lùn yī shǒu zhèng sān tiáo fāng shí èr shǒu
（论一首证三条方十二首）
lùn yuē bǎi hé bìng zhě bǎi mài yī zōng xī zhì qí bìng yě
论曰：百合病者，百脉一宗，悉致其病也。
yì yù shí fù bù néng shí
意欲食复不能食，
cháng mò mò
常默默，
yù wò bù néng wò
欲卧不能卧，
yù xíng bù néng xíng
欲行不能行，
yǐn shí huò yǒu měi shí
饮食或有美时，
huò yǒu bù yòng wén shí chòu shí
或有不用闻食臭时，
rú hán wú hán
如寒无寒，
jiā rè wú rè
加热无热，
kǒu kǔ
口苦，
xiǎo biàn chì
小便赤，
zhū yào bù néng zhì
诸药不能治，
de yào zé jù tǔ lì
得药则剧吐利，
rú yǒu shén líng zhě
如有神灵者，
shēn xíng rú hé
身形如和，
qí mài wēi shù
其脉微数。
měi ruò shí tóu tòng zhě liù shí rì nǎi yù
每溺时头痛者，六十日乃愈；
ruò ruò shí tóu bù tòng xī rán zhě sì shí rì yù
若溺时头不痛，淅然者，四十日愈；
ruò ruò kuài rán dàn tóu xuàn zhě èr shí rì yù
若溺快然，但头眩者，二十日愈。
qí zhèng huò wèi bìng ér yù jiàn huò bìng sì wǔ rì ér chū huò bìng èr shí rì huò yī yuè wēi jiàn zhě gè suí zhèng zhì zhī
其证或未病而预见，或病四五日而出，或病二十日，或一月微见者，各随证治之。
bǎi hé bìng fā hàn hòu zhě bǎi hé zhī mǔ tāng zhǔ zhī
百合病，发汗后者，百合知母汤主之。
bǎi hé zhī mǔ tāng fāng
百合知母汤方
bǎi hé qī méi pī zhī mǔ sān liǎng qiè
百合七枚（劈） 知母三两（切）
yòu xiān yǐ shuǐ xǐ bǎi hé zì yī xiǔ dāng bái mò chū qù qí shuǐ gèng yǐ quán shuǐ èr shēng jiān qǔ yī shēng qù zǐ
右先以水洗百合，渍一宿，当白沫出，去其水，更以泉水二升，煎取一升，去滓；
bié yǐ quán shuǐ èr shēng jiān zhī mǔ qǔ yī shēng qù zǐ
别以泉水二升，煎知母，取一升，去滓；
hòu huì hé jiān qǔ yī shēng wǔ hé fēn wēn zài fú
后会和，煎取一升五合，分温再服。
bǎi hé bìng xià zhī hòu zhě huá shí dài zhě tāng zhǔ zhī
百合病，下之后者，滑石代赭汤主之。
huá shí dài zhě tāng fāng
滑石代赭汤方
bǎi hé qī méi pī huá shí sān liǎng suì mián guǒ dài zhě shí rú dàn wán dà méi yī suì mián guǒ
百合七枚（劈） 滑石三两（碎，绵裹） 代赭石（如弹丸大枚一）（碎，绵裹）
yòu xiān yǐ shuǐ xǐ bǎi hé zì yī xiǔ dāng bái mò chū qù qí shuǐ gèng yǐ quán shuǐ èr shēng jiān qǔ yī shēng qù zǐ
右先以水洗百合，渍一宿，当白沫出，去其水，更以泉水二升，煎取一升，去滓；
bié yǐ quán shuǐ èr shēng jiān huá shí dài zhě qǔ yī shēng qù zǐ
别以泉水二升煎滑石、代赭，取一升，去滓；
hòu hé hé zhòng jiān qǔ yī shēng wǔ hé fēn wēn fú
后合和重煎，取一升五合，分温服。
bǎi hé bìng tǔ zhī hòu zhě yòng hòu fāng zhǔ zhī
百合病，吐之后者，用后方主之。
bǎi hé jī zǐ tāng fāng
百合鸡子汤方
bǎi hé qī méi pī jī zǐ huáng yī méi
百合七枚（劈） 鸡子黄一枚
yòu xiān yǐ shuǐ xǐ bǎi hé zì yī xiǔ dāng bái mò chū qù qí shuǐ gèng yǐ quán shuǐ èr shēng jiān qǔ yī shēng qù zǐ nèi jī zǐ huáng jiǎo yún jiān wǔ fēn wēn fú
右先以水洗百合，渍一宿，当白沫出，去其水，更以泉水二升，煎取一升，去滓，内鸡子黄，搅匀，煎五分，温服。
bǎi hé bìng bù jīng tǔ xià fā hàn bìng xíng rú chū zhě bǎi hé dì huáng tāng zhǔ zhī
百合病，不经吐、下、发汗，病形如初者，百合地黄汤主之。
bǎi hé dì huáng tāng fāng
百合地黄汤方
bǎi hé qī méi pī shēng dì huáng zhī yī shēng
百合七枚（劈） 生地黄汁一升
yòu yǐ shuǐ xǐ bǎi hé zì yī xiǔ dāng bái mò chū chū qí shuǐ gèng yǐ quán shuǐ èr shēng jiān qǔ yī shēng qù zǐ nèi dì huáng zhī jiān qǔ yī shēng wǔ hé fēn wēn zài fú
右以水洗百合，渍一宿，当白沫出，出其水，更以泉水二升，煎取一升，去滓，内地黄汁，煎取一升五合，分温再服。
zhōng bìng wù gèng qǔ
中病，勿更取。
dà biàn dāng rú qī
大便当如漆。
bǎi hé bìng yī yuè bù jiě biàn chéng kě zhě bǎi hé xǐ fāng zhǔ zhī
百合病一月不解，变成渴者，百合洗方主之。
bǎi hé xǐ fāng
百合洗方
yòu yǐ bǎi hé yī shēng yǐ shuǐ yī dòu zì zhī yī sù yǐ xǐ shēn xǐ yǐ shí zhǔ bǐng wù yǐ yán chǐ yě
右以百合一升，以水一斗，渍之一宿，以洗身，洗已，食煮饼，勿以盐豉也。
bǎi hé bìng kě bù chà zhě yòng hòu fāng zhǔ zhī
百合病，渴不差者，用后方主之
guā lóu mǔ lì sàn fāng
栝蒌牡蛎散方
guā lóu gēn mǔ lì áo děng fēn
栝蒌根牡蛎（熬）等分
yòu wèi xì mù yǐn fú fāng cùn bǐ rì sān fú
右为细木，饮服方寸匕，日三服。
bǎi hé bìng biàn fā rè zhě yī zuò fā hán rè bǎi hé huá shí sàn zhǔ zhī
百合病，变发热者（一作发寒热），百合滑石散主之。
bǎi hé huá shí sàn fāng
百合滑石散方
bǎi hé yī liǎng zhì huá shí sān liǎng
百合一两（炙） 滑石三两
yòu wèi sàn yǐn fú fāng cùn bǐ rì sān fú
右为散，饮服方寸匕，日三服。
dāng wēi lì zhě zhǐ fú rè zé chú
当微利者，止服，热则除。
bǎi hé bìng jiàn yú yīn zhě yǐ yáng fǎ jiù zhī
百合病见于阴者，以阳法救之；
xiàn yú yáng zhě yǐ yīn fǎ jiù zhī
现于阳者，以阴法救之。
jiàn yáng gōng yīn fù fā qí hàn cǐ wèi nì
见阳攻阴，复发其汗，此为逆；
jiàn yīn gōng yáng nǎi fù xià zhī cǐ yì wèi nì
见阴攻阳，乃复下之，此亦为逆。
hú huò zhī wèi bìng zhuàng rú shāng hán mò mò yù mián mù bù dé bì wò qǐ bù ān shí yú hóu wèi huò shí yú yīn wèi hú bù yù yǐn shí è wén shí chòu qí miàn mù zhà chì zhà hēi zhà bái
狐惑之为病，状如伤寒，默默欲眠，目不得闭，卧起不安，蚀于喉为惑，蚀于阴为狐，不欲饮食，恶闻食臭，其面目乍赤、乍黑、乍白。
shí yú shàng bù zé shēng hē yī zuò gā gān cǎo xiè xīn tāng zhǔ zhī
蚀于上部则声喝（一作嘎），甘草泻心汤主之。
gān cǎo xiè xīn tāng fāng
甘草泻心汤方
gān cǎo sì liǎng huáng qín sān liǎng rén shēn sān liǎng gān jiāng sān liǎng huáng lián yī liǎng dà zǎo shí èr méi bàn xià bàn jīn
甘草四两黄芩三两人参三两干姜三两黄连一两大枣十二枚半夏半斤
yòu qī wèi shuǐ yī dòu zhǔ qǔ liù shēng qù zǐ zài jiān wēn fú yī shēng rì sān fú
右七味，水一斗，煮取六升，去滓再煎，温服一升，日三服。
shí yú bù zé yàn gàn kǔ shēn tāng xǐ zhī
蚀于部则咽干，苦参汤洗之。
kǔ shēn tāng fāng
苦参汤方
kǔ shēn yī shēng yǐ shuǐ yī dòu jiān qǔ qī shēng qù zǐ xūn xǐ rì sān fú
苦参一升，以水一斗，煎取七升，去滓，熏洗，日三服。
shí yú gāng zhě xióng huáng xūn zhī
蚀于肛者，雄黄熏之。
xióng huáng xūn fāng
雄黄熏方
xióng huáng
雄黄
yòu yī wèi wèi mò tǒng wǎ èr méi hé zhī shāo xiàng gāng xūn zhī
右一味为末，筒瓦二枚合之，烧，向肛熏之。
mài jīng yún bìng rén huò cóng hū xī shàng shí qí yàn huò cóng xià jiāo shí qí gāng yīn shí shàng wèi huò shí xià wèi hú hú huò bìng zhě zhū líng zì sàn zhǔ zhī
《脉经》云：病人或从呼吸上蚀其咽，或从下焦蚀其肛，阴蚀上为惑，蚀下为狐，狐惑病者，猪苓字散主之）
bìng zhě mài shù wú rè wēi fán mò mò dàn yù wò hàn chū chū de zhī sān sì rì mù chì rú jiū yǎn
病者脉数，无热微烦，默默但欲卧，汗出，初得之三四日，目赤如鸠眼；
qī bā rì mù sì zì yī běn cǐ yǒu huáng zì hēi
七八日，目四眦（一本此有黄字）黑。
ruò néng shí zhě nóng yǐ chéng yě chì xiǎo dòu dāng guī sàn zhǔ zhī
若能食者，脓已成也，赤小豆当归散主之。
chì xiǎo dòu dāng guī sàn fāng
赤小豆当归散方
chì xiǎo dòu sān shēng jìn lìng yá chū pù gàn dāng guī sān liǎng
赤小豆三升（浸，令芽出，曝干） 当归三两
yòu èr wèi chǔ wèi sàn jiāng shuǐ fú fāng cùn bǐ rì sān fú
右二味，杵为散，浆水服方寸匕，日三服。
yáng dú zhī wèi bìng miàn chì bān bān rú jǐn wén yān hóu tòng tuò nóng xuè
阳毒之为病，面赤斑斑如锦文，咽喉痛，唾脓血。
wǔ rì kě zhì qī rì bù kě zhì shēng má biē jiǎ tāng zhǔ zhī
五日可治，七日不可治，升麻鳖甲汤主之。
yīn dú zhī wèi bìng miàn mù qīng shēn tòng rú bèi zhàng yān hóu tòng
阴毒之为病，面目青，身痛如被杖，咽喉痛。
wǔ rì kě zhì qī rì bù kě zhì shēng má biē jiǎ tāng qù xióng huáng shǔ jiāo zhǔ zhī
五日可治，七日不可治，升麻鳖甲汤去雄黄、蜀椒主之。
shēng má biē jiǎ tāng fāng
升麻鳖甲汤方
shēng má èr liǎng dāng guī yī liǎng shǔ jiāo chǎo qù hàn yī liǎng gān cǎo èr liǎng xióng huáng bàn liǎng yán biē jiǎ shǒu zhǐ dà yī piàn zhì
升麻二两当归一两蜀椒（炒去汗）一两甘草二两雄黄半两（研）鳖甲手指大一片（炙）
yòu liù wèi yǐ shuǐ sì shēng zhǔ qǔ yī shēng dùn fú zhī lǎo xiǎo zài fú qǔ hàn
右六味，以水四升，煮取一升，顿服之，老小再服，取汗。
zhǒu hòu qiān jīn fāng yáng dú yòng shēng má tāng wú biē jiǎ yǒu guì
（《肘后》、《千金方》阳毒用升麻汤，无鳖甲有桂；
yīn dú yòng gān cǎo tāng wú xióng huáng
阴毒用甘草汤，无雄黄）