lùn yī shǒu mài zhèng shí liù tiáo fāng shí sì shǒu
（论一首脉证十六条方十四首）
fū yáng mài wēi xián fǎ dāng fù mǎn bù mǎn zhě bì biàn nàn liǎng qū téng tòng cǐ xū hán cóng xià shàng yě yǐ wēn yào fú zhī
趺阳脉微弦，法当腹满，不满者必便难，两胠疼痛，此虚寒从下上也，以温药服之。
bìng zhě fù mǎn àn zhī bù tòng wèi xū tòng zhě wèi shí kě xià zhī
病者腹满，按之不痛为虚，痛者为实，可下之。
shé huáng wèi xià zhě xià zhī huáng zì qù
舌黄未下者，下之黄自去。
fù mǎn shí jiǎn fù rú gù cǐ wèi hán dāng yǔ wēn yào
腹满时减，复如故，此为寒，当与温药。
bìng zhě wěi huáng zào ér bù kě xiōng zhōng hán shí ér lì bù zhǐ zhě sǐ
病者痿黄，躁而不渴，胸中寒实而利不止者，死。
cùn kǒu mài xián zhě jí xié xià jū jí ér tòng qí rén sè sè wù hán yě
寸口脉弦者，即胁下拘急而痛，其人啬啬恶寒也。
fu zhōng hán jiā xǐ qiàn qí rén qīng tì chū fā rè sè hé zhě shàn tì
夫中寒家，喜欠，其人清涕出，发热色和者，善嚏。
zhōng hán qí rén xià lì yǐ lǐ xū yě yù tì bù néng cǐ rén dù zhōng hán yī yún tòng
中寒，其人下利，以里虚也，欲嚏不能，此人肚中寒（一云痛）。
fu shòu rén rào qí tòng bì yǒu fēng lěng gǔ qì bù xíng ér fǎn xià zhī qí qì bì chōng bù chōng zhě xīn xià zé pǐ yě
夫瘦人绕脐痛，必有风冷，谷气不行，而反下之，其气必冲，不冲者，心下则痞也。
bìng fù mǎn fā rè shí rì mài fú ér shù yǐn shí rú gù hòu pò qī wù tāng zhǔ zhī
病腹满，发热十日，脉浮而数，饮食如故，厚朴七物汤主之。
hòu pò qī wù tāng fāng
厚朴七物汤方
hòu pò bàn jīn gān cǎo sān liǎng dài huáng sān liǎng dà zǎo shí méi zhǐ shí wǔ méi guì zhī èr liǎng shēng jiāng wǔ liǎng
厚朴半斤甘草三两大黄三两大枣十枚枳实五枚桂枝二两生姜五两
yòu qī wèi yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sì shēng wēn fú bā hé rì sān fú
右七味，以水一斗，煮取四升，温服八合，日三服。
ǒu zhě jiā bàn xià wǔ hé xià lì qù dài huáng hán duō zhě jiā shēng jiāng zhì bàn jīn
呕者加半夏五合，下利去大黄，寒多者加生姜至半斤。
fù zhōng hán qì léi míng qiē tòng xiōng xié nì mǎn ǒu tù fù zǐ jīng mǐ tāng zhǔ zhī
腹中寒气，雷鸣切痛，胸胁逆满，呕吐，附子粳米汤主之
fù zǐ jīng mǐ tāng fāng
附子粳米汤方
fù zǐ yī méi pào bàn xià bàn shēng gān cǎo yī liǎng dà zǎo shí méi jīng mǐ bàn shēng
附子一枚（炮） 半夏半升甘草一两大枣十枚粳米半升。
yòu wǔ wèi yǐ shuǐ bā shēng zhǔ mǐ shú tāng chéng qù zǐ wēn fú yī shēng sān rì fú
右五味，以水八升，煮米熟，汤成，去滓，温服一升，三日服。
tòng ér bì zhě hòu pò sān wù tāng zhǔ zhī
痛而闭者，厚朴三物汤主之。
hòu pò sān wù tāng fāng
厚朴三物汤方
hòu pò bā liǎng dài huáng sì liǎng zhǐ shí wǔ méi
厚朴八两大黄四两枳实五枚
yòu sān wèi yǐ shuǐ yī dòu èr shēng xiān zhǔ èr wèi qǔ wǔ shēng nèi dài huáng zhǔ qǔ sān shēng wēn fú yī shēng yǐ lì wèi dù
右三味，以水一斗二升，先煮二味，取五升，内大黄，煮取三升，温服一升，以利为度。
àn zhī xīn xià mǎn tòng zhě cǐ wèi shí yě dāng xià zhī yi dà chái hú tāng
按之心下满痛者，此为实也，当下之，宜大柴胡汤。
dà chái hú tāng fāng
大柴胡汤方
chái hú bàn jīn huáng qín sān liǎng sháo yào sān liǎng bàn xià bàn shēng xǐ zhǐ shí sì méi zhì dài huáng èr liǎng dà zǎo shí èr méi shēng jiāng wǔ liǎng
柴胡半斤黄芩三两芍药三两半夏半升（洗） 枳实四枚（炙） 大黄二两大枣十二枚生姜五两
yòu bā wèi yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ liù shēng qù zǐ zài jiān wēn fú yī shēng rì sān fú
右八味，以水一斗二升，煮取六升，去滓，再煎，温服一升，日三服。
fù mǎn bù jiǎn jiǎn bù zú yán dāng xū xià zhī yi dà chéng qì tāng
腹满不减，减不足言，当须下之，宜大承气汤。
dà chéng qì tāng fāng
大承气汤方
dài huáng sì liǎng jiǔ xǐ hòu pū bàn jīn qù pí zhì zhǐ shí wǔ méi zhì máng xiāo sān hé
大黄四两（酒洗） 厚扑半斤（去皮，炙） 枳实五枚（炙） 芒硝三合
yòu sì wèi yǐ shuǐ yī dòu xiān zhǔ èr wù qǔ wǔ shēng qù zǐ nèi dài huáng zhǔ qǔ èr shēng nèi máng xiāo gèng shàng huǒ wēi yī èr fèi fēn wēn zài fú de xià yú wù fú
右四味，以水一斗，先煮二物，取五升，去滓，内大黄，煮取二升，内芒硝，更上火微一二沸，分温再服，得下，余勿服。
xīn xiōng zhōng dà hán tòng ǒu bù néng yǐn shí fù zhōng hán shàng chōng pí qǐ chū jiàn yǒu tóu zú shàng xià tòng ér bù kě chù jìn dà jiàn zhōng tāng zhǔ zhī
心胸中大寒痛，呕不能饮食，腹中寒，上冲皮起，出见有头足，上下痛而不可触近，大建中汤主之。
dà jiàn zhōng tāng fāng
大建中汤方
shǔ jiāo èr hé qù hàn gān jiāng sì liǎng rén shēn èr liǎng
蜀椒二合（去汗） 干姜四两人参二两
yòu sān wèi yǐ shuǐ sì shēng zhǔ qǔ èr shēng qù zǐ nèi jiāo yí yī shēng wēi huǒ jiān qǔ yī shēng bàn fēn wēn zài fú
右三味，以水四升，煮取二升，去滓，内胶饴一升，微火煎取一升半，分温再服；
rú yī chuī qǐng kě yǐn zhōu èr shēng hòu gèng fú dāng yī rì shí mí wēn fù zhī
如一炊顷，可饮粥二升，后更服，当一日食糜，温覆之。
xié xià piān tòng fā rè qí mài jǐn xián cǐ hán yě yǐ wēn yào xià zhī yi dài huáng fù zǐ tāng
胁下偏痛，发热，其脉紧弦，此寒也，以温药下之，宜大黄附子汤。
dài huáng fù zǐ tāng fāng
大黄附子汤方
dài huáng sān liǎng fù zǐ sān méi pào xì xīn èr liǎng
大黄三两附子三枚（炮） 细辛二两
yòu sān wèi yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn wēn sān fú ruò qiǎng rén zhǔ qǔ èr shēng bàn fēn wēn sān fú fú hòu rú rén xíng sì wǔ lǐ jìn yī fù
右三味，以水五升，煮取二升，分温三服若强人煮取二升半，分温三服，服后如人行四五里，进一服。
hán qì jué nì chì wán zhǔ zhī
寒气厥逆，赤丸主之。
chì wán fāng
赤丸方
fú líng sì liǎng wū tóu èr liǎng pào bàn xià sì liǎng xǐ yī fāng yòng guì xì xīn yī liǎng qiān jīn zuò rén cān
茯苓四两乌头二两（炮） 半夏四两（洗）（一方用桂） 细辛一两《千金》作人参
yòu sì wèi mò zhī nèi zhēn zhū wèi sè liàn mì wán rú má zi dà xiān shí jiǔ yǐn xià sān wán rì zài yè yī fù bù zhī shāo zēng zhī yǐ zhī wèi dù
右四味，末之，内真朱为色，炼蜜丸如麻子大，先食酒饮下三丸，日再，夜一服，不知，稍增之，以知为度。
fù tòng mài xián ér jǐn xián zé wèi qì bù xíng jí wù hán jǐn zé bù yù shí xié zhèng xiāng bó jí wéi hán shàn
腹痛，脉弦而紧，弦则卫气不行，即恶寒，紧则不欲食，邪正相搏，即为寒疝。
hán shàn rào qí tòng ruò fā zé bái hàn chū shǒu zú jué lěng qí mài chén xián zhě dà wū tóu jiān zhǔ zhī
寒疝绕脐痛，若发则白汗出，手足厥冷，其脉沉弦者，大乌头煎主之。
dà wū tóu jiān fāng
大乌头煎方
wū tóu dà zhě wǔ méi áo qù pí bù kǒu fù jǔ
乌头大者五枚（熬去皮，不口父咀）
yòu yǐ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng qù zǐ nèi mì èr shēng jiān lìng shuǐ qì jǐn qǔ èr shēng qiǎng rén fú qī hé ruò rén fú wǔ hé
右以水三升，煮取一升，去滓，内蜜二升，煎令水气尽，取二升，强人服七合，弱人服五合。
bù chà míng rì gèng fú bù kě yī rì zài fú
不差，明日更服，不可一日再服。
hán shàn fù zhōng tòng jí xié tòng lǐ jí zhě dāng guī shēng jiāng yáng ròu tāng zhǔ zhī
寒疝腹中痛，及胁痛里急者，当归生姜羊肉汤主之。
dāng guī shēng jiāng yáng ròu tāng fāng
当归生姜羊肉汤方
dāng guī sān liǎng shēng jiāng wǔ liǎng yáng ròu yī jīn
当归三两生姜五两羊肉一斤
yòu sān wèi yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ sān shēng wēn fú qī hé rì sān fú
右三味，以水八升，煮取三升，温服七合，日三服。
ruò hán duō zhě jiā shēng jiāng chéng yī jīn
若寒多者加生姜成一斤；
tòng duō ér ǒu zhě jiā jú pí èr liǎng bái zhú yī liǎng
痛多而呕者，加橘皮二两、白术一两。
jiā shēng jiāng zhě yì jiā shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng èr hé fú zhī
加生姜者，亦加水五升，煮取三升二合，服之。
hán shàn fù zhōng tòng nì lěng shǒu zú bù rén ruò shēn téng tòng jiǔ cì zhū yào bù néng zhì dǐ dàng wū tóu guì zhī tāng zhǔ zhī
寒疝腹中痛，逆冷，手足不仁，若身疼痛，灸刺诸药不能治，抵当乌头桂枝汤主之。
wū tóu guì zhī tāng fāng
乌头桂枝汤方
wū tóu
乌头
yòu yī wèi yǐ mì èr jīn jiān jiǎn bàn qù zǐ yǐ guì zhī tāng wǔ hé jiě zhī dé yī shēng hòu chū fú èr hé bù zhī jí qǔ sān hé
右一味，以蜜二斤，煎减半，去滓，以桂枝汤五合解之，得一升后，初服二合，不知，即取三合；
yòu bù zhī fù jiā zhì wǔ hé
又不知，复加至五合。
qí zhī zhě rú zuì zhuàng de tǔ zhě wèi zhōng bìng
其知者，如醉状，得吐者，为中病。
guì zhī tāng fāng
桂枝汤方
guì zhī sān liǎng qù pí sháo yào sān liǎng gān cǎo èr liǎng zhì shēng jiāng sān liǎng dà zǎo shí èr méi
桂枝三两（去皮） 芍药三两甘草二两（炙） 生姜三两大枣十二枚
yòu wǔ wèi cuò yǐ shuǐ qī shēng wēi huǒ zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ
右五味，剉，以水七升，微火煮取三升，去滓。
qí mài shù ér jǐn nǎi xián zhuàng rú gōng xián àn zhī bù yí
其脉数而紧乃弦，状如弓弦，按之不移。
mài shù xián zhě dāng xià qí hán
脉数弦者，当下其寒；
mài jǐn dà ér chí zhě bì xīn xià jiān
脉紧大而迟者，必心下坚；
mài dà ér jǐn zhě yáng zhōng yǒu yīn kě xià zhī
脉大而紧者，阳中有阴，可下之。
fù fāng
附方
wài tái wū tóu tāng zhì hán shàn fù zhōng jiǎo tòng zéi fēng rù gōng wǔ zàng jū jí bù dé zhuǎn cè fā zuò yǒu shí shǐ rén yīn suō shǒu zú jué nì fāng jiàn shàng
《外台》乌头汤：治寒疝腹中绞痛，贼风入攻五藏，拘急，不得转侧，发作有时，使人阴缩，手足厥逆（方见上）。
wài tái chái hú guì zhī tāng fāng zhì xīn fù cù zhòng tòng zhě
《外台》柴胡桂枝汤方：治心腹卒中痛者。
chái hú sì liǎng huáng qín rén shēn sháo yào guì zhī shēng jiāng gè yī liǎng bàn gān cǎo yī liǎng bàn xià èr hé bàn dà zǎo liù méi
柴胡四两黄芩人参芍药桂枝生姜各一两半甘草一两半夏二合半大枣六枚
yòu jiǔ wèi yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ sān shēng wēn fú yī shēng rì sān fú
右九味，以水六升，煮取三升，温服一升，日三服。
wài tái zǒu mǎ tāng zhì zhōng ě xīn tòng fù zhàng dà biàn bù tōng
《外台》走马汤：治中恶心痛腹胀，大便不通。
xìng rén èr méi bā dòu èr méi qù pí xīn áo
杏仁二枚巴豆二枚（去皮心，熬）
yòu èr wèi yǐ mián chán duī lìng suì rè tāng èr hé niǎn qǔ bái zhī yǐn zhī dāng xià lǎo xiǎo liàng zhī tōng zhì fēi shī guǐ jī bìng
右二味，以绵缠，搥令碎，热汤二合，捻取白汁，饮之当下，老小量之，通治飞尸鬼击病。
wèn yuē rén bìng yǒu sù shí hé yǐ bié zhī
问曰：人病有宿食，何以别之？
shī yuē cùn kǒu mài fú ér dà àn zhī fǎn sè chǐ zhōng yì wēi ér sè gù zhī yǒu sù shí dà chéng qì tāng zhǔ zhī
师曰：寸口脉浮而大，按之反涩，尺中亦微而涩，故知有宿食，大承气汤主之。
mài shù ér huá zhě shí yě cǐ yǒu sù shí xià zhī yù yi dà chéng qì tāng
脉数而滑者实也，此有宿食，下之愈，宜大承气汤。
xià lì bù yǐn shí zhě yǒu sù shí yě dāng xià zhī yi dà chéng qì tāng
下利不饮食者，有宿食也，当下之，宜大承气汤。
dà chéng qì tāng fāng jiàn qián jìng bìng zhōng
大承气汤方（见前痉病中）
sù shí zài shàng wǎn dāng tǔ zhī yi guā dì sàn
宿食在上脘，当吐之，宜瓜蒂散。
guā dì sàn fāng
瓜蒂散方
guā dì yī fēn áo huáng chì xiǎo dòu yī fēn zhǔ
瓜蒂一分（熬黄） 赤小豆一分（煮）
yòu èr wèi chǔ wèi sàn yǐ xiāng chǐ qī hé zhǔ qǔ zhī hé sàn yī qián bǐ wēn fú zhī
右二味，杵为散，以香豉七合煮取汁，和散一钱匕，温服之。
bù tǔ zhě shǎo jiā zhī yǐ kuài tǔ wèi dù ér zhǐ
不吐者，少加之，以快吐为度而止。
wáng xuè jí xū zhě bù kě yǔ zhī
（亡血及虚者不可与之）。
mài jǐn rú zhuǎn suǒ wú cháng zhě yǒu sù shí yě
脉紧如转索无常者，有宿食也。
mài jǐn tóu tòng fēng hán fù zhōng yǒu sù shí bù huà yě
脉紧，头痛风寒，腹中有宿食不化也。
yī yún cùn kǒu mài jǐn
（一云寸口脉紧）