pú gù huái ēn liáng chóng yì li huái guāng
○仆固怀恩梁崇义李怀光
pú gù huái ēn tiě lè bù luò pú gǔ gē làn bá yán zhī zēng sūn yǔ é wèi zhī pú gù
仆固怀恩，铁勒部落仆骨歌滥拔延之曾孙，语讹谓之仆固。
zhēn guàn èr shí nián tiě lè jiǔ xìng dà shǒu lǐng lǜ qí bù luò lái jiàng fēn zhì hàn hǎi yàn rán jīn wēi yōu líng děng jiǔ dū du fǔ yú xià zhōu bié wèi fán zhōu yǐ yù biān shòu gē làn bá yán wèi yòu wǔ wèi dà jiàng jūn jīn wēi dū du
贞观二十年，铁勒九姓大首领率其部落来降，分置瀚海、燕然、金微、幽陵等九都督府于夏州，别为蕃州以御边，授歌滥拔延为右武卫大将军、金微都督。
bá yán shēng yǐ li chuò bá yǐ li chuò bá shēng huái ēn shì xí dū du
拔延生乙李啜拔，乙李啜拔生怀恩，世袭都督。
tiān bǎo zhōng jiā zuǒ lǐng jūn dà jiàng jūn tóng zhèng yuán tè jìn
天宝中，加左领军大将军同正员、特进。
lì shì jié dù wáng zhōng sì ān sī shùn jiē yǐ shàn gé dòu dá zhū fān qíng yǒu tǒng yù cái wěi zhī xīn fù
历事节度王忠嗣、安思顺，皆以善格斗，达诸蕃情，有统御材，委之心腹。
jí ān lù shān fǎn cóng guō zi yí tǎo gāo xiù yán yú yún zhōng pò zhī yòu bài xuē zhōng yì yú bèi dù shān xià kàng zéi qī qiān jì shēng qín zhōng yì nán xí xià mǎ yì jùn
及安禄山反，从郭子仪讨高秀岩于云中，破之，又败薛忠义于背度山下，抗贼七千骑，生擒忠义男，袭下马邑郡。
shí wǔ zài jìn jūn yǔ li guāng bì hé shì jí shǐ sī míng zhàn yú cháng shān zhào jùn shā hé jiā shān jiē dà pò zhī huái ēn gōng jū duō
十五载，进军与李光弼合势，及史思明战于常山、赵郡、沙河、嘉山，皆大破之，怀恩功居多。
sù zōng jí wèi yú líng wǔ huái ēn cóng guō zi yí fù xíng zài suǒ
肃宗即位于灵武，怀恩从郭子仪赴行在所。
shí tóng luó bù luò zì xī jīng pàn zéi běi kòu shuò fāng zi yí yǔ huái ēn jī zhī
时同罗部落自西京叛贼，北寇朔方， 子仪与怀恩击之。
huái ēn zi bīn lǐng tú jī zéi bīng bài ér jiàng xún yòu zì bá ér guī huái ēn huà ér zhǎn zhī
怀恩子玢领徒击贼，兵败而降，寻又自拔而归，怀恩叱而斩之。
jiàng shì shè hài wú bù yī dāng bǎi suì pò tóng luó qiān yú qí yú hé shàng jǐn shōu qí qì xiè tuó mǎ
将士慑骇，无不一当百，遂破同罗千余骑于河上，尽收其器械、驼马。
sù zōng suī zhàng shuò fāng zhī zhòng jiāng jiǎ fán bīng yǐ zhāng xíng shì nǎi qiǎn huái ēn yǔ tún huáng wáng chéng cǎi shǐ yú huí hé qǐng bīng jié hǎo
肃宗虽仗朔方之众，将假蕃兵以张形势，乃遣怀恩与炖煌王承采使于回纥，请兵结好。
huí hé kě hàn suì yǐ nǚ qī chéng cǎi jiān qǐng gōng zhǔ qiǎn shǒu lǐng suí huái ēn rù cháo
回纥可汗遂以女妻承采，兼请公主，遣首领随怀恩入朝。
èr nián zhēng yuè yòu cóng zǐ yí xià féng yì hé dōng èr jùn
二年正月，又从子仪下冯翊、河东二郡。
zǒu wěi jiāng cuī qián yòu yòu xí pò tóng guān
走伪将崔干祐，又袭破潼关。
zéi jiāng ān shǒu zhōng li guī rén zì jīng lǜ zhòng lái yuán kǔ zhàn èr rì guān jūn bài jì
贼将安守忠、李归仁自京率众来援，苦战二日，官军败绩。
huái ēn tuì zhì wèi shuǐ wú zhōu jí bào mǎ yǐ dù cún zhě jǐn bàn nǎi bēn guī zi yí yú hé dōng zhěng qí yú zhòng
怀恩退至渭水，无舟楫，抱马以渡，存者仅半，乃奔归子仪于河东， 整其余众。
sì yuè zi yí fù fèng xiáng li guī rén yǐ jìng zú wǔ qiān yāo zhī yú sān yuán běi
四月，子仪赴凤翔，李归仁以劲卒五千邀之于三原北。
zi yí jiǒng jí shǐ huái ēn jí wáng shēng chén huí guāng hún shì zhī li guó zhēn děng wǔ jiāng fú bīng yú bái qú liú yùn qiáo yǐ dài zhī zéi zhì fú fā guī rén dà bài ér zǒu
子仪窘急，使怀恩及王升、陈回光、浑释之、李国贞等五将伏兵于白渠留运桥以待之，贼至伏发， 归仁大败而走。
yòu cóng zǐ yí zhàn yú qīng qú bù lì guī yú fèng xiáng
又从子仪战于清渠，不利，归于凤翔。
jí huí hé shǐ yè hù dì de shù qiān jì lái fù guó nàn nán mán dà shí zhī zú xiāng jì ér zhì
及回纥使叶护、帝得数千骑来赴国难，南蛮、大食之卒相继而至。
sù zōng nǎi qiǎn guǎng píng wáng wèi yuán shuài yǐ zi yí wèi fù ér huái ēn lǐng huí hé bīng cóng zhī lǐ shuǐ
肃宗乃遣广平王为元帅，以子仪为副，而怀恩领回纥兵从之澧水。
zéi fú bīng yú yíng dōng huái ēn yǐn huí hé chí shā zhī pǐ mǎ bù guī zéi nǎi dà kuì
贼伏兵于营东，怀恩引回纥驰杀之，匹马不归，贼乃大溃。
rì mù huái ēn wèi wáng yuē zéi bì qì chéng zǒu yǐ qǐng yǐ èr bǎi qí mǎ zhuī zhī fù qǔ li guī rén tián qián zhēn ān shǒu zhōng zhāng tōng rú
日暮，怀恩谓王曰：“贼必弃城走矣，请以二百骑马追之，缚取李归仁、田干真、 安守忠、张通儒。
wáng yuē jiāng jūn zhàn yì pí yǐ qiě xiū xi dài míng ér hòu tú zhī
”王曰：“将军战亦疲矣，且休息，迨明而后图之。
huái ēn yuē guī rén shǒu zhōng tiān xià xiāo zéi yě jù shèng ér bài cǐ tiān yǔ wǒ yě nài hé zòng zhī bù qǔ
”怀恩曰： “归仁、守忠，天下骁贼也，聚胜而败，此天与我也，奈何纵之不取？
ruò shǐ de zhòng fù wèi wǒ huàn suī huǐ wú jí
若使得众， 复为我患，虽悔无及。
fu zhàn shàng sù hé míng rì wèi
夫战尚速，何明日为？
wáng gù zhǐ zhī lìng hái yíng
”王固止之，令还营。
huái ēn yòu gù qǐng wǎng ér fù fǎn yī xī sì wǔ qǐ
怀恩又固请， 往而复反，一夕四五起。
chí míng dié zhì shǒu zhōng děng guǒ táo
迟明谍至，守忠等果逃。
yòu cóng wáng dà pò zéi yú shǎn xī zhī xīn diàn shōu liǎng jīng jiē lì shū gōng
又从王大破贼于陕西之新店，收两京，皆立殊功。
yǐ qián hòu gōng jiā kāi fǔ yí tóng sān sī hóng lú qīng tóng zhèng yuán tóng jié dù fù shǐ
以前后功加开府仪同三司、鸿胪卿同正员、同节度副使。
shí èr yuè fēng fēng guó gōng shí shí fēng èr bǎi hù
十二月， 封丰国公，食实封二百户。
qián yuán yuán nián jiǔ yuè qiǎn jiǔ jié dù jī ān qìng xù yú xiāng zhōu
乾元元年九月，遣九节度击安庆绪于相州。
cóng guō zi yí lǐng shuò fāng xíng yíng pò ān tài qīng xià huái wèi èr zhōu wéi xiāng zhōu zhàn chóu sī gǎng
从郭子仪领朔方行营，破安太清， 下怀、卫二州，围相州，战愁思岗。
fán jīng wǔ yuè cháng wèi xiān fēng jiān dí dà zhèn bì jīng qí zhàn yǒng guàn sān jūn
凡经五月，常为先锋，坚敌大阵，必经其战， 勇冠三军。
xún chōng dōu zhī bīng mǎ shǐ
寻充都知兵马使。
jí li guāng bì dài zi yí huái ēn yòu fù zhī
及李光弼代子仪，怀恩又副之。
qián yuán èr nián jìn fēng dà níng jùn wáng qiān yù shǐ dài fū shuò fāng xíng yíng jié dù
乾元二年，进封大宁郡王，迁御史大夫、朔方行营节度。
yòu cóng li guāng bì shǒu hé yáng pò zhōu chū qín xú huáng yù ān tài qīng bá huái zhōu jiē cuī fēng xiàn dí gōng guān zhū jiāng
又从李光弼守河阳，破周出，擒徐璜玉、安太清，拔怀州，皆摧锋陷敌，功冠诸将。
qí nán chàng yòu yǐ kāi fǔ yí tóng sān sī cóng jiàng bīng yú qí jūn měi shēn rù lǔ zhèn yǐ yǒng gǎn wén jūn zhōng hào wèi dòu jiāng
其男玚又以开府仪同三司从将兵于其军，每深入虏阵，以勇敢闻，军中号为“斗将”。
huái ēn wéi rén xióng yì guǎ yán yìng duì shū huǎn ér gāng jué fàn shàng shǐ jū piān pí zhī zhōng yì yǒu bù hé suī zhǔ jiāng bì gòu nù zhī
怀恩为人雄毅寡言，应对舒缓，而刚决犯上，始居偏裨之中，意有不合，虽主将必诟怒之。
guō zi yí wèi shuài yǐ kuān hòu róng zhòng sù zhòng huái ēn qí huī xià jiē shuò fāng fán hàn jìng zú shì gōng hù jiāng duō wèi bù fǎ zi yí měi shì yōu róng zhī xíng shī yòng bīng yǐ yǐ ji shì
郭子仪为帅，以宽厚容众，素重怀恩，其麾下皆朔方蕃汉劲卒，恃功怙将，多为不法，子仪每事优容之，行师用兵，倚以辑事。
ér guāng bì chí fǎ yán sù fǎ bù dài xià huái ēn xīn dàn ér pō bù yè
而光弼持法严肃，法不贷下，怀恩心惮而颇不叶。
shàng yuán èr nián cóng li guāng bì yǔ shǐ sī míng zhàn yú māng shān bù lì
上元二年，从李光弼与史思明战于邙山，不利。
sù zōng yǐ huái ēn gōng gāo ēn gù tè yì zhū jiāng zhì dōng jiā gōng bù shàng shū chì li fǔ guó jí cháng cān guān sòng shàng tài guān zào shí yǐ chǒng zhī
肃宗以怀恩功高，恩顾特异诸将，至冬，加工部尚书，敕李辅国及常参官送上，太官造食以宠之。
dài zōng jí wèi bài lǒng yòu jié dù wèi xíng gǎi shuò fāng xíng yíng jié dù yǐ fù guō zi yí
代宗即位，拜陇右节度，未行，改朔方行营节度，以副郭子仪。
qí qiū shàng shǐ zhōng guān liú qīng tán qǐng bīng yú huí hé dēng lǐ kè hán dēng lǐ yǐ wèi shǐ cháo yì yòu zhī qīng guó rù sāi zhòng hào shí wàn guān zhōng sāo rǎo shàng shǐ diàn zhōng jiān lè zǐ áng chí yú sāi shàng láo zhī yù yú xīn zhōu
其秋，上使中官刘清潭请兵于回纥登里可汗，登里已为史朝义诱之倾国入塞，众号十万，关中骚扰，上使殿中监乐子昂驰于塞上劳之，遇于忻州。
xiān shì sù zōng yǐ níng guó gōng zhǔ xià jià yú pí qié quē kè hán pí qié quē kè hán yòu yǐ shǎo zǐ qǐng hūn sù zōng yǐ huái ēn nǚ qī zhī
先是，肃宗以宁国公主下嫁于毗伽阙可汗，毗伽阙可汗又以少子请婚，肃宗以怀恩女妻之。
pí qié kè hán sǐ shǎo zǐ dài lì jí dēng lǐ kè hán
毗伽可汗死，少子代立， 即登里可汗。
dēng lǐ lì yǐ huái ēn nǚ wèi kě dūn
登里立，以怀恩女为可敦。
zhì shì kè hán qǐng yǔ huái ēn jí huái ēn zhī mǔ xiāng jiàn zhào cóng zhī
至是，可汗请与怀恩及怀恩之母相见，诏从之。
huái ēn xián yí bù gǎn shàng yīn cì tiě quàn shǒu zhào yǐ qiǎn zhī jí lìng qí mǔ biàn fā
怀恩嫌疑不敢，上因赐铁券，手诏以遣之，即令其母便发。
huái ēn yǔ huí hé kè hán xiāng jiàn yú tài yuán kè hán dà yuè suì xǔ zhù tǎo cháo yì yú shì jìn bīng lì tài yuán fén jìn yíng yú shǎn zhōu yǐ sì qī
怀恩与回纥可汗相见于太原，可汗大悦，遂许助讨朝义，于是进兵，历太原、汾、晋，营于陕州以俟期。
shí yuè zhào tiān xià bīng mǎ yuán shuài yōng wáng wèi zhōng jūn xiān fēng yǐ huái ēn wèi fù jiā tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì lǐng hé dōng shuò fāng jié dù xíng yíng jí zhèn xi huí hé bīng mǎ fù shǎn zhōu bìng lìng zhū dào jié dù yī shí qí jìn
十月，诏天下兵马元帅雍王为中军先锋，以怀恩为副，加同中书门下平章事， 领河东、朔方节度行营及镇西、回纥兵马赴陕州，并令诸道节度一时齐进。
huái ēn yǔ huí hé zuǒ shā wèi xiān fēng guān jūn róng shǐ yú cháo ēn shǎn zhōu jié dù guō yīng yì wèi hòu diàn zì miǎn chí rù
怀恩与回纥左杀为先锋，观军容使鱼朝恩、陕州节度郭英乂为后殿，自渑池入；
chén zhèng jié dù li bào yù zì hé yáng rù
陈郑节度李抱玉自河阳入；
hé nán fù yuán shuài yōng wáng liú shǎn zhōu
河南副元帅、雍王留陕州。
huái ēn děng shī zhì huáng shuǐ zéi tú shù wàn jiān zhà zì gù
怀恩等师至黄水，贼徒数万，坚栅自固。
huái ēn zhèn yú xi yuán shàng guǎng zhāng qí zhì yǐ dāng zhī mìng xiāo qí jí huí hé zhī zhòng bàng nán shān chū yú dōng běi liǎng jūn jǔ qí nèi yìng biǎo lǐ jī zhī yī gǔ ér bá zéi sǐ zhě shù wàn
怀恩阵于西原上，广张旗帜以当之，命骁骑及回纥之众傍南山出于东北，两军举旗内应，表里击之，一鼓而拔，贼死者数万。
cháo yì lǐng tiě qí shí wàn lái jiù zhèn yú zhāo jué sì zéi jiē shū sǐ jué zhàn duǎn bīng jì jiē xiāng shā shén zhòng
朝义领铁骑十万来救，阵于昭觉寺， 贼皆殊死决战，短兵既接，相杀甚众。
guān jūn zhòu jī zhī zéi zhèn ér bù dòng
官军骤击之，贼阵而不动。
yú cháo ēn lìng shè shēng wǔ bǎi rén xià mǎ gōng nǔ luàn fā duō zhōng zéi ér sǐ zhèn yì rú chū
鱼朝恩令射生五百人下马，弓弩乱发，多中贼而死，阵亦如初。
zhèn xi jié dù shǐ mǎ lín yuē shì jí yǐ
镇西节度使马璘曰：“事急矣！
suì yuán qí ér jìn dān qí bēn jī duó zéi liǎng pái tū rù wàn zhòng zhī zhōng zuǒ yòu pī mǐ dà jūn chéng zhī ér rù cháo yì dà bài zhǎn shǒu yī wàn liù qiān jí shēng qín sì qiān liù bǎi rén jiàng zhě sān wàn èr qiān rén
” 遂援旗而进，单骑奔击，夺贼两牌，突入万众之中，左右披靡，大军乘之而入，朝义大败，斩首一万六千级，生擒四千六百人，降者三万二千人。
zhuǎn zhàn yú shí liú yuán lǎo jūn miào zéi dǎng yòu bài rén mǎ róu jiàn tián yú shàng shū gǔ cháo yì qīng jì ér zǒu
转战于石榴园、老君庙，贼党又败，人马蹂践，填于尚书谷，朝义轻骑而走。
huái ēn nǎi jìn shōu dōng jīng jí hé yáng chéng fēng qí fǔ kù wěi zhōng shū lìng xǔ shū jì wáng zhòu děng chéng zhì shì zhī xī jiē ān dǔ
怀恩乃进收东京及河阳城，封其府库，伪中书令许叔冀、王伷等，承制释之，悉皆安堵。
huái ēn liú huí hé kè hán yíng yú hé yáng nǎi shǐ qí zi yòu xiāng bīng mǎ shǐ chàng běi tíng shuò fāng bīng mǎ shǐ gāo fǔ chéng yǐ bù jūn wàn yú zhòng chéng shèng zhú běi
怀恩留回纥可汗营于河阳，乃使其子右厢兵马使玚、北庭朔方兵马使高辅成以步军万余众乘胜逐北。
huái ēn cháng yā zéi ér xíng zhì yú zhèng zhōu zài zhàn jiē jié
怀恩常压贼而行，至于郑州，再战皆捷；
jìn zhì biàn zhōu wěi jié dù zhāng xiàn chéng kāi mén jiàng
进至汴州，伪节度张献诚开门降；
yòu bá huá zhōu zhuī pò cháo yì yú wèi zhōu
又拔滑州，追破朝义于卫州。
wěi suī yáng jié dù tián chéng sì li jìn chāo li dá lú děng bīng mǎ sì wàn yú zhòng yòu yǔ cháo yì hé jù hé lái jù
伪睢阳节度田承嗣、李进超、李达卢等兵马四万余众，又与朝义合，据河来拒。
chàng lián pán jì shī dēng àn báo zhī zéi dǎng xī bēn zhǎng qū zhì chāng xiàn dōng
玚连盘济师，登岸薄之，贼党悉奔，长驱至昌县东。
cháo yì lǜ wèi zhōu bīng mǎ lái zhàn yòu bài zǒu dá lú lái jiàng zéi tú zhèn hài
朝义率魏州兵马来战，又败走，达卢来降，贼徒震骇。
yú shì xiāng zhōu wěi jié dù xuē sōng yǐ xiāng wèi zhōu míng xíng zhào jiàng yú li bào yù gāo fǔ chéng shàng wén zhé
于是相州伪节度薛嵩以相、卫州、洺、邢、赵降于李抱玉、高辅成、尚文悊；
wěi héng yáng jié dù li bǎo chén yǐ shēn héng dìng yì sì zhōu jiàng yú hé dōng jié dù xīn yún jīng
伪恒阳节度李宝臣以深、恒、定、易四州降于河东节度辛云京。
cháo yì zhì bèi zhōu yòu yǔ wěi dà jiàng xuē zhōng yì liǎng jié dù hé
朝义至贝州，又与伪大将薛忠义两节度合。
chàng zhì lín qīng jù zéi qì shèng zhù jūn yǐ sì biàn
玚至临清，惧贼气盛，驻军以俟变。
cháo yì lǐng zhòng sān wàn bìng gōng jù lái gōng chàng lìng gāo yàn chóng hún rì jìn li guāng yì děng shè sān fú yǐ dài zhī zéi bàn dù fú fā hé jī ér zǒu zhī
朝义领众三万并攻具来攻，玚令高彦崇、 浑日进、李光逸等设三伏以待之，贼半渡，伏发，合击而走之。
qí shí huí hé yòu zhì guān jūn yì zhèn chàng juǎn jiǎ chí zhī dà zhàn yú xià bó xiàn dōng nán
其时回纥又至，官军益振，玚卷甲驰之，大战于下博县东南。
zéi bèi shuǐ ér zhèn dà jūn chōng jī ér bēng zhī jī shī yōng liú ér xià
贼背水而阵，大军冲击而崩之，积尸拥流而下。
cháo yì yòu zǒu mò zhōu
朝义又走莫州。
yú shì hé nán fù yuán shuài dōu zhī bīng mǎ shǐ xuē jiān xun bīng mǎ shǐ hǎo tíng yù yǎn yùn jié dù shǐ xīn yún jīng huì shī yú xià bó jìn jūn mò zhōu chéng xià
于是河南副元帅都知兵马使薛兼训、兵马使郝廷玉、兖郓节度使辛云京会师于下博，进军莫州城下。
cháo yì yǔ tián chéng sì pín chū tiāo zhàn dà bài ér xuán lín zhèn shā qí wěi shàng shū jìng róng
朝义与田承嗣频出挑战，大败而旋，临阵杀其伪尚书敬荣。
cháo yì jù zì fēn wàn yú zhòng tóu guī yì xiàn liú chéng sì shǒu chéng
朝义惧，自分万余众投归义县，留承嗣守城。
yú shì zī qīng jié dù hóu xī yì jì zhū jiāng tóng wèi gōng shǒu fán yuè yú rì
于是淄青节度侯希逸继诸将同为攻守，凡月余日。
chàng yǔ gāo yàn chóng hóu shā yì xuē jiān xun děng yǐ zhòng sān wàn zhuī jí cháo yì yú guī yì xiàn jiāo fēng ér zéi kuì
玚与高彦崇、侯杀逸、薛兼训等以众三万追及朝义于归义县，交锋而贼溃。
shǔ yōu zhōu jié dù shǐ li huái xian sòng jiàng kuǎn chàng dùn bīng yú qí jìng qiǎn huái xiān fēn bīng zhuī niè
属幽州节度使李怀仙送降款，玚顿兵于其境，遣怀仙分兵追蹑。
èr nián sān yuè cháo yì zhì píng zhōu shí chéng xiàn wēn quán zhà qióng cù zǒu rù cháng lín zì yì huái xiān shǐ qī dì xú yǒu jì chuán qí shǒu yǐ xiàn
二年三月，朝义至平州石城县温泉栅，穷蹙，走入长林自缢，怀仙使妻弟徐有济传其首以献。
yòu jiàng tián chéng sì zhī jūn hé běi xī píng huái ēn nǎi yǔ zhū jiāng bān shī
又降田承嗣之军，河北悉平，怀恩乃与诸将班师。
xiān shì
先是，
qù dōng guō zi yí yǐ huái ēn yǒu píng dìng hé shuò zhī gōng
去冬郭子仪以怀恩有平定河朔之功，
ràng wèi yú huái ēn
让位于怀恩，
suì shòu hé běi fù yuán shuài shàng shū zuǒ pú yè jiān zhōng shū lìng líng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ chán yú zhèn běi dà dū hù shuò fāng jié dù shǐ
遂授河北副元帅、尚书左仆射、兼中书令、灵州大都督府长史、单于镇北大都护、朔方节度使，
réng jiā shí fēng sì bǎi hù
仍加实封四百户，
tōng qián yī qiān hù
通前一千户。
chūn yòu jiā tài zǐ shǎo shī chōng shuò fāng dōu zhī bīng mǎ shǐ tóng jié dù fù dà shǐ shí shí fēng wǔ bǎi hù zhuāng zhái gè yī suǒ réng yǔ yī zi wǔ pǐn guān
春，又加太子少师，充朔方都知兵马使、同节度副大使， 食实封五百户，庄宅各一所，仍与一子五品官。
gāo fǔ chéng tài zǐ shǎo fù jiān yù shǐ zhōng chéng chōng hé běi fù yuán shuài dōu zhī bīng mǎ shǐ jiā shí fēng sān bǎi hù réng yǔ yī zi wǔ pǐn guān
高辅成太子少傅、兼御史中丞，充河北副元帅都知兵马使，加实封三百户，仍与一子五品官。
gāo yàn chóng tài zǐ bīn kè réng jiù shuò fāng yòu xiāng bīng mǎ shǐ shí fēng èr bǎi hù zhuāng zhái gè cì yī suǒ yǔ yī zi wǔ pǐn guān
高彦崇太子宾客，仍旧朔方右厢兵马使，实封二百户，庄宅各赐一所，与一子五品官。
suì zhào huái ēn tǒng kè hán hái fān suì zì xiāng zhōu xī guō kǒu qù lù zhōu yǔ huí hé kè hán huì chū tài yuán zhī běi
遂诏怀恩统可汗还蕃，遂自相州西郭口趣潞州，与回纥可汗会，出太原之北。
huái ēn chū zhì tài yuán xīn yún jīng yǐ kè hán shì qí zǐ xù yí qí zhào róng bì guān bù bào qiě jù kè hán xiāng xí bù gǎn kào jūn
怀恩初至太原，辛云京以可汗是其子婿，疑其召戎，闭关不报，且惧可汗相袭，不敢犒军；
jí hái yì rú zhī
及还，亦如之。
huái ēn fù zǐ xuān lì wáng shì gōng chéng yě zhàn wú yì bù cóng yī jǔ miè shǐ cháo yì fù yàn zhào hán wèi zhī de zì yǐ wéi gōng wú yǐ ràng
怀恩父子宣力王室，攻城野战，无役不从，一举灭史朝义， 复燕、赵、韩、魏之地，自以为功无以让。
zhì shì yòu wèi yún jīng suǒ jù huái ēn nù shàng biǎo liè qí zhuàng dùn jūn fén zhōu
至是，又为云京所拒，怀恩怒，上表列其状，顿军汾州。
huì zhōng guān luò fèng xiān shǐ yú yún jīng yún jīng yán huái ēn yǔ kè hán wèi yuē nì zhuàng yǐ lù nǎi yǔ fèng xiān hòu jié huan
会中官骆奉先使于云京，云京言怀恩与可汗为约，逆状已露，乃与奉先厚结欢。
fèng xiān huí zhì huái ēn suǒ qí mǔ shǔ ràng fèng xiān yuē ěr děng yǔ wǒ r yuē wèi xiōng dì jīn yòu qīn yún jīng hé liǎng miàn hu
奉先回至怀恩所，其母数让奉先曰：“尔等与我儿约为兄弟，今又亲云京，何两面乎？
suī rán qián shì wù yù zì jīn mǔ zǐ xiōng dì rú chū
虽然，前事勿谕，自今母子兄弟如初。
jiǔ hān huái ēn qǐ wǔ fèng xiān zèng chán tóu cǎi
”酒酣，怀恩起舞，奉先赠缠头彩。
huái ēn jiāng chou qí kuàng fèng xiān jù gào fā huái ēn yuē míng rì duān wǔ qǐng sù wèi lìng jié
怀恩将酬其贶，奉先遽告发，怀恩曰：“明日端午，请宿为令节。
fèng xiān gù cí huái ēn kǔ yāo zhī mìng cáng qí mǎ
” 奉先固辞，怀恩苦邀之，命藏其马。
zhōng xī wèi qí cóng zhě yuē xiàng zhě zé wú yòu shōu wú mǎ shì jiāng hài wǒ yě
中夕谓其从者曰：“向者责吾，又收吾马，是将害我也。
fèng xiān jù suì yú yuán ér zǒu
”奉先惧，遂逾垣而走。
huái ēn jīng jù lìng zhuī huán qí mǎ
怀恩惊，遽令追还其马。
fèng xiān shǐ huí zòu qí fǎn zhuàng
奉先使回，奏其反状。
huái ēn lèi zòu qǐng zhū yún jīng fèng xiān shàng yǐ yún jīng yǒu gōng shǒu zhào hé jiě zhī huái ēn suì yǒu èr yú wǒ
怀恩累奏请诛云京、奉先，上以云京有功，手诏和解之，怀恩遂有贰于我。
zhì qī yuè gǎi yuán guǎng dé cè xūn bài tài bǎo réng yǔ yī zi sān pǐn yī zi sì pǐn guān bìng jiē réng jiā shí fēng wǔ bǎi hù
至七月， 改元广德，册勋拜太保，仍与一子三品、一子四品官并阶，仍加实封五百户。
pú gù chàng yī zi wǔ pǐn guān jiā shí fēng yī bǎi hù
仆固玚一子五品官，加实封一百户。
réng cì tiě quàn yǐ míng cáng tài miào huà xiàng yú líng yān gé
仍赐铁券，以名藏太庙，画像于凌烟阁。
xún yǐ chàng wèi yù shǐ dài fū shuò fāng xíng yíng jié dù
寻以玚为御史大夫、朔方行营节度。
huái ēn yǐ kòu nán yǐ lái yī mén zhī nèi sǐ wáng shì zhě sì shí liù rén nǚ jià jué yù zài shōu liǎng jīng jiē dǎo yǐn huí hé cuī miè qiáng dí ér wéi rén méi niè fán xìng guǎng lì yàng yàng bù yǐ
怀恩以寇难已来，一门之内死王事者四十六人，女嫁绝域，再收两京，皆导引回纥，摧灭强敌，而为人媒孽，蕃性犷戾，怏怏不已。
nǎi shàng shū zì xù gōng fá yuē
乃上书自叙功伐，曰：
guǎng dé yuán nián bā yuè èr shí sān rì
广德元年八月二十三日，
kāi fǔ yí tóng sān sī shàng shū zuǒ pú yè jiān zhōng shū lìng shuò fāng jié dù fù dà shǐ hé běi fù yuán shuài shàng zhù guó dà níng jùn wáng chén huái ēn
开府仪同三司、尚书左仆射、兼中书令、朔方节度副大使、河北副元帅、上柱国、大宁郡王臣怀恩，
cì gān lì xuè
刺肝沥血，
jǐn dùn shǒu dùn shǒu shàng shū bǎo yìng shèng wén shén wǔ huáng dì bì xià chén jiā běn fán yí
谨顿首顿首上书宝应圣文神武皇帝陛下：臣家本蕃夷，
dài jū biān sài
代居边塞，
yuán zì zǔ fù
爰自祖父，
zǎo mù guó ēn
早沐国恩。
chén nián wèi ruò guàn jí méng shàng huáng qū cè chū rù sǐ shēng jié lì jiāng chǎng dāo chéng xiān dì bào gōng shí nián yǐ shòu tè jìn
臣年未弱冠，即蒙上皇驱策，出入死生，竭力疆场，叨承先帝报功，时年已授特进。
jì hū lù shān zuò luàn dà zhèn wáng shī chén lèi rèn piān pí jué sǐ jìng nán shàng yǐ ān shè jì xià yǐ zhěng shēng líng zhàng huáng tiān zhī wēi shén miè kuáng hú zhī chǒu lèi
洎乎禄山作乱， 大振王师，臣累任偏裨，决死靖难，上以安社稷，下以拯生灵，仗皇天之威神，灭狂胡之丑类。
wú hé sī míng jì nì yòu jù dōng zhōu chén jí bù ān hǎi nèi téng fèi
无何，思明继逆，又据东周，宸极不安，海内腾沸。
chén miù chéng dà xíng huáng dì wěi rèn shòu yǐ bīng quán shì xuě guó chóu yǐ kuāng shí nán
臣谬承大行皇帝委任，授以兵权，誓雪国仇，以匡时难。
hé mén zhōng liè xián yuàn shā shēn yě zhàn gōng chéng jiē xiān shì zú
阖门忠烈，咸愿杀身，野战攻城，皆先士卒。
xiōng dì sǐ yú zhèn dí zǐ zhí méi yú jūn qián jiǔ zú zhī qīn shí bù cún yī zòng yǒu zài zhě chuāng yí biàn shēn
兄弟死于阵敌，子侄没于军前，九族之亲，十不存一，纵有在者，疮痍遍身。
kuàng bì xià qián lóng zhī shí qīn tǒng shī lǚ chén tiǎn shì huī xià bì xià xī chén yú chéng
况陛下潜龙之时，亲统师旅，臣忝事麾下，陛下悉臣愚诚。
dà xíng huáng dì wèi juān gōng guǎn zhī shí chén pín lì wēi xiào lèi zhān guān shǎng suì bèi fǔ guó děng chán hài jī zhì pò jiā biàn duó bīng quán yú nián sù wèi
大行皇帝未捐宫馆之时， 臣频立微效，累沾官赏，遂被辅国等谗害，几至破家，便夺兵权，逾年宿卫。
chén suī nèi xǐng wú jiù zhōng jù chán nìng qīng wēi yǐ rì jì shí mìng xuán qiū yè zhì jiāng guī gǔ quán rǎng yǒng xiè míng shí
臣虽内省无疚，终惧谗佞倾危，以日继时，命悬秋叶，至将归骨泉壤，永谢明时。
xìng yù bì xià lóng yuè tiān qú jì zuǎn hóng yè zhī chén fù bàng chá chén dān xīn suì kāi dú jiàn zhī míng dù jué zhòng duō zhī kǒu tè bá chén yú qiān lǒng zài rèn chén yú shuò fāng
幸遇陛下龙跃天衢，继缵鸿业，知臣负谤，察臣丹心，遂开独见之明，杜绝众多之口， 特拔臣于汧、陇，再任臣于朔方。
chéng wèi yóu hún fǎn hái kū gǔ zài ròu shǐ chén de jié nú jiǎn zhī lì xiào zhuī dāo zhī gōng shàng dá bì xià zài zào zhī ēn xià zhǎn wēi chén quǎn mǎ zhī zhì
诚谓游魂返骸，枯骨再肉，使臣得竭驽蹇之力， 效锥刀之功，上答陛下再造之恩，下展微臣犬马之志。
qù nián qiū mò huí hé fú yì ér lái shì shù bù zhī xī jiē jīng hài
去年秋末，回纥伏义而来，士庶不知，悉皆惊骇。
bì xià yǐ chén yǔ qí yīn yà lìng zhì tài yuán zhī yíng yī qiè shì yí xǔ chén zhú biàn chǔ zhì
陛下以臣与其姻娅，令至太原祗迎，一切事宜，许臣逐便处置。
suì yǔ kè hán jì yì fēn dào yòng bīng kè fù luò yáng píng dàng yōu jì wéi yǒu shén cè bīng mǎ dùn jūn dú zhù chén liú
遂与可汗计议，分道用兵，克复洛阳，平荡幽、 蓟，惟有神策兵马，顿军独住陈留。
kè hán shí zài luò yáng jí bèi cháo ēn cāi zǔ yào wèi liú yì yǐ shī fán qíng
可汗时在洛阳，即被朝恩猜阻，要为流议，已失蕃情。
chén zì píng zéi què huí tiān ēn yòu lìng jiàn sòng chén suì qìng jié jiā chǎn wèi guó zhōu xuán fā qiǎn wài fān guì tú shàng dào
臣自平贼却回，天恩又令饯送，臣遂罄竭家产，为国周旋，发遣外蕃，贵图上道。
xíng zhì shān běi bèi fèng xiān yún jīng gòng shēng yì jiàn wàng zuò jiā zhū bì chéng bù chū zhī yíng réng lìng qián xíng qiè dào
行至山北，被奉先、云京共生异见，妄作加诸，闭城不出祗迎，仍令潜行窃盗。
fán yí yuàn nù zǎo yù xiāng chóu chén suì mí féng fāng dé chū jiè
蕃夷怨怒，早欲相仇，臣遂弥缝，方得出界。
jí qí zǔ jiàn shì le huí zhì tài yuán chén tiǎn jī dǐng sī yòu chéng zhòng jì fèng xiān yún jīng céng wú lǐ shù bì guān bù chū xiāng kàn
及其祖饯事了，回至太原，臣忝迹鼎司，又承重寄，奉先、云京曾无礼数，闭关不出相看。
chén suì guò fén zhōu xiū xī shì mǎ fán jīng shù rì bù qiǎn yī jiè zhī wén
臣遂过汾州，休息士马，凡经数日，不遣一介知闻。
zì yǐ xíng shì chéng shū kǒng chén xiān yǒu lùn zòu suì nǎi gòu qí bàng dú wàng qǐ yì duān shān dòng jūn chéng yǐ wéi shè bèi
自以行事乘疏，恐臣先有论奏，遂乃构其谤黩，妄起异端，扇动军城，以为设备。
yòu chén cóng lù fǔ guò rì jiàn bào yù zhǐ yíng huí hé zhù shì yòng xīn kěn chēng jiā zī qìng yú gōng yòng yòu yǔ chén mǎ jiān yín qì sì shì chén yú huí hé chù de juàn biàn yǔ bào yù èr qiān pǐ yǐ chōng dá zèng
又臣从潞府过日，见抱玉只迎回纥，庶事用心，恳称家资罄于公用，又与臣马兼银器四事，臣于回纥处得绢，便与抱玉二千匹以充答赠。
jīn bèi bào yù gòng xiāng zǔ zhī jiāng cǐ wǎng lái zhī kuàng biàn wèi jié tuō zhī sī guì zài hòu wū wu xiāng qīng duó
今被抱玉共相组织，将此往来之贶，便为结托之私，贵在厚诬，务相倾夺。
bì xià bù chuí míng chá cǎi tīng liú yán yù lìng zhōng zhí zhī chén wǎng xiàn chán xié zhī dǎng
陛下不垂明察，采听流言，欲令忠直之臣，枉陷谗邪之党。
chén shí bù qī tiān dì bù fù shén míng sù yè sān sī chén zuì yǒu liù
臣实不欺天地，不负神明， 夙夜三思，臣罪有六：
wǎng nián tóng luó bèi pàn hé qū sāo rán jīng lüè shù jūn bīng wéi bù jiě
往年同罗背叛，河曲骚然，经略数军，兵围不解。
chén bù gù lǎo mǔ zǒu tóu líng zhōu xiān dì jiā chén zhōng chéng suì qiǎn zhēng bīng tǎo pàn shǐ de hé qū qīng tài zéi tú bēn wáng
臣不顾老母，走投灵州，先帝嘉臣忠诚，遂遣征兵讨叛，使得河曲清泰，贼徒奔亡。
shì chén bù zhōng yú guó qí zuì yī yě
是臣不忠于国，其罪一也。
chén nán bīn cháng bèi tóng luó lǔ jiāng gài yì zhì bù yóu jǐ xuán jí qì nì guī shùn què lái tóu chén chén zhǎn zhī yǐ lìng shì zhòng
臣男玢尝被同罗虏将，盖亦制不由己，旋即弃逆归顺，却来投臣，臣斩之以令士众。
qiě chén bù ài gǔ ròu zhī zhòng ér xùn zhōng yì zhī chéng shì chén bù zhōng yú guó qí zuì èr yě
且臣不爱骨肉之重，而徇忠义之诚，是臣不忠于国，其罪二也。
chén yǒu èr nǚ jù pìn yuǎn fán wèi guó hé qīn hé zòng tǎo nán zhì shǐ zéi tú tiǎn miè
臣有二女，俱聘远蕃，为国和亲，合从讨难，致使贼徒殄灭。
huán yǔ qīng píng
寰宇清平。
shì chén bù zhōng yú guó qí zuì sān yě
是臣不忠于国，其罪三也。
chén jí nán chàng bù gù wēi wáng shēn xiān xíng zhèn fù zǐ xiào mìng zhì níng bāng jiā
臣及男玚，不顾危亡，身先行阵，父子效命，志宁邦家。
shì chén bù zhōng yú guó qí zuì sì yě
是臣不忠于国，其罪四也。
bì xià wěi chén fù yuán shuài zhī quán lìng chén zhǐ huī hé běi
陛下委臣副元帅之权，令臣指麾河北。
qí xīn fù jié dù shǐ jiē wò qiáng bīng chén zhī fǔ suí xī ān fǎn cè zhōu xiàn jì dìng fù shuì yǐ shí
其新附节度使，皆握强兵，臣之抚绥，悉安反侧，州县既定，赋税以时。
shì chén bù zhōng yú guó qí zuì wǔ yě
是臣不忠于国，其罪五也。
chén xié hé huí hé kān dìng xiōng tú tiān xià xuē píng fán yí guī guó shǐ qí yǒng wèi lín hǎo
臣叶和回纥，戡定凶徒， 天下削平，蕃夷归国，使其永为邻好。
yì zhe jí nàn wàn xìng ān níng gān gē zhǐ xī èr shèng shān líng shì bì bì xià zhōng xiào liǎng quán
义著急难，万姓安宁，干戈止息，二圣山陵事毕，陛下忠孝两全。
shì chén bù zhōng yú guó qí zuì liù yě
是臣不忠于国，其罪六也。
chén jì fù liù zuì chéng hé wàn zhū yán jǐng yuán mén yǐ dài fǔ jīn zhì
臣既负六罪，诚合万诛，延颈辕门，以待斧钅质。
guò cǐ yǐ wǎng gèng wú tā wéi
过此以往，更无他违。
bì xià ruò yǐ cǐ zhū chén hé yì wǔ zǐ xū cún wú zú fú shī yú jiāng shàng dài fū zhǒng bà yuè zhōng cì jiàn yú jī shān
陛下若以此诛臣，何异伍子胥存吴，卒浮尸于江上，大夫种霸越，终赐剑于稽山。
wéi dāng tūn hèn jiǔ quán xián yuān qiān gǔ fù hé su zāi
唯当吞恨九泉，衔冤千古，复何诉哉！
fù hé su zāi
复何诉哉！
qiě kuí huò shàng jiě yǎng yáng quǎn mǎ yóu néng liàn zhǔ chén tiǎn ēn zhì zhòng wěi rèn fēi qīng sù yè sī fèng tiān yán qǐ zàn xīn lí wèi quē chéng kǒng yǐ zhōng huò zuì guī jìng bù yáo
且葵藿尚解仰阳，犬马犹能恋主，臣忝恩至重，委任非轻，夙夜思奉天颜，岂暂心离魏阙，诚恐以忠获罪，龟镜不遥。
qīng zhě lái tiàn shòu zhū cháo tíng bù shì qí zuì tiān xià zhōng yì cóng cǐ shēng yí
顷者来瑱受诛，朝廷不示其罪，天下忠义， 从此生疑。
kuàng lái tiàn gōng yè sù gāo rén duō suǒ jì bù shěn shèng zhōng dú duàn fù wèi jiān chén nòng quán
况来瑱功业素高，人多所忌，不审圣衷独断，复为奸臣弄权？
chén yù rù cháo kǒng lí sī huò zhū dào jié dù shǐ jiē jù fēi chén dú gǎn rú cǐ
臣欲入朝， 恐罹斯祸，诸道节度使皆惧，非臣独敢如此。
jìn wén zhuī zhào shù rén bìng jiē bù zhì shí wèi zhōng guān chán kǒu yòu jù bì xià sǔn shāng qǐ wéi shì chén bù zhōng zhǐ wèi huí xié zài cè
近闻追诏数人，并皆不至，实畏中官谗口，又惧陛下损伤，岂唯是臣不忠，只为回邪在侧。
qiě chén qián hòu suǒ zòu luò fèng xiān cí qíng fēi bù zhí shí bì xià jìng wú chǔ zhì chǒng yòng mí shēn
且臣前后所奏骆奉先词情， 非不摭实，陛下竟无处置，宠用弥深。
jiē yóu tóng lèi xiāng cóng zhì méng bì shèng cōng rén jiē jù sǐ shuí fù gǎn yán
皆由同类相从，致蒙蔽圣聪，人皆惧死，谁复敢言！
chén yì qiè jūn chén zhì yōu shè jì ruò wú jí jiàn yǒu fù shèng cháo gǎn sì yú zhōng yǐ gàn dǐng huò
臣义切君臣，志忧社稷，若无极谏，有负圣朝，敢肆愚忠，以干鼎镬。
kuàng jīn xi yǒu quǎn róng bèi luàn dōng yǒu wú yuè bù tíng jūn fáng qún dào zòng héng fū fang jī hú cǎo rǎo
况今西有犬戎背乱，东有吴、越不庭，均、房群盗纵横，鄜、坊稽胡草扰。
bì xià bù sī wài yù ér nǎi nèi jì zhōng liáng hé yǐ hùn yī chē shū ér shǐ tī háng nà jìn
陛下不思外御，而乃内忌忠良，何以混一车书，而使梯航纳赆？
tiān xià zhì dà qǐ kě zàn qīng
天下至大，岂可暂轻。
fú chéng sì fāng fū zòu zhī rén yǐn duì zhī shí bì xià jiē yún yǔ piào qí shāng liáng céng bù wěi zǎi chén kě fǒu
伏承四方敷奏之人，引对之时，陛下皆云与骠骑商量，曾不委宰臣可否。
huò yǒu jī liú shù yuè bù fàng guī huán yuǎn jìn zhī xīn zhuǎn jiā yí zǔ
或有稽留数月，不放归还，远近之心，转加疑阻。
qiě chén shuò fāng jiāng shì gōng xiào zuì gāo wèi xiān dì zhōng xīng zhǔ rén shì bì xià meng chen gù lì céng bù bié jiā yōu jiǎng què xìn jí dù bàng cí zi yí xiān yǐ bèi cāi chén jīn yòu zāo huǐ dú
且臣朔方将士，功效最高，为先帝中兴主人，是陛下蒙尘故吏，曾不别加优奖，却信嫉妒谤词，子仪先已被猜，臣今又遭毁黩。
gōng cáng niǎo jǐn tù sǐ quǎn pēng chén xī wèi fēi jīn fāng zhī shí
弓藏鸟尽，兔死犬烹，臣昔谓非，今方知实。
qiě chén xi jūn fén shàng guān jiàn dà kāi shōu mǎ fàng yáng céng wú shǒu bèi fēn bīng shù jùn guì miǎn bān liáng quàn kè nóng sāng wu ān lí shù yǒu hé zhuàng jì ér shè yì duān
且臣息军汾上，关键大开， 收马放羊，曾无守备，分兵数郡，贵免般粮，劝课农桑，务安黎庶，有何状迹，而涉异端。
bì xià bì xìn jiǎo cí hé shū zhǐ lù wéi mǎ
陛下必信矫词，何殊指鹿为马？
bì xià tǎng chì zhú xié nìng qīn fù zhōng liáng juān xuē hú yí fū chén zhèng huà shǐ jūn chén wú èr tiān xià guī xīn zé kuī biān zhī róng bù zú wéi huàn gěng mìng zhī kòu jiāng fù hé yōu yǎn wǔ xiū wén qí zé bù yuǎn
陛下倘斥逐邪佞，亲附忠良，蠲削狐疑， 敷陈政化，使君臣无二，天下归心，则窥边之戎，不足为患，梗命之寇，将复何忧， 偃武修文，其则不远。
bì xià ruò bù nà yú kěn qiě guì yīn xún chén shí bù gǎn bǎo jiā bì xià qǐ néng ān guó
陛下若不纳愚恳，且贵因循，臣实不敢保家，陛下岂能安国！
zhōng yán lì xíng liáng yào yù bìng fú wéi bì xià tú zhī
忠言利行，良药愈病，伏惟陛下图之。
chén jīn róng shì yǐ ān liáng chǔ qiě jì shēn yuàn yī zhì què xià pī lù xīn gān zài dǔ shèng yán wàn sǐ wú hèn
臣今戎事已安，粮储且继，深愿一至阙下，披露心肝，再睹圣颜，万死无恨。
chén yù gōng rán jìn fā lǜ kǒng jiàng shì liú lián
臣欲公然进发，虑恐将士留连。
chén jīn biàn tuō xún jìn jiàng děng zhōu yú bǐ qiān yán qiě zhù jǐn qiǎn yā yá kāi fǔ yí tóng sān sī shì tài cháng qīng zhāng xiū zāng xiān jìn shū jiān kǒu zòu shì
臣今便托巡晋、绛等州，于彼迁延且住，谨遣押衙开府仪同三司、试太常卿张休臧先进书兼口奏事。
fú wéi bì xià lǎn chén cǐ shū zhī chén chéng kěn tè chuí shèng duàn wù yì jìn chén dài chén rú chū fú bàng bù rù chén dāng sǐ jié wáng mìng shì chou guó ēn
伏惟陛下览臣此书，知臣诚恳， 特垂圣断，勿议近臣，待臣如初，浮谤不入，臣当死节王命，誓酬国恩。
réng qǐng qiǎn yī jiè zhuān shǐ zhì jiàng zhōu wèn chén chén jí biàn yǔ tóng xíng jì huò dǎo wǔ xuān bì
仍请遣一介专使至绛州问臣，臣即便与同行，冀获蹈舞轩陛。
bǐ chén yú lǜ bù gù sǐ wáng qīng chù tiān wēi zhàn hàn wú dì
鄙臣愚虑，不顾死亡，轻触天威，战汗无地。
jiǔ yuè shàng yǐ huí hé jìn sāi huái ēn yòu yǔ xīn yún jīng yǒu xì shàng yù qí huǐ guò tuī xīn yǐ dài zhī
九月，上以回纥近塞，怀恩又与辛云京有隙，上欲其悔过，推心以待之。
kǒng qí bù xìn zhào zhào huáng mén shì láng péi zūn qìng shǐ fén zhōu yù zhǐ qiě chá qí qù jiù
恐其不信，诏召黄门侍郎裴遵庆使汾州喻旨，且察其去就。
zūn qìng jí zhì huái ēn bào qí zú hào qì ér su zūn qìng yīn xuān shèng ēn yōu hòu fěng lìng rù cháo huái ēn xǔ nuò
遵庆即至，怀恩抱其足号泣而诉，遵庆因宣圣恩优厚，讽令入朝，怀恩许诺。
fù jiāng fàn zhì chéng shuō zhī yuē gōng yǐ chán yán jiāo gòu yǒu gōng gāo bù shǎng zhī jù xián xì yǐ chéng nài hé rù bù cè zhī cháo
副将范志诚说之曰：“公以谗言交构，有功高不赏之惧，嫌隙已成，奈何入不测之朝？
gōng bú jiàn lái tiàn li guāng bì zhī shì hu
公不见来瑱、李光弼之事乎！
gōng chéng ér bú jiàn róng èr chén yǐ zǒu zhū
功成而不见容，二臣以走诛。
huái ēn rán zhī
”怀恩然之。
míng rì yòu yǐ jù sǐ wèi cí xǔ lìng yī zi rù cháo zhì chéng yòu bù kě
明日，又以惧死为辞，许令一子入朝， 志诚又不可。
zūn qìng fù mìng
遵庆复命。
yù shǐ dài fū wáng yì zì huí hé shǐ hái huái ēn yǔ kè hán wǎng lái kǒng xiè qí shì nǎi zhǐ zhī
御史大夫王翊自回纥使还，怀恩与可汗往来，恐泄其事， 乃止之。
suì lìng zǐ chàng lǜ zhòng gōng yún jīng yún jīng chū zhàn chàng dà bài ér xuán jìn wéi yú cì cháo tíng huàn zhī
遂令子玚率众攻云京，云京出战，玚大败而旋，进围榆次，朝廷患之。
xiān shì shàng shū yòu chéng yán zhēn qīng qǐng fèng zhào huái ēn shàng yīn yǐ zhēn qīng wèi xíng bù shàng shū jiān yù shǐ dài fū wǎng xuān wèi zhī
先是，尚书右丞颜真卿请奉诏怀恩，上因以真卿为刑部尚书、兼御史大夫往宣慰之。
zhēn qīng yuē chén wǎng qǐng xíng zhě shí yě
真卿曰：“臣往请行者，时也；
jīn fāng shòu mìng shì wú yì yǐ
今方受命，事无益矣。
shàng wèn qí gù duì yuē huái ēn zǔ bīng shì qí fǎn cè míng yǐ
”上问其故，对曰：“怀恩阻兵，是其反侧明矣。
qǐng bì xià bì dí yú shǎn jiāo chén fāng zé yǐ chūn qiū zhī yì yún guǎ jūn meng chen yú jiāo gǎn bù gōng wèn guān shǒu
顷陛下避狄于陕郊，臣方责以《春秋》之义，云寡君蒙尘于郊，敢不恭问官守。
dàng shì shí yě huái ēn lái cháo yǐ zhù tǎo zéi zé qí cí shùn
当是时也，怀恩来朝，以助讨贼，则其辞顺。
jīn bì xià ràng qù quǎn róng jí gōng jīng yì huái ēn jìn bù qín wáng tuì bù shì zhòng qí cí qū bì bù lái yǐ
今陛下攘去犬戎， 即宫京邑，怀恩进不勤王，退不释众，其辞曲，必不来矣。
qiě míng huái ēn fǎn zhě dú xīn yún jīng li bào yù luò fèng xiān yú cháo ēn sì rén ěr zì wài cháo chén xián yán qí wang
且明怀恩反者，独辛云京、李抱玉、骆奉先、鱼朝恩四人耳，自外朝臣，咸言其枉。
rán huái ēn jiàng shì jiē zi yí bù qǔ ēn xìn jié qí xīn bì xià hé bù yǐ zi yí dài zhī yù yǐ nì shùn huò fú bì xiāng shuài ér guī ěr
然怀恩将士，皆子仪部曲，恩信结其心，陛下何不以子仪代之，喻以逆顺祸福，必相率而归耳。
shàng cóng zhī
”上从之。
zi yí zhì hé zhōng pú gù chàng yǐ wèi shuò fāng bīng mǎ shǐ zhāng wéi yuè děng sì rén zhǎn qí shǒu xiàn yú què xià
子仪至河中，仆固玚已为朔方兵马使张惟岳等四人斩其首，献于阙下。
huái ēn wén zhī lǜ huī xià shù bǎi qí qì qí mǔ dù hé běi zǒu líng wǔ
怀恩闻之，率麾下数百骑，弃其母，渡河北走灵武。
yú zhòng wén zi yí dào shù jiǎ lái bēn guī zhě shù wàn
余众闻子仪到，束甲来奔，归者数万。
huái ēn zhì líng wǔ xiào jù wáng mìng qí zhòng fù zhèn
怀恩至灵武，啸聚亡命，其众复振。
shàng niàn qí xūn jiù bù yù zuì gōng chén hòu fǔ qí jiā huái ēn zhōng bù cóng
上念其勋旧，不欲罪功臣，厚抚其家，怀恩终不从。
qí mǔ yuè yú rì jìng yǐ shòu zhōng
其母月余日竟以寿终。
yòu yáo shòu tài shī jiān zhōng shū lìng dà níng wáng yú bìng tíng
又遥授太师、兼中书令、大宁王，余并停。
shì qiū wèi xiāng dǎo yòu tǔ bō shí wàn rù kòu jīng bīn zhōu jì lái tiàn zhī mù zì xù yún jù zāo fàng zhú
是秋为乡导，诱吐蕃十万入寇泾、邠州，祭来瑱之墓，自序云“俱遭放逐”。
kòu fèng tiān lǐ quán guō zi yí jù zhī ér tuì
寇奉天、醴泉，郭子仪拒之而退。
yǒng tài yuán nián shàng zhēng tiān xià bīng yǐ fáng zhī
永泰元年，上征天下兵以防之。
huái ēn yòu jiū hé zhū fān zhòng hào èr shí wàn nán fàn jīng shī qiǎn tǔ bō zhī zhòng zì běi dào xiān kòu lǐ quán fèng tiān rèn fū zhèng tíng hǎo dé zì dōng dào kòu fèng xiān tóng zhōu qiāng hún nú là zhī zhòng zì xī dào kòu zhōu zhì fèng xiáng
怀恩又纠合诸蕃， 众号二十万，南犯京师：遣吐蕃之众自北道先寇醴泉、奉天，任敷、郑庭、郝德自东道寇奉先、同州，羌、浑、奴剌之众自西道寇盩厔、凤翔。
cháo tíng dà hài
朝廷大骇，
zhào qiǎn guō zi yí zhūn jīng yáng
诏遣郭子仪屯泾阳，
hún rì jìn bái yuán guāng zhūn fèng tiān
浑日进、白元光屯奉天，
li guāng shí jìn tún yún yáng
李光时进屯云阳，
mǎ lín hǎo tíng yù zhūn zhōng wèi qiáo
马璘、郝廷玉屯中渭桥，
dǒng qín zhūn dōng wèi qiáo
董秦屯东渭桥，
luò fèng xiān li rì yuè zhūn zhōu zhì
骆奉先、李日越屯盩厔，
li bào yù zhūn fèng xiáng
李抱玉屯凤翔，
zhōu zhì guāng dù miǎn zhūn tóng zhōu
周智光、杜冕屯同州。
shàng qīn lǜ liù jūn lìng yú cháo ēn zhūn yuàn zhōng xià zhào qīn zhēng
上亲率六军，令鱼朝恩屯苑中，下诏亲征。
huái ēn lǐng huí hé jí shuò fāng zhī zhòng jì jìn xíng zhì míng shā xiàn yù jí yú guī
怀恩领回纥及朔方之众继进，行至鸣沙县， 遇疾舁归。
jiǔ yuè jiǔ rì sǐ yú líng wǔ bù qǔ yǐ xiāng fǎ fén ér zàng zhī
九月九日，死于灵武，部曲以乡法焚而葬之。
zhāng sháo dài lǐng qí zhòng wèi xú huáng yù suǒ shā
张韶代领其众，为徐璜玉所杀；
huáng yù lǐng qí zhòng yòu wèi fàn zhì chéng suǒ shā zhì chéng lǐng qí zhòng
璜玉领其众，又为范志诚所杀，志诚领其众。
huí hé jìn kòu jīng yáng zhū jūn jiān bì bù zhàn
回纥进寇泾阳，诸军坚壁不战。
tǔ bō xiāng chí èr shí yú rì yòu wén huái ēn sǐ yǔ huí hé zhēng zhǎng zì xiāng yí èr mò gǎn xiān jìn suì dà lüè jū rén fén shāo shě yǔ qū nán nǚ shù wàn ér qù suǒ guò jiàn hé gǔ dài jìn
吐蕃相持二十余日，又闻怀恩死，与回纥争长，自相疑贰，莫敢先进，遂大掠居人， 焚烧舍宇，驱男女数万而去，所过践禾谷殆尽。
huí hé nǎi yì zi yí jiàng qǐng jī tǔ bō yǐ zì xiào
回纥乃诣子仪降，请击吐蕃以自效。
zi yí fēn bīng suí zhī dà pò tǔ bō yú jīng zhōu jiè
子仪分兵随之，大破吐蕃于泾州界。
rèn fū yòu bài zǒu qiāng hún yòu duō jiàng yú li bào yù
任敷又败走，羌、浑又多降于李抱玉。
huái ēn nì mìng sān nián zài fàn shùn lián zhū fān zhī zhòng wèi guó dà huàn shì bù jiě jiǎ liáng jǐn kuì jūn shì xìng tiān wáng ér shàng wèi zhī yǐn è qián hòu xià zhì wèi cháng yán qí fǎn
怀恩逆命三年，再犯顺，连诸蕃之众，为国大患，士不解甲，粮尽馈军，适幸天亡，而上为之隐恶，前后下制，未尝言其反。
jí huái ēn sǐ qún chén yǐ wén shàng wèi zhī mǐn mò yuē huái ēn bù fǎn wèi zuǒ yòu suǒ wù
及怀恩死，群臣以闻，上为之悯默曰：“怀恩不反，为左右所误。
qí kuān rén rú cǐ
”其宽仁如此。
rùn shí yuè huái ēn zhí míng chén lǐng qiān yú qí lái jiàng
闰十月，怀恩侄名臣领千余骑来降。
liáng chóng yì cháng ān rén
梁崇义，长安人。
yǐ shēng dǒu gěi yì yú shì yǒu lǚ lì néng juǎn jīn shū gōu
以升斗给役于市，有膂力，能卷金舒钩。
hòu wèi yǔ lín shè shēng cóng lái tiàn yú xiāng yáng
后为羽林射生，从来瑱于襄阳。
chén mò guǎ yán zhòng yuè zhī lèi qiān wèi piān pí
沉默寡言，众悦之，累迁为偏裨。
tiàn cháo jīng shī fēn shǐ zhū jiāng shù fú chāng nán yáng
瑱朝京师，分使诸将戍福昌、南阳。
lái tiàn bèi zhū shù zhě jiē kuì guī
来瑱被诛，戍者皆溃归。
chóng yì shí zài nán yáng tǒng guī shī jìng rù xiāng zhōu yǔ tóng liè li zhāo xuē nán yáng xiāng ràng wèi zhǎng bù jué
崇义时在南阳，统归师径入襄州，与同列李昭、薛南阳相让为长，不决。
zhū jiāng qǐng yuē bīng fēi liáng qīng zhǔ zhī bù kě
诸将请曰：“兵非梁卿主之不可。
suì tuī chóng yì wèi shuài
”遂推崇义为帅。
bǎo yìng èr nián sān yuè chóng yì shā zhāo yǔ nán yáng yǐ xié zhòng xīn cháo tíng yīn shòu qí jié dù yān
宝应二年三月， 崇义杀昭与南阳，以胁众心，朝廷因授其节度焉。
yǐ xiāng zhōu jiàn lǚ bīng huò qū fǎ hán róng gū wu xī rén yě
以襄州荐履兵祸，屈法含容，姑务息人也。
lì yù shǐ zhōng chéng dài fū shàng shū
历御史中丞、大夫、尚书。
suì yǔ tián chéng sì li zhèng jǐ xuē sōng li bǎo chén wèi fǔ chē zhī shì yǎn yǒu xiāng hàn qī zhōu zhī de dài jiǎ èr wàn lián jié gēn gù wèi cháng cháo jìn rán yú qún xiōng de zuì biǎn bīng zuì shǎo fǎ lìng zuì lǐ lǐ mào zuì gōng
遂与田承嗣、李正己、薛嵩、李宝臣为辅车之势，奄有襄、汉七州之地，带甲二万，连结根固，未尝朝觐，然于群凶，地最褊， 兵最少，法令最理，礼貌最恭。
qí de kuà dōng nán zhī chōng shù yǒu wáng mìng zhī suǒ xuān qià gù qí rén zhī huà
其地跨东南之冲，数有王命之所宣洽，故其人知化。
suǒ qīn cháng quàn qí lái cháo chóng yì yuē wú běn shuài lái gōng yǒu dà xūn yōng dāng shàng yuán zhōng yǐ yān shù chán dú qūn xún jī zhào jí dài zōng sì wèi bù sì jià xíng xuán jiàn zhū zú
所亲尝劝其来朝，崇义曰：“吾本帅来公有大勋庸，当上元中以阉竖谗讟，逡巡稽召，及代宗嗣位，不俟驾行，旋见诛族。
jīn wú xìn yíng ér shì jiǔ ruò zhī hé jiàn shàng
今吾衅盈而事久，若之何见上。
jiàn zhōng yuán nián huái xi jié dù shǐ li xī liè shù qǐng xīng shī tǎo chóng yì chóng yì jù jūn lǚ zhī shì jiā yán yān
建中元年，淮西节度使李希烈数请兴师讨崇义，崇义惧，军旅之事加严焉。
liú rén guō xī gào qí wèi biàn chóng yì wén zhī qǐng zuì xī zuò jué zhàng pèi liú mìng jīn bù yuán wài láng li zhōu yù zhǐ yǐ ān zhī
流人郭昔告其为变，崇义闻之，请罪昔，坐决杖配流，命金部员外郎李舟谕旨以安之。
chū liú wén xǐ zuò nán zhōu cháng rù qí chéng shuō lì hài wén xǐ jū zhī huì zhàng xià shā wén xǐ ér jiàng
初，刘文喜作难，舟尝入其城说利害，文喜拘之，会帐下杀文喜而降。
sì fāng fǎn cè zhě wén zhī wèi zhōu bì néng fù jūn shā jiāng shì yǐ jiē è
四方反侧者闻之，谓舟必能覆军杀将，是以皆恶。
jí zhōu zhì yòu quàn qí rù jìn yán pō qiē zhí chóng yì yì bù yuè
及舟至，又劝其入觐，言颇切直，崇义益不悦。
èr nián chūn fā wǔ shǐ xuān yù zhū dào ér zhōu fù rú jīng xiāng chóng yì lǜ yǒu biàn jù jìng bù nà shàng yán jūn zhōng yí jù qǐng huàn tā shǐ
二年春，发五使宣谕诸道，而舟复如荆、襄，崇义虑有变，拒境不纳，上言 “军中疑惧，请换他使”。
yóu shì yì bù ān xiōng móu rì shēn bīn liáo huò yǒu zhōng yán jǔ quàn duō zāo shāng hài
由是益不安，凶谋日深，宾僚或有忠言沮劝，多遭伤害。
shí qún xiōng fāng zì yí zǔ cháo tíng jiāng zhàng dà xìn yù lái ér ān zhī yǐ shì tiān xià
时群凶方自疑阻，朝廷将仗大信，欲来而安之，以示天下。
réng jiā chóng yì tóng píng zhāng shì qí qī zǐ xī jiā fēng shǎng qiě cì tiě quàn shì zhī jiān shòu qí pí jiàng lìn gǎo wèi dèng zhōu cì shǐ qiǎn yù shǐ zhāng zhe lài shǒu zhào zhēng zhī
仍加崇义同平章事， 其妻子悉加封赏，且赐铁券誓之，兼授其裨将蔺杲为邓州刺史，遣御史张著赉手诏征之。
chóng yì yì kǒng bù shǐ chí mǎn ér shòu mìng
崇义益恐怖，使持满而受命。
lìn gǎo fèng zhào shū yòu bù gǎn fā chí yì chóng yì qǐng mìng chóng yì yì yí jù duì zhe hào kū bù shòu zhào
蔺杲奉诏书，又不敢发，驰诣崇义请命，崇义益疑惧，对著号哭，不受诏。
yóu shì zhēng sì fāng bīng shǐ xī liè tǒng jī zhī
由是征四方兵，使希烈统击之。
chóng yì nǎi fā bīng gōng jiāng líng yǐ tōng qián lǐng jí sì wàng dà bài ér guī suì zhūn xiāng shān
崇义乃发兵攻江陵， 以通黔、岭，及四望，大败而归，遂屯襄、邓。
xī liè xiān fā qiān yú rén shǒu lín hàn chóng yì tú zhī wú yí jiào
希烈先发千余人守临汉，崇义屠之， 无遗噍。
jì ér xī liè tǒng dà jūn yuán hàn ér shàng chóng yì shǐ jiāng dí huī dù shǎo chéng yíng zhàn yú mán shuǐ xī liè dà pò zhī
既而希烈统大军缘汉而上，崇义使将翟晖、杜少诚迎战于蛮水，希烈大破之；
fù hé yú sōu kǒu yòu pò zhī
复合于涑口，又破之。
èr jiāng qiú xiáng xī liè shòu zhī shǐ tǒng běn bīng rù xiāng yáng hào lìng yǐ ān bǎi xìng
二将求降，希烈受之，使统本兵入襄阳号令，以安百姓。
chóng yì lǐng qīn bīng lǎo xiǎo bì bì jiāng shǒu zhě zhǎn guān zhēng chū bù kě zhǐ
崇义领亲兵老小闭壁，将守者斩关争出，不可止。
qí nián bā yuè chóng yì yǔ qí qī tóu jǐng ér sǐ chuán shǒu què xià
其年八月，崇义与其妻投井而死， 传首阙下。
qí qīn qī xī liè jiē lù zhī xuǎn qí cháng cóng lín hàn zhī yì zhě sān qiān rén xī zhǎn zhī
其亲戚希烈皆戮之，选其尝从临汉之役者三千人，悉斩之。
li huái guāng bó hǎi mò hé rén yě
李怀光，渤海靺鞨人也。
běn xìng rú qí xiān xǐ yú yōu zhōu fù cháng wèi shuò fāng liè jiāng yǐ zhàn gōng cì xìng shì gēng míng jiā qìng
本姓茹，其先徙于幽州，父常为朔方列将，以战功赐姓氏，更名嘉庆。
huái guāng shǎo cóng jūn yǐ wǔ yì zhuàng yǒng chēng shuò fāng jié dù shǐ guō zi yí lǐ zhī yì hòu
怀光少从军，以武艺壮勇称，朔方节度使郭子仪礼之益厚。
shàng yuán zhōng lèi qiān shì tài pú tài cháng qīng zhǔ yòu yá bīng jiāng jī gōng láo zhì kāi fǔ yí tóng sān sī wèi shuò fāng jūn dōu yú hòu
上元中，累迁试太仆、太常卿，主右衙兵将，积功劳至开府仪同三司，为朔方军都虞候。
yǒng tài chū shí fēng sān bǎi hù
永泰初，实封三百户。
dà lì liù nián jiān yù shǐ zhōng chéng jiān yī nián jiān yù shǐ dài fū jiā wèi jūn dōu yú hou
大历六年，兼御史中丞，间一年，兼御史大夫，加为军都虞候。
xìng qīng qín yán měng ér gǎn zhū shā suī qīn qī fàn fǎ jiē bù náo bì
性清勤严猛，而敢诛杀，虽亲戚犯法，皆不挠避。
zi yí xìng kuān hòu bù qīn jūn shì jì gāng rèn huái guāng jūn zhōng yóu wèi zhī yì chēng wéi lǐ
子仪性宽厚，不亲军事，纪纲任怀光，军中尤畏之，亦称为理。
shí èr nián yǐ mǔ yōu bà zhí
十二年，以母忧罢职。
míng nián qǐ fù běn guān réng jiān bīn níng qìng sān zhōu dū jiāng
明年，起复本官，仍兼邠、宁、庆三州都将。
dé zōng jí wèi ba zi yí jié dù fù yuán shuài yǐ qí suǒ bù fèn lì zhū jiāng suì yǐ huái guāng qǐ fù jiǎn jiào xíng bù shàng shū jiān hé zhōng yǐn bīn zhōu cì shǐ bīn níng qìng jìn jiàng cí xí jié dù zhī dù yíng tián guān chá yā zhū fān bù luò děng shǐ
德宗即位，罢子仪节度副元帅，以其所部分隶诸将，遂以怀光起复检校刑部尚书，兼河中尹、邠州刺史、邠宁庆晋降慈隰节度支度营田观察押诸蕃部落等使。
xiān shì huái guāng pín suì lǜ shī chéng cháng wǔ yǐ chù jūn shì chéng jù yuán shǒu lín jīng shuǐ fǔ kàn tōng dào tǔ bō zì shì bù gǎn nán qīn wèi xī biān yào fáng yǐ
先是，怀光频岁率师城长武以处军士，城据原首，临泾水，俯瞰通道，吐蕃自是不敢南侵，为西边要防矣。
jiàn zhōng chū jīng yuán sì zhèn jié dù shǐ duàn xiù shí wèi zǎi xiàng yáng yán suǒ è zhēng wèi sī nóng qīng
建中初，泾原四镇节度使段秀实为宰相杨炎所恶，征为司农卿。
shàng jiàng fù chéng yuán zhōu nǎi yǐ huái guāng jiān jīng zhōu cì shǐ jīng yuán sì zhèn běi tíng jié dù shǐ
上将复城原州，乃以怀光兼泾州刺史、泾原四镇北庭节度使。
shí huái guāng xié sī yuàn qīn zhū shā shuò fāng jiù jiāng wēn rú yǎ děng shù rén jīng zhōu jūn shì xián wèi zhī
时怀光挟私怨，亲诛杀朔方旧将温儒雅等数人，泾州军士咸畏之。
liú wén xǐ yīn zhòng bù yù suì yǐ chéng pàn
刘文喜因众不欲， 遂以城叛。
zhào zhū cǐ yǔ huái guāng jiàng bīng tǎo píng zhī jiā jiǎn jiào tài zǐ shǎo shī
诏朱泚与怀光将兵讨平之，加检校太子少师。
èr nián qiān jiǎn jiào zuǒ pú yè jiān líng zhōu dà dū dū chán yú zhèn běi dà dū hù shuò fāng jié dù zhī dù yíng tián guān chá yán chí yā zhū fān bù luò liù chéng shuǐ yùn shǐ shí fēng sì bǎi hù
二年，迁检校左仆射，兼灵州大都督、单于镇北大都护、朔方节度支度营田观察盐池押诸蕃部落六城水运使， 实封四百户。
bīn níng jié dù děng shǐ rú gù
邠宁节度等使如故。
shí mǎ suì li bào zhēn zhū jūn tóng tǎo wèi chéng wèi bá zhū tāo wáng wǔ jùn jiē fǎn lián bīng jiù yuè
时马燧、李抱真诸军同讨魏城未拔，朱滔、王武俊皆反，连兵救悦。
sān nián zhào qiǎn huái guāng tǒng shuò fāng bīng bù qí yī wàn wǔ qiān tóng tǎo tián yuè
三年，诏遣怀光统朔方兵步骑一万五千同讨田悦。
huái guāng yǒng ér wú móu zhì wèi chéng zhī rì yíng lěi wèi shè yīn yǔ tāo děng dà zhàn yú qiè shān wèi tāo děng suǒ bài
怀光勇而无谋，至魏城之日，营垒未设， 因与滔等大战于惬山，为滔等所败。
fù wèi yuè jué shuǐ yǐ guàn zhī zhū jūn bù lì yīn yǔ suì děng tuì jūn yú wèi xiàn
复为悦决水以灌之，诸军不利，因与燧等退军于魏县。
xún jiā tóng píng zhāng shì yì shí fēng èr bǎi hù
寻加同平章事，益实封二百户。
zì shì yǔ tāo děng xiāng chí bù zhàn
自是与滔等相持不战。
míng nián shí yuè jīng yuán zhī zú pàn shàng jū fèng tiān
明年十月，泾原之卒叛，上居奉天。
zhū cǐ jì jiàn dà hào qiǎn zhōng shǐ chí gào hé běi zhū shuài huái guāng shuài jūn bèn mìng
朱泚既僭大号，遣中使驰告河北诸帅，怀光率军奔命。
shí shǔ ní nào huái guāng fèn lì jūn shì dào zì pú jīn dù hé bài cǐ qí bīng yú lǐ quán zhí fù fèng tiān
时属泥淖， 怀光奋厉军士，道自蒲津渡河，败泚骑兵于醴泉，直赴奉天。
qián shù rì xiān qiǎn pí jiàng zhāng sháo chí biǎo fēng là wán suí zéi gōng chéng chéng jiàn yú qiàn hū chéng shàng rén yuē shuò fāng jūn shǐ yě
前数日，先遣裨将张韶持表封蜡丸随贼攻城，乘间逾堑，呼城上人曰：“朔方军使也。
nǎi yǐ shéng yǐn shàng chéng ér rù bǐ dēng dié shēn zhōng shù shí shǐ
”乃以绳引上城而入，比登堞，身中数十矢。
shí shàng zài chóng wéi zhōng shǒu jù yì jí jì zhī huái guāng jūn zhì lìng zhāng sháo hào lìng yú chéng shàng rén xīn nǎi ān
时上在重围中，守拒益急，既知怀光军至，令张韶号令于城上，人心乃安。
huái guāng yòu bài cǐ bīng yú lǔ diàn cǐ nǎi jiě bīng hái zǒu rù chéng
怀光又败泚兵于鲁店，泚乃解兵还走入城。
huái guāng xìng cū lì shū bì yuán dào shù yán lú qǐ zhào zàn bái zhì zhēn děng jiān nìng qiě yuē tiān xià zhī luàn jiē cǐ bèi yě wú jiàn shàng dāng qǐng zhū zhī
怀光性粗厉疏愎，缘道数言卢杞、赵赞、白志贞等奸佞，且曰：“天下之乱， 皆此辈也，吾见上，当请诛之。
qǐ děng wēi zhī zhī jù shén yīn shuō shàng lìng huái guāng chéng shèng zhú cǐ shōu fù jīng shī bù kě xǔ zhì fèng tiān dé zōng cóng zhī
”杞等微知之，惧甚，因说上令怀光乘胜逐泚，收复京师，不可许至奉天，德宗从之。
huái guāng tún jūn xián yáng shù shàng biǎo bào yáng qǐ děng zuì è shàng bù de yǐ wèi biǎn qǐ zhào zàn bái zhì zhēn yǐ wèi ān zhī
怀光屯军咸阳，数上表暴扬杞等罪恶，上不得已为贬杞、赵赞、白志贞以慰安之。
yòu shū zhōng shǐ zhái wén xiù shàng zhī xìn rèn yě yòu shā zhī
又疏中使翟文秀，上之信任也，又杀之。
huái guāng jì bù gǎn jìn jūn qiān yán zì yí yīn móu wéi luàn
怀光既不敢进军，迁延自疑，因谋为乱。
chū zhào qiǎn cuī hàn héng shǐ yú tǔ bō chū bīng zuǒ shōu jīng chéng fán xiāng shàng jié zàn yuē fán fǎ jìn jūn yǐ tǒng bīng dà chén wèi xìn
初，诏遣崔汉衡使于吐蕃，出兵佐收京城，蕃相尚结赞曰：“蕃法，进军以统兵大臣为信。
jīn fèng zhì shū wú huái guāng míng shǔ gù bù gǎn qián
今奉制书，无怀光名署，故不敢前。
shàng wén zhī qiǎn hàn lín xué shì lù zhì yì huái guāng yì yòng fán jūn huái guāng jiān zhí yán bù kě zhě sān bù kěn shǔ zhì cí màn qiě wèi zhì yuē ěr hé suǒ néng
” 上闻之，遣翰林学士陆贽诣怀光议用蕃军，怀光坚执言不可者三，不肯署制，词慢， 且谓贽曰：“尔何所能？
xìng yuán yuán nián èr yuè zhào jiā tài wèi jiān cì tiě quàn qiǎn li shēng jí zhōng shǐ shān míng hè lài quàn yù zhǐ
”兴元元年二月，诏加太尉，兼赐铁券，遣李升及中使邓鸣鹤赉券喻旨。
huái guāng nù shén tóu quàn yú de yuē fán rén chén fǎn zé cì tiě quàn jīn shòu huái guāng shì shǐ fǎn yě
怀光怒甚，投券于地曰：“凡人臣反，则赐铁券，今授怀光，是使反也。
cí qì yì bèi zhòng wèi zhī jù
”词气益悖，众为之惧。
shí huái guāng bù jiàng hán yóu guī zhǎng bīng zài fèng tiān huái guāng nǎi yǔ yóu guī shū yuē lìng wèi biàn yóu guī mì zòu zhī
时怀光部将韩游瑰掌兵在奉天，怀光乃与游瑰书， 约令为变，游瑰密奏之。
yì rì huái guāng yòu shǐ qù zhī yóu guī fù zòu wén
翌日，怀光又使趣之，游瑰复奏闻。
shù rì huái guāng yòu shǐ qù yóu guī wèi mén zhě suǒ bǔ
数日，怀光又使趣游瑰，为门者所捕。
huái guāng qiě xuān yán yuē wú jīn yǔ zhū cǐ lián hé chē jià dāng xū yǐn bì
怀光且宣言曰：“吾今与朱泚连和，车驾当须引避。
yóu shì shàng jù xìng liáng zhōu
”由是上遽幸梁州。
shí li shèng yǐ yí jūn dōng wèi qiáo huái guāng fù jié li jiàn huī yáng huì yuán děng jūn yí yú hǎo zhì qí xià pō duō xié èr
时李晟已移军东渭桥，怀光复劫李建徽、杨惠元等军，移于好畤，其下颇多携贰。
xiān shì zhū cǐ shén wèi zhī zhì shì yīn yù chén zhī
先是朱泚甚畏之，至是因欲臣之。
huái guāng lǔ jié wú suǒ de yì yí jù bù zì ān jū èr xún nǎi qū bīng fēn wéi bù duì lüè jīng yáng sān yuán fù píng zì tóng zhōu wǎng hé zhōng
怀光虏劫无所得，益疑惧不自安，居二旬，乃驱兵分为部队，掠泾阳、三原、富平，自同州往河中。
shén cè jiāng mèng shè duàn wēi yǒng zì sān yuán yōng bīng sān qiān yú rén bēn guī li shèng huái guāng bù néng è
神策将孟涉、段威勇自三原拥兵三千余人奔归李晟，怀光不能遏。
hán yóu guī shā huái guāng liú hòu zhāng xīn yǐ bīn zhōu cóng shùn
韩游瑰杀怀光留后张昕，以邠州从顺。
dài xiū yán zì fèng tiān lìng yú jūn yuē huái guāng yǐ fǎn
戴休颜自奉天令于军曰：“怀光已反。
nǎi lìng chéng shǒu chí biǎo yǐ wén
”乃令城守驰表以闻。
shàng yú shì shòu yóu guī xiū yán jié dù shǐ
上于是授游瑰、休颜节度使。
nǎi chú huái guāng tài zǐ tài bǎo ba qí yú guān qí suǒ guǎn wěi běn jūn zé yī rén gōng gāo wàng chóng zhě tǒng zhī jiē bù fèng zhào
乃除怀光太子太保，罢其余官，其所管委本军择一人功高望崇者统之，皆不奉诏。
sì yuè huái guāng zhì hé zhōng suì tōu yǒu tóng jiàng děng zhōu àn bīng guān wàng
四月，怀光至河中，遂偷有同、绛等州，按兵观望。
li shèng jì shōu fù jīng shī shàng qiǎn jǐ shì zhōng kǒng cháo fù zhōng shǐ dàn shǒu yíng chí zhào zhēng zhī huái guāng sù fú shòu mìng
李晟既收复京师，上遣给事中孔巢父、中使啖守盈持诏征之，怀光素服受命。
cháo fù nǎi xuān yán yú zhòng tài wèi jūn zhōng shuí kě lǐng jūn shì zhě
巢父乃宣言于众：“太尉军中谁可领军事者？
huái guāng zuǒ yòu jiē hú lǔ yīn fā nù luàn chí bīng shā cháo fù jí shǒu yíng zì shì shàn bīng yì xiū shǒu jù
”怀光左右皆胡虏，因发怒，乱持兵杀巢父及守盈，自是缮兵益修守拒。
shàng hái jīng shī yǐ shì zhōng hún jiān wèi hé zhōng jié dù fù yuán shuài jiāng bīng tǎo huái guāng
上还京师，以侍中浑瑊为河中节度副元帅，将兵讨怀光。
jiān fù pò tóng zhōu tún jūn bù jìn shù wèi huái guāng suǒ bài
瑊复破同州，屯军不进，数为怀光所败。
shí réng suì hàn huáng jīng shī chū fù jīng fèi bù gěi yán shì zhě duō qǐng shè huái guāng
时仍岁旱蝗，京师初复，经费不给，言事者多请赦怀光。
shí hé dōng jié dù shǐ mǎ suì wēi míng sù zhe nǎi jiā suì fù yuán shuài yǔ jiān jí zhèn guó jūn jié dù luò yuán guāng bīn níng jié dù hán yóu guī fū fang jié dù táng cháo chén huì bīng tóng tǎo huái guāng
时河东、节度使马燧威名素著，乃加燧副元帅，与瑊及镇国军节度骆元光、邠宁节度韩游瑰、鄜坊节度唐朝臣会兵同讨怀光。
suì shuài jūn bá jiàng zhōu zhì bǎo dǐng lǜ huái guāng xi zǒu táng tū jīng yì nǎi shě jūn cháo jīng shī
燧率军拔绛州，至宝鼎，虑怀光西走，唐突京邑，乃舍军朝京师。
jì hái yǔ jiān xiān zì hé dōng ér jiàng qí xiāo jiàng wèi guī xú tíng guāng tǒng zhū jūn yǐ wéi hé zhōng
既还，与瑊先自河东而降其骁将尉珪、徐庭光，统诸军以围河中。
zhēn yuán yuán nián qiū shuò fāng bù jiàng niú míng jùn zhǎn huái guāng shǒu yǐ jiàng suì jiān zhuī rèn qí dì shù rén nǎi zì shā
贞元元年秋，朔方部将牛名俊斩怀光首以降燧瑊隹刃其弟数人，乃自杀。
huái guāng sǐ shí nián wǔ shí qī
怀光死时年五十七。
xún zhào yǐ nán yī rén wèi sì cì zhuāng zhái gè yī suǒ réng hái huái guāng shī shǒu rèn qí shōu zàng qī zǐ bìng xǐ lǐ zhōu
寻诏以男一人为嗣，赐庄宅各一所，仍还怀光尸首，任其收葬，妻子并徙澧州。
wǔ nián yòu zhào yuē
五年，又诏曰：
huái jiù niàn gōng rén zhī dà yě
怀旧念功，仁之大也；
xīng miè jì jué yì zhī hóng yě
兴灭继绝，义之弘也。
xī cài shū pǐ zú zhōu gōng fēng qí zi yú dōng tǔ
昔蔡叔圮族，周公封其子于东土；
hán xìn gàn jì hàn hòu jué qí nú yǐ gōng gāo
韩信干纪，汉后爵其孥以弓高。
hóu jūn jí zhī bù lǜ jǐng huà wǒ tài zōng cún qí yìn yǐ zhǔ sì
侯君集之不率景化，我太宗存其胤以主祀。
xiáng kǎo xiān wáng zhī dào jì hū liè zǔ zhī xun jiē yǐ xíng zuǒ dé bǐ rén xiàng fāng zé fǔ yuè zhī zhū jiá bīng zhī fá gài bù dé yǐ ér yòng yě
详考先王之道，洎乎烈祖之训，皆以刑佐德，俾人向方，则斧钺之诛，甲兵之伐，盖不得已而用也。
nǎng suì dào chén qiè fā guó bù duō yú zhèn shòu yú jìn jiāo zhǐ qī báo fá jiāng zhèn kūn yáng zhī lǚ yǐ xìng zhuō lù zhī gōng zhēng shī wèi dá yú zhū hóu wèi shì qiě pí yú qī cuì
曩岁盗臣窃发，国步多虞，朕狩于近郊，指期薄伐，将振昆阳之旅，以兴涿鹿之功，征师未达于诸侯，卫士且疲于七萃。
ér li huái guāng sān jūn sù jià qiān lǐ qín wáng shàng jiǎ léi tíng zhī wēi xià zhú hǔ láng zhī zhòng
而李怀光三军夙驾，千里勤王， 上假雷霆之威，下逐虎狼之众。
yì gōng fāng shǐ shǒu jié mǐ zhōng qián gòu huò tāi jù wéi cháo mìng qì tóng jí yì shě shùn xiào nì
议功方始，守节靡终，潜构祸胎，拒违朝命，弃同即异，舍顺效逆。
wéi chén zhì cǐ zài fǎ bì zhū yóu shì suí huái zhù qí qiān fù
为臣至此，在法必诛，犹示绥怀，庶其牵复。
ér xiāo yīn yì lì quǎn xī tū mò qiān dà lù suǒ jiā céng wú jiào lèi
而枭音益厉，犭希突莫迁，大戮所加，曾无噍类。
suī zì yí yī qī yǔ zhòng qì zhī ér yán niàn ěr láo hé jiē jí yǐ
虽自贻伊戚，与众弃之，而言念尔劳，何嗟及矣！
yǐ qí qián xiào yóu zài gū hún wú guī huái zhī huǎng rán shì yòng xin qī zhěn
以其前效犹在，孤魂无归，怀之怳然，是用忄妻轸。
yǔ yù bù chén dà huì jì yǐ huà chéng bǎo hé tài hé qī yú xíng cuò
予欲布陈大惠，冀以化成，保合太和，期于刑措。
yi yǐ huái guāng wài sūn yàn bā bā cì xìng lǐ shì míng chéng xù shòu zuǒ wèi lǜ fǔ zhòu cáo cān jūn chéng huái guāng zhī hòu
宜以怀光外孙燕八八赐姓李氏，名承绪，授左卫率府胄曹参军， 承怀光之后。
réng cì qián yī qiān guàn rèn yú huái guāng mù cè zhì lì zhuāng yuán shì yǎng huái guāng qī wáng shì bìng bèi sì shí xiǎng diàn zhī lǐ
仍赐钱一千贯，任于怀光墓侧置立庄园，侍养怀光妻王氏，并备四时享奠之礼。
wū hū
唉！
zhèn shí bù dé lín yú zhào rén qì gū yòu zuì sù chéng suǒ zhì
朕实不德，临于兆人，泣辜宥罪，素诚所志。
ěr qí bǎo xìng shòu shì xuān lì chéng jiā miǎn shào nǎi kǎo zhī jiàn guó yōng wú ruò ěr fù zhī wéi wáng mìng
尔其保姓受氏，宣力承家，勉绍乃考之建国庸，无若尔父之违王命。
chū huái guāng shòu shǒu qí zi wéi yuàn děng jiē sǐ wéi qī wáng shì zài gù shàng tè shě qí sǐ
初，怀光授首，其子琟、瑗等皆死，唯妻王氏在，故上特舍其死。
jí shì yòu sī huái guāng jiù xūn āi qí jué hòu nǎi mìng chéng xù jì zhī
及是又思怀光旧勋，哀其绝后，乃命承绪继之。
shǐ chén yuē pú gù huái ēn li huái guāng xián yǐ yǒng lì yǒu láo wáng jiā wéi chén bù zhōng suì xíng fǎn shì qí zuì dà yǐ
史臣曰：仆固怀恩、李怀光，咸以勇力，有劳王家，为臣不终，遂行反噬，其罪大矣。
rán xīn yún jīng luò fèng xiān lú qǐ bái zhì zhēn bèi zhì bǐ èr nì yí yōu shí jūn yì kě wèi guó zhī chán zéi yǐ
然辛云京、骆奉先、卢杞、白志贞辈，致彼二逆，贻忧时君，亦可谓国之谗贼矣。
liáng chóng yì jì wú lìng shǐ yòu wú shàn zhōng yǔ qī tóu quán hé sāi qí jiù
梁崇义既无令始，又无善终，与妻投泉，何塞其咎。
zàn yuē chén zhī shì jūn yǒu sǐ wú èr
赞曰：臣之事君，有死无二。
huái ēn huái guāng xiōng zhōng yī zhì
怀恩、怀光，凶终一致。
chóng yì duō jiān guó jiā suǒ qì
崇义多奸，国家所弃。
mí ér wáng guī zì sù qí bì
迷而亡归，自速其毙。