金匮要略 · 张仲景 · Chapter 4 of 25

卷上·疟病脉证并治第四

PinyinModern Translation
Size

zhèng èr tiáo fāng liù shǒu

(证二条方六首)

shī yuē nüè mài zì xián xián shù zhě duō rè xián chí zhě duō hán

师曰:疟脉自弦,弦数者多热,弦迟者多寒。

xián xiǎo jǐn zhě xià zhī chà xián chí zhě kě wēn zhī xián jǐn zhě kě fā hàn zhēn jiǔ yě fú dà zhě kě tǔ zhī xián shù zhě fēng fā yě yǐ yǐn shí xiāo xī zhǐ zhī

弦小紧者下之差,弦迟者可温之,弦紧者可发汗、针灸也,浮大者可吐之,弦数者风发也,以饮食消息止之。

bìng nüè yǐ yuè yī rì fā dāng yǐ shí wǔ rì yù shè bù chà dàng yuè jǐn jiě

病疟,以月一日发,当以十五日愈,设不差,当月尽解。

rú qí bù chà dāng yún hé

如其不差,当云何?

shī yuē cǐ jié wèi zhèng jiǎ míng yuē nüè mǔ jí zhì zhī yi biē jiǎ jiān wán

师曰:此结为症瘕,名曰疟母,急治之,宜鳖甲煎丸。

biē jiǎ jiān wán fāng

鳖甲煎丸方

biē jiǎ shí èr fēn zhì wū shàn sān fēn shāo huáng qín sān fēn chái hú liù fēn shǔ fù sān fēn áo gān jiāng sān fēn dài huáng sān fēn sháo yào wǔ fēn guì zhī sān fēn tíng lì yī fēn áo shí wéi sān fēn qù máo hòu pò sān fēn mǔ dān wǔ fēn qù xīn qú mài èr fēn zǐ wēi sān fēn bàn xià yī fēn rén shēn yī fēn zhè chóng wǔ fēn áo ē jiāo sān fēn zhì fēng cháo sì fēn zhì chì xiāo shí èr fēn xī láng liù fēn áo táo rén èr fēn

鳖甲十二分(炙) 乌扇三分(烧) 黄芩三分柴胡六分鼠妇三分(熬)干姜三分大黄三分芍药五分桂枝三分葶苈一分(熬) 石韦三分(去毛) 厚朴三分牡丹五分(去心) 瞿麦二分紫葳三分半夏一分人参一分蟅虫五分(熬) 阿胶三分(炙) 蜂巢四分(炙) 赤硝十二分蟋螂六分(熬) 桃仁二分

yòu èr shí sān mèi wèi mò qǔ duàn zào xià huī yī dòu qīng jiǔ yī hú wǔ dǒu jìn huī hou jiǔ jǐn yī bàn zhe biē jiǎ yú zhōng zhǔ lìng fàn làn rú jiāo qī jiǎo qǔ zhī nèi zhū yào jiān wèi wán rú wú zǐ dà kōng xīn fú qī wán rì sān fú

右二十三昧,为末,取锻灶下灰一斗,清酒一斛五斗,浸灰,候酒尽一半,着鳖甲于中,煮令泛烂如胶漆,绞取汁,内诸药,煎为丸,如梧子大,空心服七丸,日三服。

qiān jīn fāng yòng biē jiǎ shí èr piàn yòu yǒu hǎi zǎo sān fēn dà jǐ yī fēn zhè chóng wǔ fēn wú shǔ fù chì xiāo èr wèi yǐ biē jiǎ jiān hé zhū yào wèi wán

(《千金方》用鳖甲十二片,又有海藻三分,大戟一分,蟅虫五分,无鼠妇、赤硝二味,以鳖甲煎和诸药为丸)

shī yuē yīn qì gū jué yáng qì dú fā zé rè ér shǎo qì fán yuān shǒu zú rè ér yù ǒu míng yuē dàn nüè

师曰:阴气孤绝,阳气独发,则热而少气烦冤,手足热而欲呕,名曰瘅疟。

ruò dàn rè bù hán zhě xié qì nèi cáng yú xīn wài shè fēn ròu zhī jiān lìng rén xiāo shuò tuō ròu

若但热不寒者,邪气内藏于心,外舍分肉之间,令人消铄脱肉。

wēn nüè zhě qí mài rú píng shēn wú hán dàn rè gǔ jié téng fán shí ǒu bái hǔ jiā guì zhī tāng zhǔ zhī

温疟者,其脉如平,身无寒但热,骨节疼烦,时呕,白虎加桂枝汤主之。

bái hǔ jiā guì zhī tāng fāng

白虎加桂枝汤方

zhī mǔ liù liǎng gān cǎo èr liǎng zhì shí gāo yī jīn jīng mǐ èr hé guì qù pí sān liǎng

知母六两甘草二两(炙) 石膏一斤粳米二合桂(去皮)三两

yòu cuò měi wǔ qián shuǐ yī zhǎn bàn jiān zhì bā fēn qù zǐ wēn fú hàn chū yù

右锉,每五钱,水一盏半,煎至八分,去滓,温服,汗出愈。

nüè duō hán zhě míng yuē mǔ nüè shǔ qī sàn zhǔ zhī

疟多寒者,名曰牡疟,蜀漆散主之。

shǔ qī sàn fāng

蜀漆散方

shǔ qī shāo qù xīng yún mǔ shāo èr rì yè lóng gǔ děng fēn

蜀漆(烧去腥) 云母(烧二日夜) 龙骨等分

yòu sān wèi zuò wéi sàn wèi fā qián yǐ jiāng shuǐ fú bàn qián

右三味,作为散,未发前以浆水服半钱。

wēn nüè jiā shǔ qī bàn fēn lín fā shí fú yī qián bǐ

温疟加蜀漆半分,临发时服一钱匕。

yī fāng yún mǔ zuò yún shí

(一方云母作云实)

fù wài tái mì yào fāng

附《外台秘要》方

mǔ lì tāng zhì mǔ nüè

牡蛎汤治牡疟。

mǔ lì sì liǎng áo má huáng qù jié sì liǎng gān cǎo èr liǎng shǔ qī sān liǎng

牡蛎四两(熬) 麻黄(去节)四两甘草二两蜀漆三两

yòu sì wèi yǐ shuǐ bā shēng xiān zhǔ shǔ qī má huáng qù shàng mò de liù shēng nèi zhū yào zhǔ qǔ sān shēng wēn yǎn yī shēng ruò tǔ zé wù gèng fú

右四味,以水八升,先煮蜀漆、麻黄,去上沫,得六升内诸药,煮取三升,温眼一升,若吐,则勿更服。

chái hú qù bàn xià jiā guā lóu tāng zhì nüè bìng fā kě zhě yì zhì láo nüè

柴胡去半夏加栝蒌汤治疟病发渴者,亦治劳疟。

chái hú bā liǎng rén shēn sān liǎng huáng qín sān liǎng gān cǎo sān liǎng guā lóu gēn sì liǎng shēng jiāng èr liǎng dà zǎo shí èr méi

柴胡八两人参三两黄芩三两甘草三两栝蒌根四两生姜二两大枣十二枚

yòu qī mèi yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ liù shēng qù zǐ zài jiān qǔ sān shēng wēn fú yī shēng rì èr fú

右七昧,以水一斗二升,煮取六升,去滓,再煎取三升,温服一升,日二服。

chái hú jiāng guì tāng zhì nüè hán duō wēi yǒu rè huò dàn hán bù rè

柴胡姜桂汤治疟寒多,微有热,或但寒不热。

fú yī jì rú shén

(服一剂如神)

chái hú bàn jīn guì zhī sān liǎng qù pí gān jiāng èr liǎng huáng qín sān liǎng guā lóu gēn sì liǎng mǔ lì sān liǎng áo gān cǎo èr liǎng zhì

柴胡半斤桂枝三两(去皮) 干姜二两黄芩三两栝蒌根四两牡蛎三两(熬) 甘草二两(炙)

yòu qī wèi yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ liù shēng qù zǐ zài jiān qǔ sān shēng wēn fú yī shēng rì sān fú chū fú wēi fán fù fú hàn chū biàn yù

右七味,以水一斗二升,煮取六升,去滓,再煎取三升,温服一升,日三服,初服微烦,复服汗出便愈。

✦ You read 卷上·疟病脉证并治第四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.