duàn xiù shí zi bó lún
○段秀实子伯伦
yán zhēn qīng zi yūn zēng sūn hóng shì
颜真卿子𫖳 曾孙弘式
duàn xiù shí zì chéng gōng lǒng zhōu yáng rén yě
段秀实，字成公，陇州阳人也。
zǔ dá zuǒ wèi zhōng láng
祖达，左卫中郎。
fù xíng chēn táo zhōu sī mǎ yǐ xiù shí zèng yáng zhōu dà dū dū
父行琛，洮州司马，以秀实赠扬州大都督。
xiù shí xìng zhì xiào liù suì mǔ jí shuǐ jiāng bù rù kǒu qī rì jí yǒu jiàn rán hòu yǐn shí
秀实性至孝，六岁，母疾，水浆不入口七日，疾有间，然后饮食。
jí zhǎng chén hòu yǒu duàn
及长，沉厚有断。
tiān bǎo sì zài ān xī jié dù mǎ líng chá shǔ wéi bié jiāng cóng tǎo hù mì yǒu gōng shòu ān xī fǔ bié jiāng
天宝四载，安西节度马灵察署为别将，从讨护蜜有功，授安西府别将。
qī zài gāo xiān zhī dài líng chá jǔ bīng wéi dá luó sī hēi yī jiù zhì xiān zhī dà nǜ jūn shì xiāng shī
七载， 高仙芝代灵察，举兵围怛逻斯，黑衣救至，仙芝大衄，军士相失。
yè zhōng wén dōu jiāng li sì yè zhī shēng yīn dà hū zé zhī yuē jūn bài ér qiú miǎn fēi zhàng fū yě
夜中闻都将李嗣业之声，因大呼责之曰：“军败而求免，非丈夫也。
sì yè shén cán suì yǔ xiù shí shōu hé sàn zú fù de chéng jūn
”嗣业甚惭，遂与秀实收合散卒，复得成军。
shī hái sì yè qǐng yú xiān zhī yǐ xiù shí wèi pàn guān shòu chì hòu fǔ guǒ yì
师还，嗣业请于仙芝，以秀实为判官，授斥候府果毅。
shí èr zài fēng cháng qīng dài xiān zhī tǎo dà bó lǜ shī cì hè sà láo chéng zhàn ér shèng
十二载，封常清代仙芝，讨大勃律，师次贺萨劳城，战而胜。
cháng qīng zhú zhī xiù shí jìn yuē zéi bīng léi ěr wǒ yě qǐng bèi zuǒ yòu sōu qí shān lín
常清逐之，秀实进曰：“贼兵羸， 饵我也，请备左右，搜其山林。
suì jiān qí fú gǎi suí dé fǔ zhé chōng
”遂歼其伏，改绥德府折冲。
sù zōng jí wèi yú líng wǔ zhēng ān xī bīng jié dù shǐ liáng zǎi zǎi qián huái yì tú
肃宗即位于灵武，征安西兵节度使梁宰，宰潜怀异图。
xiù shí wèi sì yè yuē qǐ yǒu tiān zǐ gào jí chén xià yàn rán xìn fú wàng zhī shuō qǐ míng gōng zhī yì yé
秀实谓嗣业曰：“岂有天子告急，臣下晏然，信浮妄之说，岂明公之意耶？
sì yè suì jiàn zǎi qǐng fā bīng cóng zhī
”嗣业遂见宰，请发兵，从之。
nǎi chū bù qí wǔ qiān lìng sì yè tǒng fù shuò fāng yǐ xiù shí wèi yuán lèi yǒu zhàn gōng
乃出步骑五千，令嗣业统赴朔方，以秀实为援，累有战功。
ér xiù shí fù mò āi huǐ guò lǐ
而秀实父殁，哀毁过礼。
sì yè jì shòu jié zhì sī xiù shí rú shī zuǒ yòu shǒu biǎo qǐng qǐ fù wèi yì wáng yǒu chōng jié dù pàn guān
嗣业既授节制，思秀实如失左右手，表请起复，为义王友，充节度判官。
ān qìng xù bēn yè sì yè yǔ zhū jūn wéi zhī ān xī zī zhòng wěi yú hé nèi
安庆绪奔邺，嗣业与诸军围之，安西辎重委于河内。
nǎi zòu xiù shí wèi huái zhōu zhǎng shǐ zhī jūn zhōu jiā jié dù liú hòu
乃奏秀实为怀州长史，知军州，加节度留后。
zhū jūn jìn zhàn yú chóu sī gāng sì yè wèi liú shǐ suǒ zhōng zú yú jūn zhòng tuī ān xī bīng mǎ shǐ lì fēi yuán lǐ dài zhī
诸军进战于愁思冈，嗣业为流矢所中，卒于军，众推安西兵马使荔非元礼代之。
xiù shí wén sì yè zhī sàng nǎi yí xiān fēng jiāng bái xiào dé shū lìng fā zú hù sì yè sàng sòng hé nèi
秀实闻嗣业之丧，乃遗先锋将白孝德书，令发卒护嗣业丧送河内。
xiù shí lǜ jiāng lì kū dài yú jìng qīng sī cái yǐ fèng zàng shì
秀实率将吏哭待于境，倾私财以奉葬事。
yuán lǐ duō qí yì zòu shì guāng lù shǎo qīng yī qián jié dù pàn guān
元礼多其义，奏试光禄少卿，依前节度判官。
māng shān zhī bài jūn xǐ yì chéng yuán lǐ wèi huī xià suǒ shā jiàng zuǒ yì duō yù hài ér xiù shí dú yǐ zhì quán
邙山之败，军徙翼城，元礼为麾下所杀，将佐亦多遇害，而秀实独以智全。
zhòng tuī bái xiào dé wèi jié dù shǐ rén xīn shāo dìng
众推白孝德为节度使，人心稍定。
yòu qiān shì guāng lù qīng wèi xiào dé pàn guān
又迁试光禄卿，为孝德判官。
xiào dé gǎi zhèn bīn níng zòu xiù shí shì tài cháng qīng zhī dù yíng tián èr fù shǐ
孝德改镇邠宁，奏秀实试太常卿、支度营田二副使。
dà jūn xī qiān suǒ guò lüè duó
大军西迁，所过掠夺。
yòu yǐ bīn níng fá shí nán yú kuì yùn nǎi qǐng jūn yú fèng tiān
又以邠宁乏食，难于馈运， 乃请军于奉天。
shì shí gōng lǐn yì jié xiàn lì yōu kǒng duō táo nì qún xíng piāo dào xiào dé bù néng jìn
是时公廪亦竭，县吏忧恐多逃匿，群行剽盗，孝德不能禁。
xiù shí sī yuē shǐ wǒ wèi jūn hòu dāng bù rú cǐ
秀实私曰：“使我为军候，当不如此。
jūn sī mǎ yán zhī suì yǐ xiù shí wèi dōu yú hòu quán zhī fèng tiān xíng yíng shì hào lìng yán yī jūn fǔ ān tài dài zōng wén ér jiē shǎng jiǔ zhī
”军司马言之，遂以秀实为都虞候，权知奉天行营事，号令严一，军府安泰，代宗闻而嗟赏久之。
bīng hái yú bīn níng fù wèi dōu yú hòu xún bài jīng zhōu cì shǐ
兵还于邠宁，复为都虞候，寻拜泾州刺史。
dà lì yuán nián mǎ lín zòu jiā kāi fǔ yí tóng sān sī
大历元年，马璘奏加开府仪同三司。
jūn zhōng yǒu néng yǐn èr shí sì gōng ér fàn dào zhě lín yù miǎn zhī xiù shí yuē jiāng yǒu sī ài zé fǎ lìng bù yī suī hán bái fù shēng yì bù néng wéi lǐ
军中有能引二十四弓而犯盗者，璘欲免之， 秀实曰：“将有私爱，则法令不一，虽韩、白复生，亦不能为理。
lín shàn qí yì jìng shǐ shā zhī
”璘善其议，竟使杀之。
lín jué shì yǒu bù hé lǐ zhě bì gù zhēng zhī de lín yǐn guò nǎi yǐ
璘决事有不合理者，必固争之，得璘引过乃已。
lín chéng jīng zhōu xiù shí zhǎng liú hòu guī huán jiā yù shǐ zhōng chéng
璘城泾州，秀实掌留后， 归还，加御史中丞。
lín jì fèng zhào xǐ zhèn jīng zhōu qí shì zhòng cháng zì sì zhèn běi tíng fù nàn zhōng yuán qiáo jū zhòu yí pō jī láo yuàn
璘既奉诏徙镇泾州，其士众尝自四镇、北庭赴难中原，侨居骤移，颇积劳怨。
dāo fǔ jiāng wáng tóng zhī yīn rén xīn dòng yáo dǎo yǐ wéi luàn
刀斧将王童之因人心动摇，导以为乱。
huò gào qí shì qiě yuē hou yán jǐng gǔ wèi yuē yǐ
或告其事，且曰：“候严， 警鼓为约矣。
xiù shí nǎi zhào gǔ rén yáng nù shī jié qiě jiè zhī yuē měi gēng chóu jǐn bì lái bào
”秀实乃召鼓人，阳怒失节，且戒之曰：“每更筹尽，必来报。
měi bái zhī zhé yán shù kè sì gēng bì ér shǔ
”每白之，辄延数刻，四更毕而曙。
jì cī hù tóng zhī luàn bù néng zuò
既差互，童之乱不能作。
míng rì gào zhě fù yuē jīn yè jiāng fén cǎo chǎng qī jiù huǒ zhě tóng zuò luàn
明日，告者复曰：“今夜将焚草场，期救火者同作乱。
xiù shí shǐ yán jiā jǐng bèi
”秀实使严加警备。
yè bàn huǒ fā nǎi shǐ lìng yú jūn zhōng yuē jiù huǒ zhě zhǎn
夜半火发，乃使令于军中曰： “救火者斩。
tóng zhī jū wài yíng qǐng rù jiù huǒ bù xǔ
”童之居外营，请入救火，不许。
míng rì zhǎn zhī bǔ shā qí dǎng fán shí yú rén yǐ xùn yuē gǎn hòu xǐ zhě zú
明日斩之，捕杀其党凡十余人以徇， 曰：“敢后徙者族！
yú shì qiān jīng zhōu
”于是迁泾州。
jì zhì qí lǐ suǒ rén yān xuàn jué qiě wú lǐn shí
既至其理所，人烟夐绝，且无廪食。
cháo tíng yōu zhī suì zhào lín yáo guǎn zhèng yǐng èr zhōu yǐ shàn jīng yuán jūn bǐ xiù shí wèi liú hòu èr zhōu shén lǐ
朝廷忧之， 遂诏璘遥管郑、颍二州，以赡泾原军，俾秀实为留后，二州甚理。
lín sī qí jì yòng yòu zòu xíng jūn sī mǎ jiān dōu zhī bīng mǎ shǐ
璘思其绩用，又奏行军司马，兼都知兵马使。
bā nián tǔ bō lái kòu zhàn yú yán cāng wǒ jūn bù lì
八年，吐蕃来寇，战于盐仓，我军不利。
lín wèi kòu róng suǒ gé dǎi mù wèi hái bài jiàng kuì bīng zhēng dào ér rù
璘为寇戎所隔，逮暮未还，败将溃兵争道而入。
shí dōu jiāng jiāo lìng chén yǔ zhū jiāng sì wǔ bèi láng bèi ér zhì xiù shí zhào ràng zhī yuē bīng fǎ shī jiāng huī xià dāng zhǎn
时都将焦令谌与诸将四五辈狼狈而至，秀实召让之曰：“兵法：失将， 麾下当斩。
gōng děng wàng qí sǐ ér yù ān qí jiā yé
公等忘其死而欲安其家耶！
lìng chén děng kǒng jù xià bài shù shí
”令谌等恐惧，下拜数十。
xiù shí nǎi xī qū chéng zhōng shì zú wèi chū zhàn zhě shǐ xiāo jiàng tǒng zhī dōng yī gǔ yuán liè qí bīng shì zéi jiāng zhàn qiě yǐ shōu hé bài wáng
秀实乃悉驱城中士卒未出战者，使骁将统之，东依古原，列奇兵示贼将战，且以收合败亡。
fán zhòng wàng zhī bù gǎn bī
蕃众望之，不敢逼。
jí yè lín fāng huò guī
及夜，璘方获归。
shí yī nián lín jí shèn bù néng shì shì qǐng xiù shí shè jié dù fù shǐ jiān zuǒ xiāng bīng mǎ shǐ
十一年，璘疾甚，不能视事，请秀实摄节度副使兼左厢兵马使。
xiù shí nǎi yǐ shí jiāng zhāng yǔ fēi wèi zhāo zhào jiāng fēn bīng àn jiǎ yǐ bèi fēi cháng
秀实乃以十将张羽飞为招召将，分兵按甲，以备非常。
lín zú ér jūn zhōng xíng kū fù sāng shì yú nèi li hàn huì jiē bīn kè yú wài fēi qí qīn bù dé jū sāng cè zú tán lí lì zhě bǔ ér qiú zhī
璘卒，而军中行哭赴丧事于内，李汉惠接宾客于外，非其亲不得居丧侧，族谈离立者捕而囚之。
dōu yú hòu shǐ tíng gàn pí jiàng cuī zhēn zhāng jǐng huá móu zuò luàn xiù shí nǎi sòng tíng gàn yú jīng shī xǐ zhēn jí jǐng huá wài zhèn jūn zhōng suì dìng bù lù yī rén
都虞候史廷干、裨将崔珍张景华谋作乱，秀实乃送廷干于京师，徙珍及景华外镇， 军中遂定，不戮一人。
xún bài xiù shí jīng zhōu cì shǐ jiān yù shǐ dài fū sì zhèn běi tíng xíng jūn jīng yuán zhèng yǐng jié dù shǐ
寻拜秀实泾州刺史、兼御史大夫，四镇北庭行军泾原郑颍节度使。
sān sì nián jiān tǔ bō bù gǎn fàn sāi qīng yuē lǜ yì yuǎn jìn chēng zhī
三四年间，吐蕃不敢犯塞，清约率易，远近称之。
fēi gōng huì bù tīng lè yǐn jiǔ sī shì wú jì yìng wú yíng cái tuì gōng zhī hòu duān jū jìng lǜ ér yǐ
非公会，不听乐饮酒，私室无妓媵，无赢财，退公之后，端居静虑而已。
dé zōng sì wèi jiù jiā jiǎn jiào lǐ bù shàng shū zhāng yè jùn wáng
德宗嗣位，就加检校礼部尚书、张掖郡王。
jiàn zhōng yuán nián zǎi xiàng yáng yán yù xíng yuán zài jiù zhì zhù yuán zhōu chéng kāi líng yáng qú zhào zhōng shǐ shàng wén réng wèn xiù shí kě fǒu zhī zhuàng
建中元年，宰相杨炎欲行元载旧志，筑原州城，开陵阳渠，诏中使上闻，仍问秀实可否之状。
xiù shí yǐ wéi fāng chūn bù kě xìng tǔ gōng qǐng sì nóng xì
秀实以为方春不可兴土功，请俟农隙。
yán yǐ qí jū jǐ zhī móu suì chú sī nóng qīng yǐ bīn níng jié dù li huái guāng jiān jīng yuán jié dù shǐ yǐ shì xi zhí
炎以其沮己之谋，遂除司农卿，以邠宁节度李怀光兼泾原节度使，以事西拓。
wú hé liú wén xǐ pàn yì bù guǒ chéng
无何，刘文喜叛，亦不果城。
sì nián zhū cǐ dào jù gōng què yuán xiū jiào cǐ wěi yíng luán jià yīn jì nì zhì
四年，朱泚盗据宫阙，源休教泚伪迎銮驾，阴济逆志。
cǐ nǎi qiǎn qí jiāng hán mín lǐng mǎ bù sān qiān jí qū fèng tiān
泚乃遣其将韩旻领马步三千疾趋奉天。
shí cāng huáng zhī zhōng wèi yǒu wǔ bèi
时苍黄之中，未有武备。
cǐ yǐ xiù shí cháng wèi jīng yuán jié dù pō de shì xīn hòu ba bīng quán yǐ wéi xù fèn qiě jiǔ bì kěn tóng wù nǎi zhào yǔ móu yì
泚以秀实尝为泾原节度，颇得士心，后罢兵权，以为蓄愤且久，必肯同恶，乃召与谋议。
xiù shí chū zhà cóng zhī yīn shuō dà jiàng liú hǎi bīn hé míng lǐ yáo lìng yán pàn guān qí líng yuè tóng móu shā cǐ yǐ bīng yíng shèng yú
秀实初诈从之，阴说大将刘海宾、 何明礼、姚令言判官岐灵岳同谋杀泚，以兵迎乘舆。
sān rén zhě jiē xiù shí sù suǒ jiǎng yù suì jiē xǔ nuò
三人者，皆秀实夙所奖遇，遂皆许诺。
jí hán mín zhuī jià xiù shí yǐ wéi zōng shè zhī wēi qī yú qǐng kè nǎi shǐ rén zǒu yù líng yuè qiè lìng yán yìn
及韩旻追驾，秀实以为宗社之危，期于顷刻，乃使人走谕灵岳，窃令言印。
bù suí nǎi dǎo yòng sī nóng yìn yìn fú yǐ zhuī bīng
不遂，乃倒用司农印印符以追兵。
mín zhì luò yì de fú jūn rén yì mò biàn qí yìn wén huáng jù ér huí
旻至骆驿得符，军人亦莫辩其印文，惶遽而回。
xiù shí wèi hǎi bīn děng yuē mín zhī lái wú dǎng wú yí lèi yǐ
秀实谓海宾等曰：“旻之来，吾党无遗类矣！
wǒ dāng zhí bó shā cǐ bù dé zé sǐ zhōng bù néng xiàng cǐ zéi chēng chén
我当直搏杀泚，不得则死，终不能向此贼称臣。
nǎi yǔ hǎi bīn yuē shì jí wèi jì ér lìng míng lǐ yīng yú wài
”乃与海宾约，事急为继，而令明礼应于外。
míng rì cǐ zhào xiù shí yì shì yuán xiū yáo lìng yán li zhōng chén lǐ zǐ píng jiē zài zuò
明日，泚召秀实议事，源休、姚令言、李忠臣、李子平皆在坐。
xiù shí róng fú yǔ cǐ bìng xī yǔ zhì jiàn wèi xiù shí bó rán ér qǐ zhí xiū wàn duó qí xiàng hù fèn yuè ér qián tuò cǐ miàn dà mà yuē kuáng zéi wú hèn bù zhǎn rǔ wàn duàn wǒ qǐ zhú rǔ fǎn yé
秀实戎服，与泚并膝，语至僭位，秀实勃然而起，执休腕夺其象笏，奋跃而前，唾泚面大骂曰：“狂贼，吾恨不斩汝万段，我岂逐汝反耶！
suì jī zhī
于是攻打秦军。
cǐ jǔ bì zì hàn cái zhōng qí sǎng liú xiě pú fú ér zǒu
泚举臂自捍，才中其颡，流血匍匐而走。
xiōng tú è rán chū bù gǎn dòng
凶徒愕然，初不敢动；
ér hǎi bīn děng bù zhì xiù shí nǎi yuē wǒ bù tóng rǔ fǎn hé bù shā wǒ
而海宾等不至，秀实乃曰：“我不同汝反，何不杀我！
xiōng dǎng qún zhì suì yù hài yān
”凶党群至，遂遇害焉。
hǎi bīn míng lǐ líng yuè xiāng cì bèi shā
海宾、明礼、灵岳相次被杀。
dé zōng zài fèng tiān wén qí shì xī qí wěi yòng bù zhì chuí tì jiǔ zhī
德宗在奉天闻其事，惜其委用不至，垂涕久之。
chū xiù shí jiàn jìn bīng guǎ shǎo bù zú yǐ bèi fēi cháng nǎi shàng shū yuē chén wén tiān zǐ yuē wàn shèng zhū hóu rì qiān shèng dài fū yuē bǎi shèng cǐ gài yǐ dà zhì xiǎo yǐ shí zhì yī yě
初，秀实见禁兵寡少，不足以备非常，乃上疏曰：“臣闻天子曰万乘，诸侯日千乘，大夫曰百乘，此盖以大制小，以十制一也。
zūn jūn bēi chén qiáng gān ruò zhī zhī yì zài yú cǐ yǐ
尊君卑臣，强干弱枝之义，在于此矣。
jīn wài yǒu bù tíng zhī lǔ nèi yǒu gěng mìng zhī chén qiè guān jìn bīng bù jīng qí shù quán shǎo zú yǒu huàn nàn jiāng hé dài zhī
今外有不庭之虏，内有梗命之臣，窃观禁兵不精，其数全少，卒有患难，将何待之！
qiě měng hǔ suǒ yǐ bǎi shòu wèi zhě wèi zhǎo yá yě
且猛虎所以百兽畏者，为爪牙也。
ruò qù qí zhǎo yá zé quǎn zhì mǎ niú xī néng wéi dí
若去其爪牙，则犬彘马牛悉能为敌。
fú yuàn shǎo liú shèng lǜ jì bì wàn yī
伏愿少留圣虑，冀裨万一。
jí jīng yuán bīng zuò luàn zhào shén cè liù jūn suì wú yī rén zhì zhě
”及泾原兵作乱，召神策六军，遂无一人至者。
xiù shí shǒu jié bù èr jìng mò yú zéi qí míng lüè yì liè rú cǐ
秀实守节不二，竟殁于贼，其明略义烈如此。
xìng yuán yuán nián èr yuè zhào yuē jiàn wēi zhì mìng zhī wèi zhōng lín yì yǒu yǒng zhī wèi liè
兴元元年二月，诏曰：“见危致命之谓忠，临义有勇之谓烈。
wéi ěr lì chén jié bù dàn shā shēn
惟尔励臣节，不惮杀身；
wéi yǔ shì jiā nǎi xūn mào zhāo dà diǎn
惟予式嘉乃勋，懋昭大典。
yuē tái bù dé wǎng kè ruò tiān gòu cí yīn yōu biàn qǐ dū yì
曰台不德，罔克若天，遘兹殷忧，变起都邑。
wéi ěr qīng shì áo rán mǐ yī bī wèi suǒ jiā zī miǎn gòng hùn
惟尔卿士，嗷然靡依，逼畏所加，淄渑共混。
gù kāi fǔ yí tóng sān sī jiǎn jiào lǐ bù shàng shū jiān sī nóng qīng shàng zhù guó zhāng yè jùn wáng duàn xiù shí cāo xíng yuè lì zhōng hòu jīng zhì yì xíng yú sè yǒng bì yǒu rén
故开府仪同三司、检校礼部尚书、兼司农卿、上柱国、张掖郡王段秀实，操行岳立，忠厚精至，义形于色，勇必有仁。
qīng zhě cháng zhèn jīng yuán kè zhe wēi huì pàn zú zhī xun zī ěr yǐ chéng
顷者尝镇泾原，克著威惠，叛卒知训，咨尔以诚。
zéi cǐ cáng jiān qī ěr yǐ zhà
贼泚藏奸，欺尔以诈。
shǒu rén chén zhī dà jié jiàn yuán è zhī shēn qíng duān wěi guó mén tǐng shēn bái rèn
守人臣之大节，见元恶之深情，端委国门，挺身白刃。
shì suì xiōng qú zhī shǒu yǐ dí jūn fù zhī chóu shì sǐ rú guī lǚ hǔ zhì xì
誓碎凶渠之首，以敌君父之仇，视死如归，履虎致咥。
ǎi tiān wèi huǐ huò shì guāi chuí chéng xióng fēng zhuàng tú zhèn hài qún dào
噫，天未悔祸，事乖垂成，雄风壮图，振骇群盗。
xī wáng zhú shǒu sǐ yǐ quán jié zhōu yǐ zhèng sè ér kàng cí wéi wǒ xìn chén wú kuì qián zhé
昔王蠋守死以全节，周𫖮正色而抗词，惟我信臣，无愧前哲。
shēng zhèn huán yǔ yì guān gǔ jīn zú yǐ jī lì rén lún guāng zhāo shǐ cè
声震寰宇，义冠古今，足以激励人伦，光昭史册。
bù yǒu shū děng zhī shǎng shú biǎo fēi cháng zhī gōng
不有殊等之赏，孰表非常之功。
yuán yì chóu yōng tè chāo jiǎn xiàn zhe zhī jiǎ lìng shù cǐ fēng shēng
爰议畴庸，特超检限，著之甲令， 树此风声。
kě zèng tài wèi shì yuē zhōng liè xuān fù shǐ guān réng cì shí fēng wǔ bǎi hù zhuāng zhái gè yī qū
可赠太尉，谥曰忠烈，宣付史官，仍赐实封五百户、庄宅各一区。
zhǎng zǐ yǔ sān pǐn zhèng yuán guān zhū zǐ bìng yǔ wǔ pǐn zhèng yuán guān
长子与三品正员官，诸子并与五品正员官。
réng fèi cháo sān rì shōu jīng chéng zhī hòu yǐ lǐ zàng jì jīng biǎo mén lǘ
仍废朝三日，收京城之后，以礼葬祭，旌表门闾。
zhèn chéng tiān zǐ rén lín yù yì zhào yī fū bù huò shí yǔ zhī gū kuàng chéng xìn bù dá lǚ zhì kòu róng shǐ bào yì zhī chén xiàn yú xiōng nì
朕承天子人，临驭亿兆，一夫不获，时予之辜，况诚信不达，屡致寇戎，使抱义之臣陷于凶逆。
yǒu lín wēi zhì mìng mò ér yú zhāng
有临危致命，殁而逾彰；
yǒu yīn shì chéng gōng quán yǐ hé dào
有因事成功，权以合道。
gǒu lì shè jì cún wáng yī zhì chóu bào zhī diǎn qǐ xiàn cháng lún
苟利社稷， 存亡一致，酬报之典，岂限常伦。
bìng wěi suǒ sī fǎng qí shì jì xù jù tiáo zòu dāng jiā bāo yì xī qí jǐng fù
并委所司访其事迹，续具条奏，当加褒异，锡其井赋。
tú xíng yún gé shū gōng dǐng yí yǐ zhāng wǒ yǒu fú jié sǐ yì zhī chén chuán yú bù xiǔ
图形云阁，书功鼎彝，以彰我有服节死义之臣，传于不朽。
dé zōng hái jīng yòu zhào yuē zèng tài wèi xiù shí shòu hu zhēn liè jī qí tuí fēng cāng huáng zhī zhōng mì yùn xióng duàn
”德宗还京，又诏曰：“赠太尉秀实，授乎贞烈，激其颓风，苍黄之中，密蕴雄断。
jiāng shū guó nàn guǐ shōu kòu bīng náo qí xiōng móu guǒ jí wú shì
将纾国难，诡收寇兵，挠其凶谋，果集吾事。
tǐng shēn jìng jìn fèn jī qú kuí yīng míng lǐn rán zhèn mài qiān gǔ
挺身径进，奋击渠魁，英名凛然，振迈千古。
yi chà guān zhì jì bìng jīng biǎo mén lǘ yuán zàng suǒ xū yī qiè guān gěi
宜差官致祭，并旌表门闾，缘葬所须，一切官给。
réng yú mù suǒ guān wèi lì bēi yǐ yáng huī liè
仍于墓所官为立碑，以扬徽烈。
zì zhēn yuán hòu lèi cháo fán shè shū jié wén bāo jiǎng zhōng liè bì yǐ xiù shí wéi shǒu
”自贞元后累朝凡赦书节文褒奖忠烈，必以秀实为首。
qí zi bó lún lèi guān zhì tài zǐ zhān shì
其子伯伦，累官至太子詹事。
dà hé èr nián zhēng yuè zòu wáng fù zèng tài wèi xiù shí zhǔn qián hòu zhì chì lìng suǒ sī zhì miào lì bēi jīn yíng zào yǐ bì qǔ jīn yuè èr shí wǔ rì xíng shēng fù lǐ
大和二年正月奏：“亡父赠太尉秀实，准前后制敕令所司置庙立碑，今营造已毕，取今月二十五日行升祔礼。
zhào yuē xiù shí zhōng wèi zōng shè gōng pèi miào shí yì fēng suǒ jī qiān zǎi lǐn rán
”诏曰：“秀实忠卫宗社，功配庙食，义风所激，千载凛然。
jiān dài xūn lì xū yì děng yí yi cì líng juàn wǔ bǎi shū yǐ dù zhī wù chōng
间代勋力，须异等夷，宜赐绫绢五百疋， 以度支物充。
réng lìng suǒ sī gōng shào láo bìng gěi lǔ bù rén fū jiān tài cháng bó shì yī rén jiǎn jiào
仍令所司供少牢，并给卤簿人夫，兼太常博士一人检校。
xún jiā bó lún jiǎn jiào zuǒ sàn qí cháng shì jiān diàn zhōng jiān
”寻加伯伦检校左散骑常侍，兼殿中监。
dà hé sì nián shí yī yuè qiān yòu jīn wú wèi dà jiàng jūn jiān yù shǐ dài fū chōng jiē shǐ
大和四年十一月，迁右金吾卫大将军、兼御史大夫， 充街使。
bā nián qī yuè jiǎn jiào gōng bù shàng shū chōng fú jiàn děng zhōu dū tuán liàn guān chá shǐ rù wèi tài pú qīng zú
八年七月，检校工部尚书，充福建等州都团练观察使，入为太仆卿，卒。
zǎi chén li shí zòu yuē bó lún xiù shí zhī zǐ
宰臣李石奏曰：“伯伦，秀实之子。
zì gǔ mò shēn yǐ wèi shè jì zhě wú rú xiù shí zhī xián
自古殁身以卫社稷者，无如秀实之贤。
wén zōng mǐn rán yuē bó lún yi jiā fù zèng
”文宗悯然曰：“伯伦宜加赙赠。
réng chuò cháo yī rì yǐ lǐ zhōng chén zhī sì
”仍辍朝一日，以礼忠臣之嗣。
yán zhēn qīng zì qīng chén láng yá lín yí rén yě
颜真卿，字清臣，琅邪临沂人也。
wǔ dài zǔ zhī tuī běi qí huáng mén shì láng
五代祖之推，北齐黄门侍郎。
zhēn qīng shǎo qín xué yè yǒu cí zǎo yóu gōng shū
真卿少勤学业， 有词藻，尤工书。
kāi yuán zhōng jǔ jìn shì dēng jiǎ kē
开元中，举进士，登甲科。
shì qīn yǐ xiào wén
事亲以孝闻。
sì mìng wèi jiān chá yù shǐ chōng hé xi lǒng yòu jūn shì fù zhūn jiāo bīng shǐ
四命为监察御史，充河西陇右军试覆屯交兵使。
wǔ yuán yǒu yuān yù jiǔ bù jué zhēn qīng zhì lì biàn zhī
五原有冤狱，久不决，真卿至，立辩之。
tiān fāng hàn yù jué nǎi yǔ jùn rén hū zhī wèi yù shǐ yǔ
天方旱，狱决乃雨，郡人呼之为“御史雨”。
yòu chōng hé dōng shuò fāng shì fù zhūn jiāo bīng shǐ
又充河东朔方试覆屯交兵使。
yǒu zhèng yán zuò zhě mǔ zú èr shí jiǔ nián bìn sēng shè yuán de zhēn qīng hé zòu zhī xiōng dì sān shí nián bù chǐ tiān xià sǒng dòng
有郑延祚者，母卒二十九年，殡僧舍垣地，真卿劾奏之，兄弟三十年不齿，天下耸动。
qiān diàn zhōng shì yù shǐ dōng dū jī cǎi fǎng pàn guān zhuǎn shì yù shǐ wǔ bù yuán wài láng
迁殿中侍御史、东都畿采访判官，转侍御史、武部员外郎。
yáng guó zhōng nù qí bù fù jǐ chū wèi píng yuán tài shǒu
杨国忠怒其不附己，出为平原太守。
ān lù shān nì jié pō zhe zhēn qīng yǐ lín yǔ wèi tuō xiū chéng jùn chí yīn liào dīng zhuàng chǔ lǐn shí nǎi yáng huì wén shì fàn zhōu wài chí yǐn jiǔ fù shī
安禄山逆节颇著，真卿以霖雨为托，修城浚池，阴料丁壮，储廪实，乃阳会文士，泛舟外池，饮酒赋诗。
huò chán yú lù shān lù shān yì mì zhēn zhī yǐ wéi shū shēng bù zú yú yě
或谗于禄山，禄山亦密侦之，以为书生不足虞也。
wú jǐ lù shān guǒ fǎn hé shuò jǐn xiàn dú píng yuán chéng shǒu jù bèi nǎi shǐ sī bīng cān jūn li píng chí zòu zhī
无几， 禄山果反，河朔尽陷，独平原城守具备，乃使司兵参军李平驰奏之。
xuán zōng chū wén lù shān zhī biàn tàn yuē hé běi èr shí sì jùn qǐ wú yī zhōng chén hu
玄宗初闻禄山之变，叹曰：“河北二十四郡，岂无一忠臣乎！
de píng lái dà xǐ gù zuǒ yòu yuē zhèn bù shí yán zhēn qīng xíng zhuàng hé rú suǒ wéi de rú cǐ
”得平来，大喜，顾左右曰：“朕不识颜真卿形状何如，所为得如此！
lù shān chū shàng yí dié zhēn qīng lìng yǐ píng yuán bó píng jūn tún qī qiān rén fáng hé jīn yǐ bó píng tài shǒu zhāng xiàn zhí wèi fù
”禄山初尚移牒真卿，令以平原、博平军屯七千人防河津，以博平太守张献直为副。
zhēn qīng nǎi mù yǒng shì xún rì de wàn rén qiǎn lù shì cān jūn li zé jiāo tǒng zhī jiǎn yuè yǐ diāo wàn suì hé lín xú hào mǎ xiàng rú gāo kàng lǎng děng wéi jiāng
真卿乃募勇士，旬日得万人，遣录事参军李择交统之简阅，以刁万岁、和琳、徐浩、马相如、高抗朗等为将。
lù shān jì xiàn luò yáng shā liú shǒu li xin qī yù shǐ zhōng chéng lú yì pàn guān jiǎng qīng yǐ sān shǒu qiǎn duàn zǐ guāng lái xùn hé běi
禄山既陷洛阳， 杀留守李忄妻、御史中丞卢奕、判官蒋清，以三首遣段子光来徇河北。
zhēn qīng kǒng yáo rén xīn nǎi xǔ wèi zhū jiāng yuē wǒ shi cǐ sān rén shǒu jiē fēi yě
真卿恐摇人心，乃许谓诸将曰：“我识此三人，首皆非也。
suì yāo zhǎn zi guāng mì cáng sān shǒu
”遂腰斩子光，密藏三首。
yì rì nǎi qǔ sān shǒu guān shì cǎo xù zhī tǐ guān liǎn jì bìn wèi wèi tòng kū rén xīn yì fù
异日， 乃取三首冠饰，草续支体，棺敛祭殡，为位恸哭，人心益附。
lù shān qiǎn qí jiāng li yǐn còu gāo miǎo hé qiān nián děng shǒu tǔ mén
禄山遣其将李饮凑、 高邈、何千年等守土门。
zhēn qīng cóng fù xiōng cháng shān tài shǒu gǎo qīng yǔ zhǎng shǐ yuán lǚ qiān móu shā còu miǎo qín qiān nián sòng jīng shī
真卿从父兄常山太守杲卿与长史袁履谦谋杀凑、邈，擒千年送京师。
tǔ mén jì kāi shí qī jùn tóng rì guī shùn gòng tuī zhēn qīng wèi shuài de bīng èr shí yú wàn héng jué yàn zhào
土门既开，十七郡同日归顺，共推真卿为帅，得兵二十余万，横绝燕、 赵。
zhào jiā zhēn qīng hù bù shì láng yī qián píng yuán tài shǒu
诏加真卿户部侍郎，依前平原太守。
qīng hé kè li è nián èr shí yú yǔ jùn rén lái qǐ shī wèi zhēn qīng yuē wén gōng yì liè shǒu chàng dà shùn hé shuò zhū jùn shì gōng wèi cháng chéng
清河客李萼，年二十余，与郡人来乞师，谓真卿曰：“闻公义烈，首唱大顺， 河朔诸郡恃公为长城。
jīn qīng hé shí gōng zhī xī lín yě pū xìng yù jiā de qí xū shí zhī kě wèi zhǎng zhě yòng
今清河，实公之西邻也，仆幸寓家，得其虚实，知可为长者用。
jīn jì qí xù jī zú yǐ sān píng yuán zhī fù shì zú kě yǐ èr píng yuán zhī qiáng
今计其蓄积，足以三平原之富，士卒可以二平原之强。
gōng yīn ér fǔ zhī fù xīn fǔ chē zhī jùn qí tā xiǎo chéng yùn zhī rú bì shǐ zhǐ ěr
公因而抚之，腹心辅车之郡，其他小城，运之如臂使指耳。
wéi gōng suǒ yì shuí gǎn bù cóng
唯公所意，谁敢不从。
zhēn qīng jiè bīng qiān rén
”真卿借兵千人。
è jiāng qù zhēn qīng wèi zhī yuē bīng chū yě wú zǐ hé yǐ jiào wǒ
萼将去，真卿谓之曰：“兵出也，吾子何以教我？
è yuē jīn wén cháo tíng shǐ chéng qiān lǐ tǒng zhòng shí wàn zì tài xíng dōng xià jiāng chū guō kǒu wèi zéi suǒ è bīng bù dé qián
”萼曰：“今闻朝廷使程千里统众十万自太行东下，将出郭口，为贼所扼，兵不得前。
jīn ruò xiān fá wèi jùn zhǎn yuán zhī tài tài shǒu sī mǎ chuí shǐ wèi xī nán zhǔ
今若先伐魏郡，斩袁知泰，太守司马垂使为西南主；
fēn bīng kāi guō kǒu zhī lù chū qiān lǐ zhī bīng shǐ tǎo yè yōu líng
分兵开郭口之路，出千里之兵使讨邺、幽陵；
píng yuán qīng hé hé tóng zhì shí wàn zhī zhòng xùn luò yáng fēn bīng ér zhì qí chōng
平原、清河合同志十万之众徇洛阳，分兵而制其冲。
jì wáng shī yì bù xià shí wàn gōng dāng jiān bì wú yǔ tiǎo zhàn bù shù shí rì zéi bì kuì ér xiàng tú yǐ
计王师亦不下十万，公当坚壁，无与挑战， 不数十日，贼必溃而相图矣。
zhēn qīng rán zhī nǎi yí dié qīng hé děng jùn qiǎn qí dà jiàng li zé jiāo fù jiāng píng yuán xiàn lìng fàn dōng fù pí jiàng hé lín xú hào děng jìn bīng yǔ qīng hé sì qiān rén hé shì ér bó píng yǐ qiān rén lái sān jùn zhī shī zhūn yú bó píng qù táng yì xiàn xī nán shí lǐ
”真卿然之，乃移牒清河等郡，遣其大将李择交、副将平原县令范东馥、裨将和琳、徐浩等进兵，与清河四千人合势，而博平以千人来， 三郡之师屯于博平，去堂邑县西南十里。
yuán zhī tài qiǎn qí jiāng bái sì shēn yǐ shū méng děng yǐ èr wàn rén lái jù zhàn zéi dà bài zhǎn shǒu wàn yú jí
袁知泰遣其将白嗣深、乙舒蒙等以二万人来拒战，贼大败，斩首万余级。
sù zōng xìng líng wǔ shòu gōng bù shàng shū jiān yù shǐ dài fū hé běi cǎi fǎng zhāo tǎo shǐ
肃宗幸灵武，授工部尚书、兼御史大夫、河北采访招讨使。
lù shān chéng xū qiǎn shǐ sī míng yǐn zǐ qí jí gōng hé běi zhū jùn ráo yáng hé jiān jǐng chéng dōng ān xiāng cì xiàn méi dú píng yuán bó píng qīng hé sān jùn chéng shǒu rán rén xīn wēi dàng bù kě fù zhèn
禄山乘虚遣史思明、尹子奇急攻河北诸郡，饶阳、河间、景城、东安相次陷没，独平原、博平、清河三郡城守，然人心危荡，不可复振。
zhì dé yuán nián shí yuè qì jùn dù hé lì jiāng huái jīng xiāng
至德元年十月，弃郡渡河，历江淮、荆襄。
èr nián sì yuè cháo yú fèng xiáng shòu xiàn bù shàng shū xún jiā yù shǐ dài fū
二年四月，朝于凤翔，授宪部尚书， 寻加御史大夫。
zhōng shū shè rén jiān lì bù shì láng cuī yī dài jiǔ róng rù cháo jiàn yì dài fū li hé jì zài bān bù sù zhēn qīng hé zhī
中书舍人兼吏部侍郎崔漪带酒容入朝，谏议大夫李何忌在班不肃， 真卿劾之；
biǎn yī wèi yòu shù zǐ hé jì xī píng jùn sī mǎ
贬漪为右庶子，何忌西平郡司马。
yuán shuài guǎng píng wáng lǐng shuò fāng fán hàn bīng hào èr shí wàn lái shōu cháng ān chū cí zhī rì bǎi liáo zhì yè yú cháo táng
元帅广平王领朔方蕃汉兵号二十万来收长安，出辞之日，百僚致谒于朝堂。
bǎi liáo bài dá bài cí yì rú zhī
百僚拜，答拜，辞亦如之。
wáng dāng quē bù chéng mǎ bù chū mù mǎ mén ér hòu chéng
王当阙不乘马， 步出木马门而后乘。
guǎn chóng sì wèi wáng dōu yú hòu xiān wáng shàng mǎ zhēn qīng jìn zhuàng dàn zhī
管崇嗣为王都虞候，先王上马，真卿进状弹之。
sù zōng yuē zhèn r zi měi chū zhūn zhūn jiào jiè zhī gù bù gǎn shī lǐ
肃宗曰：“朕儿子每出，谆谆教诫之，故不敢失礼。
chóng sì lǎo jiàng yǒu zú jí gū yù yōu róng zhī qīng wù fù yán
崇嗣老将，有足疾，姑欲优容之，卿勿复言。
nǎi yǐ zòu zhuàng hái zhēn qīng
” 乃以奏状还真卿。
suī tiān zǐ meng chen diǎn fǎ bù fèi
虽天子蒙尘，典法不废。
jì luán yú jiāng fù gōng què qiǎn zuǒ sī láng zhōng li xùn xiān xíng chén gào zōng miào zhī lǐ yǒu sī shǔ zhù wén chēng sì huáng dì
洎銮舆将复宫阙，遣左司郎中李巽先行， 陈告宗庙之礼，有司署祝文，称“嗣皇帝”。
zhēn qīng wèi lǐ yí shǐ cuī qì yuē shàng huáng zài shǔ kě hu
真卿谓礼仪使崔器曰：“上皇在蜀， 可乎？
qì jù zòu gǎi zhī
”器遽奏改之。
zhōng zhǐ xuān láo yǐ wéi míng rú shēn dá lǐ tǐ
中旨宣劳，以为名儒深达礼体。
shí tài miào wèi zéi suǒ huǐ zhēn qīng zòu yuē chūn qiū shí xīn gōng zāi lǔ chéng gōng sān rì kū
时太庙为贼所毁，真卿奏曰： “春秋时，新宫灾，鲁成公三日哭。
jīn tài miào jì wèi dào huǐ qǐng zhù tán yú yě huáng dì dōng xiàng kū rán hòu qiǎn shǐ
今太庙既为盗毁，请筑坛于野，皇帝东向哭， 然后遣使。
jìng bù néng cóng
”竟不能从。
jūn guó zhī shì zhī wú bù yán
军国之事，知无不言。
wèi zǎi xiàng suǒ jì chū wèi tóng zhōu cì shǐ zhuǎn pú zhōu cì shǐ
为宰相所忌，出为同州刺史，转蒲州刺史。
wèi yù shǐ táng mín suǒ gòu biǎn ráo zhōu cì shǐ
为御史唐旻所构，贬饶州刺史。
xuán bài shēng zhōu cì shǐ zhè jiāng xī dào jié dù shǐ zhēng wèi xíng bù shàng shū
旋拜升州刺史、浙江西道节度使，征为刑部尚书。
li fǔ guó jiǎo zhào qiān xuán zōng jū xī gōng zhēn qīng nǎi shǒu lǜ bǎi liáo shàng biǎo qǐng wèn qǐ jū fǔ guó è zhī zòu biǎn péng zhōu zhǎng shǐ
李辅国矫诏迁玄宗居西宫，真卿乃首率百僚上表请问起居，辅国恶之，奏贬蓬州长史。
dài zōng sì wèi bài lì zhōu cì shǐ qiān hù bù shì láng chú jīng nán jié dù shǐ wèi xíng ér ba chú shàng shū zuǒ chéng
代宗嗣位，拜利州刺史，迁户部侍郎，除荆南节度使，未行而罢，除尚书左丞。
chē jià zì shǎn jiāng hái zhēn qīng qǐng huáng dì xiān yè wǔ líng jiǔ miào ér hòu hái gōng
车驾自陕将还，真卿请皇帝先谒五陵、九庙而后还宫。
zǎi xiàng yuán zài wèi zhēn qīng yuē gōng suǒ jiàn suī měi qí rú bù hé shì yí hé
宰相元载谓真卿曰：“公所见虽美，其如不合事宜何？
zhēn qīng nù qián yuē yòng shè zài xiàng gōng ěr yán zhě hé zuì
”真卿怒，前曰：“用舍在相公耳，言者何罪？
rán cháo tíng zhī shì qǐ kān xiàng gōng zài pò chú yé
然朝廷之事，岂堪相公再破除耶！
zài shēn xián zhī
”载深衔之。
xuán gǎi jiǎn jiào xíng bù shàng shū zhī shěng shì lěi jìn fēng lǔ jùn gōng
旋改检校刑部尚书知省事，累进封鲁郡公。
shí yuán zài yǐn yòng sī dǎng jù cháo chén lùn zòu qí duǎn nǎi qǐng bǎi guān fán yù lùn shì jiē xiān bái zhǎng guān zhǎng guān bái zǎi xiāng rán hòu shàng wén
时元载引用私党，惧朝臣论奏其短，乃请：百官凡欲论事，皆先白长官，长官白宰相，然后上闻。
zhēn qīng shàng shū yuē
真卿上疏曰：
yù shǐ zhōng chéng li jìn děng chuán zǎi xiāng yǔ chēng fèng jìn zhǐ yuán zhū sī guān zòu shì pō duō zhèn bù dàn xǐng lǎn dàn suǒ zòu duō xié chán huǐ
御史中丞李进等传宰相语，称奉进止：“缘诸司官奏事颇多，朕不惮省览，但所奏多挟谗毁；
zì jīn lùn shì zhě zhū sī guān jiē xū xiān bái zhǎng guān zhǎng guān bái zǎi xiàng zǎi xiàng dìng kě fǒu rán hòu zòu wén zhě
自今论事者，诸司官皆须先白长官，长官白宰相，宰相定可否，然后奏闻者。
chén zì wén cǐ yǔ yǐ lái cháo yě áo rán rén xīn yì duō shuāi tuì
”臣自闻此语已来，朝野嚣然，人心亦多衰退。
hé zé
为什么呢？
zhū sī zhǎng guān jiē dá guān yě yán jiē zhuān dá yú tiān zǐ yě
诸司长官皆达官也，言皆专达于天子也。
láng guān yù shǐ zhě bì xià fù xīn ěr mù zhī chén yě
郎官、御史者，陛下腹心耳目之臣也。
gù qí chū shǐ tiān xià shì wú jù xì dé shī jiē lìng fǎng chá huí rì zòu wén suǒ yǐ míng sì mù dá sì cōng yě
故其出使天下，事无巨细得失，皆令访察，回日奏闻，所以明四目、达四聪也。
jīn bì xià yù zì píng ěr mù shǐ bù cōng míng zé tiān xià hé shù yān
今陛下欲自屏耳目， 使不聪明，则天下何述焉。
shī yún yíng yíng qīng yíng zhǐ yú jí
《诗》云：“营营青蝇，止于棘。
chán yán wǎng jí jiāo luàn sì guó
谗言罔极，交乱四国。
yǐ qí néng biàn bái wèi hēi biàn hēi wèi bái yě
” 以其能变白为黑，变黑为白也。
shī rén shēn è zhī gù yuē qǔ bǐ chán rén tóu bì chái hǔ
诗人深恶之，故曰：“取彼谗人，投畀豺虎。
chái hǔ bù shí tóu bì yǒu běi
豺虎不食，投畀有北。
zé xià zhī bó míng chu zhī wú jí hàn zhī jiāng chōng jiē chán rén yě shú bù è zhī
”则夏之伯明、楚之无极、汉之江充，皆谗人也，孰不恶之？
bì xià è zhī shēn de jūn rén zhī tǐ yǐ
陛下恶之，深得君人之体矣。
bì xià hé bù shēn huí tīng chá qí yán xū wū zhě zé chán rén yě yīn zhū jí zhī
陛下何不深回听察，其言虚诬者，则谗人也，因诛殛之；
qí yán bù xū zhě zé zhèng rén yě yīn jiǎng lì zhī
其言不虚者，则正人也，因奖励之。
bì xià shě cǐ bù wéi shǐ zhòng rén jiē wèi bì xià bù néng míng chá juàn yú tīng lǎn yǐ cǐ wéi cí jù qí jiàn zhèng chén qiè wèi bì xià tòng xī zhī
陛下舍此不为，使众人皆谓陛下不能明察，倦于听览，以此为辞，拒其谏诤，臣窃为陛下痛惜之。
chén wén tài zōng qín yú tīng lǎn shù zhèng yǐ lǐ gù zhe sī mén shì yún qí yǒu wú mén jí rén yǒu jí zòu zhě jiē lìng jiān mén sī yǔ zhàng jiā yǐn zòu bù xǔ guān ài
臣闻太宗勤于听览，庶政以理，故著《司门式》云：“其有无门籍人，有急奏者，皆令监门司与仗家引奏，不许关碍。
suǒ yǐ fáng yōng bì yě
”所以防壅蔽也。
bìng zhì lì zhàng mǎ èr pǐ xū yǒu chéng qí biàn wǎng suǒ yǐ píng zhì tiān xià zhèng yòng cǐ dào yě
并置立仗马二匹，须有乘骑便往，所以平治天下，正用此道也。
tiān bǎo yǐ hòu lǐ lín fǔ wēi quán rì shèng qún chén bù xiān zī zǎi xiàng zhé zòu shì zhě réng tuō yǐ tā gù zhòng shāng yóu bù gǎn míng yuē bǎi sī lìng xiān bái zǎi xiàng
天宝已后，李林甫威权日盛，群臣不先谘宰相辄奏事者，仍托以他故中伤，犹不敢明约百司，令先白宰相。
yòu yān guān yuán sī yì rì xuān zhào zhì zhōng shū xuán zōng dòng jìng bì gào lín fu xiān yì zòu qǐng xuán zōng jīng xǐ ruò shén
又阉官袁思艺日宣诏至中书，玄宗动静，必告林甫，先意奏请，玄宗惊喜若神。
yǐ cǐ quán bǐng ēn chǒng rì shén dào lù yǐ mù
以此权柄恩宠日甚， 道路以目。
shàng yì bù xià xuān xià qíng bù shàng dá suǒ yǐ jiàn zhì tóng guān zhī huò jiē quán chén wù zhǔ bù zūn tài zōng zhī fǎ gù yě
上意不下宣，下情不上达，所以渐致潼关之祸，皆权臣误主，不遵太宗之法故也。
líng yí zhì yú jīn rì tiān xià zhī bì jǐn cuì yú shèng gōng qǐ bì xià zhāo zhì zhī hu
陵夷至于今日，天下之蔽，尽萃于圣躬，岂陛下招致之乎？
gài qí suǒ cóng lái zhě jiàn yǐ
盖其所从来者渐矣。
zì jiān nán zhī chū bǎi xìng shàng wèi diāo hóng tài píng zhī lǐ lì kě biàn zhì
自艰难之初，百姓尚未凋纮，太平之理，立可便致。
shǔ li fǔ guó yòng quán zǎi xiàng zhuān zhèng dì xiāng gū xī mò kěn zhí yán
属李辅国用权，宰相专政，递相姑息，莫肯直言。
dà kāi sān sī bù ān fǎn cè nì zéi sàn luò jiàng shì běi zǒu dǎng xiàng hé jí shì zéi zhì jīn wéi huàn
大开三司，不安反侧，逆贼散落，将士北走党项，合集士贼，至今为患。
wěi jiāng gēng xiāng jīng kǒng yīn sī míng wēi jù shān dòng què fǎn
伪将更相惊恐，因思明危惧，扇动却反。
yòu jīn xiāng zhōu bài sàn dōng dōu xiàn méi xiān dì yóu cǐ yōu qín zhì yú sǔn shòu chén měi sī zhī tòng qiè xīn gǔ
又今相州败散，东都陷没，先帝由此忧勤，至于损寿，臣每思之，痛切心骨。
jīn tiān xià bīng gē wèi jí chuāng pán wèi píng bì xià qǐ de bù rì wén dǎng yán yǐ guǎng shì tīng ér yù dùn gé zhōng dǎng zhī lù hu
今天下兵戈未戢，疮磐未平，陛下岂得不日闻谠言以广视听，而欲顿隔忠谠之路乎！
chén qiè wén bì xià zài shǎn zhōu shí zòu shì zhě bù xiàn guì jiàn wu guǎng wén jiàn nǎi yáo shùn zhī shì yě
臣窃闻陛下在陕州时，奏事者不限贵贱，务广闻见，乃尧、舜之事也。
fán bǎi chén shù yǐ wéi tài zōng zhī lǐ kě qiáo zú ér dài yě
凡百臣庶以为太宗之理，可翘足而待也。
chén yòu wén jūn zǐ nan jin yi tui yóu cǐ yán zhī cháo tíng kāi bù huì zhī lù yóu kǒng bù yán kuàng huái yàn dài lìng zǎi xiàng xuān jìn zhǐ shǐ yù shǐ tái zuò tiáo mù bù lìng zhí jìn
臣又闻君子难进易退，由此言之，朝廷开不讳之路，犹恐不言，况怀厌怠，令宰相宣进止，使御史台作条目，不令直进。
cóng cǐ rén rén bù gǎn zòu shì zé bì xià wén jiàn zhī zài sān shù rén ěr
从此人人不敢奏事，则陛下闻见，只在三数人耳。
tiān xià zhī shì fāng qián kǒu jié shé bì xià hòu jiàn wú rén zòu shì bì wèi cháo tíng wú shì kě lùn qǐ zhī jù bù gǎn jìn jí lín fu guó zhōng fù qǐ yǐ
天下之士，方钳口结舌，陛下后见无人奏事，必谓朝廷无事可论，岂知惧不敢进，即林甫、国忠复起矣。
fán bǎi chén shù yǐ wéi wēi dài zhī qī yòu qiáo zú ér zhì yě
凡百臣庶，以为危殆之期，又翘足而至也。
rú jīn rì zhī shì kuàng gǔ wèi yǒu suī lǐ lín fǔ yáng guó zhōng yóu bù gǎn gōng rán rú cǐ
如今日之事，旷古未有，虽李林甫、杨国忠犹不敢公然如此。
jīn bì xià bù zǎo jué wù jiàn chéng gū lì hòu zòng huǐ zhī wú jí yǐ
今陛下不早觉悟，渐成孤立，后纵悔之无及矣！
chén shí zhī wǔ dà chén zhě zuì zài bù cè bù rěn gū fù bì xià wú rèn kěn pò zhī zhì
臣实知忤大臣者，罪在不测， 不忍孤负陛下，无任恳迫之至。
qí jī qiè rú cǐ
其激切如此。
yú shì zhōng rén zhēng xiě nèi běn bù yú wài
于是中人争写内本布于外。
hòu shè jì tài miào yǐ jì qì bù xiū yán yú cháo zài zuò yǐ fěi bàng biǎn xiá zhōu bié jià fǔ zhōu hú zhōu cì shǐ
后摄祭太庙，以祭器不修言于朝，载坐以诽谤，贬硖州别驾、抚州湖州刺史。
yuán zài fú zhū bài xíng bù shàng shū
元载伏诛，拜刑部尚书。
dài zōng bēng wèi lǐ yí shǐ
代宗崩，为礼仪使。
yòu yǐ gāo zǔ yǐ xià qī shèng shì hào fán duō nǎi shàng yì qǐng qǔ chū shì wèi dìng
又以高祖已下七圣谥号繁多，乃上议请取初谥为定。
yuán cān yǐ chǎn yán pái zhī suì ba
袁傪以谄言排之，遂罢。
yáng yán wèi xiāng è zhī gǎi tài zǐ shǎo fù lǐ yí shǐ rú jiù wài shì chóng chǒng shí qù qí quán yě
杨炎为相，恶之，改太子少傅，礼仪使如旧，外示崇宠，实去其权也。
lú qǐ zhuān quán jì zhī gǎi tài zǐ tài shī ba lǐ yí shǐ yù yú zhēn qīng yuē fāng miàn zhī rèn hé chǔ wèi biàn
卢杞专权，忌之，改太子太师，罢礼仪使，谕于真卿曰：“方面之任，何处为便？
zhēn qīng hou qǐ yú zhōng shū yuē zhēn qīng yǐ biǎn xìng wèi xiǎo rén suǒ zēng cuàn zhú fēi yī
”真卿候杞于中书曰：“真卿以褊性为小人所憎，窜逐非一。
jīn yǐ léi lǎo xìng xiāng gōng bì zhī
今已羸老，幸相公庇之。
xiàng gōng xiān zhōng chéng chuán shǒu zhì píng yuán miàn shàng xuè zhēn qīng bù gǎn yī shì yǐ shé shì zhī xiàng gōng rěn bù xiāng róng hu
相公先中丞传首至平原，面上血真卿不敢衣拭，以舌舐之，相公忍不相容乎？
qǐ jué rán xià bài ér hán nù xīn
”杞矍然下拜，而含怒心。
huì li xī liè xiàn rǔ zhōu qǐ nǎi zòu yuē yán zhēn qīng sì fāng suǒ xìn shǐ yù zhī kě bù láo shī lǚ
会李希烈陷汝州，杞乃奏曰：“颜真卿四方所信， 使谕之，可不劳师旅。
shàng cóng zhī cháo tíng shī sè li miǎn wén zhī yǐ wéi shī yī yuán lǎo yí cháo tíng xiū nǎi mì biǎo qǐng liú
”上从之，朝廷失色，李勉闻之，以为失一元老，贻朝廷羞， 乃密表请留。
yòu qiǎn nì yú lù bù jí
又遣逆于路，不及。
chū jiàn xī liè yù xuān zhào zhǐ xī liè yǎng zǐ qiān yú rén lòu rèn zhēng qián pò zhēn qīng jiāng shí qí ròu
初见希烈，欲宣诏旨，希烈养子千余人露刃争前迫真卿，将食其肉。
zhū jiāng cóng rào màn mà jǔ rèn yǐ nǐ zhī zhēn qīng bù dòng
诸将丛绕慢骂，举刃以拟之，真卿不动。
xī liè jù yǐ shēn bì zhī ér huī qí zhòng zhòng tuì nǎi yī zhēn qīng jiù guǎn shě
希烈遽以身蔽之，而麾其众，众退，乃揖真卿就馆舍。
yīn bī wèi zhāng biǎo lìng xuě jǐ yuàn bà bīng mǎ
因逼为章表，令雪己，愿罢兵马。
lèi qiǎn zhēn qīng xiōng zi xiàn yǔ cóng lì fán shù bèi jì lái jīng shī
累遣真卿兄子岘与从吏凡数辈继来京师。
shàng jiē bù bào
上皆不报。
měi yú zhū zǐ shū lìng yán fèng jiā miào xù zhū gū ér yǐ
每于诸子书，令严奉家庙，恤诸孤而已。
xī liè dà yàn nì dǎng zhào zhēn qīng zuò shǐ guān chàng yōu chì dú cháo zhèng wèi xì zhēn qīng nù yuē xiàng gōng rén chén yě nài hé shǐ cǐ cáo rú shì hu
希烈大宴逆党，召真卿坐，使观倡优斥黩朝政为戏，真卿怒曰：“相公，人臣也，奈何使此曹如是乎？
fú yī ér qǐ xī liè cán yì hē zhǐ
”拂衣而起， 希烈惭，亦呵止。
shí zhū tāo wáng wǔ jùn tián yuè li nà shǐ zài zuò mù zhēn qīng wèi xī liè yuē wén tài shī míng dé jiǔ yǐ xiàng gōng yù jiàn dà hào ér tài shī zhì fēi tiān mìng zhèng wèi
时朱滔、王武俊、田悦、李纳使在坐，目真卿谓希烈曰：“闻太师名德久矣，相公欲建大号，而太师至，非天命正位？
yù qiú zǎi xiàng shú xiān tài shī hu
欲求宰相，孰先太师乎？
zhēn qīng zhèng sè huà zhī yuē shì hé zǎi xiàng yé
” 真卿正色叱之曰：“是何宰相耶！
jūn děng wén yán gǎo qīng wú
君等闻颜杲卿无？
shì wú xiōng yě
是吾兄也。
lù shān fǎn shǒu jǔ yì bīng jí bèi hài gòu mà bù jué yú kǒu
禄山反，首举义兵， 及被害，诟骂不绝于口。
wú jīn shēng xiàng bā shí guān zhì tài shī shǒu wú xiōng zhī jié sǐ ér hòu yǐ qǐ shòu rǔ bèi yòu xié yé
吾今生向八十，官至太师，守吾兄之节，死而后已，岂受汝辈诱胁耶！
zhū zéi bù gǎn fù chū kǒu
”诸贼不敢复出口。
xī liè nǎi jū zhēn qīng lìng jiǎ shì shí rén shǒu jué fāng zhàng kǎn yú tíng yuē kēng yán zhēn qīng yí rán bù jiè yì
希烈乃拘真卿，令甲士十人守，掘方丈坎于庭， 曰“坑颜”，真卿怡然不介意。
hòu zhāng bó yí bài jì yú ān zhōu xī liè lìng lài bó yí jīng jié shǒu jí yán kuā shì zhēn qīng zhēn qīng tòng kū tóu dì
后张伯仪败绩于安州，希烈令赉伯仪旌节首级讠夸示真卿，真卿恸哭投地。
hòu qí dà jiàng zhōu céng děng móu xí rǔ zhōu yīn huí bīng shā xī liè fèng zhēn qīng wèi jié dù
后其大将周曾等谋袭汝州，因回兵杀希烈，奉真卿为节度。
shì xiè xī liè shā céng děng suì sòng zhēn qīng yú lóng xīng sì
事泄，希烈杀曾等，遂送真卿于龙兴寺。
zhēn qīng dù bì sǐ nǎi zuò yí biǎo zì wèi mù zhì jì wén cháng zhǐ qǐn shì xi bì xià yún wú bìn suǒ yě
真卿度必死，乃作遗表，自为墓志、祭文， 常指寝室西壁下云：“吾殡所也。
xī liè jì xiàn biàn zhōu jiàn wěi hào shǐ rén wèn yí yú zhēn qīng zhēn qīng yuē lǎo fū mào yǐ céng zhǎng guó lǐ suǒ jì zhě zhū hóu cháo jìn lǐ ěr
”希烈既陷汴州，僭伪号，使人问仪于真卿，真卿曰：“老夫耄矣，曾掌国礼，所记者诸侯朝觐礼耳。
xìng yuán yuán nián wáng shī fù zhèn nì zéi lǜ biàn qǐ cài zhōu nǎi qiǎn qí jiāng xīn jǐng zhēn ān huá zhì zhēn qīng suǒ jī chái tíng zhōng wò zhī yǐ yóu qiě chuán nì cí yuē bù néng qū jié dāng zì shāo
兴元元年，王师复振，逆贼虑变起蔡州，乃遣其将辛景臻、安华至真卿所，积柴庭中，沃之以油，且传逆词曰：“不能屈节，当自烧。
zhēn qīng nǎi tóu shēn fù huǒ jǐng zhēn děng jù zhǐ zhī fù gào xī liè
”真卿乃投身赴火，景臻等遽止之，复告希烈。
dé zōng fù gōng què xī liè dì xī qiàn zài zhū cǐ dǎng zhōng lì fú zhū
德宗复宫阙，希烈弟希倩在朱泚党中，例伏诛。
xī liè wén zhī nù
希烈闻之怒。
xìng yuán yuán nián bā yuè sān rì nǎi shǐ yān nú yǔ jǐng zhēn děng shā zhēn qīng
兴元元年八月三日，乃使阉奴与景臻等杀真卿。
xiān yuē yǒu chì
先曰：“有敕”。
zhēn qīng bài nú yuē yi cì qīng sǐ
真卿拜，奴曰： “宜赐卿死。
zhēn qīng yuē lǎo chén wú zhuàng zuì dāng sǐ rán bù zhī shǐ rén hé rì cóng cháng ān lái
”真卿曰：“老臣无状，罪当死，然不知使人何日从长安来？
nú yuē cóng dà liáng lái
”奴曰： “从大梁来。
zhēn qīng mà yuē nǎi nì zéi ěr hé chì yé
”真卿骂曰：“乃逆贼耳，何敕耶！
suì yì shā zhī nián qī shí qī
”遂缢杀之，年七十七。
jí huái sì píng zhēn yuán yuán nián chén xian qí shǐ hù sòng zhēn qīng sàng guī jīng shī
及淮、泗平，贞元元年，陈仙奇使护送真卿丧归京师。
dé zōng tòng dào yì cháng
德宗痛悼异常。
fèi cháo wǔ rì shì yuē wén zhōng
唐德宗哀悼悲痛超出一般，停止上朝五天，赐谥号叫文忠。
fù xià zhào yuē jūn chén zhī yì shēng lù qí gōng mò hòu qí lǐ kuàng cái yōu kuāng guó zhōng zhì miè shēn
复下诏曰：“君臣之义，生录其功，殁厚其礼，况才优匡国，忠至灭身。
zhèn zì xīng tàn láo yú wù mèi
朕自兴叹，劳于寤寐。
gù guāng lù dài fu shǒu tài zǐ tài shī shàng zhù guó lǔ jùn gōng yán zhēn qīng qì zhì tiān zī gōng zhōng jié chū chū rù sì cháo jiān zhēn yī zhì
故光禄大夫、守太子太师、上柱国、鲁郡公颜真卿， 器质天资，公忠杰出，出入四朝，坚贞一志。
shǔ zéi chén rǎo luàn wěi yǐ cún yù jū lèi lěi suì sǐ ér bù náo jī qí shèng jié shí wèi yóu shēng
属贼臣扰乱，委以存谕，拘肋累岁， 死而不挠，稽其盛节，实谓犹生。
zhèn zhì yí sī huò cán dào mí jí shì chóng jiā mìng jiān yán ěr sì
朕致贻斯祸，惭悼靡及，式崇嘉命，兼延尔嗣。
kě zèng sī tú réng cì bù bó wǔ bǎi duān
可赠司徒，仍赐布帛五百端。
nán yūn shuò děng sàng zhì zhōng suǒ sī zòu chāo shòu guān zhì
男𫖳、硕等丧制终，所司奏超授官秩。
zhēn yuán liù nián shí yī yuè nán jiāo shè shū jié wén shòu zhēn qīng yī zi wǔ pǐn zhèng yuán guān gù yūn de lù yòng
”贞元六年十一月南郊，赦书节文授真卿一子五品正员官，故𫖳得录用。
wén zōng zhào yuē zhèn měi lǎn guó shǐ jiàn zhōng liè zhī chén wèi cháng bù jiē tàn jiǔ zhī sī yǒu yǐ bào
文宗诏曰：“朕每览国史，见忠烈之臣，未尝不嗟叹久之，思有以报。
rú wén cóng lǎn hóng shì shí gǎo qīng zhēn qīng zhī sūn
如闻从览、弘式，实杲卿、真卿之孙。
yǒng wéi jiǔ yuán jì bù kě zuò jīng qí sì xù liàng xié diǎn yí
永惟九原，既不可作，旌其嗣续，谅协典彝。
kǎo jì yǐ shēn yú huàn tú zhě mìng liè yú zhōng tái
考绩已深于宦途者，命列于中台；
guān cì wèi chǐ yú jìn shēn zhě bǐ zuǒ yú zuǒ fǔ
官次未齿于搢绅者，俾佐于左辅。
zhù shǐ tiān xià zài xīn yì fēng
庶使天下再新义风。
yǐ zhēn qīng zēng sūn hóng shì wèi tóng zhōu cān jūn
”以真卿曾孙弘式为同州参军。
guó shì wǔ zhī yīng yě
国，是武之英也；
gǒu wú yáng yán nòng quán ruò rèn zhī wèi jiāng suì zhǎn qí cái qǐ yǒu zhū cǐ zhī huò yān
苟无杨炎弄权，若任之为将，遂展其才，岂有朱泚之祸焉！
rú qīng chén fù yú xué shǒu qí zhèng quán qí jié chāng wén zhī jié yě
如清臣富于学，守其正，全其节，昌文之杰也；
gǒu wú lú qǐ è zhí ruò rèn zhī wèi xiāng suì xíng qí dào qǐ yǒu xī liè zhī pàn yān
苟无卢杞恶直，若任之为相，遂行其道，岂有希烈之叛焉！
fu guó de xián zé ān shī xián zé wēi
夫国得贤则安，失贤则危。
dé zōng nèi xìn jiān xié wài chì liáng shàn jǐ zhì wēi wáng yi zāi
德宗内信奸邪，外斥良善，几致危亡，宜哉。
ǎi rén yǐ wéi jǐ rèn bù yì zhòng hu
噫，“仁以为己任，不亦重乎；
sǐ ér hòu yǐ bù yì yuǎn hu
死而后已，不亦远乎！
èr jūn shǒu dào mò shēn wéi shí chuí xùn xī dài zhī shì yě guāng wén wǔ zhī dào yān
”二君守道殁身，为时垂训，希代之士也，光文武之道焉。
zàn yuē zì gǔ jiē sǐ de zhèng wèi shùn
赞曰：自古皆死，得正为顺。
èr gōng yún wáng wàn dài chuí xùn
二公云亡，万代垂训。