水经注 · 郦道元 · Chapter 38 of 40

卷三十八

PinyinModern Translation
Size

zī shuǐ chū líng líng dōu liáng xiàn lù shān zī shuǐ chū wǔ líng jùn wú yáng xiàn jiè táng jiū shān gài lù shān zhī bié míng yě wèi zhī dà xī shuǐ

资水出零陵都梁县路山,资水出武陵郡无阳县界唐𫄙山,盖路山之别名也,谓之大溪水。

dōng běi jìng shào líng jùn wǔ gāng xiàn nán xiàn fēn dōu liáng zhī suǒ zhì yě

东北径邵陵郡武冈县南,县分都梁之所置也。

xiàn zuǒ yòu èr gāng duì zhì zhòng zǔ qí xiù jiān kě èr lǐ jiù chuán hòu hàn dài wǔ xī mán mán bǎo cǐ gāng gù yuē wǔ gāng xiàn jí qí chēng yān

县左右二冈对峙,重阻齐秀,间可二里,旧传后汉代五溪蛮,蛮保此冈,故曰武冈,县即其称焉。

dà xī jìng jiàn xīng xiàn nán yòu jìng dōu liáng xiàn nán hàn wǔ dì yuán shuò wǔ nián yǐ fēng cháng shā dìng wáng zǐ jìng hóu suì zhī yì yě

大溪径建兴县南,又径都梁县南,汉武帝元朔五年,以封长沙定王子敬侯遂之邑也。

xiàn xi yǒu xiǎo shān shān shàng yǒu tíng shuǐ jì qīng qiě qiǎn qí zhōng xī shēng lán cǎo lǜ yè zǐ jīng fāng fēng zǎo chuān lán xīn yuǎn fù

县西有小山,山上有渟水,既清且浅,其中悉生兰草,绿叶紫茎,芳风藻川,兰馨远馥。

sú wèi lán wèi dōu liáng shān yīn yǐ hào xiàn shòu míng yān

俗谓兰为都梁,山因以号,县受名焉。

dōng běi guò fu yí xiàn fu shuǐ chū xiàn xī nán líng líng xiàn jiè shǎo yán shān dōng běi liú jìng fú xiàn nán běn líng líng zhī fu yí xiàn yě

东北过夫夷县,夫水出县西南零陵县界少延山,东北流径扶县南,本零陵之夫夷县也。

hàn wǔ dì yuán shuò wǔ nián yǐ fēng cháng shā dìng wáng zǐ jìng hóu yì zhī yì yě

汉武帝元朔五年,以封长沙定王子敬侯义之邑也。

fu shuǐ yòu dōng wǎng shào líng shuǐ wèi zhī shào líng pǔ shuǐ kǒu yě

夫水又东往邵陵水,谓之邵陵浦,水口也。

dōng běi guò shào líng xiàn zhī běi xiàn zhì jùn xià nán lín dà xī shuǐ jìng qí běi wèi zhī shào líng shuǐ

东北过邵陵县之北,县治郡下,南临大溪,水径其北,谓之邵陵水。

wèi xián xī èr nián wú bǎo dǐng yuán nián sūn hào fēn líng líng běi bù lì shào líng jùn yú shào líng xiàn xiàn gù zhāo líng yě

魏咸熙二年,吴宝鼎元年,孙皓分零陵北部,立邵陵郡于邵陵县,县故昭陵也。

xī shuǐ dōng de gāo píng shuǐ kǒu shuǐ chū wǔ líng jùn chén líng xiàn shǒu wàng shān xī nán jìng gāo píng xiàn nán yòu dōng rù shào líng xiàn jiè nán rù yú shào shuǐ

溪水东得高平水口,水出武陵郡沉陵县首望山,西南径高平县南,又东入邵陵县界,南入于邵水。

shào shuǐ yòu dōng huì yún quán shuǐ shuǐ chū líng líng yǒng chāng xiàn yún quán shān xī běi liú jìng shào yáng nán xiàn gù zhāo yáng yě

邵水又东会云泉水,水出零陵永昌县云泉山,西北流径邵阳南,县故昭阳也。

yún quán shuǐ yòu běi zhù shào líng shuǐ wèi zhī shào yáng shuǐ kǒu

云泉水又北注邵陵水,谓之邵阳水口。

zì xià dōng běi chū yì yáng xiàn qí jiān jìng liú shān xiá míng zhī wèi zhū yú jiāng gài shuǐ biàn míng yě

自下东北出益阳县,其间径流山峡,名之为茱萸江,盖水变名也。

yòu dōng běi guò yì yáng xiàn běi xiàn yǒu guān yǔ lài suǒ wèi guān hòu tān yě

又东北过益阳县北,县有关羽濑,所谓关侯滩也。

nán duì gān níng gù lěi xī guān yǔ tún jūn shuǐ běi sūn quán lìng lǔ sù gān níng jù zhī yú shì shuǐ

南对甘宁故垒,昔关羽屯军水北,孙权令鲁肃、甘宁拒之于是水。

níng wèi sù yuē yǔ wén wú ké tuò zhī shēng bù gǎn dù yě dù zé chéng qín yǐ

宁谓肃曰:羽闻吾咳唾之声,不敢渡也,渡则成擒矣。

yǔ yè wén níng chǔ fēn yuē xìng bà shēng yě suì bù dù

羽夜闻宁处分,曰兴霸声也,遂不渡。

zhū yú jiāng yòu dōng jìng yì yáng xiàn běi yòu wèi zhī zī shuǐ

茱萸江又东径益阳县北,又谓之资水。

yīng shào yuē xiàn zài yì shuǐ zhī yáng

应劭曰:县在益水之阳。

jīn wú yì shuǐ yì huò zī shuǐ zhī shū mù yǐ

今无益水,亦或资水之殊目矣。

rán cǐ xiàn zhī zuǒ yòu chǔ chù yǒu shēn tán yú zhě xián qīng zhōu wěi làng yáo yǒng xiāng hè

然此县之左右,处处有深潭,渔者咸轻舟委浪,谣咏相和。

luō jūn zhāng suǒ wèi qí shēng mián miǎo zhě yě

罗君章所谓其声绵邈者也。

shuǐ nán shí lǐ yǒu jǐng shù bǎi kǒu qiǎn zhě sì wǔ chǐ huò sān wǔ zhàng shēn zhě yì bù cè qí shēn

水南十里,有井数百口,浅者四五尺,或三五丈,深者亦不测其深。

gǔ lǎo xiāng chuán xī rén yǐ zhàng zhuàng de zhé biàn chéng jǐng

古老相传,昔人以杖撞地,辄便成井。

huò yún gǔ rén cǎi jīn shā chù mò xiáng qí shí yě

或云古人采金沙处,莫详其实也。

yòu dōng yǔ yuán shuǐ hé yú hú zhōng dōng běi rù yú jiāng yě

又东与沅水合于湖中,东北入于江也。

hú jí dòng tíng hú yě

湖即洞庭湖也。

suǒ rù zhī chù wèi zhī yì yáng jiāng kǒu

所入之处,谓之益阳江口。

lián shuǐ chū lián dào xiàn xi zī shuǐ zhī bié

涟水出连道县西,资水之别。

shuǐ chū shào líng xiàn jiè nán jìng lián dào xiàn xiàn gù chéng zài xiāng xiāng xiàn xi bǎi liù shí lǐ

水出邵陵县界,南径连道县,县故城在湘乡县西百六十里。

kòng yǐn zhòng liú hé chéng yī xī

控引众流,合成一溪。

dōng rù héng yáng xiāng xiāng xiàn lì shí yú shān xià duō xuán shí shān gāo bā shí yú zhàng guǎng shí lǐ

东入衡阳、湘乡县,历石鱼山,下多玄石,山高八十余丈,广十里。

shí sè hēi ér lǐ ruò yún mǔ kāi fā yī zhòng zhé yǒu yú xíng lín shǒu wěi wǎn ruò kè huà zhǎng shù cùn yú xíng bèi zú shāo zhī zuò yú gāo xīng yīn yǐ míng zhī

石色黑而理若云母,开发一重,辄有鱼形,鳞首尾,宛若刻画,长数寸,鱼形备足,烧之作鱼膏腥,因以名之。

lián shuǐ yòu jìng xiāng xiāng xiàn nán lín lián shuǐ běn shǔ líng líng cháng shā dìng wáng zǐ chāng yì

涟水又径湘乡县,南临涟水,本属零陵,长沙定王子昌邑。

lián shuǐ yòu qū jìng qí xiàn dōng ér rù xiāng nán xiàn yě

涟水又屈径其县东,而入湘南县也。

dōng běi guò xiāng nán xiàn nán yòu dōng běi zhì lín xiāng xiàn xī nán dōng rù yú xiāng

东北过湘南县南,又东北至临湘县西南,东入于湘。

lián shuǐ zì xiāng fu xiàn dōng liú zhì héng yáng xiāng xī xiàn jiè rù yú xiāng shuǐ yě

涟水自湘甫县东流,至衡阳湘西县界,入于湘水也。

yú lín xiāng xiàn wèi xī nán zhě yǐ

于临湘县为西南者矣。

xiāng shuǐ chū líng líng shǐ ān xiàn yáng hǎi shān jí yáng shuò shān yě

湘水出零陵始安县阳海山,即阳朔山也。

yīng shào yuē xiāng chū líng shān

应劭曰:湘出零山。

gài shān zhī shū míng yě

盖山之殊名也。

shān zài shǐ ān xiàn běi xiàn gù líng líng zhī nán bù yě

山在始安县北,县故零陵之南部也。

wèi xián xī èr nián sūn hào zhī gān lù yuán nián lì shǐ ān jùn

魏咸熙二年,孙皓之甘露元年,立始安郡。

xiāng lí tóng yuán fēn wéi èr shuǐ nán wéi lí shuǐ běi zé xiāng chuān dōng běi liú

湘、漓同源,分为二水,南为漓水,北则湘川,东北流。

luō jūn zhāng xiāng zhōng jì yuē xiāng shuǐ zhī chū yú yáng shuò zé shāng wèi zhī zhōu zhì dòng tíng rì yuè ruò chū rù yú qí zhōng yě

罗君章《湘中记》曰:湘水之出于阳朔则觞为之舟,至洞庭,日月若出入于其中也。

dōng běi guò líng líng xiàn dōng yuè chéng jiào shuǐ nán chū yuè chéng zhī jiào jiào jí wǔ lǐng zhī xi lǐng yě

东北过零陵县东,越城峤水,南出越城之峤,峤即五岭之西岭也。

qín zhì wǔ lǐng zhī shù shì qí yī yān

秦置五岭之戍,是其一焉。

běi zhì líng líng xiàn xià zhù xiāng shuǐ

北至零陵县,下注湘水。

xiāng shuǐ yòu jìng líng líng xiàn nán yòu dōng běi jìng guān yáng xiàn yǔ guān shuǐ hé

湘水又径零陵县南,又东北径观阳县,与观水合。

shuǐ chū lín hè jùn zhī xiè shù xiàn jiè xī běi jìng guān yáng xiàn xi xiàn gài jí shuǐ wèi míng yě

水出邻贺郡之谢沭县界,西北径观阳县西,县盖即水为名也。

yòu xī běi liú zhù yú xiāng chuān wèi zhī guān kǒu yě

又西北流注于湘川,谓之观口也。

yòu dōng běi guò táo yáng xiàn dōng

又东北过洮阳县东。

táo shuǐ chū xiàn xī nán tài shān dōng běi jìng qí xiàn nán jí táo shuǐ yǐ lì chēng yǐ

洮水出县西南大山,东北径其县南,即洮水以立称矣。

hàn wǔ dì yuán shuò wǔ nián fēng cháng shā dìng wáng zǐ jié hóu jū wèi hòu guó

汉武帝元朔五年,封长沙定王子节侯拘为侯国。

wáng mǎng gēng míng zhī yuē táo zhì yě

王莽更名之曰洮治也。

qí shuǐ dōng liú zhù yú xiāng shuǐ

其水东流注于湘水。

yòu dōng běi guò quán líng xiàn xi yíng shuǐ chū yíng yáng líng dào xiàn nán shān xi liú jìng jiǔ yí shān xià pán jī cāng wú zhī yě fēng xiù shù jùn zhī jiān

又东北过泉陵县西,营水出营阳泠道县南山,西流径九疑山下,蟠基苍梧之野,峰秀数郡之间。

luō yán jiǔ jǔ gè dǎo yī xī xiù hè fù zǔ yì lǐng tóng shì yóu zhě yí yān gù yuē jiǔ yí shān

罗岩九举,各导一溪,岫壑负阻,异岭同势,游者疑焉,故曰九疑山。

dà shùn biǎn qí yáng shāng jūn zàng qí yīn

大舜窆其阳,商均葬其阴。

shān nán yǒu shùn miào qián yǒu shí bēi wén zì quē luò bù kě fù shi

山南有舜庙,前有石碑,文字缺落,不可复识。

zì miào yǎng shān jí gāo zhí shàng kě bǎi yú lǐ

自庙仰山极高,直上可百余里。

gǔ lǎo xiāng chuán yán wèi yǒu dēng qí fēng zhě

古老相传,言未有登其峰者。

shān zhī dōng běi líng dào xiàn jiè yòu yǒu shùn miào

山之东北,泠道县界,又有舜庙。

xiàn fu yǒu shùn bēi bēi shì líng líng tài shǒu xú jiǎn lì

九疑山东北冷道县边界上,又有一座舜庙,县南有舜碑,是零陵太守徐俭所立。

yíng shuǐ yòu xi jìng yíng dào xiàn féng shuǐ zhù zhī

营水又西径营道县,冯水注之。

shuǐ chū lín hè jùn féng chéng xiàn dōng běi féng gāng

水出临贺郡冯乘县东北冯冈。

qí shuǐ dǎo yuán féng xī xī běi liú xiàn yǐ tuō míng yān

其水导源冯溪,西北流,县以托名焉。

féng shuǐ dài yuē zhòng liú hún chéng yī chuān wèi zhī běi zhǔ

冯水带约众流,浑成一川,谓之北渚。

lì xiàn běi xi zhì guān xià guān xià dì míng yě shì shāng zhōu gǎi zhuāng zhī shǐ

历县北,西至关下,关下,地名也,是商舟改装之始。

féng shuǐ yòu zuǒ hé méng zhǔ zhī shuǐ

冯水又左,合萌渚之水。

shuǐ nán chū yú méng zhǔ zhī jiào wǔ lǐng zhī dì sì lǐng yě qí shān duō xī yì wèi zhī xī fāng yǐ

水南出于萌渚之峤,五岭之第四岭也,其山多锡,亦谓之锡方矣。

zhǔ shuǐ běi jìng féng chéng xiàn xi ér běi zhù féng shuǐ

渚水北径冯乘县西,而北注冯水。

féng shuǐ yòu jìng yíng dào xiàn ér yòu huì yíng shuǐ

冯水又径营道县而右会营水。

yíng shuǐ yòu xī běi qū ér jìng yíng dào xiàn xi wáng mǎng zhī jiǔ yí tíng yě

营水又西北屈而径营道县西,王莽之九疑亭也。

yíng shuǐ yòu dōng běi jìng yíng pǔ xiàn nán

营水又东北径营浦县南。

yíng yáng jùn zhì yě

营阳郡治也。

wèi xián xī èr nián wú sūn hào fēn líng líng zhì zài yíng shuǐ zhī yáng gù yǐ míng jùn yǐ

魏咸熙二年,吴孙皓分零陵置,在营水之阳,故以名郡矣。

yíng shuǐ yòu běi dōu xī shuǐ zhù zhī

营水又北,都溪水注之。

shuǐ chū chūn líng xiàn běi èr shí lǐ yǎng shān nán jìng qí xiàn xi

水出春陵县北二十里仰山,南径其县西。

xiàn běn líng dào xiàn zhī juàn líng xiāng gài yīn yán xī wèi míng yǐ

县本泠道县之眷陵乡,盖因言溪为名矣。

hàn cháng shā dìng wáng fēn yǐ wéi xiàn wǔ dì yuán shuò wǔ nián fēng wáng zhōng zǐ mǎi wèi chōng líng hóu

汉长沙定王分以为县,武帝元朔五年,封王中子买为舂陵侯。

xiàn gù chéng dōng yòu yǒu yī chéng dōng xī xiāng duì gè fāng bǎi bù

县故城东,又有一城,东西相对,各方百步。

gǔ lǎo xiāng chuán yán hàn jiā jiù chéng hàn chēng yóu cún zhī shì jié hóu gù yì yě

古老相传,言汉家旧城,汉称犹存,知是节侯故邑也。

chéng dōng jiǎo yǒu yī bēi wén zì quē luò bù kě fù shi

城东角有一碑,文字缺落,不可复识。

dōng nán sān shí lǐ shàng yǒu jié hóu miào

东南三十里尚有节侯庙。

dōu xī shuǐ yòu nán jìng xīn níng xiàn dōng xiàn dōng bàng dōu xī xī shuǐ yòu xi jìng xiàn nán zuǒ yǔ wǔ xī jù huì

都溪水又南径新宁县东,县东傍都溪,溪水又西径县南,左与五溪俱会。

xiàn yǒu wǔ shān shān yǒu yī xī wǔ shuǐ huì yú xiàn mén gù yuē dōu xī yě

县有五山,山有一溪,五水会于县门,故曰都溪也。

dōu xī shuǐ zì xiàn yòu xī běi liú jìng líng dào xiàn běi yǔ líng shuǐ hé

都溪水自县又西北流,径泠道县北,与泠水合。

shuǐ nán chū jiǔ yí shān běi liú jìng qí xiàn xī nán xiàn zhǐ líng xī yǐ jí míng wáng mǎng zhī líng líng xiàn yě

水南出九疑山,北流径其县西南,县指泠溪以即名,王莽之泠陵县也。

líng shuǐ yòu běi liú zhù yú dū xī shuǐ yòu xī běi rù yú yíng shuǐ

泠水又北流注于都溪水,又西北入于营水。

yíng shuǐ yòu běi liú rù yíng yáng xiá yòu běi zhì guān yáng xiàn ér chū yú xiá dà xiǎo èr xiá zhī jiān wèi yán sù zhī jí jiān yǐ

营水又北流,入营阳峡,又北至观阳县而出于峡,大小二峡之间,为沿溯之极艰矣。

yíng shuǐ yòu xī běi jìng quán líng xiàn xi hàn wǔ dì yuán shuò wǔ nián yǐ fēng cháng shā dìng wáng zǐ jié hóu xián zhī yì yě

营水又西北,径泉陵县西,汉武帝元朔五年,以封长沙定王子节侯贤之邑也。

wáng mǎng míng zhī yuē pǔ rùn líng líng jùn zhì gù chu yǐ

王莽名之曰溥润,零陵郡治,故楚矣。

hàn wǔ dì yuán dǐng liù nián fēn guì yáng zhì

汉武帝元鼎六年分桂阳置。

tài shǐ gōng yuē shùn zàng jiǔ yí shí wéi líng líng

太史公曰:舜葬九疑,实惟零陵。

jùn qǔ míng yān wáng mǎng zhī jiǔ yí jùn yě

郡取名焉,王莽之九疑郡也。

xià pī chén qiú wèi líng líng tài shǒu guì yáng zéi hú lán gōng líng líng jī liú guàn chéng qiú zhé yú nèi yīn dì shì fǎn jué shuǐ yān zéi xiāng jù bù néng xià

下邳陈球为零陵太守,桂阳贼胡兰攻零陵,激流灌城,球辄于内因地势反决水淹贼,相拒不能下。

xiàn yǒu zì shàng xiāng

县有自上乡。

líng líng xiān xián chuán yuē zhèng chǎn zì jǐng zài quán líng rén yě wèi bái tǔ sè fū

《零陵先贤传》曰:郑产,字景载,泉陵人也,为白土啬夫。

hàn mò duō shì guó yòng bù zú chǎn zǐ yī suì zhé chū kǒu qián mín duō bù jǔ zi

汉末多事,国用不足,产子一岁,辄出口钱,民多不举子。

chǎn nǎi chì mín wù de shā zi kǒu qián dāng zì dài chū

产乃敕民勿得杀子,口钱当自代出。

chǎn yán qí jùn xiàn wèi biǎo shàng yán qián de chú gēng míng bái tǔ wèi gēng shēng xiāng yě

产言其郡、县,为表上言,钱得除,更名白土为更生乡也。

jìn shū dì dào jì yuē xiàn yǒu xiāng máo qì shén fēn xiāng yán gòng zhī yǐ suō jiǔ yě

《晋书地道记》曰:县有香茅,气甚芬香,言贡之以缩酒也。

yíng shuǐ yòu běi liú zhù yú xiāng shuǐ

营水又北流注于湘水。

xiāng shuǐ yòu dōng běi yǔ yīng shuǐ hé

湘水又东北与应水合。

shuǐ chū shào líng xiàn lì shān yá dèng xiǎn zǔ jùn è wàn xún chéng yuán chén yú xià yīng shuǐ yǒng yú shàng

水出邵陵县历山,崖瞪险阻,峻崿万寻,澄源湛于下,应水涌于上。

dōng nán liú jìng yīng yáng xiàn nán jìn fēn guān yáng xiàn lì gài jí yīng shuǐ wèi míng yě

东南流径应阳县南,晋分观阳县立,盖即应水为名也。

yīng shuǐ yòu dōng nán liú jìng yǒu bí xū nán

应水又东南流,径有鼻墟南。

wáng yǐn yuē yīng yáng xiàn běn quán líng zhī běi bù dōng wǔ lǐ yǒu bí xū yán xiàng suǒ fēng yě

王隐曰:应阳县本泉陵之北部,东五里有鼻墟,言象所封也。

shān xià yǒu xiàng miào yán shén yǒu líng néng xìng yún yǔ

山下有象庙,言甚有灵,能兴云雨。

yú suǒ wén yě shèng rén zhī shén yuē líng xián rén zhī jīng qì wèi guǐ xiàng shēng bù huì sǐ líng hé jì hu

余所闻也,圣人之神曰灵,贤人之精气为鬼,象生不慧,死灵何寄乎?

yīng shuǐ yòu dōng nán liú ér zhù yú xiāng shuǐ

应水又东南流而注于湘水。

xiāng shuǐ yòu dōng běi de kǒu shuǐ chū yǒng chāng xiàn běi luó shān

湘水又东北得口,水出永昌县北罗山。

dōng nán liú jìng shí yàn shān dōng qí shān yǒu shí gàn ér zhuàng yàn yīn yǐ míng shān

东南流径石燕山东,其山有石,绀而状燕,因以名山。

qí shí huò dà huò xiǎo ruò mǔ zǐ yān jí qí léi fēng xiāng báo zé shí yàn qún fēi xié háng rú zhēn yàn yǐ

其石或大或小,若母子焉,及其雷风相薄,则石燕群飞,颉颃如真燕矣。

luō jūn zhāng yún jīn yàn bù bì fù fēi yě

罗君章云:今燕不必复飞也。

qí shuǐ yòu dōng nán jìng yǒng chāng xiàn nán yòu dōng liú zhù yú xiāng shuǐ

其水又东南径永昌县南,又东流注于湘水。

yòu dōng běi jìng qí yáng xiàn nán yòu yǒu yú xī shuǐ zhù zhī

又东北径祁阳县南,又有余溪水注之。

shuǐ chū xī běi shào líng jùn shào líng xiàn dōng nán liú zhù yú xiāng

水出西北邵陵郡邵陵县,东南流注于湘。

qí shuǐ yáng qīng fàn zhuó shuǐ sè liǎng fēn

其水扬清泛浊,水色两分。

xiāng shuǐ yòu běi yǔ yi xī shuǐ hé shuǐ chū xiāng dōng jùn zhī xīn níng xiàn xī nán xīn píng gù xiàn dōng xīn níng gù xīn píng yě

湘水又北与宜溪水合,水出湘东郡之新宁县西南新平故县东,新宁,故新平也。

zhòng chuān xiè làng gòng chéng yī jīn

众川泻浪,共成一津。

xī běi liú dōng àn shān xià yǒu lóng xué yi shuǐ jìng qí xià tiān hàn zé yōng shuǐ zhù zhī biàn yǒu yǔ jiàng

西北流,东岸山下有龙穴,宜水径其下,天旱则拥水注之,便有雨降。

yi shuǐ yòu xī běi zhù yú xiāng

宜水又西北注于湘。

xiāng shuǐ yòu xī běi de chōng shuǐ kǒu shuǐ shàng chéng yíng yáng chūn líng xiàn xī běi tán shān yòu běi jìng xīn níng xiàn dōng yòu xī běi liú zhù yú xiāng shuǐ yě

湘水又西北,得舂水口,水上承营阳春陵县西北潭山,又北径新宁县东,又西北流注于湘水也。

yòu dōng běi guò zhòng ān xiàn dōng yòu dōng běi guò xiàn xi chéng shuǐ cóng dōng nán lái zhù zhī

又东北过重安县东,又东北过县西,承水从东南来注之。

chéng shuǐ chū héng yáng zhòng ān xiàn xi shào líng xiàn jiè yá jiāng shān dōng běi liú zhì zhòng ān xiàn jìng shùn miào xià miào zài chéng shuǐ zhī yīn

承水出衡阳重安县西,邵陵县界邪姜山,东北流至重安县,径舜庙下,庙在承水之阴。

yòu dōng hé lüè táng xiāng chuán yún cǐ táng zhōng yǒu tóng shén jīn yóu shí wén tóng shēng yú shuǐ shuǐ zhé biàn lǜ zuò tóng xīng yú wèi zhī sǐ

又东合略塘,相传云:此塘中有铜神,今犹时闻铜声于水,水辄变绿,作铜腥,鱼为之死。

chéng shuǐ yòu dōng běi jìng zhòng ān xiàn nán hàn cháng shā qǐng wáng zǐ dù yì yě gù líng líng zhī zhōng wǔ xiàn

承水又东北径重安县南,汉长沙顷王子度邑也,故零陵之钟武县。

wáng mǎng gēng míng yuē zhōng huán yě

王莽更名曰钟桓也。

wǔ shuǐ rù yān

武水入焉。

shuǐ chū zhōng wǔ xiàn xī nán biǎo shān dōng liú zhì zhōng wǔ xiàn gù chéng nán

水出钟武县西南表山,东流至钟武县故城南。

ér dōng běi liú zhì zhòng ān xiàn zhù yú chéng shuǐ zhì xiāng dōng lín chéng xiàn běi dōng zhù yú xiāng wèi zhī chéng kǒu

而东北流至重安县,注于承水,至湘东临承县北、东注于湘,谓之承口。

lín chéng jí gù líng xiàn yě xiàn jí xiāng dōng jùn zhì yě

临承即故酃县也,县即湘东郡治也。

jùn jiù zhì zài xiāng shuǐ dōng gù yǐ míng jùn

郡旧治在湘水东,故以名郡。

wèi zhèng yuán èr nián wú zhǔ sūn liàng fēn cháng shā dōng bù lì

魏正元二年,吴主孙亮分长沙东部立。

xiàn yǒu shí gǔ gāo liù chǐ xiāng shuǐ suǒ jìng gǔ míng zé tǔ yǒu bīng gé zhī shì

县有石鼓,高六尺,湘水所径,鼓鸣则土有兵革之事。

luō jūn zhāng yún kòu zhī shēng wén shù shí lǐ cǐ gǔ jīn wú fù shēng

罗君章云:扣之,声闻数十里,此鼓今无复声。

guān yáng xiàn dōng yǒu péi yán qí xià yǒu shí gǔ xíng rú fù chuán kòu zhī qīng xiǎng yuǎn chè qí lèi yě

观阳县东有裴岩,其下有石鼓,形如覆船,扣之清响远彻,其类也。

xiāng shuǐ yòu běi lì yìn shí shí zài héng shān xiàn nán xiāng shuǐ yòu cè

湘水又北历印石,石在衡山县南,湘水右侧。

pán shí huò dà huò xiǎo lín shuǐ shí xī yǒu jī qí fāng rú yìn

盘石或大或小,临水,石悉有迹,其方如印。

lèi rán háng liè wú wén zì rú cǐ kě èr lǐ xǔ yīn míng wéi yìn shí yě

累然行列,无文字,如此可二里许,因名为印石也。

xiāng shuǐ yòu běi jìng héng shān xiàn dōng shān zài xī nán yǒu sān fēng yī míng zǐ gài yī míng shí qūn yī míng fú róng fú róng fēng zuì wéi sǒng jié zì yuǎn wàng zhī cāng cāng yǐn tiān

湘水又北径衡山县东,山在西南,有三峰,一名紫盖,一名石囷,一名芙蓉,芙蓉峰最为竦杰,自远望之,苍苍隐天。

gù luō hán yún wàng ruò zhèn yún fēi qīng jì sù cháo bú jiàn qí fēng

故罗含云:望若阵云,非清霁素朝,不见其峰。

dān shuǐ yǒng qí zuǒ lǐ quán liú qí yòu

丹水涌其左,澧泉流其右。

shān jīng wèi zhī xún lǒu wèi nán yuè yě

《山经》谓之峋嵝,为南岳也。

shān xià yǒu shùn miào nán yǒu zhù róng zhǒng

山下有舜庙,南有祝融冢。

chu líng wáng zhī shì shān bēng huǐ qí fén de yíng qiū jiǔ tóu tú

楚灵王之世,山崩,毁其坟,得《营丘九头图》。

yǔ zhì hóng shuǐ xuè mǎ jì shān de jīn jiǎn yù zì zhī shū

禹治洪水,血马祭山,得金简玉字之书。

fú róng fēng zhī dōng yǒu xiān rén shí shì xué zhě jīng guò wǎng wǎng wén fěng sòng zhī yīn yǐ

芙蓉峰之东,有仙人石室,学者经过,往往闻讽诵之音矣。

héng shān dōng nán èr miàn lín yìng xiāng chuān zì cháng shā zhì cǐ jiāng xiāng liù bǎi lǐ zhōng yǒu jiǔ xiàng jiǔ bèi gù yú zhě gē yuē fān suí xiāng zhuǎn wàng héng jiǔ miàn

衡山东南二面,临映湘川,自长沙至此江湘六百里中,有九向九背,故渔者歌曰:帆随湘转,望衡九面。

shān shàng yǒu fēi quán xià zhù xià yìng qīng lín zhí zhù shān xià wàng zhī ruò fú liàn zài shān yǐ

山上有飞泉下注,下映青林,直注山下,望之若幅练在山矣。

xiāng shuǐ yòu dōng běi jìng xiāng nán xiàn dōng yòu lì xiāng xī xiàn nán fēn xiāng nán zhì yě héng yáng jùn zhì

湘水又东北径湘南县东,又历湘西县南,分湘南置也,衡阳郡治。

wèi gān lù èr nián wú sūn liàng fēn cháng shā xī bù lì zhì jìn xiāng nán tài shǒu hé chéng tiān xǐ zhì xiāng xī yǐ

魏甘露二年,吴孙亮分长沙西部立治,晋湘南太守何承天徙治湘西矣。

shí sān zhōu zhì yuē rì huá shuǐ chū guì yáng chēn xiàn rì huá shān xī zhì xiāng nán xiàn rù xiāng

《十三州志》曰:日华水出桂阳郴县日华山西,至湘南县入湘。

dì lǐ zhì yuē chēn xiàn yǒu lěi shuǐ chū lěi shān xī zhì xiāng nán xi rù xiāng

《地理志》曰:郴县有耒水,出耒山西,至湘南西入湘。

xiāng shuǐ yòu běi jìng lù shān dōng qí shān dōng lín xiāng chuān xi bàng yuán xí xī xīn zhī shì duō suǒ cuì yān

湘水又北径麓山东,其山东临湘川,西傍原隰,息心之士,多所萃焉。

yòu dōng běi guò yīn shān xiàn xi mǐ shuǐ cóng dōng nán lái zhù zhī

又东北过阴山县西,洣水从东南来注之。

yòu běi guò lǐ líng xiàn xi lù shuǐ cóng dōng nán lái zhù zhī

又北过醴陵县西,漉水从东南来注之。

xù hàn shū

《续汉书。

wǔ xíng zhì yuē jiàn ān bā nián cháng shā lǐ líng xiàn yǒu tài shān cháng míng rú niú xǔ shēng jī shù nián

五行志》曰:建安八年,长沙醴陵县有大山,常鸣如牛呴声,积数年。

hòu yù zhāng zéi gōng méi xiàn tíng shā lüě lì mín yīn yǐ wéi hou

后豫章贼攻没县亭,杀掠吏民,因以为候。

xiāng shuǐ yòu běi jìng jiàn níng xiàn yǒu kòng líng xiá jīng làng léi bēn jùn tóng sān xiá

湘水又北径建宁县,有空泠峡,惊浪雷奔,濬同三峡。

xiāng shuǐ yòu běi jìng jiàn níng xiàn gù chéng xià jìn tài shǐ zhōng lì

湘水又北径建宁县故城下,晋太始中立。

yòu běi guò lín xiāng xiàn xi liú shuǐ cóng xiàn xī běi liú zhù

又北过临湘县西,浏水从县西北流注。

xiàn nán yǒu shí tán shān xiāng shuǐ jìng qí xi

县南有石潭山,湘水径其西。

shān yǒu shí shì shí chuáng lín duì qīng liú

山有石室、石床,临对清流。

xiāng shuǐ yòu běi jìng zhāo shān xī shān xià yǒu xuán quán shēn bù kě cè gù yán zhāo tán wú dǐ yě

湘水又北径昭山西,山下有旋泉,深不可测,故言昭潭无底也。

yì wèi zhī yuē xiāng zhōu tán

亦谓之曰湘州潭。

xiāng shuǐ yòu běi jìng nán jīn chéng xi xi duì jú zhōu huò zuò jí xué zì wèi nán jīn zhōu wěi

湘水又北径南津城西,西对橘洲,或作吉学字,为南津洲尾。

shuǐ xī yǒu jú zhōu zi shù gù guō shàng cún

水西有橘洲子戍,故郭尚存。

xiāng shuǐ yòu běi zuǒ huì wǎ guān shuǐ kǒu xiāng pǔ yě

湘水又北,左会瓦官水口,湘浦也。

yòu jìng chuán guān xi xiāng zhōu shāng zhōu zhī suǒ cì yě

又径船官西,湘洲商舟之所次也。

běi duì cháng shā jùn jùn zài shuǐ dōng zhōu chéng nán jiù zhì zài chéng zhōng hòu nǎi yí cǐ

北对长沙郡,郡在水东州城南,旧治在城中,后乃移此。

xiāng shuǐ zuǒ jìng lù shān dōng shàng yǒu gù chéng shān běi yǒu bái lù shuǐ kǒu xiāng pǔ yě

湘水左径麓山东,上有故城,山北有白露水口,湘浦也。

yòu yòu jìng lín xiāng xiàn gù chéng xi xiàn zhì xiāng shuǐ bīn lín chuān cè gù jí míng yān

又右径临湘县故城西县治,湘水滨临川侧,故即名焉。

wáng mǎng gǎi hào fǔ lù gù chu nán jìng zhī de yě

王莽改号抚陆,故楚南境之地也。

qín miè chu lì cháng shā jùn jí qīng yáng zhī de yě

秦灭楚,立长沙郡,即青阳之地也。

qín shǐ huáng èr shí liù nián lìng yuē jīng wáng xiàn qīng yáng yǐ xī

秦始皇二十六年,令曰:荆王献青阳以西。

hàn shū

《汉书。

zōu yáng chuán yuē yuè shuǐ cháng shā hái zhōu qīng yáng

邹阳传》曰:越水长沙,还舟青阳。

zhù zhāng yàn yuē qīng yáng dì míng yě

《注》:张晏曰:青阳,地名也。

sū lín yuē qīng yáng cháng shā xiàn yě

苏林曰:青阳,长沙县也。

hàn gāo zǔ wǔ nián yǐ fēng wú ruì wèi cháng shā wáng shì chéng jí ruì zhù yě

汉高祖五年,以封吴芮为长沙王,是城即芮筑也。

hàn jǐng dì èr nián fēng táng jī zi fā wèi wáng dōu cǐ wáng mǎng zhī zhèn mán jùn yě

汉景帝二年,封唐姬子发为王,都此,王莽之镇蛮郡也。

yú yǔ gòng zé jīng zhōu zhī yù

于《禹贡》则荆州之域。

jìn huái dì yǐ yǒng jiā yuán nián fēn jīng zhōu xiāng zhōng qǐng jùn lì xiāng zhōu zhì cǐ

晋怀帝以永嘉元年,分荆州、湘中请郡,立湘州,治此。

chéng zhī nèi jùn xiè xi yǒu táo pèi miào yún jiù shì jiǎ yì zhái dì zhōng yǒu yī jǐng shì yì suǒ záo jí xiǎo ér shēn shàng liǎn xià dà qí zhuàng shì hú

城之内,郡廨西有陶佩庙,云旧是贾谊宅地,中有一井,是谊所凿,极小而深,上敛下大,其状似壶。

bàng yǒu yī jiǎo shí chuáng cái róng yī rén zuò xíng zhì shén gǔ

傍有一脚石床,才容一人坐,形制甚古。

liú sú xiāng chéng yún yì sù suǒ zuò chuáng

流俗相承,云谊宿所坐床。

yòu yǒu dà gān shù yì yún yì suǒ zhí yě

又有大柑树,亦云谊所植也。

chéng zhī xī běi yǒu gù shì běi duì lín xiāng xiàn zhī xīn zhì

城之西北有故市,北对临湘县之新治。

xiàn zhì xī běi yǒu běi jīn chéng xiàn běi yǒu wú ruì jiā guǎng yú liù shí bā zhàng dēng lín xiě mù wèi chán guō zhī jiā qì yě

县治西北有北津城,县北有吴芮家,广逾六十八丈,登临写目,为廛郭之佳憩也。

guō bān shì yǔ yún wèi huáng chū mò wú rén fā ruì zhǒng qǔ mù yú xiàn lì sūn jiān miào jiàn ruì shī róng mào yī fú bìng rú gù

郭颁《世语》云:魏黄初末,吴人发芮冢,取木,于县立孙坚庙,见芮尸,容貌衣服并如故。

wú píng hòu yǔ fà zhǒng rén yú shòu chūn jiàn nán mán xiào wèi wú gāng yuē jūn xíng mào hé lèi cháng shā wáng wú ruì hu

吴平后,与发冢人于寿春见南蛮校尉吴纲,曰:君形貌何类长沙王吴芮乎?

dàn jūn wēi duǎn ěr

但君微短耳。

gāng qú rán yuē shì xiān zǔ yě

纲瞿然曰:是先祖也。

zì ruì zú zhì jiā fā sì bǎi nián zhì jiàn gāng yòu sì shí yú nián yǐ

自芮卒至家发四百年,至见纲又四十余年矣。

xiāng shuǐ zuǒ hé téng kǒu yòu běi de shí guǒ kǒu bìng xiāng pǔ yě

湘水左合誊口,又北得石椁口,并湘浦也。

yòu hé má xī shuǐ kǒu xiāng pǔ yě

右合麻溪水口,湘浦也。

xiāng shuǐ yòu běi jìng sān shí shān dōng shān zhěn cè xiāng chuān běi jí sān shí shuǐ kǒu yě xiāng pǔ yǐ

湘水又北径三石山东,山枕侧湘川,北即三石水口也,湘浦矣。

shuǐ běi yǒu sān shí shù shù chéng wèi èr shuǐ zhī huì yě

水北有三石戍,戍城为二水之会也。

xiāng shuǐ yòu jìng liú kǒu shù xi běi duì liú shuǐ

湘水又径浏口戍西,北对浏水。

yòu běi wéi shuǐ cóng xī nán lái zhù zhī

又北,沩水从西南来注之。

wéi shuǐ chū yì yáng xiàn mǎ tóu shān dōng jìng xīn yáng xiàn nán jìn tài kāng yuán nián gǎi yuē xīn kāng yǐ

沩水出益阳县马头山,东径新阳县南,晋太康元年改曰新康矣。

wéi shuǐ yòu dōng rù lín xiāng xiàn lì wéi kǒu shù dōng nán zhù xiāng shuǐ

沩水又东入临湘县,历沩口戍东,南注湘水。

xiāng shuǐ yòu běi hé duàn kǒu yòu běi zé xià yíng kǒu xiāng pǔ yě

湘水又北合断口,又北则下营口,湘浦也。

xiāng shuǐ zhī zuǒ àn yǒu gāo kǒu shuǐ chū yì yáng xiàn xi běi jìng gāo kǒu shù nán yòu xī běi shàng bí shuǐ zì bí zhōu shàng kǒu shòu xiāng xī rù yān wèi zhī shàng bí pǔ

湘水之左岸有高口水,出益阳县西,北径高口戍南,又西北,上鼻水自鼻洲上口,受湘西入焉,谓之上鼻浦。

gāo shuǐ xī běi yǔ xià bí pǔ hé shuǐ zì bí zhōu xià kǒu shǒu shòu xiāng chuān xi tōng gāo shuǐ wèi zhī xià bí kǒu

高水西北与下鼻浦合,水自鼻洲下口,首受湘川,西通高水,谓之下鼻口。

gāo shuǐ yòu xī běi yòu qū wèi líng zi tán dōng běi liú zhù xiāng wèi líng zǐ kǒu

高水又西北,右屈为陵子潭,东北流注湘为陵子口。

xiāng shuǐ zì gāo kǒu shù dōng yòu běi yòu huì bí zhōu zuǒ hé shàng bí kǒu yòu běi yòu duì xià bí kǒu yòu běi de líng zǐ kǒu xiāng shuǐ yòu àn tóng guān pǔ chū yān

湘水自高口戍东,又北,右会鼻洲,左合上鼻口,又北,右对下鼻口,又北,得陵子口,湘水右岸,铜官浦出焉。

xiāng shuǐ yòu běi jìng tóng guān shān xi lín xiāng shuǐ shān tǔ zǐ sè nèi hán yún mǔ gù yì wèi zhī yún mǔ shān yě

湘水又北径铜官山,西临湘水,山土紫色,内含云母,故亦谓之云母山也。

yòu běi guò luó xiàn xi shuǐ cóng dōng lái liú xìng

又北过罗县西,水从东来流性。

xiāng shuǐ yòu běi jìng xī kǒu shù dōng yòu běi zuǒ pài wèi zhī xī shuǐ

湘水又北径锡口戍东,又北左派,谓之锡水。

xī běi liú jìng xī kǒu shù běi yòu xī běi liú qū ér dōng běi zhù yù shuǐ yān

西北流径锡口戍北,又西北流,屈而东北,注玉水焉。

shuǐ chū xī běi yù chí dōng nán liú zhù yú xī pǔ wèi zhī yù chí kǒu

水出西北玉池,东南流注于锡浦,谓之玉池口。

xī shuǐ yòu dōng běi dōng hú shuǐ zhù zhī

锡水又东北,东湖水注之。

shuǐ shàng chéng yù chí zhī dōng hú yě nán zhù yú xī wèi zhī sān yáng jìng shuǐ nán yǒu sān shù yòu dōng běi zhù yú xiāng

水上承玉池之东湖也,南注于锡,谓之三阳径,水南有三戍,又东北注于湘。

xiāng shuǐ zì xī kǒu běi chū yòu de wàng zhūn pǔ xiāng pǔ yě

湘水自锡口北出,又得望屯浦,湘浦也。

xiāng shuǐ yòu běi zhī jīn běi chū wèi zhī mén jìng yě

湘水又北,枝津北出,谓之门径也。

xiāng shuǐ yū liú xī běi dōng běi hé mén shuǐ wèi zhī mén jìng kǒu

湘水纡流西北,东北合门水,谓之门径口。

yòu běi de sān xī shuǐ kǒu shuǐ dōng chéng dà hú xi tōng xiāng pǔ sān shuǐ zhī huì gù de sān xī zhī mù ěr

又北得三溪水口,水东承大湖,西通湘浦,三水之会,故得三溪之目耳。

yòu běi dōng huì dà duì shuǐ kǒu xi jiē sān jīn jìng

又北,东会大对水口,西接三津径。

xiāng shuǐ yòu běi jìng huáng líng tíng xi yòu hé huáng líng shuǐ kǒu qí shuǐ shàng chéng dà hú hú shuǐ xī liú jìng èr fēi miào nán shì wèi zhī huáng líng miào yě

湘水又北径黄陵亭西,右合黄陵水口,其水上承大湖,湖水西流,径二妃庙南,世谓之黄陵庙也。

yán dà shùn zhī zhì fāng yě èr fēi cóng zhēng ruò yú xiāng jiāng

言大舜之陟方也,二妃从征,溺于湘江。

shén yóu dòng tíng zhī yuān chū rù zhì xiāng zhī pǔ

神游洞庭之渊,出入滞湘之浦。

xiāo zhě shuǐ qīng shēn yě

潇,水清而深的意思。

xiāng zhōng jì yuē xiāng chuān qīng zhāo wǔ liù zhàng xià jiàn dǐ shí rú chū pú shǐ wǔ sè xiān míng bái shā rú shuāng xuě chì yá ruò zhāo xiá shì nà xiāo xiāng zhī míng yǐ gù mín wèi lì cí yú shuǐ cè yān

《湘中记》曰,湘川清照五六丈,下见底石,如樗蒱矢,五色鲜明,白沙如霜雪,赤崖若朝霞,是纳潇湘之名矣,故民为立祠于水侧焉。

jīng zhōu mù liú biǎo kān shí lì bēi shù zhī yú miào yǐ guī bù xiǔ zhī chuán yǐ

荆州牧刘表刊石立碑,树之于庙,以硅不朽之传矣。

huáng shuǐ yòu xi liú rù yú xiāng wèi zhī huáng líng kǒu

黄水又西流入于湘,谓之黄陵口。

xī wáng zǐ zhōng yǒu yì cái nián èr shí ér de è mèng zuò mèng fù

昔王子中有异才,年二十而得恶梦,作《梦赋》。

èr shí yī nì sǐ yú xiāng pǔ jí sī chuān yǐ

二十一,溺死于湘浦,即斯川矣。

xiāng shuǐ yòu běi jìng bái shā shù xi yòu běi yòu huì dōng tīng kǒu shuǐ yě

湘水又北径白沙戍西,又北,右会东町口水也。

xiāng shuǐ yòu zuǒ hé jué hú kǒu shuǐ chū xi zhī dōng tōng xiāng zhǔ

湘水又左合决湖口,水出西肢,东通湘渚。

xiāng shuǐ yòu běi mì shuǐ zhù zhī

湘水又北,汨水注之。

shuǐ dōng chū yù zhāng ài xiàn huán shān xī nán jìng wú chāng xiàn běi yǔ chún shuǐ hé

水东出豫章艾县桓山,西南径吴昌县北,与纯水合。

shuǐ yuán chū qí xiàn dōng nán chún shān xī běi liú yòu dōng jìng qí xiàn nán yòu běi jìng qí xiàn gù chéng xià

水源出其县东南纯山,西北流,又东径其县南,又北径其县故城下。

xiàn shì wú zhǔ sūn quán lì

县是吴主孙权立。

chún shuǐ yòu yòu huì mì shuǐ

纯水又右会汨水。

mì shuǐ yòu xi jìng luō xiàn běi běn luō zi guó yě

汨水又西径罗县北,本罗子国也。

gù zài xiāng yáng yí chéng xiàn xi chu wén wáng yí zhī yú cǐ

故在襄阳宜城县西,楚文王移之于此。

qín lì cháng shā jùn yīn yǐ wéi xiàn shuǐ yì wèi zhī luó shuǐ

秦立长沙郡,因以为县,水亦谓之罗水。

mì shuǐ yòu xi jìng yù sì shān

汨水又西,径玉笥山。

luō hán xiāng zhōng jì yún qū tán zhī zuǒ yǒu yù dí shān dào shì yí yán cǐ fú dì yě yī yuē dì jiǎo shān

罗含《湘中记》云:屈潭之左,有玉笛山,道士遗言,此福地也,一曰地脚山。

mì shuǐ yòu xi wèi qū tán jí mì luó yuān yě

汨水又西为屈潭,即汨罗渊也。

qū yuán huái shā zì chén yú cǐ gù yuān tán yǐ qū wèi míng

屈原怀沙自沉于此,故渊潭以屈为名。

xī jiǎ yì shǐ qiān jiē cháng jìng cǐ mǐ jí jiāng bō tóu diào yú yuān

昔贾谊、史迁皆尝径此,弭檝江波,投吊于渊。

yuān běi yǒu qū yuán miào miào qián yǒu bēi

渊北有屈原庙,庙前有碑。

yòu yǒu hàn nán tài shǒu chéng jiān bēi jì zài yuán miào

又有《汉南太守程坚碑》,寄在原庙。

mì shuǐ yòu xi jìng mì luó shù nán xi liú zhù yú xiāng chūn qiū zhī luō yóu yǐ shì wèi zhī mì luó kǒu

汨水又西径汨罗戍南,西流注于湘,《春秋》之罗油矣,世谓之汨罗口。

xiāng shuǐ yòu běi zhī fēn běi chū jìng lèi luō shù xi yòu běi jìng lěi shí shān dōng yòu běi jìng lěi shí shù xi wèi zhī gǒu dǎo jìng yǐ ér běi hé xiāng shuǐ

湘水又北,枝分北出径泪罗戍西,又北径磊石山东,又北径磊石戍西,谓之苟导径矣,而北合湘水。

xiāng shuǐ zì yáng luó kǒu xī běi jìng lěi shí shān xi ér běi duì qīng cǎo hú yì huò wèi zhī wèi qīng cǎo shān yě

湘水自阳罗口,西北径磊石山西,而北对青草湖,亦或谓之为青草山也。

xi duì xuán chéng kǒu xiāng shuǐ yòu běi de jiǔ kǒu bìng xiāng pǔ yě

西对悬城口,湘水又北得九口,并湘浦也。

xiāng shuǐ yòu dōng běi wèi qīng cǎo hú kǒu yòu huì gǒu dǎo jīng běi kǒu yǔ láo kǒu hé yòu běi de tóng bàn kǒu jiē xiāng pǔ yòu yǐ zhě yě

湘水又东北,为青草湖口,右会苟导泾北口,与劳口合,又北得同拌口,皆湘浦右迤者也。

yòu běi guò xià juàn xiàn xi wēi shuǐ cóng dōng lái liú zhù

又北过下隽县西,微水从东来流注。

xiāng shuǐ zuǒ huì qīng shuǐ kǒu zī shuǐ yě

湘水左会清水口,资水也。

shì wèi zhī yì yáng jiāng

世谓之益阳江。

xiāng shuǐ zhī zuǒ jìng lù jiǎo shān dōng yòu jìng jǐn tíng shù xi yòu běi hé zhā pǔ yòu běi de wàn dàn pǔ xián xiāng pǔ yě

湘水之左径鹿角山东,右径谨亭戍西,又北合查浦,又北得万石浦,咸湘浦也。

cè xiāng pǔ běi yǒu wàn dàn shù

侧湘浦北有万石戍。

xiāng shuǐ zuǒ zé yuán shuǐ zhù zhī wèi zhī héng fáng kǒu dōng duì wēi hú shì huò wèi zhī mí hú yě

湘水左则沅水注之,谓之横房口,东对微湖,世或谓之麋湖也。

yòu shǔ wēi shuǐ jí jīng suǒ wèi wēi shuǐ jīng xià juàn zhě yě

右属微水,即《经》所谓微水经下隽者也。

xi liú zhù yú jiāng wèi zhī mí hú kǒu

西流注于江,谓之麋湖口。

xiāng shuǐ yòu běi jìng jīn pǔ shù běi dài jīn pǔ shuǐ hú zhā yě

湘水又北径金浦戍,北带金浦水,湖溠也。

xiāng shuǐ zuǒ zé lǐ shuǐ zhù zhī shì wèi zhī wǔ líng jiāng

湘水左则澧水注之,世谓之武陵江。

fán cǐ sì shuǐ tóng zhù dòng tíng běi huì dà jiāng míng zhī wǔ zhǔ

凡此四水,同注洞庭,北会大江,名之五渚。

zhàn guó cè yuē qín yǔ jīng zhàn dà pò zhī qǔ dòng tíng wǔ zhǔ zhě yě

《战国策》曰:秦与荆战,大破之,取洞庭五渚者也。

hú shuǐ guǎng yuán wǔ bǎi yú lǐ rì yuè ruò chū mò yú qí zhōng

湖水广圆五百余里,日月若出没于其中。

shān hǎi jīng yún dòng tíng zhī shān dì zhī èr nǚ jū yān

《山海经》云:洞庭之山,帝之二女居焉。

yuán lǐ zhī fēng jiāo xiāo xiāng zhī pǔ chū rù duō piāo fēng bào yǔ

沅、澧之风,交潇、湘之浦,出入多飘风暴雨。

hú zhōng yǒu jūn shān biān shān

湖中有君山、编山。

jūn shān yǒu shí xué qián tōng wú zhī bāo shān guō jǐng chún suǒ wèi bā líng dì dào zhě yě

君山有石穴,潜通吴之包山,郭景纯所谓巴陵地道者也。

shì shān xiāng jūn zhī suǒ yóu chù gù yuē jūn shān yǐ

是山,湘君之所游处,故曰君山矣。

xī qín shǐ huáng zāo fēng yú cǐ ér wèn qí gù

昔秦始皇遭风于此,而问其故。

bó shì yuē xiāng jūn chū rù zé duō fēng

博士曰:湘君出入则多风。

qín wáng nǎi zhě qí shān

秦王乃赭其山。

hàn wǔ dì yì dēng zhī shè jiāo yú shì shān dōng běi duì biān shān shān duō hǔ zhú

汉武帝亦登之,射蛟于是山,东北对编山,山多箎竹。

liǎng shān xiāng cì qù shù shí lǐ huí zhì xiāng wàng gū yǐng ruò fú

两山相次去数十里,回峙相望,孤影若浮。

hú zhī shí àn yǒu shān shì wèi zhī dí wū tóu shí

湖之石岸有山,世谓之笛乌头石。

shí běi yòu huì wēng hú kǒu

石北右会翁湖口。

shuǐ shàng chéng wēng hú zuǒ hé dòng pǔ suǒ wèi sān miáo zhī guó zuǒ dòng tíng zhě yě

水上承翁湖,左合洞浦,所谓三苗之国,左洞庭者也。

yòu běi zhì ba qiū shān rù yú jiāng

又北至巴丘山,入于江。

shān zài xiāng shuǐ yòu àn

山在湘水右岸。

shān yǒu bā líng gù chéng běn wú zhī ba qiū yá gé chéng yě

山有巴陵故城,本吴之巴丘邪阁城也。

jìn tài kāng yuán nián lì bā líng xiàn yú cǐ hòu zhì jiàn chāng jùn

晋太康元年,立巴陵县于此,后置建昌郡。

sòng yuán jiā shí liù nián lì bā líng jùn chéng kuà gāng lǐng bīn zǔ sān jiāng

宋元嘉十六年,立巴陵郡,城跨冈岭,滨阻三江。

bā líng xi duì cháng zhōu qí zhōu nán fēn xiāng pǔ běi jiè dà jiāng gù yuē sān jiāng yě

巴陵西对长洲,其洲南分湘浦,北届大江,故曰三江也。

sān shuǐ suǒ huì yì huò wèi zhī sān jiāng kǒu yǐ

三水所会,亦或谓之三江口矣。

jiā shān liè guān wèi zhī shè liè yòu běi duì yǎng kǒu xián xiāng pǔ yě

夹山列关,谓之射猎,又北对养口,咸湘浦也。

shuǐ sè qīng yì dōng běi rù yú dà jiāng yǒu qīng zhuó zhī bié wèi zhī jiāng huì yě

水色青异,东北入于大江,有清浊之别,谓之江会也。

lí shuǐ yì chū yáng hǎi shān lí shuǐ yǔ xiāng shuǐ chū yī shān ér fēn yuán yě

漓水亦出阳海山,漓水与湘水出一山而分源也。

xiāng lí zhī jiān lù dì guǎng bǎi yú bù wèi zhī shǐ ān jiào jiào jí yuè chéng jiào yě

湘、漓之间,陆地广百余步,谓之始安峤,峤即越城峤也。

jiào shuǐ zì jiào zhī yáng nán liú zhù lí míng yuē shǐ ān shuǐ

峤水自峤之阳,南流注漓,名曰始安水。

gù yǔ zhòng chū zhī fù yáng dōu yún pàn wǔ lǐng ér fēn liú zhě yě

故庾仲初之赋《扬都》云:判五岭而分流者也。

lí shuǐ yòu nán yǔ wéi shuǐ hé shuǐ chū xī běi shào líng xiàn jiè ér dōng nán liú zhì líng líng xiàn xi nán jìng yuè chéng xi

漓水又南与沩水合,水出西北邵陵县界,而东南流至零陵县西,南径越城西。

jiàn ān shí liù nián jiāo zhōu cì shǐ lài gōng zì guǎng xìn hé bīng xiǎo líng líng yuè chéng yíng bù zhì jí shì de yě

建安十六年,交州刺史赖恭自广信合兵小零陵越城迎步骘,即是地也。

wéi shuǐ yòu dōng nán liú zhù yú lí shuǐ hàn shū suǒ wèi chū líng líng xià lí shuǐ zhě yě

沩水又东南流,注于漓水,《汉书》所谓出零陵下漓水者也。

lí shuǐ yòu nán hé dàn wán xī shuǐ chū yú dàn wán shān

漓水又南合弹丸溪,水出于弹丸山。

shān yǒu yǒng quán bēn liú chōng jī

山有涌泉,奔流冲激。

shān kān jí xī zhōng yǒu shí ruò wán zì rán zhū yuán zhuàng dàn wán yǐ gù shān shuǐ jí míng yān

山嵁及溪中,有石若丸,自然珠圆,状弹丸矣,故山水即名焉。

yàn qí shān yǒu shí dòu xià shēn shù zhàng dòng xué shēn yuǎn mò jiū qí jí

验其山有石窦,下深数丈,洞穴深远,莫究其极。

xī shuǐ dōng liú zhù yú lí shuǐ

溪水东流注于漓水。

lí shuǐ yòu nán jìng shǐ xīng xiàn dōng wèi yuán dì xián xī èr nián wú sūn hào fēn líng líng nán bù lì shǐ xīng xiàn

漓水又南径始兴县东,魏元帝咸熙二年,吴孙皓分零陵南部,立始兴县。

lí shuǐ yòu nán yòu huì luò xī xī shuǐ chū yǒng fēng xiàn xī běi luò xī shān dōng liú jìng qí xiàn běi xiàn běn cāng wú zhī běi xiāng sūn hào gē yǐ wéi xiàn

漓水又南,右会洛溪,溪水出永丰县西北洛溪山,东流径其县北,县本苍梧之北乡,孙皓割以为县。

luò xī shuǐ yòu dōng nán jìng shǐ ān xiàn ér dōng zhù lí shuǐ

洛溪水又东南径始安县,而东注漓水。

lí shuǐ yòu dōng nán liú rù xī píng xiàn jìng yáng lài shān shān lín lí shuǐ shí jiān yǒu sè lèi yáng

漓水又东南流,入熙平县,径羊濑山,山临漓水,石间有色类羊。

yòu dōng nán jìng jī lài shān shān dài lí shuǐ shí sè zhuàng jī gù èr shān yǐ wù xiàng shòu míng yǐ

又东南径鸡濑山,山带漓水,石色状鸡,故二山以物象受名矣。

lí shuǐ yòu nán de xī píng shuǐ kǒu shuǐ yuán chū xiàn dōng lóng shān xī nán liú jìng qí xiàn nán yòu xi yǔ běi xiāng xī shuǐ hé shuǐ chū xiàn dōng běi běi xiāng shān xi liú jìng qí xiàn běi yòu xi liú nán zhuǎn jìng qí xiàn xi xiàn běn shǐ ān zhī fú xiāng yě sūn hào gē yǐ wéi xiàn

漓水又南,得熙平水口,水源出县东龙山,西南流径其县南,又西与北乡溪水合,水出县东北北乡山,西流径其县北,又西流南转,径其县西,县本始安之扶乡也,孙皓割以为县。

xī shuǐ yòu nán zhù xī píng shuǐ xī píng shuǐ yòu xi zhù yú lí shuǐ

溪水又南注熙平水,熙平水又西注于漓水。

xiàn nán yǒu cháo xī táng shuǐ chū dōng shān xī nán yǒu shuǐ cóng shān xià zhù táng yī rì zài zēng zài jiǎn yíng suō yǐ shí wèi cháng qiān qī tóng yú cháo shuǐ yīn míng cǐ táng wèi zhāo xī táng yǐ

县南有朝夕塘,水出东山西南,有水从山下注塘,一日再增再减,盈缩以时,未尝愆期,同于潮水,因名此塘为朝夕塘矣。

lí shuǐ yòu xi jìng píng lè xiàn jiè zuǒ hé píng lè xī kǒu shuǐ chū lín hè jùn zhī xiè shù xiàn nán lì shān xī běi liú jìng xiè shù xiàn xī nán xī nán liú zhì píng lè xiàn dōng nán zuǒ huì xiè shù zhòng xī pài liú còu hé xi jìng píng lè nán

漓水又西径平乐县界,左合平乐溪口,水出临贺郡之谢沭县南历山,西北流径谢沭县西南,西南流至平乐县东南,左会谢沭众溪,派流凑合,西径平乐南。

sūn hào gē cāng wú zhī jìng lì yǐ wéi xiàn běi lì shǐ ān

孙皓割苍梧之境,立以为县,北隶始安。

xī shuǐ yòu xī nán liú zhù yú lí shuǐ wèi zhī píng yào shuǐ

溪水又西南流,注于漓水,谓之平乐水。

nán guò cāng wú lì pǔ xiàn lài shuǐ chū xiàn xī běi lǔ shān zhī dōng jìng qí xiàn xi yǔ rú shuǐ hé

南过苍梧荔浦县,濑水出县西北鲁山之东,径其县西,与濡水合。

shuǐ chū yǒng fēng xiàn xī běi rú shān dōng nán jìng qí xiàn xi yòu dōng nán liú rù lì pǔ xiàn zhù yú lài xī yòu zhù yú lí shuǐ lí shuǐ zhī shàng yǒu guān

水出永丰县西北濡山,东南径其县西,又东南流入荔浦县,注于濑溪,又注于漓水,漓水之上有关。

lí shuǐ yòu nán zuǒ hé líng xī shuǐ kǒu shuǐ chū lín hè fù chuān xiàn běi fú líng gāng nán liú jìng qí xiàn dōng yòu nán zhù yú lí shuǐ yě

漓水又南,左合灵溪水口,水出临贺富川县北符灵冈,南流径其县东,又南注于漓水也。

yòu nán zhì guǎng xìn xiàn rù yú yù shuǐ

又南至广信县,入于郁水。

zhēn shuǐ chū guì yáng lín wǔ xiàn nán rào chéng xī běi qū dōng liú

溱水出桂阳临武县南,绕城西北屈东流。

zhēn shuǐ dǎo yuán xiàn xī nán běi liú jìng xiàn xi ér běi yǔ wǔ xī hé

溱水导源县西南,北流径县西,而北与武溪合。

shān hǎi jīng yuē yì shuǐ chū lín wǔ xī nán ér dōng nán zhù yú hǎi

《山海经》曰:肄水出临武西南,而东南注于海。

rù pān yú xi

入番禺西。

yì shuǐ gài zhēn shuǐ zhī bié míng yě

肄水盖溱水之别名也。

wǔ xī shuǐ chū lín wǔ xiàn xī běi tóng bǎi shān dōng nán liú yòu hé zhēn shuǐ luàn liú dōng nán jìng lín wǔ xiàn xi wèi zhī wǔ xī

武溪水出临武县西北桐柏山,东南流,右合溱水,乱流东南径临武县西,谓之武溪。

xiàn cè lín xī dōng yīn yuē lín wǔ xiàn wáng mǎng gēng míng dà wǔ yě

县侧临溪东,因曰临武县,王莽更名大武也。

xī yòu dōng nán liú zuǒ huì huáng cén xī shuǐ shuǐ chū chēn xiàn huáng cén shān xī nán liú yòu hé wǔ xī shuǐ

溪又东南流,左会黄岑溪水,水出郴县黄岑山,西南流,右合武溪水。

wǔ xī shuǐ yòu nán rù chóng shān shān míng lán háo guǎng yuán wǔ bǎi lǐ xī qǔ jiāng xiàn jiè

武溪水又南入重山,山名蓝豪,广圆五百里,悉曲江县界。

yá jùn xiǎn zǔ yán lǐng gàn tiān jiāo kē yún wèi tíng tiān huì jǐng wèi zhī lóng zhōng

崖峻险阻,岩岭干天,交柯云蔚,霆天晦景,谓之泷中。

xuán tuān huí zhù bēng làng zhèn shān míng zhī shuāng shuǐ

悬湍回注,崩浪震山,名之泷水。

dōng zhì qǔ jiāng xiàn ān niè yì dōng qū xī nán liú

东至曲江县安聂邑东,屈西南流。

shuāng shuǐ yòu nán chū xiá wèi zhī lóng kǒu

泷水又南出峡,谓之泷口。

xi àn yǒu rèn jiāng jūn chéng nán hǎi dū wèi rèn áo suǒ zhù yě

西岸有任将军城,南海都尉任嚣所筑也。

áo sǐ wèi tuó zì lóng chuān shǐ jū zhī

嚣死,尉佗自龙川始居之。

dōng àn yǒu rèn jiāng jūn miào

东岸有任将军庙。

shuāng shuǐ yòu nán hé líng shuǐ líng shuǐ dōng chū líng jūn shān shān qún fēng zhī gū xiù yě

泷水又南合泠水,泠水东出泠君山,山,群峰之孤秀也。

jìn tài yuán shí bā nián bēng shí yú zhàng

晋太元十八年,崩十余丈。

yú shì xuán jiàn pù guà qīng liú zhù hè tuí bō suǒ rù guàn yú shuāng shuǐ

于是悬涧瀑挂,倾流注壑,颓波所入,灌于泷水。

shuāng shuǐ yòu yòu hé lín shuǐ lín shuǐ chū xiàn dōng běi huán shān

泷水又右合林水,林水出县东北洹山。

wáng xīn zhī shǐ xīng jì yuē lín shuǐ yuán lǐ yǒu shí shì shì qián pán shí shàng xíng luó shí wèng zhōng xī shì bǐng yín

王歆之《始兴记》曰:林水源里有石室,室前磐石上,行罗十瓮,中悉是饼银。

cǎi fá yù zhī bù dé qǔ qǔ bì mí mèn

采伐遇之,不得取,取必迷闷。

jìn tài yuán chū mín fēng qū zhī jiā pú mì qiè sān bǐng guī fā kàn yǒu dà shé shì zhī ér sǐ

晋太元初,民封驱之家仆,密窃三饼归,发看,有大蛇螫之而死。

xiāng zhōu jì yuē qí yè qū zhī mèng shén yǔ yuē jūn nú bù jǐn dào yín sān bǐng jí rì xiǎn lù yǐ yín xiāng cháng

《湘州记》曰:其夜,驱之梦神语曰:君奴不谨,盗银三饼,即日显戮,以银相偿。

jué shì zé nú sǐ yín zài yǐ

觉视,则奴死银在矣。

lín shuǐ zì yuán xi zhù yú shuāng shuǐ

林水自源西注于泷水。

yòu yǔ yún shuǐ hé shuǐ chū xiàn běi tāng quán

又与云水合,水出县北汤泉。

quán yuán fèi yǒng hào qì yún fú yǐ xīng wù tóu zhī é qǐng jí rè

泉源沸涌,浩气云浮,以腥物投之,俄顷即热。

qí zhōng shí yǒu xì chì yú yóu zhī bù wéi zhuó yě

其中时有细赤鱼游之,不为灼也。

xī běi hé shuāng shuǐ

西北合泷水。

yòu yǒu jiè shuǐ shàng chéng cāng hǎi shuǐ yǒu dǎo yǔ yān

又有藉水,上承沧海水,有岛屿焉。

qí shuǐ tǔ nà zhòng liú xī běi zhù yú shuāng shuǐ

其水吐纳众流,西北注于泷水。

shuāng shuǐ yòu nán lì líng jiù shān shān běn míng hǔ jùn shān yì yuē hǔ shì shān yǐ hǔ duō bào gù yě

泷水又南历灵鹫山,山本名虎郡山,亦曰虎市山,以虎多暴故也。

jìn yì xī zhōng shā mén shì sēng lǜ qì yǔ yán ē měng hǔ yuǎn jì gài lǜ rén gǎn suǒ zhì yīn gǎi yuē líng jiù shān

晋义熙中,沙门释僧律,葺宇岩阿,猛虎远迹,盖律仁感所致,因改曰灵鹫山。

shuāng shuǐ yòu nán jìng qǔ jiāng xiàn dōng yún xiàn xī hào qū hóng qū hóng shān míng yě dōng lián gāng shì yǐ

泷水又南径曲江县东,云县昔号曲红,曲红,山名也,东连冈是矣。

lóng zhōng yǒu bēi wén yuē zì pù tíng zhì hū qū hóng

泷中有碑,文曰:自瀑亭至乎曲红。

àn dì lǐ zhì qǔ jiāng jiù xiàn yě

按《地理志》,曲江,旧县也。

wáng mǎng yǐ wéi chú lǔ

王莽以为除虏。

shǐ xīng jùn zhì

始兴郡治。

wèi wén dì xián xī èr nián sūn hào fēn guì yáng nán bù lì

魏文帝咸熙二年,孙皓分桂阳南部立。

xiàn dōng bàng lóng xī hào yuē běi shuāng shuǐ shuǐ zuǒ jí dōng xī kǒu yě

县东傍泷溪,号曰北泷水,水左即东溪口也。

shuǐ chū shǐ xīng dōng jiāng zhōu nán kāng xiàn jiè shí yán shān xi liú ér yǔ lián shuǐ hé shuǐ chū nán kāng xiàn liáng rè shān lián xī shān jí dà yǔ lǐng yě

水出始兴东江州南康县界石阎山,西流而与连水合,水出南康县凉热山连溪,山即大庾岭也。

wǔ lǐng zhī zuì dōng yǐ gù yuē dōng jiào shān

五岭之最东矣,故曰东峤山。

sī zé gǎi zhuāng zhī cì qí xià chuán lù míng lián xī

斯则改装之次,其下船路,名涟溪。

lián shuǐ nán liú zhù yú dōng xī wèi zhī lián kǒu yǔ zhòng chū wèi zhī dà yǔ jiào shuǐ yě

涟水南流,注于东溪,谓之涟口,庾仲初谓之大庾峤水也。

dōng xī yì míng dōng jiāng yòu yuē shǐ xīng shuǐ

东溪亦名东江,又曰始兴水。

yòu xi yá jiē shuǐ zhù zhī

又西,邪阶水注之。

shuǐ chū xiàn dōng nán yá jiē shān

水出县东南邪阶山。

shuǐ yǒu bié yuán yuē cháo tóu zhòng lǐng jīn lóng tuān bēn xiāng zhǔ zǔ yuán shuāng zhù hé wéi yī chuān

水有别源,曰巢头,重岭衿泷,湍奔相属,祖源双注,合为一川。

shuǐ cè yǒu bí tiān zǐ chéng bí tiān zǐ suǒ wèi wén yě

水侧有鼻天子城,鼻天子,所未闻也。

yá jiē shuǐ yòu xī běi zhù yú dōng jiāng

邪阶水又西北注于东江。

jiāng shuǐ yòu xi jìng shǐ xīng xiàn nán yòu xi rù qǔ jiāng xiàn dǐ shuǐ zhù zhī

江水又西径始兴县南,又西入曲江县,邸水注之。

shuǐ chū fú yuè shān shān niè yī chù zé bǎi yú bù dòng ruò zài shuǐ yě yīn míng fú yuè shān

水出浮岳山,山蹑一处,则百余步动,若在水也,因名浮岳山。

nán liú zhù yú dōng jiāng dōng jiāng yòu xi yǔ lì shuǐ hé

南流注于东江,东江又西,与利水合。

shuǐ chū xiàn zhī sháo shí běi shān nán liú jìng sháo shí xià qí gāo bǎi rèn guǎng yuán wǔ lǐ liǎng shí duì zhì xiāng qù yī lǐ xiǎo dà lüè jūn shì shuāng quē míng yuē sháo shí

水出县之韶石北山,南流径韶石下,其高百仞,广圆五里,两石对峙,相去一里,小大略均,似双阙,名曰韶石。

gǔ lǎo yán xī yǒu èr xian fēn ér qì zhī zì ěr nián fēng mí lì yī jì

古老言,昔有二仙,分而憩之,自尔年丰,弥历一纪。

lì shuǐ yòu nán jìng líng shí xià líng shí yī míng táo shí gāo sān shí zhàng guǎng yuán wǔ bǎi zhàng

利水又南径灵石下,灵石一名逃石,高三十丈,广圆五百丈。

qí jiù chuán yán shí běn guì lín wǔ chéng xiàn yīn yè xùn léi zhī biàn hū rán qiān cǐ bǐ rén lái jiàn tàn yuē shí nǎi táo lái

耆旧传言,石本桂林武城县,因夜迅雷之变,忽然迁此,彼人来见,叹曰:石乃逃来。

yīn míng táo shí yǐ qí yǒu líng yùn xǐ yòu yuē líng shí qí jié chù lín jiāng bì lì xiá bó yǒu ruò huì yān

因名逃石,以其有灵运徙,又曰灵石,其杰处,临江壁立,霞驳有若缋焉。

shuǐ shí jīng lài chuán xiǎng bù jué shāng zhōu yān liú líng wán bù yǐ

水石惊濑,传响不绝,商舟淹留,聆玩不已。

lì shuǐ nán zhù dōng jiāng dōng jiāng yòu xi zhù yú běi jiāng wèi zhī dōng jiāng kǒu

利水南注东江,东江又西注于北江,谓之东江口。

zhēn shuǐ zì cǐ yǒu shǐ xīng dà yǔ zhī míng ér nán rù zhēn yáng xiàn yě

溱水自此有始兴大庾之名,而南入浈阳县也。

guò zhēn yáng xiàn chū kuāng pǔ guān yǔ guì shuǐ hé

过浈阳县,出洭浦关,与桂水合。

zhēn shuǐ nán jìng zhēn yáng xiàn xi jiù hàn xiàn yě wáng mǎng zhī qì wǔ yǐ

溱水南径浈阳县西,旧汉县也,王莽之綦武矣。

xiàn dōng yǒu zhēn shí shān guǎng yuán sān shí lǐ tǐng è dà jiāng zhī běi pán zhǐ cháng chuān zhī jì

县东有浈石山,广圆三十里,挺崿大江之北,盘址长川之际。

qí yáng yǒu shí shì yú sǒu suǒ qì

其阳有石室,渔叟所憩。

xī yù yú shān běi kāi dá jùn zhī lù zhé yǒu dà shé duàn dào bù guǒ

昔欲于山北开达郡之路,辄有大蛇断道,不果。

shì yǐ jīn xíng zhě bì yú shí shì qián fàn zhōu ér jì yě

是以今行者,必于石室前泛舟而济也。

zhēn shuǐ yòu xī nán lì gāo kǒu tài wèi èr shān zhī jiān shì yuē zhēn yáng xiá

溱水又西南,历皋口、太尉二山之间,是曰浈阳峡。

liǎng àn jié xiù bì lì kuī tiān

两岸杰秀,壁立亏天。

xī cháng záo shí jià gé lìng liǎng àn xiāng jiē yǐ jù xú dào fù

昔尝凿石架阁,令两岸相接,以拒徐道覆。

zhēn shuǐ chū xiá zuǒ zé zhēn shuǐ zhù zhī shuǐ chū nán hǎi lóng chuān xiàn xi jìng zhēn yáng xiàn nán yòu zhù zhēn shuǐ

溱水出峡,左则浈水注之,水出南海龙川县西,径浈阳县南,右注溱水。

gù yīng shào yuē zhēn shuǐ xī rù zhēn shì yě

故应劭曰:浈水西入溱是也。

zhēn shuǐ yòu xī nán kuāng shuǐ rù yān

溱水又西南,洭水入焉。

shān hǎi jīng suǒ wèi huáng shuǐ chū guì yáng xī běi shān dōng nán zhù yì rù dūn pǔ xi zhě yě

《山海经》所谓湟水,出桂阳西北山,东南注肄入敦浦西者也。

zhēn shuǐ yòu xī nán jìng zhōng sù xiàn huì yī lǐ shuǐ qí chù ài míng zhī wèi guān qí

溱水又西南径中宿县会一里水,其处隘,名之为观岐。

lián shān jiāo zhěn jué yá bì sǒng xià yǒu shén miào bèi ā miàn liú tán yǔ xū sù miào zhǔ zǎn shí chán yán luàn zhì zhōng chuān

连山交枕,绝崖壁竦,下有神庙,背阿面流,坛宇虚肃,庙渚攒石巉岩,乱峙中川。

shí shuǐ jiàn zhì gǔ nù fèi téng liú mù lún mò bì wú chū zhě

时水洊至,鼓怒沸腾,流木沦没,必无出者。

shì rén yǐ wéi hé pà xià cái

世人以为河怕下材。

jìn zhōng cháo shí xiàn rén yǒu shǐ zhě zhì luò shì qì jiāng hái

晋中朝时,县人有使者至洛,事讫,将还。

hū yǒu yī rén jì qí shū yún wú jiā zài guān qí qián shí jiān xuán téng jí qí chù yě

忽有一人寄其书云:吾家在观岐前,石间悬藤,即其处也。

dàn kòu téng zì dāng yǒu rén qǔ zhī

但叩藤,自当有人取之。

shǐ zhě jǐn yī qí yán guǒ yǒu èr rén chū wài qǔ shū bìng yán rù shuǐ fǔ yī bù zhān rú

使者谨依其言,果有二人出外取书,并延入水府,衣不沾濡。

yán cǐ shì bù jìn qíng rán zào huà zhī zhōng wú suǒ bù yǒu mù mǎn xi yóu yǔ hé zōng lùn bǎo

言此似不近情,然造化之中,无所不有,穆满西游,与河宗论宝。

yǐ cǐ tuī zhī yì wèi lèi yǐ

以此推之,亦为类矣。

zhēn shuǐ yòu xī nán jìng zhōng sù xiàn nán wú sūn hào fēn sì huì zhī běi xiāng lì yān

溱水又西南径中宿县南,吴孙皓分四会之北乡立焉。

nán rù yú hǎi

南入于海。

zhēn shuǐ yòu nán zhù yú yù ér rù yú hǎi

溱水又南注于郁,而入于海。

✦ You read 卷三十八

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.