī líng xiàn xià huì huī shuǐ
旧上承潼县西南潼陂,东北流,径潼县故城北,又东北径睢陵县下会睢水。
huī shuǐ yòu dōng nán liú jìng xià xiāng xiàn gù chéng nán
睢水又东南流,径下相县故城南。
gāo zǔ shí èr nián fēng zhuāng hóu líng ěr wèi hòu guó
高祖十二年,封庄侯泠耳为侯国。
yīng shào yuē xiāng shuǐ chū pèi guó xiāng xiàn gù cǐ jiā xià yě
应劭曰:相水出沛国相县,故此加下也。
rán zé xiāng yòu shì huī shuǐ zhī bié míng yě dōng nán liú rù yú sì wèi zhī huī kǒu jīng zhǐ xiāo xiàn fēi yě
然则相又是睢水之别名也,东南流入于泗,谓之睢口,《经》止萧县,非也。
suǒ wèi de qí yī ér wáng qí èr yǐ
所谓得其一而亡其二矣。
hù zǐ hé chū dōng jùn pú yáng xiàn běi hé
瓠子河出东郡濮阳县北河。
xiàn běi shí lǐ jí hù hé kǒu yě
县北十里,即瓠河口也。
shàng shū
《尚书。
yǔ gòng léi xià jì zé yōng jū huì tóng
禹贡》:雷夏既泽,雍沮会同。
ěr yǎ yuē shuǐ zì hé chū wèi yōng
《尔雅》曰:水自河出为雍。
xǔ shèn yuē yōng zhě hé yōng shuǐ yě
许慎曰:雍者,河雍水也。
jì hàn wǔ dì yuán guāng sān nián hé shuǐ nán yì piào hài mín jū
暨汉武帝元光三年,河水南泆,漂害民居。
yuán fēng èr nián shàng shǐ jí rén guō chāng fā zú shù wàn rén sāi hù zǐ jué hé yú shì shàng zì wàn lǐ shā hái lín jué hé chén bái mǎ yù bì lìng qún chén jiāng jūn yǐ xià jiē fù xīn tián jué hé
元封二年,上使汲仁、郭昌发卒数万人,塞瓠子决河,于是上自万里沙还,临决河,沉白马、玉壁,令群臣将军以下,皆负薪填决河。
shàng dào gōng zhī bù chéng nǎi zuò gē yuē hù zǐ jué xī jiāng nài hé
上悼功之不成,乃作歌曰:瓠子决兮将奈何?
hào hào yáng yáng lǜ dān wèi hé
浩浩洋洋,虑殚为河。
dàn wèi hé xī de bù níng gōng wú yǐ shí xī wú shān píng
弹为河兮地不宁,功无已时兮吾山平。
wú shān píng xī jù yě yì yú fèi yù xī bǎi dōng rì
吾山平兮巨野溢,鱼沸郁兮柏冬日。
zhèng dào chí xī lí cháng liú wén lóng chěng xī fàng yuǎn yóu
正道弛兮离常流,蚊龙骋兮放远游。
guī jiù chuān xī shén zāi pèi bù fēng chán xī ān zhī wài
归旧川兮神哉沛,不封禅兮安知外。
huáng wèi hé gōng xī hé bù rén fàn làn bù zhǐ xī chóu wú rén
皇谓河公兮何不仁,泛滥不止兮愁吾人。
niè sāng fú xī huái sì mǎn jiǔ bù fǎn xī shuǐ wéi huǎn
啮桑浮兮淮泗满,久不返兮水维缓。
yī yuē hé shāng shāng xī jī chán chán jìn běi dù huí hào xùn liú nán
一曰河汤汤兮激潺潺浸,北渡回号汛流难。
qiān zhǎng jiāo xī chén měi yù hé gōng xǔ xī xīn bù shǔ
搴长茭兮湛美玉,河公许兮薪不属。
xīn bù shǔ xī wèi rén zuì
薪不属兮卫人罪。
shāo xiāo tiáo xī ǎi hu hé yǐ yù shuǐ
烧萧条兮噫乎何以御水!
tuí zhú lín xī jiàn shí zī xuān fáng sāi xī wàn fú lái
𬯎竹林兮楗石菑,宣防塞兮万福来。
yú shì zú sāi hù zǐ kǒu zhù gōng yú qí shàng míng yuē xuān fáng gōng
于是卒塞瓠子口,筑宫于其上,名曰宣房宫。
gù yì wèi hù zǐ yàn wèi xuān fáng yàn ér shuǐ yì yǐ hù zǐ shòu míng yān
故亦谓瓠子堰为宣房堰,而水亦以瓠子受名焉。
píng dì yǐ hòu wèi jí xiū lǐ hé shuǐ dōng jìn rì yuè mí guǎng
平帝已后,未及修理,河水东浸,日月弥广。
yǒng píng shí èr nián xiǎn zōng zhào lè làng rén wáng jǐng zhì qú zhù dī qǐ zì xíng yáng dōng zhì qiān shèng yī qiān yú lǐ
永平十二年,显宗诏乐浪人王景治渠筑堤,起自荥阳,东至千乘,一千余里。
jǐng nǎi fáng è chōng yào shū jué yōng jī hù zǐ zhī shuǐ jué ér bù tōng wéi gōu dú cún yān
景乃防遏冲要,疏决壅积,瓠子之水,绝而不通,惟沟渎存焉。
hé shuǐ jiù dōng jué jìng pú yáng chéng dōng běi
河水旧东决,径濮阳城东北。
gù wèi yě dì zhuān xū zhī xū
故卫也,帝颛顼之墟。
xī zhuān xū zì qióng sāng xǐ cǐ hào yuē shāng qiū huò wèi zhī dì qiū běn táo táng shì huǒ zhèng è bó zhī suǒ jū yì xià bó kūn wú zhī dōu yīn xiāng tǔ yòu dōu zhī
昔颛顼自穷桑徙此,号曰商丘,或谓之帝丘,本陶唐氏火正阏伯之所居,亦夏伯昆吾之都,殷相土又都之。
gù chūn qiū chuán yuē è bó jū shāng qiū xiāng tǔ yīn zhī shì yě
故《春秋传》曰:阏伯居商丘,相土因之,是也。
wèi chéng gōng zì chu qiū qiān cǐ
卫成公自楚丘迁此。
qín shǐ huáng xǐ wèi jūn jiǎo yú yě wáng zhì dōng jùn zhì pú yáng xiàn pú shuǐ jìng qí nán gù yuē pú yáng yě
秦始皇徙卫君角于野王,置东郡,治濮阳县,濮水径其南,故曰濮阳也。
zhāng hán shǒu pú yáng huán zhī yǐ shuǐ
章邯守濮阳,环之以水。
zhāng yàn yuē yī hé shuǐ zì gù
张晏曰:依河水自固。
yòu dōng jìng xián chéng nán
又东径咸城南。
chūn qiū xī gōng shí sān nián xià huì yú xián
《春秋》僖公十三年,夏,会于咸。
dù yù yuē dōng jùn pú yáng xiàn dōng nán yǒu xián chéng zhě shì yě
杜预曰:东郡濮阳县东南,有咸城者是也。
hù zǐ gù dú yòu dōng jìng táo chéng nán
瓠子故渎,又东径桃城南。
chūn qiū chuán yuē fēn cáo de zì táo yǐ nán dōng fu yú jì jǐn cáo de yě
《春秋传》曰:分曹地,自洮以南,东傅于济,尽曹地也。
jīn juàn chéng xī nán wǔ shí lǐ yǒu yáo chéng huò wèi zhī táo yě
今鄄城西南五十里有姚城,或谓之洮也。
hù dú yòu dōng nán jìng qīng qiū běi
瓠渎又东南径清丘北。
chūn qiū xuān gōng shí èr nián jīng shū chu miè xiāo jìn rén sòng wèi cáo tóng méng yú qīng qiū
《春秋》宣公十二年,《经》书楚灭萧,晋人、宋、卫、曹同盟于清丘。
jīng xiāng fán yuē zài jīn dōng jùn pú yáng xiàn dōng nán sān shí lǐ wèi dōng dōu wèi zhì
京相璠曰:在今东郡濮阳县东南三十里,魏东都尉治。
dōng zhì jì yīn jù yáng xiàn wèi xīn gōu
东至济阴句阳县,为新沟。
hù hé gù dú yòu dōng jìng jù yáng xiàn zhī xiǎo chéng yáng chéng běi cè dú
瓠河故渎,又东径句阳县之小成阳,城北侧渎。
dì wáng shì jì yuē yáo zàng jì yīn chéng yáng xī běi sì shí lǐ shì wèi gǔ lín mò zǐ yǐ wéi yáo táng gāo sān chǐ tǔ jiē sān děng běi jiào bā dí dào sǐ zàng qióng shān zhī yīn
《帝王世纪》曰:尧葬济阴成阳西北四十里,是为谷林,墨子以为尧堂高三尺,土阶三等,北教八狄,道死,葬蛩山之阴。
shān hǎi jīng yuē yáo zàng dí shān zhī yáng yī míng chóng shān
《山海经》曰:尧葬狄山之阳,一名崇山。
èr shuō gè shū yǐ wéi chéng yáng jìn shì yáo zhǒng yě
二说各殊,以为成阳,近是尧冢也。
yú àn xiǎo chéng yáng zài chéng yáng xī běi bàn lǐ xǔ shí zhōng sú yàn yǐ wéi qiú yáo chéng shì ān gài yǐ shì wèi yáo zhǒng yě
余按小成阳在成阳西北半里许实中,俗喭以为囚尧城,士安盖以是为尧冢也。
hù zǐ běi yǒu bù guān xiàn gù chéng xiàn yǒu yáng lǐ tíng hù hé jìng qí nán wèi yáng lǐ shuǐ gài zī chéng de ér biàn míng yóu jīng yǒu xīn gōu zhī yì chēng yǐ
瓠子北有部关县故城:县有羊里亭,瓠河径其南,为羊里水,盖资城地而变名,犹《经》有新沟之异称矣。
huáng chū zhōng gǔ kuǐ wèi yù zhōu cì shǐ yǔ zhū jiāng zhēng wú yú dòng pǔ yǒu gōng wèi fēng kuǐ wèi yáng lǐ tíng hòu yì sì bǎi hù jí sī tíng yě
黄初中,贾逵为豫州刺史,与诸将征吴于洞浦,有功,魏封逵为羊里亭侯,邑四百户,即斯亭也。
sú míng zhī yáng zǐ chéng fēi yě gài yùn jìn zì zhuǎn ěr
俗名之羊子城,非也,盖韵近字转耳。
yòu dōng yòu huì pú shuǐ zhī jīn shuǐ shàng chéng pú qú dōng jìng jū qiū chéng nán
又东,右会濮水枝津,水上承濮渠,东径沮丘城南。
jīng xiāng fán yuē jīn pú yáng chéng xī nán shí wǔ lǐ yǒu jū qiū chéng liù guó shí jū chu tóng yīn yǐ wéi chu qiū fēi yě
京相璠曰:今濮阳城西南十五里,有沮丘城,六国时沮楚同音,以为楚丘,非也。
yòu dōng jìng jùn chéng nán xī běi qù pú yáng sān shí wǔ lǐ
又东径浚城南,西北去濮阳三十五里。
chéng cè yǒu hán quán gāng jí shī suǒ wèi ài yǒu hán quán zài jùn zhī xià
城侧有寒泉冈,即《诗》所谓爱有寒泉,在浚之下。
shì wèi zhī gāo píng qú fēi yě
世谓之高平渠,非也。
jīng xiāng fán yuē pú shuǐ gù dào zài pú yáng nán zhě yě
京相璠曰:濮水故道,在濮阳南者也。
yòu dōng jìng jù yáng xiàn xi jù dú chū yān
又东径句阳县西,句渎出焉。
pú shuǐ zhī qú yòu dōng běi jìng jù yáng xiàn zhī xiǎo chéng yáng dōng chuí tíng xi ér běi rù hù hé
濮水枝渠又东北径句阳县之小成阳东垂亭西,而北入瓠河。
dì lǐ zhì yuē pú shuǐ shǒu shòu jǐ pèi yú fēng qiū xiàn dōng běi zhì dōu guān rù yáng lǐ shuǐ zhě yě
《地理志》曰:濮水首受泲沛于封丘县东北,至都关,入羊里水者也。
yòu àn dì lǐ zhì shān yáng jùn yǒu dōu guān xiàn jīn qí chéng zài lǐn qiū chéng xi
又按《地理志》:山阳郡有都关县,今其城在廪丘城西。
kǎo dì zhì jù yáng lǐn qiū jù shǔ jì yīn zé dōu guān wú lì shān yáng lǐ
考地志,句阳、廪丘,俱属济阴,则都关无隶山阳理。
yòu àn dì lǐ zhì chéng dū yì shì shān yáng zhī shǔ xiàn yǐ
又按《地理志》,成都亦是山阳之属县矣。
ér jīng dù kǎo de yàn chéng yòu bìng yán zài lǐn qiū chéng nán tuī cǐ ér lùn shì dì lǐ zhì zhī wù yǐ huò yì jiāng lǐ cēn cī suǒ wèi xiáng
而京、杜考地验城,又并言在廪丘城南,推此而论,似《地理志》之误矣,或亦疆理参差所未详。
hù dú yòu dōng jìng chuí tíng běi
瓠渎又东径垂亭北。
chūn qiū yǐn gōng bā nián sòng gōng wèi hóu yù yú quǎn qiū jīng shū chuí yě
《春秋》隐公八年,宋公、卫侯遇于犬丘,《经》书垂也。
jīng xiāng fán yuē jīn jì yīn jù yáng xiàn xiǎo chéng yáng dōng wǔ lǐ yǒu gù chuí tíng zhě yě
京相璠曰:今济阴句阳县小成阳东五里,有故垂亭者也。
yòu dōng běi guò lǐn qiū xiàn wèi pú shuǐ
又东北过廪丘县,为濮水。
hù hé yòu zuǒ jìng léi zé běi qí zé sǒu zài dà chéng yáng xiàn gù chéng xī běi shí yú lǐ
瓠河又左径雷泽北,其泽薮在大成阳县故城西北十余里。
xī huá xū lǚ dà jī chù yě
昔华胥履大迹处也。
qí bēi dōng xī èr shí yú lǐ nán běi shí wǔ lǐ jí shùn suǒ yú yě
其陂东西二十余里,南北十五里,即舜所渔也。
zé zhī dōng nán jí chéng yáng xiàn gù shǐ jì yuē wǔ wáng fēng dì shū wǔ yú chéng
泽之东南即成阳县,故《史记》曰:武王封弟叔武于成。
yīng shào yuē qí hòu nǎi qiān yú chéng zhī yáng gù yuē chéng yáng yě
应劭曰:其后乃迁于成之阳,故曰成阳也。
dì lǐ zhì yuē
《地理志》曰;
chéng yáng yǒu yáo zhǒng líng tái jīn chéng yáng chéng xi èr lǐ yǒu yáo líng líng nán yī lǐ yǒu yáo mǔ qìng dōu líng
成阳有尧冢灵台,今成阳城西二里,有尧陵,陵南一里,有尧母庆都陵。
yú chéng wèi xī nán chēng yuē líng tái xiāng yuē chóng rén yì hào xiū yì jiē lì miào
于城为西南,称曰灵台,乡曰崇仁,邑号修义,皆立庙。
sì zhōu liè shuǐ tán ér bù liú shuǐ zé tōng quán quán bù hào jié zhì fēng yú sǔn bù gǎn cǎi bǔ
四周列水,潭而不流,水泽通泉,泉不耗竭,至丰鱼笋,不敢采捕。
qián bìng liè shù bēi tiǎn bǎi shù zhū tán mǎ chéng lín èr líng nán běi liè chí dào jìng tōng jiē yǐ zhuān qì zhī shàng xiū zhěng
前并列数碑,栝柏数株,檀马成林,二陵南北,列驰道径通,皆以砖砌之,尚修整。
yáo líng dōng chéng xi wǔ shí yú bù zhōng shān fū rén cí yáo fēi yě
尧陵东城西五十余步,中山夫人祠,尧妃也。
shí bì jiē chí réng jiù nán xi běi sān miàn zhǎng lì lián yīn fú shū lǐ yú
石壁阶墀仍旧,南、西、北三面,长栎联荫,扶疏里余。
zhōng shān fū rén cí nán yǒu zhòng shān fu zhǒng zhǒng xi yǒu shí miào yáng hǔ qīng dī pò suì lüè jìn yú chéng wèi xī nán zài líng tái zhī dōng běi
中山夫人祠南,有仲山甫冢,冢西有石庙,羊虎倾低,破碎略尽,于城为西南,在灵台之东北。
àn guō yuán shēng shù zhēng jì zì hàn qì jìn èr qiān dàn jí chéng wèi duō kān shí shù xù yáo jí wèi zhì yǒng jiā sān nián èr qiān qī bǎi èr shí yǒu yī zài jì yú yáo fēi cí
按郭缘生《述征记》,自汉迄晋二千石及丞尉,多刊石,述叙尧即位至永嘉三年二千七百二十有一载,记于尧妃祠。
jiàn hàn jiàn níng wǔ nián wǔ yuè chéng yáng lìng guǎn zūn suǒ lì bēi wén yún yáo líng běi zhòng shān fu mù nán èr zhǒng jiān yǒu wu yuán cí
见汉建宁五年五月,成阳令管遵所立碑,文云:尧陵北,仲山甫墓南,二冢间有伍员祠。
jìn dà ān zhōng lì yī bēi shì yǒng xīng zhōng jiàn jīn bēi cí bìng wú chǔ suǒ
晋大安中立一碑,是永兴中建,今碑祠并无处所。
yòu yán yáo líng zài chéng nán jiǔ lǐ zhōng shān fū rén cí zài chéng nán èr lǐ dōng nán liù lǐ yáo mǔ qìng dōu zhǒng yáo líng běi èr lǐ yǒu zhòng shān fu mù
又言尧陵在城南九里,中山夫人祠在城南二里,东南六里尧母庆都冢,尧陵北二里,有仲山甫墓。
kǎo de yàn zhuàng xián wèi shū pì gài wén yí shū yí ěr
考地验状,咸为疏僻,盖闻疑书疑耳。
léi zé xī nán shí xǔ lǐ yǒu xiǎo shān gū lì jùn shàng tíng tíng jié zhì wèi zhī lì shān
雷泽西南十许里有小山,孤立峻上,亭亭杰峙,谓之历山。
shān běi yǒu xiǎo fù nán shǔ yǐ zé zhī dōng běi yǒu táo xū yuán shēng yán shùn gēng táo suǒ zài xū fù lián shǔ bīn dài hù hé yě
山北有小阜,南属迤泽之东北,有陶墟,缘生言舜耕陶所在,墟阜联属,滨带瓠河也。
zhèng xuán yuē lì shān zài hé dōng jīn yǒu shùn jǐng
郑玄曰:历山在河东,今有舜井。
huáng fǔ mì huò yán jīn jì yīn lì shān shì yě
皇甫谧或言,今济阴历山是也。
yǔ léi zé xiāng bǐ yú wèi zhèng xuán zhī yán wéi rán
与雷泽相比,余谓郑玄之言为然。
gù yáng xióng hé shuǐ fù yuē dēng lì guān ér yáo wàng xī liáo fú yóu yú hé zhī yán
故扬雄《河水赋》曰:登历观而遥望兮,聊浮游于河之岩。
jīn léi shǒu shān xī zhěn dà hé xiào zhī tú wěi yú shì wéi yǔn
今雷首山西枕大河,校之图纬,于事为允。
shì ān yòu yún dìng táo xī nán táo qiū shùn suǒ táo chù yě
士安又云:定陶西南陶丘,舜所陶处也。
bù yán zài cǐ yuán shēng wèi shī
不言在此,缘生为失。
hù hé zhī běi jí lǐn qiū xiàn yě
瓠河之北,即廪丘县也。
wáng yǐn jìn shū dì dào jì yuē lǐn qiū zhě chūn qiū zhī suǒ wèi qí yì yǐ shí biǎo dōng hǎi zhě yě
王隐《晋书地道记》曰,廪丘者,春秋之所谓齐邑矣,实表东海者也。
zhú shū jì nián jìn liè gōng shí yī nián tián dào zi zú tián bù shā qí dài fū gōng sūn sūn gōng sūn huì yǐ lǐn qiū pàn yú zhào
《竹书纪年》,晋烈公十一年,田悼子卒,田布杀其大夫公孙孙,公孙会以廪丘叛于赵。
tián bù wéi lǐn qiū dí jiǎo zhào kǒng xiè hán shī jiù lǐn qiū jí tián bù zhàn gàn lóng zé tián shī bài tōng shì yě
田布围廪丘,翟角、赵孔屑韩师救廪丘,及田布战干龙泽,田师败通是也。
hù hé yǔ pú shuǐ jù dōng liú jīng suǒ wèi guò lǐn qiū wèi pú shuǐ zhě yě
瓠河与濮水俱东流,《经》所谓过廪丘,为濮水者也。
xiàn nán hù běi yǒu yáng jiǎo chéng chūn qiū chuán yuē wū yú qǔ wèi yáng jiǎo suì xí wǒ gāo yú yǒu dà yǔ zì dòu rù jiè yú qí kù
县南瓠北,有羊角城,《春秋传》曰:乌余取卫羊角,遂袭我高鱼,有大雨,自窦入,介于其库。
dēng qí chéng kè ér qǔ zhī zhě yě
登其城,克而取之者也。
jīng xiāng fán yuē wèi yì yě
京相璠曰:卫邑也。
jīn dōng jùn lǐn qiū xiàn nán yǒu yáng jiǎo chéng
今东郡廪丘县南,有羊角城。
gāo yú lǔ yì yě jīn lǐn qiū dōng běi yǒu gù gāo yú chéng
高鱼鲁邑也,今廪丘东北,有故高鱼城。
sú wèi zhī jiāo yú chéng wèi yáng jiǎo wèi jué zhú chéng jiē fēi yě
俗谓之交鱼城,谓羊角为角逐城,皆非也。
hù hé yòu jìng yáng jìn chéng nán
瓠河又径阳晋城南。
shǐ jì sū qín shuō qí yuē guò wèi yáng jìn zhī dào jìng yú gāng fù zhī xiǎn zhě yě
《史记》,苏秦说齐曰:过卫阳晋之道,径于亢父之险者也。
jīn yáng jìn chéng zài lǐn qiū chéng dōng nán shí yú lǐ yǔ dōu guān wèi zuǒ yòu yě
今阳晋城在廪丘城东南十余里,与都关为左右也。
zhāng yí yuē qín xià jiǎ gōng wèi yáng jìn dà guān tiān xià zhī xiōng
张仪曰:秦下甲攻卫阳晋,大关天下之匈。
xú guǎng shǐ jì yīn yì yún guān yī zuò kāi dōng zhī gāng fù zé qí dào yǐ
徐广《史记音义》云:关一作开,东之亢父,则其道矣。
hù hé zhī běi yòu yǒu chéng dū chéng
瓠河之北,又有郕都城。
chūn qiū yǐn gōng wǔ nián chéng qīn wèi
《春秋》隐公五年,郕侵卫。
jīng xiāng fán yuē dōng jùn lǐn qiū xiàn nán sān shí lǐ gù chéng dōu gù chéng
京相璠曰:东郡廪丘县南三十里,故郕都故城。
zhě xiān shēng yuē hàn fēng jīn ān shàng wèi hòu guó wáng mǎng gēng míng zhī yuē chéng gǔ zhě yě
褚先生曰:汉封金安上为侯国,王莽更名之曰城谷者也。
hù hé yòu dōng jìng lí xiàn gù chéng nán wáng mǎng gǎi yuē lí zhì yǐ
瓠河又东,径黎县故城南,王莽改曰黎治矣。
yú kāng yuē jīn lí yáng yě
盂康曰:今黎阳也。
xuē zàn yán àn lí yáng zài wèi jùn fēi lí xiàn yě
薛瓒言:按黎阳在魏郡,非黎县也。
shì wèi lí hóu chéng xī lí hóu yù yú wèi shī suǒ wèi hú wéi hu ní zhōng
世谓黎侯城,昔黎侯寓于卫,《诗》所谓胡为乎泥中。
máo yún ní zhōng yì míng yí cǐ chéng yě
毛云:泥中,邑名,疑此城也。
tǔ dì wū xià chéng jū xiǎo fù wèi pú yáng jùn zhì yě
土地污下,城居小阜,魏濮阳郡治也。
hù hé yòu dōng jìng dǐ xiàn gù chéng nán
瓠河又东,径底县故城南。
dì lǐ zhì jì yīn zhī shǔ xiàn yě
《地理志》:济阴之属县也。
zhě xiān shēng yuē hàn wǔ dì fēng jīn rì dài wèi hòu guó wáng mǎng zhī wàn suì yǐ shì yóu wèi zhī wèi wàn suì tíng yě
褚先生曰:汉武帝封金日待为侯国,王莽之万岁矣,世犹谓之为万岁亭也。
hù hé yòu dōng jìng yùn chéng nán
瓠河又东径郓城南。
chūn qiū zuǒ zhuàn chéng gōng shí liù nián gōng zì shā suí hái dài yú yùn
《春秋左传》成公十六年,公自沙随还,待于郓。
jīng xiāng fán yuē gōng yáng zuò yùn zì jīn dōng jùn lǐn qiū xiàn dōng bā shí lǐ yǒu gù yùn chéng jí cǐ chéng yě
京相璠曰:《公羊》作运字,今东郡廪丘县东八十里,有故运城,即此城也。
yòu běi guò dōng jùn fàn xiàn dōng běi wèi jì qú yǔ jiāng qú hé
又北过东郡范县东北,为济渠,与将渠合。
hù hé zì yùn chéng dōng běi jìng fàn xiàn yǔ jì pú zhī qú hé gù qú shàng chéng jì dú yú chéng shì xiàn běi jìng fàn xiàn zuǒ nà hù dú gù jīng yǒu jì qú zhī chēng
瓠河自运城东北径范县,与济濮枝渠合,故渠上承济渎于乘氏县,北径范县,左纳瓠渎,故《经》有济渠之称。
yòu běi yǔ jiāng qú hé qú shòu hé yú fàn xiàn xī běi dōng nán jìng qín tíng nán
又北,与将渠合,渠受河于范县西北,东南径秦亭南。
dù yù shì de yuē dōng píng fàn xiàn xī běi yǒu qín tíng zhě yě
杜预《释地》曰:东平范县西北,有秦亭者也。
yòu dōng nán jìng fàn xiàn gù chéng nán wáng mǎng gēng míng jiàn mù yě
又东南径范县故城南,王莽更名建睦也。
hàn xīng píng zhōng jìn yǔn wèi fàn lìng cáo tài zǔ dōng zhēng táo qiān yú xú zhōu zhāng miǎo yíng lǚ bù jùn xiàn xiǎng yìng
汉兴平中,靳允为范令,曹太祖东征陶谦于徐州,张邈迎吕布,郡县响应。
chéng yù shuō yǔn yuē jūn bì gù fàn wǒ shǒu dōng ē tián dān zhī gōng kě lì
程昱说允曰:君必固范,我守东阿,田单之功可立。
jí sī yì yě
即斯邑也。
jiāng qú yòu dōng huì jì qú zì xià yāo wèi zhī jiāng qú běi jìng fàn chéng dōng sú yòu wèi zhī zhào gōu fēi yě
将渠又东会济渠,自下邀谓之将渠,北径范城东,俗又谓之赵沟,非也。
yòu dōng běi guò dōng ē xiàn dōng hù hé gù dú yòu dōng běi zuǒ hé jiāng qú zhī dú
又东北过东阿县东,瓠河故渎,又东北,左合将渠枝渎。
zhī dú shàng chéng jiāng qú yú fàn xiàn dōng běi jìng fàn xiàn běi yòu dōng běi jìng dōng ē chéng nán ér dōng rù hù hé gù dú yòu běi jìng dōng ē xiàn gù chéng dōng
枝渎上承将渠于范县,东北径范县北,又东北径东阿城南,而东入瓠河故渎,又北径东阿县故城东。
chūn qiū jīng shū dōng jí qí hóu méng yú kē
《春秋经》书:冬,及齐侯盟于柯。
zuǒ zhuàn yuē dōng méng yú kē shǐ jí qí píng
《左传》曰:冬盟于柯,始及齐平。
dù yù yuē dōng ē jí kē yì yě
杜预曰:东阿即柯邑也。
àn guó yǔ cáo mò xié bǐ shǒu jié qí huán gōng fǎn suì yì yú cǐ yǐ
按《国语》,曹沫挟匕首劫齐桓公返,遂邑于此矣。
yòu dōng běi guò lín yì xiàn xi yòu dōng běi guò zài píng xiàn dōng wèi shān lǐ qú
又东北过临邑县西,又东北过在平县东,为邓里渠。
zì xuān fáng yǐ xià jiāng qú yǐ shàng wú fù yǒu shuǐ jiāng qú xià shuǐ shǒu shòu hé zì běi wèi shān lǐ qú
自宣防已下,将渠已上,无复有水,将渠下水首受河,自北为邓里渠。
yòu dōng běi guò zhù ā xiàn wèi jì qú
又东北过祝阿县,为济渠。
hé shuǐ zì sì dú kǒu chū wèi jǐ shuǐ jǐ shuǐ èr dú hé ér dōng zhù yú zhù ā yě
河水自四渎口出为济水,济水二渎合而东注于祝阿也。
yòu dōng běi zhì liáng zōu xiàn xi fēn wéi èr
又东北至梁邹县西,分为二。
mài shuǐ xún liáng zōu jì wú èr liú gài jīng zhī wù
脉水寻梁邹,济无二流,盖《经》之误。
qí dōng běi zhě wèi jì hé qí dōng zhě wéi shí shuǐ yòu dōng běi zhì jì xi jì hé dōng běi rù yú hǎi shí shuǐ dōng zhì lín zī xiàn xi qū nán guò tài shān huá xiàn dōng yòu nán zhì fèi xiàn dōng rén yú yí
其东北者为济河,其东者为时水,又东北至济西,济河东北入于海,时水东至临淄县西,屈南过太山华县东,又南至费县,东人于沂。
shí jí nài shuǐ yě yīn ér
时,即耏水也,音而。
chūn qiū xiāng gōng sān nián qí jìn méng yú nài zhě yě
《春秋》襄公三年,齐晋盟于耏者也。
jīng xiāng fán yuē jīn lín zī wéi yǒu shuǐ xī běi rù jì jí dì lǐ zhì zhī rú shuǐ yǐ
京相璠曰:今临淄,惟有水西北入济,即《地理志》之如水矣。
nài rú shēng xiāng sì rán zé shuǐ jí nài shuǐ yě
耏、如声相似,然则水即耏水也。
gài yǐ yǔ shí hé de tōng chēng yǐ
盖以与时合,得通称矣。
shí shuǐ zì xī ān chéng xī nán fēn wéi èr shuǐ zhī jīn bié chū xi liú dé huì shuǐ zhù zhī
时水自西安城西南,分为二水,枝津别出,西流,德会水注之。
shuǐ chū chāng guó xiàn huáng shān xi běi liú jìng chāng guó xiàn gù chéng nán
水出昌国县黄山西,北流径昌国县故城南。
xī yuè yì gōng qí yǒu gōng yān zhāo wáng yǐ shì xiàn fēng zhī wèi chāng guó jūn
昔乐毅攻齐有功,燕昭王以是县封之,为昌国君。
dé huì shuǐ yòu xī běi wǔ lǐ quán shuǐ zhù zhī
德会水又西北五里,泉水注之。
shuǐ chū xiàn nán huáng fù běi liú jìng chéng xī běi rù dé huì yòu xī běi shì wèi zhī cāng láng gōu yòu běi liú zhù shí shuǐ
水出县南黄阜,北流径城西北入德会,又西北,世谓之沧浪沟,又北流注时水。
dì lǐ zhì yuē dé huì shuǐ chū chāng guó xī běi zhì xī ān rén rú shì yě
《地理志》曰:德会水出昌国西北,至西安人如是也。
shí shuǐ yòu xi jìng dōng gāo yuàn chéng zhōng ér xi zhù yě
时水又西,径东高苑城中而西注也。
sú rén è lìng cè chéng nán zhù yòu qū jìng qí chéng nán
俗人遏令侧城南注,又屈径其城南。
shǐ jì hàn wén dì shí wǔ nián fēn qí wèi jiāo xī wáng guó dōu gāo yuàn
《史记》,汉文帝十五年,分齐为胶西王国,都高苑。
xú guǎng yīn yì yuē lè ān yǒu gāo yuàn chéng gù sú wèi zhī dōng gāo yuàn yě
徐广《音义》曰:乐安有高苑城,故俗谓之东高苑也。
qí shuǐ yòu běi zhù gù dú yòu xi gài yě gōu shuǐ zhù zhī yuán dǎo yán xiāng chéng dōng běi píng dì chū quán
其水又北注故渎,又西,盖野沟水注之,源导延乡城东北,平地出泉。
xī běi jìng yán xiāng chéng běi
西北径延乡城北。
dì lǐ zhì qiān shèng yǒu yán xiāng xiàn shì rén wèi gù chéng wéi cóng chéng yán cóng zì xiāng sì dú suí zì gǎi suǒ wèi xiáng yě
《地理志》:千乘有延乡县,世人谓故城为从城,延、从字相似,读随字改,所未详也。
xī běi liú shì wèi zhī gài yě gōu yòu xī běi liú jìng gāo yuàn xiàn běi zhù shí shuǐ
西北流,世谓之盖野沟,又西北流,径高苑县北,注时水。
shí shuǐ yòu xi jìng xi gāo yuàn xiàn gù chéng nán
时水又西径西高苑县故城南。
hàn gāo dì liù nián fēng bǐng qiàn wèi hòu guó wáng mǎng zhī cháng xiāng yě
汉高帝六年,封丙倩为侯国,王莽之常乡也。
qí shuǐ cè chéng xi zhù
其水侧城西注。
jīng xiāng fán yuē jīn lè ān bó chāng xiàn nán jiè yǒu shí shuǐ xī tōng jì
京相璠曰:今乐安博昌县南界,有时水西通济。
qí yuán shàng chū pán yáng běi zhì gāo yuàn xià yǒu sǐ shí zhōng wú shuǐ
其源上出盘阳,北至高苑,下有死时,中无水。
dù yù yì yún shí shuǐ yú lè ān zhī liú hàn zé jié hé wèi chūn qiū zhī gàn shí yě
杜预亦云:时水于乐安枝流,旱则竭涸,为春秋之干时也。
zuǒ zhuàn zhuāng gōng jiǔ nián qí lǔ zhàn dì lǔ shī bài chù yě
《左传》庄公九年,齐鲁战地,鲁师败处也。
shí shuǐ xī běi zhì liáng zōu chéng rù yú jì
时水西北至梁邹城,入于济。
fēi jì rù shí gài shí lái zhù jì ruò jì fēn dōng liú míng bù dé yǐ shí wèi míng
非济入时,盖时来注济,若济分东流,明不得以时为名。
xún shí jì gèng wú bié liú nán yán huá fèi zhī suǒ sī wèi miù yǐ
寻时,济更无别流,南延华费之所,斯为谬矣。
wèn shuǐ chū tài shān lái wú xiàn yuán shān xī nán guò qí xiàn nán
汶水出泰山莱芜县原山,西南过其县南。
lái wú xiàn zài qí chéng xī nán yuán shān yòu zài xiàn xī nán liù shí xǔ lǐ
莱芜县在齐城西南原山,又在县西南六十许里。
dì lǐ zhì wèn shuǐ yǔ zī shuǐ jù chū yuán shān xī nán rù jì gù bù dé guò qí xiàn nán yě
《地理志》,汶水与淄水俱出原山西南入济,故不得过其县南也。
cóng zhēng jì yuē wèn shuǐ chū xiàn xī nán liú
《从征记》曰:汶水出县西南流。
yòu yán zì rù lái wú gǔ
又言:自入莱芜谷,
jiā lù lián shān bǎi shù lǐ
夹路连山百数里,
shuǐ huáng duō xíng shí jiàn zhōng
水隍多行石涧中,
chū yào cǎo
出药草,
ráo sōng bǎi
饶松柏,
lín huò mián méng
林藿绵蒙,
yá bì xiāng wàng
崖壁相望,
huò qīng cén zǔ jìng
或倾岑阻径,
huò huí yán jué gǔ
或回岩绝谷,
qīng fēng shī tiáo
清风鸤条,
shān hè jù xiǎng
山壑俱响,
lìng gāo jiàng shēn
凌高降深,
jiān zhuì lì zhī jù
兼惴栗之惧,
wēi xī duàn jìng
危蹊断径,
guò xuán dù zhī jiān
过悬度之艰。
wèi chū gǔ shí yú lǐ yǒu bié gǔ zài gū shān
未出谷十余里,有别谷在孤山。
gǔ yǒu qīng quán quán shàng shù zhàng yǒu shí xué èr kǒu róng rén xíng
谷有清泉,泉上数丈,有石穴二口,容人行。
rù xué zhàng yú gāo jiǔ chǐ xǔ guǎng sì wǔ zhàng
入穴丈余,高九尺许,广四五丈。
yán shì xī rén jū shān zhī chù xīn cuàn yān mò yóu cún gǔ zhōng lín mù zhì mì xíng rén xiǎn yǒu néng zhì yǐ
言是昔人居山之处,薪爨烟墨,犹存谷中,林木致密,行人鲜有能至矣。
yòu yǒu shǎo xǔ shān tián yǐn guàn zhī zōng shàng cún
又有少许山田,引灌之踪尚存。
chū gǔ yǒu píng qiū miàn shān bàng shuǐ tǔ rén xī yǐ zhǒng mài yún cǐ qiū bù yí zhí jì shǔ ér yi mài qí rén xiāng chéng yǐ zhí zhī yì wèi mài qiū suǒ qī yú gōng gǔ yě
出谷有平丘,面山傍水,土人悉以种麦,云此丘不宜殖稷黍而宜麦,齐人相承以殖之,意谓麦丘所栖愚公谷也。
hé qí shēn chén yōu yì kě yǐ tuō yè tái shēng rú cǐ yě
何其深沉幽翳,可以托业抬生如此也。
yú shí jìng cǐ wèi zhī chóu chú wèi zhī lǚ juàn yǐ
余时径此,为之踌蹰,为之屡眷矣。
yú àn mài qiū yú gōng zài qí chuān gǔ yóu chuán qí míng bù zài lǔ gài zhì zhě zhī miù ěr
余按麦丘愚公在齐川谷犹传其名,不在鲁,盖志者之谬耳。
wèn shuǐ yòu xī nán jìng yíng xiàn gù chéng nán
汶水又西南径赢县故城南。
chūn qiū zuǒ zhuàn huán gōng sān nián gōng huì qí hóu yú yíng chéng hūn yú qí yě
《春秋左传》桓公三年,公会齐侯于赢,成婚于齐也。
yòu xī nán guò fèng gāo xiàn běi
又西南过奉高县北。
fèng gāo xiàn hàn wǔ dì yuán fēng yuán nián lì yǐ fèng tài shān zhī sì tài shān jùn zhì yě
奉高县,汉武帝元封元年立,以奉泰山之祀,泰山郡治也。
xiàn běi yǒu wú jì zhá zǐ mù zài wèn shuǐ nán qǔ zhōng
县北有吴季札子墓,在汶水南曲中。
jì zhá zhī pìn shàng guó yě sàng zi yú yíng bó zhī jiān jí cǐ chù yě
季札之聘上国也,丧子于赢博之间,即此处也。
cóng zhēng jì yuē yíng xiàn xi liù shí lǐ yǒu jì zhá r zhǒng zhǒng yuán qí gāo kě yǐn yě
《从征记》曰:赢县西六十里,有季札儿冢,冢圆,其高可隐也。
qián yǒu shí míng yī suǒ hàn mò fèng gāo lìng suǒ lì wú suǒ shù xù biāo zhì ér yǐ
前有石铭一所,汉末奉高令所立,无所述叙,标志而已。
zì xī héng juān mín hù sǎ sǎo zhī jīn bù néng
自昔恒蠲民户洒扫之,今不能。
rán bēi shí mí suì mǐ yǒu yí yǐ wéi gù diē cún yān
然碑石糜碎,靡有遗矣,惟故跌存焉。
qū cóng xiàn xī nán liú wèn chū móu xiàn gù chéng xī nán fù xià sú wèi zhī hú lú duī
屈从县西南流,汶出牟县故城西南阜下,俗谓之胡卢堆。
huái nán zǐ yuē wèn chū fú qí
《淮南子》曰:汶出弗其。
gāo yòu yuē shān míng yě huò sī fù yǐ
高诱曰:山名也,或斯阜矣。
móu xiàn gù chéng zài dōng běi gǔ móu guó yě chūn qiū shí móu rén cháo lǔ gù yīng shào yuē lǔ fù yōng yě
牟县故城在东北,古牟国也,春秋时,牟人朝鲁,故应劭曰:鲁附庸也。
sú wèi shì shuǐ wèi móu wèn yě
俗谓是水为牟汶也。
yòu xī nán jìng fèng gāo xiàn gù chéng xi xī nán liú zhù yú fén
又西南径奉高县故城西,西南流注于坟。
fén shuǐ yòu nán yòu hé běi wèn shuǐ
坟水又南,右合北汶水。
shuǐ chū fēn shuǐ xī yuán yǔ zhōng chuān fēn shuǐ dōng nán liú jìng tài shān dōng yòu hé tiān mén xià xī shuǐ shuǐ chū tài shān tiān mén xià gǔ dōng liú
水出分水溪,源与中川分水,东南流,径泰山东,右合天门下溪水:”水出泰山天门下谷,东流。
gǔ zhě dì wáng shēng fēng xián qì cǐ shuǐ
古者帝王升封,咸憩此水。
shuǐ shàng wǎng wǎng yǒu shí qiào cún yān gài gǔ shè shè suǒ kuà chù yě
水上往往有石窍存焉,盖古设舍所跨处也。
mǎ dì bó shū yún guāng wǔ fēng tài shān dì bó cóng dēng shān qù píng dì èr shí lǐ nán xiàng jí wàng wú bù dǔ
马第伯书云:光武封泰山,第伯从登,山去平地二十里,南向极望无不睹。
qí wèi gāo yě rú shì fú yún qí jùn yě shí bì yǎo rú wú dào jìng yáo wàng qí rén huò wèi bái shí huò xuě jiǔ zhī bái zhě yí guò nǎi zhī shì rén yǎng shì yán shí sōng shù yù yù cāng cāng rú zài yún zhōng fǔ shì xī gǔ lù lù bù kě jiàn zhàng chǐ
其为高也,如视浮云,其峻也,石壁窅,如无道径,遥望其人,或为白石,或雪,久之白者移过,乃知是人,仰视岩石松树,郁郁苍苍,如在云中,俯视溪谷,碌碌不可见丈尺。
zhí shàng qī lǐ tiān mén yǎng shì tiān mén rú cóng xué zhōng shì tiān yǐ
直上七里天门,仰视天门,如从穴中视天矣。
yīng shào hàn guān yí yún tài shān dōng nán shān dǐng míng yuē rì guān
应劭《汉官仪》云:泰山东南山顶,名曰日观。
rì guān zhě jī yī míng shí jiàn rì shǐ yù chū cháng sān zhàng xǔ gù yǐ míng yān
日观者,鸡一鸣时,见日始欲出,长三丈许,故以名焉。
qí shuǐ zì xī ér dōng jùn bō zhuāng hè dōng nán liú jìng guī yīn zhī tián
其水自溪而东,浚波庄壑,东南流,径龟阴之田。
guī shān zài bó xiàn běi shí wǔ lǐ xī fū zǐ shāng zhèng dào zhī ling chi wàng shān ér huái cāo gù qín cāo yǒu guī shān cāo yān
龟山在博县北十五里,昔夫子伤政道之陵迟,望山而怀操,故《琴操》有《龟山操》焉。
shān běi jí guī yīn zhī tián yě chūn qiū dìng gōng shí nián qí rén lái guī guī yīn zhī tián shì yě
山北即龟阴之田也,《春秋》定公十年,齐人来归龟阴之田是也。
yòu hé huán shuǐ shuǐ chū tài shān nán xī nán liú lì zhōng xià liǎng miào jiān
又合环水,水出泰山南溪,南流,历中下两庙间。
cóng zhēng jì yuē tài shān yǒu xià zhōng shàng sān miào qiáng bì yán zhěng miào zhōng bǎi shù jiā liǎng jiē dà èr shí yú wéi gài hàn wǔ suǒ zhí yě
《从征记》曰:泰山有下中上三庙,墙闭严整,庙中柏树夹两阶,大二十余围,盖汉武所植也。
chì méi cháng zhuó yī shù jiàn xuè ér zhǐ jīn fǔ chuàng yóu cún
赤眉尝斫一树,见血而止,今斧创犹存。
mén gé sān chóng lóu xiè sì suǒ sān céng tán yī suǒ gāo zhàng yú guǎng bā chǐ
门阁三重,楼榭四所,三层坛一所,高丈余,广八尺。
shù qián zài dà jǐng jí xiāng lěng yì yú fán shuǐ bù zhī hé dài suǒ jué bù cháng jùn dié ér shuǐ hàn bù jiǎn
树前在大井,极香冷,异于凡水,不知何代所掘,不常浚谍,而水旱不减。
kù zhōng yǒu hàn shí gù yuè qì jí shén chē mù ǒu jiē mí mì qiǎo lì
库中有汉时故乐器及神车木偶,皆靡密巧丽。
yòu yǒu shí hǔ
又有石虎。
jiàn wǔ shí sān nián yǒng guì hòu zhāng yú shàng jīn mǎ yì pǐ gāo èr chǐ yú xíng zhì shén jīng
建武十三年,永贵侯张余上金马一匹,高二尺余,形制甚精。
zhōng miào qù xià miào wǔ lǐ wū yǔ yòu chóng lì yú xià miào miào dōng xī jiā jiàn
中庙去下庙五里,屋宇又崇丽于下庙,庙东西夹涧。
shàng miào zài shān dǐng jí fēng shàn chù yě
上庙在山顶,即封禅处也。
qí shuǐ yòu qū ér dōng liú yòu dōng nán jìng míng táng xià
其水又屈而东流,又东南径明堂下。
hàn wǔ dì yuán fēng yuán nián fēng tài shān jiàng zuò míng táng yú shān zhī dōng běi zhǐ
汉武帝元封元年,封泰山,降坐明堂于山之东北阯。
wǔ dì yǐ gǔ chǔ xiǎn xiá ér bù xiǎn yě yù zhì míng táng yú fèng gāo bàng ér wèi xiǎo qí zhì
武帝以古处险狭而不显也,欲治明堂于奉高傍,而未晓其制。
jǐ nán rén gōng yù dài shàng huáng dì shí míng táng tú tú zhōng yǒu yī diàn sì miàn wú bì yǐ máo gài zhī tōng shuǐ yuán gōng yuán wéi fù dào shàng yǒu lóu cóng xī nán rù míng yuē kūn lún
济南人公玉带上黄帝时明堂图,图中有一殿,四面无壁,以茅盖之,通水,圜宫垣为复道,上有楼,从西南入,名曰昆仑。
tiān zǐ cóng zhī rù yǐ bài bǎ shàng dì yān
天子从之入,以拜把上帝焉。
yú shì shàng lìng fèng gāo zuò míng táng yú wèn shàng rú dài tú yě
于是上令奉高作明堂于汶上,如带图也。
gǔ yǐn shuǐ wèi pì yōng chù jī dú cún yān
古引水为辟雍处,基渎存焉。
shì wèi cǐ shuǐ wèi shí wèn
世谓此水为石汶。
shān hǎi jīng yuē huán shuǐ chū tài shān dōng liú zhuāng yú wèn
《山海经》曰:环水出泰山,东流庄于汶。
jí cǐ shuǐ yě
即此水也。
huán shuǐ yòu zuǒ rù yú wèn shuǐ
环水又左入于汶水。
wèn shuǐ shù chuān hé zhù yòu xī nán liú jìng cú lái shān xī
汶水数川合注,又西南流径徂徕山西。
shān duō sōng bǎi shī suǒ wèi cú lái zhī sōng yě
山多松柏,《诗》所谓徂徕之松也。
guǎng yǎ yuē dào zǐ sōng yě
《广雅》曰:道梓松也。
bào pǔ zǐ chēng yù cè jì yuē qiān suì zhī sōng zhōng yǒu wù huò rú qīng niú huò rú qīng quǎn huò rú rén jiē shòu wàn suì
《抱朴子》称《玉策记》曰:千岁之松中有物,或如青牛,或如青犬,或如人,皆寿万岁。
yòu chēng tiān líng yǒu yǎn gài zhī sōng yě suǒ wèi lóu sōng yě lǔ lián zǐ yuē sōng cōng gāo shí rèn ér wú zhī fēi yōu zhèng shì zhī wú zhù yě
又称天陵有偃盖之松也,所谓楼松也,《鲁连子》曰:松枞高十仞而无枝,非忧正室之无柱也。
ěr yǎ yuē sōng yè bǎi shēn yuē cōng
《尔雅》曰:松叶柏身曰枞。
zōu shān jì yuē cú lái shān zài liáng fǔ fèng gāo bó sān xiàn jiè yóu yǒu měi sōng yì yuē yóu lái zhī shān yě
《邹山记》曰:徂徕山在梁甫、奉高、博三县界,犹有美松,亦曰尤徕之山也。
chì méi qú shī fán chóng suǒ bǎo yě gù chóng zì hào yóu lái sān lǎo yǐ
赤眉渠师樊崇所保也,故崇自号尤徕三老矣。
shān dōng yǒu cháo fù miào shān gāo shí lǐ
山东有巢父庙,山高十里。
shān xià yǒu bēi shuǐ fāng bǎi xǔ bù sān dào liú zhù yī shuǐ dōng běi yán xī ér xià qū jìng xiàn nán xī běi liú rén yú wèn
山下有陂水,方百许步,三道流注,一水东北沿溪而下,屈径县南,西北流,人于汶。
yī shuǐ běi liú lì jiàn xi liú rù yú wèn
一水北流,历涧,西流入于汶。
yī shuǐ nán liú jìng yáng guān tíng nán
一水南流,径阳关亭南。
chūn qiū xiāng gōng shí qī nián nì zāng gē zì yáng guān zhě yě
《春秋》襄公十七年,逆臧纥自阳关者也。
yòu xi liú rù yú wèn shuǐ yě
又西流入于汶水也。
guò bó xiàn xī běi
过博县西北。
wèn shuǐ nán jìng bó xiàn gù chéng dōng
汶水南径博县故城东。
chūn qiū āi gōng shí yī nián huì wú fá qí qǔ bó zhě yě
《春秋》哀公十一年,会吴伐齐取博者也。
guàn yīng pò tián héng yú chéng xià
灌婴破田横于城下。
qū cóng qí chéng nán xi liú bù zài xī běi yě
屈从其城南西流,不在西北也。
wèn shuǐ yòu xī nán jìng lóng xiāng gù chéng nán
汶水又西南径龙乡故城南。
chūn qiū chéng gōng èr nián qí hóu wéi lóng lóng qiú qǐng gōng bì rén lú pú jiù kuí shā ér bo zhū chéng shàng qí hóu qīn gǔ qǔ lóng zhě yě
《春秋》成公二年,齐侯围龙,龙囚顷公嬖人卢蒲就魁,杀而膊诸城上,齐侯亲鼓取龙者也。
hàn gāo dì bā nián fēng yè zhě chén shǔ wèi hòu guó
汉高帝八年,封谒者陈署为侯国。
wèn shuǐ yòu xī nán jìng tíng tíng shān dōng huáng dì suǒ chán yě shān yǒu shén miào
汶水又西南径亭亭山东,黄帝所禅也,山有神庙。
shuǐ shàng yǒu shí mén jiù fēn shuǐ xià gài chù yě
水上有石门,旧分水下溉处也。
wèn shuǐ yòu xī nán jìng yáng guān gù chéng xi
汶水又西南径阳关故城西。
běn jù píng xiàn zhī yáng guān tíng yǐ
本钜平县之阳关亭矣。
yáng hǔ jù zhī yǐ pàn fá zhī hǔ fén lái mén ér bēn qí zhě yě
阳虎据之以叛,伐之,虎焚莱门而奔齐者也。
wèn shuǐ yòu nán zuǒ huì zī shuǐ shuǐ chū tài shān liáng fù xiàn dōng xī nán liú jìng tù qiú chéng běi
汶水又南,左会淄水,水出泰山梁父县东,西南流,径菟裘城北。
chūn qiū yǐn gōng shí yī nián yíng zhī gōng wèi yǔ fù yuē wú jiāng guī lǎo yān
《春秋》隐公十一年营之,公谓羽父曰:吾将归老焉。
gù jùn guó zhì yuē liáng fù yǒu tù qiú jù
故《郡369国志》曰:梁父有菟裘聚。
zī shuǐ yòu jìng liáng fù xiàn gù chéng nán xiàn běi yǒu liáng fù shān
淄水又径梁父县故城南,县北有梁父山。
kāi shān tú yuē tài shān zài zuǒ gāng fù zài yòu gāng fù zhī shēng liáng fù zhǔ sǐ
《开山图》曰:泰山在左,亢父在右,亢父知生,梁父主死。
wáng zhě fēng tài shān chán liáng fù gù xiàn qǔ míng yān
王者封泰山,禅梁父,故县取名焉。
zī shuǐ yòu xī nán jìng chái xiàn gù chéng běi
淄水又西南径柴县故城北。
dì lǐ zhì tài shān zhī shǔ xiàn yě
《地理志》:泰山之属县也。
shì wèi zhī chái wèn yǐ
世谓之柴汶矣。
zī shuǐ yòu jìng chéng xiàn běi
淄水又径郕县北。
hàn gāo dì liù nián fēng dǒng xiè wèi hòu guó
汉高帝六年,封董渫为侯国。
chūn qiū qí shī wéi chéng chéng rén fá qí yìn mǎ yú sī shuǐ yě
《春秋》,齐师围郕,郕人伐齐,饮马于斯水也。
xī kǒng zǐ xíng yú chéng zhī yě yù róng qǐ qī yú shì yī lù qiú bèi fā qín gē sān lè zhī huan fū zǐ shàn qí néng kuān yǐ
昔孔子行于郕之野,遇荣启期于是,衣鹿裘,被发琴歌三乐之欢,夫子善其能宽矣。
zī shuǐ yòu xi jìng yáng guān chéng nán xi liú zhù yú wèn shuǐ
淄水又西径阳关城南,西流注于汶水。
wèn shuǐ yòu nán jìng ju píng xiàn gù chéng dōng ér xī nán liú
汶水又南径矩平县故城东,而西南流。
chéng dōng yǒu lǔ dào shī suǒ wèi lǔ dào yǒu dàng qí zi yóu guī zhě yě
城东有鲁道,《诗》所谓鲁道有荡,齐子由归者也。
jīn wèn shàng jiā shuǐ yǒu wén jiāng tái
今汶上夹水有文姜台。
wèn shuǐ yòu xī nán liú shī yún wèn shuǐ tāo tāo yǐ
汶水又西南流,《诗》云汶水滔滔矣。
huái nán zǐ yuē hé dù wèn zé sǐ tiān dì zhī xìng yǐ fú nán xún gù bù kě yǐ qíng lǐ qióng yě
《淮南子》曰:狢渡汶则死,天地之性,倚伏难寻,固不可以情理穷也。
wèn shuǐ yòu xī nán jìng lǔ guó wèn yáng xiàn běi wáng mǎng zhī wèn tíng yě
汶水又西南径鲁国汶阳县北,王莽之汶亭也。
xiàn běi yǒu qǔ shuǐ tíng chūn qiū huán gōng shí èr nián jīng shū gōng huì qǐ hóu jǔ zi méng yú qǔ chí
县北有曲水亭,《春秋》桓公十二年,《经》书:公会杞侯、莒子盟于曲池。
zuǒ zhuàn yuē píng qǐ jǔ yě
《左传》曰:平杞,莒也。
gù dù yù yuē lǔ guó wèn yáng xiàn běi yǒu qǔ shuǐ tíng
故杜预曰:鲁国汶阳县北有曲水亭。
hàn zhāng dì yuán hé èr nián dōng xún tài shān lì xíng gōng yú wèn yáng zhí jīn wú gěng gōng zhūn yú wèn shàng chéng mén jī qiàn cún yān shì wèi zhī quē líng chéng yě
汉章帝元和二年,东巡泰山,立行宫于汶阳,执金吾耿恭屯于汶上,城门基堑存焉,世谓之阙陵城也。
wèn shuǐ yòu xi jìng wèn yáng xiàn gù chéng běi ér xi zhù
汶水又西径汶阳县故城北而西注。
yòu xī nán guò shé qiū xiàn nán wèn shuǐ yòu xi guāng shuǐ zhù yān
又西南过蛇丘县南,汶水又西,洸水注焉。
yòu xi jìng shé qiū xiàn nán xiàn yǒu zhù xiāng chéng
又西径蛇丘县南,县有铸乡城。
chūn qiū zuǒ zhuàn xuān shū qǔ yú zhù
《春秋左传》宣叔娶于铸。
dù yù yuē jì běi shé qiū xiàn suǒ zhì zhù xiāng chéng zhě yě
杜预曰:济北,蛇丘县所治铸乡城者也。
yòu xī nán guò gāng xiàn běi dì lǐ zhì gāng gù chǎn yě wáng mǎng gèng zhī yuē róu
又西南过刚县北,《地理志》:刚,故阐也,王莽更之曰柔。
yīng shào yuē chūn qiū jīng shū qí rén qǔ huān jí chǎn
应劭曰:《春秋经》书:齐人取讙及阐。
jīn chǎn tíng shì yě
今阐亭是也。
dù yù chūn qiū shì de yuē chǎn zài gāng xiàn běi gāng chéng dōng yǒu yī xiǎo tíng jīn gāng xiàn zhì sú rén yòu wèi zhī chǎn tíng
杜预《春秋释地》曰:阐在刚县北,刚城东有一小亭,今刚县治,俗人又谓之阐亭。
jīng xiāng fán yuē gāng xiàn xi sì shí lǐ yǒu chǎn tíng
京相璠曰:刚县西四十里有阐亭。
wèi zhī shú shì
未知孰是。
wèn shuǐ yòu xi shé shuǐ zhù zhī
汶水又西,蛇水注之。
shuǐ chū xiàn dōng běi tài shān xī nán liú jìng wèn yáng zhī tián
水出县东北泰山,西南流,径汶阳之田。
qí suǒ qīn yě
齐所侵也。
zì wèn zhī běi píng chàng jí mù xī gōng yǐ cì jì you
自汶之北,平畅极目,僖公以赐季友。
shé shuǐ yòu xī nán jìng zhù chéng xi zuǒ zhuàn suǒ wèi shé yuān yòu yě
蛇水又西南径铸城西,《左传》所谓蛇渊囿也。
gù jīng xiāng fán yuē jīn jì běi yǒu shé qiū chéng chéng xià yǒu shuǐ lǔ yòu yě
故京相璠曰:今济北有蛇丘城,城下有水,鲁囿也。
sú wèi zhī zhuó xū shuǐ fēi yǐ
俗谓之浊须水,非矣。
shé shuǐ yòu xī nán jìng xià huī chéng nán
蛇水又西南径夏晖城南。
jīng shū gōng huì qí hóu yú xià huān shì yě
《经》书:公会齐侯于下讙是也。
jīn sú wèi zhī xià huī chéng
今俗谓之夏晖城。
gài chūn qiū zuǒ zhuàn huán gōng sān nián gōng zǐ huī rú qí qí hóu sòng jiāng shì yú xià huān fēi lǐ yě
盖《春秋左传》桓公三年,公子翚如齐,齐侯送姜氏于下讙,非礼也。
shì yǒu xià huī zhī míng yǐ
世有夏晖之名矣。
shé shuǐ yòu xī nán rù wèn
蛇水又西南入汶。
wèn shuǐ yòu xi gōu shuǐ zhù zhī shuǐ chū dōng běi mǎ shān xī nán liú jìng jí tíng nán
汶水又西,沟水注之,水出东北马山,西南流,径棘亭南。
chūn qiū chéng gōng sān nián jīng shū qiū shū sūn qiáo rú shuài shī wéi jí
《春秋》成公三年《经》书:秋,叔孙侨如帅师围棘。
zuǒ zhuàn yuē qǔ wèn yáng zhī tián jí bù fú wéi zhī
《左传》曰:取汶阳之田,棘不服,围之。
nán qù wèn shuǐ bā shí lǐ
南去汶水八十里。
yòu xī nán jìng suì chéng dōng
又西南径遂城东。
dì lǐ zhì yuē shé qiū suì xiāng gù suì guó yě
《地理志》曰:蛇丘,遂乡,故遂国也。
chūn qiū zhuāng gōng shí sān nián qí miè suì ér shù zhī zhě yě
《春秋》庄公十三年,齐灭遂而戍之者也。
jīng xiāng fán yuē suì zài shé qiū dōng běi shí lǐ dù yù yì yǐ wéi rán
京相璠曰:遂在蛇丘东北十里,杜预亦以为然。
rán xiàn dōng běi wú chéng yǐ nǐ zhī jīn chéng zài shé qiū xī běi gài dù yù chuán yí zhī fēi yě
然县东北无城以拟之,今城在蛇丘西北,盖杜预传疑之非也。
yòu xi jìng xià huān chéng xi ér rù wèn shuǐ
又西径下讙城西而入汶水。
wèn shuǐ yòu xi jìng chūn tíng běi
汶水又西径春亭北。
kǎo gǔ wú chūn míng wéi píng lù xiàn yǒu chóng yáng tíng rán shì tíng dōng qù gāng chéng sì shí lǐ tuī fán suǒ zhù zé fú bìng suǒ wèi xiáng yě
佼水又往西流经春亭北面,据查考,古时没有春这个地名,只有平陆县有个崇阳亭,但此亭东距刚城四十里,以京相潘所注来推断倒是符合的,但实际如何却不清楚。
yòu xī nán guò dōng píng zhāng xiàn nán dì lǐ zhì yuē dōng píng guó gù liáng yě
又西南过东平章县南,《地理志》曰:东平国,故梁也。
jǐng dì zhōng liù nián bié wèi jì dōng guó
景帝中六年,别为济东国。
wǔ dì yuán dǐng yuán nián wèi dà hé jùn xuān dì gān lù èr nián wèi dōng píng guó wáng mǎng zhī yǒu yán yě
武帝元鼎元年为大河郡,宣帝甘露二年为东平国,王莽之有盐也。
zhāng xiàn àn shì běn rén xìng zhī guó yě qí rén jiàng zhāng zhě yě gù chéng zài wú yán xiàn dōng běi wǔ shí lǐ
章县按《世本》,任姓之国也,齐人降章者也,故城在无盐县东北五十里。
wèn shuǐ yòu xī nán yǒu mì shuǐ zhù zhī shuǐ chū féi chéng xiàn dōng běi yuán xī nán liú jìng féi chéng xiàn gù chéng nán
汶水又西南,有泌水注之,水出肥成县东北原,西南流,径肥成县故城南。
yuè zhèng zi chūn wèi qí dì zǐ yuē zi shì qí guò féi féi yǒu jūn zǐ yān
乐正子春谓其弟子曰:子适齐过肥,肥有君子焉。
zuǒ jìng jù yǔ tíng běi
左径句窳亭北。
zhāng dì yuán hé èr nián fèng huáng jí féi chéng jù yǔ tíng fù qí zū ér xún tài shān jí shì tíng yě
章帝元和二年,凤凰集肥成句窳亭,复其租而巡泰山,即是亭也。
mì shuǐ yòu xī nán jìng fù chéng xiàn gù chéng xi wáng mǎng zhī chéng fù yě
泌水又西南径富成县故城西,王莽之成富也。
qí shuǐ yòu xī nán liú zhù yú wèn wèn shuǐ yòu xī nán jìng táo xiāng xiàn gù chéng xi
其水又西南流注于汶,汶水又西南径桃乡县故城西。
wáng mǎng zhī zhāng tíng yě
王莽之鄣亭也。
shì yǐ cǐ wéi zhāng chéng fēi gài yīn jù xīn zhī gù mù ěr
世以此为鄣城,非,盖因巨新之故目耳。
yòu xī nán guò wú yán xiàn nán yòu xī nán guò shòu zhāng xiàn běi yòu xī nán zhì ān mín tíng rù yú jì
又西南过无盐县南,又西南过寿张县北,又西南至安民亭,入于济。
wèn shuǐ zì táo xiāng sì fēn dāng qí pài bié zhī chù wèi zhī sì wèn kǒu
汶水自桃乡四分,当其派别之处,谓之四汶口。
qí zuǒ èr shuǐ shuāng liú xī nán zhì wú yán xiàn zhī hòu xiāng chéng nán
其左二水双流,西南至无盐县之郈乡城南。
hòu zhāo bó zhī gù yì yě huò qǐ dòu jī yǐ
郈,昭伯之故邑也,祸起斗鸡矣。
chūn qiū zuǒ zhuàn dìng gōng shí èr nián shū sūn shì duò hòu jīn qí chéng wú nán miàn
《春秋左传》定公十二年,叔孙氏堕郈,今其城无南面。
wèn shuǐ yòu xī nán jìng dōng píng lù xiàn gù chéng běi
汶水又西南径东平陆县故城北。
yīng shào yuē gǔ jué guó yě jīn yǒu jué tíng
应劭曰:古厥国也,今有厥亭。
wèn shuǐ yòu xi jìng wēi shān nán shì wèi zhī lóng shān yě
汶水又西径危山南,世谓之龙山也。
hàn shū
《汉书。
xuān yuán liù wáng chuán yuē āi dì shí wú yán wēi shān tǔ zì qǐ fù cǎo rú chí dào zhuàng yòu hù shān shí zhuǎn lì
宣元六王传》曰:哀帝时,无盐危山土自起,覆草,如驰道状,又瓠山石转立。
jìn zhuó yuē hàn zhù zuò bào shān
晋灼曰:《汉注》作报山。
shān xié shí yī méi zhuǎn cè qǐ lì gāo jiǔ chǐ liù cùn páng xíng yī zhàng guǎng sì chǐ dōng píng wáng yún jí hòu yè yuē hàn shì shí lì xuān dì qǐ zhī biǎo yě
山胁石一枚,转侧起立,高九尺六寸,旁行一丈,广四尺,东平王云及后谒曰:汉世石立,宣帝起之表也。
zì zhī shí suǒ jì zhì shí xiàng bào shān lì shí shù bèi cǎo bìng cí zhī
自之石所祭,治石象报山立石,束倍草,并祠之。
jiàn píng sān nián xī fū gōng gào zhī wáng zì shā hòu yè qì shì guó chú
建平三年,息夫躬告之,王自杀,后谒弃市,国除。
wèn shuǐ yòu xi hé wéi yī shuǐ xī nán rù mào dōu diàn
汶水又西合为一水,西南入茂都淀。
diàn bēi shuǐ zhī yì míng yě
淀,陂水之异名也。
diàn shuǐ xī nán chū wèi zhī jù yě gōu
淀水西南出,谓之巨野沟。
yòu xī nán jìng zhì mì chéng nán
又西南径致密城南。
jùn guó zhì yuē xū chāng xiàn yǒu zhì mì chéng gǔ zhōng dōu yě jí fū zǐ suǒ zǎi zhī yì yǐ zhì yǎng shēng sòng sǐ zhī jié zhǎng yòu nán nǚ zhī lǐ lù bù shí yí qì bù diāo wěi yǐ
《郡国志》曰:须昌县有致密城,古中都也,即夫子所宰之邑矣,制养生送死之节,长幼男女之礼,路不拾遗,器不雕伪矣。
jù yě gōu yòu xī nán rù huán gōng hé běi shuǐ xī chū diàn wèi zhī jù liáng shuǐ xī nán jìng zhì mì chéng běi xī nán liú zhù hóng dú
巨野沟又西南入桓公河,北水西出淀,谓之巨良水,西南径致密城北,西南流注洪渎。
cì yī wèn xi jìng hòu tíng běi yòu xi zhì shòu zhāng gù chéng dōng zhū wèi zé zhǔ
次一汶,西径郈亭北.又西至寿张故城东,潴为泽渚。
chū píng sān nián cáo gōng jī huáng jīn yú shòu zhāng dōng bào xìn zhàn sǐ yú cǐ
初平三年,曹公击黄巾于寿张东,鲍信战死于此。
qí yòu yī wèn xi liú jìng wú yán xiàn zhī gù chéng nán jiù sù guó yě
其右一汶,西流径无盐县之故城南,旧宿国也。
qí xuān hòu zhī gù yì suǒ wèi wú yán chǒu nǚ yě
齐宣后之故邑,所谓无盐丑女也。
hàn wǔ dì yuán shuò sì nián fēng chéng yáng gòng wáng zǐ liú qìng wèi dōng píng hóu jí cǐ yì yě
汉武帝元朔四年,封城阳共王子刘庆为东平侯,即此邑也。
wáng mǎng gēng míng zhī yuē yǒu yán tíng
王莽更名之曰有盐亭。
wèn shuǐ yòu xi jìng hòu xiāng chéng nán
汶水又西径郈乡城南。
dì lǐ zhì suǒ wèi wú yán yǒu hòu xiāng zhě yě
《地理志》所谓无盐有郈乡者也。
wèn shuǐ xī nán liú jìng shòu zhāng xiàn gù chéng běi
汶水西南流,径寿张县故城北。
chūn qiū zhī liáng xiàn yě
《春秋》之良县也。
xiàn yǒu shòu jù hàn yuē shòu liáng
县有寿聚,汉曰寿良。
yīng shào yuē shì zǔ shū fù míng liáng gù guāng wǔ gǎi yuē shòu zhāng yě
应劭曰:世祖叔父名良,故光武改曰寿张也。
jiàn wǔ shí èr nián shì zǔ fēng fán hóng wèi hòu guó
建武十二年,世祖封樊宏为侯国。
wèn shuǐ yòu xī nán cháng zhí gōu shuǐ zhù zhī
汶水又西南,长直沟水注之。
shuǐ chū xū chāng chéng dōng běi gǔ yáng shān nán jìng xū chāng chéng dōng yòu nán qī gōu shuǐ zhù yān
水出须昌城东北谷阳山,南径须昌城东,又南,漆沟水注焉。
shuǐ chū wú yán chéng dōng běi wǔ lǐ fù shān xià xi jìng wú yán xiàn gù chéng běi
水出无盐城东北五里阜山下,西径无盐县故城北。
shuǐ cè yǒu dōng píng xiàn wáng cāng zhǒng bēi quē cún yān
水侧有东平宪王仓冢,碑阙存焉。
yuán hé èr nián zhāng dì xìng dōng píng bǎ yǐ tài láo qīn bài cí zuò cì yù jiàn yú líng qián
元和二年,章帝幸东平,把以太牢,亲拜祠坐,赐御剑于陵前。
qí shuǐ yòu xi liú zhù cháng zhí gōu gōu shuǐ qí fēn wéi èr yī shuǐ xī jìng xū chāng chéng nán rù jì yī shuǐ nán liú zhù yú wèn
其水又西流注长直沟,沟水奇分为二:一水西径须昌城南入济,一水南流注于汶。
wèn shuǐ yòu xi liú rù jì gù huái nán zǐ yuē wèn chū fú qí xi liú hé jì
汶水又西流入济,故《淮南子》曰:汶出弗其,西流合济。
gāo yòu yún fú qí shān míng zài zhū xū xiàn dōng
高诱云:弗其,山名,在朱虚县东。
yú àn yòu shuō shì nǎi dōng wèn fēi jīng suǒ wèi rù jì zhě yě gài qí wù zhèng ěr
余按诱说是,乃东汶,非《经》所谓入济者也,盖其误证耳。