mín shān zài shǔ jùn dǐ dào xiàn dà jiāng suǒ chū dōng nán guò qí xiàn běi
岷山在蜀郡氐道县,大江所出,东南过其县北。
mín shān jí dú shān yě shuǐ yuē dú shuǐ yǐ
岷山即渎山也,水曰渎水矣。
yòu wèi zhī wèn fù shān zài jiǎo wài jiāng shuǐ suǒ dǎo yě
又谓之汶阜山,在徼外,江水所导也。
yì zhōu jì yuē dà jiāng quán yuán jí jīn suǒ wén shǐ fā yáng bo lǐng xià yuán yá sǎn màn xiǎo shuǐ bǎi shù dài wèi làn shāng yǐ
《益州记》曰:大江泉源,即今所闻,始发羊膊岭下,缘崖散漫,小水百数,殆未滥觞矣。
dōng nán xià bǎi yú lǐ zhì bái mǎ lǐng ér lì tiān péng quē yì wèi zhī wèi tiān péng gǔ yě
东南下百余里,至白马岭,而历天彭阙,亦谓之为天彭谷也。
qín zhāo wáng yǐ lǐ bīng wèi shǔ shǒu bīng jiàn dǐ dào xiàn yǒu tiān péng shān liǎng shān xiāng duì qí xíng rú quē wèi zhī tiān péng mén yì yuē tiān péng quē
秦昭王以李冰为蜀守,冰见氐道县有天彭山,两山相对,其形如阙,谓之天彭门,亦曰天彭阙。
jiāng shuǐ zì cǐ yǐ shàng zhì wēi ruò suǒ wèi fā yuán làn shāng zhě yě
江水自此已上,至微弱,所谓发源滥觞者也。
hàn yuán yán zhōng mín shān bēng yōng jiāng shuǐ sān rì bù liú
汉元延中,岷山崩,壅江水,三日不流。
yáng xióng fǎn lí sāo yún zì mín shān tóu zhū jiāng liú yǐ diào qū yuán míng yuē fǎn sāo yě
扬雄《反离骚》云:自岷山投诸江流,以吊屈原,名曰《反骚》也。
jiāng yǒng zì tiān péng quē dōng jìng wèn guān ér lì dǐ dào xiàn běi
江永自天彭阙东径汶关,而历氐道县北。
hàn wǔ dì yuán dǐng liù nián fēn shǔ jùn běi bù
汉武帝元鼎六年,分蜀郡北部;
zhì wèn shān jùn yǐ tǒng zhī
置汶山郡以统之。
xiàn běn qín shǐ huáng zhì hòu wèi shēng qiān xiàn yě
县本秦始皇置,后为升迁县也。
yì zhōu jì yuē zì bái mǎ lǐng huí xíng èr shí yú lǐ zhì lóng hé yòu bā shí lǐ zhì cán líng xiàn
《益州记》曰:自白马岭回行,二十余里至龙涸,又八十里至蚕陵县。
yòu nán xià liù shí lǐ zhì shí jìng
又南下六十里至石镜。
yòu liù shí yú lǐ ér zhì běi bù shǐ bǎi xǔ bù
又六十余里而至北部,始百许步。
yòu xi bǎi èr shí yú lǐ zhì wèn shān gù jùn nǎi guǎng èr bǎi yú bù
又西百二十余里,至汶山故郡,乃广二百余步。
yòu xī nán bǎi bā shí lǐ zhì shī bǎn jiāng shāo dà yǐ
又西南百八十里至湿坂,江稍大矣。
gù qí jīng zé jǐng luò chán yào jiāng hàn bǐng líng
故其精则井络缠曜,江汉昞灵。
hé tú kuò dì xiàng yuē mín shān zhī jīng shàng wèi jǐng luò
《河图括地象》曰:岷山之精,上为井络。
dì yǐ huì chāng shén yǐ jiàn fú
帝以会昌,神以建福;
gù shū yuē mín shān dǎo jiāng quán liú shēn yuǎn shèng wèi sì dú zhī shǒu
故《书》曰:岷山导江,泉流深远,盛为四渎之首。
guǎng yǎ yuē jiāng gòng yě
《广雅》曰:江,贡也。
fēng sú tōng yuē chū zhēn wù kě gòng xiàn
《风俗通》曰:出珍物,可贡献。
shì míng yuē jiāng gòng yě
《释名》曰:江,共也。
xiǎo shuǐ liú rù qí zhōng suǒ gōng gòng yě
小水流入其中,所公共也。
dōng běi bǎi sì shí lǐ yuē lái shān zhōng jiāng suǒ chū dōng zhù yú dà jiāng
东北百四十里曰崃山,中江所出,东注于大江。
lái shān qióng lái shān yě zài hàn jiā yán dào xiàn
崃山,邛崃山也,在汉嘉严道县。
yī yuē xīn dào nán shān yǒu jiǔ zhé bǎn xià zé níng bīng dōng zé dú hán wáng yáng àn pèi chù yě
一曰新道,南山有九折坂,夏则凝冰,冬则毒寒,王阳按辔处也。
píng héng yán shì zhōng jiāng suǒ chū yǐ
平恒言是中江所出矣。
guō jǐng chún jiāng fù yuē liú èr jiāng yú jū lái
郭景纯《江赋》曰:流二江于崌、崃。
yòu dōng bǎi wǔ shí lǐ yuē jū shān běi jiāng suǒ chū dōng zhù yú dà jiāng shān hǎi jīng yuē jū shān jiāng shuǐ chū yān dōng zhù dà jiāng
又东百五十里曰崌山,北江所出,东注于大江,《山海经》曰:崌山,江水出焉,东注大江。
qí zhōng duō guài shé
其中多怪蛇。
jiāng shuǐ yòu jìng wèn jiāng dào
江水又径汶江道。
wèn chū jiǎo wài mín shān xi yù lún bǎn xià ér nán xíng yòu dōng jìng qí xiàn ér dōng zhù yú dà jiāng
汶出徼外岷山西,玉轮坂下而南行,又东径其县而东注于大江。
gù sū dài gào chu yuē shǔ de zhī jiǎ fú chuán yú wèn chéng xià shuǐ ér xià jiāng wǔ rì ér zhì yǐng wèi shì shuǐ yě
故苏代告楚曰:蜀地之甲,浮船于汶,乘夏水而下江,五日而至郢,谓是水也。
yòu yǒu jiān shuǐ rù yān
又有湔水入焉。
shuǐ chū mián xī dào yì yuē mián xī xiàn zhī yù lěi shān
水出绵虒道,亦曰绵虒县之玉垒山。
lǚ chén yún yī yuē bàn huàn shuǐ yě
吕忱云:一曰半浣水也。
xià zhù jiāng
下注江。
jiāng shuǐ yòu dōng bié wèi tuó kāi míng zhī suǒ záo yě
江水又东别为沱,开明之所凿也。
guō jǐng chún suǒ wèi yù lěi zuò dōng bié zhī biāo zhě yě
郭景纯所谓玉垒作东别之标者也。
xiàn jí wèn shān jùn zhì liú bèi zhī suǒ zhì yě
县即汶山郡治,刘备之所置也。
dù jiāng yǒu zuó qiáo
渡江有笮桥。
jiāng shuǐ yòu lì dū ān xiàn
江水又历都安县。
xiàn yǒu táo guān hàn wǔ dì cí
县有桃关、汉武帝祠。
lǐ bīng zuò dà yàn yú cǐ yōng jiāng zuò péng
李冰作大堰于此,壅江作堋。
péng yǒu zuǒ yòu kǒu wèi zhī jiān péng jiāng rén pí jiāng jiǎn jiāng yǐ xíng zhōu
堋有左、右口,谓之湔堋,江人郫江、捡江以行舟。
yì zhōu jì yuē jiāng zhì dōu ān yàn qí yòu jiǎn qí zuǒ qí zhèng liú suì dōng pí jiāng zhī yòu yě
《益州记》曰:江至都安堰其右,捡其左,其正流遂东,郫江之右也。
méi shān tuí shuǐ zuò zhì zhú mù yǐ gài zhū jùn
眉山颓水,坐致竹木,以溉诸郡。
yòu chuān yáng mó jiāng guàn jiāng xi yú yù nǚ fáng xià bái shā yóu zuò sān shí rén lì shuǐ zhōng
又穿羊摩江、灌江,西于玉女房下白沙邮,作三石人,立水中。
kè yào jiāng shén shuǐ jié bù zhì zú shèng bù méi jiān
刻要江神,水竭不至足,盛不没肩。
shì yǐ shǔ rén hàn zé jiè yǐ wèi gài yǔ zé bù è qí liú
是以蜀人旱则借以为溉,雨则不遏其流。
gù jì yuē shuǐ hàn cóng rén bù zhī jī jǐn wò yě qiān lǐ shì hào lù hǎi wèi zhī tiān fǔ yě
故《记》曰:水旱从人,不知饥馑,沃野千里,世号陆海,谓之天府也。
yóu zài yàn shàng sú wèi zhī dōu ān dà yàn yì yuē jiān yàn yòu wèi zhī jīn dī
邮在堰上,俗谓之都安大堰,亦曰湔堰,又谓之金堤。
zuǒ sī shǔ dōu fù yún xi yú jīn dī zhě yě
左思《蜀都赋》云西逾金堤者也。
zhū gě liàng běi zhēng yǐ cǐ yàn nóng běn guó zhī suǒ zī yǐ zhēng dīng qiān èr bǎi rén zhǔ hù zhī yǒu yàn guān
诸葛亮北征,以此堰农本,国之所资,以征丁千二百人主护之,有堰官。
yì zhōu cì shǐ huáng fǔ yàn zhì dōu ān zhūn guān bǎn
益州刺史皇甫晏至都安,屯观坂。
cóng shì hé lǚ yuē jīn suǒ ān yíng dì míng guān bǎn shàng guān xià fǎn qí zhēng bù xiáng
从事何旅曰:今所安营,地名观坂,上观下反,其征不祥。
bù cóng guǒ wèi yá mén zhāng hé suǒ shā
不从,果为牙门张和所杀。
jiāng shuǐ yòu jìng lín qióng xiàn wáng mǎng zhī jiān qióng yě
江水又径临邛县,王莽之监邛也。
xiàn yǒu huǒ jǐng yán shuǐ hūn yè zhī shí guāng xìng shàng zhào
县有火井、盐水,昏夜之时,光兴上照。
jiāng shuǐ yòu jìng jiāng yuán xiàn wáng mǎng gēng míng qióng yuán yě dōu jiāng shuǐ chū yān
江水又径江原县,王莽更名邛原也,都江水出焉。
jiāng shuǐ yòu dōng běi jìng pí xiàn xià xiàn mín yǒu yáo jīng zhě wèi pàn yí suǒ shā lüè qí èr nǚ
江水又东北径郫县下,县民有姚精者,为叛夷所杀,掠其二女。
èr nǚ jiàn mèng qí xiōng dāng yǐ míng rì zì chén jiāng zhōng sàng hòu rì dāng zhì kě cì hou zhī guǒ rú suǒ mèng dé èr nǚ zhī shī yú shuǐ jùn xiàn biǎo yì yān
二女见梦其兄,当以明日自沉江中,丧后日当至,可伺候之,果如所梦,得二女之尸于水,郡、县表异焉。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng chéng dū xiàn xiàn yǐ hàn wǔ dì yuán dǐng èr nián lì
江水又东径成都县,县以汉武帝元鼎二年立。
xiàn yǒu èr jiāng shuāng liú jùn xià
县有二江,双流郡下。
gù yáng zi yún shǔ dōu fù yuē liǎng jiāng ěr qí qián zhě yě
故扬子云《蜀都赋》曰:两江珥其前者也。
fēng sú tōng yuē qín zhāo wáng shǐ lǐ bīng wèi shǔ shǒu kāi chéng dū liǎng jiāng gài tián wàn qǐng
《风俗通》曰:秦昭王使李冰为蜀守,开成都两江,溉田万顷。
jiāng shén suì qǔ tóng nǚ èr rén wéi fù
江神岁取童女二人为妇。
bīng yǐ qí nǚ yǔ shén wèi hūn jìng zhì shén cí quàn shén jiǔ jiǔ bēi héng dàn dàn bīng lì shēng yǐ zé zhī yīn hū bú jiàn
冰以其女与神为婚,径至神祠,劝神酒,酒杯恒澹澹,冰厉声以责之,因忽不见。
liáng jiǔ yǒu liǎng niú dòu yú jiāng àn páng yǒu jiàn bīng hái liú hàn wèi guān shǔ yuē wú dǒu dà jí dāng xiāng zhù yě
良久,有两牛斗于江岸旁,有间,冰还,流汗,谓官属曰:吾斗大亟,当相助也。
nán xiàng yāo zhōng zhèng bái zhě wǒ shòu yě
南向腰中正白者,我绶也。
zhǔ bù cì shā běi miàn zhě jiāng shén suì sǐ
主簿刺杀北面者,江神遂死。
shǔ rén mù qí qì jué fán zhuàng jiàn zhě yīn míng bīng ér yě
蜀人慕其气决,凡壮健者,因名冰儿也。
qín huì wáng èr shí liù nián qiǎn zhāng yí yǔ sī mǎ cuò děng miè shǔ suì zhì shǔ jùn yān
秦惠王二十六年,遣张仪与司马错等灭蜀,遂置蜀郡焉。
wáng mǎng gǎi zhī yuē dǎo jiāng yě
王莽改之曰导江也。
yí zhù chéng dū yǐ xiàng xián yáng
仪筑成都以象咸阳。
jìn tài kāng zhōng shǔ jùn wèi wáng guó gèng wéi chéng dū nèi shǐ yì zhōu cì shǐ zhì
晋太康中,蜀郡为王国,更为成都内史,益州刺史治。
dì lǐ fēng sú jì yuē huá yáng hēi shuǐ wéi liáng zhōu
《地理风俗记》曰:华阳黑水惟梁州。
hàn wǔ dì yuán shuò èr nián gǎi liáng yuē yì zhōu yǐ xīn qǐ qián wéi zāng kē yuè guī zhōu zhī jiāng rǎng yì guǎng gù chēng yì yún chū zhì guǎng hàn zhī luò xiàn hòu nǎi xǐ cǐ
汉武帝元朔二年,改梁曰益州,以新启犍为、牂柯、越巂,州之疆壤益广,故称益云,初治广汉之雒县,后乃徙此。
gù li gù yǔ dì yǔ shū yuē gù jīn nián wǔ shí qī bìn fà yǐ bái suǒ wèi róng shēn ér yóu mǎn fù ér qù zhōu guān tiān xià dú wèi jiàn yì zhōu ěr
故李固《与弟圄书》曰,固今年五十七,鬓发已白,所谓容身而游,满腹而去,周观天下,独未见益州耳。
xī yán fū zǐ cháng yán jīng yǒu wǔ shè qí sì zhōu yǒu jiǔ yóu qí bā
昔严夫子常言:经有五,涉其四,州有九,游其八。
yù lèi cǐ zi yǐ
欲类此子矣。
chū zhāng yí zhù chéng qǔ tǔ chǔ qù chéng shí lǐ yīn yǐ yǎng yú jīn wàn qǐng chí shì yě
初,张仪筑城,取土处去城十里,因以养鱼,今万顷池是也。
chéng běi yòu yǒu lóng dī chí chéng dōng yǒu qiān qiū chí xi yǒu liǔ chí xī běi yǒu tiān jǐng chí
城北又有龙堤池,城东有千秋池,西有柳池,西北有天井池。
jīn liú jìng tōng dōng xià bù jié
津流径通,冬夏不竭。
xī nán liǎng jiāng yǒu qī qiáo zhí xī mén pí jiāng shàng yuē chōng zhì qiáo xī nán shí niú mén yuē shì qiáo wú hàn rù shǔ zì guǎng dōu lìng qīng jì xiān wǎng fén zhī
西南两江有七桥,直西门郫江上,曰冲治桥,西南石牛门曰市桥,吴汉入蜀,自广都令轻骑先往焚之。
qiáo xià wèi zhī shí xī yuān
桥下谓之石犀渊,
lǐ bīng xī zuò shí xī wǔ tóu
李冰昔作石犀五头,
yǐ yàn shuǐ jīng
以厌水精,
chuān shí xī qú yú nán jiāng
穿石犀渠于南江,
mìng zhī yuē xī niú lǐ
命之曰犀牛里,
hòu zhuǎn xī niú èr tóu
后转犀牛二头,
yī tóu zài fǔ shì shì qiáo mén
一头在府市市桥门,
yī tóu chén zhī yú yuān yě
一头沉之于渊也,
dà chéng nán mén yuē jiāng qiáo
大城南门曰江桥,
qiáo nán yuē wàn lǐ qiáo
桥南曰万里桥,
xī shàng yuē yí xīng qiáo
西上曰夷星桥,
xià yuē zuó qiáo
下曰笮桥。
nán àn dào dōng yǒu wén xué shǐ wén wēng wèi shǔ shǒu lì jiǎng táng zuò shí shì yú nán chéng
南岸道东有文学,始文翁为蜀守,立讲堂,作石室于南城。
yǒng chū hòu xué táng yù huǒ hòu shǒu gēng zēng èr shí shì
永初后,学堂遇火,后守更增二石室。
hòu zhōu duó jùn xué yí yí xīng qiáo nán àn dào dōng
后州夺郡学,移夷星桥南岸道东。
dào xi chéng gù jǐn guān yě
道西城,故锦官也。
yán jǐn gōng zhī jǐn zé zhuó zhī jiāng liú ér jǐn zhì xiān míng zhuó yǐ tā jiāng zé jǐn sè ruò yǐ suì mìng zhī wèi jǐn lǐ yě
言锦工织锦,则濯之江流,而锦至鲜明,濯以他江,则锦色弱矣,遂命之为锦里也。
shǔ yǒu huí fù shuǐ jiāng shén cháng ruò shā rén wén wēng wèi shǒu cí zhī quàn jiǔ bù jìn bá jiàn jī zhī suì bù wéi hài
蜀有回复水,江神尝溺杀人,文翁为守,祠之,劝酒不尽,拔剑击之,遂不为害。
jiāng shuǐ dōng jìng guǎng dōu xiàn hàn wǔ dì yuán shuò èr nián zhì wáng mǎng zhī jiù dū tíng yě
江水东径广都县,汉武帝元朔二年置,王莽之就都亭也。
lǐ bīng shí chá shuǐ mài chuān xiàn yán jǐng jiāng xī yǒu wàng chuān yuán záo shān yá dù shuǐ jié zhū bēi chí gù shèng yǎng shēng zhī ráo jí nán jiāng yě
李冰识察水脉,穿县盐井,江西有望川原,凿山崖度水,结诸陂池,故盛养生之饶,即南江也。
yòu cóng chōng zhì qiáo běi zhé yuē zhǎng shēng qiáo
又从冲治桥北折曰长升桥。
chéng běi shí lǐ yuē shēng xiān qiáo yǒu sòng kè guān sī mǎ xiàng rú jiāng rén cháng ān tí qí mén yuē bù chéng gāo chē sì mǎ bù guò rǔ xià yě
城北十里曰升仙桥,有送客观,司马相如将人长安,题其门曰:不乘高车驷马,不过汝下也。
hòu rén qióng shǔ guǒ rú zhì yān
后人邛蜀,果如志焉。
lǐ bīng yán shuǐ zào qiáo shàng yīng qī sù gù shì zū wèi wú hàn yuē ān jūn yi zài qī qiáo lián xīng jiān
李冰沿水造桥,上应七宿,故世租谓吴汉曰:安军宜在七桥连星间。
hàn zì guǎng dōu chéng shèng jìn bī chéng dū yǔ qí fù liú shàng nán běi xiāng wàng jiā jiāng wèi yíng fú qiáo xiāng duì
汉自广都乘胜进逼成都,与其副刘尚南北相望,夹江为营,浮桥相对。
gōng sūn shù shǐ xiè fēng yáng jūn shì qiáo chū hàn hòu xí pò hàn zhuì mǎ luò shuǐ yuán mǎ yǐ dé chū rù bì
公孙述使谢丰扬军市桥出汉后,袭破汉,坠马落水,缘马尾得出,入壁。
mìng jiāng yè qián dù jiāng jiù shàng jī fēng zhǎn zhī yú shì shuǐ zhī yīn
命将夜潜渡江就尚,击丰,斩之于是水之阴。
jiāng běi zé zuǒ duì fán tián wén wēng yòu chuān jiān yǐ gài guàn fán tián qiān qī bǎi qǐng
江北则左对繁田,文翁又穿湔以溉灌繁田千七百顷。
jiān shuǐ yòu dōng jué mián luò jìng wǔ chéng jiè zhì guǎng dōu běi àn nán rù yú jiāng wèi zhī wǔ chéng shuǐ kǒu sī wèi běi jiāng
湔水又东绝绵洛,径五城界,至广都北岸,南入于江,谓之五城水口,斯为北江。
jiāng shuǐ yòu dōng zhì nán ān wèi bì yù lǜ gù zuǒ sī yún dōng yuè yù jīn yě
江水又东至南安为壁玉律,故左思云东越玉津也。
yòu dōng nán guò qián wéi wǔ yáng xiàn qīng yī shuǐ mò shuǐ cóng xī nán lái hé ér zhù zhī
又东南过犍为武阳县,青衣水、沫水从西南来,合而注之。
xiàn gù dà yè láng guó hàn wǔ dì jiàn yuán liù nián kāi zhì jùn xiàn
县故大夜郎国,汉武帝建元六年,开置郡县。
tài chū sì nián yì zhōu cì shǐ rén ān chéng wǔ yáng
太初四年,益州刺史任安城武阳。
wáng mǎng gēng míng jùn yuē xi shùn xiàn yuē jí chéng
王莽更名郡曰西顺,县曰戢成。
guāng wǔ wèi zhī shì dà fū jùn
光武谓之士大夫郡。
yǒu jiāng rén yān
有江人焉。
chū jiāng yuán xiàn shǒu shòu dà jiāng dōng nán liú zhì wǔ yáng xiàn zhù yú jiāng
出江原县,首受大江,东南流至武阳县,注于江。
xiàn xià jiāng shàng jiù yǒu dà qiáo guǎng yī lǐ bàn wèi zhī ān hàn qiáo
县下江上,旧有大桥,广一里半,谓之安汉桥。
shuǐ shèng suì huài mín kǔ zhì gōng
水盛岁坏,民苦治功。
hòu tài shǒu li yán záo tiān shè shān xún jiāng tōng dào
后太守李严凿天社山,寻江通道。
cǐ qiáo suì fèi
此桥遂废。
xiàn yǒu chì shuǐ xià zhù jiāng
县有赤水,下注江。
jiàn ān èr shí jiǔ nián yǒu huáng lóng jiàn cǐ shuǐ jiǔ rì fāng qù
建安二十九年,有黄龙见此水,九日方去。
cǐ xiàn jiè jiāng wèi dà yàn kāi liù shuǐ mén yòng guàn jùn xià
此县藉江为大堰,开六水门,用灌郡下。
běi shān xī zhě wáng qiáo suǒ shēng zhī shān yě
北山,昔者王乔所升之山也。
jiāng shuǐ yòu yǔ wén jǐng jiāng huì lǐ bīng suǒ dǎo yě
江水又与文井江会,李冰所导也。
zì zuó dào yǔ méng xī fēn shuǐ zhì shǔ jùn lín qióng xiàn yǔ bù pū shuǐ hé
自莋道与蒙溪分水,至蜀郡临邛县,与布仆水合。
shuǐ chū jiǎo wài chéng dū xi chén lí jùn
水出徼外成都西沈黎郡。
hàn wǔ yuán fēng sì nián yǐ shǔ dōu xī bù qióng zuó zhì lǐ máo niú dào tiān hàn sì nián zhì dōu wèi zhǔ wài qiāng zài qióng xiá shān biǎo
汉武元封四年,以蜀都西部邛莋置,理旄牛道,天汉四年置都尉,主外羌,在邛峡山表。
zì shǔ xi dù qióng zuó qí dào zhì xiǎn yǒu nòng dòng rén dù zhī nán yáng mǔ gé lù zhī zǔ
自蜀西度邛莋,其道至险,有弄栋人渡之难,扬母阁路之阻。
shuǐ cóng xiàn xi bù pū lái fēn wéi èr liú
水从县西布仆来,分为二流。
yī shuǐ jìng qí dào yòu dōng jìng lín qióng xiàn rù wén jǐng shuǐ
一水径其道,又东径临邛县入文井水。
wén jǐng shuǐ yòu dōng jìng jiāng yuán xiàn xiàn bīn wén jǐng jiāng
文井水又东径江原县,县滨文井江。
jiāng shàng yǒu cháng shì dī kuà sì shí lǐ
江上有常氏堤,跨四十里。
yǒu zhū tíng tíng nán yǒu qīng chéng shān shān shàng yǒu jiā gǔ shān xià yǒu dūn chī jí yù yě
有朱亭,亭南有青城山,山上有嘉谷山,下有蹲鸱,即芋也。
suǒ wèi xià yǒu dūn chī zhì lǎo bù jī zhuō shì zhī suǒ yǐ lè yuǎn xǐ yě
所谓下有蹲鸱,至老不饥,卓氏之所以乐远徙也。
wén jǐng jiāng wén dōng zhì wǔ yáng xiàn tiān shè shān xià rù jiāng
文井江文东至武阳县天社山下,入江。
qí yī shuǐ nán jìng yuè guī qióng dōu xiàn xi dōng nán zhì yún nán jùn zhī qīng lǐng xiàn rù yú pū
其一水南径越巂邛都县西,东南至云南郡之青岭县,入于仆。
jùn běn yún chuān de yě shǔ jiàn xìng sān nián zhì
郡本云川地也,蜀建兴三年置。
pū shuǐ yòu nán jìng yǒng chāng jùn yá lóng xiàn ér yǔ tān shuǐ hé
仆水又南径永昌郡邪龙县而与贪水合。
shuǐ chū qīng líng xiàn shàng chéng qīng líng shuǐ jìng yè yú xiàn yòu dōng nán zhì yá lóng rù yú pū
水出青蛉县,上承青蛉水,径叶榆县,又东南至邪龙入于仆。
pū shuǐ yòu jìng níng zhōu jiàn níng jùn zhōu gù kāng jiàng dū du zhūn gù nán rén wèi zhī zhūn xià
仆水又径宁州建宁郡,州故康降都督屯,故南人谓之屯下。
liú shàn jiàn xìng sān nián fēn yì zhōu jùn zhì
刘禅建兴三年分益州郡置。
lì shuāng bǎi xiàn jí shuǐ rù yān shuǐ chū qín zāng xiàn niú lán shān nán liú zhì shuāng bǎi xiàn dōng zhù pū shuǐ
历双柏县,即水入焉,水出秦臧县牛兰山,南流至双柏县,东注仆水。
yòu dōng zhì lái wéi xiàn rù láo shuǐ
又东至来唯县入劳水。
shuǐ chū jiǎo wài dōng jìng qí xiàn yǔ pū shuǐ hé
水出徼外,东径其县,与仆水合。
pū shuǐ dōng zhì jiāo zhōu jiāo zhǐ jùn líng xiàn nán liú rù yú hǎi
仆水东至交州交趾郡泠县,南流入于海。
jiāng shuǐ zì wǔ yáng dōng zhì péng wáng jù
江水自武阳东至彭亡聚。
xī cén péng yǔ wú jǐn sù jiāng shuǐ rén shǔ jūn cì shì de zhī ér è zhī
昔岑彭与吴仅溯江水人蜀,军次是地,知而恶之。
huì rì mù bù yí suì wèi cì kè suǒ hài
会日暮不移,遂为刺客所害。
wèi zhī píng mó shuǐ yì yuē wài shuǐ
谓之平模水,亦曰外水。
cǐ dì yǒu péng zhǒng yán péng zǔ zhǒng yān
此地有彭冢,言彭祖冢焉。
jiāng shuǐ yòu dōng nán jìng nán ān xiàn xi yǒu xióng ěr xiá lián shān jìng xiǎn jiē lǐng zhēng gāo
江水又东南径南安县,西有熊耳峡,连山竞险,接岭争高。
hàn hé píng zhōng shān bēng dì zhèn jiāng shuǐ nì liú
汉河平中,山崩地震,江水逆流。
xuán gài yǒu tān míng lěi chí yì yuē yán gài lǐ bīng suǒ píng yě
悬溉有滩,名垒坻,亦曰盐溉、李冰所平也。
xiàn zhì qīng yī jiāng huì jīn dài èr shuǐ yǐ jí shǔ wáng kāi míng gù zhì yě
县治青衣江会,衿带二水矣,即蜀王开明故治也。
lái mǐn běn shǔ lùn yuē jīng rén bì lìng sǐ qí shī suí shuǐ shàng jīng rén qiú zhī bù dé lìng zhì wèn shān xià fù shēng qǐ jiàn wàng dì
来敏《本蜀论》曰:荆人鄨令死,其尸随水上,荆人求之不得,令至汶山下,复生,起见望帝。
wàng dì zhě dù yǔ yě cóng tiān xià
望帝者,杜宇也,从天下。
nǚ zǐ zhū lì zì jiāng yuán chū wèi yǔ qī suì wáng yú shǔ hào yuē wàng dì
女子朱利,自江源出,为宇妻,遂王于蜀,号曰望帝;
wàng dì lì yǐ wéi xiāng
望帝立以为相。
shí wū shān xiá ér shǔ shuǐ bù liú dì shǐ lìng záo wū xiá tōng shuǐ shǔ de lù chǔ
时巫山峡而蜀水不流,帝使令凿巫峡通水,蜀得陆处。
wàng dì zì yǐ dé bù ruò suì yǐ guó chán hào yuē kāi míng
望帝自以德不若,遂以国禅,号曰开明。
xiàn nán yǒu é dùn shān yǒu méng shuǐ jí dà dù shuǐ yě
县南有峨盾山,有蒙水,即大渡水也。
shuǐ fā méng xī dōng nán liú yǔ é shuǐ hé
水发蒙溪,东南流与俄水合。
shuǐ chū jiǎo wài jìng wèn jiāng dào
水出徼外,径汶江道。
lǚ chén yuē zāi shuǐ chū shǔ
吕忱曰:渽水出蜀。
xǔ shèn yǐ wéi é shuǐ yě
许慎以为俄水也。
chū shǔ wèn jiāng jiǎo wài
出蜀汶江徼外。
cóng shuǐ wǒ shēng
从水,我声。
nán zhì nán ān rù dà dù shuǐ
南至南安,入大渡水。
dà dù shuǐ yòu dōng rén jiāng gù shān hǎi jīng yuē méng shuǐ chū hàn yáng xi rù jiāng shè yáng xī
大渡水又东人江,故《山海经》曰蒙水出汉阳西,入江滠阳西。
yòu dōng nán guò dào xiàn běi ruò shuǐ yān shuǐ hé zòng xi lái zhù zhī
又东南过道县北,若水、淹水合从西来注之。
yòu dōng zhǔ shuǐ běi liú zhù zhī
又东,渚水北流注之。
xiàn běn rén jū zhī
县本人居之。
dì lǐ fēng sú jì yuē yí zhōng zuì rén yǒu rén dào gù zì cóng rén
《地理风俗记》曰:夷中最仁,有仁道,故字从人。
qín jì suǒ wèi tóng zhī fù zhě yě
《秦纪》所谓僮之富者也。
qí yì gāo hòu liù nián chéng zhī
其邑,高后六年城之。
hàn wǔ dì gǎn xiàng rú zhī yán shǐ xiàn lìng nán tōng dào fèi gōng wú chéng táng méng nán rù zhǎn zhī nǎi záo shí kāi gé yǐ tōng nán zhōng
汉武帝感相如之言,使县令南通道,费功无成,唐蒙南入,斩之,乃凿石开阁,以通南中。
qì yú jiàn níng èr qiān yú lǐ shān dào guǎng zhàng yú shēn sān sì zhàng qí zàn záo zhī jī yóu cún
迄于建宁,二千余里,山道广丈余,深三四丈,其錾凿之迹犹存。
wáng mǎng gèng yuē zhì yě shān duō yóu hú shì hóu ér duǎn zú hǎo yóu yán shù yī téng bǎi bù huò sān bǎi zhàng shùn wǎng dào fǎn chéng kōng ruò fēi
王莽更曰治也,山多犹猢,似猴而短足,好游岩树,一腾百步,或三百丈,顺往倒返,乘空若飞。
xiàn yǒu shǔ wáng bīng lán qí shén zuò dà nán jiāng zhōng yá jùn zǔ xiǎn bù kě yá záo lǐ bīng nǎi jī xīn shāo zhī gù qí chù xuán yán yóu yǒu wǔ sè yān
县有蜀王兵兰,其神作大难江中,崖峻阻险,不可芽凿,李冰乃积薪烧之,故其处悬岩,犹有五色焉。
chì bái zhào shuǐ xuán huáng yú cóng lái zhì cǐ ér zhǐ yán wèi yá yǔ bù gēng shàng yě
赤白照水玄黄,鱼从来,至此而止,言畏崖屿不更上也。
yì bù qí jiù chuán yuē zhāng zhēn qī huáng shì nǚ yě míng bó
《益部耆旧传》曰:张真妻,黄氏女也,名帛。
zhēn chéng chuán fù mò qiú shī bù dé
真乘船覆没,求尸不得。
bó zhì méi chù tān tóu yǎng tiān ér tàn suì zì chén yuān
帛至没处滩头,仰天而叹,遂自沉渊。
jī shí sì rì bó chí zhēn shǒu yú tān xià chū
积十四日,帛持真手于滩下出。
shí rén wèi shuō yuē fú yǒu xiān luò dào yǒu zhāng bó zhě yě
时人为说曰:符有先络,道有张帛者也。
jiāng shuǐ yòu yǔ fú hēi shuǐ hé shuǐ chū níng zhōu nán guǎng jùn nán guǎng xiàn
江水又与符黑水合,水出宁州南广郡南广县。
xiàn gù qián wéi zhī shǔ xiàn yě hàn wǔ dì tài chū yuán nián zhì liú shàn yán xī zhōng fēn yǐ wéi jùn
县故犍为之属县也,汉武帝太初元年置,刘禅延熙中分以为郡。
dǎo yuán fén guān shān běi liú yǒu dà shè shuǐ zhù zhī
导源汾关山,北流,有大涉水注之。
shuǐ chū nán guǎng xiàn běi liú zhù fú hēi shuǐ yòu běi jìng dào rù jiāng wèi zhī nán guǎng kǒu
水出南广县,北流注符黑水,又北径道入江,谓之南广口。
zhǔ shuǐ zé wèi wén yě
渚水则未闻也。
yòu dōng guò jiāng yáng xiàn nán luò shuǐ cóng sān wēi shān dōng guò guǎng wèi luò xiàn nán dōng nán zhù zhī
又东过江阳县南,洛水从三危山,东过广魏洛县南,东南注之。
luò shuǐ chū luò xiàn zhāng shān yì yán chū zǐ tóng xiàn bǎi shān
洛水出洛县漳山,亦言出梓潼县柏山。
shān hǎi jīng yuē sān wēi zài tún huáng nán yǔ mín shān xiāng jiē shān nán dài hēi shuǐ
《山海经》曰:三危在炖煌南,与岷山相接,山南带黑水。
yòu shān hǎi jīng bù yán luò shuǐ suǒ dǎo
又《山海经》不言洛水所导。
jīng yuē chū sān wēi shān suǒ wèi xiáng
《经》曰出三危山,所未详。
cháng qú yún lǐ bīng dǎo luò tōng shān shuǐ liú fā pù kǒu jìng shí fāng xiàn
常璩云:李冰导洛通山水,流发瀑口,径什邡县。
hàn gāo dì liù nián fēng yōng chǐ wèi hòu guó wáng mǎng gēng míng yuē měi xìn yě
汉高帝六年,封雍齿为侯国,王莽更名曰美信也。
luò shuǐ yòu nán jìng luò xiàn gù chéng nán guǎng hàn jùn zhì yě
洛水又南径洛县故城南,广汉郡治也。
hàn gāo zǔ zhī wèi hàn wáng yě fā bā yú zhī shì běi dìng sān qín
汉高祖之为汉王也,发巴渝之士,北定三秦。
liù nián nǎi fēn bā shǔ zhì guǎng hàn jùn yú chéng xiāng
六年,乃分巴蜀,置广汉郡于乘乡。
wáng mǎng zhī jiù dōu xiàn yuē wú luò yě
王莽之就都,县曰吾雒也。
hàn ān dì yǒng chū èr nián yí zhì fú chéng hòu zhì luò xiàn
汉安帝永初二年,移治涪城,后治洛县。
xiān shì luò xiàn chéng nán měi yīn yǔ cháng yǒu kū shēng wén yú fǔ zhōng
先是洛县城南,每阴雨常有哭声,闻于府中。
jī shù shí nián pèi guó chén chǒng wèi shǒu yǐ luàn shì duō sǐ wáng bào hái bù zàng gù yě
积数十年,沛国陈宠为守,以乱世多死亡,暴骸不葬故也。
nǎi xī shōu zàng zhī kū shēng suì jué
乃悉收葬之,哭声遂绝。
liú bèi zì jiāng gōng luò páng shì yuán zhōng liú shǐ sǐ yú cǐ
刘备自将攻洛,庞士元中流矢死于此。
yì zhōu jiù yǐ shǔ jùn guǎng hàn jiàn wèi wèi sān shǔ
益州旧以蜀郡、广汉、健为为三蜀。
tǔ dì wò měi rén shì jùn yì yī zhōu chēng wàng
土地沃美、人士隽乂,一州称望。
xiàn yǒu chén xiāng qù jiāng qī lǐ jiāng shì yóu zhī suǒ jū
县有沈乡,去江七里,姜士游之所居。
shī zhì xiào mǔ hǎo yǐn jiāng shuǐ shì yú kuài cháng yǐ jī míng sù liú jí jiāng
诗至孝,母好饮江水,嗜鱼脍,常以鸡鸣溯流汲江。
zi zuò qǔ shuǐ nì sǐ fù kǒng gū zhī chēng tuō yóu xué dōng xià yī fú shí tóu jiāng liú
子坐取水溺死,妇恐姑知,称托游学,冬夏衣服,实投江流。
yú shì zhì xiào shàng tōng yǒng quán chū qí shě cè ér yǒu jiāng zhī gān yān
于是至孝上通,涌泉出其舍侧,而有江之甘焉。
shī yǒu tián bīn jiāng zé lǔ quán liú suǒ gài jǐn wèi wò yě
诗有田滨江泽卤,泉流所溉,尽为沃野。
yòu yǒng quán zhī zhōng dàn dàn cháng chū lǐ yú yī shuāng yǐ shàn yān kě wèi xiào tì fā yú fāng cùn huī měi zhe yú wú qióng zhě yě
又涌泉之中,旦旦常出鲤鱼一双以膳焉,可谓孝悌发于方寸,徽美著于无穷者也。
luò shuǐ yòu nán jìng xīn dū xiàn shǔ yǒu sān dōu wèi chéng dū guǎng dōu cǐ qí yī yān
洛水又南径新都县,蜀有三都,谓成都、广都,此其一焉。
yǔ mián shuǐ hé
与绵水合。
shuǐ xī chū mián zhú xiàn yòu yǔ jiān shuǐ hé yì wèi zhī pí jiāng yě yòu yán shì fú shuǐ
水西出绵竹县,又与湔水合,亦谓之郫江也,又言是涪水。
lǚ chén yuē yī yuē jiān
吕忱曰:一曰湔。
rán cǐ èr shuǐ jù yǔ luò huì yǐ
然此二水俱与洛会矣。
yòu jìng qián wéi niú bǐng xiàn wèi niú bǐng shuǐ
又径犍为牛鞞县为牛鞞水。
xī luō shàng chéng niú bǐng shuǐ dōng zhēng li xióng wèi cǐ shuǐ yě
昔罗尚乘牛鞞水,东征李雄,谓此水也。
xiàn yǐ hàn wǔ dì yuán fēng èr nián zhì
县以汉武帝元封二年置。
yòu dōng jìng zī zhōng xiàn yòu jìng hàn ān xiàn wèi zhī mián shuǐ yě
又东径资中县,又径汉安县,谓之绵水也。
zì shàng zhū xiàn xián yǐ gài guàn gù yǔ yuē mián luò wèi méi wò yě
自上诸县,咸以溉灌,故语曰:绵洛为没沃也。
mián shuǐ zhì jiāng yáng xiàn fāng shān xià rù jiāng wèi zhī mián shuǐ kǒu yì yuē zhōng shuǐ
绵水至江阳县方山下入江,谓之绵水口,亦曰中水。
jiāng yáng xiàn zhěn dài shuāng liú jù jiāng luò huì yě
江阳县枕带双流,据江、洛会也。
hàn jǐng dì liù nián fēng zhào xiāng sū jiā wèi hòu guó jiāng yáng jùn zhì yě
汉景帝六年封赵相苏嘉为侯国,江阳郡治也。
gù qián wéi zhī jiāng dū wèi jiàn ān shí bā nián liú zhāng lì
故犍为枝江都尉,建安十八年刘璋立。
jiāng zhōng yǒu dà quē xiǎo quē yān
江中有大阙、小阙焉。
jì chūn zhī yuè zé huáng lóng duī méi quē nǎi píng yě
季春之月,则黄龙堆没,阙乃平也。
xī shì zǔ wēi shí guò jiāng yáng xiàn yǒu yī zi
昔世祖微时,过江阳县,有一子。
wàng qì zhě yán jiāng yáng yǒu guì r xiàng wáng mǎng qiú zhī ér liáo shā zhī
望气者言江阳有贵儿象,王莽求之,而獠杀之。
hòu shì zǔ yuàn wèi zi lì cí yú xiàn zhé qí mín fá bù shù shì
后世祖怨,为子立祠于县,谪其民罚布数世。
yáng xióng qín qīng yīng yuē yǐn jí fǔ zi bó qí zhì xiào hòu mǔ zèn zhī zì tóu jiāng zhōng
扬雄《琴清英》曰:尹吉甫子伯奇至孝,后母谮之,自投江中。
yī tái dài zǎo hū mèng jiàn shuǐ xiān cì qí měi yào sī wéi yǎng qīn yáng shēng bēi gē
衣苔带藻,忽梦见水仙赐其美药,思惟养亲,扬声悲歌。
chuán rén wén zhī ér xué zhī
船人闻之而学之。
jí fǔ wén chuán rén zhī shēng yí sì bó qí yuán qín zuò zǐ ān zhī cāo
吉甫闻船人之声,疑似伯奇,援琴作《子安之操》。
jiāng shuǐ jìng hàn ān xiàn běi
江水径汉安县北。
xiàn suī pò shān chuān tǔ dì tè měi cán sāng yú yán jiā yǒu yān
县虽迫山川,土地特美,蚕桑鱼盐家有焉。
jiāng shuǐ dōng jìng fán shí tān yòu jìng dà fù tān pín lì èr xiǎn yě
江水东径樊石滩,又径大附滩,频历二险也。
yòu dōng guò fú xiàn běi yá dōng nán xí bù shuǐ cóng fú guān dōng běi zhù zhī
又东过符县北邪,东南鳛部水从符关东北注之。
xiàn gù ba yí zhī de yě
县故巴夷之地也。
hàn wǔ dì jiàn yuán liù nián yǐ táng méng wèi zhōng láng jiàng cóng wàn rén chū ba fú guān zhě yě yuán dǐng èr nián lì wáng mǎng zhī fú xìn yǐ
汉武帝建元六年,以唐蒙为中郎将,从万人出巴符关者也,元鼎二年立,王莽之符信矣。
xiàn zhì ān yào shuǐ huì shuǐ yuán nán tōng níng zhōu píng yí jùn bì xiàn běi jìng ān lè xiàn jiè zhī dōng yòu jìng fú xiàn xià běi rù jiāng
县治安乐水会,水源南通宁州平夷郡鄨县,北径安乐县界之东,又径符县下,北入江。
xiàn zhǎng zhào zhǐ qiǎn lì xiān ní hé yǐ yǒng jiàn yuán nián shí èr yuè yì ba jùn méi sǐ chéng tuān tān yǔ xián qiú sàng bù dé
县长赵祉遣吏先尼和,以永建元年十二月诣巴郡,没死成湍滩,予贤求丧不得。
nǚ luò nián èr shí wǔ suì yǒu èr zi wǔ suì yǐ huán
女络,年二十五岁,有二子,五岁以还。
zhì èr nián èr yuè shí wǔ rì shàng bù dé sàng luò nǎi chéng xiǎo chuán zhì fù méi chù āi kū zì chén
至二年二月十五日,尚不得丧、络乃乘小船,至父没处,哀哭自沉。
jiàn mèng gào xián yuē zhì èr shí yī rì yǔ fù jù chū
见梦告贤曰:至二十一日,与父俱出。
zhì rì fù zǐ guǒ fú chū jiāng shàng
到了那天,父女果然一起在江上浮出。
jùn xiàn shàng yán wèi zhī lì bēi yǐ jīng xiào chéng yě
郡、县上言,为之立碑,以旌孝诚也。
qí xí bù zhī shuǐ suǒ wèi wén yǐ huò shì shuǐ zhī shū mù fēi suǒ jiū yě
其鳛部之水,所未闻矣,或是水之殊目,非所究也。
yòu dōng běi zhì ba jùn jiāng zhōu xiàn dōng qiáng shuǐ fú shuǐ hàn shuǐ bái shuǐ dàng qú shuǐ wǔ shuǐ hé nán liú zhù zhī
又东北至巴郡江州县东,强水、涪水、汉水、白水、宕渠水五水合,南流注之。
qiáng shuǐ jí qiāng shuǐ yě
强水即羌水也。
dàng qú shuǐ jí qián shuǐ yú shuǐ yǐ
宕渠水即潜水、渝水矣。
ba shuǐ chū jìn chāng jùn xuān hàn xiàn yǐ lǐng shān jùn lì liáng zhōu jìn tài kāng zhōng lì zhì hàn zhōng
巴水出晋昌郡宣汉县已岭山,郡隶梁州,晋太康中立,治汉中。
xiàn nán qù jùn bā bǎi yú lǐ gù shǔ ba qú
县南去郡八百余里,故蜀巴渠。
xī nán liú lì bā zhōng jìng ba jùn gù chéng nán li yán suǒ zhù dà chéng běi xī nán rù jiāng
西南流历巴中,径巴郡故城南,李严所筑大城北,西南入江。
yǔ zhòng yōng suǒ wèi jiāng zhōu xiàn duì èr shuǐ kǒu yòu zé fú nèi shuǐ zuǒ zé shǔ wài shuǐ jí shì shuǐ yě
庾仲雍所谓江州县对二水口,右则涪内水,左则蜀外水、即是水也。
jiāng zhōu xiàn gù bā zǐ zhī dōu yě
江州县,故巴子之都也。
chūn qiū huán gōng jiǔ nián bā zǐ shǐ hán fú gào chu qǐng yǔ shān hǎo shì yě
《春秋》桓公九年,巴子使韩服告楚,请与邓好是也。
jí qī guó chēng wáng ba yì wáng yān
及七国称王,巴亦王焉。
qín huì wáng qiǎn zhāng yí děng jiù jū hóu yú ba yí tān ba jū zhī fù yīn zhí qí wáng yǐ guī ér zhì ba jùn yān zhì jiāng zhōu
秦惠王遣张仪等救苴侯于巴,仪贪巴、苴之富,因执其王以归,而置巴郡焉,治江州。
hàn xiàn dì chū píng yuán nián fēn ba wèi sān jùn yú jiāng zhōu zé yǒng níng jùn zhì yě
汉献帝初平元年,分巴为三郡,于江州则永宁郡治也。
zhì jiàn ān liù nián liú zhāng nà jiǎn yìn zhī sòng fù wèi ba jùn yǐ yán yán wèi shǒu
至建安六年,刘璋纳蹇胤之讼,复为巴郡,以严颜为守。
yán jiàn xiān zhǔ rù shǔ tàn yuē dú zuò qióng shān fàng hǔ zì wèi
颜见先主入蜀,叹曰:独坐穷山,放虎自卫。
cǐ jí fǔ xīn chù yě
此即拊心处也。
hàn shì jùn zhì jiāng zhōu ba shuǐ běi běi fǔ chéng shì yě
汉世郡治江州巴水北,北府城是也。
hòu nǎi xǐ nán chéng
南面的城基则与白帝山相连。
liú bèi chū yǐ jiāng xià fèi guān wèi tài shǒu lǐng jiāng zhōu dū dū
刘备初以江夏费观为太守,领江州都督。
hòu dū hù li yán gèng chéng zhōu shí liù lǐ zào cāng lóng bái hǔ mén qiú yǐ wǔ jùn wèi bā zhōu zhì chéng xiàng zhū gě liàng bù xǔ jìng bù guǒ
后都护李严,更城周十六里,造苍龙、白虎门,求以五郡为巴州治,丞相诸葛亮不许,竟不果。
dì shì cè xiǎn jiē chóng wū lèi jū shù yǒu huǒ hài yòu bù xiāng róng jié fǎng shuǐ jū zhě wǔ bǎi yú jiā chéng èr jiāng zhī huì xià shuǐ zēng shèng huài sàn diān méi sǐ zhě wú shù
地势侧险,皆重屋累居,数有火害,又不相容、结舫水居者五百余家,承二江之会,夏水增盛,坏散颠没,死者无数。
xiàn yǒu guān jú guān lì zhī yuán xià zhì zé shú
县有官橘、官荔枝园,夏至则熟。
èr qiān dàn cháng shè chú shàn mìng shì dài fū gòng huì shù xià shí zhī
二千石常设厨膳,命士大夫共会树下食之。
xiàn běi yǒu dào tián chū yù mǐ yě
县北有稻田,出御米也。
xiàn xià yòu yǒu qīng shuǐ xué bā rén yǐ cǐ shuǐ wèi fěn zé hào yào xiān fāng gòng fěn jīng shī yīn míng fěn shuǐ gù shì wèi zhī wèi jiāng zhōu duò lín fěn
县下又有清水穴,巴人以此水为粉,则皜曜鲜芳,贡粉京师,因名粉水,故世谓之为江州堕林粉。
fěn shuǐ yì wèi zhī wèi lì shuǐ yǐ
粉水亦谓之为粒水矣。
jiāng zhī běi àn yǒu tú shān nán yǒu xià yǔ miào tu jūn cí miào míng cún yān
江之北岸,有涂山,南有夏禹庙、涂君祠,庙铭存焉。
cháng qú yǔ zhòng yōng bìng yán yǔ qǔ yú cǐ
常璩、庾仲雍并言禹娶于此。
yú àn qún shū xián yán yǔ qǔ zài shòu chūn dāng tú bù yú cǐ yě
余案群书,咸言禹娶在寿春当涂,不于此也。
yòu dōng zhì zhǐ xiàn xi yán jiāng shuǐ cóng zāng kē jùn běi liú xi qū zhù zhī
又东至枳县西,延江水从牂柯郡北流西屈注之。
jiāng shuǐ dōng jìng yáng guān bā zǐ liáng jiāng zhī liǎng àn yóu yǒu liáng chù ba zhī sān guān sī wèi yī yě
江水东径阳关巴子梁,江之两岸,犹有梁处,巴之三关,斯为一也。
yán xī zhōng shǔ chē qí jiāng jūn shān zhī wèi jiāng zhōu dū du zhì cǐ
延熙中,蜀车骑将军邓芝为江州都督,治此。
jiāng shuǐ yòu dōng yòu jìng huáng gě xiá shān gāo xiǎn quán wú rén jū
江水又东,右径黄葛峡,山高险,全无人居。
jiāng shuǐ yòu zuǒ jìng míng yuè xiá dōng zhì lí xiāng lì jī míng xiá
江水又左径明月峡,东至梨乡,历鸡鸣峡。
jiāng zhī nán àn yǒu zhǐ xiàn zhì
江之南岸有枳县治。
huá yáng jì yuē zhǐ xiàn zài jiāng zhōu ba jùn dōng sì bǎi lǐ zhì fú líng shuǐ huì
《华阳记》曰:枳县在江州巴郡东四百里,治涪陵水会。
yǔ zhòng yōng suǒ wèi yǒu bié jiāng chū wǔ líng zhě yě
庾仲雍所谓有别江出武陵者也。
shuǐ nǎi yán jiāng zhī zhī jīn fēn shuǐ běi zhù jìng fú líng rù jiāng gù yì yún fú líng shuǐ yě
水乃延江之枝津,分水北注,径涪陵入江,故亦云涪陵水也。
qí shuǐ nán dǎo wǔ líng jùn xī sī mǎ cuò sù zhōu cǐ shuǐ qǔ chu qián zhōng dì
其水南导武陵郡,昔司马错溯舟此水,取楚黔中地。
yán xī zhōng shān zhī fá xú jù shè xuán yuán yú shì xiàn
延熙中,邓芝伐徐巨射玄猿于是县。
yuán zì bá shǐ juǎn mù yè sāi shè chuàng
猿自拔矢,卷木叶塞射创。
zhī tàn yuē shāng wù zhī shēng wú qí sǐ yǐ
芝叹曰:伤物之生,吾其死矣。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng fú líng gù jùn běi hòu nǎi bìng ba jùn suì bà shěng
江水又东径涪陵故郡北,后乃并巴郡,遂罢省。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng wén yáng tān tān xiǎn nán shàng
江水又东径文阳滩,滩险难上。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng hàn píng xiàn èr bǎi yú lǐ zuǒ zì fú líng dōng chū bǎi yú lǐ ér jiè yú huáng shí dōng wèi tóng zhù tān
江水又东径汉平县二百余里,左自涪陵东出百余里,而届于黄石,东为桐柱滩。
yòu jìng dōng wàng xiá dōng lì píng dōu xiá duì fēng mín zhōu jiù bā zǐ bié dōu yě
又径东望峡,东历平都,峡对丰民洲,旧巴子别都也。
huá yáng jì yuē bā zǐ suī dōu jiāng zhōu yòu zhì píng dōu
《华阳记》曰:巴子虽都江州,又治平都。
jí cǐ chù yě
即此处也。
yǒu píng dōu xiàn wèi ba jùn zhī lì yì yǐ
有平都县,为巴郡之隶邑矣。
xiàn yǒu tiān shī zhì jiān jiàn fó sì shén qīng líng
县有天师治,兼建佛寺,甚清灵。
xiàn yǒu shì sì sì rì yī huì
县有市肆,四日一会。
jiāng shuǐ yòu jìng hǔ xū tān tān shuǐ guǎng dà xià duàn xíng lǚ
江水右径虎须滩,滩水广大,夏断行旅。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng lín jiāng xiàn nán wáng mǎng zhī jiān jiāng xiàn yě
江水又东径临江县南,王莽之监江县也。
huá yáng jì yuē xiàn zài zhǐ dōng sì bǎi lǐ dōng jiē xiōng rěn
《华阳记》曰:县在枳东四百里,东接胸忍。
xiàn yǒu yán guān
县有盐官。
zì xiàn běi rù yán jǐng xī yǒu yán jǐng yíng hù
自县北入盐井溪,有盐井营户。
xī shuǐ yán wāng jiāng
溪水沿汪江。
jiāng shuǐ yòu dōng de huáng huá shuǐ kǒu jiāng pǔ yě zuǒ jìng shí chéng nán
江水又东得黄华水口,江浦也,左径石城南。
yǔ zhòng yōng yuē lín jiāng zhì shí chéng huáng huá kǒu yī bǎi lǐ
庾仲雍曰:临江至石城黄华口一百里。
yòu dōng zhì píng zhōu zhōu shàng duō jū mín
又东至平洲,洲上多居民。
yòu dōng jìng rǎng tu ér lì hé tān
又东径壤涂而历和滩。
yòu dōng jìng jiè tán shì de bā dōng zhī xi jiè yì zhōu zhī dōng jìng gù de shì míng yě
又东径界坛,是地巴东之西界,益州之东境,故得是名也。
yòu dōng guò yú fù xiàn nán yí shuǐ chū yān
又东过鱼复县南,夷水出焉。
jiāng shuǐ yòu dōng yòu de jiāng guī xī kǒu
江水又东,右得将龟溪口。
huá yáng jì yuē qú rěn xiàn chū líng guī xián xī yuán nián xiàn guī yú xiāng fǔ yán chū zì cǐ xī yě
《华阳记》曰:朐忍县出灵龟,咸熙元年,献龟于相府,言出自此溪也。
jiāng shuǐ yòu dōng huì nán běi jí qú nán shuǐ chū fú líng xiàn jiè wèi zhī yáng xī
江水又东,会南、北集渠,南水出涪陵县界,谓之阳溪。
běi liú jìng bā dōng jùn zhī nán pǔ qiáo xiàn xi
北流径巴东郡之南浦侨县西。
xī xiá cè yán jǐng sān kǒu xiāng qù gè shù shí bù yǐ mù wèi tǒng jìng wǔ chǐ xiū zhǔ bù jué
溪硖侧,盐井三口,相去各数十步,以木为桶,径五尺,修煮不绝。
xī shuǐ běi liú zhù yú jiāng wèi zhī nán jí qú kǒu yì yuē yú yáng xī kǒu
溪水北流注于江,谓之南集渠口,亦曰于阳溪口。
běi shuǐ chū xīn pǔ xiàn běi gāo liáng shān fēn xī
北水出新浦县北高梁山分溪。
nán liú jìng qí xiàn xi yòu nán bǎi lǐ zhì qú rěn xiàn nán rù yú jiāng wèi zhī běi jí qú kǒu bié míng bān kǒu yòu yuē fēn shuǐ kǒu qú rěn wèi zhì cǐ
南流径其县西,又南百里,至朐忍县,南入于江,谓之北集渠口,别名班口,又曰分水口,朐忍尉治此。
jiāng shuǐ yòu dōng yòu jìng sì xī kǒu gài jiāng sì jué rù yě
江水又东,右径汜溪口,盖江汜决入也。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng shí lóng ér zhì yú bó yáng èr cūn zhī jiān yǒu pán shí guǎng sì bǎi zhàng zhǎng liù lǐ zǔ sè jiāng chuān xià méi dōng chū jī xuān tōng zhū
江水又东,径石龙而至于博阳二村之间,有盘石,广四百丈,长六里,阻塞江川,夏没冬出,基亘通诸。
yòu dōng jìng yáng cháng hǔ bì tān
又东径羊肠虎臂滩。
yáng liàng wèi yì zhōu zhì cǐ zhōu fù chéng qí bō lán shǔ rén zhì jīn yóu míng zhī wèi shǐ jūn tān
杨亮为益州,至此舟覆,惩其波澜,蜀人至今犹名之为使君滩。
jiāng shuǐ yòu dōng péng shuǐ zhù zhī
江水又东,彭水注之。
shuǐ chū yǐ qú jùn liáo zhōng dōng nán liú jìng hàn fēng xiàn dōng qīng shuǐ zhù zhī
水出已渠郡獠中,东南流径汉丰县东,清水注之。
shuǐ yuán chū xī běi ba qú xiàn dōng běi ba lǐng nán liáo zhōng jí ba qú shuǐ yě
水源出西北巴渠县东北巴岭南獠中,即巴渠水也。
xī nán liú zhì qí xiàn yòu xi rù xiá tán jǐng xī shuǐ chū yān
西南流至其县,又西入峡,檀井溪水出焉。
yòu xi chū xiá zhì hàn fēng xiàn dōng ér xi zhù péng xī wèi zhī qīng shuǐ kǒu
又西出峡,至汉丰县东而西注彭溪,谓之清水口。
péng xī shuǐ yòu nán jìng qú rěn xiàn xi liù shí lǐ nán liú zhù yú jiāng wèi zhī péng xī kǒu
彭溪水又南,径朐忍县西六十里,南流注于江,谓之彭溪口。
jiāng shuǐ yòu dōng yòu jìng qú rěn xiàn gù chéng nán
江水又东,右径朐忍县故城南。
cháng qú yuē xiàn zài bā dōng jùn xi èr bǎi jiǔ shí lǐ xiàn zhì gù chéng kuà qí shān bǎn nán lín dà jiāng
常璩曰:县在巴东郡西二百九十里,县治故城,跨其山阪,南临大江。
jiāng zhī nán àn yǒu fāng shān shān xíng fāng qiào zhěn cè jiāng pēn
江之南岸有方山,山形方峭,枕侧江𣸣。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng jù wū tān jí xià jù tān yě yòu wèi zhī bó wàng tān
江水又东径瞿巫滩,即下瞿滩也,又谓之博望摊。
zuǒ zé tāng xī shuǐ zhù zhī shuǐ yuán chū xiàn běi liù bǎi yú lǐ shàng yōng jiè nán liú lì xiàn yì dài yán jǐng yī bǎi suǒ ba chuān zī yǐ zì jǐ
左则汤溪水注之,水源出县北六百余里上庸界,南流历县,翼带盐井一百所,巴川资以自给。
lì dà zhě fāng cùn zhōng yāng lóng qǐ xíng rú zhāng sǎn gù yīn míng zhī yuē sǎn zǐ yán
粒大者,方寸,中央隆起,形如张伞,故因名之曰伞子盐。
yǒu bù chéng zhě xíng yì bì fāng yì yú cháng yán yǐ
有不成者,形亦必方,异于常盐矣。
wáng yǐn jìn shū dì dào jì yuē rén tāng kǒu sì shí sān lǐ yǒu shí zhǔ yǐ wéi yán
王隐《晋书地道记》曰:人汤口四十三里,有石,煮以为盐。
shí dà zhě rú shēng xiǎo zhě rú quán zhǔ zhī shuǐ jié yán chéng gài shǔ huǒ jǐng zhī lún shuǐ huǒ xiāng de nǎi jiā yǐ
石大者如升,小者如拳,煮之,水竭盐成,盖蜀火井之伦,水火相得乃佳矣。
tāng shuǐ xià yǔ tán xī shuǐ hé shuǐ shàng chéng ba qú shuǐ nán lì tán jǐng xī wèi zhī tán jǐng shuǐ
汤水下与檀溪水合,水上承巴渠水,南历檀井溪,谓之檀井水。
xià rù tāng shuǐ
下入汤水。
tāng shuǐ yòu nán rén yú jiāng míng yuē tāng kǒu
汤水又南人于江,名曰汤口。
jiāng shuǐ yòu jìng dōng yáng tān
江水又径东阳滩。
jiāng shàng yǒu pò shí gù yì tōng wèi zhī pò shí tān gǒu yán guāng méi chù yě
江上有破石,故亦通谓之破石滩,苟延光没处也。
cháng qú yuē shuǐ dào yǒu dōng yáng xià jù shù tān shān yǒu dà xiǎo shí chéng shì líng shòu mù jí jú pǔ yě
常璩曰:水道有东阳、下瞿数滩,山有大小石城势,灵寿木及橘圃也。
gù dì lǐ zhì yuē xiàn yǒu jú guān yǒu mín shì
故《地理志》曰:县有橘官,有民市。
jiāng shuǐ yòu jìng yú fù xiàn zhī gù líng jiù jùn zhì gù líng xī xi èr lǐ gù líng cūn xī jí yǒng gǔ yě
江水又径鱼复县之故陵,旧郡治故陵溪西二里故陵村,溪即永谷也。
de duō mù guā shù yǒu zi dà rú bái huáng shí shén fēn xiāng ěr yǎ zhī suǒ wèi mào yě
地多木瓜树,有子大如,白黄,实甚芬香,《尔雅》之所谓楙也。
jiāng shuǐ yòu dōng wèi luò niú tān jìng gù líng běi
江水又东为落牛滩,径故陵北。
jiāng cè yǒu liù dà fén
江侧有六大坟。
yǔ zhòng yōng yuē chu dōu dān yáng suǒ zàng yì yóu zhǐ zhī yǐ líng yǐ gù yǐ gù líng wèi míng yě yǒu yú fù wèi shù cǐ jiāng zhī zuǒ àn yǒu ba xiāng cūn cūn rén shàn niàng gù sú chēng ba xiāng qīng jùn chū míng jiǔ
庾仲雍曰:楚都丹阳所葬,亦犹枳之已陵矣,故以故陵为名也,有鱼复尉,戍此,江之左岸有巴乡村,村人善酿,故俗称巴乡清,郡出名酒。
cūn cè yǒu xī xī zhōng duō líng shòu mù
村侧有溪,溪中多灵寿木。
zhōng yǒu yú qí tóu shì yáng fēng ròu shǎo gǔ měi yú yú yú
中有鱼,其头似羊,丰肉少骨,美于余鱼。
xī shuǐ fú liú jìng píng tóu shān nèi tōng nán pǔ gù xiàn bēi hú
溪水伏流径平头山,内通南浦故县陂湖。
qí dì píng kuàng yǒu hú zé zhōng yǒu líng qiàn jì yàn bù yì wài jiāng fán cǐ děng wù jiē rén xiá suǒ wú de mì è mán bù kě qīng zhì
其地平旷,有湖泽,中有菱芡鲫雁,不异外江,凡此等物,皆人峡所无,地密恶蛮,不可轻至。
jiāng shuǐ yòu dōng yòu jìng yè qīng ér dōng lì cháo yáng dào kǒu yǒu xiàn zhì zhì xià yǒu shì shí rì yī huì
江水又东,右径夜清而东历朝阳道口,有县治,治下有市,十日一会。
jiāng shuǐ yòu dōng zuǒ jìng xīn shì lǐ nán cháng qú yuē ba jiù lì shì yú jiāng shàng jīn xīn shì lǐ shì yě
江水又东,左径新市里南,常璩曰:巴旧立市于江上,今新市里是也。
jiāng shuǐ yòu dōng yòu hé yáng yuán shuǐ shuǐ chū yáng kǒu xiàn xī nán gāo yáng shān dōng dōng běi liú jìng qí xiàn nán dōng běi liú bǐng shuǐ zhù zhī
江水又东,右合阳元水,水出阳口县西南,高阳山东,东北流径其县南,东北流,丙水注之。
shuǐ fā xiàn dōng nán bǎi zhī shān shān xià yǒu bǐng xué xué fāng shù zhàng zhōng yǒu jiā yú cháng yǐ chūn mò yóu zhū dōng chū rù xué yì yì bāo hàn bǐng xué zhī lèi yě
水发县东南柏枝山,山下有丙穴,穴方数丈,中有嘉鱼,常以春末游诸,冬初入穴,抑亦褒汉丙穴之类也。
qí shuǐ běi liú rù gāo yáng xī
其水北流入高阳溪。
xī shuǐ yòu dōng běi liú zhù yú jiāng wèi zhī yáng yuán kǒu
溪水又东北流,注于江,谓之阳元口。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng nán xiāng xiá dōng jìng yǒng ān gōng nán liú bèi zhōng yú cǐ zhū gě liàng shòu yí chù yě
江水又东径南乡峡,东径永安宫南,刘备终于此,诸葛亮受遗处也。
qí jiān píng dì kě èr shí xǔ lǐ jiāng shān jiǒng kuò rù xiá suǒ wú
其间平地可二十许里,江山迥阔,入峡所无。
chéng zhōu shí yú lǐ bèi shān miàn jiāng tuí táng sì huǐ jīng jí chéng lín zuǒ yòu mín jū duō xīng qí zhōng
城周十余里,背山面江,颓塘四毁,荆棘成林,左右民居多星其中。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng zhū gě liàng tú lěi nán shí zhài píng kuàng wàng jiān chuān lù yǒu liàng suǒ zào bā zhèn tú dōng kuà gù lěi jiē lèi xì shí wèi zhī
江水又东径诸葛亮图垒南,石债平旷,望兼川陆,有亮所造八阵图,东跨故垒,皆累细石为之。
zì lěi xi qù jù shí bā háng háng jiān xiāng qù èr zhàng yīn yuē bā zhèn jì chéng zì jīn xíng shī zhù bù fù bài
自垒西去,聚石八行,行间相去二丈,因曰:八阵既成,自今行师庶不覆败。
jiē tú bīng shì xíng cáng zhī quán zì hòu shēn shí zhě suǒ bù néng le
皆图兵势行藏之权,自后深识者所不能了。
jīn xià shuǐ piāo dàng suì yuè xiāo sǔn gāo chù kě èr sān chǐ xià chǔ mó miè dài jìn
今夏水漂荡,岁月消损,高处可二三尺,下处磨灭殆尽。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng chì jiǎ chéng xi shì gōng sūn shù suǒ zào yīn shān jù shì zhōu huí qī lǐ yī bǎi sì shí bù dōng gāo èr bǎi zhàng xī běi gāo qiān zhàng nán lián jī bái dì shān shén gāo dà bù shēng shù mù
江水又东径赤岬城西,是公孙述所造,因山据势,周回七里一百四十步,东高二百丈,西北高千丈,南连基白帝山,甚高大,不生树木。
qí shí xī chì
其石悉赤。
tǔ rén yún rú rén tǎn jiǎ gù wèi zhī chì jiǎ shān
土人云,如人袒胛,故谓之赤岬山。
huái nán zǐ yuē bàng huáng yú shān jiǎ zhī páng
《淮南子》曰:徬徨于山岬之旁。
zhù yuē jiá shān xié yě
《注》曰:岬,山胁也。
guō zhòng chǎn yuē sī míng jiàng yīn cǐ ér xìng yǐ
郭仲产曰:斯名将因此而兴矣。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng yú fù xiàn gù chéng nán gù yú guó yě
江水又东径鱼复县故城南,故鱼国也。
chūn qiū zuǒ zhuàn wén gōng shí liù nián
《春秋左传》文公十六年。
yōng yǔ qún mán pàn chǔ zhuāng wáng dài zhī qī yù jiē běi wéi bì tiáo yú rén zhú zhī shì yě
庸与群蛮叛,楚庄王代之,七遇皆北,惟裨、鯈、鱼人逐之是也。
dì lǐ zhì jiāng guān dū wèi zhì
《地理志》江关都尉治。
gōng sūn shù míng zhī wèi bái dì qǔ qí wáng sè
公孙述名之为白帝,取其王色。
shǔ zhāng wǔ èr nián liú bèi wèi wú suǒ pò gǎi bái dì wèi yǒng ān bā dōng jùn zhì yě
蜀章武二年,刘备为吴所破,改白帝为永安,巴东郡治也。
hàn xiàn dì xīng píng yuán nián fēn ba wèi èr jùn yǐ yú fù wèi gù líng jùn
汉献帝兴平元年,分巴为二郡,以鱼复为故陵郡。
jiǎn yìn su liú zhāng gǎi wéi bā dōng jùn zhì bái dì shān chéng zhōu huí èr bǎi bā shí bù běi yuán mǎ lǐng jiē chì jiǎ shān qí jiān píng chú nán běi xiāng qù bā shí wǔ zhàng dōng xī qī shí zhàng yòu dōng bàng dōng ráng xī jí yǐ wéi huáng
蹇胤诉刘璋,改为巴东郡,治白帝山,城周回二百八十步,北缘马岭,接赤岬山,其间平处,南北相去八十五丈,东西七十丈,又东傍东瀼溪,即以为隍。
xī nán lín dà jiāng kuī zhī xuàn mù
西南临大江,窥之眩目。
wéi mǎ lǐng xiǎo chāi wěi yǐ
惟马岭小差委迤。
yóu zhǎn shān wèi lù yáng cháng shù sì rán hòu de shàng
犹斩山为路,羊肠数四,然后得上。
yì zhōu cì shǐ bào lòu zhèn cǐ wèi qiáo dào fú suǒ wéi chéng lǐ wú quán nǎi nán kāi shuǐ mén záo shí wèi hán dào shàng shī mù tiān gōng zhí xià zhì jiāng zhōng yǒu sì yuán bì xiāng qiān yǐn jí rán hòu de shuǐ
益州刺史鲍陋镇此,为谯道福所围,城里无泉,乃南开水门,凿石为函道,上施木天公,直下至江中,有似猿臂相牵,引汲然后得水。
shuǐ mén zhī xi jiāng zhōng yǒu gū shí wèi yín dǐng shí dōng chū shuǐ èr shí yú zhàng xià zé méi
水门之西,江中有孤石,为淫顶石,冬出水二十余丈,夏则没。
yì yǒu cái chū chù yǐ
亦有裁出处矣。
xiàn yǒu yí xī jí hěn shān qīng jiāng yě
县有夷溪,即佷山清江也。
jīng suǒ wèi yí shuǐ chū yān
《经》所谓夷水出焉。
jiāng shuǐ yòu dōng jìng guǎng xī xiá sī nǎi sān xiá zhī shǒu yě
江水又东径广溪峡,斯乃三峡之首也。
qí jiān sān shí lǐ tuí yán yǐ mù jué shì dài jiāo
其间三十里,颓岩倚木,厥势殆交。
běi àn shān shàng yǒu shén yuān yuān běi yǒu bái yán yá gāo kě qiān yú zhàng fǔ lín shén yuān
北岸山上有神渊,渊北有白盐崖,高可千余丈,俯临神渊。
tǔ rén jiàn qí gāo bái gù yīn míng zhī
土人见其高白,故因名之。
tiān hàn rán mù àn shàng tuī qí huī jìn xià huì yuān zhōng xún jí jiàng yǔ
天旱,燃木岸上,推其灰烬,下秽渊中,寻即降雨。
cháng qú yuē xiàn yǒu shān zé shuǐ shén hàn shí míng gǔ qǐng yǔ zé bì yìng jiā zé
常璩曰:县有山泽水神,旱时鸣鼓请雨,则必应嘉泽。
shǔ dōu fù suǒ wèi yīng míng gǔ ér xīng yǔ yě
《蜀都赋》所谓应鸣鼓而兴雨也。
xiá zhōng yǒu qú táng huáng kān èr tān xià shuǐ huí fù yán sù suǒ jì
峡中有瞿塘、黄龛二滩,夏水回复,沿溯所忌。
qú táng tān shàng yǒu shén miào yóu zhì líng yàn
瞿塘滩上有神庙,尤至灵验。
cì shǐ èr qiān dàn jìng guò jiē bù dé míng jiǎo fá gǔ
刺史二千石径过,皆不得鸣角伐鼓。
shāng lǚ shàng shuǐ kǒng chù shí yǒu shēng nǎi yǐ bù guǒ gāo zú
商旅上水,恐触石有声,乃以布裹篙足。
jīn zé bù néng ěr yóu xiǎng jiàn bù chuò
今则不能尔,犹飨荐不辍。
cǐ xiá duō yuán yuán bù shēng běi àn fēi wéi yī chù huò yǒu qǔ zhī fàng zhe běi shān zhōng chū bù wén shēng jiāng tóng hé shòu dù wèn ér bù shēng yǐ
此峡多猿,猿不生北岸,非惟一处,或有取之,放著北山中,初不闻声,将同狢兽渡汶而不生矣。
qí xiá gài zì xī yǔ záo yǐ tōng jiāng guō jǐng chún suǒ wèi bā dōng zhī xiá xià hòu shū záo zhě
其峡,盖自昔禹凿以通江,郭景纯所谓巴东之峡,夏后疏凿者。