旧唐书 · 刘昫 · Chapter 147 of 200

列传·卷九十七

PinyinModern Translation
Size

dù huáng cháng gāo yǐng zi dìng

○杜黄裳高郢子定

dù yòu zi shì fāng cóng yù shì fāng zǐ cóng cóng yù zi mù

杜佑子式方从郁式方子悰从郁子牧

dù huáng cháng zì zūn sù jīng zhào dù líng rén yě

杜黄裳,字遵素,京兆杜陵人也。

dēng jìn shì dì hóng cí kē dù hóng jiàn shēn qì zhòng zhī

登进士第、宏辞科,杜鸿渐深器重之。

wèi guō zi yí shuò fāng cóng shì zi yí rù cháo lìng huáng cháng zhǔ liú wù yú shuò fāng

为郭子仪朔方从事,子仪入朝,令黄裳主留务于朔方。

bīn jiāng li huái guāng yǔ jiān jūn yīn móu dài zi yí nǎi wèi wěi zhào shū yù zhū dà jiàng wēn rú yǎ děng

邠将李怀光与监军阴谋代子仪, 乃为伪诏书,欲诛大将温儒雅等。

huáng cháng lì biàn qí wěi yǐ gào huái guāng huái guāng liú hàn fú zuì

黄裳立辨其伪,以告怀光,怀光流汗伏罪。

zhū jiāng yǒu nán zhì zhě huáng cháng jiáo zi yí mìng jǐn chū zhī shù yuè ér luàn bù zuò

诸将有难制者,黄裳矫子仪命尽出之,数月而乱不作。

hòu rù wèi tái shěng guān wèi péi yán líng suǒ è shí nián bù qiān

后入为台省官,为裴延龄所恶, 十年不迁。

zhēn yuán mò wèi tài cháng qīng

贞元末,为太常卿。

wáng shū wén zhī qiè quán huáng cháng zhōng bù zào qí mén

王叔文之窃权,黄裳终不造其门。

cháng yǔ qí zǐ xù wéi zhí yì lìng lǜ bǎi guān qǐng huáng tài zǐ jiān guó zhí yì jù yuē zhàng rén cái dé yī guān kě fù kāi kǒu yì jìn zhōng shì yé

尝语其子婿韦执谊,令率百官请皇太子监国,执谊遽曰:“丈人才得一官,可复开口议禁中事耶!

huáng cháng bó rán yuē huáng cháng shòu ēn sān cháo qǐ kě yǐ yī guān jiàn mǎi

” 黄裳勃然曰:“黄裳受恩三朝,岂可以一官见买!

jí fú yī ér chū

”即拂衣而出。

xún bài píng zhāng shì

寻拜平章事。

bīn zhōu jié dù shǐ hán quán yì céng jū tǎo fá zhī rèn wú gōng huáng cháng zòu ba zhī

邠州节度使韩全义曾居讨伐之任,无功,黄裳奏罢之。

liú pì zuò luàn yì zhě yǐ jiàn nán xiǎn gù bù yí shēng shì

刘辟作乱,议者以剑南险固,不宜生事;

wéi huáng cháng jiān qǐng tǎo chú xiàn zōng cóng zhī

唯黄裳坚请讨除,宪宗从之。

yòu zòu qǐng bù yǐ zhōng guān wèi jiān jūn zhǐ wěi gāo chóng wén wèi shǐ

又奏请不以中官为监军,只委高崇文为使。

huáng cháng zì jīng yíng fá shǔ yǐ zhì chéng gōng zhǐ shòu chóng wén wú bù xuán hé

黄裳自经营伐蜀,以至成功,指授崇文,无不悬合。

chóng wén sù dàn liú shui yōng huáng shang shǐ rén wèi chóng wén yuē ruò bù fèn mìng dāng yǐ liú yōng dài zhī

崇文素惮刘氵雍,黄裳使人谓崇文曰:“若不奋命,当以刘澭代之。

yóu shì de chóng wén zhī sǐ lì

”由是得崇文之死力。

jì píng pì zǎi chén rù hè dì mù huáng cháng yuē cǐ qīng zhī gōng yě

既平辟,宰臣入贺,帝目黄裳曰:“此卿之功也。

hòu yǔ xiàn zōng yǔ jí fāng zhèn chú shòu huáng cháng zòu yuē dé zōng zì jiān nán zhī hòu shì duō gū xī

”后与宪宗语及方镇除授,黄裳奏曰:“德宗自艰难之后,事多姑息。

zhēn yuán zhōng měi shuài shǒu wù gù bì xiān mìng zhòng shǐ zhēn sì qí jūn dòng xī qí fù èr dà jiàng zhōng yǒu wù wàng zhě bì hòu lù jìn chén yǐ qiú jiàn yòng dì bì suí qí chēng měi ér mìng zhī yǐ shì yīn xún fāng zhèn hǎn yǒu tè mìng shuài shǒu zhě

贞元中,每帅守物故,必先命中使侦伺其军动息,其副贰大将中有物望者,必厚赂近臣以求见用,帝必随其称美而命之,以是因循,方镇罕有特命帅守者。

bì xià yi shú sī zhēn yuán gù shì shāo yǐ fǎ dù zhěng sù zhū hóu zé tiān xià hé yōu bù zhì

陛下宜熟思贞元故事,稍以法度整肃诸侯,则天下何忧不治!

xiàn zōng rán qí yán

” 宪宗然其言。

yóu shì yòng bīng zhū shǔ xià zhī hòu bù róng fān chén jiǎn ào kè fù liǎng hé wēi lìng fù zhèn gài huáng shang qǐ qí zhōng yě

由是用兵诛蜀、夏之后,不容籓臣蹇傲,克复两河,威令复振,盖黄裳启其衷也。

huáng cháng yǒu jīng huà zhī cái dá yú quán biàn rán jiǎn shēn lǜ wù guǎ lián jié zhī yù yǐ shì jū dǐng zhí bù jiǔ

黄裳有经画之才,达于权变,然检身律物,寡廉洁之誉,以是居鼎职不久。

èr nián zhēng yuè jiǎn jiào sī kōng tóng píng zhāng shì jiān hé zhōng yǐn hé zhōng jìn jiàng děng zhōu jié dù shǐ

二年正月,检校司空,同平章事,兼河中尹、河中晋绛等州节度使。

bā yuè fēng bīn guó gōng

八月, 封邠国公。

sān nián jiǔ yuè zú yú hé zhōng nián qī shí yī zèng sī tú shì yuē xuān

三年九月,卒于河中,年七十一,赠司徒,谥曰宣。

huáng cháng xìng yǎ dàn kuān shù xīn suī cóng cháng kǒu bù wǔ wù

黄裳性雅淡宽恕,心虽从长,口不忤物。

shǐ wèi qīng shì nǚ jià wéi zhí yì shēn bù wéi zhí yì suǒ chēng

始为卿士,女嫁韦执谊,深不为执谊所称;

jí zhí yì qiǎn zhú huáng cháng zhōng bǎo quán zhī jì sǐ lǐng biǎo qǐng guī qí sàng yǐ bàn zàng shì

及执谊谴逐,黄裳终保全之,洎死岭表,请归其丧,以办葬事。

jí shì bèi jí yī rén wù jìn qí yào jí shèn ér bù nù

及是被疾, 医人误进其药,疾甚而不怒。

rán wèi zǎi xiàng chú shòu bù fēn liú pǐn huò guān yǐ lù qiān shí lùn xī zhī

然为宰相,除授不分流品,或官以赂迁,时论惜之。

huáng cháng mò hòu huì lù shì fā

黄裳殁后,贿赂事发。

bā nián sì yuè yù shǐ tái zòu qián yǒng lè lìng wú píng wèi sēng jiàn xū shòu tuō yǔ gù sī kōng dù huáng cháng yú gù zhōu bīn níng jié dù shǐ gāo chóng wén chù nà lù sì wàn wǔ qiān guàn bìng fù huáng cháng nán zài àn wèn yǐn fú

八年四月,御史台奏:“前永乐令吴凭为僧鉴虚受托, 与故司空杜黄裳,于故州邠宁节度使高崇文处纳赂四万五千贯,并付黄裳男载,按问引伏。

chì yuē wú píng céng zuǒ shǐ fǔ tiǎn lǚ huàn tú zì yi wèi fǎ xī shēn qǐ de wéi rén tōng dài

”敕曰:“吴凭曾佐使府,忝履宦途,自宜畏法惜身,岂得为人通贷!

shì guān fēi dào lǐ hé chéng qiān yi pèi liú zhāo zhōu

事关非道,理合惩愆,宜配流昭州。

qí fù dù zài qián wù zǎi fǔ zhī rèn chǒng jì shí shēn zhì cí huò cái bù néng jù jué yǐ lìng àn wèn xī hé zhēng shōu guì quán zhōng shǐ zhī ēn bǐ hóng kuān dà zhī diǎn

其付杜载钱物,宰辅之任,宠寄实深,致兹货财, 不能拒绝,已令按问,悉合征收,贵全终始之恩,俾弘宽大之典。

qí suǒ qǔ qián wù bìng yi qín miǎn dù zài děng bìng shì fàng

其所取钱物,并宜矜免,杜载等并释放。

zài wèi tài zǐ pū cháng qìng zhōng qiān tài pú shǎo qīng jiān yù shǐ zhōng chéng chōng rù tǔ bō shǐ

载为太子仆,长庆中,迁太仆少卿、兼御史中丞,充入吐蕃使。

zài dì shèng dēng jìn shì dì dà zhōng cháo wèi jǐ shì zhōng

载弟胜,登进士第,大中朝位给事中。

shèng zǐ tíng jiān yì jìn shì zhuó dì

胜子廷坚,亦进士擢第。

gāo yǐng zì gōng chu qí xiān bó hǎi tiáo rén

高郢,字公楚,其先渤海蓚人。

jiǔ suì tōng chūn qiū néng zhǔ wén

九岁通《春秋》,能属文。

tiān bǎo mò dào jù jīng yì fù bó xiáng xiān wèi hǎo zhì wèi dǐ zéi jìn jiāng jiā jí xíng

天宝末,盗据京邑, 父伯祥先为好畤尉,抵贼禁,将加极刑。

yǐng shí nián shí wǔ bèi fā jiè yī qǐng dài qí fù zéi dǎng yì zhī nǎi jù shì

郢时年十五,被发解衣,请代其父,贼党义之,乃俱释。

hòu jǔ jìn shì zhuó dì yìng zhì jǔ dēng mào cái yì xíng kē shòu huá yīn wèi

后举进士擢第,应制举,登茂才异行科,授华阴尉。

cháng yǐ lǔ bù hé yòng tiān zǐ lǐ yuè nǎi yǐn gōng yáng zhuàn zhe lǔ yì jiàn chēng yú shí yóu shì shòu xián yáng wèi

尝以鲁不合用天子礼乐,乃引《公羊传》,著《鲁议》,见称于时,由是授咸阳尉。

guō zi yí jié zhì shuò fāng pì wèi zhǎng shū jì

郭子仪节制朔方,辟为掌书记。

zi yí cháng nù cóng shì zhāng yù zòu shā zhī

子仪尝怒从事张昙,奏杀之;

yǐng jí yán zhēng jiù wǔ zi yí zhǐ zòu biǎn yī shì chéng

郢极言争救,忤子仪旨,奏贬猗氏丞。

li huái guāng jié zhì bīn níng zòu wéi cóng shì lèi zhuǎn fù yuán shuài pàn guān jiǎn jiào lǐ bù láng zhōng

李怀光节制邠宁,奏为从事,累转副元帅判官、检校礼部郎中。

huái guāng bèi pàn jiāng guī hé zhōng yǐng yán xi yíng dà jià qǐ fēi zhōng hu

怀光背叛,将归河中,郢言:“西迎大驾,岂非忠乎!

huái guāng fèn ér bù tīng

”怀光忿而不听。

jí guī zhèn yòu yù xī zhòng ér xi

及归镇,又欲悉众而西。

shí hún jiān jūn gū qún shuài wèi jí yǐng yǔ li yōng shì sǐ zhù zhī

时浑瑊军孤,群帅未集,郢与李鄘誓死驻之。

shǔ huái guāng zhǎng zǐ wéi hou yǐng yǐng nǎi yù yǐ nì shùn yuē rén chén suǒ yí xiào shùn

属怀光长子琟候郢,郢乃谕以逆顺曰:“人臣所宜效顺。

qiě zì tiān bǎo yǐ lái zǔ bīng zhě jīn fù shuí zài

且自天宝以来阻兵者,今复谁在?

kuàng guó jiā zì yǒu tiān mìng fēi dú rén lì

况国家自有天命,非独人力。

jīn ruò shì zhòng xī xiàng zì jué yú tiān shí shì zhī yì bì yǒu zhōng xìn ān zhī sān jūn bù yǒu bēn kuì zhě hu

今若恃众西向,自绝于天,十室之邑,必有忠信,安知三军不有奔溃者乎?

li wéi zhèn jù liú lèi qì suǒ

”李琟震惧,流泪气索。

míng nián chūn yǐng yǔ dōu zhī bīng mǎ shǐ lǚ míng yuè dōu yú hòu zhāng yán yīng tóng móu jiàn dào shàng biǎo

明年春,郢与都知兵马使吕鸣岳、都虞候张延英同谋间道上表;

jí shòu mì zhào shì xiè èr jiāng lì sǐ

及受密诏,事泄,二将立死。

huái guāng nǎi dà jí jiāng zú bái rèn yíng tíng yǐn yǐng jí zhī

怀光乃大集将卒,白刃盈庭, 引郢诘之。

yǐng tǐng rán kàng cí wú suǒ cán yǐn fèn qì gǎn fā guān zhě lèi xià huái guāng cán jǔ ér zhǐ

郢挺然抗辞,无所惭隐,愤气感发,观者泪下,怀光惭沮而止。

dé zōng hái jīng mìng jiàn yì dài fū kǒng cháo fù zhōng rén dàn shǒu yíng fù hé zhōng xuān wèi huái guāng shòu yǐ tài bǎo

德宗还京,命谏议大夫孔巢父、中人啖守盈赴河中宣慰怀光,授以太保;

ér huái guāng nù jī qí qīn bīng gòu lì shā shǒu yíng jí cháo fù

而怀光怒,激其亲兵诟詈,杀守盈及巢父。

cháo fù zhī bèi rèn yě wěi yú de yǐng jiù ér fǔ zhī

巢父之被刃也,委于地,郢就而抚之。

nǎi huái guāng pī zhū mǎ suì pì yǐng wèi zhǎng shū jì

乃怀光被诛,马燧辟郢为掌书记。

wèi jǐ zhēng bài zhǔ kè yuán wài qiān xíng bù láng zhōng gǎi zhōng shū shè rén

未几,征拜主客员外,迁刑部郎中,改中书舍人。

fán jiǔ suì bài lǐ bù shì láng

凡九岁,拜礼部侍郎。

shí yīng jìn shì jǔ zhě duō wù péng yóu chí zhú shēng míng

时应进士举者,多务朋游,驰逐声名;

měi suì dōng zhōu fǔ jiàn sòng hòu wéi zhuī fèng yàn jí hǎn yì qí yè

每岁冬,州府荐送后,唯追奉宴集,罕肄其业。

yǐng xìng gāng zhèng yóu jí qí fēng jì lǐng zhí jù jué qǐng tuō suī tóng liè tōng shú wú gǎn yán zhě

郢性刚正,尤嫉其风,既领职,拒绝请托,虽同列通熟,无敢言者。

zhì zài jīng yì zhuān kǎo chéng shì

志在经艺,专考程试。

fán zhǎng gòng bù sān suì jìn yōu dú yì fú huá péng làn zhī fēng xī rán yī biàn

凡掌贡部三岁,进幽独,抑浮华,朋滥之风,翕然一变。

bài tài cháng qīng

拜太常卿。

zhēn yuán shí jiǔ nián dōng jìn wèi yín qīng guāng lù dài fu shǒu zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì

贞元十九年冬,进位银青光禄大夫,守中书侍郎、同中书门下平章事。

shùn zōng jí wèi zhuǎn xíng bù shàng shū wèi wéi zhí yì děng suǒ dàn

顺宗即位,转刑部尚书,为韦执谊等所惮。

xún ba zhī zhèng shì yǐ běn guān pàn lì bù shàng shū shì

寻罢知政事,以本官判吏部尚书事。

míng nián chū zhèn huá zhōu

明年,出镇华州。

yuán hé yuán nián dōng fù bài tài cháng qīng xún chú yù shǐ dài fū

元和元年冬,复拜太常卿,寻除御史大夫。

shù yuè zhuǎn bīng bù shàng shū

数月,转兵部尚书。

yú yuè zài biǎo qǐ hái bù xǔ

逾月,再表乞骸,不许。

yòu shàng yán yuē chén wén láo shēng yì lǎo tiān lǐ zì rán rú dòng xuān fēi rì rù jiē xi

又上言曰:“臣闻劳生佚老,天理自然,蠕动翾飞,日入皆息。

zì fēi gòng yǔ zhī shǒu jīng jù gǔ zhào xǐ zhī zhèng shēn fěi xiè hán jì zhī zhì jié gāo jié shān tāo zhī dào dé mó biǎo zòng guò cháng qī jù wèi tān mào

自非贡禹之守经据古,赵喜之正身匪懈,韩暨之志节高洁,山涛之道德模表,纵过常期, 讵为贪冒。

qí yǒu dāng rén bù ràng jí bìng wàng shēn qǐ zhǐ jūn mìng yóu yi shēn jǔ

其有当仁不让,急病忘身,岂止君命,犹宜身举。

chén yǐng bù cái jiǔ rǔ gāo wèi wú rèn yóu zhōng lì kěn zhī zhì

臣郢不才,久辱高位, 无任由衷沥恳之至。

nǎi shòu shàng shū yòu pú yè zhì shì

”乃授尚书右仆射致仕。

liù nián qī yuè zú nián qī shí èr

六年七月卒,年七十二。

zèng tài zǐ tài bǎo shì yuē zhēn

赠太子太保, 谥曰贞。

yǐng xìng gōng shèn lián jié hǎn yú rén jiāo yóu shǒu guān fèng fǎ qín kè zhǎng gào lěi nián jiā wú zhì cǎo

郢性恭慎廉洁,罕与人交游,守官奉法勤恪,掌诰累年,家无制草。

huò wèi zhī yuē qián bèi jiē liú zhì jí gōng fén zhī hé yě

或谓之曰: “前辈皆留制集,公焚之何也?

yuē wáng yán bù kě cún sī jiā

”曰:“王言不可存私家。

shí rén zhòng qí shèn mì

”时人重其慎密。

yǔ zhèng xún yú bìng mìng bài xiàng

与郑珣瑜并命拜相;

wèi jǐ dé zōng shēng xiá

未几,德宗升遐。

shí tóng zài xiàng wèi dù yòu yǐ sù jiù jū shàng ér wéi zhí yì yóu péng dǎng zhuān bǐng

时同在相位,杜佑以宿旧居上,而韦执谊由朋党专柄。

shùn zōng fēng yàng fāng shén shū jī bù xuān ér wáng shū wén yǐ hàn lín xué shì jiān hù bù shì láng chōng dù zhī fù shǐ

顺宗风恙方甚,枢机不宣,而王叔文以翰林学士兼户部侍郎,充度支副使。

shì shí zhèng shì wáng shū wén móu yì wáng pī tōng dǎo li zhōng yán xuān xià wéi zhí yì fèng xíng

是时政事,王叔文谋议,王伾通导,李忠言宣下,韦执谊奉行。

xún yú zì shòu mìng yōu xíng yán sè zhì shì yǐ shì bù kě duó yīn chēng jí bù qǐ

珣瑜自受命,忧形颜色,至是以势不可夺,因称疾不起。

yǐng zé yīn xún jìng wú suǒ fā yǐ zhì yú ba

郢则因循,竟无所发,以至于罢。

wù lùn dìng cǐ wèi yōu liè yān

物论定此为优劣焉。

zi dìng sì

子定嗣。

dìng yòu cōng jǐng jué lún nián qī suì shí dú shàng shū tāng shì wèn yǐng yuē nài hé yǐ chén fá jūn

定,幼聪警绝伦,年七岁时,读《尚书·汤誓》,问郢曰:“奈何以臣伐君?

yǐng yuē yìng tiān shùn rén bù wéi fēi dào

” 郢曰:“应天顺人,不为非道。

yòu wèn yuē yòng mìng shǎng yú zǔ bù yòng mìng lù yú shè shì shùn rén hu

”又问曰:“用命赏于祖,不用命戮于社,是顺人乎?

fù bù néng duì

”父不能对。

shì zhì jīng zhào cān jūn

仕至京兆参军。

xiǎo zì dǒng èr rén yǐ yòu huì duō yǐ zì chēng zhī

小字董二,人以幼慧,多以字称之。

yóu jīng wáng shì yì cháng wèi yì tú hé rù chū yǐ huà bā guà shàng yuán xià fāng hé zé zhòng zhuǎn zé yǎn qī zhuǎn ér liù shí sì guà liù jiǎ bā jié bèi yān

尤精《王氏易》,尝为《易图》,合入出以画八卦,上圆下方,合则重,转则演,七转而六十四卦六甲八节备焉。

zhe yì wài zhuàn èr shí èr juǎn

著《易外传》二十二卷。

dù yòu zì jūn qīng jīng zhào wàn nián rén

杜佑,字君卿,京兆万年人。

zēng zǔ xíng mǐn jīng yì èr zhōu dū dū fǔ zhǎng shǐ nán yáng jùn gōng

曾祖行敏,荆、益二州都督府长史、南阳郡公。

zǔ què yòu sī yuán wài láng xiáng zhèng xué shì

祖悫,右司员外郎、详正学士。

fù xī wàng lì hóng lú qīng héng zhōu cì shǐ xī hé tài shǒu zèng yòu pū shè

父希望,历鸿胪卿、恒州刺史、西河太守,赠右仆射。

yòu yǐ yìn rù shì bǔ jǐ nán jùn cān jūn yǎn xiàn chéng

佑以荫入仕,补济南郡参军、剡县丞。

shí rùn zhōu cì shǐ wéi yuán fu cháng shòu ēn yú xī wàng yòu yè jiàn yuán fu wèi zhī zhī yǐ gù rén zǐ dài zhī

时润州刺史韦元甫尝受恩于希望,佑谒见,元甫未之知,以故人子待之。

tā rì yuán fu shì shì yǒu yí yù bù néng jué

他日,元甫视事,有疑狱不能决。

yòu shí zài páng yuán fu shì xùn yú yòu

佑时在旁,元甫试讯于佑;

yòu kǒu duì xiǎng yìng jiē de qí yào

佑口对响应,皆得其要。

yuán fu qí zhī nǎi zòu wèi sī fǎ cān jūn

元甫奇之,乃奏为司法参军。

yuán fu wèi zhè xi guān chá huái nán jié dù jiē pì wéi cóng shì shēn suǒ wěi xìn

元甫为浙西观察、淮南节度,皆辟为从事,深所委信。

lèi guān zhì jiǎn jiào zhǔ kè yuán wài láng rù wèi gōng bù láng zhōng chōng jiāng xī qīng miáo shǐ zhuǎn fǔ zhōu cì shǐ

累官至检校主客员外郎,入为工部郎中, 充江西青苗使,转抚州刺史。

gǎi yù shǐ zhōng chéng chōng róng guǎn jīng lüè shǐ

改御史中丞,充容管经略使。

yáng yán rù xiàng zhēng rù cháo lì gōng bù jīn bù èr láng zhōng bìng chōng shuǐ lù zhuǎn yùn shǐ gǎi dù zhī láng zhōng jiān hé dí děng shǐ

杨炎入相,征入朝,历工部、金部二郎中,并充水陆转运使,改度支郎中,兼和籴等使。

shí fāng jūn xīng kuì yùn zhī wu xī wěi yú yòu

时方军兴,馈运之务,悉委于佑;

qiān hù bù shì láng pàn dù zhī

迁户部侍郎、判度支。

wèi lú qǐ suǒ è chū wèi sū zhōu cì shǐ

为卢杞所恶,出为苏州刺史。

yòu mǔ zài qǐ yǐ sū zhōu yōu quē shòu zhī

佑母在,杞以苏州忧阙授之。

yòu bù xíng é huàn ráo zhōu cì shǐ

佑不行,俄换饶州刺史。

wèi jǐ jiān yù shǐ dài fū chōng lǐng nán jié dù shǐ

未几,兼御史大夫,充岭南节度使。

shí dé zōng zài xìng yuán

时德宗在兴元。

cháo tíng gù shì zhí zhèng wǎng wǎng yí tuō

朝廷故事,执政往往遗脱;

jiù lǐng nán jié dù cháng jiān wǔ guǎn jīng lüè shǐ yòu dú bù jiān

旧岭南节度,常兼五管经略使,佑独不兼。

gù wǔ guǎn bù shǔ lǐng nán zì yòu shǐ yě

故五管不属岭南,自佑始也。

zhēn yuán sān nián zhēng wèi shàng shū zuǒ chéng yòu chū wèi shǎn zhōu guān chá shǐ qiān jiǎn jiào lǐ bù shàng shū yáng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ chōng huái nán jié dù shǐ

贞元三年,征为尚书左丞,又出为陕州观察使,迁检校礼部尚书、扬州大都督府长史,充淮南节度使。

dīng mǔ yōu tè zhào qǐ fù lèi zhuǎn xíng bù shàng shū jiǎn jiào yòu pú yè

丁母忧,特诏起复,累转刑部尚书、检校右仆射。

shí liù nián xú zhōu jié dù shǐ zhāng jiàn fēng zú qí zi yīn wèi sān jūn suǒ lì zhào yòu yǐ huái nán jié zhì jiǎn jiào zuǒ pú yè tóng píng zhāng shì jiān xú sì jié dù shǐ wěi yǐ tǎo fá

十六年, 徐州节度使张建封卒,其子愔为三军所立,诏佑以淮南节制检校左仆射、同平章事, 兼徐泗节度使,委以讨伐。

yòu nǎi dà jù zhōu jiàn qiǎn jiàng mèng zhǔn xiān dāng zhī

佑乃大具舟舰,遣将孟准先当之。

zhǔn dù huái ér bài yòu zhàng zhī gù jìng bù gǎn jìn

准渡淮而败,佑杖之, 固境不敢进。

jí zhào yǐ xú zhōu shòu yīn ér jiā yòu jiān háo sì děng zhōu guān chá shǐ

及诏以徐州授愔,而加佑兼濠、泗等州观察使。

zài yáng zhōu kāi shè yíng lěi sān shí yú suǒ shì mǎ xiū qì

在扬州开设营垒三十余所,士马修葺。

rán yú bīn liáo jiān yī ē wú zhì pàn guān nán gōng zǔn li yà zhèng yuán jūn zhēng quán pō wěn jūn zhèng dé zōng zhī zhī bìng cuàn yú lǐng wài

然于宾僚间依阿无制,判官南宫僔、李亚、郑元均争权,颇紊军政,德宗知之,并窜于岭外。

shí jiǔ nián rù cháo bài jiǎn jiào sī kōng tóng píng zhāng shì chōng tài qīng gōng shǐ

十九年入朝,拜检校司空、同平章事,充太清宫使。

dé zōng bēng yòu shè zhǒng zǎi xún jìn wèi jiǎn jiào sī tú chōng dù zhī yán tiě děng shǐ yī qián píng zhāng shì

德宗崩,佑摄冢宰,寻进位检校司徒,充度支盐铁等使,依前平章事。

xuán yòu jiā hóng wén guǎn dà xué shì

旋又加弘文馆大学士。

shí wáng shū wén wèi fù shǐ yòu suī zǒng tǒng ér quán guī shū wén

时王叔文为副使,佑虽总统,而权归叔文。

shū wén bài yòu zòu li xùn wèi fù shǐ pō yǒu suǒ lì

叔文败,又奏李巽为副使,颇有所立。

shùn zōng bēng yòu fù shè zhǒng zǎi xún ràng jīn gǔ zhī wu yǐn li xùn zì dài

顺宗崩,佑复摄冢宰,寻让金谷之务,引李巽自代。

xiān shì dù zhī yǐ zhì yòng xī fèi jiàn quán bǎi sī zhī zhí guǎng shǔ lì yuán fán ér nán lǐ

先是,度支以制用惜费,渐权百司之职,广署吏员,繁而难理;

yòu shǐ zòu yíng shàn guī zhī jiāng zuò mù tàn guī zhī sī nóng rǎn liàn guī zhī shào fǔ gāng tiáo pō zhěng gōng yì duō zhī cháo tíng yǔn qí yì

佑始奏营缮归之将作,木炭归之司农,染练归之少府,纲条颇整,公议多之,朝廷允其议。

yuán hé yuán nián cè bài sī tú tóng píng zhāng shì fēng qí guó gōng

元和元年,册拜司徒、同平章事,封岐国公。

shí hé xī dǎng xiàng qián dǎo tǔ bō rù kòu biān jiāng yāo gōng jí qǐng jī zhī

时河西党项潜导吐蕃入寇,边将邀功,亟请击之。

yòu shàng shū lùn zhī yuē

佑上疏论之曰:

chén fú jiàn dǎng xiàng yǔ xī róng qián tōng lǚ yǒu xiáng rén zhǐ chén shì jì ér gōng qīng tíng yì yǐ wéi chéng dāng jǐn bīng róng bèi qīn yì yì fā jiǎ zú yāo qí kòu bào

臣伏见党项与西戎潜通,屡有降人指陈事迹,而公卿廷议,以为诚当谨兵戎, 备侵轶,益发甲卒,邀其寇暴。

cǐ gài wèi dá shì jī pǐ fū zhī cháng lùn yě

此盖未达事机,匹夫之常论也。

fu mán yí huá xià táng yú yǐ rán

夫蛮夷猾夏,唐虞已然。

zhōu xuān zhōng xīng xiǎn yǔn wéi hài dàn mìng nán zhòng wǎng chéng shuò fāng zhuī zhī tài yuán jí jìng ér zhǐ chéng bù yù bì zhōng guó ér nù yuǎn yí yě

周宣中兴,猃狁为害,但命南仲往城朔方,追之太原, 及境而止,诚不欲弊中国而怒远夷也。

qín píng liù guó shì qí bīng lì běi zhù cháng chéng yǐ jù xiōng nú

秦平六国,恃其兵力,北筑长城,以拒匈奴;

xi zhú zhū qiāng chū yú sài wài

西逐诸羌,出于塞外。

láo lì rǎo rén jié yuàn jiē luàn zhōng guó wèi jìng bái tú jìng qǐ hǎi nèi yún rǎo shí shēng zhé shù

劳力扰人,结怨阶乱,中国未静,白徒竞起,海内云扰,实生谪戍。

hàn wǔ yīn wén jǐng zhī fù mìng jiāng xīng shī suì zhì hù kǒu jiǎn bàn jìng xià āi tòng zhī zhào ba tián lún tái

汉武因文、景之富,命将兴师,遂至户口减半,竟下哀痛之诏罢田轮台。

qián shǐ shū zhī shàng jiā qí xiān mí ér hòu fù

前史书之,尚嘉其先迷而后复。

gài shèng wáng zhī lǐ tiān xià yě wéi wu suí jìng zhēng rén xi zhì liú shā dōng jiàn yú hǎi zài nán yǔ běi yì cún shēng jiào

盖圣王之理天下也,唯务绥静蒸人,西至流沙,东渐于海,在南与北,亦存声教。

bù yǐ yuǎn wù wèi zhēn fěi qiú xiá fāng zhī gòng qǐ pí nèi ér shì wài zhōng de shǎo ér shī duō

不以远物为珍,匪求遐方之贡,岂疲内而事外,终得少而失多。

gù qián dài nà zhōng zhī chén bìng yǒu kuāng jūn zhī yì

故前代纳忠之臣,并有匡君之议。

huái nán wáng qǐng xī shī yú mǐn yuè gǔ juān zhī yuàn qì de yú zhū yá ān wēi lì hài gāo xuán qián shǐ

淮南王请息师于闽越,贾捐之愿弃地于珠崖,安危利害,高悬前史。

xī féng fèng shì jiáo hàn dì zhī zhào jī shā chē chuán qí wáng shǒu yú jīng shī wēi zhèn xī yù

昔冯奉世矫汉帝之诏,击莎车,传其王首于京师,威震西域。

xuān dì dà yuè yì jiā jué tǔ zhī shǎng

宣帝大悦,议加爵土之赏。

xiāo wàng zhī dú yǐ wéi jiǎo zhì wéi mìng suī yǒu gōng xiào bù kě wéi fǎ

萧望之独以为矫制违命,虽有功效,不可为法;

kǒng hòu zhī fèng shǐ zhě zhēng zhú fā bīng wèi guó jiā shēng shì shù lǐ míng bái qí yán suì xíng

恐后之奉使者争逐发兵, 为国家生事,述理明白,其言遂行。

guó jiā zì tiān hòu yǐ lái tū jué mò chuò bīng qiáng qì yǒng lǚ kòu biān chéng wéi hài pō shèn

国家自天后已来,突厥默啜兵强气勇,屡寇边城,为害颇甚。

kāi yuán chū biān jiāng hǎo líng quán qīn bǔ zhǎn zhī chuán shǒu què xià zì yǐ wéi gōng dài mò yǔ èr zuò wàng róng chǒng

开元初,边将郝灵佺亲捕斩之,传首阙下,自以为功,代莫与二, 坐望荣宠。

sòng jǐng wèi xiāng lǜ wǔ chén yāo gōng wèi guó shēng shì zhǐ shòu yǐ láng jiàng

宋璟为相,虑武臣邀功,为国生事,止授以郎将。

yóu shì qì kāi yuán zhī shèng wú rén fù yì kāi biān zhōng guó suì níng wài yí yì jìng

由是讫开元之盛,无人复议开边,中国遂宁,外夷亦静。

cǐ jiē chéng bài kě zhēng jiàn jiè fēi yuǎn

此皆成败可征,鉴戒非远。

qiě dǎng xiàng xiǎo fán zá chǔ zhōng guó běn huái wǒ dé dāng shì fǔ suí

且党项小蕃,杂处中国,本怀我德,当示抚绥。

jiān zhě biān jiāng fēi lián jí yǒu qīn kè huò lì qí shàn mǎ huò qǔ qí zǐ nǚ biàn huì fāng wù zhēng fā yì tú

间者边将非廉,亟有侵刻,或利其善马,或取其子女,便贿方物,征发役徒。

láo kǔ jì duō pàn wáng suì qǐ huò yǔ běi dí tōng shǐ huò yǔ xī róng kòu biān yǒu wéi shǐ rán gù dāng chéng gé

劳苦既多,叛亡遂起,或与北狄通使,或与西戎寇边,有为使然,固当惩革。

chuán yuē yuǎn rén bù fú zé xiū wén dé yǐ lái zhī

《传》曰:“远人不服,则修文德以来之。

guǎn zǐ yuē guó jiā wú shǐ yǒng měng zhě wèi biān jìng

”《管子》曰:“国家无使勇猛者为边境。

cǐ chéng shèng zhé shí wēi zhī zhuó zhī yuǎn lüè yě

”此诚圣哲识微知著之远略也。

jīn róng chǒu fāng qiáng biān bèi wèi shí chéng yi shèn zé liáng jiàng jiè zhī wán qì shǐ bǎo chéng xìn jué qí qiú qǔ yòng shì huái róu

今戎丑方强,边备未实,诚宜慎择良将,诫之完葺,使保诚信,绝其求取,用示怀柔。

lái zé chéng yù qù zé jǐn bèi zì rán huái róu gé qí jiān móu hé bì jù tú xīng shī zuò zhì láo fèi

来则惩御,去则谨备,自然怀柔,革其奸谋,何必遽图兴师,坐致劳费!

bì xià shàng shèng jūn rén fù yù qún lèi dòng bì shī gǔ móu wú bù zāng

陛下上圣君人,复育群类,动必师古,谋无不臧。

fú wàng jiān bǎo yǒng tú zhì bīng rèn xí tiān xià xìng shèn

伏望坚保永图,置兵衽席, 天下幸甚!

chén shi mèi jīng lún xué cán bó jiū qiè dǐng xuàn zhī chǒng rèn wèi cháo tíng zhī lǎo chén ēn shēn mò lún zhì kěn sī bào zāng pǐ bèi yuè chú ráo shàng chén yǒu dú liú yǐ fú shēn huáng sǒng

臣识昧经纶,学惭博究,窃鼎铉之宠任,为朝廷之老臣,恩深莫伦,志恳思报,臧否备阅,刍荛上陈,有渎旒扆,伏深惶悚。

shàng shēn jiā nà

上深嘉纳。

suì yú qǐng zhì shì zhào bù xǔ dàn lìng sān wǔ rì yī rù zhōng shū píng zhāng zhèng shì

岁余,请致仕,诏不许,但令三五日一入中书,平章政事。

měi rù zòu shì xiàn zōng yōu lǐ zhī

每入奏事,宪宗优礼之;

bù míng cháng hū sī tú

不名,常呼司徒。

yòu chéng nán fán chuān yǒu jiā lín tíng huì mù yōu suì yòu měi yǔ gōng qīng yàn jí qí jiān guǎng chén jì lè

佑城南樊川有佳林亭,卉木幽邃,佑每与公卿宴集其间, 广陈妓乐。

zhū zǐ xián jū cháo liè dāng shí guì shèng mò zhī yǔ bǐ

诸子咸居朝列,当时贵盛,莫之与比。

yuán hé qī nián bèi jí liù yuè fù qǐ hái gǔ

元和七年,被疾,六月,复乞骸骨。

biǎo sì shàng qíng lǐ qiē zhì xiàn zōng bù huò yǐ xǔ zhī

表四上,情理切至,宪宗不获已,许之。

zhào yuē

诏曰:

xuān lì jì shí wéi chén zhī yì zhú

宣力济时,为臣之懿躅;

cí róng gào lǎo xíng jǐ zhī gāo fēng

辞荣告老,行己之高风。

kuàng hū rèn zhòng gōng tái yì shēn yì zàn bǐng chōng ràng zhī zhì jiān jīn shí zhī chéng

况乎任重公台,义深翼赞, 秉冲让之志,坚金石之诚。

dūn yù jì qín suǒ zhí mí gù zé dāng suì qí zhōng kěn jìn yǐ chóng míng

敦谕既勤,所执弥固,则当遂其衷恳,进以崇名;

shàng chǐ yōu xián sī wáng huà zhī běn yě

尚齿优贤,斯王化之本也。

jīn zǐ guāng lù dài fu shǒu sī tú tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jiān chōng hóng wén guǎn dà xué shì tài qīng gōng shǐ shàng zhù guó qí guó gōng shí yì sān qiān hù dù yòu yán láng shàng cái bāng guó mào qì

金紫光禄大夫、守司徒、同中书门下平章事、兼充弘文馆大学士、太清宫使、 上柱国、岐国公、食邑三千户杜佑,岩廊上才,邦国茂器;

yùn jīng tōng zhī shi lǚ wēn hòu zhī zī kuān yù běn hu xìng qíng móu yóu zhāng hu shì yè

蕴经通之识,履温厚之姿,宽裕本乎性情,谋猷彰乎事业。

bó wén qiáng xué zhī lì dài yán gé zhī yi

博闻强学,知历代沿革之宜;

wéi zhèng huì rén shěn qún lí lì bìng zhī yào

为政惠人,审群黎利病之要。

yóu shì zài sī bāng yòng lèi lì fān fāng chū zǒng róng huī rù hé dǐng shí yù yīng zhòng jì lì shì xiān cháo zuǒ yòu zhèn gōng sù yè bù xiè

由是再司邦用,累历籓方,出总戎麾,入和鼎实,聿膺重寄,历事先朝,左右朕躬,夙夜不懈。

mìng yǐ zhào cè dēng zhī shàng gōng sù gōng zài tíng huá fà chéng biàn

命以诏册,登之上公,肃恭在廷,华发承弁。

cí kě wèi guó zhī yuán lǎo rén zhī jù zhān zhě yě

兹可谓国之元老,人之具瞻者也。

zhèn zuǎn chéng pī yè sī hóng jǐng huà xuǎn láo qiú jiù qī zhì shí yōng fāng shēn yǐn yì zhī yí jù kàng xuán chē zhī qǐng

朕缵承丕业,思弘景化,选劳求旧,期致时邕,方伸引翼之仪,遽抗悬车之请。

ér yòu gù cí nián jí qǐ jiù xiū xián yǐ ér fù lái xīng guǎn lǚ biàn yǒu bù kě yì liáng yòng gěng rán

而又固辞年疾,乞就休闲,已而复来,星琯屡变,有不可抑,良用耿然。

yǒng wéi gǔ xiān zhé wáng jūn chén zhī jì chén yǒu qí ài yǐ qiú qí tuì jūn yǒu yōu cì yǐ xùn qí qíng

永惟古先哲王,君臣之际,臣有耆艾以求其退,君有优赐以徇其情;

nǎi chuò dèng yǔ fū jiào zhī gōng réng zēng wáng xiáng fǔ dǎo zhī zhì bǐ yǎng hào rán zhī qì ān yú jìng zhǐ zhī xiāng shù hū yí shén bǎo hé yǒng suí fú lǚ

乃辍邓禹敷教之功,仍增王祥辅导之秩,俾养浩然之气,安于敬止之乡,庶乎怡神葆和,永绥福履。

réng jiā jiē jí yǐ hòu chǒng zhāng kě guāng lù dài fu shǒu tài bǎo zhì shì yi cháo shuò wàng

仍加阶级,以厚宠章,可光禄大夫、守太保致仕,宜朝朔望。

shì rì shàng qiǎn zhōng shǐ jiù yòu dì cì juàn wǔ bǎi pǐ qián wǔ bǎi qiān

是日,上遣中使就佑第赐绢五百匹、钱五百千。

qí nián shí yī yuè hōng shòu qī shí bā fèi cháo sān rì cè zèng tài fù shì yuē ān jiǎn

其年十一月薨,寿七十八,废朝三日,册赠太傅,谥曰安简。

yòu xìng dūn hòu qiáng lì yóu jīng lì zhí suī wài shì kuān hé ér chí shēn yǒu shù

佑性敦厚强力,尤精吏职,虽外示宽和,而持身有术。

wéi zhèng hóng yì bù shàng jiǎo chá zhǎng jì zhì mín wù biàn ér jì yù róng yìng biàn jí fēi suǒ zhǎng

为政弘易,不尚皦察, 掌计治民,物便而济,驭戎应变,即非所长。

xìng shì xué gāi shè gǔ jīn yǐ fù guó ān rén zhī shù wéi jǐ rèn

性嗜学,该涉古今,以富国安人之术为己任。

chū kāi yuán mò liú zhì cǎi jīng shǐ bǎi jiā zhī yán qǔ zhōu lǐ liù guān suǒ zhí zhuàn fēn mén shū sān shí wǔ juǎn hào yuē zhèng diǎn dà wéi shí xián chēng shǎng

初开元末,刘秩采经史百家之言,取《周礼》六官所职,撰分门书三十五卷,号曰《政典》,大为时贤称赏;

fáng guǎn yǐ wéi cái guò liú gēng shēng

房琯以为才过刘更生。

yòu de qí shū xún wèi jué zhǐ yǐ wéi tiáo mù wèi jǐn yīn ér guǎng zhī jiā yǐ kāi yuán lǐ lè shū chéng èr bǎi juǎn hào yuē tōng diǎn

佑得其书,寻味厥旨, 以为条目未尽,因而广之,加以开元礼、乐,书成二百卷,号曰《通典》。

zhēn yuán shí qī nián zì huái nán shǐ rén yì què xiàn zhī yuē

贞元十七年,自淮南使人诣阙献之,曰:

chén wén tài shàng lì dé bù kě shù jī

臣闻太上立德,不可庶几;

qí cì lì gōng suì xíng dāng dài

其次立功,遂行当代;

qí cì lì yán jiàn zhì hòu xué

其次立言,见志后学。

yóu shì wǎng zhé dì xiāng zǔ shù jiāng shī yǒu zhèng yòng yì bāng jiā

由是往哲递相祖述,将施有政,用乂邦家。

chén běn yǐ mén zī yòu dēng guān xù shì fēi yóu yì cái bù dǎi rén tú huái zì qiáng pō wán fén jí

臣本以门资,幼登官序,仕非游艺,才不逮人,徒怀自强,颇玩坟籍。

suī lǚ lì tāo xìng huò zhí jù wù yīn qiè xī guāng yīn wèi cháng qīng fèi

虽履历叨幸,或职剧务殷,窃惜光阴,未尝轻废。

fu xiào jīng shàng shū máo shī zhōu yì sān chuán jiē fù zǐ jūn chén zhī yào dào

夫 《孝经》、《尚书》、《毛诗》、《周易》、《三传》,皆父子君臣之要道;

shí lún wǔ jiào zhī hóng gāng rú rì yuè zhī xià lín tiān dì zhī dà dé bǎi wáng shì shì zhōng gǔ yōu zūn

十伦五教之宏纲,如日月之下临,天地之大德,百王是式,终古攸遵。

rán duō jì yán hǎn cún fǎ zhì

然多记言,罕存法制;

yú guǎn kuī cè mò dá gāo shēn zhé sì huāng xū chéng wèi yì dù

愚管窥测,莫达高深,辄肆荒虚,诚为亿度。

měi niàn měng xué mò tàn zhèng jīng lüè guān lì dài zhòng xián zhe lùn duō chén wěn shī zhī bì huò quē kuāng zhěng zhī fāng

每念懵学,莫探政经,略观历代众贤著论,多陈紊失之弊,或阙匡拯之方。

chén jì yōng qiǎn níng xiáng sǔn yì wèi yuán qí shǐ mò chàng qí zhōng

臣既庸浅,宁详损益,未原其始,莫畅其终。

shàng lài zhōu shì diǎn lǐ qín huáng dàng miè bù jìn zòng yǒu fán zá qiě yòng zhǔn shéng

尚赖周氏典礼,秦皇荡灭不尽,纵有繁杂,且用准绳。

zhì yú wǎng xī shì fēi kě wèi lái jīn guī jìng bù zài fāng cè yì cū yán xún

至于往昔是非,可为来今龟镜,布在方册,亦粗研寻。

zì qǐng zuǎn xiū nián yú sān jì shi guǎ sī zhuō xīn mèi cí wú

自顷缵修,年逾三纪,识寡思拙,心昧辞芜。

tú jí shí duō shì mù fēi shǎo jiāng shì gōng bì wǎng kuì guāi shū gù bù zú fā huī dà yóu dàn jié yú jǐn lǜ ér yǐ

图籍实多,事目非少,将事功毕,罔愧乖疏,固不足发挥大猷,但竭愚尽虑而已。

shū fán jiǔ mén jì èr bǎi juǎn bù gǎn bù jù shàng xiàn shù míng bǐ zhì suǒ zhī chén dú shèng cōng jīng huáng wú cuò

书凡九门,计贰百卷,不敢不具上献,庶明鄙志所之,尘渎圣聪,兢惶无措。

yōu zhào jiā zhī mìng cáng shū fǔ

优诏嘉之,命藏书府。

qí shū dà chuán yú shí lǐ yuè xíng zhèng zhī yuán qiān zǎi rú zhǐ zhū zhǎng dà wéi shì jūn zǐ suǒ chēng

其书大传于时,礼乐刑政之源,千载如指诸掌,大为士君子所称。

yòu xìng qín ér wú juàn suī wèi jí jiàng xiàng shǒu bù shì juàn

佑性勤而无倦,虽位极将相,手不释卷。

zhì míng shì shì jiē duì bīn kè yè zé dēng xià dú shū zī zī bù dài

质明视事,接对宾客,夜则灯下读书, 孜孜不怠。

yǔ bīn zuǒ tán lùn rén dàn qí biàn ér fú qí bó shè yǒu yí wù yì néng zhì zhèng

与宾佐谈论,人惮其辩而伏其博,设有疑误,亦能质正。

shǐ zhōng yán xíng wú suǒ diàn quē wéi zài huái nán shí qī liáng shì wáng hòu shēng bì qiè lǐ shì wèi zhèng shì fēng mì guó fū rén qīn zú zǐ dì yán zhī bù cóng shí lùn fēi zhī

始终言行,无所玷缺,唯在淮南时,妻梁氏亡后,升嬖妾李氏为正室,封密国夫人,亲族子弟言之不从,时论非之。

sān zi shī sǔn sì wèi zhōng sī nóng shǎo qīng

三子,师损嗣,位终司农少卿。

shì fāng zì kǎo yuán

式方,字考元。

yǐ yìn shòu yáng fǔ cān jūn zhuǎn cháng zhōu jìn líng wèi

以荫授扬府参军,转常州晋陵尉。

zhè xi guān chá shǐ wáng wěi pì wéi cóng shì rù wèi tài zǐ tōng shì shè rén gǎi tài cháng sì zhǔ bù

浙西观察使王纬辟为从事, 入为太子通事舍人,改太常寺主簿。

míng liàn zhōng lǜ yǒu suǒ kǎo dìng shēn wéi gāo yǐng suǒ shǎng

明练钟律,有所考定,深为高郢所赏。

shí fù zuò zhèn yáng zhōu jiā cái jù wàn jiǎ dì zài ān rén lǐ dù chéng yǒu bié shù tíng guǎn lín chí wèi chéng nán zhī zuì

时父作镇扬州,家财钜万,甲第在安仁里,杜城有别墅,亭馆林池,为城南之最。

kūn zhòng jiē zài cháo tíng yǔ shí xián yóu cóng lè ér yǒu jié

昆仲皆在朝廷,与时贤游从,乐而有节。

jì ér yòu rù zhōng shū chū wèi zhāo yìng lìng

既而佑入中书,出为昭应令。

dīng fù yōu fú què qiān sī nóng shǎo qīng cì jīn zǐ jiā zhèng yì dài fū tài pú qīng

丁父忧,服阕,迁司农少卿,赐金紫,加正议大夫、太仆卿。

shí shǎo zǐ biàn xuǎn shàng gōng zhǔ shì fāng yǐ yòu qī yí bìng bù shì shì

时少子忭选尚公主,式方以右戚移病不视事。

jiǔ zhī mù zōng jí wèi zhuǎn jiān yù shǐ zhōng chéng chōng guì guǎn guān chá dōu fáng yù shǐ

久之,穆宗即位,转兼御史中丞,充桂管观察都防御使。

cháng qìng èr nián sān yuè zú yú wèi zèng lǐ bù shàng shū

长庆二年三月,卒于位,赠礼部尚书。

shì fāng xìng xiào yǒu dì xiōng yóu mù

式方性孝友,弟兄尤睦。

jì dì cóng yù shǎo duō jí bìng shì fāng měi gōng zì jiān diào yào shàn shuǐ yǐn fēi jīng shì fāng zhī shǒu bù rù yú kǒu

季弟从郁,少多疾病,式方每躬自煎调,药膳水饮, 非经式方之手,不入于口。

jí cóng yù yāo sàng zhōng nián hào qì dài bù shèng qíng shì yǒu duō zhī

及从郁夭丧,终年号泣,殆不胜情,士友多之。

zi yùn huì biàn xún

子恽、憓、忭、恂。

yùn sì fù píng wèi

恽嗣,富平尉;

huì xīng píng wèi

憓,兴平尉。

biàn yǐ yìn sān qiān tài zǐ sī yì láng

忭,以荫三迁太子司议郎。

yuán hé jiǔ nián xuǎn shàng gōng zhǔ zhào jiàn yú lín dé diàn

元和九年,选尚公主,召见于麟德殿。

xún shàng qí yáng gōng zhǔ jiā yín qīng guāng lù dài fu diàn zhōng shǎo jiān fù mǎ dū wèi

寻尚岐阳公主,加银青光禄大夫、殿中少监、驸马都尉。

qí yáng xiàn zōng cháng nǚ guō fēi zhī suǒ shēng

岐阳,宪宗长女,郭妃之所生。

zì qǐng xuǎn shàng duō yú guì qī huò wǔ chén jié jiāng zhī jiā

自顷选尚,多于贵戚,或武臣节将之家。

yú shí hàn lín xué shì dú gū yù quán dé yú zhī nǚ xù shí dé yú zuò xiāng yù bì xián cí nèi zhí

于时翰林学士独孤郁,权德舆之女婿, 时德舆作相,郁避嫌辞内职。

shàng pō zhòng xué shì bù huò yǐ xǔ zhī qiě tàn dé yú yǒu jiā xù suì lìng zǎi chén yú qīng shì jiā xuǎn shàng wén yǎ zhī shì kě jū qīng liè zhě

上颇重学士,不获已许之,且叹德舆有佳婿,遂令宰臣于卿士家选尚文雅之士可居清列者。

chū yú wén xué hòu jìn zhòng xuǎn zé jiē cí jí bù yīng wéi cóng yuàn yān

初于文学后进中选择,皆辞疾不应,唯悰愿焉。

lèi qiān zhì sī nóng qīng

累迁至司农卿。

tài hé liù nián zhuǎn jīng zhào yǐn

太和六年,转京兆尹。

qī nián jiǎn jiào xíng bù shàng shū chū wèi fèng xiáng yǐn fèng xiáng lǒng yòu jié dù

七年,检校刑部尚书,出为凤翔尹、凤翔陇右节度。

dīng nèi jiān bā nián qǐ fù shòu zhōng wǔ jūn jié dù shǐ chén xǔ cài guān chá děng shǐ jiù jiā bīng bù shàng shū

丁内艰,八年,起复授忠武军节度使、陈许蔡观察等使,就加兵部尚书。

kāi chéng chū rù wèi gōng bù shàng shū pàn dù zhī

开成初,入为工部尚书、判度支。

shǔ qí yáng gōng zhǔ hōng jiǔ ér wèi xiè

属岐阳公主薨,久而未谢。

wén zōng guài zhī wèn zuǒ yòu

文宗怪之,问左右。

hù bù shì láng li jué duì yuē jìn rì fù mǎ wèi gōng zhǔ fú zhǎn shuāi sān nián suǒ yǐ shì zú zhī jiā bù yuàn wèi guó qi zhě bàn wèi cǐ yě

户部侍郎李珏对曰:“近日驸马为公主服斩衰三年,所以士族之家不愿为国戚者,半为此也。

dù biàn wèi xiè jū cǐ fú jì yě

杜忭未谢,拘此服纪也。

shàng è rán yuē yǔ chū bù zhī

”上愕然曰:“予初不知。

nǎi zhào yuē zhì fú qīng zhòng bì yóu diǎn lǐ

”乃诏曰: “制服轻重,必由典礼。

rú wén wǎng zhě fù mǎ wèi gōng zhǔ fú sān nián yuán qíng zhī yì shū fēi gù shí wéi jīng zhī zhì jīn nǎi wén zhī

如闻往者驸马为公主服三年,缘情之义,殊非故实,违经之制,今乃闻知。

yi lìng xíng zhàng zhōu yǒng wèi tōng zhì

宜令行杖周,永为通制。

sān nián gǎi hù bù shàng shū jiān pàn hù bù dù zhī shì

”三年,改户部尚书,兼判户部度支事。

huì chāng zhōng bài zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì xún jiā zuǒ pú yè

会昌中,拜中书侍郎、同中书门下平章事,寻加左仆射。

dà zhōng chū chū zhèn xi chuān jiàng xiān méi tǔ bō wéi zhōu

大中初,出镇西川,降先没吐蕃维州。

zhōu jí gǔ xī róng de yě qí de nán jiè jiāng yáng mín shān lián lǐng ér xi bù zhī qí jí

州即古西戎地也,其地南界江阳,岷山连岭而西,不知其极;

běi wàng lǒng shān jī xuě rú yù dōng wàng chéng dū ruò zài jǐng dǐ

北望陇山,积雪如玉:东望成都,若在井底。

dì jiē shí niǔ shān xià yǔ shēng yú shí niǔ shān shì yě

地接石纽山, 夏禹生于石纽山是也。

qí zhōu zài mín shān zhī gū fēng sān miàn lín jiāng

其州在岷山之孤峰,三面临江。

tiān bǎo hòu hé lǒng jì xiàn wéi cǐ zhōu zài yān

天宝后,河、陇继陷,惟此州在焉。

tǔ bō lì qí xiǎn yào èr shí nián jiān shè jì de zhī suì jù qí chéng yīn hào yuē wú yōu chéng tǔ fán yóu shì bù yú qióng shǔ zhī bīng

吐蕃利其险要,二十年间,设计得之,遂据其城,因号曰“无忧城”,吐蕃由是不虞邛、蜀之兵。

xiān shì lǐ dé yù zhèn xi chuān wéi zhōu tǔ bō shǒu lǐng xī dá móu yǐ chéng lái jiàng dé yù zòu zhī

先是,李德裕镇西川,维州吐蕃首领悉怛谋以城来降,德裕奏之;

zhí zhèng zhě yǔ dé yù bù xié jù lēi hái qí chéng

执政者与德裕不协,遽勒还其城。

zhì shì fù shōu zhī yì bù yīn bīng rèn nǎi rén qíng suǒ guī yě

至是复收之,亦不因兵刃,乃人情所归也。

é fù rù xiàng jiā sī kōng jì jiā sī tú lì zhèn zhòng fān

俄复入相,加司空,继加司徒,历镇重籓。

zhì shì jiā tài fù bīn guó gōng

至是加太傅、邠国公。

biàn wú tā cái cháng yán jiē hán sù gān shí qiè wèi ér yǐ

忭无他才, 常延接寒素,甘食窃位而已。

cóng yù yǐ yìn zhēn yuán mò zài qiān tài zǐ sī yì láng

从郁,以荫贞元末再迁太子司议郎。

yuán hé chū zhuǎn zuǒ bǔ quē

元和初,转左补阙。

jiàn guān cuī qún wéi guàn zhī dú gū yù děng yǐ cóng yù zǎi xiàng zi bù hé wèi jiàn guān nǎi jiàng shòu zuǒ shí yí

谏官崔群、韦贯之、 独孤郁等以从郁宰相子,不合为谏官,乃降授左拾遗。

qún děng fù zhí yuē shí yí zhī yǔ bǔ quē suī zī pǐn yǒu shū jiē míng jiàn liè

群等复执曰:“拾遗之与补阙,虽资品有殊,皆名谏列。

fù wèi zǎi xiàng zi wèi jiàn guān ruò zhèng yǒu de shī bù kě shǐ zi lùn fù

父为宰相,子为谏官,若政有得失,不可使子论父。

nǎi gǎi wéi mì shū chéng zhōng jià bù yuán wài láng

” 乃改为秘书丞,终驾部员外郎。

zi mù yǐ jù dēng jìn shì dì

子牧、𫖮,俱登进士第。

yǐ hòu bìng mù ér zú

𫖮后病目而卒。

mù zì mù zhī jì yǐ jìn shì zhuó dì yòu zhì jǔ dēng yǐ dì jiě hè hóng wén guǎn jiào shū láng shì zuǒ wǔ wèi bīng cáo cān jūn

牧,字牧之,既以进士擢第,又制举登乙第,解褐弘文馆校书郎,试左武卫兵曹参军。

chén chuán shī lián chá jiāng xī xuān zhōu pì mù wéi cóng shì shì dà lǐ píng shì

沈传师廉察江西宣州,辟牧为从事、试大理评事。

yòu wèi huái nán jié dù tuī guān jiān chá yù shǐ lǐ xíng zhuǎn zhǎng shū jì

又为淮南节度推官、监察御史里行,转掌书记。

é zhēn bài jiān chá yù shǐ fēn sī dōng dōu yǐ dì yǐ bìng mù qì guān

俄真拜监察御史,分司东都,以弟𫖮病目弃官。

shòu xuān zhōu tuán liàn pàn guān diàn zhōng shì yù shǐ nèi gòng fèng

授宣州团练判官、殿中侍御史、内供奉。

qiān zuǒ bǔ quē shǐ guǎn xiū zhuàn zhuǎn shàn bù bǐ bù yuán wài láng bìng jiān shǐ zhí

迁左补阙、史馆修撰,转膳部、比部员外郎,并兼史职。

chū mù huáng chí mù sān jùn fù qiān sī xūn yuán wài láng shǐ guǎn xiū zhuàn zhuǎn lì bù yuán wài láng

出牧黄、池、睦三郡,复迁司勋员外郎、史馆修撰,转吏部员外郎。

yòu yǐ dì bìng miǎn guī

又以弟病免归。

shòu hú zhōu cì shǐ rù bài kǎo gōng láng zhōng zhī zhì gào suì zhōng qiān zhōng shū shè rén

授湖州刺史,入拜考功郎中、知制诰,岁中迁中书舍人。

mù hào dú shū gōng shī wéi wén cháng zì fù jīng wěi cái lüè

牧好读书,工诗为文,尝自负经纬才略。

wǔ zōng cháo zhū kūn yí xiān bēi mù shàng zǎi xiāng shū lùn bīng shì yán hú róng rù kòu zài qiū dōng zhī jiān shèng xià wú bèi yi wǔ liù yuè zhōng jī hú wéi biàn

武宗朝诛昆夷、鲜卑,牧上宰相书论兵事,言“胡戎入寇, 在秋冬之间,盛夏无备,宜五六月中击胡为便”。

lǐ dé yù chēng zhī

李德裕称之。

zhù cáo gōng suǒ dìng sūn wǔ shí sān piān xíng yú dài

注曹公所定《孙武十三篇》行于代。

mù cóng xiōng biàn lóng shèng yú shí mù jū xià wèi xīn cháng bù lè

牧从兄忭隆盛于时,牧居下位,心常不乐。

jiāng jí zhī mìng dé bìng zì wèi mù zhì jì wén

将及知命,得病,自为墓志、祭文。

yòu cháng mèng rén gào yuē ěr gǎi míng bì

又尝梦人告曰:“尔改名毕。

yú yuè nú zì jiā lái gào yuē chuī jiāng shú ér zèng liè

”逾月,奴自家来,告曰:“炊将熟而甑裂。

mù yuē jiē bù xiáng yě

”牧曰: “皆不祥也。

é yòu mèng shū xíng zhǐ yuē jiǎo jiǎo bái jū zài bǐ kōng gǔ

”俄又梦书行纸曰:“皎皎白驹,在彼空谷。

wù qǐn ér tàn yuē cǐ guò xì yě

”寤寝而叹曰:“此过隙也。

wú shēng yú jiǎo zhēng hái yú jiǎo wèi dì bā gōng wú zhī shén ě yě

吾生于角,征还于角,为第八宫,吾之甚厄也。

yǔ zì hú shǒu qiān shè rén mù hái jiǎo zú yǐ

予自湖守迁舍人,木还角, 足矣。

qí nián yǐ jí zhōng yú ān rén lǐ nián wǔ shí

”其年,以疾终于安仁里,年五十。

yǒu jí èr shí juǎn yuē dù shì fán chuān jí xíng yú dài

有集二十卷,曰《杜氏樊川集》,行于代。

zi dé xiáng guān zhì chéng láng

子德祥,官至丞郎。

shǐ chén yuē huáng cháng yǐ dào zhì jūn chí chéng fèng zhǔ

史臣曰:黄裳以道致君,持诚奉主;

biàn huái guāng zhī zhà ba quán yì zhī zhēng

辨怀光之诈,罢全义之征。

tǎo zéi pì zhī xiōng jǔ wú yí suàn

讨贼辟之凶, 举无遗算;

zàng zhí yì zhī jiù qǐ yuē bù rén

葬执谊之柩,岂曰不仁。

yǐng tiān zòng zhī xìng zǒng guàn zhī nián dài fù mìng yú lín xíng xiào yě

郢天纵之性,总丱之年,代父命于临刑,孝也;

huái guāng zhī luàn wáng rén bèi shāng fǔ cháo fù yú zéi tíng yì yě

怀光之乱,王人被伤,抚巢父于贼庭,义也;

yì fú làn zhī liú kǎo yì wén zhī shì jǐn sōu yōu zhì dà biàn shí fēng zhèng yě

抑浮滥之流,考艺文之士,尽搜幽滞, 大变时风,正也;

bǎo zhǐ zú zhī míng cí róng rǔ zhī lù gāo bì shì lì xiá zhú xī xián zhì yě

保止足之名,辞荣辱之路,高避世利,遐躅昔贤,智也。

zhōng xiào quán yǐ rén zhì bèi yǐ

忠孝全矣,仁智备矣!

cǐ èr zi zhě jiē lín dà jié ér bù kě duó yě

此二子者,皆临大节而不可夺也。

yòu chéng yìn rù shì yàn yù shòu zhī bó gǔ gāi jīn shū zhōng xiào yòng

佑承荫入仕,谳狱受知,博古该今,输忠效用;

wèi jū jí pǐn róng dǎi zǐ sūn cāo xiū zhī bào bù yì yi zāi

位居极品,荣逮子孙,操修之报,不亦宜哉!

jí qí bīn liáo wěn fǎ bì qiè shòu fēng shì zhòng yīn xún nán hu yǔ yú zhèng yǐ

及其宾僚紊法,嬖妾受封,事重因循,难乎语于正矣!

mù zhī wén zhāng biàn zhī zhǎng hòu néng fǒu jì yì cái wèi bù lún mìng yǐ fu

牧之文章,忭之长厚,能否既异,才位不伦,命矣夫!

zàn yuē zhēn gōng zhuàng jié lín nàn fèn fā

赞曰:贞公壮节,临难奋发。

yán xíng wú diàn sī wèi míng zhé

言行无玷,斯为明哲。

kān luàn fù sú shí tài wèi lóng

戡乱阜俗,时泰位隆。

guó zhī míng chén zhèng gōng qí gōng

国之名臣,郑公、岐公。

✦ You read 列传·卷九十七

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.