旧唐书 · 刘昫 · Chapter 102 of 200

列传·卷五十二

PinyinModern Translation
Size

mǎ huái sù zhě wú liàng liú zi xuán xiōng zhī róu zi kuàng sù huì zhì xùn jiǒng

○马怀素褚无量刘子玄兄知柔子贶 𫗧汇秩迅迥

xú jiān yuán xíng chōng wú jīng wéi shù dì yōu dí xiāo zhí xiāo yǐng shì mǔ jiǒng yīn jiàn yóu fù

徐坚元行冲吴兢韦述弟逌迪萧直萧颖士母煚殷践猷附

mǎ huái sù rùn zhōu dān tú rén yě

马怀素,润州丹徒人也。

yù jū jiāng dū shǎo shī shì li shàn

寓居江都,少师事李善。

jiā pín wú dēng zhú zhòu cǎi xīn sū yè rán dú shū suì bó lǎn jīng shǐ shàn zhǔ wén

家贫无灯烛,昼采薪苏,夜燃读书,遂博览经史,善属文。

jǔ jìn shì yòu yìng zhì jǔ dēng wén xué yōu shàn kē bài méi wèi sì qiān zuǒ tái jiān chá yù shǐ

举进士,又应制举,登文学优赡科,拜郿尉,四迁左台监察御史。

cháng ān zhōng yù shǐ dài fū wèi yuán zhōng wèi zhāng yì zhī suǒ gòu pèi xǐ lǐng biǎo tài zǐ pū cuī zhēn shèn dōng gōng lǜ dú gū yī zhī jiàn yú jiāo wài

长安中,御史大夫魏元忠为张易之所构,配徙岭表,太子仆崔贞慎、东宫率独孤祎之饯于郊外。

yì zhī nù shǐ rén wū gào zhēn shèn děng yǔ yuán zhōng tóng móu zé tiān lìng huái sù àn jū qiǎn zhōng shǐ cù pò fěng lìng gòu chéng qí shì huái sù zhí zhèng bù shòu mìng

易之怒,使人诬告贞慎等与元忠同谋,则天令怀素按鞫,遣中使促迫,讽令构成其事,怀素执正不受命。

zé tiān nù zhào huái sù qīn jiā jié wèn huái sù zòu yuē yuán zhōng fàn zuì pèi liú zhēn shèn děng yǐ qīn gù xiāng sòng chéng wèi kě zé ruò yǐ wéi móu fǎn chén qǐ wū wǎng shén míng

则天怒,召怀素亲加诘问,怀素奏曰: “元忠犯罪配流,贞慎等以亲故相送,诚为可责,若以为谋反,臣岂诬罔神明?

xī péng yuè yǐ fǎn fú zhū luán bù zòu shì yú qí shī xià hàn cháo bù zuò kuàng yuán zhōng zuì fēi péng yuè bì xià qǐ jiā zhuī sòng zhī zuì

昔彭越以反伏诛,栾布奏事于其尸下,汉朝不坐,况元忠罪非彭越,陛下岂加追送之罪。

bì xià dāng shēng shā zhī bǐng yù jiā zhī zuì qǔ jué shèng zhōng kě yǐ

陛下当生杀之柄,欲加之罪,取决圣衷可矣。

ruò fù chén tuī jū chén gǎn bù shǒu bì xià zhī fǎ

若付臣推鞫,臣敢不守陛下之法?

zé tiān yì jiě zhēn shèn děng yóu shì huò miǎn

” 则天意解,贞慎等由是获免。

shí xià guān shì láng li jiǒng xiù shì zhāng yì zhī zhī shì shòu nà huò huì huái sù zòu hé zhī jiǒng xiù suì ba zhī zhèng shì

时夏官侍郎李迥秀恃张易之之势,受纳货贿,怀素奏劾之,迥秀遂罢知政事。

huái sù lèi zhuǎn lǐ bù yuán wài láng yǔ yuán qián yào lú huái shèn li jié děng chōng shí dào chù zhì shǐ

怀素累转礼部员外郎,与源乾曜、卢怀慎、李杰等充十道黜陟使。

huái sù chǔ shì píng shù dāng shí chēng zhī

怀素处事平恕,当时称之。

shǐ hái qiān kǎo gōng yuán wài láng

使还,迁考功员外郎。

shí guì qi zòng zì qǐng tuō gōng xíng huái sù wú suǒ ē shùn diǎn jǔ píng yǔn zhuó bài zhōng shū shè rén

时贵戚纵恣,请托公行, 怀素无所阿顺,典举平允,擢拜中书舍人。

kāi yuán chū wèi hù bù shì láng jiā yín qīng guāng lù dài fu lèi fēng cháng shān xiàn gōng sān qiān mì shū jiān jiān zhāo wén guǎn xué shì

开元初,为户部侍郎,加银青光禄大夫, 累封常山县公,三迁秘书监,兼昭文馆学士。

huái sù suī jū lì zhí ér dǔ xué shǒu bù shì juàn qiān gōng jǐn shèn shēn wéi xuán zōng suǒ lǐ lìng yǔ zuǒ sàn qí cháng shì zhě wú liàng tóng wèi shì dú

怀素虽居吏职,而笃学,手不释卷,谦恭谨慎,深为玄宗所礼,令与左散骑常侍褚无量同为侍读。

měi cì gé mén zé lìng chéng jiān yú yǐ jìn

每次阁门,则令乘肩舆以进。

shàng jū bié guǎn yǐ lù yuǎn zé mìng gōng zhōng chéng mǎ huò qīn zì sòng yíng yǐ shēn shī zī zhī lǐ

上居别馆,以路远,则命宫中乘马,或亲自送迎,以申师资之礼。

shì shí mì shū shěng diǎn jí sàn luò tiáo shū wú xù huái sù shàng shū yuē nán qí yǐ qián fén jí jiù biān wáng jiǎn qī zhì

是时秘书省典籍散落,条疏无叙,怀素上疏曰: “南齐已前坟籍,旧编王俭《七志》。

yǐ hòu zhù shù qí shù yíng duō duò zhì suǒ shū yì wèi xiáng xī

已后著述,其数盈多,《隋志》所书,亦未详悉。

huò gǔ shū jìn chū qián zhì quē ér wèi biān

或古书近出,前志阙而未编;

huò jìn rén xiāng chuán fú cí bǐ ér yóu jì

或近人相传,浮词鄙而犹记。

ruò wú biān lù nán biàn zī miǎn

若无编录,难辩淄、渑。

wàng kuò jiǎn jìn shū piān mù bìng qián zhì suǒ yí zhě xù wáng jiǎn qī zhì cáng zhī mì fǔ

望括检近书篇目,并前志所遗者,续王俭《七志》,藏之秘府。

shàng yú shì zhào xué shè zhī shì guó zǐ bó shì yǐn zhī zhāng děng fēn bù zhuàn lù bìng kān zhèng jīng shǐ cū chuàng shǒu wěi

”上于是召学涉之士国子博士尹知章等,分部撰录,并刊正经史,粗创首尾。

huì huái sù bìng zú nián liù shí shàng tè wèi zhī jǔ āi fèi cháo yī rì zèng rùn zhōu cì shǐ shì yuē wén

会怀素病卒, 年六十,上特为之举哀,废朝一日,赠润州刺史,谥曰文。

zhě wú liàng zì hóng dù háng zhōu yán guān rén yě

褚无量,字弘度,杭州盐官人也。

yòu gū pín lì zhì hào xué

幼孤贫,励志好学。

jiā jìn lín píng hú shí hú zhōng yǒu lóng dòu qīng lǐ hàn jiù guān zhī wú liàng shí nián shí èr dú shū yàn rán bù dòng

家近临平湖,时湖中有龙斗,倾里闬就观之,无量时年十二,读书晏然不动。

jí zhǎng yóu jīng sān lǐ jí shǐ jì jǔ míng jīng lèi chú guó zǐ bó shì

及长,尤精《三礼》及《史记》,举明经,累除国子博士。

jǐng lóng sān nián qiān guó zǐ sī yè jiān xiū wén guǎn xué shì

景龙三年,迁国子司业,兼修文馆学士。

shì suì zhōng zōng jiāng qīn sì nán jiāo zhào lǐ guān xué shì xiū dìng yí zhù

是岁,中宗将亲祀南郊,诏礼官学士修定仪注。

guó zǐ jì jiǔ zhù qīn míng sī yè guō shān yùn jiē xī zhǐ qǐng yǐ huáng hòu wèi yà xiàn wú liàng dú yǔ tài cháng bó shì táng shào jiǎng qīn xù gù zhēng yǐ wéi bù kě

国子祭酒祝钦明、司业郭山恽皆希旨,请以皇后为亚献,无量独与太常博士唐绍、蒋钦绪固争,以为不可。

wú liàng jiàn yì yuē

无量建议曰:

fu jiāo sì zhě míng wáng zhī shèng shì guó jiā zhī dà lǐ

夫郊祀者,明王之盛事,国家之大礼。

xíng qí lǐ zhě bù kě yǐ yì duàn bù kě yǐ qíng qiú jiē shàng shùn tiān xīn xià fú rén shì qīn ruò jī gǔ shuài yóu jiù zhāng rán hòu kě yǐ jiāo shén míng kě yǐ yīng fú yòu

行其礼者,不可以臆断,不可以情求, 皆上顺天心,下符人事,钦若稽古,率由旧章,然后可以交神明,可以膺福祐。

rán lǐ wén suī zhòng mò rú zhōu lǐ

然礼文虽众,莫如《周礼》。

zhōu lǐ zhě zhōu gōng zhì tài píng zhī shū xiān shèng jí yóu zhōng zhī diǎn fǎ tiān de ér xíng jiào huà biàn fāng wèi ér xù rén lún

《周礼》者,周公致太平之书,先圣极由衷之典,法天地而行教化,辩方位而叙人伦。

qí yì kě yǐ yōu zàn shén míng qí wén kě yǐ jīng wěi bāng guó bèi wù zhì yòng qí kě hū hu

其义可以幽赞神明,其文可以经纬邦国,备物致用, 其可忽乎!

zhì rú dōng zhì yuán qiū jì zhōng zuì dà huáng hòu nèi zhǔ lǐ wèi shén zūn

至如冬至圆丘,祭中最大,皇后内主,礼位甚尊。

ruò hé jiāo tiān zhù jì zé dāng jù zhe lǐ diǎn

若合郊天助祭,则当具著礼典。

jīn biàn jiǎn zhōu guān wú cǐ yí zhì

今遍检《周官》,无此仪制。

gài yóu jì tiān nán jiāo bù yǐ de pèi wéi jiāng shǐ zǔ wéi zhǔ bù yǐ zǔ bǐ pèi tiān gù wéi huáng dì qīn xíng qí lǐ huáng hòu bù hé yù yě

盖由祭天南郊,不以地配,唯将始祖为主, 不以祖妣配天,故唯皇帝亲行其礼,皇后不合预也。

jǐn àn dà zōng bó zhí yún ruò wáng bù jì sì zé shè wèi

谨按《大宗伯》职云:“若王不祭祀,则摄位。

zhù yún wáng yǒu gù dài xíng qí jì shì

”《注》云:“王有故,代行其祭事。

xià wén yún fán dà jì sì wáng hòu bù yǔ zé shè ér jiàn dòu biān chè

”下文云:“凡大祭祀,王后不与,则摄而荐豆笾,彻。

ruò huáng hòu hé zhù jì chéng cǐ xià wén jí dāng yún ruò bù jì sì zé shè ér jiàn dòu biān

”若皇后合助祭, 承此下文,即当云“若不祭祀,则摄而荐豆笾。

jīn yú wén shàng gèng qǐ fán zé shì bié shēng yú shì

”今于文上更起凡,则是别生馀事。

fu shì yǔ shàng yì zé bié qǐ fán

夫事与上异,则别起凡。

fán zhě shēng shàng qǐ xià zhī míng bù zhuān xì yú běn zhí

凡者,生上起下之名,不专系于本职。

zhōu lǐ yī bù zhī nèi cǐ lì jí duō bèi zài wén zhōng bù kě jù lù

《周礼》一部之内, 此例极多,备在文中,不可具录。

yòu wáng hòu zhù jì qīn jiàn dòu biān ér bù chè

又王后助祭,亲荐豆笾而不彻。

àn jiǔ pín zhí yún fán jì zàn hòu jiàn chè dòu biān

案《九嫔》职云: “凡祭,赞后荐,彻豆笾。

zhù yún hòu jìn zhī ér bù chè

”《注》云:“后进之而不彻。

zé zhī zhōng chè zhě wèi zōng bó shēng wén

”则知中彻者,为宗伯生文。

ruò zōng bó shè jì zé zōng bó qīn chè bù bié shǐ rén

若宗伯摄祭,则宗伯亲彻,不别使人。

yòu àn wài zōng zhǎng zōng miào zhī sì wáng hòu bù yǔ zé zàn zōng bó

又案“外宗掌宗庙之祀,王后不与, 则赞宗伯”。

cǐ zhī yī wén yǔ shàng xiàng zhèng

此之一文,与上相证。

hé yǐ míng zhī

怎么证明这一点呢?

àn wài zōng wéi zhǎng zōng miào jì sì bù zhǎng jiāo tiān zú míng cǐ wén shì zōng miào jì yě

案外宗唯掌宗庙祭祀,不掌郊天, 足明此文是宗庙祭也。

àn wáng hòu xíng shì zǒng zài nèi zǎi zhí zhōng

案王后行事,总在《内宰》职中。

jiǎn qí zhí wén wéi yún dà jì sì hòu huà xiàn zé zàn yáo jué yì rú zhī

检其职文,唯云:“大祭祀,后稞献则赞,瑶爵亦如之。

zhèng zhù yún wèi jì zōng miào yě

”《郑注》云:“谓祭宗庙也。

zhù suǒ yǐ zhī zhě yǐ wén yún huà xiàn jì tiān wú huà yǐ cǐ dé zhī

”《注》所以知者, 以文云“稞献”,祭天无稞,以此得知。

yòu jì tiān zhī qì zé yòng táo páo yì wú yáo jué zhù yǐ cǐ dé zhī shì zōng miào yě

又祭天之器,则用陶匏,亦无瑶爵,《注》 以此得知是宗庙也。

yòu nèi sī fú zhǎng wáng hòu liù fù wú jì tiān zhī fú

又内司服掌王后六服,无祭天之服;

ér jīn chē zhí zhǎng wáng hòu zhī wǔ lù yì wú hòu jì tiān zhī lù

而巾车职掌王后之五辂, 亦无后祭天之辂;

jì tiān qī xiàn wú hòu yà xiàn

祭天七献,无后亚献。

yǐ cǐ zhū wén cān zhī gù zhī hòu bù hé zhù jì tiān yě

以此诸文参之,故知后不合助祭天也。

wéi hàn shū jiāo sì zhì zé yǒu tiān dì hé jì huáng hòu yù xiǎng zhī shì cǐ zé xī hàn mò dài qiáng chén shàn cháo bèi luàn yí lún dú shén chǎn jì bù jīng zhī diǎn shì shè wū shén

唯《汉书》《郊祀志》则有天地合祭,皇后预享之事,此则西汉末代,强臣擅朝,悖乱彝伦,黩神谄祭,不经之典,事涉诬神。

gù yì zhuàn yuē wū shén zhě yāng jí sān dài

故《易传》曰:“诬神者,殃及三代。

tài shì yuē zhèng jī gǔ lì gōng lì shì kě yǐ yǒng nián chéng tiān zhī dà lǜ

”《太誓》曰:“正稽古立功立事,可以永年,承天之大律。

sī shǐ cè zhī liáng jiè qǐ kě bù zhī

”斯史策之良诫,岂可不知。

jīn nán jiāo lǐ yí shì bù jī gǔ tiǎn shǒu jīng shù bù gǎn mò rán

今南郊礼仪,事不稽古,忝守经术,不敢默然。

qǐng páng xún shuò rú fǔ zhí jiù diǎn cǎi qǔ tái zhī gù shì xíng yuán qiū zhī zhèng yí shǐ shèng cháo yè zhāo kuàng zhī tu tiān xià zhī wén wù zhī shèng qǐ bù xìng shèn

请旁询硕儒,俯摭旧典,采曲台之故事,行圆丘之正仪,使圣朝叶昭旷之涂,天下知文物之盛,岂不幸甚。

shí zuǒ pú yè wéi jù yuán děng ā zhǐ yè tóng qīn míng zhī yì jìng bù cóng wú liàng suǒ zòu

时左仆射韦巨源等阿旨,叶同钦明之议,竟不从无量所奏。

xún yǐ mǔ lǎo qǐng tíng guān guī shì

寻以母老请停官归侍。

jǐng yún chū xuán zōng zài chūn gōng zhào bài guó zǐ sī yè jiān huáng tài zǐ shì dú cháng zhuàn yì shàn jì yǐ jìn zhī huáng tài zǐ jiàng shū jiā láo jī juàn sì shí pǐ

景云初,玄宗在春宫,召拜国子司业,兼皇太子侍读, 尝撰《翼善记》以进之,皇太子降书嘉劳,赍绢四十匹。

tài jí yuán nián huáng tài zǐ guó xué qīn shì diàn lìng wú liàng jiǎng lǎo jīng lǐ jì gè suí duān lì yì bó ér qiě biàn guān zhě tàn fú yān

太极元年,皇太子国学亲释奠,令无量讲《老经》、《礼记》,各随端立义,博而且辩,观者叹服焉。

jì bì jìn shòu yín qīng guāng lù dài fu jiān cì yǐ zhāng fú bìng cǎi juàn bǎi duàn

既毕, 进授银青光禄大夫,兼赐以章服,并彩绢百段。

xuán zōng jí wèi qiān tán wáng fù jiān guó zi jì jiǔ

玄宗即位,迁郯王傅,兼国子祭酒。

xún yǐ shī fū ēn qiān zuǒ sàn qí cháng shì réng jiān guó zi jì jiǔ fēng shū guó gōng shí fēng èr bǎi hù

寻以师傅恩迁左散骑常侍,仍兼国子祭酒,封舒国公,实封二百户。

wèi jǐ dīng yōu jiě zhí lú yú mù cè

未几,丁忧解职,庐于墓侧。

qí suǒ zhí sōng bǎi shí yǒu lù fàn zhī wú liàng qì ér yán yuē shān zhōng zhòng cǎo bù shǎo hé rěn fàn wú xiān yíng shù zāi

其所植松柏,时有鹿犯之,无量泣而言曰:“山中众草不少,何忍犯吾先茔树哉!

yīn tōng xī shǒu hù

”因通夕守护。

é yǒu qún lù xùn xiá bù fù qīn hài wú liàng yīn cǐ zhōng shēn bù shí lù ròu

俄有群鹿驯狎,不复侵害,无量因此终身不食鹿肉。

fú què zhào bài zuǒ sàn qí cháng shì fù wèi shì dú

服阕,召拜左散骑常侍,复为侍读。

yǐ qí nián lǎo měi suí zhàng chū rù tè xǔ huǎn xíng yòu wèi zào yāo yú lìng nèi gěi shǐ yú yú nèi diàn

以其年老,每随仗出入,特许缓行,又为造腰舆,令内给使舆于内殿。

wú liàng pín shàng shū chén shí zhèng dé shī duō jiàn nà yòng

无量频上书陈时政得失,多见纳用。

yòu cháng shǒu chì bāo měi cì wù èr bǎi duàn

又尝手敕褒美,赐物二百段。

wú liàng yǐ nèi kù jiù shū zì gāo zōng dài jí cáng zài gōng zhōng jiàn zhì yí yì zòu qǐng shàn xiě kān xiào yǐ hóng jīng jí zhī dào

无量以内库旧书,自高宗代即藏在宫中,渐致遗逸,奏请缮写刊校,以弘经籍之道。

xuán zōng lìng yú dōng dōu qián yuán diàn qián shī jià pái cì dà jiā sōu xiě guǎng cǎi tiān xià yì běn

玄宗令于东都乾元殿前施架排次,大加搜写,广采天下异本。

shù nián jiān sì bù chōng bèi réng yǐn gōng qīng yǐ xià rù diàn qián lìng zòng guān yān

数年间,四部充备,仍引公卿已下入殿前,令纵观焉。

kāi yuán liù nián jià hái yòu chì wú liàng yú lì zhèng diàn yǐ xù qián gōng

开元六年驾还,又敕无量于丽正殿以续前功。

huáng tài zǐ jí tán wáng sì zhí děng wǔ rén nián jìn shí suì shàng wèi jiù xué wú liàng shàn xiě lún yǔ xiào jīng gè wǔ běn yǐ xiàn

皇太子及郯王嗣直等五人,年近十岁,尚未就学,无量缮写《论语》、《孝经》 各五本以献。

shàng lǎn zhī yuē wú zhī wú liàng yì wú liàng

上览之曰:“吾知无量意无量。

jù lìng xuǎn jīng míng dǔ xíng zhī shì guó zǐ bó shì xì héng tōng guō qiān guāng zuǒ shí yí pān yuán zuò děng wèi tài zǐ jí tán wáng yǐ xià shì dú

”遽令选经明笃行之士国子博士郄恒通郭谦光、左拾遗潘元祚等,为太子及郯王已下侍读。

qī nián zhào tài zǐ jiù guó zǐ jiàn xíng chǐ zhòu zhī lǐ wú liàng dēng zuò shuō jīng bǎi liáo jí guān lǐ bì shǎng cì shén hòu

七年,诏太子就国子监行齿胄之礼,无量登座说经,百僚集观,礼毕,赏赐甚厚。

míng nián wú liàng bìng zú nián qī shí wǔ

明年,无量病卒,年七十五。

lín zhōng yí yán yǐ lì zhèng xiě shū wèi bì wèi hèn

临终遗言以丽正写书未毕为恨。

shàng wèi jǔ āi fèi cháo liǎng rì zèng lǐ bù shàng shū shì yuē wén

上为举哀,废朝两日,赠礼部尚书,谥曰文。

chū wú liàng yǔ mǎ huái sù jù wèi shì dú gù dài shén hòu

初,无量与马怀素俱为侍读,顾待甚厚;

jí wú liàng děng zú hòu mì shū shǎo jiān kāng zi yuán guó zi bó shì hóu xíng guǒ děng yòu rù shì jiǎng suī lǚ jiā shǎng cì ér lǐ yù bù dǎi zhě yān

及无量等卒后,秘书少监康子原、国子博士侯行果等又入侍讲,虽屡加赏赐,而礼遇不逮褚焉。

liú zi xuán běn míng zhī jī chǔ zhōu cì shǐ yìn zhī zú sūn yě

刘子玄,本名知几,楚州刺史胤之族孙也。

shǎo yǔ xiōng zhī róu jù yǐ cí xué zhī míng ruò guàn jǔ jìn shì shòu huò jiā zhǔ bù

少与兄知柔俱以词学知名,弱冠举进士,授获嘉主簿。

zhèng shèng nián yǒu zhì wén wǔ jiǔ pǐn yǐ shàng gè yán shí zhèng dé shī zhī jī shàng biǎo chén sì shì cí shén qiē zhí

证圣年,有制文武九品已上各言时政得失,知几上表陈四事, 词甚切直。

shì shí guān jué jiàn làn ér fǎ wǎng yán mì shì lèi jìng wèi qū jìn ér duō xiàn xíng lù zhī jī nǎi zhe sī shèn fù yǐ cì shí qiě yǐ jiàn yì

是时官爵僭滥而法网严密,士类竞为趋进而多陷刑戮,知几乃著《思慎赋》以刺时,且以见意。

fèng gé shì láng sū wèi dào li jiào jiàn ér tàn yuē lù jī háo shì suǒ bù jí yě

凤阁侍郎苏味道、李峤见而叹曰:“陆机《豪士》所不及也。

zhī jī cháng ān zhōng lèi qiān zuǒ shǐ jiān xiū guó shǐ

知几长安中累迁左史,兼修国史。

zhuó bài fèng gé shè rén xiū shǐ rú gù

擢拜凤阁舍人,修史如故。

jǐng lóng chū zài zhuǎn tài zi zhōng yǔn yī jiù xiū guó shǐ

景龙初,再转太子中允,依旧修国史。

shí shì zhōng wéi jù yuán jì chù nè zhōng shū lìng yáng zài sī bīng bù shàng shū zōng chu kè zhōng shū shì láng xiāo zhì zhōng bìng jiān xiū guó shǐ zhī jī yǐ jiān xiū zhě duō shèn wéi guó shǐ zhī bì

时侍中韦巨源纪处讷、中书令杨再思、兵部尚书宗楚客、中书侍郎萧至忠并监修国史,知几以监修者多,甚为国史之弊。

xiāo zhì zhōng yòu cháng zé zhī jǐ zhe shù wú kè zhī jī yú shì qiú ba shǐ rèn zòu jì yú zhì zhōng yuē

萧至忠又尝责知几著述无课,知几于是求罢史任,奏记于至忠曰:

pū zì cè míng shì wǔ dài zuì cháo liè sān wèi shǐ chén zài rù dōng guān jìng bù néng lēi chéng guó diǎn yí bǐ hòu lái zhě hé zāi

仆自策名士伍,待罪朝列,三为史臣,再入东观,竟不能勒成国典,贻彼后来者,何哉?

jìng yán sī zhī qí bù kě zhě wǔ yě

静言思之,其不可者五也。

hé zhě

为什么呢?

gǔ zhī guó shǐ jiē chū zì yī jiā rú lǔ hàn zhī qiū míng zǐ cháng jìn qí zhī dǒng hú nán shǐ xián néng lì yán bù xiǔ cáng zhū míng shān wèi wén jiè yǐ zhòng gōng fāng yún jué bǐ

古之国史,皆出自一家,如鲁、汉之丘明、子长,晋、齐之董狐、南史,咸能立言不朽,藏诸名山,未闻借以众功,方云绝笔。

wéi hòu hàn dōng guān dà jí qún rú ér zhù shù wú zhǔ tiáo zhāng mǐ lì

唯后汉东观,大集群儒,而著述无主,条章靡立。

yóu shì bó dù jī qí bù shí gōng lǐ yǐ wéi kě fén zhāng cài èr zi jì zhī yú dāng dài fu fàn liǎng jiā chī zhī yú hòu yè

由是伯度讥其不实,公理以为可焚,张、蔡二子纪之于当代,傅、范两家嗤之于后叶。

jīn shǐ sī qǔ shì yǒu bèi dōng jīng rén zì yǐ wéi xún yuán jiā zì chēng wéi zhèng jùn

今史司取士,有倍东京,人自以为荀、袁,家自称为政、骏。

měi yù jì yī shì zài yī yán jiē gé bǐ xiāng shì hán háo bù duàn

每欲记一事,载一言,皆阁笔相视,含毫不断。

gù shǒu bái kě qī ér hàn qīng wú rì

故首白可期,而汗青无日。

qí bù kě yī yě

这是第一个行不通的原因。

qián hàn jùn guó jì shū xiān shàng tài shǐ fù shàng chéng xiàng

前汉郡国计书,先上太史,副上丞相;

hòu hàn gōng qīng suǒ zhuàn shǐ jí gōng fǔ nǎi shàng lán tái

后汉公卿所撰,始集公府,乃上兰台。

yóu shì shǐ guān suǒ xiū zài shì wéi bó

由是史官所修,载事为博。

yuán zì jìn gǔ cǐ dào bù xíng shǐ chén biān lù wéi zì xún cǎi

原自近古,此道不行,史臣编录,唯自询采。

ér zuǒ yòu èr shǐ quē zhù qǐ jū

而左右二史,阙注起居;

yì guān bǎi jiā hǎn tōng xíng zhuàng

衣冠百家,罕通行状。

qiú fēng sú yú zhōu jùn shì tīng bù gāi

求风俗于州郡,视听不该;

tǎo yán gé yú tái gé bù jí nán jiàn

讨沿革于台阁, 簿籍难见。

suī shǐ ní fù zài chū yóu qiě chéng qí guǎn kuī kuàng xiàn yǐ zhōng cái ān néng suì qí bó wù

虽使尼父再出,犹且成其管窥,况限以中才,安能遂其博物。

qí bù kě èr yě

其不可二也。

xī dǒng hú zhī shū fǎ yě yǐ shì yú cháo

昔董狐之书法也,以示于朝;

nán shǐ zhī shū shì yě zhí jiǎn yǐ wǎng

南史之书弑也,执简以往。

ér jìn dài shǐ jú jiē tōng jí jìn mén yōu jū jiǔ zhòng yù rén bú jiàn

而近代史局,皆通籍禁门,幽居九重,欲人不见。

xún qí yì zhě yóu dù bǐ yán miàn fáng zhū qǐng yè gù yě

寻其义者,由杜彼颜面,防诸请谒故也。

rán jīn guǎn zhōng zuò zhě duō shì rú lín jiē yuàn cháng huì wú wén shé

然今馆中作者,多士如林,皆愿长喙,无闻舌。

tǎng yǒu wǔ shǐ chū chéng yī zì jiā biǎn yán wèi jué kǒu ér cháo yě jù zhī bǐ wèi qī háo ér jìn shēn xián sòng

倘有五始初成,一字加贬,言未绝口而朝野具知,笔未栖毫而搢绅咸诵。

fu sūn shèng shí lù qǔ jí quán mén

夫孙盛实录,取嫉权门;

wáng sháo zhí shū jiàn chóu guì zú

王韶直书,见雠贵族。

rén zhī qíng yě néng wú wèi hu

人之情也,能无畏乎!

qí bù kě sān yě

这是第三个不可行的理由。

gǔ zhě kān dìng yī shǐ zuǎn chéng yī jiā tǐ tǒng gè shū zhǐ guī xián bié

古者刊定一史,纂成一家,体统各殊,指归咸别。

fu shàng shū zhī jiào yě yǐ shū tōng zhī yuǎn wéi zhǔ

夫《尚书》之教也,以疏通知远为主;

chūn qiū zhī yì yě yǐ chéng è quàn shàn wèi xiān

《春秋》之义也,以惩恶劝善为先。

shǐ jì zé tuì chǔ shì ér jìn jiān xióng hàn shū zé yì zhōng chén ér shì zhǔ quē

《史记》则退处士而进奸雄,《汉书》则抑忠臣而饰主阙。

sī bìng nǎng xián dé shī zhī lì liáng shǐ shì fēi zhī zhǔn zuò zhě yán zhī xiáng yǐ

斯并曩贤得失之例,良史是非之准,作者言之详矣。

qǐng shǐ guān zhù jì duō qǔ bǐng jiān xiū yáng lìng gōng zé yún bì xū zhí cí zōng shàng shū zé yún yi duō yǐn è

顷史官注记,多取禀监修,杨令公则云“必须直词”,宗尚书则云“宜多隐恶”。

shí yáng jiǔ mù qí shì nán xíng

十羊九牧,其事难行;

yī guó sān gōng shì cóng yān zài

一国三公,适从焉在?

qí bù kě sì yě

这是第四个不可行的理由。

qiè yǐ shǐ zhì jiān xiū suī wú gǔ shì xún qí míng hào kě de ér yán

窃以史置监修,虽无古式,寻其名号,可得而言。

fu yán jiān zhě gài zǒng lǐng zhī yì ěr

夫言监者,盖总领之义耳。

rú chuàng jì biān nián zé nián yǒu duàn xiàn

如创纪编年,则年有断限;

cǎo chuán xù shì zé shì yǒu fēng yuē

草传叙事,则事有丰约。

huò kě lüè ér bù lüè huò yìng shū ér bù shū cǐ shī kān xuē zhī lì yě

或可略而不略,或应书而不书, 此失刊削之例也。

zhǔ cí bǐ shì láo yì yi jūn

属词比事,劳逸宜均;

huī qiān fèn mò qín duò xū děng

挥铅奋墨,勤惰须等。

mǒu zhì mǒu piān fù zhī cǐ zhí

某帙某篇,付之此职;

mǒu jì mǒu chuán guī zhī cǐ guān

某纪某传,归之此官。

cǐ quán pèi zhī lǐ yě

此铨配之理也。

sī bìng yi míng lì kē tiáo shěn dìng qū yù tǎng rén sī zì miǎn zé shū kě lì chéng

斯并宜明立科条,审定区域,倘人思自勉,则书可立成。

jīn jiān zhī zhě jì bù zhǐ shòu xiū zhī zhě yòu wú zūn fèng

今监之者既不指授,修之者又无遵奉。

yòng shǐ zhēng xué gǒu qiě wu xiāng tuī bì zuò biàn yán liáng tú yán suì yuè

用使争学苟且,务相推避, 坐变炎凉,徒延岁月。

qí bù kě wǔ yě

这是第五个不可行的理由。

fán cǐ bù kě qí liú shí duō yī yán yǐ bì sān yú zì fǎn

凡此不可,其流实多,一言以蔽,三隅自反。

ér shí tán wù yì yān de xiào pū biān cì wú wén zhě zāi

而时谈物议,焉得笑仆编次无闻者哉!

bǐ zhě fú jiàn míng gōng měi jí jí yú quàn yòu qín qín yú kè jì

比者伏见明公每汲汲于劝诱,勤勤于课绩。

huò yún fén jí shì zhòng nǔ lì yòng xīn

或云坟籍事重,努力用心;

huò yún suì xù yǐ yān hé shí chuò shǒu

或云岁序已淹,何时辍手?

qiè yǐ gāng wéi bù jǔ ér dū kè tú qín suī wēi yǐ cì gǔ zhī xíng xù yǐ xuán jīn zhī shǎng zhōng bù kě de yě

窃以纲维不举,而督课徒勤,虽威以次骨之刑,勖以悬金之赏,终不可得也。

yǔ yuē chén lì jiù liè bù néng zé zhǐ

语曰:“陈力就列,不能则止。

pū suǒ yǐ bǐ zhě bù huái zhī jǐ lì dǐ qún gōng lǚ cí zǎi bǐ zhī guān yuàn ba jì yán zhī zhí zhě zhèng wèi cǐ ěr

”仆所以比者布怀知己,历诋群公,屡辞载笔之官,愿罢记言之职者,正为此耳。

dāng jīn cháo hào dé rén guó chèn duō shì

当今朝号得人,国称多士。

péng shān zhī xià liáng zhí cī jiān

蓬山之下,良直差肩;

yún gé zhī zhōng yīng qí jiē wǔ

芸阁之中,英奇接武。

pū jì gōng kuī kè hú bǐ wèi huò lín tú dān tài guān zhī shàn xū suǒ cháng ān zhī mǐ qǐ yǐ běn zhí hái qí jiù jū duō xiè jiǎn shū qǐng bì xián lù

仆既功亏刻鹄,笔未获麟,徒殚太官之膳, 虚索长安之米,乞以本职,还其旧居,多谢简书,请避贤路。

wéi míng gōng zú xià āi ér xǔ zhī

惟明公足下哀而许之。

zhì zhōng xī qí cái bù xǔ jiě shǐ rèn

至忠惜其才,不许解史任。

zōng chu kè jí qí zhèng zhí wèi zhū shǐ guān yuē cǐ rén zuò shū rú shì yù zhì wǒ hé de

宗楚客嫉其正直,谓诸史官曰:“此人作书如是, 欲置我何地!

shí zhī jī yòu zhe shǐ tōng zǐ èr shí juǎn bèi lùn shǐ cè zhī tǐ

时知几又著《史通子》二十卷,备论史策之体。

tài zǐ yòu shù zǐ xú jiān shēn zhòng qí shū cháng yún jū shǐ zhí zhě yi zhì cǐ shū yú zuò yòu

太子右庶子徐坚深重其书,尝云:“居史职者,宜置此书于座右。

zhī jī zì fù shǐ cái cháng kǎi shí wú zhī jǐ nǎi wěi guó shǐ yú zhù zuò láng wú jīng bié zhuàn liú shì jiā shǐ shí wǔ juǎn pǔ kǎo sān juǎn

”知几自负史才,常慨时无知己,乃委国史于著作郎吴兢,别撰《刘氏家史》十五卷、《谱考》三卷。

tuī hàn shì wèi lù zhōng miáo yì fēi yáo zhī hòu

推汉氏为陆终苗裔,非尧之后。

péng chéng cóng tíng lǐ zhū liú chū zì xuān dì zǐ chu xiào wáng áo zēng sūn sī tú jū cháo hóu liú kǎi zhī hòu bù chéng chu yuán wáng jiāo

彭城丛亭里诸刘,出自宣帝子楚孝王嚣曾孙司徒居巢侯刘恺之后,不承楚元王交。

jiē àn jù míng bái zhèng qián dài suǒ wù suī wèi liú sú suǒ jī xué zhě fú qí gāi bó

皆按据明白,正前代所误,虽为流俗所讥,学者服其该博。

chū zhī jī měi yún ruò de shòu fēng bì yǐ jū cháo wèi míng yǐ shào sī tú jiù yì

初,知几每云若得受封,必以居巢为名,以绍司徒旧邑;

hòu yǐ xiū zé tiān shí lù gōng guǒ fēng jū cháo xiàn zǐ

后以修《则天实录》功,果封居巢县子。

yòu xiāng rén yǐ zhī jī xiōng dì liù rén jìn shì jí dì wén xué zhī míng gǎi qí xiāng lǐ wèi gāo yáng xiāng jū cháo lǐ

又乡人以知几兄弟六人进士及第,文学知名,改其乡里为高阳乡居巢里。

jǐng yún zhōng lèi qiān tài zǐ zuǒ shù zǐ jiān chóng wén guǎn xué shì réng yī jiù xiū guó shǐ jiā yín qīng guāng lù dài fu

景云中,累迁太子左庶子,兼崇文馆学士,仍依旧修国史,加银青光禄大夫。

shí xuán zōng zài dōng gōng zhī jī yǐ míng yīn lèi shàng míng nǎi gǎi zi xuán

时玄宗在东宫,知几以名音类上名,乃改子玄。

èr nián huáng tài zǐ jiāng qīn shì diàn yú guó xué yǒu sī cǎo yí zhù lìng cóng chén jiē chéng mǎ zhe yì guān

二年,皇太子将亲释奠于国学,有司草仪注,令从尘皆乘马著衣冠。

zi xuán jìn yì yuē

子玄进议曰:

gǔ zhě zì dà fu yǐ shàng jiē chéng chē ér yǐ mǎ wèi fēi fú

古者自大夫已上,皆乘车而以马为𬴂服。

wèi jìn yǐ xiáng qì hu suí dài cháo shì yòu jià niú chē lì dài jīng shǐ jù yǒu qí shì bù kě yī èr yán yě

魏、晋已降,迄乎隋代,朝士又驾牛车,历代经史,具有其事,不可一二言也。

zhì rú lǐ guǎng běi zhēng jiě ān qì xī

至如李广北征,解鞍憩息;

mǎ yuán nán fá jù ān gù pàn

马援南伐, 据鞍顾盼。

sī zé ān mǎ zhī shè xíng yú jūn lǚ

斯则鞍马之设,行于军旅;

róng fú suǒ chéng guì yú biàn xí zhě yě

戎服所乘,贵于便习者也。

àn jiāng zuǒ guān zhì shàng shū láng ér zhé qīng chéng mǎ zé wèi yù shǐ suǒ dàn

按江左官至尚书郎而辄轻乘马,则为御史所弹。

yòu yán yán zhī bà guān hòu hǎo qí mǎ chū rù lǘ lǐ dāng dài chēng qí fàng dàn

又颜延之罢官后,好骑马出入闾里,当代称其放诞。

cǐ zé zhuān chē píng shì kě huàn cháo yī

此则专车凭轼,可擐朝衣;

dān mǎ yù ān yi cóng xiè fú

单马御鞍,宜从亵服。

qiú zhī jìn gǔ zhuó rán zhī míng yàn yě

求之近古,灼然之明验也。

zì huáng jiā fǔ yùn yán gé suí shí

自皇家抚运,沿革随时。

zhì rú líng miào xún yè wáng gōng cè mìng zé shèng fú guān lǚ chéng bǐ lù chē

至如陵庙巡谒,王公册命,则盛服冠履,乘彼辂车。

qí shì shù yǒu yì guān qīn yíng zhě yì shí yǐ fú xiāng chōng yù

其士庶有衣冠亲迎者,亦时以服箱充驭。

zài yú tā shì wú fù chéng chē guì jiàn suǒ xíng tōng yòng ān mǎ ér yǐ

在于他事,无复乘车,贵贱所行,通用鞍马而已。

chén fú jiàn bǐ zhě luán yú chū xìng fǎ jià shǒu tú zuǒ yòu shì chén jiē yǐ cháo fú chéng mǎ

臣伏见比者銮舆出幸,法驾首途,左右侍臣,皆以朝服乘马。

fu guān lǚ ér chū zhǐ kě pèi chē ér xíng jīn chéng chē jì tíng ér guān lǚ bù yì kě wèi wéi zhī qí yī ér wèi zhī qí èr yě

夫冠履而出, 只可配车而行,今乘车既停,而冠履不易,可谓唯知其一而未知其二也。

hé zhě

为什么呢?

bāo yī bó dài gé lǚ gāo guān běn fēi mǎ shàng suǒ shī zì shì chē zhōng zhī fú

褒衣博带,革履高冠,本非马上所施,自是车中之服。

bì yě wà ér shēng dèng xiǎn yǐ chéng ān fēi wéi bù shī gǔ dào yì zì qǔ jīng jīn sú

必也韈而升镫,跣以乘鞍,非唯不师古道,亦自取惊今俗。

qiú zhū zhé zhōng jìn tuì wú kě

求诸折中,进退无可。

qiě cháng jū guǎng xiù

且长裾广袖,

shì zhān rú yì rú

礻詹如翼如,

míng pèi xíng zǔ

鸣珮行组,

qiāng qiāng yì yì

锵锵奕奕,

chí zhòu yú fēng chén zhī nèi

驰骤于风尘之内,

chū rù yú jīng qǐ zhī jiān

出入于旌棨之间,

tǎng mǎ yǒu jīng yì

倘马有惊逸,

rén cóng diān zhuì

人从颠坠,

suì shǐ shǔ chē zhī yòu

遂使属车之右,

qiǎn lǚ bù shōu

遣履不收,

qīng dào zhī bàng

清道之傍,

kuā cān xiāng xù

絓骖相续,

gù yǐ shòu chī xíng lù

固以受嗤行路,

yǒu sǔn wēi yí

有损威仪。

jīn yì zhě jiē yún mì gé yǒu liáng wǔ dì nán jiāo tú duō yǒu wēi guān chéng mǎ zhě cǐ zé jìn dài gù shì bù dé wèi wú qí wén

今议者皆云秘阁有《梁武帝南郊图》,多有危冠乘马者,此则近代故事,不得谓无其文。

chén àn cǐ tú shì hòu rén suǒ wéi fēi dāng shí suǒ zhuàn

臣案此图是后人所为,非当时所撰。

qiě guān dài jiān yǒu gǔ jīn tú huà zhě duō yǐ rú zhāng sēng yáo huà qún gōng zǔ èr shū ér bīng shì yǒu zhe máng juē zhě

且观代间有古今图画者多矣,如张僧繇画《群公祖二疏》,而兵士有著芒𪨗者;

yán lì běn huà míng jūn rù xiōng nú ér guī rén yǒu zhe wéi mào zhě

阎立本画《明君入匈奴》,而归人有著帷帽者。

fu máng juē chū yú shuǐ xiāng fēi jīng huá suǒ yǒu

夫芒𪨗出于水乡,非京华所有;

wéi mào chuàng yú suí dài fēi hàn guān suǒ zuò

帷帽创于隋代,非汉官所作。

yì zhě qǐ kě zhēng cǐ èr huà yǐ wéi gù shí zhě hu

议者岂可征此二画,以为故实者乎?

yóu sī ér yán zé liáng shì nán jiāo zhī tú yì tóng yú cǐ

由斯而言,则《梁氏南郊之图》,义同于此。

yòu fu chēng yīn sú lǐ guì yuán qíng

又傅称因俗,礼贵缘情。

yīn lù zhōu miǎn guī mó bù yī

殷辂周冕,规模不一;

qín guān hàn pèi yòng shè wú cháng

秦冠汉佩,用舍无常。

kuàng wǒ guó jiā dào yì bǎi wáng gōng gāo wàn gǔ shì yǒu bù biàn lǐ zī biàn tōng qí chéng mǎ yì guān qiè wèi yi cóng shěng fèi

况我国家道轶百王, 功高万古,事有不便,理资变通,其乘马衣冠,窃谓宜从省废。

chén huái cǐ yì yì qí lái zì jiǔ rì bù xiá jǐ wèi jí què yáng

臣怀此异议,其来自久,日不暇给,未及搉杨。

jīn shǔ diàn xià qīn cóng chǐ zhòu jiāng lín guó xué fán yǒu yì guān chéng mǎ jiē dàn cǐ xíng suǒ yǐ zhé jìn kuáng yán yòng shēn bǐ jiàn

今属殿下亲从齿胄,将临国学,凡有衣冠乘马,皆惮此行,所以辄进狂言,用申鄙见。

huáng tài zǐ shǒu lìng fù wài xuān xíng réng biān rù lìng yǐ wéi cháng shì

皇太子手令付外宣行,仍编入令,以为常式。

kāi yuán chū qiān zuǒ sàn qí cháng shì xiū shǐ rú gù

开元初,迁左散骑常侍,修史如故。

jiǔ nián zhǎng zǐ kuàng wèi tài lè lìng fàn shì pèi liú

九年,长子贶为太乐令,犯事配流。

zi xuán yì zhí zhèng sù lǐ shàng wén ér nù zhī yóu shì biǎn shòu ān zhōu dū dū fǔ bié jià

子玄诣执政诉理,上闻而怒之,由是贬授安州都督府别驾。

zi xuán zhǎng zhī guó shǐ shǒu wěi èr shí yú nián duō suǒ zhuàn shù shèn wéi dāng shí suǒ chēng

子玄掌知国史,首尾二十馀年,多所撰述,甚为当时所称。

lǐ bù shàng shū zhèng wéi zhōng cháng wèn zi xuán yuē zì gǔ yǐ lái wén shì duō ér shǐ cái shǎo hé yě

礼部尚书郑惟忠尝问子玄曰:“自古已来,文士多而史才少,何也?

duì yuē shǐ cái xū yǒu sān cháng shì wú qí rén gù shǐ cái shǎo yě

”对曰:“史才须有三长,世无其人,故史才少也。

sān cháng wèi cái yě xué yě shi yě

三长:谓才也,学也,识也。

fu yǒu xué ér wú cái yì yóu yǒu liáng tián bǎi qǐng huáng jīn mǎn yíng ér shǐ yú zhě yíng shēng zhōng bù néng zhì yú huò zhí zhě yǐ

夫有学而无才,亦犹有良田百顷,黄金满籝,而使愚者营生,终不能致于货殖者矣。

rú yǒu cái ér wú xué yì yóu sī jiān jiàng shí qiǎo ruò gōng shū ér jiā wú pián nán fǔ jīn zhōng bù guǒ chéng qí gōng shì zhě yǐ

如有才而无学,亦犹思兼匠石,巧若公输,而家无楩楠斧斤, 终不果成其宫室者矣。

yóu xū hǎo shì zhèng zhí shàn è bì shū shǐ jiāo zhǔ zéi chén suǒ yǐ zhī jù cǐ zé wèi hǔ fù yì shàn wú kě zhī suǒ xiàng wú dí zhě yǐ

犹须好是正直,善恶必书,使骄主贼臣,所以知惧,此则为虎傅翼,善无可知,所向无敌者矣。

tuō gǒu fēi qí cái bù kě tāo jū shǐ rèn

脱苟非其才,不可叨居史任。

zì xuàn gǔ yǐ lái néng yīng sī mù zhě hǎn jiàn qí rén

自夐古已来,能应斯目者,罕见其人。

shí rén yǐ wéi zhī yán

”时人以为知言。

zi xuán zhì ān zhōu wú jǐ ér zú nián liù shí yī

子玄至安州,无几而卒,年六十一。

zì yòu jí zhǎng shù zuò bù juàn cháo yǒu lùn zhù bì jū qí zhí

自幼及长,述作不倦,朝有论著,必居其职。

yù xiū sān jiào zhū yīng wén guǎn cí lín xìng zú xì lù lùn xiào jīng fēi zhèng xuán zhù lǎo zi hé shàng gōng zhù xiū táng shū shí lù jiē xíng yú dài yǒu jí sān shí juǎn

预修《三教珠英》、《文馆词林》、《姓族系录》,论《孝经》非郑玄注、《老子》河上公注,修《唐书实录》,皆行于代, 有集三十卷。

hòu shù nián xuán zōng chì hé nán fǔ jiù jiā xiě shǐ tōng yǐ jìn dú ér shàn zhī zhuī zèng jí jùn tài shǒu

后数年,玄宗敕河南府就家写《史通》以进,读而善之,追赠汲郡太守;

xún yòu zèng gōng bù shàng shū shì yuē wén

寻又赠工部尚书,谥曰文。

xiōng zhī róu shǎo yǐ wén xué zhèng shì lì jīng yáng cáo yì sòng hǎi táng děng zhōu zhǎng shǐ cì shǐ hù bù shì láng guó zǐ sī yè hóng lú qīng shàng shū yòu chéng gōng bù shàng shū dōng dōu liú shǒu

兄知柔,少以文学政事,历荆扬曹益宋海唐等州长史刺史、户部侍郎、国子司业、鸿胪卿、尚书右丞、工部尚书、东都留守。

zú zèng tài zǐ shǎo bǎo shì yuē wén

卒,赠太子少保,谥曰文。

dài chuán rú xué zhī yè shí rén yǐ shù zuò míng qí jiā

代传儒学之业,时人以述作名其家。

zi xuán zǐ kuàng sù huì zhì xùn jiǒng jiē zhī míng yú shí

子玄子贶、𫗧、汇、秩、迅、迥,皆知名于时。

kuàng bó tōng jīng shǐ míng tiān wén lǜ lì yīn yuè yī suàn zhī shù zhōng yú qǐ jū láng xiū guó shǐ

贶,博通经史,明天文、律历、音乐、医算之术,终于起居郎、修国史。

zhuàn liù jīng wài zhuàn sān shí qī juǎn xù shuō yuàn shí juǎn tài lè lìng bì jì sān juǎn zhēn rén zhǒu hòu fāng sān juǎn tiān gōng jiù shì yī juàn

撰 《六经外传》三十七卷、《续说苑》十卷、《太乐令壁记》三卷、《真人肘后方》 三卷、《天宫旧事》一卷。

sù yòu bǔ quē jí xián diàn xué shì xiū guó shǐ

𫗧,右补阙、集贤殿学士、修国史。

zhe shǐ lì sān juǎn zhuàn jì sān juǎn yuè fǔ gǔ tí jiě yī juàn

著《史例》三卷、《传记》三卷、《乐府古题解》一卷。

huì jǐ shì zhōng shàng shū yòu chéng zuǒ sàn qí cháng shì jīng nán cháng shā jié dù yǒu jí sān juǎn

汇,给事中、尚书右丞、左散骑常侍、荆南长沙节度,有集三卷。

zhì jǐ shì zhōng shàng shū yòu chéng guó zǐ jì jiǔ

秩,给事中、尚书右丞、国子祭酒。

zhuàn zhèng diǎn sān shí wǔ juǎn zhǐ gē jì qī juǎn zhì dé xīn yì shí èr juǎn zhǐ yào sān juǎn

撰《政典》三十五卷、《止戈记》七卷、 《至德新议》十二卷、《指要》三卷。

lùn sàng jì zhì dù jiā biān dòu xǔ sī zhù qián gǎi zhì guó xué shì gè zài běn zhì

论丧纪制度加笾豆,许私铸钱,改制国学, 事各在本志。

xùn yòu bǔ quē zhuàn liù shuō wǔ juǎn

迅,右补阙,撰《六说》五卷。

jiǒng jiàn yì dài fū jǐ shì zhōng yǒu jí wǔ juǎn

迥,谏议大夫、给事中,有集五卷。

kuàng zi jiā zī huì zi zàn

贶子浃、滋,汇子赞。

zī zhēn yuán zhōng wèi zhì zǎi fǔ

滋,贞元中位至宰辅。

zàn guān chá shǐ zì yǒu chuán

赞,观察使,自有传。

xú jiān xī tái shè rén qí dān zi yě

徐坚,西台舍人齐聃子也。

shǎo hào xué biàn lǎn jīng shǐ xìng kuān hòu zhǎng zhě

少好学,遍览经史,性宽厚长者。

jìn shì jǔ lèi shòu tài xué

进士举,累授太学。

shèng lì zhōng chē jià zài sān yáng gōng yù shǐ dài fū yáng zài sī tài zǐ zuǒ shù zǐ wáng fāng qìng wèi dōng dōu liú shǒu yǐn jiān wèi pàn guān biǎo zòu zhuān yǐ wěi zhī

圣历中,车驾在三阳宫,御史大夫杨再思、太子左庶子王方庆为东都留守,引坚为判官,表奏专以委之。

fāng qìng shàn sān lǐ zhī xué měi yǒu yí zhì cháng jiù jiān zhì wèn jiān bì néng zhēng jiù shuō xùn shì xiáng míng fāng qìng shēn shàn zhī

方庆善《三礼》之学,每有疑滞,常就坚质问,坚必能征旧说,训释详明,方庆深善之。

yòu shǎng qí wén zhāng diǎn shí cháng chēng yuē zhǎng lún gào zhī xuǎn yě

又赏其文章典实,常称曰:“掌纶诰之选也。

zài sī yì yuē cǐ fèng gé shè rén yàng rú cǐ cái shí zǒu bì bù dé

” 再思亦曰:“此凤阁舍人样,如此才识,走避不得。

jiān yòu yǔ jǐ shì zhōng xú yàn bó dìng wáng fǔ cāng cáo liú zhī jī yòu bǔ quē zhāng shuō tóng xiū sān jiào zhū yīng

”坚又与给事中徐彦伯、定王府仓曹刘知几、右补阙张说同修《三教珠英》。

shí lín tái jiān zhāng chāng zōng jí chéng jūn jì jiǔ li jiào zǒng lǐng qí shì guǎng yǐn wén cí zhī shì rì xī tán lùn fù shī jù huì lì nián wèi néng xià bǐ

时麟台监张昌宗及成均祭酒李峤总领其事,广引文词之士,日夕谈论,赋诗聚会,历年未能下笔。

jiān dú yǔ shuō gòu yì zhuàn lù yǐ wén sī bó yào wèi běn gèng jiā xìng shì qīn zú èr bù jiàn yǒu tiáo huì

坚独与说构意撰录, 以《文思博要》为本,更加《姓氏》、《亲族》二部,渐有条汇。

zhū rén yī jiān děng guī zhì é ér shū chéng qiān sī fēng yuán wài láng

诸人依坚等规制, 俄而书成,迁司封员外郎。

zé tiān yòu lìng jiān shān gǎi táng shǐ huì zé tiān xùn wèi ér zhǐ

则天又令坚删改《唐史》,会则天逊位而止。

shén lóng chū zài qiān jǐ shì zhōng

神龙初,再迁给事中。

shí yōng zhōu rén wéi yuè jiāng shàng shū gào wǔ sān sī bù chén zhī jī fǎn wèi sān sī suǒ xiàn zhōng zōng jí lìng shā zhī

时雍州人韦月将上书告武三思不臣之迹,反为三思所陷, 中宗即令杀之。

shí fāng shèng xià jiān shàng biǎo yuē yuè jiāng wū gòu liáng shàn gù wéi zhì mìng zhǔn qí qíng zhuàng chéng hé yán zhū

时方盛夏,坚上表曰:“月将诬构良善,故违制命,准其情状,诚合严诛。

dàn jīn zhū xià zài chén tiān dào shēng zhǎng jí cóng míng lù yǒu guāi shí lìng

但今朱夏在辰,天道生长,即从明戮,有乖时令。

jǐn àn yuè lìng xià xíng qiū lìng zé qiū xí shuǐ lǎo hé jià bù shú

谨按《月令》:‘夏行秋令,则丘隰水潦,禾稼不熟。

bì xià dàn yīng líng mìng zhōng xīng shèng tú jiāng hóng yì xuān zhī fēng yǐ guāng shǐ cè zhī měi qǐ kě fēi shí xíng lù zhì shāng hé qì zāi

’陛下诞膺灵命,中兴圣图,将弘义、轩之风,以光史策之美,岂可非时行戮,致伤和气哉!

jūn jǔ bì shū jiāng hé yǐ xun

君举必书,将何以训?

fú yuàn xiáng yī guó diǎn xǔ zhì qiū fēn zé zhī xù xíng zhī guī guān yú qiān zǎi

伏愿详依国典, 许至秋分,则知恤刑之规,冠于千载;

āi jīn zhī huì qià hu sì hǎi

哀矜之惠,洽乎四海。

zhōng zōng nà jiān suǒ zòu suì lìng jué zhàng pèi liú lǐng biǎo

”中宗纳坚所奏,遂令决杖,配流岭表。

ruì zōng jí wèi jiān zì xíng bù shì láng jiā yín qīng guāng lù dài fu bài zuǒ sàn qí cháng shì é zhuǎn huáng mén shì láng

睿宗即位,坚自刑部侍郎加银青光禄大夫,拜左散骑常侍,俄转黄门侍郎。

shí jiān chá yù shǐ li zhī gǔ qǐng bīng yǐ jī yáo zhōu xi èr hé mán jì jiàng fù yòu qǐng zhù chéng zhòng zhēng shuì zhī

时监察御史李知古请兵以击姚州西贰河蛮,既降附,又请筑城,重征税之。

jiān yǐ mán yí shēng gěng kě yǐ jī mí shǔ zhī wèi de tóng huá xià zhī zhì láo shī shè yuǎn suǒ sǔn bù bǔ suǒ huò dú jiàn yì yǐ wéi bù biàn

坚以蛮夷生梗,可以羁縻属之,未得同华夏之制,劳师涉远,所损不补所获,独建议以为不便。

ruì zōng bù cóng lìng zhī gǔ fā jiàn nán bīng wǎng zhù chéng jiāng yǐ liè zhì zhōu xiàn

睿宗不从,令知古发剑南兵往筑城,将以列置州县。

zhī gǔ yīn shì yù zhū qí háo jié méi zǐ nǚ yǐ wéi nú bì

知古因是欲诛其豪杰,没子女以为奴婢。

mán zhòng kǒng jù nǎi shā zhī gǔ xiāng shuài fǎn pàn yì tú bēn kuì yáo guī lù yóu shì lì nián bù tōng

蛮众恐惧,乃杀知古,相率反叛,役徒奔溃,姚、巂路由是历年不通。

jiān qī jí shì zhōng cén xī zhī mèi jiān yǐ yǔ xī jìn qīn gù cí jī mì nǎi zhuǎn tài zǐ zhān shì wèi rén yuē fēi gǎn qiú gāo gài bì nàn yě

坚妻即侍中岑羲之妹,坚以与羲近亲,固辞机密,乃转太子詹事,谓人曰: “非敢求高,盖避难也。

jí xī zhū jiān jìng miǎn zuò lèi

”及羲诛,坚竟免坐累。

chū wèi jiàng zhōu cì shǐ wǔ zhuǎn fù rù wèi mì shū jiān

出为绛州刺史,五转复入为秘书监。

kāi yuán shí sān nián zài qiān zuǒ sàn qí cháng shì

开元十三年,再迁左散骑常侍。

qí nián xuán zōng gǎi lì zhèng shū yuàn wèi jí xián yuàn yǐ jiān wéi xué shì fù zhāng shuō zhī yuàn shì lèi fēng dōng hǎi jùn gōng

其年,玄宗改丽正书院为集贤院,以坚为学士, 副张说知院事,累封东海郡公。

yǐ xiū dōng fēng yí zhù jí cóng shēng tài shān zhī gōng tè jiā guāng lù dài fu

以修东封仪注及从升太山之功,特加光禄大夫。

jiān duō shí diǎn gù qián hòu xiū zhuàn gé shì shì zú jí guó shǐ děng fán qī rù shū fǔ shí lùn měi zhī

坚多识典故,前后修撰格式、氏族及国史等,凡七入书府,时论美之。

shí qī nián zú nián qī shí yú

十七年卒,年七十馀。

shàng shēn dào xī zhī qiǎn zhōng shǐ jiù jiā diào nèi chū juàn bù yǐ fù zèng tài zǐ shǎo bǎo shì yuē wén

上深悼惜之,遣中使就家吊,内出绢布以赙,赠太子少保,谥曰文。

jiān zhǎng gū wèi tài zōng chōng róng cì gū wèi gāo zōng jié yú bìng yǒu wén zǎo

坚长姑为太宗充容,次姑为高宗婕妤,并有文藻。

jiān fù zǐ yǐ cí xué zhe wén yì zhě fāng zhī hàn shì bān shì

坚父子以词学著闻,议者方之汉世班氏。

yuán xíng chōng hé nán rén hòu wèi cháng shān wáng sù lián zhī hòu yě

元行冲,河南人,后魏常山王素连之后也。

shǎo gū wèi wài zǔ sī nóng qīng wéi jī suǒ yǎng

少孤,为外祖司农卿韦机所养。

bó xué duō tōng yóu shàn yīn lǜ jí gǔ xùn zhī shū

博学多通,尤善音律及诂训之书。

jǔ jìn shì lèi zhuǎn tōng shì shè rén nà yán dí rén jié shén zhòng zhī

举进士,累转通事舍人,纳言狄仁杰甚重之。

xíng chōng xìng bù ē shùn duō jìn guī jiè cháng wèi rén jié yuē xià zhī shì shàng yì yóu xù jù yǐ zì zī yě

行冲性不阿顺,多进规诫,尝谓仁杰曰:“下之事上,亦犹蓄聚以自资也。

pì guì jiā chǔ jī zé fǔ là xié yí yǐ gōng zī shàn cān shù zhī guì yǐ fáng kē jí

譬贵家储积, 则脯腊膎胰以供滋膳,参术芝桂以防疴疾。

fú xiǎng mén xià bīn kè kān chōng zhǐ wèi zhě duō yuàn yǐ xiǎo rén bèi yī yào wù

伏想门下宾客,堪充旨味者多,愿以小人备一药物。

rén jié xiào ér wèi rén yuē cǐ wú yào lóng zhōng wù hé kě yī rì wú yě

”仁杰笑而谓人曰:“此吾药笼中物,何可一日无也!

jiǔ qiān zhì shǎn zhōu cì shǐ jiān lǒng yòu guān nèi liǎng dào àn chá shǐ wèi xíng bài tài cháng shǎo qīng

”九迁至陕州刺史,兼陇右、关内两道按察使,未行,拜太常少卿。

xíng chōng yǐ běn zú chū yú hòu wèi ér wèi yǒu biān nián zhī shǐ nǎi zhuàn wèi diǎn sān shí juǎn shì xiáng wén jiǎn wèi xué zhě suǒ chēng

行冲以本族出于后魏,而未有编年之史,乃撰《魏典》三十卷,事详文简,为学者所称。

chū wèi míng dì shí hé xī liǔ gǔ ruì shí yǒu niú jì mǎ hòu zhī xiàng wèi shōu jiù shǐ yǐ wéi jìn yuán dì shì niú shì zhī zǐ mào xìng sī mǎ yǐ yīng shí wén

初魏明帝时,河西柳谷瑞石有牛继马后之象,魏收旧史以为晋元帝是牛氏之子,冒姓司马,以应石文。

xíng chōng tuī xún shì jì yǐ hòu wèi zhāo chéng dì míng jiān jì jìn shòu mìng kǎo xiào yáo chèn zhe lùn yǐ míng zhī

行冲推寻事迹,以后魏昭成帝名犍,继晋受命,考校谣谶,著论以明之。

kāi yuán chū zì tài zǐ zhān shì chū wèi qí zhōu cì shǐ yòu chōng guān nèi dào àn chá shǐ

开元初,自太子詹事出为岐州刺史,又充关内道按察使。

xíng chōng zì yǐ shū shēng bù kān bó jī zhī rèn gù cí àn chá nǎi yǐ níng zhōu cì shǐ cuī wǎn dài yān

行冲自以书生不堪博击之任,固辞按察,乃以宁州刺史崔琬代焉。

é fù rù wèi yòu sàn qí cháng shì dōng dōu fù liú shǒu

俄复入为右散骑常侍、东都副留守。

shí sì péng wáng zhì jiǎn shù xiōng zhì qiān bèi rén wū gào móu fǎn kǎo xùn zì wū xì yù dài bào lián zuò shí shù rén xíng chōng chá qí yuān làn bìng zòu yuán zhī

时嗣彭王志柬庶兄志谦被人诬告谋反,考讯自诬,系狱待报,连坐十数人,行冲察其冤滥,并奏原之。

sì qiān dà lǐ qīng

四迁大理卿。

shí yáng zhōu zhǎng shǐ li jié wèi shì yù shǐ wáng xù suǒ xiàn zhào xià dà lǐ jié zuì xíng chōng yǐ jié lì zhèng qīng zhēn bù yí wang wèi chán xié suǒ gòu yòu zòu qǐng cóng qīng tiáo chū zhī

时扬州长史李杰为侍御史王旭所陷,诏下大理结罪,行冲以杰历政清贞,不宜枉为谗邪所构,又奏请从轻条出之。

dāng shí suī bú jiàn cóng shēn wéi shí lùn suǒ měi

当时虽不见从, 深为时论所美。

é yòu gù cí xíng yù zhī guān qiú wèi sǎn zhí

俄又固辞刑狱之官,求为散职。

qī nián fù zhuǎn zuǒ sàn qí cháng shì

七年,复转左散骑常侍。

jiǔ qiān guó zǐ jì jiǔ yuè yú bài tài zǐ bīn kè hóng wén guǎn xué shì

九迁国子祭酒,月馀,拜太子宾客、弘文馆学士。

lèi fēng cháng shān jùn gōng

累封常山郡公。

xiān shì mì shū jiān mǎ huái sù jí xué zhě xù wáng jiǎn jīn shū qī zhì zuǒ sàn qí cháng shì zhě wú liàng yú lì zhèng diàn xiào xiě sì bù shū shì wèi jiù ér huái sù wú liàng zú zhào xíng chōng zǒng dài qí zhí

先是,秘书监马怀素集学者续王俭《今书七志》,左散骑常侍褚无量于丽正殿校写四部书,事未就而怀素、无量卒,诏行冲总代其职。

yú shì xíng chōng biǎo qǐng tōng zhuàn gǔ jīn shū mù míng wéi qún shū sì lù mìng xué shì hù xiàn wèi wú jiǒng yuè yáng wèi wéi shù cáo zhōu sī fǎ cān jūn yīn jiàn yóu tài xué zhù jiào yú qīn děng fēn bù xiū jiǎn suì yú shū chéng zòu shàng shàng jiā zhī

于是行冲表请通撰古今书目,名为《群书四录》,命学士鄠县尉毋煚、栎阳尉韦述、曹州司法参军殷践猷、 太学助教余钦等分部修检,岁馀书成,奏上,上嘉之。

yòu tè lìng xíng chōng zhuàn yù suǒ zhù xiào jīng shū yì liè yú xué guān

又特令行冲撰御所注《孝经》 疏义,列于学官。

xún yǐ shuāi lǎo ba zhī lì zhèng diàn xiào xiě shū shì

寻以衰老罢知丽正殿校写书事。

chū yǒu zuǒ wèi lǜ fǔ zhǎng shǐ wèi guāng chéng zòu qǐng xíng yòng wèi zhēng suǒ zhù lèi lǐ shàng jù lìng xíng chōng jí xué zhě zhuàn yì shū jiāng lì xué guān

初,有左卫率府长史魏光乘奏请行用魏征所注《类礼》,上遽令行冲集学者撰 《义疏》,将立学官。

xíng chōng yú shì yǐn guó zǐ bó shì fàn xíng gōng sì mén zhù jiào shī jìng běn jiǎn tǎo kān xuē lēi chéng wǔ shí juǎn shí sì nián bā yuè zòu shàng zhī

行冲于是引国子博士范行恭、四门助教施敬本检讨刊削,勒成五十卷,十四年八月奏上之。

shàng shū zuǒ chéng xiàng zhāng shuō bó zòu yuē jīn zhī lǐ jì shì qián hàn dài dé dài shèng suǒ biān lù lì dài chuán xí yǐ xiàng qiān nián zhe wèi jīng jiào bù kě kān xuē

尚书左丞相张说驳奏曰:“今之《礼记》,是前汉戴德、戴圣所编录,历代传习,已向千年,著为经教,不可刊削。

zhì wèi sūn yán shǐ gǎi jiù běn yǐ lèi xiāng bǐ yǒu tóng chāo shū xiān rú suǒ fēi jìng bù xíng yòng

至魏孙炎始改旧本,以类相比,有同抄书,先儒所非,竟不行用。

zhēn guàn zhōng wèi zhēng yīn sūn yán suǒ xiū gèng jiā zhěng bǐ jiān wèi zhī zhù xiān cháo suī hòu jiā shǎng xī qí shū jìng yì bù xíng

贞观中,魏征因孙炎所修,更加整比,兼为之注,先朝虽厚加赏锡,其书竟亦不行。

jīn xíng chōng děng jiě zhēng suǒ zhù lēi chéng yī jiā rán yǔ xiān rú dì guāi zhāng jù gé jué ruò yù xíng yòng qiè kǒng wèi kě

今行冲等解征所注,勒成一家, 然与先儒第乖,章句隔绝,若欲行用,窃恐未可。

shàng rán qí zòu yú shì cì xíng chōng děng juàn èr bǎi pǐ liú qí shū zhù yú nèi fǔ jìng bù dé lì yú xué guān

”上然其奏,于是赐行冲等绢二百匹,留其书贮于内府,竟不得立于学官。

xíng chōng huì zhū rú pái jǐ tuì ér zhe lùn yǐ zì shì míng yuē shì yí

行冲恚诸儒排己,退而著论以自释,名曰《释疑》。

qí cí yuē

其词曰:

kè wèn zhǔ rén yuē xiǎo dài zhī xué xíng zhī yǐ jiǔ

客问主人曰:“小戴之学,行之已久;

kāng chéng quán zhù jiàn liè xué guān

康成铨注,见列学官。

chuán wén wèi gōng nǎi yǒu kān yì

传闻魏公,乃有刊易;

yòu chéng zhì zhǐ zào shū jiāng bān

又承制旨,造疏将颁。

wèi xī èr jīng shú wèi yōu liè

未悉二经,孰为优劣?

zhǔ rén dá yuē xiǎo dài zhī lǐ xíng yú hàn mò mǎ róng zhù zhī shí suǒ wèi dǔ

”主人答曰:“小戴之礼,行于汉末,马融注之,时所未睹。

lú zhí fēn hé èr shí jiǔ piān ér wèi shuō jiě dài bù chuán xí

卢植分合二十九篇而为说解,代不传习。

zhèng yīn zi gàn shī yú jì zhǎng

郑𬘡子干, 师于季长。

shǔ dǎng gù yù qǐ shī mén dào sàng kāng chéng yú cuàn fú zhī zhōng lǐ fēn ná zhī diǎn zhì cún tàn jiū mǐ suǒ zī móu

属党锢狱起,师门道丧,康成于窜伏之中,理纷拿之典,志存探究,靡所咨谋。

ér yóu jī shù wàng pí wén yì néng xǐ jù yú zhèng zhì xiàng yǒu bǎi kē

而犹缉述忘疲,闻义能徙,具于《郑志》,向有百科。

zhāng jù zhī tú céng bù kuī lǎn yóu zūn fù zhé pō lèi kè zhōu

章句之徒,曾不窥览,犹遵覆辙,颇类刻舟。

wáng sù yīn zhī zhòng cí kāi shì huò duō gǎi bó réng àn běn piān

王肃因之,重兹开释,或多改驳,仍按本篇。

yòu zhèng xué zhī tú yǒu sūn yán zhě suī fú xuán yì nǎi yì qián biān

又郑学之徒,有孙炎者,虽扶玄义,乃易前编。

zì hòu tiáo lì zhī fēn zhēn shí jiān qǐ

自后条例支分,箴石间起。

mǎ zhòu zēng gé xiàng yú bǎi piān

马伷增革,向逾百篇;

yè zūn shān xiū jǐn quán shí èr

叶遵删修,仅全十二。

wèi gōng bìng qún yán zhī cuò zá zhòng shuō zhī jīng shēn

魏公病群言之错杂,众说之精深。

jīng wén bù tóng wèi gǎn kān zhèng

经文不同,未敢刊正;

zhù lǐ kuì wù níng bù shān lóng

注理睽误,宁不芟砻。

chéng bì shàng wén tài zōng jiā shǎng jī jiān qiān pǐ lù cì chǔ fān

成毕上闻,太宗嘉赏,赍缣千匹,录赐储籓。

jiāng qī bān xuān wèi yǒu shū yì

将期颁宣,未有疏义。

shèng huáng zuǎn yè dān gǔ chóng rú gāo zēng guī ju yi suǒ xiū xí nǎi zhì hūn yú zhēn fēn jiù yì

圣皇纂业,耽古崇儒,高曾规矩,宜所修袭,乃制昏愚,甄分旧义。

qí yǒu zhù yí wǎng shuō lǐ biàn xīn wén wu jiā sōu qióng jī rěn fāng bì

其有注遗往说,理变新文,务加搜穷,积稔方毕。

jù lù chéng jìn chì fù qún rú zhù néng zhēn xiáng yǐ kè shū mì

具录呈进,敕付群儒,庶能斟详, 以课疏密。

qǐ wù zhāng jù zhī shì jiān chí xī yán tè xián zhī xīn yù réng jiù guàn chén yí duō yuè bìn yā bù shēn yōu liè duǎn cháng dìng yú tōng shí shǒu chéng kǒu dá ān gǎn quán liàng

岂悟章句之士,坚持昔言,特嫌知新,欲仍旧贯,沉疑多月,摈压不申, 优劣短长,定于通识,手成口答,安敢铨量。

kè yuē dāng jú chēng mí bàng guān jiàn shěn lèi cháo quán dìng gù shì zhōu xiáng hé suǒ wèi yí bù wéi shēn liè

客曰:“当局称迷,傍观见审,累朝铨定,故是周详,何所为疑,不为申列?

dá yuē shì hé yán yú

” 答曰:“是何言欤?

tán qǐ róng yì

谈岂容易!

xī kǒng ān guó zhù bì zhōng shū huì wū gǔ shì jīng jí dào xi

昔孔安国注壁中书,会巫蛊事,经籍道息。

zú xiōng zāng yǔ zhī shū yuē xiàng rú cháng fèn sú rú yín cí mào yì yù bō luàn fǎn zhèng ér wèi néng guǒ

族兄臧与之书曰:‘相如常忿俗儒淫词冒义,欲拨乱反正而未能果。

rán yǎ dá tōng bó bù dài ér shēng

然雅达通博,不代而生;

fú xué sòng zhū bǐ jiān jiē shì

浮学宋株,比肩皆是。

zhòng fēi nán zhèng zì gǔ ér rán

众非难正,自古而然。

chéng kǒng cǐ dào wèi shēn ér yǐ dú zhì wèi yì yě

诚恐此道未申,而以独智为议也。

zé zhī biàn yì zhāng jù qí nán yī yǐ

’ 则知变易章句,其难一矣。

hàn yǒu kǒng jì chǎn zhě zhuān yú gǔ xué

“汉有孔季产者,专于古学;

yǒu kǒng fú zhě suí sú fú chén

有孔扶者,随俗浮沉。

fú wèi chǎn yún jīn zhāo tíng jiē wèi zhāng jù nèi xué ér jūn dú xiū gǔ yì xiū gǔ yì zé fēi zhāng jù nèi xué fēi zhāng jù nèi xué zé wēi shēn zhī dào yě

扶谓产云:‘今朝廷皆为章句内学,而君独修古义,修古义则非章句内学,非章句内学则危身之道也。

dú shàn bù róng yú dài bì jiāng yí huàn huò hu

独善不容于代,必将贻患祸乎!

zé zhī biàn yì zhāng jù qí nán èr yǐ

”则知变易章句,其难二矣。

liú xīn yǐ tōng shū zhǔ wén dài zhào guān shǔ jiàn zuǒ shì chuán ér dà hǎo zhī hòu méng qīn jìn yù jiàn sī yè

“刘歆以通书属文,待诏官署,见《左氏传》而大好之,后蒙亲近,欲建斯业。

āi dì xīn nà lìng qí tǎo lùn gè qiān yán tuī cí bù kěn zhì duì

哀帝欣纳,令其讨论,各迁延推辞,不肯置对。

liú xīn yí shū zé ràng qí yán shén qiè zhū bó shì děng jiē fèn hèn zhī

刘歆移书责让,其言甚切,诸博士等皆忿恨之。

míng rú gōng shèng shí wéi guāng lù jiàn xīn cǐ yì nǎi qǐ hái gǔ

名儒龚胜,时为光禄,见歆此议,乃乞骸骨;

sī kōng shī dān yīn dà fā nù zòu xīn gǎi luàn qián zhì fēi huǐ xiān cháo suǒ lì

司空师丹,因大发怒, 奏歆改乱前志,非毁先朝所立。

dì yuē cǐ guǎng dào shù hé wéi huǐ yé

帝曰:“此广道术,何为毁耶?

yóu shì fàn wǔ dà chén jù zhū qiú chū wèi hé nán tài shǒu zōng shì bù diǎn sān hé yòu xǐ wǔ yuán tài shǒu

”由是犯忤大臣, 惧诛,求出为河南太守,宗室不典三河,又徙五原太守。

yǐ jūn shí zhī zhù míng hào xué gōng zhòng zhī shēn bó shǒu dào yóu pò tóng mén péng dǎng zhī yì zú lìng zǐ jùn fù bàng yú shí

以君实之著名好学,公仲之深博守道,犹迫同门朋党之议,卒令子骏负谤于时。

zé zhī biàn yì zhāng jù qí nán sān yǐ

则知变易章句,其难三矣。

zi yōng guī xuán shù shí bǎi jiàn shǒu zhèng xué zhě shí yǒu zhōng láng mǎ zhāo shàng shū yǐ wéi sù miào

“子雍规玄数十百件,守郑学者,时有中郎马昭,上书以为肃缪。

zhào wáng xué zhī bèi zhàn dá yǐ wén

诏王学之辈, 占答以闻。

yòu qiǎn bó shì zhāng róng àn jīng lùn jí róng dēng zhào jí fēn bié tuī chǔ lǐ zhī shì fēi jù chéng zhèng lùn

又遣博士张融案经论诘,融登召集,分别推处,理之是非,具《呈证论》。

wáng sù chóu duì pí yú suì shí

王肃酬对,疲于岁时。

zé zhī biàn yì zhāng jù qí nán sì yǐ

则知变易章句,其难四矣。

bo shāng yí shèng nà qiào yú céng yú

“卜商疑圣,纳诮于曾舆;

mù cì jìn xián yí chī yú wǔ shū

木赐近贤,贻嗤于武叔。

zì cǐ zhī hòu wéi tuī zhèng gōng

自此之后,唯推郑公。

wáng càn chēng yī luò yǐ dōng huái hàn zhī běi yī rén ér yǐ mò bù zōng yān

王粲称伊、洛已东,淮、汉之北,一人而已,莫不宗焉。

xián yún xiān rú duō quē zhèng shì dào bèi càn qiè jiē guài yīn qiú qí xué

咸云先儒多阙,郑氏道备, 粲窃嗟怪,因求其学。

de shàng shū zhù tuì ér sī zhī yǐ jǐn qí yì yì jiē jǐn yǐ

得《尚书注》,退而思之,以尽其意,意皆尽矣。

suǒ yí zhī zhě yóu wèi yù yān

所疑之者, 犹未喻焉。

fán yǒu liǎng juǎn liè yú qí jí

凡有两卷,列于其集。

yòu wáng sù gǎi zhèng liù shí bā tiáo zhāng róng hé zhī jiāng dìng zāng pǐ

又王肃改郑六十八条,张融核之,将定臧否。

róng chēng xuán zhù quán shēn guǎng bó liǎng hàn sì bǎi yú nián wèi yǒu wěi yú xuán zhě

融称玄注泉深广博,两汉四百馀年,未有伟于玄者。

rán èr jiāo zhī jì shū tiān zhī sì cǐ xuán wù yě

然二郊之祭,殊天之祀,此玄误也。

qí rú huáng tiān zǔ suǒ zì chū zhī dì yì xuán lǜ zhī shī yě

其如皇天祖所自出之帝,亦玄虑之失也。

jí fú qián shì chuán wèi miǎn chā wéi hòu dài yán zhī sī hóng shèng yì fēi wèi yáng jǐ zhī shàn yǎn rén zhī míng yě

及服虔释《传》,未免差违,后代言之,思弘圣意,非谓扬己之善,掩人之名也。

hé zhě

为什么呢?

jūn zǐ yòng xīn yuàn wén qí guò gù zhòng ní yuē guò yě rén jiē jiàn zhī gèng yě rén jiē yǎng zhī shì yě

君子用心,愿闻其过,故仲尼曰:‘过也人皆见之,更也人皆仰之’是也。

ér zhuān mén zhī tú shù jǐ jí wù huò gōng xiān shī zhī wù rú wén fù mǔ zhī míng jiāng wèi wáng zhě zhī dé yán ér jiàn yā yú zhòng rǎng yě

而专门之徒,恕己及物,或攻先师之误,如闻父母之名,将谓亡者之德言而见压于重壤也。

gù wáng shào shǐ lùn yuē wèi jìn fú huá gǔ dào yí tì jì wáng sù dù yù gèng kāi mén hù

故王劭《史论》曰:‘魏、 晋浮华,古道夷替,洎王肃、杜预,更开门户。

lì zǎi sān bǎi shì dà fū chǐ wèi zhāng jù

历载三百,士大夫耻为章句。

wéi cǎo yě shēng yǐ zhuān jīng zì xǔ bù néng jiū lǎn yì yì zé cóng qí shàn

唯草野生以专经自许,不能究览异义,择从其善。

tú yù fù kāng chéng xiōng zi shèn níng dào kǒng shèng wù huì wén zhèng fú fēi

徒欲父康成,兄子慎,宁道孔圣误, 讳闻郑、服非。

rán yú zhèng fú shén kuì kuì zhèng fú zhī wài jiē chóu yě

然于郑、服甚愦愦,郑、服之外皆仇也。

zé zhī biàn yì zhāng jù qí nán wǔ yě

’则知变易章句,其难五也。

fú yǐ ān guó shàng shū liú xīn zuǒ zhuàn xī zāo bìn yú nǎng yè jiàn zhòng yú lái jīn

“伏以安国《尚书》、刘歆《左传》,悉遭摈于曩叶,见重于来今。

gù zhī èr rén zhī jiàn gāo yú hàn tíng yuǎn yǐ

故知二人之鉴,高于汉廷远矣。

kǒng xiù chǎn yún wù jí zé biàn

孔秀产云:‘物极则变。

bǐ jí bǎi nián wài dāng yǒu míng zhí jūn zǐ hèn bù yǔ wú tóng dài zhě

比及百年外,当有明直君子,恨不与吾同代者。

wū hū

’于戏!

dào zhī xíng fèi bì yǒu qí shí zhě yú

道之行废,必有其时者欤!

pū fēi zhuān jīng hǎn xí zhāng jù gāo míng bù zhe yì shòu jīng wū

仆非专经,罕习章句,高名不著, 易受经诬。

qīng zhě xiū zhuàn dài yān nián yuè lài zhū xián bèi néng zuǒ yòu zhī miǎn zhì qiān yóu réng tāo shǎng jī nèi xǐng hūn xiǔ qí róng yǐ duō

顷者修撰,殆淹年月,赖诸贤辈能左右之,免致愆尤,仍叨赏赍,内省昏朽,其荣已多。

hé jù chí yī jǐ zhī qū qū kàng qún qíng zhī zǔn tà shī shě wù qín zhī měi chéng zì wǒ zhī sī chù jìn míng zhī jiè xìng fàn zhòng zhī huò

何遽持一己之区区,抗群情之噂沓褷,舍勿矜之美,成自我之私,触近名之诫,兴犯众之祸?

yī jǔ sì shī zhōng cái bù wéi shì yòng tāo shēng gān cǐ chén mò yě

一举四失,中材不为,是用韬声,甘此沉默也。

xíng chōng é yòu lèi biǎo qǐng zhì shì zhì xǔ zhī

行冲俄又累表请致仕,制许之。

shí qī nián zú nián qī shí qī zèng lǐ bù shàng shū shì yuē xiàn

十七年卒,年七十七,赠礼部尚书,谥曰献。

wú jīng biàn zhōu jùn yí rén yě

吴兢,汴州浚仪人也。

lì zhì qín xué bó tōng jīng shǐ

励志勤学,博通经史。

sòng zhōu rén wèi yuán zhōng bó zhōu rén zhū jìng zé shēn qì zhòng zhī jí jū xiāng fǔ jiàn jīng yǒu shǐ cái kān jū jìn shì yīn lìng zhí shǐ guǎn xiū guó shǐ

宋州人魏元忠、亳州人朱敬则深器重之,及居相辅,荐兢有史才,堪居近侍,因令直史馆,修国史。

lěi yuè bài yòu shi yí nèi gòng fèng

累月,拜右拾遗内供奉。

shén lóng zhōng qiān yòu bǔ quē yǔ wéi chéng qìng cuī róng liú zi xuán zhuàn zé tiān shí lù chéng zhuǎn qǐ jū láng

神龙中,迁右补阙,与韦承庆、崔融、刘子玄撰《则天实录》成,转起居郎。

é qiān shuǐ bù láng zhōng dīng yōu huán xiāng lǐ

俄迁水部郎中,丁忧还乡里。

kāi yuán sān nián fú què kàng shū yán yuē chén xiū shǐ yǐ chéng shù shí juǎn zì tíng zhí huán jiā fěi wàng zhǐ zhá qǐ zhōng yú gōng

开元三年服阕,抗疏言曰:“臣修史已成数十卷,自停职还家,匪忘纸札,乞终馀功。

nǎi bài jiàn yì dài fū yī qián xiū shǐ

”乃拜谏议大夫,依前修史。

é jiān xiū wén guǎn xué shì lì wèi shǎo qīng yòu shù zǐ

俄兼修文馆学士,历卫少卿、右庶子。

jū zhí dài sān shí nián xù shì jiǎn yào rén yòng chēng zhī

居职殆三十年,叙事简要,人用称之。

mò nián shāng yú tài jiǎn

末年伤于太简。

guó shǐ wèi chéng shí qī nián chū wèi jīng zhōu sī mǎ zhì xǔ yǐ shǐ gǎo zì suí

《国史》未成,十七年,出为荆州司马,制许以史稿自随。

zhōng shū lìng xiāo sōng jiān xiū guó shǐ zòu qǔ jīng suǒ zhuàn guó shǐ de liù shí wǔ juǎn

中书令萧嵩监修国史, 奏取兢所撰《国史》,得六十五卷。

lèi qiān tái hóng ráo qí sì zhōu cì shǐ jiā yín qīng guāng lù dà fu qiān xiāng zhōu zhǎng yuán xiàn zǐ

累迁台、洪、饶、蕲四州刺史,加银青光禄大夫,迁相州长垣县子。

tiān bǎo chū gǎi guān míng wèi yè jùn tài shǒu rù wèi héng wáng fù

天宝初改官名,为邺郡太守,入为恒王傅。

jīng cháng yǐ liáng chén qí zhōu duò wǔ dài shǐ fán zá nǎi bié zhuàn liáng qí zhōu shǐ gè shí juǎn chén shǐ wǔ juǎn duò shǐ èr shí juǎn yòu shāng shū lüè

兢尝以梁、陈、齐、周、隋五代史繁杂,乃别撰《梁》、《齐》、《周史》各十卷、《陈史》五卷、《隋史》二十卷,又伤疏略。

jīng suī shuāi hào yóu xī shǐ zhí ér xíng bù yǔ lǚ lǐ lín fǔ yǐ qí nián lǎo bù yòng

兢虽衰耗,犹希史职,而行步伛偻,李林甫以其年老不用。

tiān bǎo bā nián zú yú jiā shí nián bā shí yú

天宝八年,卒于家,时年八十馀。

jīng zú hòu qí zi jìn jīng suǒ zhuàn táng shǐ bā shí yú juǎn shì duō pī miù bù dǎi yú zhuàng nián

兢卒后,其子进兢所撰《唐史》八十馀卷,事多纰缪,不逮于壮年。

jīng jiā jù shū pō duō cháng mù lù qí juǎn dì hào wú shì xī zhāi shū mù

兢家聚书颇多,尝目录其卷第, 号《吴氏西斋书目》。

wéi shù sī nóng qīng hóng jī zēng sūn yě

韦述,司农卿弘机曾孙也。

fù jǐng jùn fáng zhōu cì shǐ

父景骏,房州刺史。

shù shǎo cōng mǐn dǔ zhì wén xué

述少聪敏,笃志文学。

jiā yǒu shū èr qiān juǎn shù wèi r tóng shí jì lǎn jiē biàn

家有书二千卷,述为儿童时,记览皆遍。

rén hài yì zhī

人骇异之。

jǐng lóng zhōng jǐng jùn wèi féi xiāng lìng shù cóng fù zhì rèn

景龙中,景骏为肥乡令,述从父至任。

míng zhōu cì shǐ yuán xíng chōng jǐng jùn zhī gū zǐ wéi shí dà rú cháng zǎi shū shù chē zì suí

洺州刺史元行冲,景骏之姑子,为时大儒,常载书数车自随。

shù rù qí shū zhāi wàng qǐn yǔ shí

述入其书斋,忘寝与食。

xíng chōng yì zhī yǐn yǔ zhī tán guàn chuān jīng shǐ shì rú zhǐ zhǎng tàn zé ào zhǐ rú yù shī zī

行冲异之,引与之谈,贯穿经史,事如指掌,探赜奥旨,如遇师资。

yòu shì yǐ zhui wén cāo dú biàn jiù

又试以缀文,操牍便就。

xíng chōng dà yuè yǐn zhī tóng tà yuē cǐ wú wài jiā zhī bǎo yě

行冲大悦,引之同榻曰:“此吾外家之宝也。

jǔ jìn shì xi rù guān shí shù shén shǎo yí xíng miǎo xiǎo

”举进士,西入关, 时述甚少,仪形眇小。

kǎo gōng yuán wài láng sòng zhī wèn yuē wéi xué shì tóng nián yǒu hé shì yè

考功员外郎宋之问曰:“韦学士童年有何事业?

shù duì yuē xìng hǎo zhù shū

”述对曰: “性好著书。

shù yǒu suǒ zhuàn táng chūn qiū sān shí juǎn hèn wèi zhōng piān

述有所撰《唐春秋》三十卷,恨未终篇。

zhì rú cí cè yǎng dài míng shì

至如词策,仰待明试。

zhī wèn yuē běn qiú yì cái guǒ de qiān gù

”之问曰:“本求异才,果得迁、固。

shì suì dēng kē

”是岁登科。

kāi yuán wǔ nián wèi yuè yáng wèi

开元五年,为栎阳尉。

mì shū jiān mǎ huái sù shòu zhào biān cì tú shū nǎi zòu yòng zuǒ sàn qí cháng shì yuán xíng chōng zuǒ shù zǐ qí huàn mì shū shǎo jiān wáng xún wèi wèi shǎo qīng wú jīng bìng shù děng èr shí liù rén tóng yú mì gé xiáng lù sì bù shū

秘书监马怀素受诏编次图书,乃奏用左散骑常侍元行冲、 左庶子齐澣、秘书少监王珣、卫尉少卿吴兢并述等二十六人,同于秘阁详录四部书。

huái sù xún zú xíng chōng dài zhǎng qí shì wǔ nián ér chéng qí zǒng mù èr bǎi juǎn

怀素寻卒,行冲代掌其事,五年而成,其总目二百卷。

shù hǎo pǔ xué mì gé zhōng jiàn cháng shì liǔ chōng xiān zhuàn xìng zú xì lù èr bǎi juǎn shù yú fēn kè zhī wài shǒu zì chāo lù mù zé huái guī

述好谱学,秘阁中见常侍柳冲先撰《姓族系录》二百卷,述于分课之外手自抄录,暮则怀归。

rú shì zhōu suì xiě lù jiē bì bǎi shì yuán liú zhuǎn yì xiáng xī

如是周岁,写录皆毕,百氏源流,转益详悉。

nǎi yú liǔ lù zhī zhōng bié zhuàn chéng kāi yuán pǔ èr shí juǎn

乃于《柳录》之中,别撰成《开元谱》二十卷。

qí dǔ zhì wàng juàn jiē cǐ lèi yě

其笃志忘倦,皆此类也。

zhuǎn yòu bǔ quē zhōng shū lìng zhāng shuō zhuān jí xián yuàn shì yǐn shù wèi zhí xué shì qiān qǐ jū shè rén

转右补阙,中书令张说专集贤院事,引述为直学士,迁起居舍人。

shuō zhòng cí xué zhī shì shù yǔ zhāng jiǔ líng xǔ jǐng xiān yuán huī zhào dōng xī sūn tì wáng gàn cháng yóu qí mén

说重词学之士,述与张九龄、许景先、袁晖、赵冬曦、孙逖、王干常游其门。

zhào dōng xī xiōng dōng rì dì zhī bì jū zhēn ān zhēn yí zhēn děng liù rén shù dì dí yōu jiǒng qǐ xún yì liù rén bìng cí xué dēng kē

赵冬曦兄冬日, 弟知壁、居贞、安贞、颐贞等六人,述弟迪、逌、迥、起、巡亦六人,并词学登科。

shuō yuē zhào wéi kūn jì lìng zhī qǐ zǐ yě

说曰:“赵、韦昆季,令之杞梓也。

shí bā nián jiān zhī shǐ guān shì zhuǎn tún tián yuán wài láng zhí fāng lì bù èr láng zhōng xué shì zhī shǐ guān shì rú gù

”十八年,兼知史官事,转屯田员外郎、职方吏部二郎中,学士、知史官事如故。

jí zhāng jiǔ líng wèi zhōng shū lìng jí jí xián zhī tóng zhí péi yào qīng wèi shì zhōng jí shù zhī jiù jiē xiāng tuī zhòng yǔ bì yí guǐ

及张九龄为中书令,即集贤之同职,裴耀卿为侍中,即述之舅,皆相推重,语必移晷。

èr shí qī nián zhuǎn guó zǐ sī yè tíng zhī shǐ shì

二十七年,转国子司业,停知史事。

é ér fù jiān shǐ zhí chōng jí xián xué shì

俄而复兼史职,充集贤学士。

tiān bǎo chū lì zuǒ yòu shù zǐ jiā yín qīng guāng lù dài fu

天宝初,历左右庶子,加银青光禄大夫。

jiǔ zài jiān chōng lǐ yí shǐ

九载,兼充礼仪使。

qí zài qiān shàng shū gōng bù shì láng fēng fāng chéng xiàn hóu

其载迁尚书工部侍郎,封方城县侯。

shù zài shū fǔ sì shí nián jū shǐ zhí èr shí nián shì xué zhù shū shǒu bù shì juàn

述在书府四十年,居史职二十年,嗜学著书,手不释卷。

guó shǐ zì líng hú dé fēn zhì yú wú jīng suī lèi xiū zhuàn jìng wèi chéng yī jiā zhī yán

国史自令狐德棻至于吴兢,虽累修撰,竟未成一家之言。

zhì shù shǐ dìng lèi lì bǔ yí xù quē lēi chéng guó shǐ yī bǎi yī shí èr juǎn bìng shǐ lì yī juàn shì jiǎn ér jì xiáng yā yǒu liáng shǐ zhī cái lán líng xiāo yǐng shì yǐ wéi qiáo zhōu chén shòu zhī liú

至述始定类例,补遗续阙,勒成《国史》一百一十二卷,并《史例》一卷,事简而记详,雅有良史之才,兰陵萧颖士以为谯周、 陈寿之流。

shù zǎo yǐ rú shù jìn dāng dài zōng yǎng ér chún hòu zhǎng zhě dàn yú shì lì dào zhī tóng zhě wú jiàn guì jiàn jiē lǐ jiē zhī

述早以儒术进,当代宗仰,而纯厚长者,澹于势利,道之同者,无间贵贱,皆礼接之。

jiā jù shū èr wàn juàn jiē zì xiào dìng qiān qiàn suī yù fǔ bù dǎi yě

家聚书二万卷,皆自校定铅椠,虽御府不逮也。

jiān gǔ jīn cháo chén tú lì dài zhī míng rén huà wèi jìn yǐ lái cǎo lì zhēn jì shù bǎi juǎn gǔ bēi gǔ qì yào fāng gé shì qián pǔ xǐ pǔ zhī lèi dāng dài míng gōng chǐ tí wú bù bì bèi

兼古今朝臣图,历代知名人画,魏、晋已来草隶真迹数百卷,古碑、古器、药方、格式、钱谱、玺谱之类,当代名公尺题,无不毕备。

jí lù shān zhī luàn liǎng jīng xiàn zéi xuán zōng xìng shǔ shù bào guó shǐ cáng yú nán shān jīng jí zī chǎn fén piāo dài jìn

及禄山之乱,两京陷贼,玄宗幸蜀,述抱《国史》 藏于南山,经籍资产,焚剽殆尽。

shù yì xiàn yú zéi tíng shòu wěi guān

述亦陷于贼庭,授伪官。

zhì dé èr nián shōu liǎng jīng sān sī yì zuì liú yú yū zhōu wèi cì shǐ xuē shū kùn rǔ bù shí ér zú

至德二年,收两京,三司议罪,流于渝州,为刺史薛舒困辱,不食而卒。

qí shēng xiāo zhí wèi tài wèi li guāng bì pàn guān guǎng dé èr nián zhí yīn rù zòu yán shì chēng zhǐ nǎi shàng shū lǐ shù yú cāng huáng zhī jì néng cún guó shǐ zhì shèng cháo dà diǎn dé wú yí yì yǐ gōng bǔ guò hé zhān ēn yòu

其甥萧直为太尉李光弼判官,广德二年,直因入奏言事称旨,乃上疏理述于苍黄之际,能存《国史》,致圣朝大典, 得无遗逸,以功补过,合沾恩宥。

nǎi zèng yòu sàn qí cháng shì

乃赠右散骑常侍。

yì zhě yún zì táng yǐ lái shì zú zhī shèng wú yú yú wéi shì

议者云自唐已来,氏族之盛,无逾于韦氏。

qí xiào yǒu cí xué chéng qìng sì lì wèi zuì

其孝友词学,承庆、嗣立为最;

míng yú yīn lǜ zé wàn dàn wèi zuì

明于音律,则万石为最;

dá yú lǐ yì zé shū xià wèi zuì

达于礼义,则叔夏为最;

shǐ cái bó shí yǐ shù wèi zuì

史才博识,以述为最。

suǒ zhuàn táng zhí yí sān shí juǎn gāo zōng shí lù sān shí juǎn yù shǐ tái jì shí juǎn liǎng jīng xīn jì wǔ juǎn fán zhe shū èr bǎi yú juǎn

所撰《唐职仪》三十卷、《高宗实录》三十卷、《御史台记》十卷、《两京新记》五卷,凡著书二百馀卷;

jiē xíng yú dài

皆行于代。

yōu xué yè yì yà yú shù yóu jīng sān lǐ yǔ shù duì wéi xué shì dí tóng wèi lǐ guān shí rén róng zhī

逌,学业亦亚于述,尤精《三礼》,与述对为学士,迪,同为礼官,时人荣之。

lèi qiān kǎo gōng yuán wài láng guó zǐ sī yè yǐ fēng jí zú

累迁考功员外郎、国子司业,以风疾卒。

xiāo yǐng shì zhě cōng rén juàn guò rén fù cí xué yǒu míng yú shí gǔ céng xí yù zhāng jì jí shù jiē yǐn wèi tán kè

萧颖士者,聪亻隽过人,富词学,有名于时,贾曾、席豫、张垍及述皆引为谈客。

kāi yuán èr shí sān nián dēng jìn shì dì kǎo gōng yuán wài láng sūn tì chēng zhī yú cháo

开元二十三年登进士第,考功员外郎孙逖称之于朝。

biǎn zào wú wēi yí yǔ shí bù ǒu qián hòu wǔ shòu guān xuán jí bó luò

褊躁无威仪,与时不偶, 前后五授官,旋即驳落。

qián yuán chū zhōng yú yáng fǔ gōng cáo

乾元初,终于扬府功曹。

shù zài mì gé shí yǔ hù xiàn wèi mǔ jiǒng cáo zhōu sī fǎ yīn jiàn yóu bìng yǒu shàn èr rén xiāng cì zú

述在秘阁时,与鄠县尉母煚、曹州司法殷践猷并友善,二人相次卒。

jiàn yóu shēn zhōu cì shǐ zhòng róng cóng zǐ míng bān shǐ tōng yú zú xìng

践猷,申州刺史仲容从子,明《班史》,通于族姓。

zi yín yǒu zhì xìng zǎo gū shì mǔ yǐ xiào wén

子寅,有至性,早孤,事母以孝闻。

yīng hóng cí jǔ wèi yǒng níng wèi

应宏词举,为永宁尉。

shǐ chén yuē qián dài wén xué zhī shì qì yī yǐ rán yǐ dào yì ǒu guāi zāo yù sī nán

史臣曰:前代文学之士,气壹矣,然以道义偶乖,遭遇斯难。

mǎ huái sù zhě wú liàng hào gǔ shì xué bó shí duō wén yù hǎo wén zhī jūn lóng shī zī zhī lǐ rú zhě zhī róng kě wèi jì huì yǐ

马怀素、褚无量好古嗜学,博识多闻,遇好文之君,隆师资之礼,儒者之荣,可谓际会矣。

liú xú děng wǔ gōng xué jì tiān rén cái jiān wén shǐ bǐ xī yuán dōng guān yī dài càn rán gài zhū gōng zhī yòng xīn yě

刘、徐等五公,学际天人,才兼文史,俾西垣、东观,一代粲然,盖诸公之用心也。

rán ér zi xuán yù jié yú dāng nián xíng chōng páng huáng yú jí bǐ guān bù guò sú lì chǒng bù dǎi cháng cái fēi guò shǐ rán gài cǐ dào fēi qū shí zhī jù yě qí qióng yě yi zāi

然而子玄郁结于当年,行冲彷徨于极笔,官不过俗吏,宠不逮常才,非过使然,盖此道非趋时之具也,其穷也宜哉!

zàn yuē xué zhě rú shì bó tōng shén nán

赞曰:学者如市,博通甚难;

wén shì cuò hàn diǎn lì wéi jiān

文士措翰,典丽惟艰。

mǎ zhě jīng shù xú yuán zi xuán wén xué zhī shū hú níng bǐ yān

马、褚、兢、术,徐、元、 子玄,文学之书,胡宁比焉!

✦ You read 列传·卷五十二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.