旧唐书 · 刘昫 · Chapter 174 of 200

列传·卷一百二十四

PinyinModern Translation
Size

lǐ dé yù

○李德裕

lǐ dé yù zì wén ráo zhào jùn rén

李德裕,字文饶,赵郡人。

zǔ qī yún yù shǐ dài fū

祖栖筠,御史大夫。

fù jí fǔ zhào guó zhōng gōng yuán hé chū zǎi xiāng

父吉甫,赵国忠公,元和初宰相。

zǔ fù zì yǒu chuán

祖、父自有传。

dé yù yòu yǒu zhuàng zhì kǔ xīn lì xué yóu jīng xī hàn shū zuǒ shì chūn qiū

德裕幼有壮志,苦心力学,尤精《西汉书》、《左氏春秋》。

chǐ yǔ zhū shēng tóng xiāng fù bù xǐ kē shì

耻与诸生同乡赋,不喜科试。

nián cái jí guān zhì yè dà chéng

年才及冠,志业大成。

zhēn yuán zhōng yǐ fù qiǎn zhú mán fāng suí shì zuǒ yòu bù qiú shì jìn

贞元中,以父谴逐蛮方,随侍左右,不求仕进。

yuán hé chū yǐ fù zài bǐng guó jūn bì xián bù shì tái shěng lèi pì zhū fǔ cóng shì

元和初,以父再秉国钧,避嫌不仕台省,累辟诸府从事。

shí yī nián zhāng hóng jìng bà xiāng zhèn tài yuán pì wèi zhǎng shū jì

十一年, 张弘靖罢相,镇太原,辟为掌书记。

yóu dà lǐ píng shì de diàn zhōng shì yù shǐ

由大理评事得殿中侍御史。

shí sì nián fǔ ba cóng hóng jìng rù cháo zhēn bài jiān chá yù shǐ

十四年府罢,从弘靖入朝,真拜监察御史。

míng nián zhēng yuè mù zōng jí wèi zhào rù hàn lín chōng xué shì

明年正月,穆宗即位,召入翰林,充学士。

dì zài dōng gōng sù wén jí fǔ zhī míng jì jiàn dé yù yóu zhòng zhī

帝在东宫,素闻吉甫之名,既见德裕,尤重之。

jìn zhōng shū zhào dà shǒu bǐ duō zhào dé yù cǎo zhī

禁中书诏大手笔,多诏德裕草之。

shì yuè zhào duì sī zhèng diàn cì jīn zǐ zhī fú

是月,召对思政殿,赐金紫之服。

yú yuè gǎi tún tián yuán wài láng

逾月,改屯田员外郎。

mù zōng bù chí zhèng dào duō suǒ ēn dài qī lǐ zhū qīn xié móu qǐng yè

穆宗不持政道,多所恩贷,戚里诸亲,邪谋请谒;

chuán dǎo zhōng rén zhī zhǐ yǔ quán chén wǎng lái dé yù jí zhī

传导中人之旨,与权臣往来, 德裕嫉之。

cháng qìng yuán nián zhēng yuè shàng shū lùn zhī yuē fú jiàn guó cháo gù shì fù mǎ yuán shì qīn mì bù hé yǔ cháo tíng yào guān wǎng lái

长庆元年正月,上疏论之曰:“伏见国朝故事,驸马缘是亲密,不合与朝廷要官往来。

xuán zōng kāi yuán zhōng jìn zhǐ yóu qiè

玄宗开元中,禁止尤切。

fǎng wén jìn rì fù mǎ zhé zhì zǎi xiàng jí yào guān sī dì cǐ bèi wú tā cái jì kě yǐ yán jiē wéi shì xiè lòu jìn mì

访闻近日驸马辄至宰相及要官私第,此辈无他才伎可以延接,唯是泄漏禁密;

jiāo tōng zhōng wài qún qíng suǒ zhī yǐ wéi shén bì

交通中外,群情所知,以为甚弊。

qí cháo guān sù shì zá liú zé bù fáng lái wǎng

其朝官素是杂流,则不妨来往。

ruò zhí zài qīng liè qǐ kě zhī wén

若职在清列,岂可知闻?

fú qǐ xuān shì zǎi chén qí fù mǎ zhū qīn jīn hòu gōng shì jí yú zhōng shū jiàn zǎi xiàng qǐng bù lìng yì sī dì

伏乞宣示宰臣,其驸马诸亲,今后公事即于中书见宰相,请不令诣私第。

shàng rán zhī

”上然之。

xún zhuǎn kǎo gōng láng zhōng zhī zhì gào

寻转考功郎中、知制诰。

èr nián èr yuè zhuǎn zhōng shū shè rén xué shì rú gù

二年二月, 转中书舍人,学士如故。

chū jí fǔ zài xiàng wèi shí niú sēng rú li zōng mǐn yìng zhì jǔ zhí yán jí jiàn kē

初,吉甫在相位时,牛僧孺、李宗闵应制举直言极谏科。

èr rén duì zhào shēn dǐ shí zhèng zhī shī jí fǔ qì sù yú shàng qián

二人对诏,深诋时政之失,吉甫泣诉于上前。

yóu shì kǎo cè guān jiē biǎn shì zài li zōng mǐn chuán

由是,考策官皆贬,事在《李宗闵传》。

yuán hé chū yòng bīng fá pàn shǐ yú dù huáng cháng zhū shǔ

元和初,用兵伐叛,始于杜黄裳诛蜀。

jí fǔ jīng huà yù dìng liǎng hé fāng yù chū shī ér zú

吉甫经画,欲定两河,方欲出师而卒。

jì zhī yuán héng péi dù

继之元衡、裴度。

ér wéi guàn zhī li féng jí jǔ yì shēn yǐ yòng bīng wèi fēi

而韦贯之、李逢吉沮议,深以用兵为非。

ér wéi li xiāng cì bà xiāng gù féng jí cháng nù jí fǔ péi dù

而韦、李相次罢相,故逢吉常怒吉甫、裴度。

ér dé yù yú yuán hé shí jiǔ zhī bù tiáo ér féng jí sēng rú zōng mǐn yǐ sī yuàn héng pái bìn zhī

而德裕于元和时,久之不调,而逢吉、僧孺、宗闵以私怨恒排摈之。

shí dé yù yǔ li shēn yuán zhěn jù zài hàn lín yǐ xué shí cái míng xiāng lèi qíng pō kuǎn mì

时德裕与李绅、元稹俱在翰林,以学识才名相类,情颇款密。

ér féng jí zhī dǎng shēn è zhī

而逢吉之党深恶之。

qí yuè bà xué shì chū wèi yù shǐ zhōng chéng

其月,罢学士,出为御史中丞。

qí yuán zhěn zì jīn zhōng chū bài gōng bù shì láng píng zhāng shì

其元稹自禁中出,拜工部侍郎、平章事。

sān yuè bèi dù zì tài yuán fù fǔ zhèng

三月, 辈度自太原复辅政。

shì yuè li féng jí yì zì xiāng yáng rù cháo nǎi mì lù xiān rén gòu chéng yú fāng yù

是月,李逢吉亦自襄阳入朝,乃密赂纤人,构成于方狱。

liù yuè yuán zhěn péi dù jù bà xiāng

六月, 元稹、裴度俱罢相。

zhěn chū wèi tóng zhōu cì shǐ

稹出为同州刺史。

féng jí dài péi dù wèi mén xià shì láng píng zhāng shì

逢吉代裴度为门下侍郎、平章事。

jì dé quán wèi ruì yì bào yuàn

既得权位, 锐意报怨。

shí dé yù yǔ niú sēng rú jù yǒu xiāng wàng féng jí yù yǐn sēng rú jù shēn yǔ dé yù jìn zhōng jū zhī

时德裕与牛僧孺俱有相望,逢吉欲引僧孺,惧绅与德裕禁中沮之;

jiǔ yuè chū dé yù wèi zhè xi guān chá shǐ xún yǐn sēng rú tóng píng zhāng shì

九月, 出德裕为浙西观察使,寻引僧孺同平章事。

yóu shì jiāo yuàn yù shēn

由是交怨愈深。

rùn zhōu chéng wáng guó qīng bīng luàn zhī hòu qián shǐ dòu yì zhí qīng fǔ cáng shǎng gěi jūn xuán jìn jiāo cái yòng dān jié

润州承王国清兵乱之后,前使窦易直倾府藏赏给,军旋浸骄,财用殚竭。

dé yù jiǎn yú zì fèng liú zhōu suǒ de jǐn yǐ shàn jūn suī shī yǔ bù fēng jiāng zú wú yuàn

德裕俭于自奉,留州所得,尽以赡军,虽施与不丰,将卒无怨。

èr nián zhī hòu fù yú fù jí

二年之后,赋舆复集。

dé yù zhuàng nián de wèi ruì yú bù zhèng fán jiù sú zhī hài mín zhě xī gé qí bì

德裕壮年得位,锐于布政,凡旧俗之害民者,悉革其弊。

jiāng lǐng zhī jiān xìn wū zhù huò guǐ guài yǒu fù mǔ xiōng dì lì jí zhě jǔ shì qì zhī ér qù

江、岭之间信巫祝, 惑鬼怪,有父母兄弟厉疾者,举室弃之而去。

dé yù yù biàn qí fēng zé xiāng rén zhī yǒu shí zhě yù zhī yǐ yán shéng zhī yǐ fǎ shù nián zhī jiān bì fēng dùn gé

德裕欲变其风,择乡人之有识者,谕之以言,绳之以法,数年之间,弊风顿革。

shǔ jùn cí miào àn fāng zhì qián dài míng chén xián hòu zé cí zhī

属郡祠庙,按方志,前代名臣贤后则祠之。

sì jùn zhī nèi chú yín cí yī qiān yī shí suǒ

四郡之内,除淫祠一千一十所。

yòu ba sī yì shān fáng yī qiān sì bǎi liù shí yǐ qīng kòu dào

又罢私邑山房一千四百六十,以清寇盗。

rén lè qí zhèng yōu zhào jiā zhī

人乐其政,优诏嘉之。

zhāo mǐn huáng dì tóng nián zuǎn lì pō shì shē mí

昭愍皇帝童年缵历,颇事奢靡。

jí wèi zhī nián qī yuè zhào zhè xi zào yín lù zǐ zhuāng jù èr shí shì jìn nèi

即位之年七月,诏浙西造银盝子妆具二十事进内。

dé yù zòu yuē

德裕奏曰:

chén bǎi shēng duō xìng huò yù chāng qī

臣百生多幸,获遇昌期。

shòu jì míng fān cháng yōu kuàng zhí zī zī sù yè shàng bào guó ēn

受寄名籓,常忧旷职,孜孜夙夜,上报国恩。

shù nián yǐ lái zāi hàn xiāng jì qìng jié wēi lǜ cū miǎn liú wáng wù lì zhī jiān shàng wèi wán fù

数年已来,灾旱相继,罄竭微虑,粗免流亡,物力之间,尚未完复。

chén fú zhǔn jīn nián sān yuè sān rì shè wén cháng gòng zhī wài bù lìng jìn xiàn

臣伏准今年三月三日赦文,常贡之外,不令进献。

cǐ zé bì xià zhì shèng zhì míng xì wēi dòng zhào yī kǒng jù liǎn zhī lì yuán yǐ chéng jiān yī kǒng diāo zhài zhī rén bù shèng qí bì

此则陛下至圣至明,细微洞照,一恐聚敛之吏缘以成奸,一恐凋瘵之人不胜其弊。

shàng hóng jiǎn yuē zhī dé xià fū cè mǐn zhī xīn

上弘俭约之德,下敷恻悯之心。

wàn guó qún méng gǔ wǔ wèi xi

万国群氓,鼓舞未息。

zuó fèng wǔ yuè èr shí sān rì zhào shū lìng fǎng máo shān zhēn yǐn jiāng yù shī chù qiān shǒu yuē zhī dào fā wù shí qù huá zhī měi

昨奉五月二十三日诏书,令访茅山真隐,将欲师处谦守约之道,发务实去华之美。

suī wú rén shàng sāi dān zhào shí shuài tǔ yǐ yǎn xuán fēng qǐ zhǐ wēi chén dú huái biàn hè

虽无人上塞丹诏,实率土已偃玄风,岂止微臣,独怀抃贺。

kuàng jìn xiàn zhī shì chén zǐ cháng xīn suī yǒu chì wén bù xǔ yì hé jié lì shàng gòng

况进献之事,臣子常心,虽有敕文不许,亦合竭力上贡。

wéi chén dāng dào sù hào fù ráo jìn nián yǐ lái bǐ jiù jí yì

唯臣当道,素号富饶, 近年已来,比旧即异。

zhēn yuán zhōng li qí rèn guān chá shǐ rì zhí jiān yán tiě

贞元中,李锜任观察使日,职兼盐铁。

bǎi xìng chú suí guàn chū què jiǔ qián wài gēng zhì guān gū yī liǎng zhòng nà què huò lì zhì hòu

百姓除随贯出榷酒钱外,更置官酤,一两重纳榷,获利至厚。

yòu fǎng wén dāng shí jìn fèng yì jiān yòng yán tiě xiàn yú gòng xiàn fán duō zì hòu mò jí

又访闻当时进奉,亦兼用盐铁羡余,贡献繁多,自后莫及。

zhì xuē píng rèn guān chá shǐ shí yòu zòu zhì què jiǔ

至薛苹任观察使时,又奏置榷酒。

shàng gòng zhī wài pō yǒu yú cái jūn yòng zhī jiān shí wèi yōu zú

上供之外,颇有余财,军用之间,实为优足。

zì yuán hé shí sì nián qī yuè sān rì chì què tíng què gū

自元和十四年七月三日敕,却停榷酤。

yòu zhǔn yuán hé shí wǔ nián wǔ yuè qī rì shè wén zhū zhōu xiàn yú bù lìng sòng shǐ wéi yǒu liú shǐ qián wǔ shí wàn guàn

又准元和十五年五月七日赦文,诸州羡余,不令送使,唯有留使钱五十万贯。

měi nián zhī yòng yóu qiàn shí sān wàn guàn bù zú cháng xū shì shì jié jiǎn bǎi jì bǔ tián jīng fèi zhī zhōng wèi miǎn xuán qiàn

每年支用,犹欠十三万贯不足, 常须是事节俭,百计补填,经费之中,未免悬欠。

zhì yú líng shā děng wù yóu shì běn zhōu suǒ chū yì yú fāng yuán

至于绫纱等物,犹是本州所出, 易于方圆。

jīn yín bù chū dāng zhōu jiē xū wài chù huí shì

金银不出当州,皆须外处回市。

qù èr yuè zhōng fèng xuān lìng jìn lù zǐ jì yòng yín jiǔ qiān sì bǎi yú liǎng

去二月中奉宣令进盝子,计用银九千四百余两。

qí shí zhù bèi dōu wú èr sān bǎi liǎng nǎi zhū tóu shōu shì fāng huò zhì zào shàng gòng

其时贮备,都无二三百两,乃诸头收市,方获制造上供。

zuó yòu fèng xuān zhǐ jīn jìn zhuāng jù èr shí jiàn jì yòng yín yī wàn sān qiān liǎng jīn yī bǎi sān shí liǎng

昨又奉宣旨,今进妆具二十件,计用银一万三千两,金一百三十两。

xún lìng bìng hé sì jié jìn fèng jīn yín zào chéng liǎng jù jìn nà qì

寻令并合四节进奉金银,造成两具进纳讫。

jīn chāi rén yú huái nán shōu mǎi xuán dào xuán zào xīng yè bù chuò

今差人于淮南收买,旋到旋造,星夜不辍;

suī lì yíng qiú shēn yōu bù dài

虽力营求,深忧不迨。

chén ruò yīn xún bù zòu zé fù bì xià rèn shǐ zhī ēn

臣若因循不奏,则负陛下任使之恩;

ruò fēn wài zhū qiú yòu lèi bì xià cí jiǎn zhī dé

若分外诛求,又累陛下慈俭之德。

fú qǐ bì xià lǎn qián jiàn què gū jí zhū zhōu xiàn yú zhī mù zé zhī chén jūn yòng biǎn duǎn běn mò yǒu yóu

伏乞陛下览前件榷酤及诸州羡余之目,则知臣军用褊短,本末有由。

fú liào bì xià jiàn chén zòu lùn bì cì xiáng xī zhī chén jié ài jūn shǒu shì zhī jié jǐn nà zhōng qìng zhí zhī xīn

伏料陛下见臣奏论,必赐详悉,知臣竭爱君守事之节,尽纳忠罄直之心。

fú qǐ shèng cí xuān lìng zǎi chén shāng yì hé yǐ qiǎn chén shàng bù wéi xuān suǒ xià bù quē jūn chǔ bù kùn pí rén bù liǎn wù yuàn qián hòu zhào chì bìng kě zūn chéng

伏乞圣慈,宣令宰臣商议,何以遣臣上不违宣索,下不阙军储,不困疲人, 不敛物怨,前后诏敕,并可遵承。

zhé mào chén yán bù shèng zhàn hàn zhī zhì

辄冒宸严,不胜战汗之至。

shí zhǔn shè bù xǔ jìn xiàn

时准赦不许进献。

yú yuè zhī hòu zhēng gòng zhī shǐ dào lù xiāng jì

逾月之后,征贡之使,道路相继。

gù dé yù yīn su ér fěng zhī

故德裕因诉而讽之。

shì zòu bù bào

事奏, 不报。

yòu zhào jìn kě fú pán tiáo liáo líng yī qiān pǐ dé yù yòu lùn yuē

又诏进可幅盘条缭绫一千匹,德裕又论曰:

chén zuó yuán xuān suǒ yǐ jù jūn zī suì jì jí jìn nián wù lì wén zòu fú liào shèng cí bì chuí xǐng lǎn

臣昨缘宣索,已具军资岁计及近年物力闻奏,伏料圣慈,必垂省览。

yòu fèng zhào zhǐ lìng zhī dìng luō shā páo duàn jí kě fú pán tiáo liáo líng yī qiān pǐ

又奉诏旨, 令织定罗纱袍段及可幅盘条缭绫一千匹。

fú dú zhào shū bèi zēng huáng zhuó

伏读诏书,倍增惶灼。

chén fú jiàn tài zōng cháo tái shǐ zhì liáng zhōu jiàn míng yīng fěng li dà liàng xiàn zhī

臣伏见太宗朝,台使至凉州,见名鹰讽李大亮献之。

dà liàng mì biǎo chén chéng

大亮密表陈诚。

tài zōng cì zhào yún shǐ qiǎn xiàn zhī suì bù qū shùn

太宗赐诏云:“使遣献之,遂不曲顺。

zài sān jiā tàn zài zài shǐ shū

”再三嘉叹,载在史书。

yòu xuán zōng mìng zhòng shǐ yú jiāng nán cǎi zhū niǎo biàn zhōu cì shǐ ní ruò shuǐ chén lùn xuán zōng yì cì zhào jiā nà qí niǎo jí shí jiē fàng

又玄宗命中使于江南采 诸鸟,汴州刺史倪若水陈论,玄宗亦赐诏嘉纳,其鸟即时皆放。

yòu lìng huáng fǔ xún yú yì zhōu zhī bàn bì bēi zi pí pá hàn bō lòu yá hé zǐ děng sū tǐng bù fèng zhào shū zhé zì tíng zhī

又令皇甫询于益州织半臂背子、琵琶扞拨、镂牙合子等,苏颋不奉诏书,辄自停织。

tài zōng xuán zōng jiē bù jiā zuì xīn nà suǒ chén

太宗、玄宗皆不加罪,欣纳所陈。

chén qiè yǐ lòu yá zhì wéi wēi xì ruò shuǐ děng shàng yǐ láo rén sǔn dé lì kuǎn xiào zhōng

臣窃以、镂牙,至为微细,若水等尚以劳人损德,沥款效忠。

dāng shèng zǔ zhī cháo yǒu chén rú cǐ qǐ míng wáng zhī dài dú wú qí rén

当圣祖之朝,有臣如此,岂明王之代,独无其人?

gài yǒu wèi zhě bì ér bù yán bì fēi bì xià jù ér bù nà

盖有位者蔽而不言,必非陛下拒而不纳。

yòu fú dǔ sì yuè èr shí sān rì dé yīn yún fāng zhào hòu bó yǒu wèi zhī shì wú huò qì wú wèi bù kě jiào

又伏睹四月二十三日德音云:“方、召侯伯有位之士,无或弃吾谓不可教。

qí yǒu wéi dào shāng lǐ xùn yù huái ān miàn cì tíng gōng wú yǒu yǐn huì

其有违道伤理,徇欲怀安,面刺廷攻,无有隐讳。

zé shì bì xià nà huì cóng shàn dào guāng zǔ zōng bù jìn zhōng guī guò zài chén xià

”则是陛下纳诲从善,道光祖宗, 不尽忠规,过在臣下。

kuàng xuán é tiān mǎ jú bào pán tāo wén cǎi zhēn qí zhī hé shèng gōng zì fú

况玄鹅天马,椈豹盘绦,文彩珍奇,只合圣躬自服。

jīn suǒ zhī qiān pǐ fèi yòng zhì duō zài chén yú chéng yì suǒ wèi yù

今所织千匹,费用至多,在臣愚诚,亦所未谕。

xī hàn wén dì yī yì tí zhī yī yuán dì ba qīng xiān zhī fú rén dé cí jiǎn zhì jīn chēng zhī

昔汉文帝衣弋绨之衣,元帝罢轻纤之服, 仁德慈俭,至今称之。

fú qǐ bì xià jìn lǎn tài zōng xuán zōng zhī róng nà yuǎn sī hàn wén xiào yuán zhī gōng jǐ

伏乞陛下,近览太宗、玄宗之容纳,远思汉文、孝元之恭己;

yǐ chén qián biǎo xuān shì qún chén zhuó chén dāng dào wù lì suǒ yí gèng cì jié jiǎn

以臣前表宣示群臣,酌臣当道物力所宜,更赐节减。

zé hǎi yú cāng shēng wú bù shòu cì

则海隅苍生,无不受赐。

chén bù shèng kěn qiè jīng huáng zhī zhì

臣不胜恳切兢惶之至。

yōu zhào bào zhī

优诏报之。

qí liáo líng ba jìn

其缭绫罢进。

yuán hé yǐ lái lèi chì tiān xià zhōu fǔ bù dé sī dù sēng ní

元和已来,累敕天下州府,不得私度僧尼。

xú zhōu jié dù shǐ wáng zhì xìng jù huò wú yàn yǐ jìng zōng dàn yuè qǐng yú sì zhōu zhì sēng tán dù rén zī fú yǐ yāo hòu lì

徐州节度使王智兴聚货无厌,以敬宗诞月,请于泗州置僧坛,度人资福,以邀厚利。

jiāng huái zhī mín jiē qún dǎng dù huái

江、淮之民,皆群党渡淮。

dé yù zòu lùn yuē

德裕奏论曰:

wáng zhì xìng yú suǒ shǔ sì zhōu zhì sēng ní jiè tán zì qù dōng yú jiāng huái yǐ nán suǒ zài xuán bǎng zhāo zhì

“王智兴于所属泗州置僧尼戒坛,自去冬于江、淮已南,所在悬榜招置。

jiāng huái zì yuán hé èr nián hòu bù gǎn sī dù

江、 淮自元和二年后,不敢私度。

zì wén sì zhōu yǒu tán hù yǒu sān dīng bì lìng yī dīng luò fà yì zài guī bì wáng yáo yǐng bì zī chǎn

自闻泗州有坛,户有三丁,必令一丁落发,意在规避王徭,影庇资产。

zì zhēng yuè yǐ lái luò fà zhě wú suàn

自正月已来,落发者无算。

chén jīn yú suàn shān dù diǎn qí guò zhě yī rì yī bǎi yú rén kān wèn wéi shí sì rén shì jiù rì shā mí yú shì sū cháng bǎi xìng yì wú běn zhōu wén píng xún yǐ lēi huán běn guàn

臣今于蒜山渡点其过者,一日一百余人,勘问唯十四人是旧日沙弥,余是苏、常百姓,亦无本州文凭,寻已勒还本贯。

fǎng wén sì zhōu zhì tán cì dì fán sēng tú dào zhě rén nà èr mín gěi dié jí huí bié wú fǎ shì

访闻泗州置坛次第,凡僧徒到者,人纳二缗,给牒即回,别无法事。

ruò bù tè xíng jìn zhǐ bǐ dào dàn jié jì jiāng huái yǐ nán shī què liù shí wàn dīng zhuàng

若不特行禁止, 比到诞节,计江、淮已南,失却六十万丁壮。

cǐ shì fēi xì xì yú cháo tíng fǎ dù

此事非细,系于朝廷法度。

zhuàng zòu jí rì zhào xú zhōu ba zhī

”状奏, 即日诏徐州罢之。

jìng zōng huāng pì rì shén yóu xìng wú héng

敬宗荒僻日甚,游幸无恒;

shū yuǎn xián néng nì bǐ qún xiǎo

疏远贤能,昵比群小。

zuò cháo yuè bù èr sān dù dà chén hǎn de jìn yán

坐朝月不二三度,大臣罕得进言。

hǎi nèi yōu wēi lǜ yí zōng shè

海内忧危,虑移宗社。

dé yù shēn jū lián zhèn qīng xīn wáng shì qiǎn shǐ xiàn dān yǐ zhēn liù shǒu yuē chén wén xīn hu ài yǐ xiá bù wèi yǐ cǐ gǔ zhī xián rén suǒ yǐ dǔ yú shì jūn zhě yě

德裕身居廉镇,倾心王室,遣使献《丹扆箴》六首, 曰:“臣闻‘心乎爱矣,遐不谓矣’,此古之贤人所以笃于事君者也。

fu jī shū ér yán qīn zhě wēi de yuǎn ér yì zhōng zhě wǔ

夫迹疏而言亲者危,地远而意忠者忤。

rán chén qiè niàn bá zì xiān shèng piān hé chǒng guāng ruò bù ài jūn yǐ zhōng zé shì shàng fù líng jiàn

然臣窃念拔自先圣,偏荷宠光,若不爱君以忠,则是上负灵鉴。

chén qǐng shì xiān cháo shǔ duō yīn lì cháng xiàn dà míng fù yǐ fěng pō méng xiān cháo jiā nà

臣顷事先朝,属多阴沴,尝献《大明赋》以讽,颇蒙先朝嘉纳。

chén jīn rì jǐn jié míng zhǔ yì yóu shì xīn

臣今日尽节明主,亦由是心。

xī zhāng chǎng zhī shǒu yuǎn jùn méi fú zhī zài xiá jiǎo shàng jié chéng jìn zhōng bù bì yóu huǐ

昔张敞之守远郡,梅福之在遐徼,尚竭诚尽忠,不避尤悔。

kuàng chén cháng xué jiù shǐ pō zhī zhēn fěng suī zài shū yuǎn yóu sī xiàn tì

况臣尝学旧史,颇知箴讽,虽在疏远,犹思献替。

jǐn xiàn dān yǐ zhēn liù shǒu yǎng chén ruì jiàn fú jī jīng huáng

谨献《丹扆箴》六首,仰尘睿鉴, 伏积兢惶。

qí xiāo yī zhēn yuē xiān wáng tīng zhèng mèi shuǎng yǐ sì

其《宵衣箴》曰:“先王听政,昧爽以俟。

jī míng jì yíng rì chū ér shì

鸡鸣既盈,日出而视。

bó yǔ dà shèng cùn yīn wèi guì

伯禹大圣, 寸阴为贵。

guāng wǔ zhì rén fǎn zhī bù jì

光武至仁,反支不忌。

wú bǐ jiāng hòu dú qù zān ěr

无俾姜后,独去簪珥。

tóng guǎn jì yán kè niàn qián zhì

彤管记言,克念前志。

qí zhèng fú zhēn yuē shèng rén zuò fú fǎ xiàng kě guān

其《正服箴》曰:“圣人作服,法象可观。

suī zài yàn yóu shàng bù huái ān

虽在宴游,尚不怀安。

jí àn zhuāng sè néng zhèng bù guān

汲黯庄色, 能正不冠。

yáng fù yì rán yì jī piāo wán

杨阜毅然,亦讥缥纨。

sì shí suǒ yù gè yǒu qí guān

四时所御,各有其官。

fēi cǐ wù fú wéi pì suǒ nán

非此勿服,惟辟所难。

qí ba xiàn zhēn yuē hàn wén ba xiàn zhào hái lù ěr

其《罢献箴》曰:“汉文罢献,诏还𫘧耳。

luán lù xú qū yān yòng qiān lǐ

銮辂徐驱,焉用千里?

jué hòu lìng wáng yì néng gōng jǐ

厥后令王, 亦能恭己。

dí qiú jì fén tǒng bù zé huǐ

翟裘既焚,筒布则毁。

dào dé wèi lì cí rén wèi měi

道德为丽,慈仁为美。

bù guò tiān dào sī wèi zhì lǐ

不过天道,斯为至理。

qí nà huì zhēn yuē wéi hòu nà huì yǐ qiú jué zhōng

其《纳诲箴》曰:“惟后纳诲,以求厥中。

cóng shàn rú liú nǎi néng chéng gōng

从善如流,乃能成功。

hàn ào liú miǎn jǔ bái fú zhōng

汉骜流湎, 举白浮钟。

wèi ruì chǐ tài líng xiāo zuò gōng

魏睿侈汰,凌霄作宫。

zhōng suī bù wǔ shàn yì bù cóng

忠虽不忤,善亦不从。

yǐ guī wéi tiàn shì wèi sè cōng

以规为瑱,是谓塞聪。

qí biàn yá zhēn yuē jū shàng chù shēn zài chá wēi méng

其《辩邪箴》曰:“居上处深,在察微萌。

suī yǒu chán tè bù néng bì míng

虽有谗慝,不能蔽明。

hàn zhī yǒu zhāo dé guò zhōu chéng

汉之有昭, 德过周成。

shàng shū zhī wěi zhào jiān de qíng

上书知伪,照奸得情。

yàn gài jì zhé wáng yóu qià píng

燕、盖既折,王猷洽平。

bǎi dài zhī hòu nǎi liú shū shēng

百代之后,乃流淑声。

qí fáng wēi zhēn yuē tiān zǐ zhī xiào jìng zūn wáng dù

其《防微箴》曰:“天子之孝,敬遵王度。

ān bì sī wēi nǎi wú yí lǜ

安必思危,乃无遗虑。

luàn chén chāng juě fēi kě jù shù

乱臣猖蹶, 非可遽数。

xuán huáng mò biàn chù sè shǐ pū

玄黄莫辨,触瑟始仆。

bǎi gǔ wēi xíng chái shǐ sāi lù

柏谷微行,豺豕塞路。

dǔ mào xiàn sūn sī kě jiè jù

睹貌献飧,斯可诫惧。

dì shǒu zhào dá yuē qīng wén yǎ dà chén fāng yú zhòng jì

帝手诏答曰:“卿文雅大臣,方隅重寄。

biǎo shuài zhū bù sù qīng quán wú

表率诸部,肃清全吴。

huà qià xíng chūn fēng chéng zuò xiào juàn yán shàn zhèng xiǎng tàn zài huái

化洽行春,风澄坐啸,眷言善政,想叹在怀。

qīng zhī zōng mén lèi zhe shēng jì guān nèi tíng zhě liǎng dài xí hòu bó zhě liù cháo

卿之宗门,累著声绩,冠内廷者两代,袭侯伯者六朝。

guǒ néng jī ài jūn zhī chéng yù shī rén zhī zhǐ

果能激爱君之诚,喻诗人之旨。

zài yuǎn ér bù wàng zhōng gào fěng shàng ér cháng shēn lǜ wēi

在远而不忘忠告,讽上而常深虑微。

bó wǒ yǐ duān gōng yuē yǔ yǐ xún lǐ

博我以端躬,约予以循礼。

sān fù guī jiàn lèi xī chēng jiē

三复规谏,累夕称嗟。

zhì zhī zuò yú yòng bǐ wéi hóng zhī yì

置之座隅,用比韦弘之益;

míng zhū xīn fǔ hé chì yào shí zhī gōng

铭诸心腑,何啻药石之功?

qīng jì yǐ tóu chéng zhèn měi huái kāi jiàn gǒu yǒu guò jǔ wú wàng mì chén

卿既以投诚,朕每怀开谏,苟有过举,无忘密陈。

shān chuān jì xiá juàn shǔ hé yǐ bì dāng kè jǐ yǐ fù nǎi chéng

山川既遐,睠属何已,必当克己,以副乃诚。

dé yù yì zài qiē jiàn bù yù chì yán tuō zhēn yǐ jìn yì

德裕意在切谏,不欲斥言,托箴以尽意。

xiāo yī fěng zuò cháo xī wǎn yě

《宵衣》,讽坐朝稀晚也;

zhèng fú fěng fú yù guāi yì yě

《正服》, 讽服御乖异也;

ba xiàn fěng zhēng qiú wán hǎo yě

《罢献》,讽征求玩好也;

nà huì fěng wǔ qì dǎng yán yě

《纳诲》,讽侮弃谠言也;

biàn yá fěng xìn rèn qún xiǎo yě

《辨邪》, 讽信任群小也;

fáng wēi fěng qīng chū yóu xìng yě

《防微》,讽轻出游幸也。

dì suī bù néng jǐn yòng qí yán mìng xué shì wéi chù hòu yīn qín dá zhào pō jiā nà qí xīn yān

帝虽不能尽用其言,命学士韦处厚殷勤答诏,颇嘉纳其心焉。

dé yù jiǔ liú jiāng jiè xīn liàn quē tíng yīn shì jì qíng wàng huí shèng jiǎng

德裕久留江介,心恋阙廷,因事寄情,望回圣奖。

ér féng jí dāng zhóu zhǐ jí qí tu jìng bù dé nèi xǐ

而逢吉当轴,枳棘其涂,竟不得内徙。

bǎo lì èr nián bó zhōu yán chū shèng shuǐ yǐn zhī zhě yù jí

宝历二年,亳州言出圣水,饮之者愈疾。

dé yù zòu yuē chén fǎng wén cǐ shuǐ běn yīn yāo sēng kuáng huò jiǎo jì gài qián

德裕奏曰:“臣访闻此水,本因妖僧诳惑,狡计丐钱。

shù yuè yǐ lái jiāng nán zhī rén bēn zǒu sāi lù

数月已来,江南之人,奔走塞路。

měi sān èr shí jiā dōu gù yī rén qǔ shuǐ

每三二十家,都顾一人取水。

nǐ qǔ zhī shí jí zhě duàn shí hūn xuè jì yǐn zhī hòu yòu èr qī rì shū sūn wēi jí zhī rén sì zhī yù bìng

拟取之时,疾者断食荤血,既饮之后,又二七日蔬飧,危疾之人,俟之愈病。

qí shuǐ dòu jià sān guàn ér qǔ zhě yì zhī tā shuǐ yán lù zhuǎn yǐ shì rén lǎo jí yǐn zhī duō zhì wēi dǔ

其水斗价三贯,而取者益之他水,沿路转以市人,老疾饮之,多至危笃。

zuó diǎn liǎng zhè fú jiàn bǎi xìng dù jiāng zhě rì sān wǔ shí rén

昨点两浙、福建百姓渡江者,日三五十人。

chén yú suàn shān dù yǐ jiā zhuō nuò

臣于蒜山渡已加捉搦。

ruò bù jué qí gēn běn zhōng wú yì lí méng

若不绝其根本,终无益黎氓。

xī wú shí yǒu shèng shuǐ sòng qí yǒu shèng huǒ shì jiē yāo wàng gǔ rén suǒ fēi

昔吴时有圣水,宋、齐有圣火,事皆妖妄,古人所非。

qǐ xià běn dào guàn chá shǐ lìng hú chu sù lìng tián sāi yǐ jué yāo yuán

乞下本道观察使令狐楚,速令填塞,以绝妖源。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

jìng zōng wèi liǎng jiē dào shì zhào guī zhēn shuō yǐ shén xiān zhī shù yi fǎng qiú yì rén yǐ shī qí dào

敬宗为两街道士赵归真说以神仙之术,宜访求异人以师其道。

sēng wéi zhēn qí xián zhèng jiǎn shuō yǐ cí dǎo xiū fú yǐ zhì cháng nián

僧惟贞、齐贤、 正简说以祠祷修福,以致长年。

sì rén jiē chū rù jìn zhōng rì jìn xié shuō

四人皆出入禁中,日进邪说。

shān rén dù jǐng xiān jìn zhuàng qǐng yú jiāng nán qiú fǎng yì rén

山人杜景先进状,请于江南求访异人。

zhì zhè xi yán yǒu yǐn shì zhōu xī yuán shòu shù bǎi suì

至浙西,言有隐士周息元,寿数百岁。

dì jí lìng gāo pǐn xuē jì léng wǎng rùn zhōu yíng zhī

帝即令高品、薛季棱往润州迎之。

réng zhào dé yù gěi gōng chéng qiǎn zhī

仍诏德裕给公乘遣之。

dé yù yīn zhōng shǐ hái xiàn shū yuē

德裕因中使还,献疏曰:

chén wén dào zhī gāo zhě mò rú guǎng chéng xuán yuán rén zhī shèng zhě mò ruò xuān huáng kǒng zǐ

臣闻道之高者,莫如广成、玄元,人之圣者,莫若轩黄、孔子。

xī xuān huáng wèn guǎng chéng zi lǐ shēn zhī yào hé yǐ cháng jiǔ

昔轩黄问广成子:理身之要,何以长久?

duì yuē wú shì wú tīng bào shén yǐ jìng

对曰:“无视无听,抱神以静。

xíng jiāng zì zhèng shén bì zì qīng

形将自正,神必自清。

wú láo zi xíng wú yáo zǐ jīng nǎi kě cháng shēng

无劳子形,无摇子精,乃可长生。

shèn shǒu qí yī yǐ chù qí hé

慎守其一,以处其和。

gù wǒ xiū shēn qiān èr bǎi suì yǐ wú xíng wèi cháng shuāi

故我修身千二百岁矣,吾形未尝衰。

yòu yún de wú dào zhě shàng wèi huáng ér xià wèi wáng

”又云:“得吾道者,上为皇而下为王。

xuán yuán yǔ kǒng zǐ yuē qù zi zhī jiāo qì yǔ duō yù tài sè yǔ yín zhì shì jiē wú yì yú zi zhī shēn

”玄元语孔子曰:“去子之骄气与多欲,态色与淫志,是皆无益于子之身。

wú suǒ gào zi zhě shì yǐ

吾所告子者是已。

gù xuān huáng fā wèi tiān zhī tàn kǒng zǐ xìng yóu lóng zhī gǎn

”故轩黄发谓天之叹,孔子兴犹龙之感。

qián shèng yú dào bù qí zhì hū

前圣于道,不其至乎?

fú wéi wén wǔ dà shèng guǎng xiào huáng dì bì xià yòng xuán zǔ zhī xun xiū xuān huáng zhī shù

伏惟文武大圣广孝皇帝陛下,用玄祖之训,修轩黄之术;

níng shén xián guǎn wù sè yì rén

凝神闲馆,物色异人;

jiāng yǐ dí bīng xuě zhī zī qū shùn fēng zhī qǐng

将以觌冰雪之姿,屈顺风之请。

gōng wéi shèng gǎn bì jiàng zhēn xian

恭惟圣感,必降真仙。

ruò shǐ guǎng chéng xuán yuán hùn jì ér zhì yǔ bì xià zhī dào shòu bì xià zhī yán yǐ chén dù sī wú chū yú cǐ

若使广成、玄元混迹而至, 语陛下之道,授陛下之言,以臣度思,无出于此。

chén suǒ lǜ fù zhào zhě bì yū guài zhī shì gǒu hé zhī tú shǐ wù nào bīng yǐ wéi xiǎo shù xuàn yào xié pì bì qī cōng míng

臣所虑赴召者,必迂怪之士,苟合之徒,使物淖冰,以为小术,炫耀邪僻,蔽欺聪明。

rú wén chéng wǔ lì yī wú kě yàn

如文成、五利,一无可验。

chén suǒ yǐ sān nián zhī nèi sì fèng zhào shū wèi gǎn yǐ yī rén sāi zhào shí yǒu suǒ jù

臣所以三年之内,四奉诏书,未敢以一人塞诏,实有所惧。

chén yòu wén qián dài dì wáng suī hǎo fāng shì wèi yǒu fú qí yào zhě

臣又闻前代帝王,虽好方士,未有服其药者。

gù hàn shū chēng huáng jīn kě chéng yǐ wéi yǐn shí qì zé yì shòu

故《汉书》称黄金可成,以为饮食器则益寿。

yòu gāo zōng cháo liú dào hé xuán zōng cháo sūn zèng shēng jiē chéng huáng jīn èr zǔ jìng bù gǎn fú

又高宗朝刘道合、玄宗朝孙甑生,皆成黄金,二祖竟不敢服。

qǐ bù yǐ zōng miào shè jì zhī zhòng bù kě qīng yì

岂不以宗庙社稷之重,不可轻易!

cǐ shì bǐng rán zài yú guó shǐ

此事炳然载于国史。

yǐ chén wēi jiàn tǎng bì xià ruì lǜ jīng qiú bì zhì zhēn yǐn wéi wèn bǎo hé zhī shù bù qiú ěr yào zhī gōng zòng shǐ bì chéng huáng jīn zhǐ kě chōng yú wán hǎo

以臣微见,倘陛下睿虑精求,必致真隐,唯问保和之术,不求饵药之功,纵使必成黄金,止可充于玩好。

zé jiǔ miào líng jiàn bì dāng wèi yuè

则九庙灵鉴, 必当慰悦;

huán hǎi zhào shù shuí bù huān xīn

寰海兆庶,谁不欢心?

chén sī jié yú zhōng yǐ bì xuán huà wú rèn jīng yōu zhī zhì

臣思竭愚衷,以裨玄化,无任兢忧之至。

xi yuán zhì jīng dì guǎn zhī yú shān tíng wèn yǐ dào shù

息元至京,帝馆之于山亭,问以道术。

zì yán shi zhāng guǒ yè jìng néng zhào xiě zhēn dài zhào li shì fǎng wèn qí xíng zhuàng tú zhī yǐ jìn

自言识张果、叶静能,诏写真待诏李士昉问其形状,图之以进。

xi yuán shān yě cháng rén běn wú dào xué yán shì dàn wàng bù jìn rén qíng

息元山野常人,本无道学,言事诞妄,不近人情。

jí zhāo mǐn yù dào ér cú wén zōng fàng hái jiāng zuǒ

及昭愍遇盗而殂,文宗放还江左。

dé yù shēn shí shǒu zhèng jiē cǐ lèi yě

德裕深识守正,皆此类也。

wén zōng jí wèi jiù jiā jiǎn jiào lǐ bù shàng shū

文宗即位,就加检校礼部尚书。

tài hé sān nián bā yuè zhào wèi bīng bù shì láng péi dù jiàn yǐ wéi xiāng

太和三年八月,召为兵部侍郎,裴度荐以为相。

ér lì bù shì láng li zōng mǐn yǒu zhōng rén zhī zhù shì yuè bài píng zhāng shì jù dé yù dà yòng

而吏部侍郎李宗闵有中人之助,是月拜平章事,惧德裕大用。

jiǔ yuè jiǎn jiào lǐ bù shàng shū chū wèi zhèng huá jié dù shǐ

九月,检校礼部尚书, 出为郑滑节度使。

dé yù wèi féng jí suǒ bìn zài zhè xi bā nián

德裕为逢吉所摈,在浙西八年。

suī yuǎn què tíng měi shàng zhāng yán shì

虽远阙庭,每上章言事。

wén zōng sù zhī zhōng jìn cǎi cháo lùn zhēng zhī

文宗素知忠荩,采朝论征之。

dào wèi xún shí yòu wèi zōng mǐn suǒ zhú zhōng huái yú yì wú yǐ zì shēn

到未旬时,又为宗闵所逐,中怀于悒,无以自申。

lài zhèng tán shì jiǎng jìn zhōng shí chēng qí shàn

赖郑覃侍讲禁中,时称其善;

suī péng dǎng liú yán dì nǎi xīn wèi yǐ

虽朋党流言,帝乃心未已。

zōng mǐn xún yǐn niú sēng rú tóng zhī zhèng shì èr hàn xiāng jié fán dé yù zhī shàn zhě jiē chì zhī yú wài

宗闵寻引牛僧孺同知政事,二憾相结,凡德裕之善者,皆斥之于外。

sì nián shí yuè yǐ dé yù jiǎn jiào bīng bù shàng shū chéng dū yǐn jiàn nán xi chuān jié dù fù dà shǐ zhī jié dù shì guǎn nèi guān chá chǔ zhì xī shān bā guó yún nán zhāo fǔ děng shǐ

四年十月,以德裕检校兵部尚书、成都尹、剑南西川节度副大使、知节度事、管内观察处置、西山八国云南招抚等使。

péi dù yú zōng mǐn yǒu ēn

裴度于宗闵有恩。

dù zhēng huái xi shí qǐng zōng mǐn wèi zhāng yì guān chá pàn guān zì hòu míng wèi rì jìn

度征淮西时,请宗闵为彰义观察判官,自后名位日进。

zhì shì hèn dù yuán dé yù ba dù xiàng wèi chū wèi xìng yuán jié dù shǐ niú li quán hè yú tiān xià

至是恨度援德裕,罢度相位,出为兴元节度使,牛、李权赫于天下。

xi chuān chéng mán kòu piāo lǔ zhī hòu guō zhāo fǔ lǐ wú shù rén bù liáo shēng

西川承蛮寇剽虏之后,郭钊抚理无术,人不聊生。

dé yù nǎi fù qì guān fáng shàn wán bīng shǒu

德裕乃复葺关防,缮完兵守。

yòu qiǎn rén rù nán zhào qiú qí suǒ fú gōng jiàng de sēng dào gōng qiǎo sì qiān yú rén fù guī chéng dū

又遣人入南诏,求其所俘工匠,得僧道工巧四千余人,复归成都。

wǔ nián jiǔ yuè tǔ bō wéi zhōu shǒu jiāng xī dá móu qǐng yǐ chéng jiàng

五年九月,吐蕃维州守将悉怛谋请以城降。

qí zhōu nán jiè jiāng yáng mín shān lián lǐng ér xi bù zhī qí jí

其州南界江阳,岷山连岭而西,不知其极;

běi wàng lǒng shān jī xuě rú yù

北望陇山, 积雪如玉;

dōng wàng chéng dū ruò zài jǐng dǐ

东望成都,若在井底。

yī miàn gū fēng sān miàn lín jiāng shì xī shǔ kòng tǔ bō zhī yào dì

一面孤峰,三面临江,是西蜀控吐蕃之要地。

zhì dé hòu hé lǒng xiàn fán wéi cǐ zhōu shàng cún

至德后,河、陇陷蕃,唯此州尚存。

tǔ bō lì xiǎn yào jiāng fù rén jià yú cǐ zhōu hūn zhě

吐蕃利险要,将妇人嫁于此州阍者。

èr shí nián hòu fù rén shēng èr zi chéng zhǎng

二十年后, 妇人生二子成长。

jí fán bīng gōng chéng èr zi nèi yìng qí zhōu suì xiàn

及蕃兵攻城,二子内应,其州遂陷。

tǔ bō de zhī hào yuē wú yōu chéng

吐蕃得之,号曰“无忧城”。

zhēn yuán zhōng wéi gāo zhèn shǔ jīng lüè xī shān bā guó wàn jì qǔ zhī bù huò zhì shì xī dá móu qiǎn rén sòng kuǎn

贞元中,韦皋镇蜀,经略西山八国,万计取之不获,至是悉怛谋遣人送款。

dé yù yí qí zhà qiǎn rén sòng jǐn páo jīn dài yǔ zhī tuō yún hou qǔ jìn zhǐ xī dá móu nǎi jǐn lǜ jùn rén guī chéng dōu

德裕疑其诈,遣人送锦袍金带与之,托云候取进止,悉怛谋乃尽率郡人归成都。

dé yù nǎi fā bīng zhèn shǒu yīn chén chū gōng zhī lì hài

德裕乃发兵镇守,因陈出攻之利害。

shí niú sēng rú jǔ yì yán xīn yǔ tǔ bō jié méng bù yí bài yuē yǔ zài sēng rú chuán

时牛僧孺沮议,言新与吐蕃结盟,不宜败约,语在《僧孺传》。

nǎi zhào dé yù què sòng xī dá móu yī bù zhī rén hái wéi zhōu zàn pǔ de zhī jiē jiā nüè xíng

乃诏德裕却送悉怛谋一部之人还维州,赞普得之,皆加虐刑。

dé yù liù nián fù xiū qióng xiá guān yí guī zhōu yú tái dēng chéng yǐ hàn mán

德裕六年复修邛峡关,移巂州于台登城以扞蛮。

dé yù suǒ lì zhēng zhèn yǐ zhèng jì wén

德裕所历征镇,以政绩闻。

qí zài shǔ yě xi jù tǔ bō nán píng mán yán

其在蜀也,西拒吐蕃,南平蛮、蜒。

shù nián zhī nèi yè quǎn bù jīng

数年之内,夜犬不惊;

chuāng wěi zhī mín cū yǐ wán fù

疮痏之民,粗以完复。

huì jiān jūn wáng jiàn yán rù cháo zhī shū mì cháng yú shàng qián yán xī dá móu fù sòng yǐ kuài róng xīn jué guī xiáng zhī yì shàng pō yóu sēng rú

会监军王践言入朝知枢密,尝于上前言悉怛谋缚送以快戎心,绝归降之义,上颇尤僧孺。

qí nián dōng zhào dé yù wèi bīng bù shàng shū

其年冬,召德裕为兵部尚书。

sēng rú bà xiāng chū wèi huái nán jié dù shǐ

僧孺罢相,出为淮南节度使。

qī nián èr yuè dé yù yǐ běn guān píng zhāng shì jìn fēng zàn huáng bó shí yì qī bǎi hù

七年二月,德裕以本官平章事,进封赞皇伯,食邑七百户。

liù yuè zōng mǐn yì ba dé yù dài wéi zhōng shū shì láng jí xián dà xué shì

六月, 宗闵亦罢,德裕代为中书侍郎、集贤大学士。

qí nián shí èr yuè wén zōng bào fēng yàng bù néng yán zhě yuè yú

其年十二月,文宗暴风恙,不能言者月余。

bā nián zhēng yuè shí liù rì shǐ lì jí yù zǐ chén jiàn bǎi liáo

太和八年正月十六日,才强撑病体到紫宸殿接见百官。

zǎi chén tuì wèn ān fǒu shàng tàn yī wú míng gōng zhě jiǔ zhī

宰臣退问安否,上叹医无名工者久之。

yóu shì wáng shǒu chéng jìn zhèng zhù

由是王守澄进郑注。

chū zhù gòu sòng shēn xī shì dì shēn è zhī yù lìng jīng zhào yǐn zhàng shā zhī

初,注构宋申锡事,帝深恶之,欲令京兆尹杖杀之。

zhì shì yǐ yào shāo xiào shǐ shàn yù zhī

至是以药稍效,始善遇之。

shǒu chéng fù jìn li xun shàn yì

守澄复进李训,善 《易》。

qí nián qiū shàng yù shòu xun jiàn guān

其年秋,上欲授训谏官。

dé yù zòu yuē li xun xiǎo rén bù kě zài bì xià zuǒ yòu

德裕奏曰:“李训小人,不可在陛下左右。

qǐng nián è jī tiān xià jiē zhī

顷年恶积,天下皆知;

wú gù yòng zhī bì hài shì tīng

无故用之,必骇视听。

shàng yuē rén shéi wú guò sì qí quān gǎi

”上曰:“人谁无过,俟其悛改。

zhèn yǐ féng jí suǒ tuō bù rěn fù yán

朕以逢吉所托,不忍负言。

dé yù yuē shèng rén yǒu gǎi guò zhī yì

”德裕曰:“圣人有改过之义。

xun tiān xìng jiān xié wú quān gǎi zhī lǐ

训天性奸邪,无悛改之理。

shàng gù wáng yá yuē shāng liáng bié yǔ yī guān

” 上顾王涯曰:“商量别与一官。

suì shòu sì mén zhù jiào

”遂授四门助教。

zhì chū jǐ shì zhōng zhèng sù hán cì fēng zhī bù xià

制出,给事中郑肃、韩佽封之不下。

wáng yá zhào sù miàn yù lìng xià

王涯召肃面喻令下。

é ér zhèng zhù yì zì jiàng zhōu zhì

俄而郑注亦自绛州至。

xun zhù è dé yù pái jǐ jiǔ yuè shí rì fù zhào zōng mǐn yú xìng yuán shòu zhōng shū shì láng píng zhāng shì dài dé yù

训、注恶德裕排己,九月十日,复召宗闵于兴元,授中书侍郎、平章事,代德裕。

chū dé yù wèi xìng yuán jié dù shǐ

出德裕为兴元节度使。

dé yù zhōng xiè rì zì chén liàn quē bù yuàn chū fān zhuī chì shǒu bīng bù shàng shū

德裕中谢日, 自陈恋阙,不愿出籓,追敕守兵部尚书。

zōng mǐn zòu zhì mìng yǐ xíng bù yí zì biàn xún gǎi jiǎn jiào shàng shū zuǒ pú yè rùn zhōu cì shǐ zhèn hǎi jūn jié dù sū cháng kàng rùn guān chá děng shǐ dài wáng fán

宗闵奏制命已行,不宜自便,寻改检校尚书左仆射、润州刺史、镇海军节度、苏常杭润观察等使,代王璠。

dé yù zhì zhèn fèng zhào ān pái gōng rén dù zhòng yáng yú dào guàn yǔ zhī gōng jǐ

德裕至镇,奉诏安排宫人杜仲阳于道观,与之供给。

zhòng yáng zhě zhāng wáng yǎng mǔ wáng de zuì fàng zhòng yáng yú rùn zhōu gù yě

仲阳者,漳王养母,王得罪,放仲阳于润州故也。

jiǔ nián sān yuè zuǒ chéng wáng fán hù bù shì láng li hàn jìn zhuàng lùn dé yù zài zhèn hòu lù zhòng yáng jié tuō zhāng wáng tú wèi bù guǐ

九年三月,左丞王璠、户部侍郎李汉进状,论德裕在镇, 厚赂仲阳,结托漳王,图为不轨。

sì yuè dì yú péng lái diàn zhào wáng yá li gù yán lù suí wáng fán li hàn zhèng zhù děng miàn zhèng qí shì

四月,帝于蓬莱殿召王涯、李固言、路随、王璠、 李汉、郑注等,面证其事。

fán hàn jiā wū gòu jié yǔ shén qiē zhì

璠、汉加诬构结,语甚切至。

lù suí zòu yuē dé yù shí bù zhì cǐ

路随奏曰:“德裕实不至此。

chéng rú fán hàn zhī yán jiào chén yì hé dé zuì

诚如璠、汉之言,徼臣亦合得罪。

qún lùn shào xī

”群论稍息。

xún shòu dé yù tài zǐ bīn kè fēn huái dōng dōu

寻授德裕太子宾客,分怀东都。

qí yuè yòu biǎn yuán zhōu zhǎng shǐ

其月,又贬袁州长史。

lù suí zuò zhèng dé yù bà xiāng chū zhèn zhè xi

路随坐证德裕,罢相,出镇浙西。

qí nián qī yuè zōng mǐn zuò jiù yáng yú qīng biǎn chǔ zhōu

其年七月,宗闵坐救杨虞卿,贬处州。

li hàn zuò dǎng zōng mǐn biǎn fén zhōu

李汉坐党宗闵,贬汾州。

shí yī yuè wáng fán yǔ li xun zào luàn fú zhū ér wén zōng shēn wù qián shì zhī dé yù wèi péng dǎng suǒ wū

十一月,王璠与李训造乱伏诛,而文宗深悟前事,知德裕为朋党所诬。

míng nián sān yuè shòu dé yù yín qīng guāng lù dài fu liàng yí chú zhōu cì shǐ

明年三月,授德裕银青光禄大夫,量移滁州刺史。

qī yuè qiān tài zǐ bīn kè

七月, 迁太子宾客。

shí yī yuè jiǎn jiào hù bù shàng shū fù zhè xi guān chá shǐ

十一月,检校户部尚书,复浙西观察使。

dé yù fán sān zhèn zhè xi qián hòu shí yú nián

德裕凡三镇浙西,前后十余年。

kāi chéng èr nián wǔ yuè shòu yáng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ huái nán jié dù fù dà shǐ zhī jié dù shǐ shì dài niú sēng rú

开成二年五月,授扬州大都督府长史、淮南节度副大使、知节度使事,代牛僧孺。

chū sēng rú wén dé yù dài jǐ nǎi yǐ jūn fǔ shì jiāo fù fù shǐ zhāng lù jí shí rù cháo

初,僧孺闻德裕代己,乃以军府事交付副使张鹭,即时入朝。

shí yáng zhōu fǔ cáng qián bó bā shí wàn guàn pǐ jí dé yù zhì zhèn zòu lǐng de zhǐ sì shí wàn bàn wèi zhāng lù zhī yòng qì

时扬州府藏钱帛八十万贯匹,及德裕至镇,奏领得止四十万,半为张鹭支用讫。

sēng rú shàng zhāng sòng qí shì zhào dé yù zhòng jiǎn kuò guǒ rú sēng rú zhī shù

僧孺上章讼其事, 诏德裕重检括,果如僧孺之数。

dé yù chēng chū dào zhèn jí bìng wèi lì yǐn qī qǐng fá

德裕称初到镇疾病,为吏隐欺,请罚。

zhào shì zhī

诏释之。

bǔ quē wáng jī wèi mó cuī dǎng wéi yǒu yì shí yí líng hú táo shū zuǒ pú yè

补阙王绩、魏谟,崔党韦有翼、拾遗令狐绹书左仆射。

wǔ nián zhēng yuè wǔ zōng jí wèi

五年正月,武宗即位。

qī yuè zhào dé yù yú huái nán

七月, 召德裕于淮南。

jiǔ yuè shòu mén xià shì láng tóng píng zhāng shì

九月,授门下侍郎、同平章事。

chū dé yù fù jí fǔ nián wǔ shí yī chū zhèn huái nán wǔ shí sì zì huái nán fù xiāng

当初,李德裕的父亲李吉甫,五十一岁被贬官镇守淮南,五十四岁恢复相位。

jīn dé yù zhèn huái nán fù rù xiàng yī rú fù zhī nián yì wèi yì shì

今德裕镇淮南,复入相,一如父之年,亦为异事。

huì chāng yuán nián jiān zuǒ pú yè

会昌元年,兼左仆射。

kāi chéng mò huí hé wèi xiá jiá sī suǒ gōng

开成末,回纥为黠戛斯所攻。

zhàn bài bù zú lí sàn

战败,部族离散。

wū jiè kě hàn fèng tài hé gōng zhǔ nán lái

乌介可汗奉太和公主南来。

huì chāng èr nián èr yuè yá yú sāi shàng qiǎn shǐ qiú zhù bīng liáng shōu fù běn guó quán jiè tiān dé jūn yǐ ān gōng zhǔ

会昌二年二月,牙于塞上,遣使求助兵粮,收复本国,权借天德军以安公主。

shí tiān dé jūn shǐ tián móu qǐng yǐ shā zhì tuì hún zhū bù luò bīng jī zhī

时天德军使田牟,请以沙陁、退浑诸部落兵击之。

shàng yì wèi jué xià bǎi liáo shāng yì yì zhě duō yún rú móu zhī zòu

上意未决,下百僚商议,议者多云如牟之奏。

dé yù yuē qīng zhě guó jiā jiān nán zhī jì huí hé jì lì dà gōng

德裕曰:“顷者国家艰难之际,回纥继立大功。

jīn guó pò jiā wáng cuàn tóu wú suǒ zì jū sāi shàng wèi zhì qīn yín

今国破家亡,窜投无所,自居塞上,未至侵淫。

yǐ qióng lái guī jù xíng shā fá fēi hàn xuān dài hū hán yá zhī dào yě

以穷来归,遽行杀伐,非汉宣待呼韩邪之道也。

bù rú liáo jì zī liáng xú guān qí biàn

不如聊济资粮,徐观其变。

zǎi xiàng chén yí xíng yuē cǐ jiè kòu bīng ér zī dào liáng fēi jì yě bù rú jī zhī biàn

”宰相陈夷行曰:“此借寇兵而资盗粮,非计也,不如击之便。

dé yù yuē tián móu wéi zhòng píng yán shā tuó tuì hún bìng yuàn jī zéi cǐ huǎn jí bù kě shì yě

”德裕曰:“田牟、韦仲平言沙陀、退浑并愿击贼,此缓急不可恃也。

fu jiàn lì zé jìn yù dí zé sàn shì zá lǔ zhī cháng tài bì bù kěn wèi guó jiā gǎn yù biān jìng

夫见利则进,遇敌则散,是杂虏之常态,必不肯为国家扞御边境。

tiān dé yī chéng shù bīng guǎ ruò ér yù yǔ jìn lǔ jié chóu xiàn zhī bì yǐ

天德一城, 戍兵寡弱,而欲与劲虏结雠,陷之必矣。

bù rú yǐ lǐ xù zhī sì qí yuè yì yòng bīng wèi biàn

不如以理恤之,俟其越轶,用兵为便。

dì yǐ wéi rán xǔ jiè mǐ sān wàn dàn

” 帝以为然,许借米三万石。

é ér huí hé zǎi xiàng mài méi sī shā chì xīn zǎi xiàng yǐ qí zhòng lái jiàng

俄而回纥宰相霡没斯杀赤心宰相,以其众来降。

chì xīn bù zú yòu tóu yōu zhōu

赤心部族又投幽州。

wū jiè shì gū ér bù yǔ zhī mǐ qí zhòng jī fá jiàn jìn zhèn wǔ bǎo dà zhà pá tóu fēng tū rù shuò zhōu zhōu jiè

乌介势孤, 而不与之米,其众饥乏,渐近振武保大栅、杷头峰,突入朔州州界。

shā zhì tuì hún jiē yǐ qí jiā bǎo shān xiǎn

沙陁、退浑皆以其家保山险;

yún zhōu zhāng xiàn jié yīng chéng zì gù

云州张献节婴城自固。

lǔ dà zòng lüě zú wú jù zhě

虏大纵掠,卒无拒者。

shàng yōu zhī yǔ zǎi chén jì shì

上忧之,与宰臣计事。

dé yù yuē pá tóu fēng běi biàn shì shā qì bǐ zhōng yě zhàn xū yòng qí bīng

德裕曰:“杷头峰北,便是沙碛,彼中野战,须用骑兵。

ruò yǐ bù zú dí zhī lǐ nán bì shèng

若以步卒敌之,理难必胜。

jīn wū jiè suǒ shì zhě gōng zhǔ rú lìng yǒng jiāng chū qí duó de gōng zhǔ lǔ zì bài yǐ

今乌介所恃者公主,如令勇将出奇夺得公主,虏自败矣。

shàng rán zhī jí lìng dé yù cǎo zhì chǔ fèn dài běi zhū jūn gù guān fáng yǐ chū qí xíng shì shòu liú miǎn

”上然之,即令德裕草制处分代北诸军,固关防,以出奇形势授刘沔。

miǎn lìng dà jiàng shí xióng jí jī kè hán yú shā hú shān

沔令大将石雄急击可汗于杀胡山;

bài zhī yíng gōng zhǔ hái gōng yǔ zài shí xióng chuán

败之,迎公主还宫,语在《石雄传》。

xún jìn wèi sī kōng

寻进位司空。

sān nián èr yuè zhào fán zòu xiá jiá sī gōng ān xī běi tíng dū hù fǔ yi chū shī yìng yuán

三年二月,赵蕃奏黠戛斯攻安西、北庭都护府,宜出师应援。

dé yù zòu yuē

德裕奏曰:

jù dì zhì ān xī qù jīng qī qiān yī bǎi lǐ běi tíng qù jīng wǔ qiān èr bǎi lǐ

据地志,安西去京七千一百里,北庭去京五千二百里。

chéng píng shí xiàng xī lù zì hé xī lǒng yòu chū yù mén guān yǐ lǐ shì guó jiā zhōu xiàn suǒ zài jiē yǒu zhòng bīng

承平时,向西路自河西、 陇右出玉门关,迤逦是国家州县,所在皆有重兵。

qí ān xī běi tíng yào bīng biàn yú cè jìn zhēng fā

其安西、北庭要兵,便于侧近征发。

zì jiān nán yǐ hòu hé lǒng jǐn xiàn tǔ bō ruò tōng ān xī běi tíng xū qǔ huí gē lù qù

自艰难已后,河、陇尽陷吐蕃,若通安西、北庭,须取回纥路去。

jīn huí gē pò miè yòu bù zhī de shǔ xiá jiá sī fǒu

今回纥破灭, 又不知的属黠戛斯否。

zòng lìng jiù de biàn xū què zhì dōu hù xū yǐ hàn bīng zhèn shǒu

纵令救得,便须却置都护,须以汉兵镇守。

měi chù bù xià wàn rén wàn rén cóng hé zhēng fā

每处不下万人, 万人从何征发?

kuì yùn qǔ hé dào lù

馈运取何道路?

jīn tiān dé zhèn wǔ qù jīng zhì jìn bīng lì cháng kǔ bù zú

今天德、振武去京至近,兵力常苦不足。

wú shì shí zhù liáng bù zhī de sān nián cháo tíng lì yóu bù jí kuàng bǎo qī qiān lǐ ān xī zāi

无事时贮粮不支得三年,朝廷力犹不及,况保七千里安西哉!

chén suǒ yǐ wèi zòng lìng de zhī shí xī wú yòng yě

臣所以谓纵令得之,实昔无用也。

xī hàn xuān dì shí wèi xiāng qǐng ba chē shī zhī tián

昔汉宣帝时,魏相请罢车师之田;

hàn yuán dì shí gǔ juān zhī qǐng qì zhū yá jùn

汉元帝时,贾捐之请弃珠崖郡;

guó cháo xián xiàng dí rén jié yì qǐng qì sì zhèn lì hú sè luō wèi kè hán yòu qǐng qì ān dōng què lì gāo shì

国朝贤相狄仁杰亦请弃四镇,立斛瑟罗为可汗,又请弃安东,却立高氏。

gài bù yù tān wài xū nèi hào jié shēng líng

盖不欲贪外虚内,耗竭生灵。

cǐ sān chén zhě dāng zì yǒu zhī shí shàng yù qì zhī yǐ féi zhōng guó kuàng gé yuè wàn lǐ ān néng jiù zhī zāi

此三臣者,当自有之时,尚欲弃之,以肥中国,况隔越万里,安能救之哉!

chén kǒng fán róng duō jì zhī guó lì bù jí wěi qiě xǔ zhī yāo qiú zhōng guó jīn bó

臣恐蕃戎多计,知国力不及,伪且许之,邀求中国金帛。

bì xià bù kě zhōng huǐ cǐ zé jiāng shí fèi yǐ huàn xū shì jí shì miè yī huí gē ér yòu shēng zhī kǒng jì fēi biàn

陛下不可中悔,此则将实费以换虚事,即是灭一回纥而又生之,恐计非便。

nǎi zhǐ

举止傲慢。

dé yù yòu yǐ tài hé wǔ nián tǔ bō wéi zhōu shǒu jiāng yǐ chéng jiàng wèi niú sēng rú suǒ jū zhōng shī wéi zhōu zòu lùn zhī yuē

德裕又以太和五年,吐蕃维州守将以城降,为牛僧孺所沮,终失维州,奏论之曰:

chén zài xiān cháo chū zhèn xī shǔ

臣在先朝,出镇西蜀。

qí shí tǔ bō wéi zhōu shǒu lǐng xī dá móu suī shì zá lǔ jiǔ lè huáng fēng jiāng bǐ jiān chéng jiàng chén běn dào

其时吐蕃维州首领悉怛谋,虽是杂虏,久乐皇风,将彼坚城,降臣本道。

chén xún chà bīng mǎ rù jù qí chéng fēi zhāng yǐ wén xiān dì jīng tàn

臣寻差兵马,入据其城,飞章以闻,先帝惊叹。

qí shí yǔ chén bù zú zhě wàng fēng jí chén jù xiàn yí yán shàng wǎng chén tīng yǐ wéi yǔ tǔ bō méng yuē bù kě bèi zhī bì kǒng jiāng cǐ wèi cí qīn fàn jiāo jìng

其时与臣不足者, 望风嫉臣,遽献疑言,上罔宸听,以为与吐蕃盟约,不可背之,必恐将此为辞,侵犯郊境。

zhào chén hái què cǐ chéng jiān zhí sòng xī dá móu děng lìng bǐ zì lù

诏臣还却此城,兼执送悉怛谋等,令彼自戮。

fù jiàng zhōng shǐ pò cù sòng hái

复降中使,迫促送还。

xī bái qǐ shā jiàng zhōng yú dù yóu zhì huò

昔白起杀降,终于杜邮致祸;

chén tāng jiàn xǐ shì wèi zhì zhī bào chóu

陈汤见徙,是为郅支报雠。

gǎn tàn qián shì kuì xīn zhōng rì

感叹前事,愧心终日。

jīn zhě xìng féng yīng zhǔ tiǎn bèi tái sī zhé gǎn zhuī lùn fú xī xǐng chá

今者幸逢英主,忝备台司,辄敢追论,伏希省察。

qiě wéi zhōu jù gāo shān jué dǐng sān miàn lín jiāng zài róng lǔ píng chuān zhī chōng shì hàn dì rù bīng zhī lù

且维州据高山绝顶,三面临江,在戎虏平川之冲,是汉地入兵之路。

chū hé lǒng jǐn méi cǐ zhōu dú cún

初,河、 陇尽没,此州独存。

tǔ bō qián jiāng fù rén jià yǔ cǐ zhōu mén zǐ

吐蕃潜将妇人嫁与此州门子。

èr shí nián hòu liǎng nán cháng chéng qiè kāi lěi mén yǐn bīng yè rù yīn cí xiàn méi hào yuē wú yōu

二十年后,两男长成,窃开垒门, 引兵夜入,因兹陷没,号曰“无忧”。

yīn bìng lì yú xī biān suì wú yú yú nán lù píng líng jìn diàn xiāo gàn lèi cháo

因并力于西边,遂无虞于南路,凭凌近甸, 宵旰累朝。

zhēn yuán zhōng wéi gāo yù jīng lüè hé huáng xū yǐ cǐ chéng wèi shǐ jǐn ruì wàn lǚ jí gōng lěi nián

贞元中,韦皋欲经略河湟,须以此城为始,尽锐万旅,急攻累年。

tǔ bō ài xī jì shén suì qiǎn jiù lùn mǎng rè lái yuán

吐蕃爱惜既甚,遂遣舅论莽热来援。

zhì dié gāo jùn lín chōng nán jí yú céng xiāo

雉堞高峻,临冲难及于层霄;

niǎo jìng qū pán měng shì duō mí yú léi shí

鸟迳屈盘,猛士多糜于礧石。

mò zhǎn gōng shū zhī qiǎo kōng qín mǎng rè ér hái

莫展公输之巧,空擒莽热而还。

jí nán mán fù ēn sǎo dì qū jié

及南蛮负恩,扫地驱劫。

chén chū dào xī shǔ zhòng xīn wèi ān wài yáng guó wēi zhōng jī biān bèi

臣初到西蜀,众心未安,外扬国威,中缉边备。

qí wéi zhōu zhí chén xìn lìng nǎi sòng kuǎn yǔ chén

其维州执臣信令,乃送款与臣。

chén gào yǐ xū sì zòu wén suǒ jì tàn qí qíng wěi

臣告以须俟奏闻,所冀探其情伪。

qí xī dá móu xún lǜ yī chéng zhī bīng zhòng bīng zhōu yìn jiǎ zhàng sāi tú xiāng jì kōng bì guī chén

其悉怛谋寻率一城之兵众,并州印甲仗,塞途相继,空壁归臣。

chén dà chū yá bīng shòu qí jiàng lǐ

臣派出大批衙府士兵,接受其归降礼仪。

nán mán zài liè mò gǎn yǎng shì

南蛮在列,莫敢仰视。

kuàng xī shān bā guó gé zài cǐ zhōu bǐ dài shǐ míng dōu chéng xū yǔ

况西山八国,隔在此州,比带使名,都成虚语。

zhū qiāng jiǔ kǔ fán zhōng zhēng yì yuàn zuò dà guó wáng rén

诸羌久苦蕃中征役,愿作大国王人。

zì wéi zhōu jiàng hòu jiē yún dàn de chén xìn dié mào zi biàn xiāng shuài nèi shǔ

自维州降后,皆云但得臣信牒帽子,便相率内属。

qí fán jiè hé shuǐ qī jī děng chéng jì shī xiǎn è zì xū chōu guī kě jiǎn bā chù zhèn bīng zuò shōu qiān lǐ jiù dì

其蕃界合水、栖鸡等城,既失险厄,自须抽归,可减八处镇兵,坐收千里旧地。

chén jiàn mò dà zhī lì nǎi wèi huī fù zhī jī

臣见莫大之利,乃为恢复之基。

jì jù zòu wén qǐng yǐ chóu shǎng

继具奏闻,请以酬赏。

chén zì yǔ jǐn páo jīn dài yóng sì zhào shū

臣自与锦袍金带,颙俟诏书。

qiě tǔ bō wéi zhōu wèi jiàng yǐ qián yī nián yóu wéi lǔ zhōu

且吐蕃维州未降已前一年,犹围鲁州。

yǐ cǐ yán zhī qǐ shǒu méng yuē

以此言之,岂守盟约?

kuàng chén wèi cháng yòng bīng gōng qǔ bǐ zì gǎn huà lái jiàng

况臣未尝用兵攻取,彼自感化来降。

yòu jū yì zhī rén bù zhī shì shí

又沮议之人,不知事实。

quǎn róng chí dùn tǔ kuàng rén xī měi yù chéng qiū fàn biān jiē xū shù suì jiù shí

犬戎迟钝,土旷人稀,每欲乘秋犯边,皆须数岁就食。

chén de wéi zhōu yú yuè wèi yǒu yī shǐ rù jiāng

臣得维州逾月,未有一使入疆。

zì cǐ zhī hòu fāng yīng pò dǎn qǐ yǒu lǜ qí hòu yuàn gǔ cǐ yóu cí

自此之后,方应破胆,岂有虑其后怨,鼓此游词。

chén shòu xiáng zhī shí zhǐ tiān wéi shì níng rěn jiāng sān bǎi yú rén xìng mìng qì xìn tōu ān

臣受降之时,指天为誓,宁忍将三百余人性命,弃信偷安。

lèi biǎo shàng chén qǐ chuí jīn shè

累表上陈,乞垂矜赦。

dá zhào yán qiē jìng lìng zhí hái jiā yǐ tǐ pī zhì gù yú yú zhú běn

答诏严切,竟令执还,加以体披桎梏,舁于竹畚。

jí jiāng jiù lù yuān jiào hū tiān

及将就路,冤叫呼天。

jiāng lì duì chén wú bù liú tì

将吏对臣,无不流涕。

qí bù sòng zhě shǐ zāo fán shuài jī qiào yuē jì yǐ jiàng bǐ hé xū sòng lái

其部送者,使遭蕃帅讥诮,曰:“既已降彼,何须送来?

nǎi què jiāng cǐ xiáng rén lù yú hàn jiè zhī shàng zì xíng cán hài yòng gù xié lí

”乃却将此降人,戮于汉界之上,恣行残害,用固携离。

nǎi zhì zhì qí yīng hái chéng yǐ qiāng shuò

乃至掷其婴孩,承以枪槊。

chén wén chu líng yòu shā mán zǐ chūn qiū míng jī

臣闻楚灵诱杀蛮子,《春秋》明讥;

zhōu wén wài sòng shān shū jiǎn cè shēn bǐ

周文外送邓叔,简册深鄙。

kuàng hū dà guó fù cǐ yì lèi jué zhōng kuǎn zhī lù kuài xiōng nüè zhī qíng cóng gǔ yǐ lái wèi yǒu cǐ shì

况乎大国,负此异类, 绝忠款之路,快凶虐之情,从古以来,未有此事。

chén shí tòng xī dá móu jǔ chéng shòu kù yóu chén xiàn cǐ wú gū qǐ wèi zhōng hún tè jiā bāo zèng

臣实痛悉怛谋举城受酷,由臣陷此无辜,乞慰忠魂,特加褒赠。

dì yì shāng zhī xún cì zèng guān

帝意伤之,寻赐赠官。

qí nián dé yù jiān shǒu sī tú

其年,德裕兼守司徒。

sì yuè zé lù jié dù shǐ liú cóng jiàn zú jūn rén yǐ qí zhí zhěn shàn zǒng liú hòu sān jūn qǐng xiáng máo yuè

四月,泽潞节度使刘从谏卒,军人以其侄稹擅总留后, 三军请降旄钺。

dì yǔ zǎi chén yì kě fǒu dé yù yuē zé lù guó jiā nèi dì bù tóng hé shuò

帝与宰臣议可否,德裕曰:“泽潞国家内地,不同河朔。

qián hòu mìng shuài jiē yòng rú chén

前后命帅, 皆用儒臣。

qīng zhě li bào zhēn chéng lì cǐ jūn shēn mò zhī hòu dé zōng shàng bù xǔ jì xí lìng li jiān hù sàng guī luò

顷者李抱真成立此军,身殁之后,德宗尚不许继袭,令李缄护丧归洛。

jì liú wù zuò zhèn cháng qìng zhōng pō yì zì zhuān

洎刘悟作镇,长庆中颇亦自专。

shǔ jìng zōng yīn xún suì xǔ cóng jiàn jì xí

属敬宗因循,遂许从谏继袭。

kāi chéng chū yú zhǎng zǐ tún jūn yù xìng jìn yáng zhī jiǎ yǐ chú jūn cè

开成初,于长子屯军,欲兴晋阳之甲,以除君侧;

yǔ zhèng zhù li xun jiāo jié zhì shēn wài tuō xiào zhōng shí huái kuī sì

与郑注、李训交结至深,外托效忠,实怀窥伺。

zì jí bìng zhī chū biàn lìng liú zhěn guǎn bīng mǎ

自疾病之初,便令刘稹管兵马。

ruò bù jiā tǎo fá hé yǐ hào lìng sì fāng

若不加讨伐,何以号令四方?

ruò yīn xún shòu zhī zé fān zhèn xiāng xiào zì cí wēi lìng qù yǐ

若因循授之,则籓镇相效,自兹威令去矣!

dì yuē qīng suàn yòng bīng bì kè fǒu

”帝曰:“卿算用兵必克否?

duì yuē liú zhěn suǒ shì zhě hé shuò sān zhèn ěr

”对曰: “刘稹所恃者,河朔三镇耳。

dàn de wèi zhèn bù yǔ zhěn tóng pò zhī bì yǐ

但得魏镇不与稹同,破之必矣。

qǐng qiǎn zhòng chén yī rén chuán dá shèng zhǐ yán zé lù mìng shuài bù tóng sān zhèn

请遣重臣一人,传达圣旨,言泽潞命帅,不同三镇。

zì jiān nán yǐ lái liè shèng jiē xǔ sān zhèn sì xí yǐ chéng gù shì

自艰难已来,列圣皆许三镇嗣袭,已成故事。

jīn guó jiā yù jiā bīng zhū zhěn jìn jūn bù yù chū shān dōng

今国家欲加兵诛稹,禁军不欲出山东。

qí shān dōng sān zhōu wěi zhèn wèi chū bīng gōng qǔ

其山东三州,委镇魏出兵攻取。

shàng rán zhī nǎi lìng yù shǐ zhōng chéng li huí shǐ sān zhèn yù zhǐ cì wèi zhèn zhào shū yún qīng wù wèi zǐ sūn zhī móu yù cún fǔ chē zhī shì

”上然之,乃令御史中丞李回使三镇谕旨,赐魏镇诏书云:“卿勿为子孙之谋,欲存辅车之势。

hé hóng jìng wáng yuán kuǐ chéng zhào sǒng rán cóng mìng

” 何弘敬、王元逵承诏,耸然从命。

chū yì chū bīng cháo guān shàng shū xiāng jì qǐng yī cóng jiàn lì xǔ zhī jì xí ér zǎi chén sì rén yì yǒu yǐ chū shī fēi biàn zhě

初议出兵,朝官上疏相继,请依从谏例,许之继袭,而宰臣四人,亦有以出师非便者。

dé yù zòu yuē rú shī chū wú gōng chén qǐng zì dāng zuì lì qǐng bù lèi li shēn ràng yí děng

德裕奏曰:“如师出无功,臣请自当罪戾, 请不累李绅、让夷等。

jí hóng jìng yuán kuǐ chū bīng dé yù yòu zòu yuē zhēn yuán tài hé zhī jiān cháo tíng fá pàn zhào zhū dào huì bīng cái chū jiè biàn fèi dù zhī gòng xiǎng chí liú dòu náo yǐ kùn guó lì

及弘敬、元逵出兵,德裕又奏曰:“贞元、太和之间,朝廷伐叛,诏诸道会兵,才出界便费度支供饷,迟留逗挠,以困国力。

huò mì yǔ zéi shāng liáng qǔ yī xiàn yī zhà yǐ wéi shèng jié suǒ yǐ shī chū wú gōng

或密与贼商量, 取一县一栅以为胜捷,所以师出无功。

jīn qǐng chǔ fèn yuán kuǐ hóng jìng zhǐ lìng shōu zhōu wù gōng xiàn yì

今请处分元逵、弘敬,只令收州,勿攻县邑。

dì rán zhī

” 帝然之。

jí wáng zǎi shí xióng jìn tǎo jīng nián wèi bá zé lù

及王宰、石雄进讨,经年未拔泽潞。

jí hóng jìng yuán kuǐ shōu xíng míng cí sān zhōu zhěn dǎng suì lí yǐ zhì píng tiǎn jiē rú qí suàn

及弘敬、元逵收邢、洺、磁三州,稹党遂离,以至平殄,皆如其算。

shí wáng shī fāng tǎo zé lù

时王师方讨泽潞。

sān nián shí èr yuè tài yuán héng shuǐ shù bīng yīn yí shù yú shè

三年十二月,太原横水戍兵因移戍榆社。

nǎi dǎo gē rù tài yuán chéng zhú jié dù shǐ li shí tuī qí dōu jiāng yáng biàn wèi liú hòu

乃倒戈入太原城, 逐节度使李石,推其都将杨弁为留后。

wǔ zōng yǐ zéi zhěn wèi tiǎn yòu qǐ tài yuán zhī luàn xīn pō yōu zhī

武宗以贼稹未殄,又起太原之乱,心颇忧之。

qiǎn zhōng shǐ mǎ yuán guàn wǎng tài yuán xuān yù chān qí suǒ wèi

遣中使马元贯往太原宣谕,觇其所为。

yuán guàn shòu yáng biàn lù yù bǎo yòu zhī

元贯受杨弁赂,欲保祐之。

sì nián zhēng yuè shǐ hái zòu yuē yáng biàn bīng mǎ jí duō zì yá mén liè duì zhì liǔ zi shí wǔ yú lǐ míng guāng jiǎ yè dì

四年正月,使还, 奏曰:“杨弁兵马极多,自牙门列队至柳子,十五余里,明光甲曳地。

dé yù zòu yuē li shí bǐ yǐ chéng nèi wú bīng chōu héng shuǐ bīng yī qiān wǔ bǎi rén fù yú shè ān néng zhāo xī jiān biàn zhì shí wǔ lǐ bīng jiǎ yé

”德裕奏曰: “李石比以城内无兵,抽横水兵一千五百人赴榆社,安能朝夕间便致十五里兵甲耶?

yuán guàn yuē jìn rén xiāo gǎn jǐn kě wèi bīng zhòng shǎng zhāo zhì ěr

” 元贯曰:“晋人骁敢,尽可为兵,重赏招致耳。

dé yù yuē zhāo zhào xū cái zuó héng shuǐ bīng luàn zhǐ wèi qiàn juàn yì pǐ

”德裕曰:“招召须财,昨横水兵乱,止为欠绢一匹。

li shí wú chǔ de yáng biàn cóng hé zhì yé

李石无处得,杨弁从何致耶?

yòu tài yuán yǒu yī lián jiǎ bìng zài háng yíng ān zhì shí wǔ lǐ míng guāng yé

又太原有一联甲,并在行营,安致十五里明光耶?

yuán guàn cí qū

”元贯词屈。

dé yù zòu yuē yáng biàn wēi zéi jué bù kě shù

德裕奏曰:“杨弁微贼,决不可恕!

rú guó lì bù jí níng shě liú zhěn

如国力不及, 宁舍刘稹。

jí shí qǐng xiáng zhào lìng wáng féng qǐ yú shè jūn yòu lìng wáng yuán kuǐ bīng zì tǔ mén rù huì yú tài yuán

”即时请降诏,令王逢起榆社军,又令王元逵兵自土门入,会于太原。

hé dōng jiān jūn lǚ yì zhōng wén zhī jí rì zhào yú shè běn dào bīng zhū yáng biàn yǐ wén

河东监军吕义忠闻之,即日召榆社本道兵,诛杨弁以闻。

zì kāi chéng wǔ nián dōng huí hé zhì tiān dé zhì huì chāng sì nián bā yuè píng zé lù shǒu wěi wǔ nián qí chóu dù jī yí xuǎn yòng jiàng shuài jūn zhōng shū zhào zòu qǐng yún hé qǐ cǎo zhǐ zōng jiē dú jué yú dé yù zhū xiāng wú yù yān

自开成五年冬回纥至天德,至会昌四年八月平泽潞,首尾五年,其筹度机宜, 选用将帅,军中书诏,奏请云合,起草指踪,皆独决于德裕,诸相无预焉。

yǐ gōng jiān shǒu tài wèi jìn fēng wèi guó gōng sān qiān hù

以功兼守太尉,进封卫国公,三千户。

wǔ nián wǔ zōng shàng huī hào hòu lèi biǎo qǐ hái bù xǔ

五年,武宗上徽号后,累表乞骸,不许。

dé yù bìng yuè yú jiān qǐng jiě jī wù nǎi yǐ běn guān píng zhāng shì jiān jiāng líng yǐn jīng nán jié dù shǐ

德裕病月余,坚请解机务,乃以本官平章事兼江陵尹、荆南节度使。

shù yuè zhuī huán fù zhī zhèng shì

数月追还,复知政事。

xuān zōng jí wèi bà xiāng chū wèi dōng dōu liú shǒu dōng jī rǔ dōu fáng yù shǐ

宣宗即位,罢相,出为东都留守、东畿汝都防御使。

dé yù tè chéng wǔ zōng ēn gù wěi yǐ shū héng

德裕特承武宗恩顾,委以枢衡。

jué cè lùn bīng jǔ wú yí huǐ yǐ shēn hàn nán gōng liú shè jì

决策论兵,举无遗悔,以身扞难,功流社稷。

jí zhāo sù qì tiān xià bù chěng zhī wu xián hài qí gōng

及昭肃弃天下,不逞之伍,咸害其功。

bái mǐn zhōng líng hú táo zài huì chāng zhōng dé yù bù yǐ péng dǎng yí zhī zhì zhī tái gé gù dài shén yōu

白敏中、令狐绹,在会昌中德裕不以朋党疑之,置之台阁,顾待甚优。

jí dé yù shī shì zhǐ zhǎng jǐ shǒu tóng móu chì zhú ér cuī xuàn yì yǐ huì chāng mò bà xiāng yuàn dé yù

及德裕失势,抵掌戟手,同谋斥逐,而崔铉亦以会昌末罢相怨德裕。

dà zhōng chū mǐn zhōng fù jiàn xuàn zài zhōng shū nǎi xiāng yǔ jǐ zhí gòu zhì lìng qí dǎng rén li xián zhě sòng dé yù fǔ zhèng shí yīn shì

大中初,敏中复荐铉在中书,乃相与掎摭构致,令其党人李咸者,讼德裕辅政时阴事。

nǎi ba dé yù liú shǒu yǐ tài zi shǎo bǎo fēn sī dōng dōu shí dà zhōng yuán nián qiū

乃罢德裕留守,以太子少保分司东都,时大中元年秋。

xún zài biǎn cháo zhōu sī mǎ

寻再贬潮州司马。

mǐn zhōng děng yòu lìng qián yǒng níng xiàn wèi wú rǔ nà jìn zhuàng sòng li shēn zhèn yáng zhōu shí miù duàn xíng yù

敏中等又令前永宁县尉吴汝纳进状,讼李绅镇扬州时谬断刑狱。

míng nián dōng yòu biǎn cháo zhōu sī hù

明年冬,又贬潮州司户。

dé yù jì biǎn dà zhōng èr nián zì luò yáng shuǐ lù jīng jiāng huái fù cháo zhōu

德裕既贬,大中二年,自洛阳水路经江、淮赴潮州。

qí nián dōng zhì cháo yáng yòu biǎn yá zhōu sī hù

其年冬,至潮阳,又贬崖州司户。

zhì sān nián zhēng yuè fāng dá zhū yá jùn

至三年正月,方达珠崖郡。

shí èr yuè zú shí nián liù shí sān

十二月卒,时年六十三。

dé yù yǐ qì yè zì fù tè dá bù qún

德裕以器业自负,特达不群。

hǎo zhù shū wéi wén jiǎng shàn jí è suī wèi jí tái fǔ ér dú shū bù chuò

好著书为文,奖善嫉恶,虽位极台辅,而读书不辍。

yǒu liú sān fù zhě cháng yú zhāng zòu yóu qí dài zhī

有刘三复者,长于章奏,尤奇待之。

zì dé yù shǐ zhèn zhè xi qì yú huái diàn jiē cān zuǒ bīn yán

自德裕始镇浙西,迄于淮甸,皆参佐宾筵。

jūn zhèng zhī yú yǔ zhī yín yǒng zhōng rì

军政之余,与之吟咏终日。

zài cháng ān sī dì bié gòu qǐ cǎo yuàn

在长安私第,别构起草院。

yuàn yǒu jīng sī tíng

院有精思亭;

měi cháo tíng yòng bīng zhào lìng zhì zhì ér dú chǔ tíng zhōng níng rán wò guǎn zuǒ yòu shì zhě wú néng yù yān

每朝廷用兵, 诏令制置,而独处亭中,凝然握管,左右侍者无能预焉。

dōng dōu yú yī quē nán zhì píng quán bié shù qīng liú cuì shù shí yōu qí

东都于伊阙南置平泉别墅, 清流翠,树石幽奇。

chū wèi shì shí jiǎng xué qí zhōng

初未仕时,讲学其中。

jí cóng guān fān fú chū jiàng rù xiàng sān shí nián bù fù zhòng yóu ér tí jì gē shī jiē míng zhī yú shí

及从官籓服,出将入相,三十年不复重游,而题寄歌诗,皆铭之于石。

jīn yǒu huā mù jì gē shī piān lù èr shí cún yān

今有《花木记》、《歌诗篇录》二石存焉。

yǒu wén jí èr shí juǎn

有文集二十卷。

jì shù jiù shì zé yǒu cì liǔ shì jiù shū yù chén yào lüè dài pàn zhì xiàn tì lù xíng yú shì

记述旧事,则有《次柳氏旧书》、《御臣要略》、《代叛志》、《献替录》行于世。

chū biǎn cháo zhōu suī cāng huáng diān pèi zhī zhōng yóu liú xīn zhù shù zá xù shù shí piān hào yuē qióng chóu zhì

初贬潮州,虽苍黄颠沛之中,犹留心著述,杂序数十篇,号曰《穷愁志》。

qí lùn míng shù yuē

其 《论冥数》曰:

zhòng ní hǎn yán mìng bù yǔ shén fēi wèi wú yě

仲尼罕言命,不语神,非谓无也。

yù rén yán sān gāng zhī dào fèng wǔ cháng zhī jiào xiū tiān jué ér zhì rén jué bù yù xìn fù guì yú tiān mìng wěi fú lù yú míng shù

欲人严三纲之道,奉五常之教,修天爵而致人爵,不欲信富贵于天命,委福禄于冥数。

xī wèi bo xié yú shā bīng wèi shì yǐ jiǔ

昔卫卜协于沙兵,为谥已久;

qín sāi shǔ yú lín táo míng zǐ bù wù

秦塞属于临洮,名子不悟;

zhāo gē wèi miè ér guó liú dān wū

朝歌未灭,而国流丹乌;

bái dì shàng zài ér hàn duàn sù shé

白帝尚在,而汉断素蛇。

jiē zhào fā yú xiān ér fú yìng yú hòu bù kě yǐ zhì cè yě

皆兆发于先, 而符应于后,不可以智测也。

zhōu kǒng yǔ tiān de hé dé yǔ shén míng hé qì jiāng lái zhī shù wú suǒ dùn qíng

周、孔与天地合德,与神明合契,将来之数,无所遁情。

ér láng bá yú zhōu fèng shuāi yú chu qǐ qīn qī zhī yì bù kě qù yě rén lún zhī jiào bù kě fèi yě

而狼跋于周,凤衰于楚,岂亲戚之义,不可去也,人伦之教,不可废也。

tiáo hòu zhī guì dèng tōng zhī fù sǐ yú bīng gé kě yě sǐ yú nǚ shì kě yě wéi bù yí yǐ něi zhōng cǐ yòu bù kě yǐ lǐ de yě

条侯之贵,邓通之富,死于兵革可也,死于女室可也,唯不宜以馁终,此又不可以理得也。

mìng ǒu shí lái dào yǒu míng qì zhě wèi huò fú chū yú xiōng huái róng kū shēng yú kǒu wěn pèi rán ér ān kè rán ér xiào céng bù zhī huáng què yóu yú mào shù ér xié dàn zhě zài qí hòu yě

命偶时来,盗有名器者,谓祸福出于胸怀,荣枯生于口吻,沛然而安,溘然而笑,曾不知黄雀游于茂树,而挟弹者在其后也。

yǐ chǒu suì yǔ zì jīng chǔ bǎo lí dōng zhōu lù chū fāng chéng jiān yǒu yǐn zhě kùn yú ní tú bù zhī qí suǒ rú wèi fāng chéng zhǎng yuē cǐ guān rén jū shǒu hòu èr nián nán xíng wàn lǐ

乙丑岁,予自荆楚,保厘东周,路出方城间,有隐者困于泥涂,不知其所如, 谓方城长曰:“此官人居守后二年,南行万里。

zé zhī hàn yǔ zhě bì yīn tiān qiǎn zèn yǔ zhě nǎi zì guǐ móu

”则知憾予者必因天谴,谮予者乃自鬼谋。

suī bào zhì yuān bù wéi hèn

虽抱至冤,不为恨。

yǔ cháng sān yù yì rén fēi bǔ zhù zhī liú jiē dùn shì zhě

予尝三遇异人,非卜祝之流,皆遁世者。

chū zhǎng jì běi mén guǎn cén yǐn zhě wèi yǔ yuē jūn míng nián dāng zài rén jūn zuǒ yòu wéi wén hàn zhī zhí xū zhí shǎo zhǔ

初掌记北门, 管涔隐者谓予曰:“君明年当在人君左右,为文翰之职,须值少主。

yǔ wén zhī è rán biàn sè yǐn zhě yì huǐ shī yán bì xí qiú qù

”予闻之,愕然变色,隐者亦悔失言,避席求去。

yǔ wèn yuē hé wéi shì shǎo zhǔ

予问曰:“何为事少主?

duì yuē jūn yǔ shǎo zhǔ yǐ yǒu sù yuán

”对曰:“君与少主已有宿缘。

qí nián qiū dēng cháo zhì míng nián zhēng yuè mù zōng zuǎn xù zhào rù jìn yuàn

”其年秋登朝,至明年正月,穆宗缵绪,召入禁苑。

jí wèi zhōng chéng mǐn zhōng yǐn zhě kòu mén qǐng jiàn yǔ xià tà yǔ yǔ yuē shí shì fēi jiǔ gōng bù zǎo qù dōng bì zuò xiāng huò jiāng zhì yǐ

及为中丞,闽中隐者叩门请见,予下榻与语,曰:“时事非久,公不早去,冬必作相,祸将至矣。

ruò jí qǐng jū wài zé dài gōng zhě shòu huàn

若亟请居外,则代公者受患。

gōng hòu shí nián zhōng dàng zuò xiāng zì xi ér rù

公后十年终当作相,自西而入。

shì qiū chū zhèn wú mén shí nián sān shí liù suì

”是秋,出镇吴门,时年三十六岁。

jīng bā rěn xún yòu zhàng yuè nán yàn

经八稔,寻又仗钺南燕。

qiū mù yǒu yì zǐ yú shēng yǐn yè jùn dào shì zhì

秋暮,有邑子于生引邺郡道士至。

cái shēng jiē wèi jí mìng xí wèi yǔ yuē gōng dāng wèi xī nán jié zhì mèng dōng wàng shū qián fú jié zhì yǐ

才升阶, 未及命席,谓予曰:“公当为西南节制,孟冬望舒前,符节至矣。

sān zhě jiē yǔ zhī xié bù chà suì yuè

”三者皆与之协, 不差岁月。

zì xiàn wéi jìng shí nián jū xiàng wèi yóu xī shǔ ér rù dài yǔ chí xiàn zhě é yì cuàn zhú

自宪闱竟十年居相位,由西蜀而入,代予持宪者,俄亦窜逐。

wéi zài zhé nán huāng wèi cháng yǒu qián zhī zhī shì wèi yǔ yán zhī

唯再谪南荒,未尝有前知之士为予言之。

qǐ huò huàn bù kě yí zhě shén dào suǒ mì mò de yù wén

岂祸患不可移者,神道所秘,莫得预闻。

qí zì xù rú cǐ

其自序如此。

sī lùn kě yǐ jǐng fu zào jìng zhě gù shū yú shì mò

斯论可以警夫躁竞者,故书于事末。

dé yù sān zi

德裕三子。

yè jiǎn jiào cí bù yuán wài láng biàn sòng bó guān chá pàn guān

烨,检校祠部员外郎、汴宋亳观察判官。

dà zhōng èr nián zuò fù biǎn xiàng zhōu lì shān wèi

大中二年,坐父贬象州立山尉。

èr zi yòu cóng fù mò yú yá zhōu

二子幼,从父殁于崖州。

yè xián tōng chū liàng yí chēn zhōu chēn xiàn wèi zú yú guì yáng

烨咸通初量移郴州郴县尉,卒于桂阳。

zi yán gǔ

子延古。

shǐ chén yuē chén zǒng jiǎo shí jí wén qí dé yán wèi gōng gù shì

史臣曰:臣总角时,亟闻耆德言卫公故事。

shì shí tiān zǐ shén wǔ míng yú tīng duàn

是时天子神武,明于听断;

gōng yì yǐ shēn fàn nán chou tè dá zhī yù

公亦以身犯难,酬特达之遇。

yán xíng jì cóng gōng chéng shì suì jūn chén zhī fēn qiān zǎi yī shí

言行计从,功成事遂,君臣之分,千载一时。

guān qí jìn yè mí lún yán láng qǐ zòu liào dí zhì shèng jīn líng dú duàn rú yóu jī mìng zhōng wǎng yǒu xū fā shí qí cái yě

观其禁掖弥纶, 岩廊启奏,料敌制胜,襟灵独断,如由基命中,罔有虚发,实奇才也。

yǔ wén zhāng zé yán mǎ fú lún

语文章,则严、马扶轮;

lùn zhèng shì zé xiāo cáo bì xí

论政事,则萧、曹避席。

zuì qí qiè wèi jí tài shēn wén

罪其窃位,即太深文。

suǒ kě yì zhě bù néng shì hàn jiě chóu yǐ dé bào yuàn mǐn shì fēi yú dù wài qí bǐ wǒ yú huán zhōng

所可议者,不能释憾解仇,以德报怨,泯是非于度外,齐彼我于环中。

yǔ fu shì jǐng zhī tú lì zhàn zhuī dāo zhī mò lún shēn zhàng hǎi kě wèi shāng xīn

与夫市井之徒,力战锥刀之末, 沦身瘴海,可为伤心。

gǔ suǒ wèi jué jīn dū xià hū yú shì rén lí lóu bú jiàn yú méi jié

古所谓攫金都下,忽于市人,离娄不见于眉睫。

cái zé cái yǐ yǔ dào zé nán

才则才矣, 语道则难。

zàn yuē gōng zhī zhì jué lì ruò qīng píng

赞曰:公之智决,利若青萍。

pò lǔ zhū pàn cuī kū jiàn líng

破虏诛叛,摧枯建瓴。

gōng chéng běi què gǔ zàng nán míng

功成北阙,骨葬南溟。

wū hū yān gé shuí shàng dān qīng

呜呼烟阁,谁上丹青?

✦ You read 列传·卷一百二十四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.