gāo zǔ
高祖
gāo zǔ shén yáo dà shèng dà guāng xiào huáng dì xìng lǐ shì huì yuān
高祖神尧大圣大光孝皇帝姓李氏,讳渊。
qí xiān lǒng xī dí dào rén liáng wǔ zhāo wáng gǎo qī dài sūn yě
其先陇西狄道人,凉武昭王暠七代孙也。
gǎo shēng xīn
暠生歆。
xīn shēng zhòng ěr shì wèi wèi hóng nóng tài shǒu
歆生重耳,仕魏为弘农太守。
zhòng ěr shēng xī wèi jīn mén zhèn jiāng lǐng háo jié zhèn wǔ chuān yīn jiā yān
重耳生熙,为金门镇将,领豪杰镇武川, 因家焉。
yí fèng zhōng zhuī zūn xuān huáng dì
仪凤中,追尊宣皇帝。
xī shēng tiān xī shì wèi wèi zhuàng zhǔ
熙生天锡,仕魏为幢主。
dà tǒng zhōng zèng sī kōng
大统中,赠司空。
yí fèng zhōng zhuī zūn guāng huáng dì
仪凤中, 追尊光皇帝。
huáng zǔ huì hǔ hòu wèi zuǒ pú yè fēng lǒng xī jùn gōng yǔ zhōu wén dì jí tài bǎo li bì dà sī mǎ dú gū xìn děng yǐ gōng cān zuǒ mìng dāng shí chēng wéi bā zhù guó jiā réng cì xìng dà yě shì
皇祖讳虎,后魏左仆射,封陇西郡公,与周文帝及太保李弼、大司马独孤信等以功参佐命,当时称为“八柱国家”,仍赐姓大野氏。
zhōu shòu shàn zhuī fēng táng guó gōng shì yuē xiāng
周受禅,追封唐国公,谥曰襄。
zhì suí wén dì zuò xiāng hái fù běn xìng
至隋文帝作相,还复本姓。
wǔ dé chū zhuī zūn jǐng huáng dì miào hào tài zǔ líng yuē yǒng kāng
武德初,追尊景皇帝,庙号太祖,陵曰永康。
huáng kǎo huì bǐng zhōu ān zhōu zǒng guǎn zhù guó dà jiàng jūn xí táng guó gōng shì yuē rén
皇考讳昞,周安州总管、柱国大将军,袭唐国公,谥曰仁。
wǔ dé chū zhuī zūn yuán huáng dì miào hào shì zǔ líng yuē xīng níng
武德初,追尊元皇帝,庙号世祖,陵曰兴宁。
gāo zǔ yǐ zhōu tiān hé yuán nián shēng yú cháng ān qī suì xí táng guó gōng
高祖以周天和元年生于长安,七岁袭唐国公。
jí zhǎng tì tǎng huò dá rèn xìng zhēn shuài kuān rén róng zhòng wú guì jiàn xián de qí huān xīn
及长,倜傥豁达,任性真率,宽仁容众,无贵贱咸得其欢心。
duò shòu shàn bǔ qiān niú bèi shēn
隋受禅,补千牛备身。
wén dì dú gū huáng hòu jí gāo zǔ cóng mǔ yě yóu shì tè jiàn qīn ài lèi zhuǎn qiáo lǒng qí sān zhōu cì shǐ
文帝独孤皇后,即高祖从母也, 由是特见亲爱,累转谯、陇、岐三州刺史。
yǒu shǐ shì liáng zhě shàn xiāng rén wèi gāo zǔ yuē gōng gǔ fǎ fēi cháng bì wéi rén zhǔ yuàn zì ài wù wàng bǐ yán
有史世良者,善相人,谓高祖曰:“公骨法非常,必为人主,愿自爱,勿忘鄙言。
gāo zǔ pō yǐ zì fù
”高祖颇以自负。
dà yè chū wèi xíng yáng lóu fán èr jùn tài shǒu zhēng wèi diàn nèi shǎo jiān
大业初,为荥阳、楼烦二郡太守,征为殿内少监。
jiǔ nián qiān wèi wèi shǎo qīng
九年,迁卫尉少卿。
liáo dōng zhī yì dū yùn yú huái yuǎn zhèn
辽东之役,督运于怀远镇。
jí yáng xuán gǎn fǎn zhào gāo zǔ chí yì zhèn hóng huà jùn jiān zhī guān yòu zhū jūn shì
及杨玄感反,诏高祖驰驿镇弘化郡,兼知关右诸军事。
gāo zǔ lì shì zhōng wài sù shù ēn dé jí shì jié nà háo jié zhòng duō kuǎn fù
高祖历试中外,素树恩德,及是结纳豪杰,众多款附。
shí yáng dì duō suǒ cāi jì rén huái yí jù
时炀帝多所猜忌,人怀疑惧。
huì yǒu zhào zhēng gāo zǔ yì xíng zài suǒ yù jí wèi yè
会有诏征高祖诣行在所,遇疾未谒。
shí shēng wáng shì zài hòu gōng dì wèn yuē rǔ jiù hé chí
时甥王氏在后宫,帝问曰:“汝舅何迟?
wáng shì yǐ jí duì dì yuē kě de sǐ fǒu
”王氏以疾对,帝曰:“可得死否?
gāo zǔ wén zhī yì jù yīn zòng jiǔ chén miǎn nà huì yǐ hùn qí jī yān
” 高祖闻之益惧,因纵酒沉湎,纳贿以混其迹焉。
shí yī nián yáng dì xìng fén yáng gōng mìng gāo zǔ wǎng shān xī hé dōng chù zhì tǎo bǔ
十一年,炀帝幸汾阳宫,命高祖往山西、河东黜陟讨捕。
shī cì lóng mén zéi shuài mǔ duān r shuài zhòng shù qiān báo yú chéng xià
师次龙门,贼帅母端儿帅众数千薄于城下。
gāo zǔ cóng shí yú qí jī zhī suǒ shè qī shí fā jiē yìng xián ér dǎo zéi nǎi dà kuì
高祖从十余骑击之,所射七十发,皆应弦而倒,贼乃大溃。
shí èr nián qiān yòu xiāo wèi jiāng jūn
十二年,迁右骁卫将军。
shí sān nián wèi tài yuán liú shǒu jùn chéng wáng wēi wǔ yá láng jiāng gāo jūn yā wèi fù
十三年,为太原留守,郡丞王威、武牙郎将高君雅为副。
qún zéi fēng qǐ jiāng dū zǔ jué tài zōng yǔ jìn yáng lìng liú wén jìng shǒu móu quàn jǔ yì bīng
群贼蜂起,江都阻绝, 太宗与晋阳令刘文静首谋,劝举义兵。
é ér mǎ yì xiào wèi liú wǔ zhōu jù fén yáng gōng jǔ bīng fǎn tài zōng yǔ wáng wēi gāo jūn yā jiāng jí bīng tǎo zhī
俄而马邑校尉刘武周据汾阳宫举兵反,太宗与王威、高君雅将集兵讨之。
gāo zǔ nǎi mìng tài zōng yǔ liú wén jìng jí mén xià kè zhǎng sūn shùn dé liú hóng jī gè mù bīng xún rì jiān zhòng qiě yī wàn mì qiǎn shǐ zhào shì zǐ jiàn chéng jí yuán jí yú hé dōng
高祖乃命太宗与刘文静及门下客长孙顺德、刘弘基各募兵,旬日间众且一万,密遣使召世子建成及元吉于河东。
wēi jūn yā jiàn bīng dà jí kǒng gāo zǔ wèi biàn xiāng yǔ yí jù qǐng gāo zǔ qí yǔ yú jìn cí jiāng wèi bù lì
威、君雅见兵大集,恐高祖为变,相与疑惧,请高祖祈雨于晋祠,将为不利。
jìn yáng xiāng cháng liú shì lóng zhī zhī yǐ gào gāo zǔ gāo zǔ yīn wèi zhī bèi
晋阳乡长刘世龙知之,以告高祖,高祖阴为之备。
wǔ yuè jiǎ zǐ gāo zǔ yǔ wēi jūn yā shì shì tài zōng mì yán bīng yú wài yǐ bèi fēi cháng
五月甲子,高祖与威、君雅视事,太宗密严兵于外,以备非常。
qiǎn kāi yáng fǔ sī mǎ liú zhèng huì gào wēi děng móu fǎn jí zhǎn zhī yǐ xùn suì qǐ yì bīng
遣开阳府司马刘政会告威等谋反,即斩之以徇,遂起义兵。
jiǎ xū qiǎn liú wén jìng shǐ yú tū jué shǐ bì kè hán lìng lǜ bīng xiāng yìng
甲戌,遣刘文静使于突厥始毕可汗, 令率兵相应。
liù yuè jiǎ shēn mìng tài zōng jiàng bīng xùn xī hé xià zhī
六月甲申,命太宗将兵徇西河,下之。
guǐ sì jiàn dà jiàng jūn fǔ bìng zhì sān jūn fēn wéi zuǒ yòu yǐ shì zǐ jiàn chéng wèi lǒng xī gōng zuǒ lǐng dà dū dū zuǒ tǒng jūn lì yān
癸巳,建大将军府,并置三军, 分为左右:以世子建成为陇西公、左领大都督,左统军隶焉;
tài zōng wèi dūn huáng gōng yòu lǐng dà dū dū yòu tǒng jūn lì yān
太宗为敦煌公、右领大都督,右统军隶焉。
péi jì wèi dà jiàng jūn fǔ zhǎng shǐ liú wén jìng wèi sī mǎ shí ài xiàn zhǎng yīn kāi shān wèi yuàn liú zhèng huì wèi shǔ zhǎng sūn shùn dé liú hóng jī dòu cóng děng fēn wèi zuǒ yòu tǒng jūn
裴寂为大将军府长史,刘文静为司马,石艾县长殷开山为掾,刘政会为属,长孙顺德、刘弘基、窦琮等分为左右统军。
kāi cāng kù yǐ zhèn qióng fá yuǎn jìn xiǎng yìng
开仓库以赈穷乏,远近响应。
qiū qī yuè rén zǐ gāo zǔ lǜ bīng xi tú guān zhōng yǐ yuán jí wèi zhèn běi jiāng jūn tài yuán liú shǒu
秋七月四日,高祖率兵向西去谋取关中,以元吉为镇北将军、太原留守。
guǐ chǒu fā zì tài yuán yǒu bīng sān wàn
癸丑, 发自太原,有兵三万。
bǐng chén shī cì líng shí xiàn yíng yú jiǎ hú bǎo
丙辰,师次灵石县,营于贾胡堡。
duò wǔ yá láng jiāng sòng lǎo shēng zhūn huò yì yǐ jù yì shī
隋武牙郎将宋老生屯霍邑以拒义师。
huì lín yǔ jī xún kuì yùn bù gěi gāo zǔ mìng xuán shī tài zōng qiē jiàn nǎi zhǐ
会霖雨积旬,馈运不给,高祖命旋师,太宗切谏乃止。
yǒu bái yī lǎo fù yì jūn mén yuē yú wèi huò shān shén shǐ yè táng huáng dì yuē bā yuè yǔ zhǐ lù chū huò yì dōng nán wú dāng jì shī
有白衣老父诣军门曰:“余为霍山神使谒唐皇帝曰:‘八月雨止,路出霍邑东南,吾当济师。
gāo zǔ yuē cǐ shén bù qī zhào wú xù qǐ fù wǒ zāi
’高祖曰:“此神不欺赵无恤,岂负我哉!
bā yuè xīn sì gāo zǔ yǐn shī qū huò yì zhǎn sòng lǎo shēng píng huò yì
”八月辛巳,高祖引师趋霍邑,斩宋老生, 平霍邑。
bǐng xū jìn xià lín fén jùn jí jiàng jùn
丙戌,进下临汾郡及绛郡。
guǐ sì zhì lóng mén tū jué shǐ bì kè hán qiǎn kāng shāo lì lǜ bīng wǔ bǎi rén mǎ èr qiān pǐ yǔ liú wén jìng huì yú huī xià
八月十五日,到龙门,突厥始毕可汗派康稍利率兵五百人,马二千匹,与刘文静在高祖大旗下会合。
duò xiāo wèi dà jiàng jūn qū tū tōng zhèn hé dōng jīn liáng duàn jué guān zhōng xiàng yì zhě pō yǐ wéi zǔ
隋骁卫大将军屈突通镇河东,津梁断绝,关中向义者颇以为阻。
hé dōng shuǐ bīn jū rén jìng jìn zhōu jí bù móu ér zhì qián hòu shù bǎi rén
河东水滨居人,竞进舟楫,不谋而至,前后数百人。
jiǔ yuè rén yín féng yì zéi shuài sūn huá shì mén zéi shuài bái xuán dù gè lǜ qí zhòng sòng kuǎn bìng jù zhōu jí yǐ dài yì shī
九月壬寅,冯翊贼帅孙华、士门贼帅白玄度各率其众送款,并具舟楫以待义师。
gāo zǔ lìng huá yǔ tǒng jūn wáng cháng xié liú hóng jī yǐn bīng dù hé
高祖令华与统军王长谐、刘弘基引兵渡河。
qū tū tōng qiǎn qí wǔ yá láng jiāng sāng xiǎn hé lǜ zhòng shù qiān yè xí zhǎng xié yì shī bù lì
屈突通遣其武牙郎将桑显和率众数千, 夜袭长谐,义师不利。
tài zōng yǐ yóu qí shù bǎi yǎn qí hòu xiǎn hé kuì sàn yì jūn fù zhèn
太宗以游骑数百掩其后,显和溃散,义军复振。
bǐng chén féng yì tài shǒu xiāo zào yǐ jùn lái jiàng
丙辰,冯翊太守萧造以郡来降。
wù wǔ gāo zǔ qīn lǜ zhòng wéi hé dōng qū tū tōng zì shǒu bù chū nǎi mìng gōng chéng bù lì ér hái
戊午,高祖亲率众围河东,屈突通自守不出,乃命攻城,不利而还。
wén wǔ jiāng lì qǐng gāo zǔ lǐng tài wèi jiā zhì liáo zuǒ cóng zhī
文武将吏请高祖领太尉,加置僚佐,从之。
huá yīn lìng li xiào cháng yǐ yǒng fēng cāng lái jiàng
华阴令李孝常以永丰仓来降。
gēng shēn gāo zǔ shuài jūn jì hé shě yú cháng chūn gōng
庚申,高祖率军济河,舍于长春宫。
sān qín shì shù zhì zhě rì yǐ qiān shù gāo zǔ lǐ zhī xián guò suǒ wàng rén jiē xǐ yuè
三秦士庶至者日以千数,高祖礼之,咸过所望, 人皆喜悦。
bǐng yín qiǎn lǒng xī gōng jiàn chéng sī mǎ liú wén jìng tún bīng yǒng fēng cāng jiān shǒu tóng guān yǐ bèi tā dào
丙寅,遣陇西公建成、司马刘文静屯兵永丰仓,兼守潼关,以备他盗。
tài zōng lǜ liú hóng jī zhǎng sūn shùn dé děng qián hòu shù wàn rén zì wèi běi xùn sān fǔ suǒ zhì jiē xià
太宗率刘弘基、长孙顺德等前后数万人,自渭北徇三辅,所至皆下。
gāo zǔ cóng fù dì shén tōng qǐ bīng hù xiàn chái shì fù jǔ bīng yú sī zhú zhì shì bìng yǔ tài zōng huì
高祖从父弟神通起兵鄠县,柴氏妇举兵于司竹,至是并与太宗会。
méi xiàn zéi shuài qiū shī lì li zhòng wén zhōu shī zéi shuài hé pān rén děng hé zhòng shù wàn lái jiàng
郿县贼帅丘师利、李仲文,盩厔贼帅何潘仁等,合众数万来降。
yǐ hài mìng tài zōng zì wèi ruì tún bīng ā chéng lǒng xī gōng jiàn chéng zì xīn fēng qù bà shàng
乙亥,命太宗自渭汭屯兵阿城,陇西公建成自新丰趣霸上。
gāo zǔ lǜ dà jūn zì xià guī xī shàng jīng yáng dì xíng gōng yuán yuàn xī ba zhī gōng nǚ fàng hái qīn shǔ
高祖率大军自下邽西上,经炀帝行宫园苑,悉罢之,宫女放还亲属。
dōng shí yuè xīn sì zhì cháng lè gōng yǒu zhòng èr shí wàn
冬十月辛巳,至长乐宫,有众二十万。
jīng shī liú shǒu xíng bù shàng shū wèi wén shēng yòu yì wèi jiāng jūn yīn shì shī jīng zhào jùn chéng huá yí xié dài wáng yòu yǐ jù yì shī
京师留守刑部尚书卫文升、右翊卫将军阴世师、京兆郡丞滑仪挟代王侑以拒义师。
gāo zǔ qiǎn shǐ zhì chéng xià yù yǐ kuāng fù zhī yì zài sān jiē bù bào
高祖遣使至城下,谕以匡复之意,再三皆不报。
zhū jiāng gù qǐng wéi chéng
诸将固请围城。
shí yī yuè bǐng chén gōng bá jīng chéng
十一月丙辰,攻拔京城。
wèi wén shēng xiān yǐ bìng sǐ yǐ yīn shì shī huá yí děng jù yì bīng bìng zhǎn zhī
卫文升先已病死,以阴世师、滑仪等拒义兵,并斩之。
guǐ hài lǜ bǎi liáo bèi fǎ jià lì dài wáng yòu wèi tiān zǐ yáo zūn yáng dì wèi tài shàng huáng dà shè gǎi yuán wèi yì níng
癸亥,率百僚,备法驾,立代王侑为天子,遥尊炀帝为太上皇,大赦,改元为义宁。
jiǎ zǐ duò dì zhào jiā gāo zǔ jiǎ huáng yuè shǐ chí jié dà dū dū nèi wài zhū jūn shì dà chéng xiàng jìn fēng táng wáng zǒng lù wàn jī
甲子,隋帝诏加高祖假黄钺、使持节、大都督内外诸军事、 大丞相,进封唐王,总录万机。
yǐ wǔ dé diàn wèi chéng xiàng fǔ gǎi jiào wèi lìng
以武德殿为丞相府,改教为令。
yǐ lǒng xī gōng jiàn chéng wèi táng guó shì zǐ
以陇西公建成为唐国世子;
tài zōng wèi jīng zhào yǐn gǎi fēng qín gōng
太宗为京兆尹,改封秦公;
gū zāng gōng yuán jí wèi qí gōng
姑臧公元吉为齐公。
shí èr yuè guǐ wèi chéng xiàng fǔ zhì zhǎng shǐ sī lù yǐ xià guān liáo
十二月癸未,丞相府置长史、司录已下官僚。
jīn chéng zéi shuài xuē jǔ kòu fú fēng mìng tài zōng wèi yuán shuài jī zhī
金城贼帅薛举寇扶风,命太宗为元帅击之。
qiǎn zhào jùn gōng xiào gōng zhāo wèi shān nán suǒ zhì jiē xià
遣赵郡公孝恭招慰山南,所至皆下。
guǐ sì tài zōng dà pò xuē jǔ zhī zhòng yú fú fēng
癸巳,太宗大破薛举之众于扶风。
qū tū tōng zì tóng guān bēn dōng dōu liú wén jìng děng zhuī qín yú wén xiāng lǔ qí zhòng shù wàn
屈突通自潼关奔东都,刘文静等追擒于阌乡,虏其众数万。
hé chí tài shǒu xiāo yǔ yǐ jùn jiàng
河池太守萧瑀以郡降。
bǐng wǔ qiǎn yún yáng lìng zhān jùn wǔ gōng xiàn zhèng li zhòng gǔn xùn bā shǔ xià zhī
丙午,遣云阳令詹俊、武功县正李仲衮徇巴蜀,下之。
èr nián chūn zhēng yuè wù chén shì zǐ jiàn chéng wèi fǔ níng dà jiàng jūn dōng tǎo yuán shuài tài zōng wèi fù zǒng bīng qī wàn xùn dì dōng dōu
二年春正月戊辰,世子建成为抚宁大将军、东讨元帅,太宗为副,总兵七万, 徇地东都。
èr yuè qīng hé zéi shuài dòu jiàn dé jiàn chēng cháng lè wáng
二月,清河贼酋窦建德超越本分号称为长乐王。
wú xīng rén chén fǎ xìng jù dān yáng qǐ bīng
吴兴人沈法兴据丹阳起兵。
sān yuè bǐng chén yòu tún wèi jiāng jūn yǔ wén huà jí shì duò tài shàng huáng yú jiāng dū gōng lì qín wáng hào wèi dì zì chēng dà chéng xiàng
三月丙辰,右屯卫将军宇文化及弑隋太上皇于江都宫,立秦王浩为帝,自称大丞相。
xǐ fēng tài zōng wèi zhào guó gōng
徙封太宗为赵国公。
wù chén duò dì jìn gāo zǔ xiàng guó zǒng bǎi kuí bèi jiǔ cì zhī lǐ
戊辰,隋帝进高祖相国,总百揆,备九锡之礼。
táng guó zhì chéng xiàng yǐ xià lì huáng gāo zǔ yǐ xià sì miào yú cháng ān tōng yì lǐ dì
唐国置丞相以下, 立皇高祖已下四庙于长安通义里第。
xià sì yuè xīn mǎo tíng zhú shǐ fú bān yín tú fú yú zhū jùn
夏四月辛卯,停竹使符,颁银菟符于诸郡。
wù xū shì zǐ jiàn chéng jí tài zōng zì dōng dōu bān shī
戊戌,世子建成及太宗自东都班师。
wǔ yuè yǐ sì tiān zǐ zhào gāo zǔ miǎn shí yǒu èr liú jiàn tiān zǐ jīng qí chū jǐng rù bì
五月乙巳,天子诏高祖冕十有二旒,建天子旌旗,出警入跸。
wáng hòu wáng nǚ jué mìng zhī hào yī zūn jiù diǎn
王后、王女爵命之号, 一遵旧典。
wù wǔ duò dì zhào yuē
戊午,隋帝诏曰:
tiān huò duò guó dà xíng tài shàng huáng yù dào jiāng dū kù shén wàng yí xìn shēn lí běi
天祸隋国,大行太上皇遇盗江都,酷甚望夷,衅深骊北。
mǐn yǔ xiǎo zi yǎn zào pī qiān āi háo yǒng gǎn xīn qíng mí kuì
悯予小子,奄造丕愆, 哀号永感,心情糜溃。
yǎng wéi tú dú chóu fù mǐ shēn xíng yǐng xiāng diào wǎng zhī qǐ chù
仰惟荼毒,仇复靡申,形影相吊,罔知启处。
xiàng guó táng wáng yīng qī mìng shì fú wēi zhěng nì zì běi cú nán dōng zhēng xī yuàn
相国唐王,膺期命世,扶危拯溺,自北徂南,东征西怨。
zhì jiǔ hé yú zhū hóu jué bǎi shèng yú qiān lǐ
致九合于诸侯,决百胜于千里。
jiū lǜ yí xià dà bì máng lí bǎo yì zhèn gōng xì wáng shì lài
纠率夷夏,大庇氓黎,保乂朕躬,系王是赖。
dé móu zào huà gōng gé cāng mín zhào shù guī xīn lì shǔ sī zài qū wéi rén chén zài wéi tiān mìng
德侔造化,功格苍旻,兆庶归心,历数斯在, 屈为人臣,载违天命。
zài xī yú xià yī ràng xiāng tuī gǒu fēi zhòng huá shuí kān mìng yǔ
在昔虞、夏,揖让相推,苟非重华,谁堪命禹。
dāng jīn jiǔ fù bēng lí sān líng gǎi bǔ dà yùn qù yǐ qǐng bì xián lù
当今九服崩离,三灵改卜,大运去矣,请避贤路。
zhào móu bù dé gù jǐ mò néng sī tóng mìng jià xū guī fān guó
兆谋布德,顾己莫能,私僮命驾,须归籓国。
yǔ běn dài wáng jí yǔ ér dài tiān zhī suǒ fèi qǐ qí rú shì
予本代王,及予而代,天之所废,岂其如是!
zhù píng jī gǔ zhī shèng yǐ zhū sì xiōng
庶凭稽古之圣,以诛四凶;
xìng zhí wéi xīn zhī ēn yù chōng sān kè
幸值惟新之恩,预充三恪。
xuě yuān chǐ yú huáng zǔ shǒu yīn sì wèi xiào sūn cháo wén xī yǔn jí quán wú hèn
雪冤耻于皇祖,守禋祀为孝孙,朝闻夕殒,及泉无恨。
jīn zūn gù shì xùn yú jiù dǐ shù guān qún bì gǎi shì táng cháo
今遵故事, 逊于旧邸,庶官群辟,改事唐朝。
yi yī qián diǎn qū shàng zūn hào ruò shì zhòng fù gǎn tài jiān huái
宜依前典,趋上尊号,若释重负,感泰兼怀。
jiǎ shǒu zhēn rén bǐ chú chǒu nì jì jì duō shì míng zhī zhèn yì
假手真人,俾除丑逆,济济多士,明知朕意。
réng chì yǒu sī fán yǒu biǎo zòu jiē bù dé yǐ wén
仍敕有司,凡有表奏,皆不得以闻。
qiǎn shǐ chí jié jiān tài bǎo xíng bù shàng shū guāng lù dài fu liáng jùn gōng xiāo zào jiān tài wèi sī nóng shǎo qīng péi zhī yǐn fèng huáng dì xǐ shòu yú gāo zǔ
遣使持节、兼太保、邢部尚书、光禄大夫、梁郡公萧造,兼太尉、司农少卿裴之隐奉皇帝玺绶于高祖。
gāo zǔ cí ràng bǎi liáo shàng biǎo quàn jìn zhì yú zài sān nǎi cóng zhī
高祖辞让,百僚上表劝进,至于再三,乃从之。
duò dì xùn yú jiù dǐ
隋帝逊于旧邸。
gǎi dà xīng diàn wèi tài jí diàn
改大兴殿为太极殿。
jiǎ zǐ gāo zǔ jí huáng dì wèi yú tài jí diàn mìng xíng bù shàng shū xiāo zào jiān tài wèi gào yú nán jiāo dà shè tiān xià gǎi duò yì níng èr nián wèi táng wǔ dé yuán nián
甲子,高祖即皇帝位于太极殿,命刑部尚书萧造兼太尉,告于南郊,大赦天下, 改隋义宁二年为唐武德元年。
guān rén bǎi xìng cì jué yī jí
官人百姓,赐爵一级。
yì shī suǒ xíng zhī chù gěi fù sān nián
义师所行之处,给复三年。
ba jùn zhì zhōu gǎi tài shǒu wèi cì shǐ
罢郡置州,改太守为刺史。
dīng mǎo yàn bǎi guān yú tài jí diàn cì bó yǒu chà
丁卯,宴百官于太极殿,赐帛有差。
dōng dōu liú shǒu guān gòng lì duò yuè wáng tōng wèi dì
东都留守官共立隋越王侗为帝。
rén shēn mìng xiāng guó zhǎng shǐ péi jì děng xiū lǜ lìng
壬申,命相国长史裴寂等修律令。
liù yuè jiǎ xū tài zōng wèi shàng shū lìng xiàng guó fǔ zhǎng shǐ péi jì wèi shàng shū yòu pú yè xiàng guó fǔ sī mǎ liú wén jìng wèi nà yán duò mín bù shàng shū xiāo yǔ xiàng guó fǔ sī lù dòu wēi bìng wèi nèi shǐ lìng
六月甲戌,太宗为尚书令,相国府长史裴寂为尚书右仆射,相国府司马刘文静为纳言,隋民部尚书萧瑀、相国府司录窦威并为内史令。
fèi duò dà yè lǜ lìng bān xīn gé
废隋《大业律令》,颁新格。
jǐ mǎo bèi fǎ jià yíng huáng gāo zǔ xuān jiǎn gōng yǐ xià shén zhǔ fù yú tài miào
己卯,备法驾,迎皇高祖宣简公已下神主,祔于太庙。
zhuī shì fēi dòu shì wèi tài mù huáng hòu líng yuē shòu ān
追谥妃窦氏为太穆皇后, 陵曰寿安。
gēng chén lì shì zǐ jiàn chéng wèi hòu tài zǐ
庚辰,立世子建成为后太子。
fēng tài zōng wèi qín wáng qí guó gōng yuán jí wèi qí wáng
封太宗为秦王,齐国公元吉为齐王。
fēng zōng shì shǔ guó gōng xiào jī wèi yǒng ān wáng
封宗室蜀国公孝基为永安王,
zhù guó gōng dào xuán wèi huái yáng wáng
柱国公道玄为淮阳王,
cháng píng gōng shū liáng wèi cháng píng wáng
长平公叔良为长平王,
zhèng guó gōng shén tōng wèi yǒng kāng wáng
郑国公神通为永康王,
ān jí gōng shén fú wèi xiāng yì wáng
安吉公神符为襄邑王,
zhù guó dé liáng wèi cháng lè wáng
柱国德良为长乐王,
shàng kāi fǔ dào sù wèi jìng líng wáng
上开府道素为竟陵王,
shàng zhù guó bó yì wèi lǒng xī wáng
上柱国博乂为陇西王,
fèng cí wèi bó hǎi wáng
奉慈为渤海王。
zhū zhōu zǒng guǎn jiā hào shǐ chí jié
诸州总管加号使持节。
guǐ wèi fēng duò dì wèi xī guó gōng
癸未,封隋帝为酅国公。
xuē jǔ kòu jīng zhōu mìng qín wáng wèi xi tǎo yuán shuài zhēng zhī
薛举寇泾州,命秦王为西讨元帅征之。
gǎi fēng yǒng kāng wáng shén tōng wèi huái ān wáng
改封永康王神通为淮安王。
rén chén jiā qín wáng yōng zhōu mù yú guān rú gù
壬辰,加秦王雍州牧,余官如故。
xīn chǒu nèi shǐ lìng dòu wēi zú
辛丑,内史令窦威卒。
qiū qī yuè bǐng wǔ xíng bù shàng shū xiāo zào wéi tài zǐ tài bǎo
秋七月丙午,刑部尚书萧造为太子太保。
zhuī fēng huáng zǐ xuán bà wèi wèi wáng
追封皇子玄霸为卫王。
xi tū jué qiǎn shǐ nèi fù
西突厥遣使内附。
qín wáng yǔ xuē jǔ dà zhàn yú jīng zhōu wǒ shī bài jì
秦王与薛举大战于泾州,我师败绩。
bā yuè rén wǔ xuē jǔ sǐ qí zi rén gǎo fù jiàn chēng dì mìng qín wáng wèi yuán shuài yǐ tǎo zhī
八月壬午,薛举死,其子仁杲复僭称帝,命秦王为元帅以讨之。
dīng hài zhào yuē duò tài cháng qīng gāo jiǒng shàng zhù guó hè ruò bì bìng kàng jié bù ē jiǎo wǎng wú náo
丁亥,诏曰: “隋太常卿高颎、上柱国贺若弼,并抗节不阿,矫枉无挠;
sī lì dài fū xuē dào héng xíng bù shàng shū yǔ wén bì zuǒ yì wèi jiāng jūn dǒng chún bìng huái zhōng bào yì yǐ xiàn jí xíng yi cóng bāo shì yǐ wèi quán rǎng
司隶大夫薛道衡、刑部尚书宇文弼、左翊卫将军董纯,并怀忠抱义,以陷极刑:宜从褒饰,以慰泉壤。
jiǒng kě zèng shàng zhù guó tán guó gōng bì zèng shàng zhù guó qǐ guó gōng gè lìng yǒu sī jiā shì
颎可赠上柱国、郯国公,弼赠上柱国、杞国公,各令有司加谥;
dào héng zèng shàng kāi fǔ lín hé xiàn gōng zèng shàng kāi fǔ píng chāng xiàn gōng chún zèng zhù guó dí dào xiàn gōng
道衡赠上开府、临河县公,赠上开府、平昌县公,纯赠柱国、狄道县公。
yòu zhào yuē duò yòu xiāo wèi dà jiàng jūn li jīn cái zuǒ guāng lù dài fu li mǐn bìng dǐng zú gāo mén yuán gōng shì zhòu héng shòu tú shā cháo yě chēng yuān
”又诏曰:“隋右骁卫大将军李金才、左光禄大夫李敏,并鼎族高门,元功世胄,横受屠杀,朝野称冤。
rán lǐ shì jiāng xìng tiān zuò yǒu yīng míng qì shēn yǐn wàng sì zhū yí
然李氏将兴,天祚有应,冥契深隐,妄肆诛夷。
zhèn shòu mìng jūn lín zhì cún shuā dàng shēn yuān jīng shàn wú wàng wù mèi
朕受命君临,志存刷荡,申冤旌善,无忘寤寐。
jīn cái kě zèng shàng zhù guó shēn guó gōng mǐn kě zèng zhù guó guān guó gōng
金才可赠上柱国、申国公,敏可赠柱国、观国公。
yòu qián dài kù làn zǐ sūn bèi liú zhě bìng fàng huán xiāng lǐ
又前代酷滥,子孙被流者, 并放还乡里。
liáng zhōu zéi shuài li guǐ yǐ qí de lái jiàng bài liáng zhōu zǒng guǎn fēng liáng wáng
”凉州贼帅李轨以其地来降,拜凉州总管,封凉王。
jiǔ yuè yǐ sì qīn lù qiú tú gǎi yín tú fú wèi tóng yú fú
九月乙巳,亲录囚徒,改银菟符为铜鱼符。
xīn wèi zhuī shì duò tài shàng huáng wèi yáng dì
辛未,追谥隋太上皇为炀帝。
yǔ wén huà jí zhì wèi zhōu zhèn shā qín wáng hào jiàn chēng tiān zǐ guó hào xǔ
宇文化及至魏州,鸩杀秦王浩,僭称天子,国号许。
dōng shí yuè rén shēn shuò rì yǒu shí zhī
冬十月壬申朔,日有蚀之。
li mì lǜ zhòng lái jiàng
李密率众来降。
fēng huáng cóng fù dì xiāng wǔ gōng chēn wèi xiāng wǔ wáng huáng tái gōng yuàn wèi lú jiāng wáng
封皇从父弟襄武公琛为襄武王,黄台公瑗为庐江王。
guǐ sì zhào xíng fu rén jūn suǒ zào wù yín lì
癸巳,诏行傅仁均所造《戊寅历》。
shí yī yuè jǐ yǒu yǐ jīng shī gǔ guì lìng sì miàn rù guān zhě chē mǎ niú lǘ gè gěi kè mǐ chōng qí zì shí
十一月己酉,以京师谷贵, 令四面入关者,车马牛驴各给课米,充其自食。
qín wáng dà pò xuē rén gǎo yú qiǎn shuǐ yuán jiàng zhī lǒng yòu píng
秦王大破薛仁杲于浅水原,降之, 陇右平。
yǐ sì liáng wáng lǐ guǐ jiàn chēng tiān zǐ yú liáng zhōu
乙巳,凉王李轨僭称天子于凉州。
zhào bān wǔ shí sān tiáo gé yǐ yuē fǎ huǎn xíng
诏颁五十三条格,以约法缓刑。
shí èr yuè rén shēn jiā qín wáng tài wèi shǎn dōng dào dà xíng tái
十二月壬申,加秦王太尉、陕东道大行台。
dīng chǒu fēng shàng zhù guó li xiào cháng wèi yì ān wáng
七日,封上柱国李孝常为义安王。
gēng zǐ li mì fǎn yú táo lín xíng jūn zǒng guǎn shèng yàn shī zhuī tǎo zhǎn zhī
庚子,李密反于桃林,行军总管盛彦师追讨斩之。
èr nián chūn zhēng yuè yǐ mǎo chū lìng wén guān zāo fù mǔ sàng zhě tīng qù zhí
二年春正月乙卯,初令文官遭父母丧者听去职。
huáng mén shì láng chén shū dá jiān nà yán
黄门侍郎陈叔达兼纳言。
èr yuè bǐng xū zhào tiān xià zhū zōng rén wú zhí rèn zhě bù zài yáo yì zhī xiàn měi zhōu zhì zōng shī yī rén yǐ xiāng tǒng shè
二月丙戌,诏天下诸宗人无职任者,不在徭役之限,每州置宗师一人,以相统摄。
dīng yǒu dòu jiàn dé gōng yǔ wén huà jí yú liáo chéng zhǎn zhī chuán shǒu tū jué
丁酉, 窦建德攻宇文化及于聊城,斩之,传首突厥。
rùn yuè xīn chǒu liú wǔ zhōu qīn wǒ bīng zhōu
闰月辛丑,刘武周侵我并州。
jǐ yǒu li mì jiù jiāng xú shì jī yǐ lí yáng zhī zhòng jí hé nán shí jùn jiàng shòu lí zhōu zǒng guǎn fēng cáo guó gōng cì xìng lǐ shì
己酉, 李密旧将徐世𪟝以黎阳之众及河南十郡降,授黎州总管,封曹国公,赐姓李氏。
gēng xū shàng wēi xíng dū yì yǐ chá méng sú jí rì hái gōng
庚戌,上微行都邑,以察氓俗,即日还宫。
jiǎ yín zéi shuài zhū càn shā wǒ shǐ sàn qí cháng shì duàn què bēn luò yáng
甲寅,贼帅朱粲杀我使散骑常侍段确,奔洛阳。
xià sì yuè yǐ sì wáng shì chōng cuàn yuè wáng tōng wèi jiàn chēng tiān zǐ guó hào zhèng
夏四月乙巳,王世充篡越王侗位,僭称天子,国号郑。
xīn hài li guǐ wèi qí wěi shàng shū ān xìng guì suǒ zhí yǐ jiàng hé yòu píng
辛亥,李轨为其伪尚书安兴贵所执以降,河右平。
tū jué shǐ bì kè hán sǐ
突厥始毕可汗死。
wǔ yuè jǐ mǎo xī guó gōng hōng zhuī chóng wèi duò dì shì yuē gōng
五月己卯,酅国公薨,追崇为隋帝, 谥曰恭。
liù yuè wù xū lìng guó zǐ xué lì zhōu gōng kǒng zǐ miào sì shí zhì jì réng bó qiú qí hòu
六月戊戌,令国子学立周公、孔子庙,四时致祭,仍博求其后。
guǐ hài shàng shū yòu pú yè péi jì wèi jìn zhōu dào héng jūn zǒng guǎn yǐ tǎo liú wǔ zhōu
癸亥,尚书右仆射裴寂为晋州道行军总管,以讨刘武周。
qiū qī yuè rén shēn zhì shí èr jūn yǐ guān nèi zhū fǔ fēn lì yān
秋七月壬申,置十二军,以关内诸府分隶焉。
wáng shì chōng qiǎn qí jiāng luō shì xìn qīn wǒ gǔ zhōu shì xìn lǜ qí zhòng lái jiàng
王世充遣其将罗士信侵我谷州,士信率其众来降。
xi tū jué yè hù kè hán jí gāo chāng bìng qiǎn shǐ cháo gòng
西突厥叶护可汗及高昌并遣使朝贡。
jiǔ yuè xīn wèi zéi shuài lǐ zǐ tōng jù jiāng dū jiàn chēng tiān zǐ guó hào wú
九月辛未,贼帅李子通据江都,僭称天子,国号吴。
chén fǎ xìng jù pí líng jiàn chēng liáng wáng
沈法兴据毗陵,僭称梁王。
dīng chǒu hé zhōu zéi shuài dù fú wēi qiǎn shǐ lái jiàng shòu hé zhōu zǒng guǎn dōng nán dào héng tái shàng shū lìng fēng chǔ wáng
丁丑,和州贼帅杜伏威遣使来降,授和州总管、东南道行台尚书令,封楚王。
péi jì yǔ liú wǔ zhōu jiāng sòng jīn gāng zhàn yú jiè zhōu wǒ shī bài jì yòu wǔ wèi dà jiàng jūn jiāng bǎo yì sǐ zhī
裴寂与刘武周将宋金刚战于介州,我师败绩,右武卫大将军姜宝谊死之。
bīng zhōu zǒng guǎn qí wáng yuán jí jù wǔ zhōu suǒ bī bēn yú jīng shī bīng zhōu xiàn
并州总管、齐王元吉惧武周所逼,奔于京师,并州陷。
yǐ wèi jīng shī dì zhèn
乙未,京师地震。
dōng shí yuè jǐ hài
冬十月己亥。
fēng yōu zhōu zǒng guǎn luō yì wèi yàn jùn wáng cì xìng lǐ shì
封幽州总管罗艺为燕郡王,赐姓李氏。
huáng mén shì láng yáng gōng rén wèi nà yán
黄门侍郎杨恭仁为纳言。
shā mín bù shàng shū lǔ guó gōng liú wén jìng
杀民部尚书、鲁国公刘文静。
yǐ mǎo tǎo liú wǔ zhōu jūn yú pú zhōu wèi zhū jūn shēng yuán
乙卯,讨刘武周,军于蒲州,为诸军声援。
rén zǐ liú wǔ zhōu jìn wéi jìn zhōu
壬子,刘武周进围晋州。
jiǎ zǐ shàng qīn cí huá yuè
甲子,上亲祠华岳。
shí yī yuè bǐng zǐ dòu jiàn dé xiàn lí yáng jǐn yǒu shān dōng zhī de
十一月丙子,窦建德陷黎阳,尽有山东之地。
huái ān wáng shén tōng zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn li shì jī jiē méi yú zéi
淮安王神通、左武候大将军李世𪟝皆没于贼。
shí èr yuè bǐng shēn yǒng ān wáng xiào jī gōng bù shàng shū dú gū huái ēn zǒng guǎn yú yún wèi liú wǔ zhōu jiāng sòng jīn gāng yǎn xí bìng méi yān
十二月丙申,永安王孝基、工部尚书独孤怀恩、总管于筠为刘武周将宋金刚掩袭,并没焉。
jiǎ chén shòu yú huà shān
甲辰,狩于华山。
rén zǐ dà fēng bá mù
壬子,大风拔木。
sān nián chūn zhēng yuè xīn sì xìng pú zhōu mìng sì shùn miào
三年春正月辛巳,幸蒲州,命祀舜庙。
guǐ sì zhì zì pú zhōu
癸巳,至自蒲州。
jiǎ wǔ li shì jī yú dòu jiàn dé suǒ zì bá guī guó
甲午,李世𪟝于窦建德所自拔归国。
jiàn dé jiàn chēng xià wáng
建德僭称夏王。
èr yuè dīng yǒu jīng shī xī nán de yǒu shēng rú shān bēng
二月丁酉,京师西南地有声如山崩。
gēng zǐ xìng huá yīn
庚子,幸华阴。
gōng bù shàng shū dú gū huái ēn móu fǎn fú zhū
工部尚书独孤怀恩谋反,伏诛。
sān yuè guǐ yǒu xi tū jué yè hù kè hán gāo chāng wáng qū bó yǎ qiǎn shǐ cháo gòng
三月癸酉,西突厥叶护可汗、高昌王曲伯雅遣使朝贡。
tū jué gòng tiáo zhī jù niǎo
突厥贡条支巨鸟。
jǐ mǎo gǎi nà yán wèi shì zhōng nèi shǐ lìng wèi zhōng shū lìng jǐ shì láng wèi jǐ shì zhōng
己卯,改纳言为侍中,内史令为中书令,给事郎为给事中。
jiǎ xū nèi shǐ shì láng fēng dé yí jiān zhōng shū lìng
甲戌,内史侍郎封德彝兼中书令。
fēng zéi shuài liú xiào zhēn wèi péng chéng wáng cì xìng lǐ shì
封贼帅刘孝真为彭城王,赐姓李氏。
xià sì yuè rén yín zhì zì huá yīn
夏四月壬寅,至自华阴。
yú yì zhōu zhì xíng tái shàng shū shěng
于益州置行台尚书省。
jiǎ yín jiā qín wáng yì zhōu dào xíng tái shàng shū lìng
甲寅,加秦王益州道行台尚书令。
qín wáng dà pò sòng jīn gāng yú jiè zhōu jīn gāng yǔ liú wǔ zhōu jù bēn tū jué suì píng bīng zhōu
秦王大破宋金刚于介州,金刚与刘武周俱奔突厥,遂平并州。
wěi zǒng guǎn yù chí jìng dé xún xiāng yǐ jiè zhōu jiàng
伪总管尉迟敬德、 寻相以介州降。
liù yuè rén chén xǐ fēng chǔ wáng dù fú wēi wèi wú wáng cì xìng lǐ shì jiā shòu dōng nán dào héng tái shàng shū lìng
六月壬辰,徙封楚王杜伏威为吴王,赐姓李氏,加授东南道行台尚书令。
bǐng wǔ qīn lù qiú tú
丙午, 亲录囚徒。
fēng huáng zǐ yuán jǐng wèi zhào wáng yuán chāng wèi lǔ wáng yuán hēng wèi fēng wáng
封皇子元景为赵王,元昌为鲁王,元亨为酆王;
huáng sūn chéng zōng wèi tài yuán wáng chéng dào wèi ān lù wáng chéng qián wèi héng shān wáng kè wèi cháng shā wáng tài wèi yí dū wáng
皇孙承宗为太原王,承道为安陆王,承干为恒山王,恪为长沙王,泰为宜都王。
qiū qī yuè rén xū mìng qín wáng lǜ zhū jūn tǎo wáng shì chōng
秋七月壬戌,命秦王率诸军讨王世充。
qiǎn huáng tài zǐ zhèn pú zhōu yǐ bèi tū jué
遣皇太子镇蒲州,以备突厥。
bǐng shēn tū jué shā liú wǔ zhōu yú bái dào
丙申,突厥杀刘武周于白道。
dōng shí yuè gēng zǐ huái shù zéi shuài gāo kāi dào qiǎn shǐ jiàng shòu wèi zhōu zǒng guǎn fēng běi píng jùn wáng cì xìng lǐ shì
冬十月庚子,怀戍贼帅高开道遣使降,授蔚州总管,封北平郡王,赐姓李氏。
sì nián chūn zhēng yuè dīng mǎo dòu jiàn dé xíng tái shàng shū lìng hú dà ēn yǐ dà ān zhèn lái jiàng fēng dìng xiāng jùn wáng cì xìng lǐ shì
四年春正月丁卯,窦建德行台尚书令胡大恩以大安镇来降,封定襄郡王,赐姓李氏。
xīn sì mìng huáng tài zǐ zǒng tǒng zhū jūn tǎo jī hú
辛巳,命皇太子总统诸军讨稽胡。
sān yuè xǐ fēng yí dū wáng tài wèi wèi wáng
三月,徙封宜都王泰为卫王。
dòu jiàn dé lái yuán wáng shì chōng gōng xiàn wǒ guǎn zhōu
窦建德来援王世充,攻陷我管州。
xià sì yuè jiǎ yín fēng huáng zǐ yuán fāng wèi zhōu wáng yuán lǐ wèi zhèng wáng yuán jiā wèi sòng wáng yuán zé wèi jīng wáng yuán mào wèi yuè wáng
夏四月甲寅,封皇子元方为周王,元礼为郑王,元嘉为宋王,元则为荆王,元茂为越王。
chū zhì dōu hù fǔ guān yuán
初置都护府官员。
wǔ yuè jǐ wèi qín wáng dà pò dòu jiàn dé zhī zhòng yú wǔ láo qín jiàn dé hé běi xī píng
五月己未,秦王大破窦建德之众于武牢,擒建德,河北悉平。
bǐng yín wáng shì chōng jǔ dōng dōu jiàng hé nán píng
丙寅,王世充举东都降,河南平。
qiū qī yuè jiǎ zǐ qín wáng kǎi xuán xiàn fú yú tài miào
秋七月甲子,秦王凯旋,献俘于太庙。
dīng mǎo dà shè tiān xià
丁卯,大赦天下。
fèi wǔ zhū qián xíng kāi yuán tōng bǎo qián
废五铢钱,行开元通宝钱。
zhǎn dòu jiàn dé yú shì
斩窦建德于市;
liú wáng shì chōng yú shǔ wèi fā wèi chóu rén suǒ hài
流王世充于蜀,未发, 为仇人所害。
jiǎ xū jiàn dé yú dǎng liú hēi tà jù zhāng nán fǎn
甲戌,建德余党刘黑闼据漳南反。
zhì shān dōng dào héng tái shàng shū shěng yú míng zhōu
置山东道行台尚书省于洺州。
bā yuè yǎn zhōu zǒng guǎn xú yuán lǎng jǔ bīng fǎn yǐ yìng liú hēi tà jiàn chēng lǔ wáng
八月, 兖州总管徐圆朗举兵反,以应刘黑闼,僭称鲁王。
dōng shí yuè jǐ chǒu jiā qín wáng tiān cè shàng jiàng wèi zài wáng gōng shàng lǐng sī tú shǎn dōng dào dà xíng tái shàng shū lìng
冬十月己丑,加秦王天策上将,位在王公上,领司徒、陕东道大行台尚书令;
qí wáng yuán jí wèi sī kōng
齐王元吉为司空。
yǐ sì zhào jùn wáng xiào gōng píng jīng zhōu huò xiāo xǐ
乙巳,赵郡王孝恭平荆州,获萧铣。
shí yī yuè jiǎ shēn yú míng zhōu zhì dà xíng tái fèi míng zhōu dū dū fǔ
十一月甲申,于洺州置大行台,废洺州都督府。
gēng yín fén dōng dōu zǐ wēi gōng qián yáng diàn
庚寅,焚东都紫微宫干阳殿。
kuài jī zéi shuài lǐ zǐ tōng yǐ qí de lái jiàng
会稽贼帅李子通以其地来降。
shí èr yuè dīng mǎo mìng qín wáng jí qí wáng yuán jí tǎo liú hēi tà
十二月丁卯,命秦王及齐王元吉讨刘黑闼。
rén shēn xǐ fēng sòng wáng yuán jiā wèi xú wáng
壬申,徙封宋王元嘉为徐王。
wǔ nián chūn zhēng yuè bǐng shēn liú hēi tà jù míng zhōu jiàn chēng hàn dōng wáng
五年春正月丙申,刘黑闼据洺州,僭称汉东王。
sān yuè dīng wèi qín wáng pò liú hēi tà yú míng shuǐ shàng jǐn fù suǒ xiàn zhōu xiàn hēi tà wáng bēn tū jué
三月丁未,秦王破刘黑闼于洺水上,尽复所陷州县,黑闼亡奔突厥。
wèi zhōu zǒng guǎn běi píng wáng gāo kāi dào pàn kòu yì zhōu
蔚州总管、北平王高开道叛,寇易州。
xià sì yuè gēng xū qín wáng hái jīng shī gāo zǔ yíng láo yú cháng lè gōng
夏四月庚戌,秦王还京师,高祖迎劳于长乐宫。
rén shēn dài zhōu zǒng guǎn dìng xiāng jùn wáng dà ēn wèi lǔ suǒ bài zhàn sǐ
壬申,代州总管、定襄郡王大恩为虏所败,战死。
liù yuè liú hēi tà yǐn tū jué kòu shān dōng
六月,刘黑闼引突厥寇山东。
zhì jiàn yì dài fū guān yuán
置谏议大夫官员。
qiū qī yuè dīng hài wú wáng fú wēi lái cháo
秋七月丁亥, 吴王伏威来朝。
duò hàn yáng tài shǒu féng àng yǐ nán yuè zhī de lái jiàng lǐng biǎo xī dìng
隋汉阳太守冯盎以南越之地来降,岭表悉定。
bā yuè xīn hài yǐ míng jīng bìng yōu jiāo wǔ zhōu wèi dà zǒng guǎn fǔ
八月辛亥,以洺、荆、 并、幽、交五州为大总管府。
gǎi fēng héng shān wáng chéng qián wèi zhōng shān wáng
改封恒山王承干为中山王。
zàng suí yáng dì yú yáng zhōu
葬隋炀帝于扬州。
bǐng chén tū jué xié lì kòu yàn mén
丙辰, 突厥颉利寇雁门。
jǐ wèi jìn kòu shuò zhōu
己未,进寇朔州。
qiǎn huáng tài zǐ jí qín wáng tǎo jī dà bài zhī
遣皇太子及秦王讨击,大败之。
dōng shí yuè guǐ yǒu qiǎn qí wáng yuán jí jī liú hēi tà yú míng zhōu
冬十月癸酉,遣齐王元吉击刘黑闼于洺州。
shí shān dōng zhōu xiàn duō wèi hēi tà suǒ shǒu suǒ zài shā zhǎng lì yǐ yīng zhī
时山东州县多为黑闼所守,所在杀长吏以应之。
xíng jūn zǒng guǎn huái yáng wáng dào xuán yǔ hēi tà zhàn yú xià bó dào xuán bài méi
行军总管、淮阳王道玄与黑闼战于下博,道玄败没。
shí yī yuè jiǎ shēn mìng huáng tài zǐ lǜ bīng tǎo liú hēi tà
十一月甲申,命皇太子率兵讨刘黑闼。
bǐng shēn xìng yí zhōu jiǎn yuè jiàng shì
丙申,幸宜州,简阅将士。
shí èr yuè bǐng chén xiào liè yú huá chí
十二月丙辰,校猎于华池。
gēng shēn zhì zì yí zhōu
庚申, 至自宜州。
huáng tài zǐ pò liú hēi tà yú wèi zhōu zhǎn zhī shān dōng píng
皇太子破刘黑闼于魏州,斩之,山东平。
liù nián chūn zhēng yuè wú wáng dù fú wēi wèi tài zǐ tài bǎo
六年春正月,吴王杜伏威为太子太保。
èr yuè xīn hài xiào liè yú lí shān
二月辛亥,校猎于骊山。
sān yuè yǐ wèi xìng kūn míng chí yàn bǎi guān
三月乙未,幸昆明池,宴百官。
xià sì yuè jǐ wèi jiù zhái gǎi wéi tōng yì gōng qǔ shè jīng chéng xì qiú yú shì zhì jiǔ gāo huì cì cóng guān bó gè yǒu chà
夏四月己未,旧宅改为通义宫,曲赦京城系囚,于是置酒高会,赐从官帛各有差。
guǐ yǒu yǐ shàng shū yòu pú yè wèi guó gōng péi jì wèi zuǒ pú yè zhōng shū lìng sòng guó gōng xiāo yǔ wèi yòu pú yè shì zhōng guān guó gōng yáng gōng rén wèi lì bù shàng shū
癸酉,以尚书右仆射、魏国公裴寂为左仆射,中书令、宋国公萧瑀为右仆射, 侍中、观国公杨恭仁为吏部尚书。
qiū qī yuè tū jué xié lì kòu shuò zhōu qiǎn huáng tài zǐ jí qín wáng zhūn bìng zhōu yǐ bèi zhī
秋七月,突厥颉利寇朔州,遣皇太子及秦王屯并州以备之。
bā yuè rén zǐ dōng nán dào héng tái pú shè fǔ gōng shí jù dān yáng fǎn jiàn chēng sòng wáng qiǎn zhào jùn wáng xiào gōng jí lǐng nán dào dà shǐ yǒng kāng xiàn gōng lǐ jìng tǎo zhī
八月壬子,东南道行台仆射辅公祏据丹阳反,僭称宋王,遣赵郡王孝恭及岭南道大使、永康县公李靖讨之。
bǐng yín tǔ yù hún nèi fù
丙寅,吐谷浑内附。
jiǔ yuè bǐng zǐ tū jué tuì huáng tài zǐ bān shī
九月丙子,突厥退,皇太子班师。
gǎi dōng dōu wèi luò zhōu
改东都为洛州。
gāo kāi dào yǐn tū jué kòu yōu zhōu
高开道引突厥寇幽州。
dōng shí yuè xìng huá yīn
冬十月,幸华阴。
shí yī yuè xiào liè yú shā yuàn
十一月,校猎于沙苑。
shí èr yuè yǐ sì yǐ fèng yì jiān wèi lóng yuè gōng wǔ gōng zhái wèi qìng shàn gōng
十二月乙巳,以奉义监为龙跃宫,武功宅为庆善宫。
jiǎ yín zhì zì huá yīn
甲寅,至自华阴。
qī nián chūn zhēng yuè jǐ yǒu fēng gāo lí wáng gāo wǔ wèi liáo dōng jùn wáng bǎi jì wáng fú yú zhāng wèi dài fāng jùn wáng xīn luó wáng jīn zhēn píng wéi lè làng jùn wáng
七年春正月己酉,封高丽王高武为辽东郡王,百济王扶余璋为带方郡王,新罗王金真平为乐浪郡王。
èr yuè gāo kāi dào wèi bù jiàng zhāng jīn shù suǒ shā yǐ qí de jiàng
二月,高开道为部将张金树所杀,以其地降。
dīng sì xìng guó zǐ xué qīn lín shì diàn
丁巳,幸国子学,亲临释奠。
gǎi dà zǒng guǎn fǔ wèi dà dū dū fǔ
改大总管府为大都督府。
wú wáng fú wēi hōng
吴王伏威薨。
sān yuè wù yín fèi shàng shū shěng liù sī shì láng zēng lì bù láng zhōng zhì zhèng sì pǐn zhǎng xuǎn shì
三月戊寅,废尚书省六司侍郎,增吏部郎中秩正四品,掌选事。
wù xū zhào jùn wáng xiào gōng dà pò fǔ gōng shí qín zhī dān yáng píng
戊戌,赵郡王孝恭大破辅公祏,擒之,丹阳平。
xià sì yuè gēng zǐ dà shè tiān xià bān xíng xīn lǜ lìng
夏四月庚子,大赦天下,颁行新律令。
yǐ tiān xià dà dìng zhào zāo fù mǔ sàng zhě tīng zhōng zhì
以天下大定,诏遭父母丧者听终制。
wǔ yuè zào rén zhì gōng yú yí zhōu zhī yí jūn xiàn
五月,造仁智宫于宜州之宜君县。
li shì jī tǎo xú yuán lǎng píng zhī
李世𪟝讨徐圆朗,平之。
liù yuè xīn chǒu xìng rén zhì gōng
六月辛丑,幸仁智宫。
qiū qī yuè jiǎ wǔ zhì zì rén zhì gōng
秋七月甲午,至自仁智宫。
guī zhōu dì zhèn shān bēng jiāng shuǐ yàn liú
巂州地震山崩,江水咽流。
bā yuè wù chén tū jué kòu bīng zhōu jīng shī jiè yán
八月戊辰,突厥寇并州, 京师戒严。
rén wǔ tū jué tuì
壬午,突厥退。
yǐ wèi jīng shī jiě yán
乙未,京师解严。
dōng shí yuè dīng mǎo xìng qìng shàn gōng
冬十月丁卯,幸庆善宫。
guǐ yǒu xìng zhōng nán shān yè lǎo zi miào
癸酉,幸终南山,谒老子庙。
shí yī yuè wù chén xiào liè yú gāo líng
十一月戊辰,校猎于高陵。
gēng wǔ zhì zì qìng shàn gōng
庚午,至自庆善宫。
bā nián chūn èr yuè jǐ sì qīn lù qiú tú duō suǒ yuán yòu
八年春二月己巳,亲录囚徒,多所原宥。
xià sì yuè zào tài hé gōng yú zhōng nán shān
夏四月,造太和宫于终南山。
liù yuè jiǎ zǐ xìng tài hé gōng
六月甲子,幸太和宫。
tū jué kòu dìng zhōu mìng huáng tài zǐ wǎng yōu zhōu qín wáng wǎng bīng zhōu yǐ bèi tū jué
突厥寇定州,命皇太子往幽州,秦王往并州,以备突厥。
bā yuè bīng zhōu dào zǒng guǎn zhāng gōng jǐn yǔ tū jué zhàn yú tài gǔ wáng shī bài jī zhōng shū lìng wēn yàn bó méi yú zéi
八月,并州道总管张公谨与突厥战于太谷,王师败绩,中书令温彦博没于贼。
jiǔ yuè tū jué tuì
九月,突厥退。
dōng shí yuè xīn sì xìng zhōu shì bēi xiào liè yīn xìng lóng yuè gōng
冬十月辛巳,幸周氏陂校猎,因幸龙跃宫。
shí yī yuè xīn mǎo xìng yí zhōu
十一月辛卯,幸宜州。
gēng zǐ jiǎng wǔ yú tóng guān xiàn
庚子,讲武于同官县。
gǎi fēng shǔ wáng yuán guǐ wèi wú wáng hàn wáng yuán qìng wèi chén wáng
改封蜀王元轨为吴王,汉王元庆为陈王。
jiā shòu qín wáng zhōng shū lìng qí wáng yuán jí shì zhōng
加授秦王中书令,齐王元吉侍中。
tiān cè shàng jiàng fǔ sī mǎ yǔ wén shì jí quán jiǎn jiào shì zhōng
天策上将府司马宇文士及权检校侍中。
shí èr yuè xīn yǒu zhì zì yí zhōu
十二月辛酉,至自宜州。
jiǔ nián chūn zhēng yuè bǐng yín mìng zhōu xiàn xiū chéng huáng bèi tū jué
九年春正月丙寅,命州县修城隍,备突厥。
shàng shū zuǒ pú yè wèi guó gōng péi jì wèi sī kōng
尚书左仆射、魏国公裴寂为司空。
èr yuè gēng shēn jiā qí wáng yuán jí wèi sī tú
二月庚申,加齐王元吉为司徒。
wù yín qīn cí shè jì
戊寅,亲祠社稷。
sān yuè xīn mǎo xìng kūn míng chí
三月辛卯,幸昆明池。
xià wǔ yuè xīn sì yǐ jīng shī sì guàn bù shèn qīng jìng zhào yuē
夏五月辛巳,以京师寺观不甚清净,诏曰:
shì jiā chǎn jiào qīng jìng wèi xiān yuǎn lí chén gòu duàn chú tān yù
释迦阐教,清净为先,远离尘垢,断除贪欲。
suǒ yǐ hóng xuān shèng yè xiū zhí shàn gēn kāi dǎo yú mí jīn liáng pǐn shù
所以弘宣胜业,修植善根,开导愚迷,津梁品庶。
shì yǐ fū yǎn jīng jiào jiǎn yuē xué tú diào qiǎn shēn xīn shě zhū rǎn zhe yī fú yǐn shí xián zī sì bèi
是以敷演经教,检约学徒,调忏身心,舍诸染著,衣服饮食,咸资四辈。
zì jué wáng qiān xiè xiàng fǎ liú xíng mò dài ling chi jiàn yǐ kuī làn
自觉王迁谢,像法流行,末代陵迟,渐以亏滥。
nǎi yǒu wěi jiàn zhī lǚ guī zì zūn gāo
乃有猥贱之侣,规自尊高;
fú duò zhī rén gǒu bì yáo yì
浮惰之人,苟避徭役。
wàng wéi tì dù tuō hào chū jiā shì yù wú yàn yíng qiú bù xī
妄为剃度,托号出家,嗜欲无厌,营求不息。
chū rù lǘ lǐ zhōu xuán huán huì qū cè tián chǎn jù jī huò wù
出入闾里,周旋阛阓,驱策田产,聚积货物。
gēng zhī wéi shēng gū fàn chéng yè shì tóng biān hù jī děng qí rén
耕织为生,估贩成业,事同编户,迹等齐人。
jìn wéi jiè lǜ zhī wén tuì wú lǐ diǎn zhī xun
进违戒律之文,退无礼典之训。
zhì nǎi qīn xíng jié lüè gōng zì chuān yú zào zuò yāo é jiāo tōng háo huá
至乃亲行劫掠,躬自穿窬,造作妖讹,交通豪猾。
měi lí xiàn wǎng zì xiàn zhòng xíng dú luàn zhēn rú qīng huǐ miào fǎ
每罹宪网,自陷重刑,黩乱真如,倾毁妙法。
pì cí láng yǒu yǒu huì jiā miáo
譬兹稂莠,有秽嘉苗;
lèi bǐ yū ní hùn fu qīng shuǐ
类彼淤泥,混夫清水。
yòu qié lán zhī de běn yuē jìng jū qī xīn zhī suǒ lǐ shàng yōu jì
又伽蓝之地,本曰净居,栖心之所,理尚幽寂。
jìn dài yǐ lái duō lì sì shè bù qiú xián kuàng zhī jìng wéi qū xuān zá zhī fāng
近代以来,多立寺舍,不求闲旷之境,唯趋喧杂之方。
shàn cǎi qí qū dòng yǔ shū zhí cuò chuǎn yǐn nì yòu nà jiān xié
缮采崎岖,栋宇殊拓,错舛隐匿,诱纳奸邪。
huò yǒu jiē yán chán dǐ lín jìn tú gū āi chén mǎn shì shān xīng yíng dào
或有接延鄽邸, 邻近屠酤,埃尘满室,膻腥盈道。
tú zhǎng qīng màn zhī xīn yǒu kuī chóng jìng zhī yì
徒长轻慢之心,有亏崇敬之义。
qiě lǎo shì chuí huà shí guì chōng xū yǎng zhì wú wéi yí qíng wù wài
且老氏垂化,实贵冲虚,养志无为,遗情物外。
quán zhēn shǒu yī shì wèi xuán mén qū chí shì wù yóu guāi zōng zhǐ
全真守一,是谓玄门,驱驰世务,尤乖宗旨。
zhèn yīng qī yù yǔ xīng lóng jiào fǎ zhì sī lì yì qíng zài hù chí
朕膺期驭宇,兴隆教法,志思利益,情在护持。
yù shǐ yù shí qū fēn xūn yóu yǒu biàn zhǎng cún miào dào yǒng gù fú tián zhèng běn chéng yuán yi cóng shā tài
欲使玉石区分,薰莸有辨,长存妙道,永固福田,正本澄源,宜从沙汰。
zhū sēng ní dào shì nǚ kòu děng yǒu jīng qín liàn xíng shǒu jiè lǜ zhě bìng lìng dà sì guàn jū zhù gěi yī shí wù lìng fá duǎn
诸僧、尼、道士、女寇等,有精勤练行、 守戒律者,并令大寺观居住,给衣食,勿令乏短。
qí bù néng jīng jìn jiè xíng yǒu quē bù kān gōng yǎng zhě bìng lìng bà qiǎn gè hái sāng zǐ
其不能精进、戒行有阙、不堪供养者,并令罢遣,各还桑梓。
suǒ sī míng wèi tiáo shì wu yī fǎ jiào wéi zhì zhī shì xī yi tíng duàn
所司明为条式,务依法教,违制之事,悉宜停断。
jīng chéng liú sì sān suǒ guān èr suǒ
京城留寺三所,观二所。
qí yú tiān xià zhū zhōu gè liú yī suǒ
其余天下诸州,各留一所。
yú xī ba zhī
余悉罢之。
shì jìng bù xíng
事竟不行。
liù yuè gēng shēn qín wáng yǐ huáng tài zǐ jiàn chéng yǔ qí wáng yuán jí tóng móu hài jǐ lǜ bīng zhū zhī
六月庚申,秦王以皇太子建成与齐王元吉同谋害己,率兵诛之。
zhào lì qín wáng wèi huáng tài zǐ jì tǒng wàn jī dà shè tiān xià
诏立秦王为皇太子,继统万机,大赦天下。
bā yuè guǐ hài zhào chuán wèi yú huáng tài zǐ
八月癸亥,诏传位于皇太子。
zūn dì wèi tài shàng huáng xǐ jū hóng yì gōng gǎi míng tài ān gōng
尊帝为太上皇,徙居弘义宫,改名太安宫。
zhēn guàn bā nián sān yuè jiǎ xū gāo zǔ yàn xi tū jué shǐ zhě yú liǎng yí diàn gù wèi zhǎng sūn wú jì yuē dāng jīn mán yí shuài fú gǔ wèi cháng yǒu
贞观八年三月甲戌,高祖宴西突厥使者于两仪殿,顾谓长孙无忌曰:“当今蛮夷率服,古未尝有。
wú jì shàng qiān wàn suì shòu
”无忌上千万岁寿。
gāo zǔ dà yuè yǐ jiǔ cì tài zōng
高祖大悦,以酒赐太宗。
tài zōng yòu fèng shāng shàng shòu liú tì ér yán yuē bǎi xìng huò ān sì yí xián fù jiē fèng zūn shèng zhǐ qǐ chén zhī lì
太宗又奉觞上寿, 流涕而言曰:“百姓获安,四夷咸附,皆奉遵圣旨,岂臣之力!
yú shì tài zōng yǔ wén dé huáng hòu hù jìn yù shàn bìng shàng fú yù yī wù yī tóng jiā rén cháng lǐ
”于是太宗与文德皇后互进御膳,并上服御衣物,一同家人常礼。
shì suì yuè wǔ yú chéng xi gāo zǔ qīn zì lín shì láo jiàng shì ér hái
是岁,阅武于城西,高祖亲自临视, 劳将士而还。
zhì jiǔ yú wèi yāng gōng sān pǐn yǐ shàng xián shì
置酒于未央宫,三品已上咸侍。
gāo zǔ mìng tū jué xié lì kè hán qǐ wǔ yòu qiǎn nán yuè qiú zhǎng féng zhì dài yǒng shī jì ér xiào yuē hú yuè yī jiā zì gǔ wèi zhī yǒu yě
高祖命突厥颉利可汗起舞,又遣南越酋长冯智戴咏诗,既而笑曰:“胡、越一家,自古未之有也。
tài zōng fèng shāng shàng shòu yuē chén zǎo méng cí xùn jiào yǐ wén dào
”太宗奉觞上寿曰: “臣早蒙慈训,教以文道;
yuán cóng yì qí píng dìng jīng yì
爰从义旗,平定京邑。
zhòng yǐ xuē jǔ wǔ zhōu shì chōng jiàn dé jiē shàng bǐng ruì suàn xìng ér kè dìng
重以薛举、武周、世充、建德, 皆上禀睿算,幸而克定。
sān shù nián jiān hùn yī qū yǔ
三数年间,混一区宇。
tiān cí chóng chǒng suì méng zhòng rèn
天慈崇宠,遂蒙重任。
jīn shàng tiān chuí yòu shí hé suì fù pī fà zuǒ rèn bìng wéi chén qiè
今上天垂祐, 时和岁阜,被发左衽,并为臣妾。
cǐ qǐ chén zhì lì jiē yóu shàng bǐng shèng suàn
此岂臣智力,皆由上禀圣算。
gāo zǔ dà yuè qún chén jiē hū wàn suì jí yè fāng ba
”高祖大悦,群臣皆呼万岁,极夜方罢。
jiǔ nián wǔ yuè gēng zǐ gāo zǔ dà jiàn xià zhào jì bìn zhī hòu huáng dì yí yú bié suǒ shì jūn guó dà shì
九年五月庚子,高祖大渐,下诏:“既殡之后,皇帝宜于别所视军国大事。
qí fú qīng zhòng xī cóng hàn zhì yǐ rì yì yuè
丧服的轻重,完全按照汉朝的制度,日夜守丧。
yuán líng zhì dù wu cóng jiǎn yuē
园陵制度,务从俭约。
shì rì bēng yú tài ān gōng zhī chuí gǒng qián diàn nián qī shí
”是日,崩于太安宫之垂拱前殿,年七十。
qún chén shàng shì yuē dà wǔ huáng dì miào hào gāo zǔ
群臣上谥曰大武皇帝,庙号高祖。
shí yuè gēng yín zàng yú xiàn líng
十月庚寅,葬于献陵。
gāo zōng shàng yuán yuán nián bā yuè gǎi shàng zūn hào yuē shén yáo huáng dì
高宗上元元年八月,改上尊号曰神尧皇帝。
tiān bǎo shí sān zài èr yuè shàng zūn hào shén yáo dà shèng dà guāng xiào huáng dì
天宝十三载二月,上尊号神尧大圣大光孝皇帝。
shǐ chén yuē yǒu duò jì nián huáng tú bǎn dàng huāng zhǔ chǎn liáo yuán zhī yàn qún dào fā zhú lù zhī jī tiǎn bào wú yàn héng liú mǐ jiù
史臣曰:有隋季年,皇图板荡,荒主𬊤燎原之焰,群盗发逐鹿之机,殄暴无厌, 横流靡救。
gāo zǔ shěn dú fū zhī yùn qù zhī xīn zhǔ zhī bó xīng mì yùn xióng tú wèi shēn lóng yuè
高祖审独夫之运去,知新主之勃兴,密运雄图,未伸龙跃。
ér qū jǐ qiú kě hàn zhī yuán bēi cí dá li mì zhī shū jué shén jī ér sù ruò jí léi qū háo jié ér cóng rú yǎn cǎo
而屈己求可汗之援,卑辞答李密之书,决神机而速若疾雷,驱豪杰而从如偃草。
jì ōu yáo yǔn shǔ yī ràng shòu zhōng xíng míng dà chǎn yú fán kē jué wèi bù yú yú xǔ zhóu
洎讴谣允属, 揖让受终,刑名大刬于烦苛,爵位不逾于珝轴。
yóu shì jué jīn yǒu chǐ fú mǎng zhī fēi rén huái hàn dào zhī kuān píng bù zé gāo huáng zhī màn mà
由是攫金有耻,伏莽知非,人怀汉道之宽平,不责高皇之慢骂。
rán ér yōu róu shī duàn jìn rùn de xíng zhū wén jìng zé yì fǎ bù cóng chou péi jì zé qǔ ēn tài guò
然而优柔失断,浸润得行,诛文静则议法不从,酬裴寂则曲恩太过。
jiān nìng yóu zhī bèi jǐn bì xìng dé yǐ duō fēng
奸佞由之贝锦,嬖幸得以掇蜂。
xiàn gōng suì jiān yú shēn shēng xiǎo bái níng huái yú zhào hū
献公遂间于申生,小白宁怀于召忽。
yī dàn bīng jiāo ài zǐ shǐ jí shēn sūn
一旦兵交爱子,矢集申孙。
xiōng nú xún fàn yú biàn qiáo jīng yì xián yōu yú zuǒ rèn
匈奴寻犯于便桥,京邑咸忧于左衽。
bù yǒu shèng zǐ wáng yè dài zāi
不有圣子,王业殆哉!
zàn yuē gāo huáng chuàng tú shì ruò cuī kū
赞曰:高皇创图,势若摧枯。
guó yùn shén wǔ jiā nán shèng mó
国运神武,家难圣谟。
yán shēng chuáng zǐ huò qiè jī fū
言生床笫,祸切肌肤。
chī xiāo zhī yǒng wú sǔn yú wú
《鸱鸮》之咏,无损于吾。