huàn guān
宦官
yáng sī xù gāo lì shì li fǔ guó chéng yuán zhèn yú cháo ēn liú xī xiān gǔ míng guān dòu wén chǎng huò xian míng jù wén zhēn tǔ tū chéng cuǐ wáng shǒu chéng tián lìng zī yáng fù guāng yáng fù gōng
○杨思勖高力士李辅国程元振鱼朝恩刘希暹贾明观窦文场霍仙鸣俱文珍吐突承璀王守澄田令孜杨复光杨复恭
táng zhì yǒu nèi shì shěng qí guān yuán nèi shì sì rén
唐制有内侍省，其官员：内侍四人；
nèi cháng shì liù rén
内常侍六人；
nèi yè zhě jiān liù rén
内谒者监六人；
nèi jǐ shì bā rén
内给事八人；
yè zhě shí èr rén
谒者十二人；
diǎn yǐn shí bā rén
典引十八人；
sì bó èr rén
寺伯二人；
sì rén liù rén
寺人六人。
bié yǒu wǔ jú yè tíng jú zhǎng gōng rén bù jí
别有五局：掖廷局掌宫人簿籍；
gōng wéi jú zhǎng gōng nèi mén jìn qí shǔ yǒu zhǎng shàn gěi shǐ děng yuán
宫闱局掌宫内门禁，其属有掌扇、给使等员；
xī guān jú zhǎng gōng rén jí bìng sǐ sàng
奚官局掌宫人疾病死丧；
nèi pū jú zhǎng gōng zhōng gòng zhàng dēng zhú
内仆局掌宫中供帐灯烛；
nèi fǔ jú zhǔ zhōng cáng gěi nà
内府局主中藏给纳。
wǔ jú yǒu lìng chéng jiē nèi guān wèi zhī
五局有令丞，皆内官为之。
zhēn guàn zhōng tài zōng dìng zhì nèi shì shěng bù zhì sān pǐn guān nèi shì shì zhǎng guān jiē sì pǐn
贞观中，太宗定制，内侍省不置三品官，内侍是长官，阶四品。
zhì yǒng chún mò xiàng qī shí nián quán wèi jiǎ yú nèi guān dàn zài gé mén shǒu yù huáng yī lǐn shí ér yǐ
至永淳末，向七十年，权未假于内官，但在阁门守御，黄衣廪食而已。
zé tiān chēng zhì èr shí nián jiān chà zēng yuán wèi
则天称制，二十年间，差增员位。
zhōng zōng xìng cí wu chóng ēn dài shén lóng zhōng huàn guān sān qiān yú rén chāo shòu qī pǐn yǐ shàng yuán wài guān zhě qiān yú rén rán yī zhū zǐ zhě shàng guǎ
中宗性慈，务崇恩贷，神龙中，宦官三千余人，超授七品以上员外官者千余人，然衣朱紫者尚寡。
xuán zōng zài wèi jì jiǔ chóng zhòng gōng jìn zhōng guān shāo chēng zhǐ zhě jí shòu sān pǐn zuǒ yòu jiān mén jiāng jūn de mén shī qǐ jǐ
玄宗在位既久，崇重宫禁，中官稍称旨者，即授三品、左右监门将军，得门施棨戟。
kāi yuán tiān bǎo zhōng cháng ān dà nèi dà míng xīng qìng sān gōng huáng zǐ shí zhái yuàn huáng sūn bǎi sūn yuàn
开元、天宝中，长安大内、大明、兴庆三宫，皇子十宅院，皇孙百孙院。
dōng dōu dà nèi shàng yáng liǎng gōng dà shuài gōng nǚ sì wàn rén pǐn guān huáng yī yǐ shàng sān qiān rén yī zhū zǐ zhě qiān yú rén
东都大内、上阳两宫，大率宫女四万人，品官黄衣已上三千人，衣朱紫者千余人。
hòu li fǔ guó cóng xìng líng wǔ chéng yuán zhèn yì wèi dài zōng hù chǒng yāo jūn nǎi zhì shǒu sān gōng fēng wáng jué gàn yù guó zhèng yì wèi quán wò bīng quán
后李辅国从幸灵武，程元振翼卫代宗，怙宠邀君，乃至守三公，封王爵，干预国政， 亦未全握兵权。
dài zōng shí zi yí běi fá qīn wáng dōng tǎo suì tè lì guān jūn róng xuān wèi shǐ mìng yú cháo ēn wèi zhī rán zì yǒu tǒng shuài yì jiān lǐng ér yǐ
代宗时，子仪北伐，亲王东讨，遂特立观军容宣慰使，命鱼朝恩为之，然自有统帅，亦监领而已。
dé zōng bì jīng shī zhī nán xìng shān nán nèi guān dòu wén chǎng huò xian míng yōng cóng
德宗避泾师之难，幸山南，内官窦文场、霍仙鸣拥从。
zéi píng zhī hòu bù yù wǔ chén diǎn zhòng bīng qí zuǒ yòu shén cè tiān wēi děng jūn yù wěi huàn zhě zhǔ zhī
贼平之后，不欲武臣典重兵，其左右神策、天威等军，欲委宦者主之。
nǎi zhì hù jūn zhōng wèi liǎng yuán zhōng hù jūn liǎng yuán fēn zhǎng jìn bīng yǐ wén chǎng xian míng wèi liǎng zhōng wèi zì shì shén cè qīn jūn zhī quán quán guī yú huàn zhě yǐ
乃置护军中尉两员、中护军两员， 分掌禁兵，以文场、仙鸣为两中尉，自是神策亲军之权，全归于宦者矣。
zì zhēn yuán zhī hòu wēi quán rì chì lán yǐ jiāng chén lǜ jiē zi xù
自贞元之后，威权日炽，兰锜将臣，率皆子蓄；
fān fāng róng shuài bì yǐ huì chéng
籓方戎帅，必以贿成；
wàn jī zhī yǔ duó rèn qíng jiǔ zhòng zhī fèi lì yóu jǐ
万机之与夺任情，九重之废立由己。
yuán hé zhī jì dú bèi shèng yú
元和之季，毒被乘舆。
cháng qìng zuǎn lóng tú yù zhěn gān zhī fèn
长庆缵隆，徒郁枕干之愤；
lín xuān xiá yì xuán wàng tú dì zhī yuān
临轩暇逸，旋忘涂地之冤。
ér yì yuè wèi chú tāo tiān jǐn nù
而易月未除，滔天尽怒。
jiǎ dì míng yuán zhī cì mò fěi líng guān
甲第名园之赐，莫匪伶官；
zhū páo zǐ shòu zhī róng wú fēi xiàng bó
朱袍紫绶之荣，无非巷伯。
shì shí gāo pǐn bái shēn zhī shù sì qiān liù bǎi yī shí bā rén nèi zé cān bǐng róng quán wài zé lín jiān fān yuè
是时高品白身之数，四千六百一十八人，内则参秉戎权，外则临监籓岳。
wén zōng bāo zǔ zōng zhī chǐ tòng zhǒu yè zhī chóu sī jiǎn lì jiē qù qí tài shèn
文宗包祖宗之耻，痛肘腋之仇，思翦厉阶，去其太甚。
sòng shēn xī yán wèi chū kǒu xún yǐ pò jiā
宋申锡言未出口，寻以破家；
li zhòng yán móu zhī bù zāng jī hū bài guó
李仲言谋之不臧，几乎败国。
hé dòu zhī tú zhuǎn cù ràng guī zhī shì yóu kuáng wǔ shí yú nián huò tāi yú shān zhāo zōng zhī jì suǒ bù rěn wén
何、窦之徒转蹙，让、珪之势尤狂，五十余年，祸胎逾煽，昭宗之季，所不忍闻。
chén biàn lǎn qián shū kǎo cí fù zhé shì yán dà jiào zhù jié qí yuán
臣遍览前书，考兹覆辙，试言大较，庶竭其源。
hé zhě
为什么呢？
zì shū qì yǐ lái bù wú hūn sì kuàng chuí zhī tiān xiàng bèi jiàn zhí guān
自书契已来，不无阍寺， 况垂之天象，备见职官。
jí rú qín huáng hàn wǔ gōng wéi zhī nèi huàn guān yǐ shì yàn yóu
即如秦皇、汉武，宫闱之内，宦官以侍宴游。
dàn yīng ruì zhī jūn cuò zhì sī de
但英睿之君， 措置斯得；
jí huāng pì zhī zhǔ shē dàng shì qiú
及荒僻之主，奢荡是求。
wěi fān zōu jué yǔ zhī tú shì jī jiāng gǒu mǎ zhī wán wài yán bù rù wéi yù shì cóng
委番、棸、蹶、楀之徒，饰姬姜狗马之玩，外言不入，惟欲是从。
suī bìng liè wǔ hòu yóu wèi shǎng báo
虽并列五侯，犹为赏薄；
biàn fēng wàn hù shàng xián ēn shū
遍封万户，尚嫌恩疏。
gǒu sī pěng rì zhī qín suì jù huí tiān zhī shì
苟思捧日之勤， 遂据回天之势。
jí sān gāng cuò luàn sì hǎi bēng lí
及三纲错乱，四海崩离。
yuán běn chū zhī rù běi gōng wú xū dài jìn
袁本初之入北宫，无须殆尽；
shí rǎn mǐn zhī gōng yè xià nèi shù xián zhū
石冉闵之攻邺下，内竖咸诛。
xuán zhì tiǎn cuì bāng jiā bù dú gǎn shāng hé qì yín xíng sī chěng kě wèi shāng xīn
旋至殄瘁邦家，不独感伤和气，淫刑斯逞，可为伤心。
xiàng shǐ bù jiǎ wēi quán dàn qū wéi yǐ hé zhǐ sì xīng zhōng jí yì yì wàn shèng yán hóng
向使不假威权，但趋帷扆，何止四星终吉，抑亦万乘延洪！
xī xián wèi shè shǔ zhī yù bù qí rán hu
昔贤为社鼠之喻，不其然乎？
jīn lù yáng sī xù yǐ xià suǒ xíng shì yǐ wéi jiàn jiè yún
今录杨思勖已下所行事，以为鉴诫云。
yáng sī xù běn xìng sū luō zhōu shí chéng rén
杨思勖，本姓苏，罗州，石城人。
wèi nèi guān yáng shì suǒ yǎng yǐ yān cóng shì nèi shì shěng
为内官杨氏所养，以阉，从事内侍省。
yù tǎo li duō zuò gōng chāo bài yín qīng guāng lù dài fu xíng nèi cháng shì
预讨李多祚功，超拜银青光禄大夫，行内常侍。
sī xù yǒu lǚ lì cán rěn hǎo shā
思勖有膂力，残忍好杀。
cóng lín zī wáng zhū wéi shì suì cóng wáng wèi zhǎo shì lèi qiān yòu jiān mén wèi jiāng jūn
从临淄王诛韦氏，遂从王为爪士，累迁右监门卫将军。
kāi yuán chū ān nán shǒu lǐng méi xuán chéng pàn zì chēng hēi dì
开元初，安南首领梅玄成叛，自称“黑帝”。
yǔ lín yì zhēn là guó tōng móu xiàn ān nán fǔ
与林邑、真腊国通谋，陷安南府。
zhào sī xù jiàng bīng tǎo zhī
诏思勖将兵讨之。
sī xù zhì lǐng biǎo jiū mù shǒu lǐng zǐ dì bīng mǎ shí yú wàn qǔ fú bō gù dào yǐ jìn chū qí bù yì
思勖至岭表，鸠募首领子弟兵马十余万，取伏波故道以进，出其不意。
xuán chéng jù wén bīng zhì huáng huò jì wú suǒ chū jìng wèi guān jūn suǒ qín lín zhèn zhǎn zhī jǐn zhū qí dǎng yǔ jī shī wèi jīng guān ér hái
玄成遽闻兵至，惶惑计无所出，竟为官军所擒，临阵斩之，尽诛其党与，积尸为京观而还。
shí èr nián wǔ xī shǒu lǐng tán xíng zhāng zuò luàn sī xù fù shòu zhào lǜ bīng tǎo zhī shēng qín xíng zhāng zhǎn qí dǎng sān wàn yú jí
十二年，五溪首领覃行璋作乱，思勖复受诏率兵讨之，生擒行璋，斩其党三万余级。
yǐ jūn gōng lèi jiā fǔ guó dà jiàng jūn
以军功累加辅国大将军。
hòu cóng dōng fēng yòu jiā piào qí dà jiàng jūn fēng guó guó gōng
后从东封，又加骠骑大将军，封虢国公。
shí sì nián yōng zhōu zéi shuài liáng dà hǎi yōng bīn héng děng shù zhōu fǎn pàn
十四年，邕州贼帅梁大海拥宾、横等数州反叛。
sī xù yòu tǒng bīng tǎo zhī shēng qín liáng dà hǎi děng sān qiān yú rén zhǎn yú dǎng èr wàn yú jí fù jī shī wèi jīng guān
思勖又统兵讨之，生擒梁大海等三千余人，斩余党二万余级，复积尸为京观。
shí liù nián lóng zhōu shǒu lǐng chén xíng fàn hé yóu lǔ féng lín děng jù tú zuò luàn xiàn sì shí yú chéng
十六年，泷州首领陈行范、何游鲁、冯璘等聚徒作乱，陷四十余城。
xíng fàn zì chēng dì yóu lǔ chēng dìng guó dà jiàng jūn lín chēng nán yuè wáng gē jù lǐng biǎo
行范自称帝，游鲁称定国大将军，璘称南越王，割据岭表。
zhào sī xù lǜ yǒng lián dào děng bīng jí huái nán nǔ shǒu shí wàn rén jìn tǎo
诏思勖率永、连、道等兵及淮南弩手十万人进讨。
bīng zhì lóng zhōu lín zhèn qín yóu lǔ féng lín zhǎn zhī
兵至泷州，临阵擒游鲁、冯璘，斩之。
xíng fàn qián cuàn shēn zhōu tóu yún jì pán liáo èr dòng
行范潜窜深州，投云际、 盘辽二洞。
sī xù xī zhòng gōng zhī shēng qín xíng fàn zhǎn zhī
思勖悉众攻之，生擒行范，斩之。
zhǎn qí dǎng liù wàn jí huò kǒu mǎ jīn yù jù wàn jì
斩其党六万级，获口马金玉巨万计。
sī xù xìng gāng jué suǒ de fú qiú duō shēng bō qí miàn huò lí fà jì chè qù tóu pí
思勖性刚决，所得俘囚，多生剥其面，或剺发际，掣去头皮；
jiàng shì yǐ xià wàng fēng shè dàn mò gǎn yǎng shì gù suǒ zhì lì gōng
将士已下，望风慑惮， 莫敢仰视，故所至立功。
nèi jǐ shì niú xiān tóng shǐ yōu zhōu shòu zhāng shǒu guī hòu lù
内给事牛仙童使幽州，受张守珪厚赂。
xuán zōng nù mìng sī xù shā zhī
玄宗怒，命思勖杀之。
sī xù fù jià zhī shù rì nǎi tàn qǔ qí xīn jié qù shǒu zú gē ròu ér dàn zhī qí cán kù rú cǐ
思勖缚架之数日，乃探取其心，截去手足，割肉而啖之，其残酷如此。
èr shí bā nián zú shí nián bā shí yú
二十八年卒，时年八十余。
gāo lì shì pān zhōu rén běn xìng féng
高力士，潘州人，本姓冯。
shǎo yān yǔ tóng lèi jīn gāng èr rén shèng lì yuán nián lǐng nán tǎo jī shǐ li qiān lǐ jìn rù gōng
少阉，与同类金刚二人，圣历元年岭南讨击使李千里进入宫。
zé tiān jiā qí xiá huì zǒng jiǎo xiū zhěng lìng jǐ shì zuǒ yòu
则天嘉其黠惠，总角修整，令给事左右。
hòu yīn xiǎo guò tà ér zhú zhī
后因小过，挞而逐之。
nèi guān gāo yán fú shōu wèi jiǎ zǐ
内官高延福收为假子。
yán fú chū zì wǔ sān sī jiā lì shì suì wǎng lái sān sī dì
延福出自武三思家，力士遂往来三思第。
suì yú zé tiān fù zhào rù jìn zhōng lì sī gōng tái lǐn shí zhī
岁余，则天复召入禁中， 隶司宫台，廪食之。
zhǎng liù chǐ wǔ cùn xìng jǐn mì néng chuán zhào chì shòu gōng wéi chéng
长六尺五寸，性谨密，能传诏敕，授宫闱丞。
jǐng lóng zhōng xuán zōng zài fān lì shì qīng xīn fèng zhī jiē yǐ ēn gù
景龙中，玄宗在籓，力士倾心奉之，接以恩顾。
jí táng lóng píng nèi nán shēng chǔ wèi zòu lì shì shǔ nèi fāng rì shì zuǒ yòu zhuó shòu cháo sàn dài fū nèi jǐ shì
及唐隆平内难，升储位，奏力士属内坊，日侍左右，擢授朝散大夫、内给事。
xiān tiān zhōng yù zhū xiāo cén děng gōng chāo bài yín qīng guāng lù dài fū xíng nèi shì tóng zhèng yuán
先天中，预诛萧、岑等功，超拜银青光禄大夫，行内侍同正员。
kāi yuán chū jiā yòu jiān mén wèi jiāng jūn zhī nèi shì shěng shì
开元初，加右监门卫将军，知内侍省事。
xuán zōng zūn zhòng gōng wéi zhōng guān shāo chēng zhǐ jí shòu sān pǐn jiāng jūn mén shī qǐ jǐ gù yáng sī xù lí jìng rén lín zhāo yǐn yǐn fèng xiáng děng guì chǒng yǔ lì shì děng
玄宗尊重宫闱，中官稍称旨，即授三品将军，门施棨戟，故杨思勖、黎敬仁、 林招隐、尹凤祥等，贵宠与力士等。
yáng zé chí jié tǎo fá lí lín zé fèng shǐ xuān chuán yǐn zé zhǔ shū yuàn
杨则持节讨伐，黎、林则奉使宣传，尹则主书院。
qí yú sūn liù hán zhuāng yáng bā niú xiān tóng liú fèng tíng wáng chéng ēn zhāng dào bīn li dà yi zhū guāng huī guō quán biān lìng chéng děng diàn tóu gòng fèng jiān jūn rù fán jiào fāng gōng dé zhǔ dāng jiē wèi wěi rèn zhī wu
其余孙六、韩庄、杨八、牛仙童、刘奉廷、王承恩、张道斌、李大宜、朱光辉、 郭全、边令诚等，殿头供奉、监军、入蕃、教坊、功德主当，皆为委任之务。
jiān jūn zé quán guò jié dù chū shǐ zé liè jùn pì yì
监军则权过节度，出使则列郡辟易。
qí jùn xiàn fēng shàn zhōng guān yī zhì jūn zé suǒ jì qiān wàn jì xiū gōng dé shì niǎo shòu yì yī chù zé bù chì qiān guàn jiē zài lì shì kě fǒu
其郡县丰赡，中官一至军，则所冀千万计，修功德， 市鸟兽，诣一处，则不啻千贯，皆在力士可否。
gù dì chéng zhōng jiǎ dì jī diàn shàng tián guǒ yuán chí zhǎo zhōng guān cān bàn yú qí jiān yǐ
故帝城中甲第，畿甸上田、果园池沼，中官参半于其间矣。
měi sì fāng jìn zòu wén biǎo bì xiān chéng lì shì rán hòu jìn yù xiǎo shì biàn jué zhī
每四方进奏文表，必先呈力士，然后进御，小事便决之。
xuán zōng cháng yuē lì shì dāng shàng wǒ qǐn zé wěn
玄宗常曰：“力士当上，我寝则稳。
gù cháng zhǐ yú gōng zhōng xī chū wài zhái
”故常止于宫中，稀出外宅。
ruò fù huì zhě xiǎng wàng fēng cǎi yǐ jì chuī xū jié gān dǎn zhě duō yǐ
若附会者，想望风彩，以冀吹嘘，竭肝胆者多矣。
yǔ wén róng lǐ lín fǔ lǐ kuò zhī gài jiā yùn wéi jiān yáng shèn qín wáng hóng yáng guó zhōng ān lù shān ān sī shùn gāo xiān zhī yīn zhī ér qǔ jiāng xiāng gāo wèi qí yú zhí bù kě shèng jì
宇文融、李林甫、李适之、盖嘉运、韦坚、杨慎矜、王𫟹、杨国忠、 安禄山、安思顺、高仙芝因之而取将相高位，其余职不可胜纪。
sù zōng zài chūn gōng hū wèi èr xiōng zhū wáng gōng zhǔ jiē hū ā wēng fù mǎ bèi hū wèi ye
肃宗在春宫，呼为二兄，诸王公主皆呼“阿翁”，驸马辈呼为“爷”。
lì shì yú qǐn diàn cè lián wéi zhōng xiū xi diàn cè yì yǒu yī yuàn zhōng yǒu xiū gōng dé chù diāo yíng cuǐ càn qióng jí jīng miào
力士于寝殿侧帘帷中休息，殿侧亦有一院，中有修功德处，雕莹璀璨，穷极精妙。
lì shì jǐn shèn wú dà guò rán zì yǔ wén róng yǐ xià yòng quán xiāng shì yǐ wěn cháo gāng jiē lì shì zhī yóu
力士谨慎无大过，然自宇文融已下，用权相噬，以紊朝纲，皆力士之由。
yòu yǔ shí xiāo xi guān qí shì hou suī zhì qīn ài lín fù bài jiē bù zhī jiù
又与时消息，观其势候，虽至亲爱，临覆败皆不之救。
lì shì yì fù gāo yán fú fū qī zhèng shòu gòng fèng
力士义父高延福夫妻，正授供奉。
lǐng nán jié dù shǐ yú pān zhōu qiú qí běn mǔ mài shì sòng cháng ān lìng liǎng ǎo zài táng bèi yú gān cuì
岭南节度使于潘州求其本母麦氏送长安，令两媪在堂，备于甘脆。
jīn wú dà jiàng jūn chéng bó xiàn yǔ lì shì jié wèi xiōng dì mài shì wáng bó xiàn yú líng yán sàn fā jù cuī dié shòu bīn diào dá
金吾大将军程伯献与力士结为兄弟，麦氏亡，伯献于灵筵散发，具缞绖，受宾吊答。
shí qī nián zèng lì shì fù guǎng zhōu dà dū dū mài shì yuè guó fū rén
十七年，赠力士父广州大都督，麦氏越国夫人。
kāi yuán chū yíng zhōu lǚ xuán wù zuò lì jīng shī nǚ yǒu zī sè lì shì qǔ zhī wèi fù zhuó xuán wù wèi shǎo qīng cì shǐ zǐ dì jiē wèi wáng fù
开元初，瀛州吕玄晤作吏京师，女有姿色，力士娶之为妇，擢玄晤为少卿、刺史，子弟皆为王傅。
lǚ fū rén zú zàng chéng dōng zàng lǐ shén shèng
吕夫人卒，葬城东，葬礼甚盛。
zhōng wài zhēng zhì jì zèng chōng yì qú lù
中外争致祭赠，充溢衢路；
zì dì zhì mù chē mǎ bù jué
自第至墓，车马不绝。
tiān bǎo chū jiā lì shì guàn jūn dà jiàng jūn yòu jiān mén wèi dà jiàng jūn jìn fēng bó hǎi jùn gōng
天宝初，加力士冠军大将军、右监门卫大将军，进封渤海郡公。
qī zài jiā piào qí dà jiàng jūn
七载，加骠骑大将军。
lì shì zī chǎn yīn hòu fēi wáng hóu néng nǐ
力士资产殷厚，非王侯能拟。
yú lái tíng fang zào bǎo shòu fó sì xīng níng fang zào huá fēng dào shì guān bǎo diàn zhēn tái móu yú guó lì
于来庭坊造宝寿佛寺、兴宁坊造华封道士观， 宝殿珍台，侔于国力。
yú jīng chéng xī běi jié lǐ shuǐ zuò niǎn bìng zhuǎn wǔ lún rì pò mài sān bǎi hú
于京城西北截澧水作碾，并转五轮，日破麦三百斛。
chū bǎo shòu sì zhōng chéng lì shì zhāi qìng zhī jǔ cháo bì zhì
初，宝寿寺钟成，力士斋庆之，举朝毕至。
fán jī zhōng zhě yī jī bǎi qiān
凡击钟者，一击百千；
yǒu guī qí yì zhě jī zhì èr shí chǔ shǎo shàng shí chǔ
有规其意者，击至二十杵，少尚十杵。
qí hòu yòu yǒu huá zhōu yuán sī yì tè chéng ēn gù
其后又有华州袁思艺，特承恩顾。
rán lì shì qiǎo mì rén yuè zhī
然力士巧密，人悦之；
sī yì jiāo jù rén shì shū jù zhī
思艺骄倨，人士疏惧之。
shí sì zài zhì nèi shì shěng nèi shì jiān liǎng yuán zhì zhèng sān pǐn yǐ lì shì sī yì duì rèn zhī
十四载，置内侍省内侍监两员，秩正三品，以力士、思艺对任之。
xuán zōng xìng shǔ sī yì zǒu tóu lù shān lì shì cóng xìng chéng dū jìn fēng qí guó gōng
玄宗幸蜀， 思艺走投禄山，力士从幸成都，进封齐国公。
cóng shàng huáng hái jīng jiā kāi fǔ yí tóng sān sī cì shí fēng wǔ bǎi hù
从上皇还京，加开府仪同三司，赐实封五百户。
shàng yuán yuán nián bā yuè shàng huáng yí jū xī nèi gān lù diàn lì shì yǔ nèi guān wáng chéng ēn wèi yuè děng yīn shì shàng huáng dēng cháng qìng lóu wèi li fǔ guó suǒ gòu pèi liú qián zhōng dào
上元元年八月，上皇移居西内甘露殿，力士与内官王承恩、魏悦等，因侍上皇登长庆楼，为李辅国所构，配流黔中道。
lì shì zhì wū zhōu de duō jì ér bù shí yīn gǎn shāng ér yǒng zhī yuē liǎng jīng zuò qín mài wǔ xī wú rén cǎi
力士至巫州，地多荠而不食，因感伤而咏之曰：“两京作芹卖，五溪无人采。
yí xià suī bù tóng qì wèi zhōng bù gǎi
夷夏虽不同，气味终不改。
bǎo yìng yuán nián sān yuè huì shè guī zhì lǎng zhōu yù liú rén yán jīng guó shì shǐ zhī shàng huáng yàn dài
宝应元年三月，会赦归，至朗州，遇流人言京国事，始知上皇厌代。
lì shì běi wàng hào tòng ǒu xuè ér zú
力士北望号恸，呕血而卒。
dài zōng yǐ qí qí sù bǎo hù xiān cháo zèng yáng zhōu dà dū dū péi zàng tài líng
代宗以其耆宿，保护先朝，赠扬州大都督，陪葬泰陵。
li fǔ guó běn míng jìng zhōng xián jiù mǎ jiā xiǎo r
李辅国，本名静忠，闲厩马家小儿。
shǎo wèi yān mào lòu cū zhī shū jì
少为阉，貌陋，粗知书计。
wèi pū shì gāo lì shì nián qiě sì shí yú lìng zhǎng jiù zhōng bù jí
为仆，事高力士，年且四十余，令掌厩中簿籍。
tiān bǎo zhōng xián jiù shǐ wǔ hóng jiā qí xù mù zhī néng jiàn rù dōng gōng
天宝中，闲厩使五𫟹嘉其畜牧之能，荐入东宫。
lù shān zhī luàn xuán zōng xìng shǔ
禄山之乱，玄宗幸蜀；
fǔ guó shì tài zǐ hù cóng zhì mǎ wéi zhū yáng guó zhōng
辅国侍太子扈从，至马嵬，诛杨国忠。
fǔ guó xiàn jì tài zǐ qǐng fēn xuán zōng huī xià bīng běi qū shuò fāng yǐ tú xīng fù
辅国献计太子，请分玄宗麾下兵，北趋朔方，以图兴复。
fǔ guó cóng zhì líng wǔ quàn tài zǐ jí dì wèi yǐ xì rén xīn
辅国从至灵武，劝太子即帝位，以系人心。
sù zōng jí wèi zhuó wèi tài zǐ jiā lìng pàn yuán shuài fǔ xíng jūn sī mǎ shì yǐ xīn fù wěi zhī
肃宗即位，擢为太子家令，判元帅府行军司马事，以心腹委之。
réng cì míng hù guó sì fāng zòu shì yù qián fú yìn jūn hào yī yǐ wěi zhī
仍赐名护国，四方奏事，御前符印军号，一以委之。
fǔ guó bù rú hūn xuè cháng wèi sēng xíng shì shì zhī xì shǒu chí niàn zhū rén jiē xìn yǐ wéi shàn
辅国不茹荤血，常为僧行，视事之隙，手持念珠， 人皆信以为善。
cóng xìng fèng xiáng shòu tài zǐ zhān shì gǎi míng fǔ guó
从幸凤翔，授太子詹事，改名辅国。
sù zōng hái jīng bài diàn zhōng jiān xián jiù wǔ fāng gōng yuàn yíng tián zāi jiē zǒng jiān děng shǐ
肃宗还京，拜殿中监，闲厩、五坊、宫苑、营田、栽接、总监等使。
yòu jiān lǒng yòu qún mù jīng jī zhù qián cháng chūn gōng děng shǐ gòu dàng shào fǔ diàn zhōng èr jiān dōu shǐ
又兼陇右群牧、京畿铸钱、长春宫等使，勾当少府、殿中二监都使。
zhì dé èr nián shí èr yuè jiā kāi fǔ yí tóng sān sī jìn fēng chéng guó gōng shí shí fēng wǔ bǎi hù
至德二年十二月，加开府仪同三司，进封郕国公，食实封五百户。
zǎi chén bǎi sī bù shí zòu shì jiē yīn fǔ guó shàng jué
宰臣百司，不时奏事，皆因辅国上决。
cháng zài yín tái mén shòu shì zhì chá shì zi shù shí rén guān lì yǒu xiǎo guò wú bù cì zhī jí jiā tuī xùn
常在银台门受事，置察事子数十人， 官吏有小过，无不伺知，即加推讯。
fǔ xiàn àn jū sān sī zhì yù bì yì fǔ guó qǔ jué suí yì qū fēn jiē chēng zhì chì wú gǎn yì yì zhě
府县按鞫，三司制狱，必诣辅国取决，随意区分，皆称制敕，无敢异议者。
měi chū zé jiá shì shù bǎi rén wèi cóng
每出则甲士数百人卫从。
zhōng guì rén bù gǎn hū qí guān dàn hū wǔ láng
中贵人不敢呼其官，但呼五郎。
zǎi xiàng li kuí shān dōng jiǎ zú wèi jū tái fǔ jiàn fǔ guó zhí zǐ dì zhī lǐ wèi zhī wǔ fù
宰相李揆，山东甲族，位居台辅，见辅国执子弟之礼，谓之五父。
sù zōng yòu wèi fǔ guó qǔ gù lì bù shì láng yuán xī shēng zhí zhuó nǚ wèi qī
肃宗又为辅国娶故吏部侍郎元希声侄擢女为妻。
zhuó dì yì shí bìng yǐn rù tái shěng zhuó wèi liáng zhōu zhǎng shǐ
擢弟挹，时并引入台省，擢为梁州长史。
fǔ guó pàn yuán shuài xíng jūn sī mǎ zhuān zhǎng jìn bīng cì nèi zhái jū zhǐ
辅国判元帅行军司马，专掌禁兵，赐内宅居止。
shàng huáng zì shǔ hái jīng jū xīng qìng gōng sù zōng zì jiā chéng zhōng qǐ jū
上皇自蜀还京，居兴庆宫，肃宗自夹城中起居。
shàng huáng shí zhào líng guān zòu yuè chí yíng gōng zhǔ wǎng lái gōng zhōng fǔ guó cháng yīn hou qí xì ér jiān zhī
上皇时召伶官奏乐，持盈公主往来宫中，辅国常阴候其隙而间之。
shàng yuán yuán nián shàng huáng cháng dēng cháng qìng lóu yǔ gōng zhǔ yǔ
上元元年，上皇尝登长庆楼，与公主语。
jiàn nán zòu shì guān guò cháo yè shàng huáng lìng gōng zhǔ jí rú xiān yuàn zuò zhǔ rén
剑南奏事官过朝谒，上皇令公主及如仙媛作主人。
fǔ guó qǐ wēi jiàn guì dá rì jìn bù wéi shàng huáng zuǒ yòu suǒ lǐ lǜ ēn gù huò shuāi nǎi qián huà qí móu yǐ zì gù
辅国起微贱，贵达日近，不为上皇左右所礼，虑恩顾或衰，乃潜画奇谋以自固。
yīn chí yíng dài kè nǎi zòu yún nán nèi yǒu yì móu
因持盈待客，乃奏云：“南内有异谋。
jiǎo zhào yí shàng huáng jū xī nèi sòng chí yíng yú yù zhēn guān gāo lì shì děng jiē zuò liú cuàn
”矫诏移上皇居西内，送持盈于玉真观，高力士等皆坐流窜。
èr nián bā yuè bài bīng bù shàng shū yú guān rú gù
二年八月，拜兵部尚书，余官如故。
zhào qún chén yú shàng shū shěng sòng shàng cì yù fǔ jiǔ zhuàn tài cháng lè wǔ shì róng fú jiā dào cháo liè bì huì
诏群臣于尚书省送上，赐御府酒馔、太常乐，武士戎服夹道，朝列毕会。
fǔ guó jiāo zì rì shén qiú wèi zǎi chén sù zōng yuē yǐ gōng xūn lì hé guān bù kě dàn wèi yǔn cháo wàng rú hé
辅国骄恣日甚，求为宰臣，肃宗曰：“以公勋力， 何官不可，但未允朝望，如何？
fǔ guó fěng pú yè péi miǎn lián zhāng jiàn jǐ
”辅国讽仆射裴冕联章荐己。
sù zōng mì wèi zǎi chén xiāo huá yuē fǔ guó yù dài píng zhāng shì qīng děng yù yǒu zhāng jiàn xìn hu
肃宗密谓宰臣萧华曰： “辅国欲带平章事，卿等欲有章荐，信乎？
huá bú duì
”华不对。
wèn péi miǎn yuē chū wú cǐ shì wú bì kě jié zǎi xiàng bù kě de yě
问裴冕，曰：“初无此事， 吾臂可截，宰相不可得也。
huá fù rù zòu shàng xǐ yuē miǎn gù kān dà yòng
”华复入奏，上喜曰：“冕固堪大用。
fǔ guó xián zhī
”辅国衔之。
bǎo yīng yuán nián sì yuè sù zōng qǐn jí zǎi chén děng bù kě yè jiàn fǔ guó wū zòu huá zhuān quán qǐng chù zhī
宝应元年四月，肃宗寝疾，宰臣等不可谒见，辅国诬奏华专权，请黜之。
shàng bù xǔ fǔ guó gù qǐng bù yǐ
上不许，辅国固请不已。
nǎi ba huá zhī zhèng shì shǒu lǐ bù shàng shū
乃罢华知政事，守礼部尚书。
jí dì bēng huá jìng bèi chì zhú
及帝崩，华竟被斥逐。
dài zōng jí wèi fǔ guó yǔ chéng yuán zhèn yǒu dìng cè gōng yù zì héng
代宗即位，辅国与程元振有定策功，愈恣横。
sī zòu yuē dà jiā dàn nèi lǐ zuò wài shì tīng lǎo nú chǔ zhì
私奏曰：“大家但内里坐，外事听老奴处置。
dài zōng nù qí bù xùn yǐ fāng wò jìn jūn bù yù jù zé
”代宗怒其不逊，以方握禁军，不欲遽责。
nǎi zūn wèi shàng fǔ zhèng wú jù xì jiē wěi cān jué
乃尊为尚父，政无巨细， 皆委参决。
wǔ yuè jiā sī kōng zhōng shū lìng shí shí fēng bā bǎi hù
五月，加司空、中书令，食实封八百户。
chéng yuán zhèn yù duó qí quán qǐng shàng jiàn jiā jìn zhì chéng qí yǒu jiàn nǎi ba fǔ guó pàn yuán shuài xíng jūn shì qí xián jiù yǐ xià shǐ míng bìng fēn shòu zhū guì réng yí jū wài
程元振欲夺其权，请上渐加禁制，乘其有间，乃罢辅国判元帅行军事，其闲厩已下使名，并分授诸贵，仍移居外。
fǔ guó shǐ jù máng rán shī jù
辅国始惧，茫然失据。
zhào jìn fēng bó lù wáng ba zhōng shū lìng xǔ cháo shuò wàng
诏进封博陆王，罢中书令，许朝朔望。
fǔ guó yù rù zhōng shū xiū xiè biǎo hūn lì zhǐ zhī yuē shàng fǔ bà xiāng bù hé fù rù cǐ mén
辅国欲入中书修谢表， 阍吏止之曰：“尚父罢相，不合复入此门。
nǎi qì fèn ér yán yuē lǎo nú sǐ zuì shì lǎng jūn bù liǎo qǐng yú dì xià shì xiān dì
”乃气愤而言曰：“老奴死罪，事朗君不了，请于地下事先帝。
shàng yóu yōu zhào dá zhī
”上犹优诏答之。
shí yuè shí bā rì yè dào rù fǔ guó dì shā fǔ guó xié shǒu bì ér qù
十月十八日夜，盗入辅国第，杀辅国， 携首臂而去。
zhào kè mù shǒu zàng zhī réng zèng tài fù
诏刻木首葬之，仍赠太傅。
chéng yuán zhèn yǐ huàn zhě zhí nèi shì shěng lèi qiān zhì nèi shè shēng shǐ
程元振，以宦者直内侍省，累迁至内射生使。
bǎo yìng mò sù zōng yàn jià zhāng huáng hòu yǔ tài zi yǒu yuàn kǒng bù fù jǐ yǐn yuè wáng xì rù gōng yù lìng jiān guó
宝应末，肃宗晏驾，张皇后与太子有怨，恐不附己，引越王系入宫，欲令监国。
yuán zhèn zhī qí móu mì gào li fǔ guó nǎi xié tài zi zhū yuè wáng bìng qí dǎng yǔ
元振知其谋，密告李辅国，乃挟太子，诛越王并其党与。
dài zōng jí wèi yǐ gōng bài fēi lóng fù shǐ yòu jiān mén jiāng jūn shàng zhù guó zhī nèi shì shěng shì
代宗即位，以功拜飞龙副使、右监门将军、上柱国，知内侍省事。
xún dài fǔ guó pàn yuán shuài xíng jūn sī mǎ zhuān zhì jìn bīng jiā zhèn jūn dà jiàng jūn yòu jiān mén wèi dà jiàng jūn fēng bǎo dìng xiàn hòu chōng bǎo yìng jūn shǐ
寻代辅国判元帅行军司马，专制禁兵，加镇军大将军、右监门卫大将军，封保定县侯，充宝应军使。
jiǔ yuè jiā piào qí dà jiàng jūn fēng bīn guó gōng zèng qí fù yuán zhēn sī kōng
九月，加骠骑大将军，封邠国公，赠其父元贞司空。
mǔ xì shì zhào guó fū rén
母郄氏，赵国夫人。
shì shí yuán zhèn zhī quán shén yú fǔ guó jūn zhōng hū wèi shí láng
是时元振之权，甚于辅国，军中呼为“十郎”。
yuán zhèn cháng qǐng tuō yú xiāng yáng jié dù shǐ lái tiàn tiàn bù cóng
元振常请托于襄阳节度使来瑱，瑱不从。
jí yuán zhèn wò quán zhēng tiàn rù cháo
及元振握权，征瑱入朝。
tiàn qiān yán bù zhì
瑱迁延不至。
guǎng dé yuán nián pò péi suì rù cháo bài bīng bù shàng shū
广德元年，破裴，遂入朝，拜兵部尚书。
yuán zhèn yù bào sī hàn wū tiàn zhī zuì jìng zuò zhū
元振欲报私憾，诬瑱之罪，竟坐诛。
zǎi chén péi miǎn wèi sù zōng shān líng shǐ yǒu shì yǔ yuán zhèn xiāng wéi nǎi fà xiǎo lì zāng sī biǎn miǎn shī zhōu cì shǐ
宰臣裴冕为肃宗山陵使，有事与元振相违，乃发小吏赃私，贬冕施州刺史。
lái tiàn míng jiàng péi miǎn yuán xūn èr rén jì bèi wū xiàn tiān xià fāng zhèn jiē jiě tǐ
来瑱名将， 裴冕元勋，二人既被诬陷，天下方镇皆解体。
yuán zhèn yóu yǐ jiāo háo zì chǔ bù gù wù yì
元振犹以骄豪自处，不顾物议。
jiǔ yuè tǔ bō dǎng xiàng rù fàn jīng jī xià zhào zhēng bīng zhū dào zú wú zhì zhě
九月，吐蕃、党项入犯京畿，下诏征兵，诸道卒无至者。
shí yuè fán jūn zhì biàn qiáo dài zōng cāng huáng chū xìng shǎn zhōu
十月，蕃军至便桥， 代宗苍黄出幸陕州；
zéi xiàn jīng shī fǔ kù dàng jǐn
贼陷京师，府库荡尽。
jí zhì xíng zài tài cháng bó shì liǔ kàng shàng shū qiē jiàn zhū yuán zhèn yǐ xiè tiān xià dài zōng gù rén qíng guī jiù nǎi ba yuán zhèn guān fàng guī tián lǐ jiā zài sān yuán
及至行在，太常博士柳伉上疏切谏诛元振以谢天下，代宗顾人情归咎，乃罢元振官，放归田里，家在三原。
shí èr yuè chē jià hái jīng
十二月，车驾还京。
yuán zhèn fú shuāi má yú chē zhōng rù jīng chéng yǐ guī rèn yòng
元振服缞麻于车中，入京城，以规任用。
yǔ yù shǐ dài fū wáng shēng yǐn jiǔ wèi yù shǐ suǒ dàn
与御史大夫王升饮酒，为御史所弹。
zhào yuē
诏曰：
zú tán cuò lì fǎ shàng bù róng
族谈错立，法尚不容；
tóng wù yīn móu yì dāng cóng zhòng
同恶阴谋，议当从重。
yǒu yī yú cǐ qíng shí nán yuán
有一于此，情实难原。
chéng yuán zhèn xìng wéi xiōng bì zhì běn yōng yú zuì ěr zhī shēn hé dāng wàn sǐ
程元振性惟凶愎，质本庸愚，蕞尔之身，合当万死。
qǐng yǐ kuān qí yán diǎn niàn qí wēi láo qū fǎ shēn ēn fàng guī tián lǐ
顷已宽其严典，念其微劳，屈法伸恩， 放归田里。
réng guāi kè jǐ shàng wèi zhī fēi
仍乖克己，尚未知非；
jì wàng hán xù zhī rén bié zhù jì yú zhī wàng
既忘含煦之仁，别贮觊觎之望。
gǎn wéi xiào jù réng yù dòng yáo bù lìng zhī chén gòng wèi pì nì
敢为啸聚，仍欲动摇，不令之臣，共为睥睨；
wàng tán xiū jiù réng huái yuàn wàng
妄谈休咎，仍怀怨望。
shù bīng guǒ jiǎ biàn fú qián xíng wú gù jūn qīn jiāng tú bù guǐ
束兵裹甲，变服潜行，无顾君亲，将图不轨。
àn yàn jiē shì wú suǒ táo xíng shǒu zú yì mén wèi yún sè zé
按验皆是，无所逃刑，首足异门，未云塞责。
zhèn yóu bù wàng báo xiào zài shě zuì rén
朕犹不忘薄效，再舍罪人；
tè kuān fǔ yuè zhī zhū bǐ zhèng tóu huāng zhī diǎn
特宽斧钺之诛，俾正投荒之典。
yi cháng liú zhēn zhōu bǎi xìng wěi jīng zhào fǔ chà gāng dì sòng
宜长流榛州百姓，委京兆府差纲递送；
lù cì zhōu xiàn chāi rén fáng yuán zhì bǐ zhuō jū wù xǔ dōng xī
路次州县，差人防援，至彼捉拘，勿许东西。
zòng yǒu fēi cháng zhī shè bù zài huì ēn zhī xiàn
纵有非常之赦，不在会恩之限。
fán bǎi liáo shù yi tǐ zhèn huái
凡百僚庶， 宜体朕怀。
yú cháo ēn tiān bǎo mò yǐ huàn zhě rù nèi shì shěng chū wèi pǐn guān jǐ shì huáng mén
鱼朝恩，天宝末以宦者入内侍省，初为品官，给事黄门。
xìng xiá huì shàn xuān dá tōng shū jì
性黠惠，善宣答，通书计。
zhì dé zhōng cháng lìng jiān jūn shì
至德中，常令监军事。
jiǔ jié dù tǎo ān qìng xù yú xiāng zhōu bù lì tǒng shuài yǐ cháo ēn wèi guān jūn róng xuān wèi chǔ zhì shǐ
九节度讨安庆绪于相州，不立统帅，以朝恩为观军容宣慰处置使。
guān jūn róng shǐ míng zì cháo ēn shǐ yě
观军容使名，自朝恩始也。
yǐ gōng lèi jiā zuǒ jiān mén wèi dà jiàng jūn
以功累加左监门卫大将军。
shí guō zi yí pín lì dà gōng dāng dài wú chū qí yòu
时郭子仪频立大功，当代无出其右；
cháo ēn dù qí gōng gāo lǚ háng jiān dié
朝恩妒其功高，屡行间谍；
zi yí xī xīn fèng shàng shū bù jiè yì
子仪悉心奉上，殊不介意。
sù zōng yīng wù tè chá qí xīn gù cháo ēn zhī jiān bù xíng
肃宗英悟，特察其心，故朝恩之间不行。
zì xiāng zhōu zhī bài shǐ sī míng zài xiàn hé luò cháo ēn cháng tǒng jìn jūn zhèn shǎn yǐ diàn dōng xià
自相州之败，史思明再陷河洛，朝恩常统禁军镇陕，以殿东夏。
guǎng dé yuán nián xī fān rù fàn jīng jī dài zōng xìng shǎn
广德元年，西蕃入犯京畿，代宗幸陕。
shí jìn jūn bù jí zhēng zhào lí sàn bǐ zhì huá yīn cháo ēn dà jūn jù zhì yíng fèng liù shī fāng zhèn
时禁军不集，征召离散， 比至华阴，朝恩大军遽至迎奉，六师方振。
yóu shì shēn jiā chǒng yì gǎi wéi tiān xià guān jūn róng xuān wèi chù zhì shǐ
由是深加宠异，改为天下观军容宣慰处置使。
shí sì fāng wèi níng wàn wu shì yīn shàng fāng zhù yì xūn chén cháo ēn zhuān diǎn shén cè jūn chū rù jìn zhōng shǎng cì wú suàn
时四方未宁，万务事殷，上方注意勋臣，朝恩专典神策军，出入禁中，赏赐无算。
cháo ēn xìng běn fán liè shì xūn zì fá mǐ suǒ jì dàn
朝恩性本凡劣，恃勋自伐，靡所忌惮。
shí yǐn fǔ rú jí qīng bó wén shì yú mén xià jiǎng shòu jīng jí zuò wéi wén zhāng cū néng bǎ bǐ shì yì nǎi dà yán yú cháo shì zhī zhōng zì wèi yǒu wén wǔ cái gàn yǐ yāo ēn chǒng
时引腐儒及轻薄文士于门下，讲授经籍， 作为文章，粗能把笔释义，乃大言于朝士之中，自谓有文武才干，以邀恩宠。
shàng yōu yù zhī jiā pàn guó zǐ jiàn shì guāng lù hóng lú lǐ bīn nèi fēi lóng xián jiù děng shǐ
上优遇之，加判国子监事，光禄、鸿胪、礼宾、内飞龙、闲厩等使。
fù guó zǐ jiàn shì shì tè zhào zǎi chén bǎi liáo liù jūn jiāng jūn sòng shàng jīng zhào fǔ zào shí jiào fāng cì lè
赴国子监视事，特诏宰臣、百僚、六军将军送上，京兆府造食，教坊赐乐。
dà chén qún guān èr bǎi yú rén jiē yǐ běn guān bèi zhāng fú chōng fù xué shēng liè yú jiān zhī láng xià shì zhào gěi qián wàn guàn chōng shí běn yǐ gōng xué shēng chú liào
大臣群官二百余人，皆以本官备章服充附学生，列于监之廊下，侍诏给钱万贯充食本，以供学生厨料。
cháo ēn zì héng qiú qǔ wú yàn fán yǒu zòu qǐng yǐ xiān yǔn wèi dù xìng chén wèi yǒu qí bǐ
朝恩恣横，求取无厌，凡有奏请，以先允为度，幸臣未有其比。
dà lì èr nián cháo ēn xiàn tōng huà mén wài cì zhuāng wèi sì yǐ zī zhāng jìng tài hòu míng fú
大历二年，朝恩献通化门外赐庄为寺，以资章敬太后冥福；
réng qǐng yǐ zhāng jìng wèi míng fù jiā xīng zào qióng jí zhuàng lì
仍请以章敬为名， 复加兴造，穷极壮丽。
yǐ chéng zhōng cái mù bù zú chōng fèi nǎi zòu huài qǔ jiāng tíng guǎn huá qīng gōng guān lóu jí bǎi sī xíng xiè jiàng xiàng méi guān zhái gěi qí yòng tǔ mù zhī yì jǐn yú wàn yì
以城中材木不足充费，乃奏坏曲江亭馆、华清宫观楼及百司行廨、将相没官宅给其用，土木之役，仅逾万亿。
sān nián ràng pàn guó zǐ jiàn shì jiā hán guó gōng
三年，让判国子监事，加韩国公。
zhāng jìng tài hòu jì rì bǎi liáo yú xìng táng sì xíng xiāng cháo ēn zhì zhāi zhuàn yú sì wài zhī chē fang yán zǎi chén bǎi liáo jiù shí
章敬太后忌日，百僚于兴唐寺行香，朝恩置斋馔于寺外之车坊，延宰臣百僚就食。
cháo ēn zì kǒu tán shí zhèng gōng qīng tì xī
朝恩恣口谈时政，公卿惕息。
hù bù láng zhōng xiàng lǐ zào diàn zhōng shì yù shǐ li kàn yǐ zhèng yán zhé zhī
户部郎中相里造、殿中侍御史李衎以正言折之。
cháo ēn bú yuè nǎi ba huì
朝恩不悦，乃罢会。
hòu cháng shì diàn yú guó zǐ jiàn
后尝释奠于国子监。
zǎi chén bǎi liáo jiē huì cháo ēn jiǎng yì zhēng dǐng guà fù sù zhī yì yǐ jī yuán zài
宰臣百僚皆会，朝恩讲《易》，征《鼎卦》“覆𫗧”之义， 以讥元载。
zǎi xīn xián zhī yīn tú chú qù zhī
载心衔之，阴图除去之。
shàng yǐ cháo ēn tài héng yì è zhī
上以朝恩太横，亦恶之。
zài yù cì qí biàn qiǎo zhòng shāng zhī
载欲伺其便，巧中伤之；
nǎi yòng fù xīn cuī zhāo wèi jīng zhào yǐn cì cháo ēn chū chù
乃用腹心崔昭为京兆尹，伺朝恩出处。
zhāo bù lìn cái lù qián yǔ cháo ēn dǎng shǎn zhōu guān chá shǐ huáng fu wēn xiāng jié wēn yǔ zhāo xié
昭不吝财赂，潜与朝恩党陕州观察使皇甫温相结，温与昭协。
zì shì cháo ēn dòng jìng zài jiē zhī zhī jù xì xī yǐ wén
自是朝恩动静，载皆知之，巨细悉以闻。
shàng yì nù cháo ēn wèi zhī chá rì yǐ jiāo hèng
上益怒，朝恩未之察，日以骄横。
zài zòu jiā cháo ēn shí fēng yòu jiā huáng fǔ wēn quán wèi yǐ sì qí yù
载奏加朝恩实封，又加皇甫温权位，以肆其欲。
wǔ nián cháo ēn suǒ nì wǔ jiàng liú xī xiān wēi yǒu guò wǔ shàng fěng zhī
五年，朝恩所昵武将刘希暹微有过忤，上讽之。
zhào bà cháo ēn guān jūn róng shǐ jiā shí fēng tōng qián yī qiān hù
诏罢朝恩观军容使，加实封通前一千户。
cháo ēn shǐ yí rán měi cháo yè ēn gù rú cháng yì bù yǐ zài wéi yì
朝恩始疑，然每朝谒，恩顾如常，亦不以载为意。
huì hán shí yàn jìn chén cháo ēn rù yè
会寒食宴近臣，朝恩入谒。
xiān shì měi yàn ba bì chū hái yíng shì rì yǒu zhào liú zhī
先是，每宴罢，必出还营，是日有诏留之。
cháo ēn shǐ jù yán pō bèi màn shàng yì yǐ jiù ēn bù zhī zé
朝恩始惧，言颇悖慢，上亦以旧恩不之责。
shì rì cháo ēn hái dì zì jīng ér zú
是日朝恩还第，自经而卒。
liú xī xiān yì xià yù cì sǐ
刘希暹亦下狱赐死。
xī xiān chū zì róng wǔ yǒu lǚ lì xíng mào guāng wěi yǐ qí shè wén
希暹，出自戎伍，有膂力，形貌光伟，以骑射闻。
cháo ēn yòng zhī wèi shén cè dōu yú hòu fēng jiāo hé jùn wáng
朝恩用之为神策都虞候，封交河郡王。
shàn hou cháo ēn yì zhǐ shēn bèi wěi xìn
善候朝恩意旨，深被委信。
lèi qiān zhì tài pú qīng yǔ bīng mǎ shǐ wáng jià hè tóng zhǎng jìn bīng suǒ wéi bù fǎ
累迁至太仆卿，与兵马使王驾鹤同掌禁兵， 所为不法。
fěng cháo ēn yú běi jūn zhì yù zhào fāng shì xiōng è shào nián luó zhī chéng nèi fù rén wū yǐ wéi fǎ bǔ zhì yù zhōng rěn kù kǎo xùn lù qí jiā chǎn bìng méi yú jūn
讽朝恩于北军置狱，召坊市凶恶少年，罗织城内富人，诬以违法，捕置狱中，忍酷考讯，录其家产，并没于军。
huò yǒu jǔ xuǎn zhī shì cái huò shāo yīn kè yú lǚ shè yù hèng sǐ zhě fēi yī
或有举选之士，财货稍殷，客于旅舍，遇横死者非一。
fāng shì kǔ zhī wèi zhī rù dì láo
坊市苦之，谓之“入地牢”。
bǔ zéi lì yǒu gǔ míng guān zhě yóu xiōng dù yǐ lǚ zhì dà yù jiā chǎn jù wàn
捕贼吏有贾明观者，尤凶蠹，以屡置大狱，家产巨万。
xī xiān dǎng zhī de zài jìn mì rén wú gǎn yán zhě
希暹党之，地在禁密，人无敢言者。
cháo ēn sǐ shàng kuān yòu zhī
朝恩死，上宽宥之。
yǐ sù zhì fēi shùn lǜ bú jiàn róng cháng zì yí jù
以素志非顺，虑不见容，常自疑惧。
yǔ wáng jià hè lián zhí xī xiān cí duō bù xùn
与王驾鹤联职，希暹辞多不逊。
jià hè chún jǐn shàng xìn rèn zhī zhì shì yǐ xī xiān yǔ shàng wén nǎi zhū zhī
驾鹤纯谨，上信任之， 至是以希暹语上闻，乃诛之。
gǔ míng guān zhě běn wàn nián xiàn bǔ zéi lì
贾明观者，本万年县捕贼吏。
shì xī xiān zì wèi xiōng è dú shén chái láng
事希暹，恣为凶恶，毒甚豺狼。
cháo ēn xī xiān jì sǐ yuán zài fù shòu míng guān jiān móu qián róng zhī tè zòu lìng jiāng xī xiào lì
朝恩、希暹既死， 元载复受明观奸谋，潜容之，特奏令江西效力。
míng guān jiāng chū chéng bǎi xìng shù wàn rén huái zhuān shí hou zhī zài lìng shì lì zhǐ yuē
明观将出城，百姓数万人怀砖石候之，载令市吏止约。
míng guān zài hóng zhōu èr nián guān chá shǐ wèi shǎo yóu róng zhī
明观在洪州二年，观察使魏少游容之。
jí lù sì gōng dài shǎo yóu zhì jùn zhī rì zhào míng guān chī shā zhī
及路嗣恭代少游，至郡之日，召明观笞杀之。
shí zhě jiǎn wèi zhī míng duō lù zhī zhèng
识者减魏之名，多路之正。
cháo ēn sù dài lǐ bù shàng shū péi shì yān hù bù shì láng pàn dù zhī dì wǔ qí èr rén yì zuò biǎn guān
朝恩素待礼部尚书裴士淹，户部侍郎、判度支第五琦，二人亦坐贬官。
dòu wén chǎng huò xian míng zhě shǐ zài dōng gōng shì dé zōng
窦文场、霍仙鸣者，始在东宫事德宗。
chū yú cháo ēn zhū hòu nèi guān bù fù diǎn bīng dé zōng yǐ qīn jūn wěi bái zhì zhēn
初鱼朝恩诛后，内官不复典兵，德宗以亲军委白志贞。
zhì zhēn duō nà háo mín lù bǔ wèi jūn shì qǔ qí yōng zhí shēn wú zài jūn zhě dàn yǐ míng jí qǐng gěi ér yǐ
志贞多纳豪民赂，补为军士，取其佣直，身无在军者，但以名籍请给而已。
jīng shī zhī luàn dì zhào jìn jūn yù zéi zhì zhēn zhào jí wú sù shì shí bìng wú zhì zhě wéi wén chǎng xian míng lǜ zhū huàn zhě jí qīn wáng zuǒ yòu cóng xíng
泾师之乱，帝召禁军御贼，志贞召集无素，是时并无至者，唯文场、仙鸣率诸宦者及亲王左右从行。
zhì zhēn biǎn guān zuǒ yòu jìn lǚ xī wěi wén chǎng zhǔ zhī
志贞贬官，左右禁旅，悉委文场主之。
cóng xìng shān nán liǎng jūn jiàn jí
从幸山南，两军渐集。
dé zōng hái jīng pō jì sù jiàng fán wò bīng duō zhě xī ba zhī
德宗还京，颇忌宿将，凡握兵多者，悉罢之。
jìn lǚ wén chǎng xian míng fēn tǒng yān
禁旅文场、仙鸣分统焉。
zhēn yuán shí èr nián liù yuè tè lì hù jūn zhōng wèi liǎng yuán zhōng hù jūn liǎng yuán yǐ shuài jìn jūn
贞元十二年六月，特立护军中尉两员、中护军两员，以帅禁军。
nǎi yǐ wén chǎng wèi zuǒ shén cè hù jūn zhōng wèi xian míng wèi yòu shén cè hù jūn zhōng wèi yòu shén wēi jūn shǐ zhāng shàng jìn wèi yòu shén cè zhōng hù jūn nèi yè zhě jiān jiāo xī wàng wèi zuǒ shén cè zhōng hù jūn zì wén chǎng děng shǐ yě
乃以文场为左神策护军中尉，仙鸣为右神策护军中尉，右神威军使张尚进为右神策中护军，内谒者监焦希望为左神策中护军，自文场等始也。
shí dòu huò zhī quán zhèn yú tiān xià fān zhèn jié jiāng duō chū jìn jūn tái shěng qīng yào shí chū qí mén
时窦、霍之权，振于天下，籓镇节将，多出禁军，台省清要，时出其门。
wén chǎng lèi jiā piào qí dà jiàng jūn
文场累加骠骑大将军。
shì suì xian míng bìng dì cì mǎ shí pǐ lìng yú zhū sì wèi sēng zhāi yǐ qí fú
是岁仙鸣病，帝赐马十匹，令于诸寺为僧斋以祈福。
jiǔ bìng bù yù shí sì nián cāng cù ér zú
久病不愈， 十四年，仓卒而卒。
shàng yí zuǒ yòu xiǎo shǐ zhèng jiāng shí zhōng jiā dú pèi liú zhě shù shí rén
上疑左右小使正将食中加毒，配流者数十人。
xian míng sǐ hòu yǐ kāi fǔ nèi cháng shì dì wǔ shǒu liàng wèi yòu jūn zhōng wèi
仙鸣死后，以开府内常侍第五守亮为右军中尉。
wén chǎng lián biǎo qǐng zhì shì xǔ zhī
文场连表请致仕，许之。
shí wǔ nián yǐ hòu yáng zhì lián sūn róng yì wèi zuǒ yòu jūn zhōng wèi yì zhǒng dòu huò zhī shì hù chǒng jiāo zì
十五年已后，杨志廉、孙荣义为左右军中尉，亦踵窦、霍之事，怙宠骄恣。
tān lì mào chǒng zhī tú lì qí nà huì duō fù lì zhī
贪利冒宠之徒，利其纳贿，多附丽之。
zhì yú zhēn yuán mò huàn guān fù shèng
至于贞元末，宦官复盛。
shùn zōng jí wèi wáng shū wén yòng shì yǔ wéi zhí yì móu duó shén cè jūn quán nǎi yòng sù jiàng fàn xī cháo wèi jīng xī běi jìn jūn dōu jiāng
顺宗即位，王叔文用事，与韦执谊谋夺神策军权，乃用宿将范希朝为京西北禁军都将。
shì wèi xíng wèi nèi guān jù wén zhēn děng suǒ pái shū wén biǎn ér zhǐ
事未行，为内官俱文珍等所排，叔文贬而止。
jù wén zhēn zhēn yuán mò huàn guān hòu cóng yì fù xìng yuē liú zhēn liàng
俱文珍，贞元末宦官，后从义父姓，曰刘贞亮。
xìng zhōng zhèng gāng ér dǎo yì
性忠正，刚而蹈义。
shùn zōng jí wèi fēng jí bù néng shì cháo zhèng ér huàn guān li zhōng yán yǔ niú měi rén shì bìng
顺宗即位， 风疾不能视朝政，而宦官李忠言与牛美人侍病。
měi rén shòu zhǐ yú dì fù xuān zhī yú zhōng yán
美人受旨于帝，复宣之于忠言；
zhōng yán shòu zhī wáng shū wén
忠言授之王叔文。
shū wén yǔ cháo shì liǔ zōng yuán liú yǔ xī hán rì huá tú yì rán hòu xià zhōng shū bǐ wéi zhí yì shī xíng gù wáng zhī quán zhèn tiān xià
叔文与朝士柳宗元、刘禹锡、韩日华图议，然后下中书，俾韦执谊施行，故王之权振天下。
shū wén yù duó huàn zhě bīng quán měi zhōng yán xuān mìng nèi chén wú gǎn yán zhě wéi zhēn liàng jiàn yì yǔ zhī zhēng
叔文欲夺宦者兵权，每忠言宣命，内臣无敢言者，唯贞亮建议与之争。
zhī qí péng tú chì lǜ huī cháo zhèng nǎi yǔ zhōng guān liú guāng qí xuē wén zhēn shàng yǎn jiě yù děng móu zòu qǐng lì guǎng líng wáng wèi huáng tài zǐ gòu dàng jūn guó dà shì
知其朋徒炽，虑隳朝政，乃与中官刘光琦、薛文珍、尚衍、解玉等谋， 奏请立广陵王为皇太子，勾当军国大事。
shùn zōng kě zhī
顺宗可之。
zhēn liàng suì zhào xué shì wèi cì gōng zhèng yīn lǐ chéng wáng yá rù jīn luán diàn cǎo lì chǔ jūn zhào
贞亮遂召学士卫次公、郑𬘡、 李程、王涯入金銮殿，草立储君诏。
jí tài zǐ shòu nèi chán jǐn zhú shū wén zhī dǎng zhèng shì xī wěi jiù chén shí yì jiā zhēn liàng zhī zhōng jìn
及太子受内禅，尽逐叔文之党，政事悉委旧臣， 时议嘉贞亮之忠荩。
lèi qiān zhì yòu wèi dà jiàng jūn zhī nèi shì shěng shì
累迁至右卫大将军，知内侍省事。
yuán hé bā nián zú xiàn zōng sī qí yì dài zhī gōng zèng kāi fǔ yí tóng sān sī
元和八年卒，宪宗思其翊戴之功，赠开府仪同三司。
tǔ tū chéng cuǐ yòu yǐ xiǎo huáng mén zhí dōng gōng xìng mǐn huì yǒu cái gàn
吐突承璀，幼以小黄门直东宫，性敏慧，有才干。
xiàn zōng jí wèi shòu nèi cháng shì zhī nèi shěng shì zuǒ jiān mén jiāng jūn
宪宗即位，授内常侍，知内省事，左监门将军。
é shòu zuǒ jūn zhōng wèi gōng dé shǐ
俄授左军中尉、功德使。
sì nián
四年，
wáng chéng zōng pàn
王承宗叛，
zhào yǐ chéng cuǐ wèi hé zhōng hé nán zhè xi xuān xī děng dào fù zhèn zhōu xíng yíng bīng mǎ zhāo tǎo děng shǐ
诏以承璀为河中、 河南、浙西、宣歙等道赴镇州行营兵马招讨等使，
nèi shì shěng cháng shì sòng wéi chéng wèi hé nán shǎn zhōu hé yáng yǐ lái guǎn yì shǐ
内侍省常侍宋惟澄为河南、陕州、 河阳已来馆驿使，
nèi guān cáo huái yù liú guó zhēn mǎ jiāng cháo děng fēn wèi hé běi xíng yíng liáng liào guǎn yì děng shǐ
内官曹淮玉、刘国珍、马江朝等分为河北行营粮料馆驿等使。
jiàn guān yù shǐ shàng shū xiāng zhǔ jiē yán zì gǔ wú zhōng guì rén wèi bīng mǎ tǒng shuài zhě bǔ quē dú gū yù duàn píng zhòng yóu jī qiè
谏官、御史上疏相属，皆言自古无中贵人为兵马统帅者，补阙独孤郁、段平仲尤激切。
xiàn zōng bù huò yǐ gǎi wéi chōng zhèn zhōu yǐ lái zhāo fǔ chǔ zhì děng shǐ
宪宗不获已，改为充镇州已来招抚处置等使。
jí chéng cuǐ lǜ jìn jūn shàng lù dì yù tōng huà mén lóu wèi yù qiǎn zhī
及承璀率禁军上路，帝御通化门楼， 慰谕遣之。
chū shī jīng nián wú gōng nǎi qiǎn mì rén gào wáng chéng zōng lìng shàng shū dài zuì xǔ yǐ bà bīng wèi jiě
出师经年无功，乃遣密人告王承宗，令上疏待罪，许以罢兵为解。
réng zòu zhāo yì jié dù shǐ lú cóng shǐ sù yǔ zéi tōng xǔ wèi chéng zōng qiú jié yuè
仍奏昭义节度使卢从史素与贼通，许为承宗求节钺。
nǎi yòu lù zhōu yá jiāng wū zhòng yìn móu zhí cóng shǐ sòng jīng shī
乃诱潞州牙将乌重胤谋执从史送京师。
jí chéng zōng biǎo zhì cháo tíng yì bà bīng chéng cuǐ bān shī réng wèi jìn jūn zhōng wèi
及承宗表至，朝廷议罢兵，承璀班师，仍为禁军中尉。
duàn píng zhòng kàng shū jí lùn chéng cuǐ qīng móu bì fù qǐng zhǎn zhī yǐ xiè tiān xià xiàn zōng bù huò yǐ jiàng wèi jūn qì shǐ
段平仲抗疏极论承璀轻谋弊赋，请斩之以谢天下，宪宗不获已，降为军器使。
é fù wèi zuǒ wèi shàng jiàng jūn zhī nèi shì shěng shì
俄复为左卫上将军，知内侍省事。
shí gōng jiàn kù shǐ liú xī xiān qǔ yǔ lín dà jiàng jūn sūn shú qián èr shí wàn yǐ qiú fāng zhèn shì fā cì sǐ cí xiāng gào jié shì lián chéng cuǐ nǎi chū wèi huái nán jié dù jiān jūn shǐ
时弓箭库使刘希先取羽林大将军孙璹钱二十万，以求方镇，事发赐死，辞相告讦，事连承璀，乃出为淮南节度监军使。
tài zǐ tōng shì shè rén li shè xìng kuáng xiǎn tóu guǐ shàng shū lùn xī xiān chéng cuǐ wú zuì bù yí biǎn lù
太子通事舍人李涉，性狂险，投匦上书，论希先、承璀无罪，不宜贬戮。
jiàn yì dài fū zhī guǐ shì kǒng kuí jiàn shè shū zhī fù běn bù shòu qí zhāng
谏议大夫、知匦事孔戣，见涉疏之副本，不受其章。
shè chí shū yú guāng shùn mén yù jìn zhī kuí shàng shū lùn qí xiān xié biǎn shè xiá zhōu sī cāng
涉持疏于光顺门欲进之，戣上疏论其纤邪，贬涉硖州司仓。
shàng dài chéng cuǐ zhī yì wèi yǐ ér zǎi xiàng li jiàng zài hàn lín shí shù lùn chéng cuǐ zhī guò gù chū zhī
上待承璀之意未已，而宰相李绛在翰林，时数论承璀之过， 故出之。
bā nián yù zhào chéng cuǐ hái nǎi ba jiàng xiàng wèi
八年，欲召承璀还，乃罢绛相位。
chéng cuǐ hái fù wèi shén cè zhōng wèi
承璀还，复为神策中尉。
huì zhāo tài zǐ hōng chéng cuǐ jiàn yì qǐng lì lǐ wáng kuān wèi tài zǐ xiàn zōng bù nà lì suì wáng yòu
惠昭太子薨， 承璀建议请立澧王宽为太子，宪宗不纳，立遂王宥。
mù zōng jí wèi xián chéng cuǐ bù yòu jǐ zhū zhī
穆宗即位，衔承璀不佑己，诛之。
jìng zōng shí zhōng wèi mǎ cún liàng lùn chéng cuǐ zhī yuān zhào xuě zhī réng lìng jiǎ zǐ shì yè yǐ lǐ shōu zàng
敬宗时，中尉马存亮论承璀之冤，诏雪之，仍令假子士晔以礼收葬。
wáng shǒu chéng yuán hé mò huàn zhě
王守澄，元和末宦者。
xiàn zōng jí dà jiàn nèi guān chén hóng qìng děng shì nì
宪宗疾大渐，内官陈弘庆等弑逆。
xiàn zōng yīng wǔ wēi dé zài rén nèi guān mì zhī bù gǎn chú tǎo dàn yún yào fā bào bēng
宪宗英武，威德在人， 内官秘之，不敢除讨，但云药发暴崩。
shí shǒu chéng yǔ zhōng wèi mǎ jìn tán liáng shǒu qiān liú chéng xié wéi yuán sù děng dìng cè lì mù zōng huáng dì
时守澄与中尉马进潭、梁守谦、刘承偕、韦元素等定册立穆宗皇帝。
cháng qìng zhōng shǒu chéng zhī shū mì shì
长庆中，守澄知枢密事。
chū yuán hé zhōng shǒu chéng wèi xú zhōu jiān jūn yù yì chéng yī rén zhèng zhù chū rù jié dù shǐ li yùn jiā
初，元和中，守澄为徐州监军，遇翼城医人郑注，出入节度使李酝家。
zhù mǐn wù guò rén bó tōng diǎn yì qí yì yī bǔ yóu zhēn yú miào rén jiàn zhī zhě wú bù huān rán
注敏悟过人，博通典艺，棋奕医卜，尤臻于妙，人见之者，无不欢然。
zhù cháng wèi li yùn zhǔ huáng jīn fú yī dāo guī kě yù wěi ruò zhòng zhuì zhī jí fù néng fǎn lǎo chéng tóng
注尝为李酝煮黄金， 服一刀圭，可愈痿弱重膇之疾，复能反老成童。
yùn yǔ shǒu chéng fú zhī pō xiào
酝与守澄服之，颇效。
shǒu chéng zhī shū mì jiàn yǐn rù jìn zhōng mù zōng dài zhī yì hòu
守澄知枢密， 荐引入禁中，穆宗待之亦厚。
zhù duō qí guǐ měi yǔ shǒu chéng yán bì tōng xī
注多奇诡，每与守澄言必通夕。
wén zōng jí wèi shǒu chéng wèi piào qí dà jiàng jūn chōng yòu jūn zhōng wèi
文宗即位，守澄为骠骑大将军，充右军中尉。
zhù fù de xìng yú wén zōng hòu yī yǐ shǒu chéng dà wéi jiān bì
注复得幸于文宗，后依倚守澄， 大为奸弊。
wén zōng yǐ yuán hé nì dǎng shàng zài qí dǎng dà shèng xīn cháng fèn wǎn duān jū bù yí
文宗以元和逆党尚在，其党大盛，心常愤惋，端居不怡。
hàn lín xué shì sòng shēn xī cháng dú duì tàn zhī shàng lüè yán qí yì shēn xī qǐng jiàn chú qí bī
翰林学士宋申锡尝独对探知，上略言其意，申锡请渐除其逼。
dì yì yǐ shēn xī chén hòu yǒu fāng lüè wèi qí shì kě chéng nǎi yòng wèi zǎi xiàng
帝亦以申锡沉厚有方略，为其事可成，乃用为宰相。
shēn xī móu wèi guǒ wèi zhù suǒ chá shǒu chéng nǎi lìng jūn lì dòu lú zhe wū gào shēn xī yǔ zhāng wáng móu nì shēn xī zuò biǎn
申锡谋未果，为注所察，守澄乃令军吏豆卢著诬告申锡与漳王谋逆，申锡坐贬。
zǎi xiàng li féng jí cóng zǐ xun yǔ zhù jiāo tōng xun yì jī guǐ wàn duān èr rén qíng yì xiāng de jù wèi shǒu chéng suǒ zhòng
宰相李逢吉从子训，与注交通，训亦机诡万端，二人情义相得，俱为守澄所重。
fù yǐn xun rù jìn zhōng wéi shàng jiǎng zhōu yì
复引训入禁中，为上讲《周易》。
jì dé xìng yòu tàn zhī dì zhǐ fù yǐ chú huàn guān móu zhōng dì yì
既得幸，又探知帝旨，复以除宦官谋中帝意。
dì yǐ xun cái biàn zòng héng yǐ wéi qí shì bì jié dài yǐ shū chǒng zì liú rén zhōng yòng wéi xué guān chōng shì jìn xué shì
帝以训才辩纵横，以为其事必捷，待以殊宠，自流人中用为学官，充侍进学士。
shí chóu shì liáng yǒu yì shàng zhī gōng wèi shǒu chéng suǒ yì wèi wèi tōng xiǎn
时仇士良有翌上之功，为守澄所抑，位未通显。
xun zòu yòng shì liáng fēn shǒu chéng zhī quán nǎi yǐ shì liáng wèi zuǒ jūn zhōng wèi
训奏用士良分守澄之权，乃以士良为左军中尉；
shǒu chéng bú yuè liǎng xiāng máo dùn
守澄不悦，两相矛盾。
xun yīn qí è
训因其恶。
tài hé jiǔ nián dì lìng nèi yǎng li hào gǔ jī zhèn cì shǒu chéng mì ér bù fā shǒu chéng sǐ réng zèng yáng zhōu dà dū dū
太和九年，帝令内养李好古齑鸩赐守澄，秘而不发，守澄死，仍赠扬州大都督。
qí dì shǒu juān wèi xú zhōu jiān jūn zhào hái zhì zhōng mù zhū zhī
其弟守涓为徐州监军，召还，至中牟，诛之。
shǒu chéng huàn yǎng xun zhù fǎn lí qí huò rén jiē kuài qí shòu nìng ér è xun zhù zhī yīn jiǎo
守澄豢养训、注，反罹其祸，人皆快其受佞，而恶训、注之阴狡。
li xun jì shā shǒu chéng fù è zhèng zhù nǎi zòu yòng zhù wèi fèng xiáng jié dù shǐ
李训既杀守澄，复恶郑注，乃奏用注为凤翔节度使。
xun yù jǐn zhū huàn guān nǎi yǔ jīn wú jiāng jūn hán yuē xīn chú tài yuán jié dù shǐ wáng fán xīn chú bīn níng jié dù shǐ guō xíng yú quán yù shǐ zhōng chéng li xiào běn quán jīng zhào yǐn luó lì yán móu
训欲尽诛宦官，乃与金吾将军韩约、新除太原节度使王璠、新除邠宁节度使郭行余、权御史中丞李孝本、权京兆尹罗立言谋。
qí nián shí yī yuè èr shí yī rì shàng yù xuān zhèng diàn bǎi liáo bān dìng hán yuē bù zòu píng ān nǎi zòu yuē chén dāng zhàng xiè nèi shí liu shù yè lái jiàng gān lù qǐng bì xià xìng zhàng shè guān zhī
其年十一月二十一日，上御宣政殿，百僚班定，韩约不奏平安， 乃奏曰：“臣当仗廨内石榴树，夜来降甘露，请陛下幸仗舍观之。
dì chéng niǎn qū jīn wú zhàng
”帝乘辇趋金吾仗。
zhōng wèi chóu shì liáng yǔ zhū guān xiān wǎng shí liu shù guān zhī cì zhī qí zhà
中尉仇士良与诸官先往石榴树观之，伺知其诈；
yòu wén mù xià bīng zhàng shēng cāng huáng ér hái zòu yuē nán yá yǒu biàn
又闻幕下兵仗声，苍黄而还， 奏曰：“南衙有变。
suì fú dì niǎn rù gé mén
”遂扶帝辇入阁门。
li xùn cóng niǎn dà hū yuē bīn níng tài yuán zhī bīng hé bù fù nàn
李训从辇大呼曰：“邠宁、太原之兵，何不赴难？
wèi shèng yú zhě rén shǎng bǎi qiān
卫乘舆者，人赏百千！
yú shì shuí hé zhī zú jí yù shǐ tái cóng rén chí bīng rù xuān zhèng diàn yuàn huàn guān sǐ zhě shén zhòng
”于是谁何之卒，及御史台从人，持兵入宣政殿院， 宦官死者甚众。
niǎn jì rù gé mén nèi guān hū wàn suì
辇既入阁门，内官呼万岁。
é ér shì liáng děng lǜ jìn bīng wǔ bǎi yú rén lòu rèn chū dōng shàng gé féng rén jí shā wáng yá gǔ sù shū yuán yú li xun děng sì rén zǎi xiàng jí wáng fán guō xíng yú děng shí yī rén shī héng què xià
俄而士良等率禁兵五百余人，露刃出东上阁逢人即杀，王涯、贾𫗧、舒元舆、李训等四人宰相及王璠、郭行余等十一人， 尸横阙下。
zì shì quán guī shì liáng yǔ yú hóng zhì
自是权归士良与鱼弘志。
zhì xuān zōng jí wèi fù zhū qí tài shèn zhě ér hūn sì zhī shì réng wò jūn quán zhī zhòng yān
至宣宗即位，复诛其太甚者，而阍寺之势，仍握军权之重焉。
tián lìng zī běn xìng chén
田令孜，本姓陈。
xián tōng zhōng cóng yì fù rù nèi shì shěng wèi huàn zhě
咸通中，从义父入内侍省为宦者。
pō zhī shū yǒu móu lüè zì zhū sī xiǎo shǐ jiān zhū zhèn yòng bīng lèi qiān shén cè zhōng wèi zuǒ jiān mén wèi dà jiàng jūn
颇知书，有谋略，自诸司小使监诸镇用兵，累迁神策中尉、左监门卫大将军。
qián fú zhōng dào qǐ guān dōng
干符中，盗起关东。
zhū jūn zhū dào yǐ lìng zī wèi guān jūn róng zhì zhì zuǒ yòu shén cè hù jià shí jūn děng shǐ
诸军诛盗， 以令孜为观军容、制置左右神策、护驾十军等使。
jīng shī bù shǒu cóng xī zōng xìng shǔ
京师不守，从僖宗幸蜀。
luán yú fǎn zhèng lìng zī pō yǒu kuāng zuǒ zhī gōng shí lìng zī wēi quán zhèn tiān xià
鸾舆返正，令孜颇有匡佐之功，时令孜威权振天下。
shí guān zhōng kòu luàn chū píng guó yòng xū jié zhū jūn bù gěi
时关中寇乱初平，国用虚竭，诸军不给。
lìng zī qǐng yǐ ān yì jiě xiàn liǎng chí què yán kè lì quán lì shén cè jūn
令孜请以安邑、解县两池榷盐课利， 全隶神策军。
zhào xià hé zhōng wáng zhòng róng kàng zhāng lùn liè yán shǐ míng jiǔ lì lì dāng dào shěng fù zì yǒu cháng guī
诏下，河中王重荣抗章论列，言使名久例隶当道，省赋自有常规。
lìng zī nù yòng wáng chù cún wèi hé zhōng jié dù shǐ zhòng róng bù fèng zhào
令孜怒，用王处存为河中节度使，重荣不奉诏。
lìng zī lǜ jìn bīng tǎo zhī
令孜率禁兵讨之。
zhòng róng yǐn tài yuán jūn wèi yuán zhàn yú shā yuàn jìn jūn dà bài
重荣引太原军为援， 战于沙苑，禁军大败。
jīng shī fù luàn xī zōng chū xìng bǎo jī yòu yí xìng shān nán fāng zhèn jiē hàn lìng zī shēng shì
京师复乱，僖宗出幸宝鸡，又移幸山南，方镇皆憾令孜生事。
lìng zī jù yǐn qián shū mì yáng fù gōng dài jǐ cóng xìng liáng zhōu qiú wèi xi chuān jiān jūn
令孜惧，引前枢密杨复恭代己，从幸梁州，求为西川监军。
xi chuān jié dù shǐ chén jìng xuān jí lìng zī zhī dì yě
西川节度使陈敬瑄，即令孜之弟也。
zhāo zōng jí wèi sān chuān dà luàn
昭宗即位，三川大乱。
zhào zǎi xiàng wéi zhāo dù zhèn xi chuān chén jìng xuān bù shòu dài
诏宰相韦昭度镇西川，陈敬瑄不受代。
lìng zī yǐn láng zhōu cì shǐ wáng jiàn wèi yuán jiàn sù yǐ fù shì lìng zī
令孜引阆州刺史王建为援，建素以父事令孜。
shí jiàn fāng luàn dōng chuān wén qí zhào yě yǐ xī shǔ kě tú xīn rán fù zhī
时建方乱东川，闻其召也，以西蜀可图，欣然赴之。
jiàn yǐ suǒ lǐng qiān yú bīng zhì hàn zhōu chén jìng xuān yǐ jiàn xióng háo nán zhì cí ér qiǎn zhī
建以所领千余兵至汉州，陈敬瑄以建雄豪难制，辞而遣之。
jiàn yuē shí jūn ā fù zhào yǔ jí mén ér jù lín fān wén zhī shú kěn xiāng róng
建曰：“十军阿父召予， 及门而拒，邻籓闻之，孰肯相容？
wèi yǔ bào lìng gōng jiàn zhì cǐ wú suǒ guī yě
为予报令公，建至此，无所归也。
suì qiǎn shǐ shàng biǎo qǐng tǎo chén jìng xuān yǐ zì xiào
”遂遣使上表， 请讨陈敬瑄以自效。
cháo tíng jiā zhī jí mìng zhāo dù wèi zhāo tǎo rù shǔ jiā bīng jīng nián wú gōng zhāo dù hái jīng
朝廷嘉之，即命昭度为招讨，入蜀加兵，经年无功，昭度还京。
jiàn suì jué zhàn dào bù tōng zhào shǐ
建遂绝栈道，不通诏使。
suì zhōng jí jī chéng dū chén jìng xuān jì jiǒng qiǎn lìng zī chū chéng yǔ jiàn tōng hé
岁中急击成都，陈敬瑄计窘，遣令孜出城，与建通和。
jiàn jìng zì wèi shǔ shuài lìng zī yǐ yì fù zhī gù yī yǐ réng jiù jiān jūn shì
建竟自为蜀帅，令孜以义父之故，依倚仍旧监军事。
jì ér chén jìng xuān yù zhèn lìng zī yì wèi jiàn suǒ shā
既而陈敬瑄遇鸩，令孜亦为建所杀。
yáng fù guāng nèi cháng shì yáng xuán jià zhī yǎng zǐ yě
杨复光，内常侍杨玄价之养子也。
yòu yǐ huàn zhě rù nèi shì shěng kāng kǎi fù jié yì yǒu chóu lüè wèi xiǎo huáng mén jiān zhèn bīng zhēng tǎo
幼以宦者入内侍省，慷慨负节义，有筹略， 为小黄门，监镇兵征讨。
qián fú zhōng zéi qú huáng cháo zhī fàn jiāng xī fù guāng wèi pái zhèn shǐ qiǎn pàn guān wú yàn hóng rù chéng yù cháo zhǐ cháo jí lìng qí jiāng shàng jūn zhǎng fèng biǎo guī guó
干符中，贼渠黄巢之犯江西，复光为排阵使，遣判官吴彦弘入城喻朝旨，巢即令其将尚君长奉表归国。
zhāo tǎo shǐ sòng wēi hài qí gōng bìng bīng jī zéi cháo nù fù zuò piào
招讨使宋威害其功，并兵击贼，巢怒， 复作剽。
cháo tíng zhū shàng jūn zhǎng yuàn nù yù shēn
朝廷诛尚君长，怨怒愈深。
sòng wēi zhàn bài fù guāng zǒng qí bīng quán jìn gōng hóng zhōu qín zéi jiāng xú táng jǔ
宋威战败，复光总其兵权，进攻洪州，擒贼将徐唐莒。
zhào yǐ jīng nán jié dù shǐ wáng duó wèi zhāo tǎo dài sòng wēi
诏以荆南节度使王铎为招讨，代宋威。
fù guāng jiān zhōng wǔ jūn zhūn yú dèng zhōu yǐ è zéi chōng
复光监忠武军，屯于邓州，以遏贼冲。
jīng shī xiàn zéi jié dù shǐ zhōu jí shòu wěi mìng zéi shǐ wǎng lái bàng wǔ
京师陷贼，节度使周岌受伪命，贼使往来旁午。
jí cháng yè yàn jí zhào fù guāng
岌尝夜宴，急召复光。
zuǒ yòu yuē zhōu gōng guī zéi bì móu hài nèi shì bù rú wù wǎng
左右曰： “周公归贼，必谋害内侍，不如勿往。
fù guāng yuē shì shì rú cǐ yì bù tú quán
”复光曰：“事势如此，义不图全。
jí fù zhī
”即赴之。
jiǔ hān jí yán běn cháo shì fù guāng yīn qì xià
酒酣，岌言本朝事，复光因泣下。
liáng jiǔ yuē zhàng fū suǒ gǎn zhě ēn yì ér guī lì hài fēi zhàng fū yě
良久曰：“丈夫所感者恩义，而规利害，非丈夫也。
gōng zì pǐ fū xiǎng gōng hóu zhī guì qǐ shě shí bā yè tiān zǐ ér běi miàn chén zéi hé ēn yì lì hài zhī kě yán hu
公自匹夫享公侯之贵，岂舍十八叶天子而北面臣贼，何恩义利害之可言乎！
shēng lèi jù fā jí yì wèi zhī liú tì
” 声泪俱发，岌亦为之流涕。
jí yuē wú bù néng dú lì jù zéi mào fèng ér xīn tú zhī gù zhào gōng
岌曰：“吾不能独力拒贼，貌奉而心图之，故召公。
lì jiǔ wèi méng
” 沥酒为盟。
shì yè fù guāng qiǎn qí yǎng zǐ shǒu liàng shā zéi shǐ yú chuán shè
是夜，复光遣其养子守亮杀贼使于传舍。
shí qín zōng quán pàn jí jù cài zhōu
时秦宗权叛岌，据蔡州。
fù guāng de zhōng wǔ zhī shī sān qiān rù cài zhōu shuō zōng quán bǐ tóng yì jǔ
复光得忠武之师三千入蔡州，说宗权，俾同义举。
zōng quán qiǎn jiàng wáng shū lǜ zhòng wàn rén cóng fù guāng shōu jīng xiāng
宗权遣将王淑率众万人从复光收荆襄。
cì dèng zhōu wáng shū dòu liú bù jìn fù guāng zhǎn zhī bìng qí jūn fēn wéi bā dōu
次邓州，王淑逗留不进，复光斩之，并其军， 分为八都。
lù yàn hóng jìn huī li shī tài wáng jiàn hán jiàn děng jiē bā dōu zhī dà jiàng yě
鹿晏弘、晋晖、李师泰、王建、韩建等，皆八都之大将也。
jìn gōng nán yáng zéi jiāng zhū wēn hé qín lái nì zhàn
进攻南阳， 贼将朱温、何勤来逆战。
fù guāng bài zhī jìn shōu dèng zhōu xiàn jié xíng zài zhōng hé yuán nián wǔ yuè yě
复光败之，进收邓州，献捷行在，中和元年五月也。
fù guāng chéng shèng zhuī zéi zhì lán qiáo dīng mǔ yōu hái
复光乘胜追贼，至蓝桥，丁母忧还。
xún qǐ fù shòu zhào chōng tiān xià bīng mǎ dōu jiān yā zhū jūn rù dìng guān fǔ
寻起复，受诏充天下兵马都监，押诸军入定关辅。
wáng zhòng róng wèi dōng miàn zhāo tǎo shǐ fù guāng yǐ bīng huì zhī
王重荣为东面招讨使，复光以兵会之。
èr nián qī yuè zhì hé zhōng
二年七月，至河中。
zéi jiāng zhū wēn shǒu tóng zhōu fù guāng qiǎn shǐ yù zhī
贼将朱温守同州，复光遣使谕之。
jiǔ yuè wēn yǐ suǒ bù lái jiàng
九月，温以所部来降。
shí zéi jiāng li xiáng shǒu huá zhōu cháo kòu yì shèng wáng zhòng róng yōu zhī
时贼将李翔守华州，巢寇益盛，王重荣忧之。
wèi fù guāng yuē chén zéi zé fù guó jù zhàn zé bīng wēi jīn rì chéng bài wèi kě zhī yě gōng qí tú zhī
谓复光曰：“臣贼则负国，拒战则兵微，今日成败，未可知也，公其图之。
fù guāng yuē yàn mén li pú yè yǐ xióng wǔ zhèn běi chuí qí jiā zūn yǔ wú xiān shì tóng huàn nàn
”复光曰：“雁门李仆射以雄武振北陲，其家尊与吾先世同患难。
li yàn mén fèn bù gù shēn zì bō qiān yǐ lái zhēng bīng wèi zhì zhě gài tài yuán zǔ lù yě
李雁门奋不顾身，自播迁已来，征兵未至者，盖太原阻路也。
rú yǐ cháo zhǐ yù zhèng gōng zhào dào qí jūn bì zhì
如以朝旨谕郑公，诏到，其军必至。
zhòng róng yuē shàn
”重荣曰：“善！
wáng duó qiǎn shǐ fèng mò zhào zhī tài yuán tài yuán yǐ bīng cóng zhī
”王铎遣使奉墨诏之太原， 太原以兵从之。
jí shōu jīng chéng sān bài cháo zéi fù guāng yǔ qí zi shǒu liàng shǒu zōng děng shēn xiān fàn nán gōng liè jū duō
及收京城，三败巢贼，复光与其子守亮、守宗等身先犯难，功烈居多。
qí nián liù yuè zú yú hé zhōng shí nián sì shí èr
其年六月，卒于河中，时年四十二。
fù guāng suī huáng mén jìn xìng rán kāng kǎi yǒu dà zhì shàn fǔ shì zú
复光虽黄门近幸，然慷慨有大志，善抚士卒；
jí sǐ zhī rì jūn zhōng tòng kū lěi rì
及死之日，军中恸哭累日。
shēn hòu píng zéi lì gōng zhě duō shì fù guāng bù xià mén rén gù jiāng yě
身后平贼立功者，多是复光部下门人故将也。
zhū jiǎ zǐ shǒu liàng xìng yuán jié dù shǐ
诸假子：守亮，兴元节度使；
shǒu zōng zhōng wǔ jié dù shǐ shǒu xìn shāng zhōu fáng yù shǐ
守宗，忠武节度使：守信，商州防御使；
shǒu zhōng yáng zhōu jié dù shǐ
守忠， 洋州节度使；
qí yú yǐ shǒu wèi míng zhě shù shí rén jiē wèi mù shǒu jiàng shuài
其余以守为名者数十人，皆为牧守将帅。
yáng fù gōng zhēn yuán mò zhōng wèi yáng zhì lián zhī hòu
杨复恭，贞元末中尉杨志廉之后。
zhì lián zi qīn yì dà zhōng cháo wèi shén cè zhōng wèi
志廉子钦义，大中朝为神策中尉。
qīn yì zǐ sān rén xuán yì xuán jià xuán shí
钦义子三人：玄翼、玄价、玄寔。
xuán yì xián tōng zhōng zhǎng shū mì
玄翼，咸通中掌枢密；
xuán shí qián fú zhōng wèi yòu jūn zhōng wèi
玄寔干符中为右军中尉；
xuán jià hé yáng jiān jūn
玄价，河阳监军。
fù gōng jí xuán yì zǐ yě
复恭，即玄翼子也。
yǐ fù yòu wèi huàn zhě rù nèi shì shěng
以父，幼为宦者，入内侍省。
zhī shū yǒu xué shù měi jiān zhū zhèn bīng
知书，有学术，每监诸镇兵。
páng xūn zhī luàn jiān zhèn yǒu gōng zì hé yáng jiān jūn rù wèi xuān huī shǐ
庞勋之乱，监阵有功，自河阳监军入为宣徽使。
xián tōng shí nián xuán yì zú qǐ fù wèi shū mì shǐ
咸通十年，玄翼卒，起复为枢密使。
shí huáng cháo fàn quē zuǒ jūn zhōng wèi tián lìng zī wèi tiān xià guān jūn róng zhì zhì shǐ zhuān zhì zhōng wài
时黄巢犯阙，左军中尉田令孜为天下观军容制置使，专制中外。
fù gōng měi shì lì zhēng de shī lìng zī nù zuǒ shòu fù gōng fēi lóng shǐ nǎi chēng jí tuì yú lán tián
复恭每事力争得失， 令孜怒，左授复恭飞龙使，乃称疾退于蓝田。
xī zōng zì shǔ hái jīng tián lìng zī chū shī shī lǜ chē jià zài xìng shān nán fù yòng fù gōng wèi shū mì shǐ xún dài lìng zī wèi yòu jūn zhōng wèi
僖宗自蜀还京，田令孜出师失律，车驾再幸山南，复用复恭为枢密使，寻代令孜为右军中尉。
shí xíng zài zhì zhì nèi wài jīng lüè jiē chū yú fù gōng
时行在制置，内外经略，皆出于复恭。
chē jià hái jīng shòu guān jūn róng shǐ fēng wèi guó gōng
车驾还京，授观军容使，封魏国公。
xī zōng yàn jià yíng shòu wáng jiàn zuò
僖宗晏驾，迎寿王践祚。
wén dé yuán nián jiā kāi fǔ jīn wú shàng jiàng jūn zhuān diǎn jìn bīng jì jūn quán zài shǒu pō shàn cháo zhèng
文德元年，加开府、金吾上将军，专典禁兵，既军权在手，颇擅朝政。
zhāo zōng è zhī zhèng shì duō fǎng yú zǎi chén
昭宗恶之，政事多访于宰臣。
gù wéi zhāo dù zhāng jùn dù ràng néng měi yǒu chén zòu jí jǔ dà zhōng gù shì shāo yì huàn zhě zhī quán
故韦昭度、张浚、杜让能每有陈奏， 即举大中故事，稍抑宦者之权。
shàng xìng míng chá yóu shì piān tīng zhī xìn shēng yān
上性明察，由是偏听之衅生焉。
guó jiù wáng guī pō jū zhōng rèn shì fù gōng è zhī zòu shòu qián nán jié dù
国舅王瑰，颇居中任事，复恭恶之，奏授黔南节度。
zhì jí bǎi jiāng fù zhōu ér méi wù yì guī jiù yú fù gōng shàng měi qiè chǐ dào fù gōng
至吉柏江，覆舟而没，物议归咎于复恭，上每切齿道复恭。
fù gōng jiǎ zǐ tiān wēi jūn shǐ shǒu lì quán yǒng guān yú liù jūn rén jiē bì zhī
复恭假子天威军使守立，权勇冠于六军，人皆避之。
shàng yù zuì fù gōng jù shǒu lì wéi luàn nǎi wèi fù gōng yuē wú yào qīng jiā shǒu lì zài zuǒ yòu kě jìn lái
上欲罪复恭，惧守立为乱，乃谓复恭曰：“吾要卿家守立在左右，可进来。
nǎi cì xìng li míng shùn jié ēn chǒng tè yì shì móu shū yào
”乃赐姓李，名顺节，恩宠特异，势侔枢要。
nǎi yǔ fù gōng zhēng quán měi zhòng shāng qí yīn shì shòu shùn jié zhèn hǎi jūn jié dù shǐ tóng píng zhāng shì
乃与复恭争权，每中伤其阴事，授顺节镇海军节度使、同平章事。
dà shùn èr nián jiǔ yuè zhào fù gōng zhì shì cì zhàng lǚ
大顺二年九月，诏复恭致仕，赐杖履。
fù gōng jì shī shì yù tuì zhǐ shāng shān bié jū dì zài zhāo huà lǐ jìn yù shān yíng
复恭既失势，欲退止商山别居，第在昭化里，近玉山营。
jiǎ zǐ shǒu xìn wèi yù shān jūn shǐ shǒu xìn shí hòu fù gōng yú qí dì huò wū gào yún yù shān jūn shǐ yǔ fù gōng móu luàn zhào li shùn jié lǜ jìn jūn gōng zhī
假子守信为玉山军使，守信时候复恭于其第，或诬告云玉山军使与复恭谋乱，诏李顺节率禁军攻之。
zhāo zōng yù yán xǐ lóu
昭宗御延喜楼。
shǒu xìn yǐ bīng jù zhī shùn jié lǚ bài
守信以兵拒之，顺节屡败。
jì wǎn shǒu xìn fù gōng qiè qí zú chū tōng huà mén qū xìng yuán
际晚，守信、复恭挈其族出通化门，趋兴元。
shǒu xìn lìng bù jiàng zhāng wǎn diàn qí hòu wǎn zhàn bài bèi qín
守信令部将张绾殿其后，绾战败，被擒。
fù gōng zhì xìng yuán jié dù shǐ yáng shǒu liàng nǎi jiū hé zhū shǒu yì xiōng dì jǔ bīng yǐ tǎo shùn jié wèi míng
复恭至兴元，节度使杨守亮乃纠合诸守义兄弟举兵，以讨顺节为名。
tiān zǐ zhào li mào zhēn wáng xíng yú tǎo zhī
天子诏李茂贞、 王行瑜讨之。
míng nián shǒu liàng bīng bài fù gōng yǔ shǒu liàng qiè qí zú jiāng bēn tài yuán rù shāng shān
明年，守亮兵败，复恭与守亮挈其族，将奔太原，入商山。
zhì qián yuán xiàn wèi huá zhōu bīng suǒ huò zhí sòng jīng shī jiē xiāo shǒu yú shì
至乾元县，为华州兵所获，执送京师，皆枭首于市。
li mào zhēn shōu xìng yuán jìn fù gōng qián hòu yǔ shǒu liàng sī shū liù shí zhǐ nèi su zhì shì zhī yóu yún chéng tiān shì duò jiā jiù yè dà zhí dàn jī sù xùn bīng bú yào jìn fèng
李茂贞收兴元，进复恭前后与守亮私书六十纸， 内诉致仕之由云：“承天是隋家旧业，大侄但积粟训兵，不要进奉。
wú yú jīng zhēn zhōng yuán lì shòu wáng yǒu rú cǐ fù xīn mén shēng tiān zǐ jì dé zūn wèi nǎi fèi dìng cè guó lǎo
吾于荆榛中援立寿王，有如此负心，门生天子，既得尊位，乃废定策国老。
qí bù xùn rú shì
”其不逊如是。
hòu fù gōng jiǎ zǐ yàn bó bēn tài yuán shōu fù gōng hái gǔ zàng yú jiè xiū xiàn zhī bào fù shān
后复恭假子彦博奔太原，收复恭骸骨，葬于介休县之抱腹山。
fù gōng zhī hòu huàn zhě xī mén zhòng suì wèi yòu jūn zhōng wèi
复恭之后，宦者西门重遂为右军中尉。
li mào zhēn chū bìng shān nán bīng zhòng qiáng shèng gàn yù cháo zhèng zǎi xiàng dù ràng néng yǔ zhòng suì děng móu zhū zhī
李茂贞初并山南，兵众强盛，干预朝政， 宰相杜让能与重遂等谋诛之。
shī xìng wèi mào zhēn suǒ bài zhòng suì bèi zhū nǎi yǐ nèi guān luò quán guàn liú jǐng xuān wèi zuǒ yòu jūn zhōng wèi
师兴，为茂贞所败，重遂被诛，乃以内官骆全瓘、刘景宣为左右军中尉。
qián níng èr nián chūn li mào zhēn wáng xíng yú yǐ bīng rù cháo shā zǎi xiàng wéi zhāo dù li xī
干宁二年春，李茂贞、王行瑜以兵入朝，杀宰相韦昭度、李溪。
hé dōng jié dù shǐ li kè yòng lǜ shī dù hé tǎo bīn qí èr shuài jūn yú wèi běi
河东节度使李克用率师渡河，讨邠、岐二帅，军于渭北。
luò quán guàn yǔ mào zhēn sù wèi jiāng yán guī xié tiān zǐ xìng qí zhōu zhāo zōng cāng huáng xìng suō chéng
骆全瓘与茂贞宿卫将阎圭，胁天子幸岐州，昭宗苍黄幸莎城。
mào zhēn yǐ tài yuán wèn zuì nǎi zhū quán guàn yán guī yǐ zì jiě
茂贞以太原问罪，乃诛全瓘、阎圭以自解。
zhāo zōng xìng huá zhōu huàn guān shāo wēi
昭宗幸华州，宦官稍微。
jí guāng huà hái gōng nèi guān jǐng wu xiū sòng dào bì fù zhuān guó zhèng zǎi xiàng cuī yìn shēn è zhī zhōng wài bù mù
及光化还宫，内官景务修、宋道弼复专国政，宰相崔胤深恶之，中外不睦。
zǎi xiāng xú yàn ruò wáng bó yǒu dù liàng jiàn qí yīn xiǎn xiāng qīng jù wēi shí shì cháng zòu yuē rén jūn dāng wù dà tǐ píng xīn yù wù wú yǒu piān sī
宰相徐彦若、王搏有度量，见其阴险相倾，惧危时事，尝奏曰：“人君当务大体，平心御物，无有偏私。
piān rèn piān tīng gǔ rén suǒ huàn
偏任偏听，古人所患。
jīn zhōng guān hù chǒng dào lù mù zhī jiē zhī cǐ bì rán wèi néng zú gǎi
今中官怙宠，道路目之，皆知此弊，然未能卒改。
sì duō nàn jiàn píng yǐ dào xiāo xi zhī
俟多难渐平，以道消息之。
bì xià wù xiè shèng mó qǐ qí jiān zhà
陛下勿泄圣谟，启其奸诈。
cuī yìn zhī bó suǒ zòu pō xián zhī tā rì jiàn shàng yuē wáng bó jiān xié yǐ wèi chì shǐ wài yìng bù kě zài xiàng wèi
”崔胤知搏所奏， 颇衔之，他日见上，曰：“王搏奸邪，已为敕使外应，不可在相位。
èr nián liù yuè biǎn bó guān cì sǐ yú lán tián
”二年六月， 贬搏官，赐死于蓝田。
dào bì wu xiū yì cì sǐ
道弼、务修亦赐死。
yǐ shū mì shǐ liú jì shù wáng fèng xiān wèi liǎng jūn zhōng wèi chū xú yàn ruò zhèn nán hǎi
以枢密使刘季述、王奉先为两军中尉， 出徐彦若镇南海。
cuī yìn bǐng zhèng ér pái bìn huàn guān jì shù děng wài jié fān hóu yǐ wéi dǎng yuán
崔胤秉政而排摈宦官，季述等外结籓侯，以为党援。
shí yī yuè liù rì jì shù jiǎo zhào yǐ huáng tài zǐ jiān guó suì fèi zhāo zōng
十一月六日，季述矫诏以皇太子监国，遂废昭宗。
jū dōng nèi duó chuán guó bǎo shòu tài zǐ
居东内，夺传国宝授太子。
zhāo zōng yǐ hé huáng hòu gōng
昭宗以何皇后宫。
shù rén suí háng yōu yú dōng gōng
数人随行， 幽于东宫。
jì shù shǒu chí yín yīn yú shàng qián yǐ yīn huà dì shù shàng zuì zhuàng yún mǒu shí mǒu shì nǐ bù cóng wǒ yán qí zuì yī yě
季述手持银禋，于上前以禋画地数上罪状，云：“某时某事，你不从我言，其罪一也。
qí bèi nì rú cǐ
”其悖逆如此。
nǎi lìng li shī qián yǐ bīng wéi zhī
乃令李师虔以兵围之。
róng xī gù qí jiōng róng jué
镕锡锢其扃镕𫔎。
shí fāng níng liè pín yù wú bèi kū shēng wén yú wài
时方凝冽， 嫔御无被，哭声闻于外。
xué qiáng tōng shí zhě liǎng yuè
穴墙通食者两月。
shí èr yuè huì cuī yìn děng móu fǎn zhèng zhū jì shù fèng xiān fù yíng zhāo zōng jí wèi gǎi yuán tiān fù yuán nián
十二月晦，崔胤等谋反正，诛季述、奉先，复迎昭宗即位，改元天复元年。
qí suì shí yī yuè zhū quán zhōng kòu hé zhōng huá zhōu xiàn zhī
其岁十一月，朱全忠寇河中华州，陷之；
jīng shī zhèn kǒng
京师震恐。
zhōng wèi hán quán huì qǐng shàng qiě xìng fèng xiáng
中尉韩全诲请上且幸凤翔。
quán zhōng zhuī bī shèng yú bīng wéi fèng xiáng zhě lěi nián
全忠追逼乘舆，兵围凤翔者累年。
sān nián zhēng yuè mào zhēn shā liǎng jūn zhōng wèi hán quán huì zhāng hóng yàn shū mì shǐ yuán yì jiǎn zhōu jìng róng děng èr shí èr rén jiē zhǎn shǒu yǐ bù náng zhù zhī lìng xué shì xuē yí ju sòng yú quán zhōng qiú hé
三年正月，茂贞杀两军中尉韩全诲、张弘彦、枢密使袁易简、周敬容等二十二人，皆斩首，以布囊贮之，令学士薛贻矩送于全忠求和。
shì yuè quán zhōng yíng jià hái cháng ān zhào yǐ cuī yìn wèi zǎi xiàng jiān pàn liù jūn zhū wèi
是月，全忠迎驾还长安，诏以崔胤为宰相，兼判六军诸卫。
yìn zòu yuē gāo zǔ tài zōng chéng píng shí wú nèi guān diǎn jūn lǚ
胤奏曰：“高祖、太宗承平时，无内官典军旅。
zì tiān bǎo yǐ hòu huàn guān jìn shèng
自天宝以后，宦官浸盛。
zhēn yuán yuán hé fēn yǔ lín wèi wèi zuǒ yòu shén cè jūn shǐ wèi cóng lìng huàn guān zhǔ zhī wéi yǐ èr qiān rén wéi dìng zhì
贞元、 元和，分羽林卫为左、右神策军，使卫从，令宦官主之，唯以二千人为定制。
zì shì cān zhǎng shū mì
自是参掌枢密。
yóu shì nèi wù bǎi sī jiē guī huàn zhě shàng xià mí féng gòng wèi bù fǎ dà zé qīng fù cháo zhèng xiǎo zé gòu shān fān fāng
由是内务百司，皆归宦者，上下弥缝，共为不法：大则倾覆朝政，小则构扇籓方。
chē jià pín zhì bō qiān cháo tíng jiàn jiā wēi ruò yuán qí huò zuò shǐ zì zhōng rén
车驾频致播迁，朝廷渐加微弱，原其祸作，始自中人。
zì xiān dì lín yù yǐ lái bì xià zuǎn chéng zhī hòu péng chái rì chì jiāo luàn cháo gāng cǐ bù jiǎn qí běn gēn zhōng wèi guó zhī máo zéi
自先帝临御已来， 陛下纂承之后，朋侪日炽，交乱朝纲，此不翦其本根，终为国之蟊贼。
nèi zhū sī shǐ wu huàn guān zhǔ zhě wàng yī qiè ba zhī zhū dào jiān jūn shǐ bìng zhuī fù quē tíng jí guó jiā wàn shì zhī biàn yě
内诸司使务宦官主者，望一切罢之，诸道监军使，并追赴阙廷，即国家万世之便也。
zhào yuē
”诏曰：
huàn guān zhī xìng zhào yú qín hàn
宦官之兴，肇于秦、汉。
zhào gāo yán lè jìng miè yíng zōng
赵高、阎乐，竟灭嬴宗；
zhāng ràng duàn guī suì qīng liú zuò
张让、段珪，遂倾刘祚。
sì qí zhì zé guó bì shòu huò wù qí shì zé yùn kě yán cháng
肆其志则国必受祸，悟其事则运可延长。
zhèn suǒ yǐ duàn zài bù yí qí tiān yǒng mìng zhě yě
朕所以断在不疑，祈天永命者也。
xiān huáng dì sì wèi zhī shǐ nián zài yòu chōng qún shù xiāng tuī yǎn zhuān dà zhèng
先皇帝嗣位之始，年在幼冲，群竖相推，奄专大政。
yú shì dú liú yǔ nèi bīng qǐ shān dōng qiān xìng sān chuān jǐ lún shén qì
于是毒流宇内，兵起山东， 迁幸三川，几沦神器。
huí luán zhī shǐ shuài tǔ sī ān ér tián lìng zī dù néng jì gōng qiān yáo jìn zhèn chén cāng bō yuè huàn nàn xiāng réng
回銮之始，率土思安，而田令孜妒能忌功，迁摇近镇，陈仓播越，患难相仍。
jì zhèn zuǎn chéng yì xiāng wǔ màn fù gōng zhòng suì chěng qí huò dào bì jì shù jì qí xiōng
洎朕纂承，益相侮慢，复恭、重遂逞其祸，道弼、季述继其凶；
yōu rǔ zhèn gōng líng xié rú zǐ
幽辱朕躬，凌胁孺子。
tiān fù fǎn zhèng zuì jǐ qiú ān liǎng jūn nèi shū yī qiè jiǎ jiè
天复返正，罪己求安，两军内枢，一切假借。
hán quán huì děng měi huái fèn wǎn céng wu bào chóu
韩全诲等每怀愤惋，曾务报仇；
shì jiàng xiàng ruò xuè chóu qīng jūn shàng rú mù ǒu
视将相若血仇，轻君上如木偶。
wèi zhōu xīng suì jìng zhì bō qiān
未周星岁，竟致播迁；
jí zài qí yáng guò yú jī xiè
及在岐阳， 过于羁绁。
shàng yōu zōng shè qīng zhuì xià tòng mín shù liú lí máng rán gū jū wú suǒ kòng gào
上忧宗社倾坠，下痛民庶流离，茫然孤居，无所控告。
quán zhōng wèi jiān èr bǐng shēn shí zhèn xīn zhù bīng jìn jí yú sān nián dú duàn fāng zhū yú yuán è
全忠位兼二柄，深识朕心，驻兵近及于三年，独断方诛于元恶。
jīn xiè zuì jiāo miào jí zhái gōng wéi zhèng xíng dāng zài yú shì chū chú è yi jué qí gēn běn
今谢罪郊庙， 即宅宫闱，正刑当在于事初，除恶宜绝其根本。
xiān cháo jí zhèn wǔ zhì bō qiān wáng jī zhī máng jiǎn hào dà bàn
先朝及朕，五致播迁，王畿之氓， 减耗大半；
fù bù néng bì zi fū bù néng shì qī
父不能庇子，夫不能室妻。
yán niàn yú zī tòng shēn gǔ suǐ qí shuí zhī zuì
言念于兹，痛深骨髓，其谁之罪？
ěr bèi zhī yóu
尔辈之由！
dì wáng zhī wèi zhì yě nèi yǒu zǎi fǔ qīng shì wài yǒu fān hàn dà chén qǐ kě lìng xíng yú zhī rén cān yù dà zhèng
帝王之为治也，内有宰辅卿士，外有籓翰大臣，岂可令刑余之人，参预大政？
kuàng cǐ bèi jiē zhèn zhī jiā chén yě bǐ yú rén chén zhī jiā zé nú lì zhī liú
况此辈皆朕之家臣也，比于人臣之家，则奴隶之流。
zì héng rú cǐ zuì è guàn yíng tiān mìng zhū zhī zuì qǐ néng shě
恣横如此，罪恶贯盈，天命诛之，罪岂能舍？
héng shī fú fǎ gù bù zú qín hán róng jiǔ zhī yì suǒ duō kuì
横尸伏法，固不足矜，含容久之，亦所多愧。
qí dì wǔ kě fàn yǐ xià bìng yi cì sǐ
其第五可范已下，并宜赐死。
qí zài jī diàn tóng huá hé zhōng bìng jìn dǐ chǔ zhì qì
其在畿甸同华、河中，并尽底处置讫。
zhū dào jiān jūn shǐ yǐ xià jí guǎn nèi jīng guò bìng jū tíng nèi shǐ chì dào bìng yǎng suí chù zhū yí qì wén zòu
诸道监军使已下，及管内经过并居停内使，敕到并仰随处诛夷讫闻奏。
yǐ lìng zhǔn guó cháo gù shì liàng liú sān shí rén gè cì huáng juàn shān yī lǐng yǐ bèi gōng nèi zhǐ shǐ réng bù dé zhé yǒu yǎng nán
已令准国朝故事，量留三十人，各赐黄绢衫一领，以备宫内指使，仍不得辄有养男。
qí zuǒ yòu shén cè jūn bìng lìng tíng fèi
其左右神策军，并令停废。
shì rì zhū sī huàn guān bǎi yú rén jí suí jià fèng xiáng qún xiǎo yòu èr bǎi yú rén yī shí zhǎn shǒu yú nèi shì shěng xuè liú tú dì
是日，诸司宦官百余人，及随驾凤翔群小又二百余人，一时斩首于内侍省，血流涂地。
jí gōng rén sòng róu děng shí yī rén liǎng jiē sēng dào yǔ nèi guān xiāng shàn zhě èr shí yú rén bìng chī sǐ yú jīng zhào fǔ
及宫人宋柔等十一人，两街僧道与内官相善者二十余人，并笞死于京兆府。
nèi zhū sī yī qiè ba zhī jiē guī xǐng sì
内诸司一切罢之，皆归省寺。
zì shì jīng chéng bìng wú huàn gōng tiān zǐ měi xuān chuán zhào mìng jí lìng gōng rén chū rù
自是京城并无宦宫，天子每宣传诏命，即令宫人出入。
cuī yìn suī fù chóu kuài zhì guó zuò xuán yì fù wáng bēi fū
崔胤虽复仇快志，国祚旋亦覆亡，悲夫！
zàn yuē chóng yōng dà shà zhuàng qí yíng xì
赞曰：崇墉大厦，壮其楹磶。
diàn bāng yù wǔ yì sì míng dé
殿邦御侮，亦俟明德。
xiāo rén yì biǎn dòng bù liàng lì
宵人意褊，动不量力。
tóu shǔ bài qì liáng kān tài xī
投鼠败器，良堪太息。