金匮要略 · 张仲景 · Chapter 25 of 25

卷下·果实菜谷禁忌并治二十五

PinyinModern Translation
Size

guǒ zǐ shēng shí shēng chuāng

果子生食生疮。

guǒ zǐ luò dì jīng sù chóng yǐ shí zhī zhě rén dà jì shí zhī

果子落地经宿,虫蚁食之者,人大忌食之。

shēng mǐ tíng liú duō rì yǒu sǔn chù shí zhī shāng rén

生米停留多日,有损处,食之伤人。

táo zi duō shí lìng rén rè réng bù dé rù shuǐ yù jīn rén bìng lín lì hán rè bìng

桃子多食令人热,仍不得入水浴,今人病淋沥寒热病。

xìng lào bù shú shāng rén

杏酪不熟,伤人。

méi duō shí huài rén chǐ

梅多食,坏人齿。

li bù kě duō shí lìng rén lú zhàng

李不可多食,令人胪胀。

lín qín bù kě duō shí lìng rén bǎi mài ruò

林檎不可多食,令人百脉弱。

jú yòu duō shí lìng rén kǒu shuǎng bù zhī wǔ wèi

橘柚多食,令人口爽,不知五味。

lí bù kě duō shí lìng rén hán zhōng jīn chuāng chǎn fù yì bù yí shí

梨不可多食,令人寒中,金疮、产妇,亦不宜食。

yīng táo xìng duō shí shāng jīn gǔ

樱桃杏多食,伤筋骨。

ān shí liú bù kě duō shí sǔn rén fèi

安石榴不可多食,损人肺。

hú táo bù kě duō shí lìng rén dòng tán yǐn

胡桃不可多食,令人动痰饮。

shēng zǎo duō shí lìng rén rè kě qì zhàng

生枣多食,令人热渴,气胀。

hán rè léi shòu zhě mí bù kě shí shāng rén

寒热羸瘦者,弥不可食,伤人。

shí zhū guǒ zhòng dú zhì zhī fāng

食诸果中毒,治之方:

zhū gǔ shāo huī

猪骨烧灰

shàng yī wèi mò zhī shuǐ fú fāng cùn bǐ

上一味,末之,水服方寸匕。

yì zhì mǎ gān lòu pú děng dú

亦治马肝漏脯等毒。

mù ěr chì sè jí yǎng shēng zhě wù shí

木耳赤色,及仰生者,勿食。

jūn yǎng juǎn jí chì sè zhě bù kě shí

菌仰卷及赤色者不可食。

shí zhū jūn zhòng dú mèn luàn yù sǐ zhì zhī fāng

食诸菌中毒,闷乱欲死,治之方:

rén fèn zhī yǐn yī shēng tǔ jiāng yǐn yī èr shēng dà dòu nóng jiān zhī yǐn zhī

人粪汁饮一升,土浆饮一二升,大豆浓煎汁饮之。

fú zhū tǔ lì yào bìng jiě

服诸吐利药,并解。

shí fēng zhù jūn ér kū bù zhǐ zhì zhī yǐ qián fāng

食枫柱菌而哭不止,治之以前方。

wù shí yě yù fán luàn yù sǐ zhì zhī yǐ qián fāng

误食野芋,烦乱欲死,治之以前方。

qí yě yù gēn shān dōng rén míng kuí yù rén zhǒng yù sān nián bù shōu yì chéng yě yù bìng shā rén

其野芋根,山东人名魁芋,人种芋,三年不收,亦成野芋,并杀人。

shǔ jiāo bì kǒu zhě yǒu dú wù shí zhī jǐ rén yān hóu qì bìng yù jué

蜀椒闭口者有毒,误食之戟人咽喉,气病欲绝。

huò tǔ xià bái mò shēn tǐ bì lěng jí zhì zhī fāng

或吐下白沫,身体痹冷,急治之方。

ròu guì jiān zhī yǐn zhī yǐn lěng shuǐ yī èr shēng

肉桂,煎汁饮之,饮冷水一二升。

huò shí suàn huò yǐn dì jiāng

或食蒜,或饮地浆。

huò nóng zhǔ chǐ zhī yǐn zhī

或浓煮豉汁饮之。

bìng jiě

并解。

zhēng yuè wù shí shēng cōng lìng rén miàn shēng yóu fēng

正月勿食生葱,令人面生游风。

èr yuè wù shí liǎo shāng rén shèn

二月勿食蓼,伤人肾。

sān yuè wù shí xiǎo suàn shāng rén zhì xìng

三月勿食小蒜,伤人志性。

sì yuè bā yuè wù shí hú suī shāng rén shén

四月、八月勿食胡荽,伤人神。

wǔ yuè wù shí jiǔ lìng rén fá qì lì

五月勿食韭,令人乏气力。

wǔ yuè wǔ rì wù shí shēng cài fā bǎi bìng

五月五日勿食生菜,发百病。

liù yuè qī yuè wù shí zhū yú shāng shén qì

六月、七月勿食茱萸,伤神气。

bā yuè jiǔ yuè wù shí jiāng shāng rén shén

八月、九月勿食姜,伤人神。

shí yuè wù shí jiāo sǔn rén xīn shāng xīn mài

十月勿食椒,损人心,伤心脉。

shí yī yuè shí èr yuè wù shí xiè lìng rén duō tì tuò

十一月、十二月勿食薤,令人多涕唾。

sì jì wù shí shēng kuí lìng rén yǐn shí bù huà fā bǎi bìng fēi dàn shí zhōng yào zhōng jiē bù kě yòng shēn yi shèn zhī

四季勿食生葵,令人饮食不化,发百病,非但食中,药中皆不可用,深宜慎之。

shí bìng chà wèi jiàn shí shēng cài shǒu zú bì zhǒng

时病差未健,食生菜,手足必肿。

yè shí shēng cài bù lì rén

夜食生菜,不利人。

shí yuè wù shí bèi shuāng shēng cài lìng rén miàn wú guāng mù sè xīn tòng yāo téng huò fā xīn nüè nüè fā shí shǒu zú shí zhǐ zhǎo jiē qīng kùn wèi

十月勿食被霜生菜,令人面无光,目涩心痛,腰疼,或发心疟,疟发时手足十指爪皆青,困萎。

cōng jiǔ chū shēng yá zhě shí zhī shāng rén xīn qì

葱韭初生芽者,食之伤人心气。

yǐn bái jiǔ shí shēng jiǔ lìng rén bìng zēng

饮白酒食生韭,令人病增。

shēng cōng bù kě gòng mì shí zhī shā rén dú kē suàn mí jì

生葱不可共蜜,食之杀人,独颗蒜弥忌。

zǎo hé shēng cōng shí zhī lìng rén bìng

枣和生葱食之,令人病。

shēng cōng hé xióng jī zhì bái quǎn ròu shí zhī lìng rén qī qiào jīng nián liú xiě

生葱和雄鸡、雉、白犬肉食之,令人七窍经年流血。

shí táng mì hòu sì rì nèi shí shēng cōng suàn lìng rén xīn tòng

食糖蜜后,四日内食生葱蒜,令人心痛。

yè shí zhū jiāng suàn cōng děng shāng rén xīn

夜食诸姜蒜葱等,伤人心。

wú jīng gēn duō shí zhī lìng rén qì zhàng

芜菁根多食之,令人气胀。

xiè bù kě gòng niú ròu zuò gēng shí zhī chéng jiǎ bìng jiǔ yì rán

薤不可共牛肉作羹食之,成瘕病,韭亦然。

chún duō bìng dòng zhì jí

莼多病,动痔疾。

yě jù bù kě tóng mì shí zhī zuò nèi zhì

野苣不可同蜜食之,作内痔。

bái jù bù kě gòng lào tóng shí zuò chóng

白苣不可共酪同食,作●虫。

huáng guā shí zhī fā rè bìng

黄瓜食之,发热病。

kuí xīn bù kě shí shāng rén

葵心不可食,伤人;

yè yóu lěng huáng bèi chì jīng zhě wù shí zhī

叶尤冷,黄背赤茎者勿食之。

hú suī jiǔ shí zhī lìng rén duō wàng

胡荽久食之,令人多忘。

bìng rén bù kě shí hú suī jí huáng huā cài

病人不可食胡荽及黄花菜。

yù bù kě duō shí dòng bìng

芋不可多食,动病。

rèn fù shí jiāng lìng zǐ yú zhǐ

妊妇食姜,令子余指。

liǎo duō shí fā xīn tòng

蓼多食,发心痛。

liǎo hé shēng yú shí zhī lìng rén duó qì yīn hāi téng tòng

蓼和生鱼食之,令人夺气,阴咳疼痛。

jiè cài bù kě gòng tù ròu shí zhī chéng è xié bìng

芥菜不可共兔肉食之,成恶邪病。

xiǎo suàn duō shí shāng rén xīn lì

小蒜多食,伤人心力。

shí zào shì zào fāng

食躁式躁方:

chǐ nóng zhǔ zhī yǐn zhī

豉浓煮汁饮之。

gōu wěn yǔ qín cài xiāng sì wù shí zhī shā rén jiě zhī fāng zhǒu hòu yún yǔ zhū yú huáng shí jiè xiāng sì

钩吻与芹菜相似,误食之,杀人,解之方:《肘后》云,与茱萸黄食芥相似。

qí nǐ bā liǎng

荠苨八两

shàng yī wèi shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn wēn èr fú

上一味,水六升,煮取二升,分温二服。

gōu wěn shēng dì bàng wú tā cǎo qí jīng yǒu máo zhě yǐ cǐ bié zhī

钩吻生地傍无他草,其茎有毛者,以此别之。

cài zhōng yǒu shuǐ làng dàng yè yuán ér guāng yǒu dú wù shí zhī lìng rén kuáng luàn zhuàng rú zhòng fēng huò tù xiě zhì zhī fāng

菜中有水莨菪,叶圆而光,有毒,误食之,令人狂乱,状如中风,或吐血,治之方:

gān cǎo zhǔ zhī fú zhī jí jiě

甘草煮汁,服之即解。

chūn qiū èr shí lóng dài jīng rù qín cài zhōng rén ǒu shí zhī wèi bìng fā shí shǒu qīng fù mǎn tòng bù kě rěn míng jiāo lóng bìng zhì zhī fāng

春秋二时,龙带精入芹菜中,人偶食之为病,发时手青腹满,痛不可忍,名蛟龙病,治之方:

yìng táng èr sān shēng

硬糖二、三升

shàng yī wèi rì liǎng dù fú zhī tǔ chū rú xī yì sān wǔ méi chà

上一味,日两度,服之,吐出如蜥蜴三五枚,差。

shí kǔ hù zhòng dú zhì zhī fāng

食苦瓠中毒,治之方:

lí ráng zhǔ zhī shù fú zhī jiě

黎穰煮汁,数服之解。

biǎn dòu hán rè zhě bù kě shí zhī

扁豆,寒热者,不可食之。

jiǔ shí xiǎo dòu lìng rén kū zào

久食小豆,令人枯燥。

shí dà dòu děng jì dàn zhū ròu

食大豆等,忌啖猪肉。

dà mài jiǔ shí lìng rén zuò

大麦久食,令人作●。

bái shǔ mǐ bù kě tóng yí mì shí yì bù kě hé kuí shí zhī

白黍米不可同饴蜜食,亦不可合葵食之。

qiáo mài miàn duō shí lìng rén fā luò

荞麦面,多食令人发落。

yán duō shí shāng rén fèi

盐多食,伤人肺。

shí lěng wù bīng rén chǐ

食冷物,冰人齿。

shí rè wù wù yǐn lěng shuǐ

食热物,勿饮冷水。

yǐn jiǔ shí shēng cāng ěr lìng rén xīn tòng

饮酒,食生苍耳,令人心痛。

xià yuè dà zuì hàn liú bù dé lěng shuǐ xǐ zhe shēn jí shǐ shàn jí chéng bìng

夏月大醉汗流,不得冷水洗着身,及使扇,即成病。

yǐn jiǔ dà jì jiǔ fù bèi lìng rén cháng jié

饮酒大忌灸腹背,令人肠结。

zuì hòu wù bǎo shí fā hán rè

醉后勿饱食,发寒热。

yǐn jiǔ shí zhū ròu wò shú dào ráng zhōng zé fā huáng

饮酒食猪肉,卧秫稻穰中则发黄。

shí yí duō yǐn jiǔ dà jì

食饴多饮酒,大忌。

fán shuǐ jí jiǔ zhào jiàn rén yǐng dòng zhě bù kě yǐn zhī

凡水及酒,照见人影动者,不可饮之。

cù hé lào shí zhī lìng rén xuè jiǎ

醋合酪食之,令人血瘕。

shí bái mǐ zhōu wù shí shēng cāng ěr chéng zǒu zhù

食白米粥勿食生苍耳,成走疰。

shí tián zhōu yǐ shí yán jí tǔ

食甜粥已,食盐即吐。

xī jiǎo jiǎo yǐn shí mò chū jí jiāo dì fén qǐ zhě shí zhī shā rén

犀角?搅饮食,沫出,及浇地坟起者,食之杀人。

yǐn shí zhòng dú fán mǎn zhì zhī fāng

饮食中毒烦满,治之方:

kǔ shēn sān liǎng kǔ jiǔ yī shēng bàn

苦参三两苦酒一升半

shàng èr wèi zhǔ sān fèi sān shàng sān xià fú zhī tǔ shí chū jí chà huò yǐ shuǐ zhǔ yì de

上二味,煮三沸,三上三下,服之,吐食出即差,或以水煮亦得。

yòu fāng

又方:

xī jiǎo tāng yì jiā

犀角汤亦佳。

tān shí shí duō bù xiāo xīn fù jiān mǎn tòng zhì zhī fāng

贪食、食多不消,心腹坚满痛治之方:

yán yī shēng shuǐ sān shēng

盐一升水三升

shàng èr wèi zhǔ lìng yán xiāo fēn sān fú dāng tǔ chū shí biàn chà

上二味,煮令盐消,分三服,当吐出食,便差。

fán shí shēng rù fù pò rén xīn gān yì jìn shuǐ

矾石生入腹,破人心肝,亦禁水。

shāng lù yǐ shuǐ fú shā rén

商陆,以水服,杀人。

tíng lì zi fu tóu chuāng yào chéng rù nǎo shā rén

葶苈子,傅头疮,药成入脑,杀人。

shuǐ yín rù rén ěr jí liù chù děng jiē sǐ

水银入人耳及六畜等,皆死。

yǐ jīn yín zhe ěr biān shuǐ yín zé tǔ

以金银着耳边,水银则吐。

kǔ liàn wú zi zhě shā rén

苦练无子者杀人。

fán zhū dú duō shì jiǎ dú yǐ tóu wú zhī shí yí zhǔ gān cǎo qí nǐ zhī yǐn zhī tōng chú zhū dú yào

凡诸毒,多是假毒以投,无知时宜煮甘草荠苨汁饮之,通除诸毒药。

✦ You read 卷下·果实菜谷禁忌并治二十五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.