wài qī
外戚
dú gū huái ēn dòu dé míng zhí huái zhēn zú dì xiào chén xiào chén zi xī jiān xī qiú xī guàn xī guàn cóng fù dì wéi xiǎn zhǎng sūn chang cóng fù dì cāo zhào chí mǎn fù
○独孤怀恩窦德明侄怀贞族弟孝谌孝谌子希瑊希球希瓘希瓘从父弟维鍌长孙敞从父弟操赵持满附
wǔ chéng sì zi yán xiù cóng fù dì sān sī sān sī zi chóng xun cóng zǔ dì yì zōng yōu jì yōu jì qī tài píng gōng zhǔ cóng fù dì yōu xù xuē huái yì fù
武承嗣子延秀从父弟三思三思子崇训从祖弟懿宗攸暨攸暨妻太平公主从父弟攸绪薛怀义附
wéi wēn wáng rén jiǎo zi shǒu yī
韦温王仁皎子守一
wú xù dì còu
吴溆弟凑
dòu yú liǔ shèng wáng zǐ yán
窦觎柳晟王子颜
zì gǔ hòu zú néng yǐ dé lǐ jìn tuì quán zōng bǎo míng zhě xiān yǐ
自古后族，能以德礼进退、全宗保名者，鲜矣。
gài shì gōng yè zhī chǒng jiē yàn sī zhī huan gāo jué hòu lù jiāo qí nèi shēng sè fú wán huò yú wài
盖恃宫掖之宠，接宴私之欢， 高爵厚禄骄其内，声色服玩惑于外；
mò zhī shī yǒu zhī xun bù dá wēi wáng zhī dào
莫知师友之训，不达危亡之道。
gù yǐ zhōng cái chù zhī hǎn bù fù bài
故以中才处之， 罕不覆败；
yì yóu zhòng zhí zhī mù zì rán diān pī yě
亦由重植之木，自然颠披也。
míng zhé zhī jūn zhī jiāo chǐ zhī yì mǎn róng chǒng zhī nán bǎo
明哲之君，知骄侈之易满，荣宠之难保；
shòu rèn gè dāng qí cái lù wèi bù guò qí liàng
授任各当其才，禄位不过其量；
gào zhī yǐ tiān mìng bù yì jiè zhī yǐ dà yì miè qīn
告之以天命不易，诫之以大义灭亲；
shǐ jū wú guò zhī de yǒng xiǎng bù zī zhī fú yǔ guó zhōng shǐ bù shī qí suǒ yǐ qīn yě
使居无过之地， 永享不赀之福，与国终始，不失其所以亲也。
yì yuē zhèn lái xì xì kǒng zhì fú yě
《易》曰：“震来虩虩，恐致福也。
yòu yuē fù zǐ xī xī shī jiā jié yě
” 又曰：“妇子嘻嘻，失家节也。
yǔ qí ài ér shī jié hé ruò jù ér zhì fú
”与其爱而失节，曷若惧而致福？
wèi shì chéng hàn rén zhī bài zhe jiǎo wǎng zhī fǎ yòu zhǔ sì wèi mǔ hòu bù dé lín cháo
魏氏惩汉人之败， 著矫枉之法：幼主嗣位，母后不得临朝；
wài shì wú gōng shí zhǔ bù dé fēng jué
外氏无功，时主不得封爵。
suī yuē kè bó ér biàn zhēn zhī zú jìng wú dà guò
虽曰刻薄，而卞、甄之族，竟无大过。
huáng táng shòu mìng zhǎng sūn dòu shì yǐ xūn xián rèn zhí ér wǔ shì wéi shì yǐ yíng mǎn zhì fù
皇唐受命，长孙、窦氏以勋贤任职，而武氏、韦氏以盈满致覆。
fu fèi xīng zhě qǐ tiān mìng zāi gài rén shì yě
夫废兴者，岂天命哉，盖人事也！
dòu wēi zhǎng sūn wú jì gè zì yǒu chuán qí yú zài qí dé shī wèi wài qī chuán yǐ cún jiàn jiè yān
窦威、长孙无忌各自有传，其余载其得失， 为《外戚传》，以存鉴诫焉。
dú gū huái ēn yuán zhēn huáng hòu dì zhī zǐ yě
###独孤怀恩，元贞皇后弟之子也。
fù zhěng duò zhuō jùn tài shǒu
父整，隋涿郡太守。
huái ēn yòu shí yǐ xiàn huáng hòu zhī zhí yǎng yú gōng zhōng
怀恩幼时， 以献皇后之侄，养于宫中。
hòu shì wèi hù xiàn lìng
后仕为鄠县令。
gāo zǔ píng jīng chéng shòu cháng ān lìng
高祖平京城，授长安令。
zài zhí yán míng shén de shí yù
在职严明，甚得时誉。
jí gāo zǔ shòu shàn zhuó bài gōng bù shàng shū
及高祖受禅，擢拜工部尚书。
shí yú zhōu cì shǐ wéi yì jié jī yáo jūn sù yú pú zhōu ér yì jié wén lì qiè nuò pín zhàn bù lì
时虞州刺史韦义节击尧君素于蒲州，而义节文吏怯懦，频战不利。
gāo zǔ qiǎn huái ēn dài zǒng qí zhòng
高祖遣怀恩代总其众。
huái ēn dū bīng chéng xià wèi zéi suǒ jù pín zhàn bù lì
怀恩督兵城下，为贼所拒，频战不利。
gāo zǔ qiē ràng zhī yīn shì yuàn wàng
高祖切让之，因是怨望。
gāo zǔ cháng xì zhī yuē dì gū zǐ xī wèi tiān zǐ cì dāng jiù zǐ hu
高祖尝戏之曰：“弟姑子悉为天子，次当舅子乎？
huái ēn suì zì yǐ wéi fú mìng měi è wàn yuē wǒ jiā qǐ nǚ dú fù guì yé
”怀恩遂自以为符命，每扼腕曰：“我家岂女独富贵耶？
yóu shì yīn tú yì jì
”由是阴图异计。
shí yú xiāng nán shān duō qún dào
时虞乡南山多群盗。
liú wǔ zhōu jiāng sòng jīn gāng kòu xiàn huì zhōu gāo zǔ xī fā guān zhōng zú yǐ lì tài zōng zhūn yú bǎi bì
刘武周将宋金刚寇陷浍州，高祖悉发关中卒以隶太宗，屯于柏壁。
huái ēn suì yǔ jiě xiàn lìng róng jìng qián wǔ yuán xiàn zhǔ bù yuán jūn bǎo móu yǐn wáng xíng běn bīng jí wǔ zhōu lián hé yǔ shān zéi jié yǒng fēng cāng ér duàn bǎi bì liáng dào gē hé dōng de yǐ dàn wǔ zhōu
怀恩遂与解县令荣静、前五原县主簿元君宝谋引王行本兵及武周连和，与山贼劫永丰仓而断柏壁粮道，割河东地以啗武周。
shì lín fā huì xià xiàn rén lǚ chóng mào shā xiàn lìng jù xiàn qǐ bīng yīng wǔ zhōu
事临发，会夏县人吕崇茂杀县令， 据县起兵，应武周。
gāo zǔ qiǎn huái ēn yǔ yǒng ān wáng xiào jī shǎn zhōu zǒng guǎn yú yún nèi shǐ shì láng táng jiǎn gōng chóng mào
高祖遣怀恩与永安王孝基、陕州总管于筠、内史侍郎唐俭攻崇茂。
sòng jīn gāng qián bīng lái xí zhū jiāng jǐn méi
宋金刚潜兵来袭，诸将尽没。
jūn bǎo yǔ kāi fǔ liú ràng yì tóng xiàn yú zéi zhōng suì xiè huái ēn zhī móu
君宝与开府刘让亦同陷于贼中，遂泄怀恩之谋。
jì ér huái ēn táo guī gāo zǔ fù lìng lǜ shī gōng pú zhōu
既而怀恩逃归，高祖复令率师攻蒲州。
táng jiǎn zài zéi zhōng shuō zéi jiàng wèi chí jìng dé qǐng shǐ ràng hái lián hé bà bīng suì shǐ fā qí shì
唐俭在贼中，说贼将尉迟敬德，请使让还， 连和罢兵，遂使发其事。
huì yáo jūn sù wèi qí xià suǒ shā xiǎo shuài wáng xíng běn yǐ pú zhōu jiàng huái ēn lè bīng rù jù qí chéng
会尧君素为其下所杀，小帅王行本以蒲州降，怀恩勒兵入据其城。
gāo zǔ jiāng jì hé yǐ yù zhōu yǐ huì ràng zhì nǎi shǐ zhào huái ēn huái ēn bù zhī shì yǐ xiè qīng zhōu lái fù
高祖将济河，已御舟矣，会让至，乃使召怀恩，怀恩不知事已泄，轻舟来赴。
jí zhōng liú ér zhí zhī shōu qí dǎng àn yàn suì zhū zhī shí nián sān shí liù jí mò jī jiā
及中流而执之，收其党按验，遂诛之，时年三十六，籍没基家。
dòu dé míng tài mù shùn shèng huáng hòu xiōng zhī sūn yě
窦德明，太穆顺圣皇后兄之孙也。
zǔ zhào shàng hòu wèi wén dì nǚ yì yáng gōng zhǔ fēng jù lù gōng
祖照，尚后魏文帝女义阳公主，封钜鹿公。
fù yàn xí fù fēng shì duò wèi xī píng jùn shǒu
父彦，袭父封，仕隋为西平郡守。
dé míng shǎo shī shì chén liú wáng xiào yì pō shè wén shǐ
德明少师事陈留王孝逸，颇涉文史。
huì hàn wáng liàng zuò luàn qiǎn qí jiāng qì liáng gōng lí zhōu
会汉王谅作乱，遣其将綦良攻黎州。
dé míng shí nián shí bā mù de wǔ qiān rén bèi dào ér jìn hào lìng yán zhěng yī zhàn pò zhī
德明时年十八，募得五千人，倍道而进，号令严整，一战破之。
yǐ gōng lèi bài qí wáng fǔ shǔ zuò shì miǎn
以功累拜齐王府属，坐事免。
jí yì shī wéi cháng ān yǒng ān wáng xiào jī xiāng yì wáng shén fú jiāng xià wáng dào zōng jí gāo zǔ zhī xù dòu dàn zhào cí jǐng bìng xì yù duò jiāng wèi wén shēng yīn shì shī yù shā zhī
及义师围长安，永安王孝基、襄邑王神符、江夏王道宗及高祖之婿窦诞、赵慈景并系狱，隋将卫文升、阴世师欲杀之。
dé míng wèi wén shēng yuē zuì bù zài cǐ bèi shā zhī wú shāng yú bǐ shì zú zhāo yuàn
德明谓文升曰：“罪不在此辈，杀之无伤于彼，适足招怨。
wén shēng nǎi zhǐ
”文升乃止。
jí yè jiàn gāo zǔ jìng bù zì yán shí rén chēng qí zhǎng zhě
及谒见高祖，竟不自言，时人称其长者。
wǔ dé chū bài kǎo gōng láng zhōng
武德初，拜考功郎中。
cóng tài zōng jī wáng shì chōng pín yǒu zhàn gōng fēng xiǎn wǔ nán
从太宗击王世充，频有战功，封显武男。
zhēn guàn chū lì cháng ài èr zhōu cì shǐ
贞观初，历常、爱二州刺史。
xún zú
寻卒。
dì dé xuán gāo zōng shí wéi zuǒ xiāng
弟德玄，高宗时为左相。
dé xuán zǐ huái zhēn
德玄子怀贞。
huái zhēn shǎo yǒu míng yù shí xiōng dì zōng zú bìng yǐ yú mǎ wéi shì huái zhēn dú zhé jié zì xiū yī fú jiǎn sù
怀贞，少有名誉，时兄弟宗族，并以舆马为事，怀贞独折节自修，衣服俭素。
shèng lì zhōng wèi qīng hé lìng zhì yǒu néng míng
圣历中为清河令，治有能名。
é lì yuè zhōu dū dū yáng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ suǒ zài jiē yǐ qīng gàn zhe chēng
俄历越州都督、扬州大都督府长史，所在皆以清干著称。
shén lóng èr nián lèi qiān yù shǐ dài fū jiān jiǎn jiào yōng zhōu zhǎng shǐ
神龙二年，累迁御史大夫，兼检校雍州长史。
shí wéi shù rén jí ān lè gōng zhǔ děng gàn yù cháo zhèng
时韦庶人及安乐公主等干预朝政。
huái zhēn měi chǎn shùn wěi qū qǔ róng gǎi míng cóng yī yǐ bì hòu fù zhī huì zì shì míng chēng rì sǔn
怀贞每谄顺委曲取容，改名从一，以避后父之讳，自是名称日损。
shù rén wēi shí rǔ mǔ wáng shì běn mán bì yě tè fēng jǔ guó fū rén jià wèi huái zhēn qī
庶人微时乳母王氏，本蛮婢也，特封莒国夫人，嫁为怀贞妻。
sú wèi rǔ mǔ zhī xù wèi ā yún huái zhēn měi yīn yè jiàn zhī cì jí jìn biǎo shū liè zài guān wèi bì yuē huáng hòu ā yún shí rén huò yǐ guó yún hū zhī chū wú cán sè
俗谓乳母之婿为阿沄，怀贞每因谒见之次及进表疏，列在官位，必曰“皇后阿沄”，时人或以“国沄”呼之，初无惭色。
huàn guān yòng quán huái zhēn yóu suǒ wèi jìng měi shì shì tīng sòng jiàn wú xū zhě wù yǐ jiē zhī
宦官用权，怀贞尤所畏敬，每视事听讼，见无须者，误以接之。
jiān chá yù shǐ wèi chuán gōng cháng yǐ nèi cháng shì fǔ xìn yì yóu zòng bào jiāng zòu hé zhī
监察御史魏传弓尝以内常侍辅信义尤纵暴，将奏劾之。
huái zhēn yuē fǔ cháng shì shēn wéi ān lè gōng zhǔ suǒ xìn rèn quán shì shén gāo yán chéng huò fú hé de zhé yǒu tán jiū
怀贞曰：“辅常侍深为安乐公主所信任，权势甚高，言成祸福，何得辄有弹纠？
chuán gōng yuē jīn wáng gāng jiàn huài jūn zǐ dào xiāo zhèng yóu cǐ bèi shàn quán ěr
”传弓曰：“今王纲渐坏，君子道消，正由此辈擅权耳！
ruò de jīn rì shā zhī míng rì shòu zhū wú suǒ hèn
若得今日杀之，明日受诛，无所恨。
huái zhēn wú yǐ dá dàn gù zhǐ zhī
”怀贞无以答，但固止之。
wéi shù rén bài zuǒ qiān háo zhōu sī mǎ
韦庶人败，左迁濠州司马。
xún zhuó shòu yì zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ
寻擢授益州大都督府长史。
yǐ fù huì tài píng gōng zhǔ lèi bài shì zhōng jiān yù shǐ dài fū dài wéi ān shí wèi shàng shū zuǒ pú yè jiān xiū guó shǐ cì jué wèi guó gōng
以附会太平公主，累拜侍中、兼御史大夫，代韦安石为尚书左仆射，监修国史，赐爵魏国公。
ruì zōng wèi jīn xiān yù zhēn èr gōng zhǔ chuàng lì liǎng guān liào gōng shén duō shí yì jiē yǐ wéi bù kě
睿宗为金仙、玉真二公主创立两观，料功甚多，时议皆以为不可。
wéi huái zhēn zàn chéng qí shì gōng zì jiān yì
唯怀贞赞成其事，躬自监役。
huái zhēn zú dì zhān shì sī zhí wéi xiǎn wèi huái zhēn yuē xiōng wèi jí tái gǔn dāng sī xiàn kě tì fǒu yǐ fǔ míng zhǔ
怀贞族弟詹事司直维鍌谓怀贞曰：“兄位极台衮，当思献可替否， 以辅明主。
nài hé xiào liàng wǎ mù cè jì gōng jiàng zhī jiān yù lìng hǎi nèi hé suǒ zhān yǎng yě
奈何校量瓦木，厕迹工匠之间，欲令海内何所瞻仰也？
huái zhēn bù néng duì ér jiān zuò rú gù
”怀贞不能对， 而监作如故。
shí rén wèi zhī yǔ yuē dòu pú yè qián wèi wéi shì guó yún hòu zuò gōng zhǔ yì chéng
时人为之语曰：“窦仆射前为韦氏国沄，后作公主邑丞。
yán huái zhēn fú shì gōng zhǔ tóng yú yì guān yě
”言怀贞伏事公主，同于邑官也。
xiān tiān èr nián tài píng gōng zhǔ nì móu shì xiè huái zhēn jù zuì tóu shuǐ ér sǐ
先天二年，太平公主逆谋事泄，怀贞惧罪，投水而死。
zhuī lù qí shī gǎi xìng dú shì
追戮其尸，改姓毒氏。
dé míng zú dì xiào chén
德明族弟孝谌。
xiào chén xíng bù shàng shū dàn zhī zǐ zhāo chéng shùn shèng huáng hòu fù yě
孝谌，刑部尚书诞之子，昭成顺圣皇后父也。
zé tiān shí lì tài cháng shǎo qīng rùn zhōu cì shǐ
则天时，历太常少卿、润州刺史。
cháng shòu èr nián hòu mǔ páng shì bèi kù lì suǒ xiàn wū yǔ hòu zhòu zǔ bù dào xiào chén zuǒ qiān luō zhōu sī mǎ ér zú
长寿二年，后母庞氏被酷吏所陷，诬与后咒诅不道，孝谌左迁罗州司马而卒。
zi xī jiān xī qiú xī guàn bìng liú lǐng nán
子希瑊、希球、希瓘，并流岭南。
shén lóng chū suí lì xuě miǎn
神龙初，随例雪免。
jǐng yún nián zhuī zèng li chén tài wèi bīn guó gōng xī jiān xí jué
景云年，追赠李谌太尉、 邠国公，希瑊袭爵。
xuán zōng jí wèi jiā zèng xiào chén tài bǎo xī jiān děng yǐ jiù shì shén jiàn yōu chǒng
玄宗即位，加赠孝谌太保，希瑊等以舅氏，甚见优宠。
xī jiān lèi qiān tài zǐ shǎo fù bīn guó gōng xún zú
希瑊累迁太子少傅、豳国公，寻卒。
xī qiú guān zhì tài zǐ bīn kè fēng jì guó gōng kāi yuán èr shí qī nián zú
希球官至太子宾客，封冀国公，开元二十七年卒。
jí zú shì yuē jìng
及卒，谥曰靖。
xī guàn chū cì jué bì guó gōng hòu gǎi míng yè
希瓘初赐爵毕国公，后改名曳。
chū wèi zuǒ sàn qí cháng shì jí xī qiú zú yīn shòu kāi fǔ yí tóng sān sī
初为左散骑常侍，及希球卒，因授开府仪同三司。
xuán zōng yǐ zǎo shī tài hòu yóu zhòng wài jiā yè xiōng dì sān rén jiē guó gōng shí shí fēng
玄宗以早失太后，尤重外家，曳兄弟三人皆国公，食实封。
yè zi è yòu shàng xuán zōng nǚ yǒng chāng cháng gōng zhǔ ēn chǒng cì lài shí wèi hòu yǐ
曳子锷，又尚玄宗女永昌长公主，恩宠赐赉，实为厚矣。
ér xiōng dì jiē tān bǐ guò zì fēng zhí yè yòu shén zhī
而兄弟皆贪鄙，过自封植，曳又甚之。
tiān bǎo qī nián yǒu dòu miǎn qián jiāo wū zhù miǎn fàn fǎ yè zuò xìn qí guǐ shuō bèi tíng guān fàng guī tián yuán
天宝七年，有窦勉潜交巫祝，勉犯法，曳坐信其诡说，被停官，放归田园。
xún yǐ zūn lǎo yòu shòu kāi fǔ yí tóng sān sī yī jiù cháo huì
寻以尊老，又授开府仪同三司，依旧朝会。
shí sān zài shí èr yuè zú xuán zōng kū yú xíng zài zèng sī tú
十三载十二月卒，玄宗哭于行在，赠司徒。
cái huò jù wàn
财货钜万。
jìn yè cóng fù dì wéi xiǎn hào xué yǐ zhuàn zhe wèi yè
瑨曳从父弟维鍌，好学，以撰著为业。
shí zōng zú xián yǐ wài qi chóng shì yú mǎ wéi xiǎn dú qīng jiǎn zì shǒu
时宗族咸以外戚，崇饰舆马，维鍌独清俭自守。
zhōng shū lìng zhāng shuō huáng mén shì láng lú cáng yòng jǐ shì zhōng péi zi yú jiē yǔ zhī qīn shàn
中书令张说、黄门侍郎卢藏用、给事中裴子余皆与之亲善。
guān zhì shuǐ bù láng zhōng zú
官至水部郎中卒。
zhuàn jí xiōng lǐ yào èr shí juǎn xíng yú dài
撰《吉凶礼要》二十卷，行于代。
zhǎng sūn chang wén dé shùn shèng huáng hòu zhī shū fù yě
长孙敞，文德顺圣皇后之叔父也。
shì duò wèi zuǒ wèi láng jiàng
仕隋为左卫郎将。
yáng dì xìng jiāng dū liú chang shǒu jīng chéng jìn yuàn
炀帝幸江都，留敞守京城禁苑。
jí yì qí rù guān lǜ zǐ dì yíng yè yú xīn fēng cóng píng jīng chéng yǐ gōng chú jiāng zuò shǎo jiān
及义旗入关，率子弟迎谒于新丰，从平京城，以功除将作少监。
chū wèi qǐ zhōu cì shǐ
出为杞州刺史。
zhēn guàn chū zuò zāng miǎn
贞观初，坐赃免。
tài zōng yǐ hòu qīn cháng lìng nèi gěi juàn yǐ gōng sī fèi
太宗以后亲，常令内给绢以供私费。
xún bài zōng zhèng shǎo qīng zhì shì jiā jīn zǐ guāng lù dài fu lèi fēng píng yuán jùn gōng
寻拜宗正少卿致仕，加金紫光禄大夫，累封平原郡公。
zú zèng yōu zhōu dū du shì yuē liáng péi zàng zhāo líng
卒，赠幽州都督，谥曰良，陪葬昭陵。
chang cóng fù dì cāo zhōu dà sī tú xuē guó gōng lǎn zhī zǐ yě
敞从父弟操，周大司徒、薛国公览之子也。
wǔ dé zhōng wèi shǎn dōng dào xíng tái jīn bù láng zhōng chū wèi shǎn zhōu cì shǐ
武德中，为陕东道行台金部郎中， 出为陕州刺史。
zì zhōu dōng yǐn shuǐ rù chéng yǐ dài jǐng jí bǎi xìng yú jīn lì zhī
自州东引水入城，以代井汲，百姓于今利之。
zhēn guàn zhōng lì míng zhōu cì shǐ yì yáng èr zhōu dū dū fǔ zhǎng shǐ bìng yǒu shàn zhèng
贞观中，历洺州刺史、 益扬二州都督府长史，并有善政。
èr shí sān nián yǐ zi quán shàng tài zōng nǚ xīn chéng gōng zhǔ bài qí zhōu cì shǐ
二十三年，以子诠尚太宗女新城公主，拜岐州刺史。
yǒng huī chū jiā jīn zǐ guāng lù dài fu cì jué lè shòu nán
永徽初，加金紫光禄大夫，赐爵乐寿男。
xún zú zèng lì bù shàng shū bīng zhōu dū du shì yuē ān
寻卒，赠吏部尚书、并州都督，谥曰安。
quán guān zhì shàng shū fèng yù
诠官至尚书奉御。
quán jí shì zhōng hán yuàn qī dì yě
诠即侍中韩瑗妻弟也。
jí yuàn dé zuì shì lián yú quán jiǎn sǐ pèi liú guī zhōu
及瑗得罪，事连于诠，减死配流巂州。
quán zhì liú suǒ xiàn lìng xī zhǐ zhàng shā zhī
诠至流所，县令希旨杖杀之。
quán zhī shēng yǒu zhào chí mǎn zhě gōng shū shàn shè lì bó měng shòu jié jí bēn mǎ
诠之甥有赵持满者，工书善射，力搏猛兽，捷及奔马；
ér qīn rén ài zhòng duō suǒ jiāo jié jīng shī wú guì jiàn jiē ài mù zhī
而亲仁爱众，多所交结， 京师无贵贱皆爱慕之。
chū wèi liáng zhōu zhǎng shǐ cháng zhú yě mǎ zì hòu shè zhī wú bù dòng yú xiōng yè biān rén shēn fú zhī
初为凉州长史，尝逐野马，自后射之，无不洞于胸腋，边人深伏之。
xǔ jìng zōng jù qí zuò nán wū yǔ quán jí wú jì tóng fǎn
许敬宗惧其作难，诬与诠及无忌同反。
jí kǎo xùn zhōng wú yì cí qiě yuē shēn kě shā cí bù kě duó
及拷讯，终无异词，且曰：“身可杀，辞不可夺。
lì jìng dài wéi kuǎn yǐ shā zhī
”吏竟代为款以杀之。
wǔ chéng sì jīng zhōu dū du shì yuē zhī sūn zé tiān shùn shèng huáng hòu xiōng zi yě
武承嗣，荆州都督士矱之孙，则天顺圣皇后兄子也。
chū shì yuē qǔ xiàng lǐ shì shēng yuán qìng yuán shuǎng
初，士矱娶相里氏，生元庆、元爽。
yòu qǔ yáng shì shēng sān nǚ zhǎng shì yuè wáng fǔ gōng cáo hè lán yuè shí cì zé tiān cì shì guō shì
又娶杨氏，生三女：长适越王府功曹贺兰越石，次则天，次适郭氏。
shì yuē zú hòu xiōng zi wéi liáng huái yùn jí yuán shuǎng děng yù yáng shì shī lǐ
士矱卒后，兄子惟良、怀运及元爽等遇杨氏失礼。
jí zé tiān lì wèi huáng hòu zhuī zèng shì yuē wèi sī tú zhōu zhōng xiào wáng fēng yáng shì dài guó fū rén
及则天立为皇后，追赠士矱为司徒、 周忠孝王，封杨氏代国夫人。
hè lán yuè shí zǎo zú fēng qí qī wèi hán guó fū rén
贺兰越石早卒，封其妻为韩国夫人。
xún yòu jiā zèng shì yuē wèi tài wèi yáng shì gǎi fēng wèi róng guó fū rén
寻又加赠士矱为太尉，杨氏改封为荣国夫人。
shí yuán qìng shì wèi zōng zhèng shǎo qīng yuán shuǎng wèi shào fǔ shǎo jiān wéi liáng wèi wèi wèi shǎo qīng
时元庆仕为宗正少卿，元爽为少府少监，惟良为卫尉少卿。
róng guó fū rén hèn qí chóu rì báo jǐ fěng huáng hòu kàng shū qǐng chū yuán qìng děng wéi wài zhí yáng wéi tuì ràng qí shí è zhī yě
荣国夫人恨其畴日薄己，讽皇后抗疏请出元庆等为外职，佯为退让，其实恶之也。
yú shì yuán qìng wèi lóng zhōu cì shǐ yuán shuǎng wèi háo zhōu cì shǐ wéi liáng wèi shǐ zhōu cì shǐ
于是武元庆被调任龙州刺史，武元爽任濠州刺史，武惟良任始州刺史。
yuán qìng zhì zhōu bìng zú yuán shuǎng zì háo zhōu yòu pèi liú zhèn zhōu ér sǐ
元庆至州病卒， 元爽自濠州又配流振州而死。
qián fēng nián wéi liáng yǔ dì zī zhōu cì shǐ huái yùn yǐ yuè mù lì jí yú tài shān zhī xià
干封年，惟良与弟淄州刺史怀运，以岳牧例集于泰山之下。
shí hán guó fū rén nǚ hè lán shì zài gōng zhōng pō chéng ēn chǒng
时韩国夫人女贺兰氏在宫中，颇承恩宠。
zé tiān yì yù chú zhī fěng gāo zōng xìng qí mǔ zhái yīn wéi liáng děng xiàn shí zé tiān mì lìng rén yǐ dú yào zhù hè lán shì shí zhōng hè lán shì shí zhī bào zú guī zuì yú wéi liáng huái yùn nǎi zhū zhī
则天意欲除之，讽高宗幸其母宅，因惟良等献食，则天密令人以毒药贮贺兰氏食中，贺兰氏食之，暴卒，归罪于惟良、怀运，乃诛之。
réng fěng bǎi liáo kàng biǎo qǐng gǎi qí xìng wèi fù shì jué qí shǔ jí
仍讽百僚抗表请改其姓为蝮氏，绝其属籍。
yuán shuǎng děng yuán zuò pèi liú lǐng wài ér sǐ nǎi yǐ hán guó fū rén zhī zǐ mǐn zhī wèi shì yuē sì gǎi xìng wǔ shì lèi bài zuǒ shì jí lán tái tài shǐ xí jué zhōu guó gōng
元爽等缘坐配流岭外而死，乃以韩国夫人之子敏之为士矱嗣，改姓武氏，累拜左侍极、兰台太史，袭爵周国公。
réng lìng jiū jí xué shì li sì zhēn wú jīng zhī tú yú lán tái kān zhèng jīng shǐ bìng zhe zhuàn zhuàn jì
仍令鸠集学士李嗣真、吴兢之徒，于兰台刊正经史，并著撰传记。
mǐn zhī jì nián shào sè měi zhēng yú róng guó fū rén shì chǒng duō qiān fàn zé tiān pō bú yuè zhī
敏之既年少色美，烝于荣国夫人，恃宠多愆犯，则天颇不悦之。
xián hēng èr nián róng guó fū rén zú zé tiān chū nèi dà ruì jǐn lìng mǐn zhī zào fó xiàng zhuī fú mǐn zhī zì yǐn yòng zhī
咸亨二年，荣国夫人卒，则天出内大瑞锦，令敏之造佛像追福，敏之自隐用之。
yòu sī wèi shǎo qīng yáng sī jiǎn nǚ yǒu shū sè gāo zōng jí zé tiān zì xuǎn yǐ wéi tài zǐ fēi chéng yǒu dìng rì yǐ mǐn zhī yòu bī ér yín yān
又司卫少卿杨思俭女有殊色，高宗及则天自选以为太子妃，成有定日矣，敏之又逼而淫焉。
jí zài róng guó fú nèi sī shì cuī dié zhe jí fú zòu jì lè
及在荣国服内，私释衰绖，著吉服，奏妓乐。
shí tài píng gōng zhǔ shàng yòu wǎng lái róng guó zhī jiā gōng rén shì xíng yòu cháng wèi mǐn zhī suǒ bī
时太平公主尚幼，往来荣国之家，宫人侍行， 又尝为敏之所逼。
é ér jiān wū shì fā pèi liú léi zhōu xíng zhì sháo zhōu yǐ mǎ jiāng zì yì ér sǐ
俄而奸污事发，配流雷州，行至韶州，以马缰自缢而死。
chéng sì yuán shuǎng zi yě
承嗣，元爽子也。
mǐn zhī sǐ hòu zì lǐng nán zhào hái bài shàng yī fèng yù xí zǔ jué zhōu guó gōng
敏之死后，自岭南召还，拜尚衣奉御，袭祖爵周国公。
é qiān mì shū jiān
俄迁秘书监。
zé tiān lín cháo zhuī zūn shì yuē wèi zhōng xiào tài huáng zhì chóng xiān fǔ guān shǔ wǔ dài zǔ yǐ xià jiē wèi wáng
则天临朝，追尊士矱为忠孝太皇，置崇先府官属，五代祖已下，皆为王。
sì shèng yuán nián yǐ chéng sì wèi lǐ bù shàng shū
嗣圣元年，以承嗣为礼部尚书。
xún chú tài cháng qīng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
寻除太常卿、同中书门下三品。
chuí gǒng zhōng zhuǎn chūn guān shàng shū yī jiù zhī zhèng shì
垂拱中，转春官尚书，依旧知政事。
zài chū yuán nián dài sū liáng sì wéi wén chāng zuǒ xiāng tóng fèng gé luán tái sān pǐn jiān zhī nèi shǐ shì
载初元年，代苏良嗣为文昌左相、同凤阁鸾台三品，兼知内史事。
tiān shòu yuán nián yú dōng dōu chuàng zhì wǔ shì qī miào zhuī zūn zhōu wén wáng wèi shǐ zǔ wén huáng dì wáng zǐ wǔ wèi ruì zǔ kāng huáng dì yún wǔ shì zhī xiān yě
天授元年，于东都创置武氏七庙，追尊周文王为始祖文皇帝，王子武为睿祖康皇帝，云武氏之先也。
hòu wǔ dài zǔ zèng tài yuán jìng wáng jū cháng wèi yán zǔ chéng huáng dì
后五代祖赠太原靖王居常为严祖成皇帝，
gāo zǔ zèng zhào sù gōng wáng kè jǐ wèi sù zǔ zhāng jìng huáng dì
高祖赠赵肃恭王克己为肃祖章敬皇帝，
zēng zǔ zèng wèi kāng wáng jiǎn wèi liè zǔ zhāo ān huáng dì
曾祖赠魏康王俭为烈祖昭安皇帝，
zǔ zèng zhōu ān chéng wáng huá wéi xiǎn zǔ wén mù huáng dì
祖赠周安成王华为显祖文穆皇帝，
kǎo zhōng xiào tài huáng wèi tài zǔ xiào míng gāo huáng dì
考忠孝太皇为太祖孝明高皇帝，
bǐ jiē suí dì hào yuē huáng hòu
妣皆随帝号曰皇后。
yuán qìng wèi liáng xiàn wáng yuán shuǎng wèi wèi dé wáng
元庆为梁宪王，元爽为魏德王。
yòu zhuī fēng bó fù jí xiōng dì jù wèi wáng zhū gū zǐ wèi cháng gōng zhǔ
又追封伯父及兄弟俱为王，诸姑姊为长公主。
yú shì fēng chéng sì wèi wèi wáng
于是封承嗣为魏王，
yuán qìng zi xià guān shàng shū sān sī wèi liáng wáng
元庆子夏官尚书三思为梁王，
hòu cóng fù xiōng zi nà yán yōu níng wèi jiàn chāng wáng
后从父兄子纳言攸宁为建昌王，
tài zǐ tōng shì shè rén yōu guī wèi jiǔ jiāng wáng
太子通事舍人攸归为九江王，
sī lǐ qīng chóng guī wèi gāo píng wáng
司礼卿重规为高平王，
zuǒ wèi qīn fǔ zhōng láng jiàng zǎi dé wèi yǐng chuān wáng
左卫亲府中郎将载德为颍川王，
yòu wèi jiāng jūn yōu jì wèi qiān shèng wáng
右卫将军攸暨为千乘王，
sī nóng qīng yì zōng wèi hé nèi wáng
司农卿懿宗为河内王，
zuǒ qiān niú zhōng láng jiàng sì zōng wèi lín chuān wáng
左千牛中郎将嗣宗为临川王，
yòu wèi xūn èr fǔ zhōng láng jiàng yōu yi wèi jiàn ān wáng
右卫勋二府中郎将攸宜为建安王，
shàng chéng zhí zhǎng yōu wàng wèi kuài jī wáng
尚乘直长攸望为会稽王，
tài zǐ tōng shì shè rén yōu xù wèi ān píng wáng
太子通事舍人攸绪为安平王，
yōu zhǐ wèi héng ān wáng
攸止为恒安王。
yòu fēng chéng sì nán yán jī wèi nán yáng wáng yán xiù wèi huái yáng wáng sān sī nán chóng xun wèi gāo yáng wáng chóng liè wèi xīn ān wáng hòu xiōng zi zèng chén wáng chéng yè nán yán huī wèi sì chén wáng yán zuò wèi xián ān wáng
又封承嗣男延基为南阳王，延秀为淮阳王，三思男崇训为高阳王，崇烈为新安王，后兄子赠陈王承业男延晖为嗣陈王，延祚为咸安王。
chéng sì cháng fěng zé tiān gé mìng jǐn zhū huáng shì zhū wáng jí gōng qīng zhōng bù fù jǐ zhě chéng sì cóng fù dì sān sī yòu shèng zàn qí jì tiān xià yú jīn yuān zhī
承嗣尝讽则天革命，尽诛皇室诸王及公卿中不附己者，承嗣从父弟三思又盛赞其计，天下于今冤之。
é yòu cì chéng sì shí fēng qiān hù réng jiān xiū guó shǐ
俄又赐承嗣实封千户，仍监修国史。
chéng sì zì wèi cì dāng wèi huáng chǔ lìng fèng gé shè rén zhāng jiā fú fěng yù bǎi xìng kàng biǎo chén qǐng zé tiān jìng bù xǔ
承嗣自为次当为皇储， 令凤阁舍人张嘉福讽谕百姓抗表陈请，则天竟不许。
rú yì yuán nián shòu tè jìn
如意元年，授特进。
xún bài tài zǐ tài bǎo ba zhī zhèng shì
寻拜太子太保，罢知政事。
chéng sì yǐ bù de lì wèi huáng tài zǐ yàng yàng ér zú zèng tài wèi bīng zhōu mù shì yuē xuān
承嗣以不得立为皇太子，怏怏而卒，赠太尉、并州牧，谥曰宣。
zi yán jī xí jué zé tiān bì qí fù míng fēng wèi jì wèi wáng
子延基袭爵，则天避其父名，封为继魏王。
xún yǔ qí qī yǒng tài jùn zhǔ jí yì dé tài zǐ děng huà jí zhāng yì zhī xiōng dì chū rù gōng zhōng kǒng yǒu bù lì hòu fèn zhēng bù xié xiè zhī zé tiān wén ér dà nù xián lìng zì shā
寻与其妻永泰郡主及懿德太子等， 话及张易之兄弟出入宫中，恐有不利，后忿争不协，泄之，则天闻而大怒，咸令自杀。
fù yǐ chéng sì cì zǐ yán yì wèi jì wèi wáng
复以承嗣次子延义为继魏王。
zhōng zōng jí wèi shì zhōng jìng huī děng yǐ táng shì zhōng xīng wǔ shì zhū wáng yi xuē qí wáng jué nǎi lǜ qún guān shàng biǎo yuē
中宗即位，侍中敬晖等以唐室中兴，武氏诸王宜削其王爵，乃率群官上表曰：
chén wén shén qì zhě tiān xià zhī zhì gōng bì guī hu yǒu dé
臣闻神器者，天下之至公，必归乎有德；
huáng jí zhě yù zhōng zhī dà bǎo bì shùn hū tiān mìng
皇极者，域中之大宝，必顺乎天命。
lì kǎo qián gǔ xiáng guān dì yè jiē bù bìng xìng mò yǒu èr zhǔ
历考前古，祥观帝业，皆不并兴，莫有二主。
gù sān huáng shì méi ér wǔ dì shì xìng xià shāng shì shuāi ér zhōu hàn shì zuò
故三皇氏没而五帝氏兴，夏、商氏衰而周、汉氏作。
hé zé
为什么呢？
dì wáng zhī lì shǔ xīn yīng hu wǔ xíng shuǐ shèng zé huǒ shuāi mù shuāi zé jīn shèng
帝王之历数，心应乎五行，水盛则火衰，木衰则金盛。
tiān dì zhī yùn yě hé hū sì shí chūn wǎng zé xià lái shǔ tuì zé hán jí
天地之运也，合乎四时，春往则夏来，暑退则寒集。
zé zhī wǔ xíng zhī shù yě dì wáng bù kě wéi wéi zhī zé zōng shè bù ān shēng rén bù lǐ
则知五行之数也，帝王不可违，违之则宗社不安，生人不理。
sì shí zhī xù tiān dì bù néng biàn biàn zhī zé shuāng lù bù jūn shuǐ hàn jiāo cuò
四时之序，天地不能变，变之则霜露不均，水旱交错。
zì yǒu duò shī yù hǎi nèi bēng lí tiān lì zhī zhòng guī yú táng shì
自有隋失御，海内崩离，天历之重，归于唐室。
wàn fāng lè yè hé bō luàn zhī gōng
万方乐业，荷拨乱之功；
sān shèng chóng guāng bù shēng chéng zhī dé
三圣重光，布生成之德。
kě wèi yǒu gōng yú sì hǎi yǒu dé yú zhēng rén
可谓有功于四海，有德于蒸人。
zì hóng dào è mì shēng líng jiàng huò bǎi bì āi háo rú sàng kǎo bǐ
自弘道遏密，生灵降祸，百辟哀号，如丧考妣。
zé tiān huáng hòu lín yù dì tú míng mù dá cōng gōng qīn shù jì
则天皇后临御帝图，明目达聪，躬亲庶绩。
zé yǒu chán xié xiōng niè wū huò ruì dé gòu hài zōng zhī zhū yí dài jìn
则有谗邪凶孽，诬惑睿德，构害宗枝，诛夷殆尽。
yīng fān xián qi bǎi bù yī cún yú lèi zài zhě tóu cuàn huāng yì
英籓贤戚，百不一存，余类在者，投窜荒裔。
yuān kù rén shén gǎn shāng tiān dì zhōng chén yì shì shí suǒ tòng xīn
冤酷人神，感伤天地， 忠臣义士，实所痛心。
zì tiān shòu zhī jì shí chēng gǎi gé wǔ jiā zǐ zhí xián shù fēng jiàn shí yú nián jiān shí yì róng jí
自天授之际，时称改革，武家子侄，咸树封建，十余年间， 实亦荣极。
yú shí táng shì fān píng qǐ de bìng fēng gù zhī shì yǒu shēng jiàng shí shǐ rán yě
于时唐室籓屏，岂得并封，故知事有升降，时使然也。
jīn zé tiān huáng dì yàn juàn wàn jī shén qì dà bǎo zhòng guī bì xià
今则天皇帝厌倦万机，神器大宝，重归陛下。
bǎi xìng ōu gē xīn fù táng yè shàng zhì qīng shì xià jí cāng shēng huáng fà zhī lún tóng r zhī bèi mò bù huān xīn wǔ biàn rú jiàn fù mǔ
百姓讴歌，欣复唐业，上至卿士， 下及苍生，黄发之伦，童儿之辈，莫不欢欣舞忭，如见父母。
qǐ bù yǐ táng jiā ēn dé gǎn yōu qí zhī xīn
岂不以唐家恩德，感幽祇之心；
bì xià rén míng shùn tiān xià zhī wàng
陛下仁明，顺天下之望？
jīn huáng yè chóng gòu shèng zuò zhōng xīng shén qí zhī dào yǒu zhù yú xiān dé yǐ
今皇业重构，圣祚中兴，神祇之道，有助于先德矣！
lí rén zhī chéng wú fù yú bì xià yǐ
黎人之诚，无负于陛下矣！
chén yòu wén zhī yè bù liǎng shèng shì bù liǎng dà gù tiān wú èr rì tǔ wú èr wáng qián shèng zhī gé yán xiān zhé zhī míng jiè
臣又闻之，业不两盛，事不两大，故天无二日， 土无二王，前圣之格言，先哲之明诫。
zì huáng míng fǎn zhèng tiān mìng wéi xīn wǔ jiā zhū wáng fēng jiàn yī jiù shēng zhě jì jiā máo tǔ sǐ zhě réng zhuī fù yì wàn xìng shī wàng qīng shì hán xīn hé zé
自皇明反正，天命惟新，武家诸王，封建依旧，生者既加茅土，死者仍追赋邑，万姓失望，卿士寒心，何则？
kāi pì yǐ lái hǎn yǒu sī lǐ dì wáng zhī dào shí wú cǐ fǎ
开辟以来，罕有斯理，帝王之道，实无此法。
bì xià zòng yù kāi ēn yǐ xíng sī huì qǐ kě wéi wǔ xíng zhī lì shǔ hu
陛下纵欲开恩，以行私惠，岂可违五行之历数乎？
guāi sì shí zhī hán shǔ hu
乖四时之寒暑乎？
yòu hǎi nèi zhòng qíng cháo tíng qiè yì wèi wǔ shì zhū wáng shēn jì yì shì jiāng yǒu sǔn
又海内众情，朝廷窃议，为武氏诸王身计，亦适将有损。
hé zé
为什么呢？
chù zhī wèi de qí suǒ jū zhī shí kǒng bù ān bì xià suī yù chǒng zhī fān nǎi xiàn zhī bù zūn gǔ diǎn gù yě
处之未得其所， 居之实恐不安，陛下虽欲宠之，翻乃陷之，不遵古典故也。
qiě táng lì yǒu guī zhōu mìng yǐ qù
且唐历有归，周命已去；
jué zhòng zé nán bǎo lù báo zé yì quán
爵重则难保，禄薄则易全。
yòu zé tiān huáng dì qīn zhèng zhī shí wǔ shì zhū wáng yì fèn wài zhí
又则天皇帝亲政之时，武氏诸王，亦分外职。
jīn jū jīng niǎn bù jiàng jiù fēng tiān xià zhī xīn qiè jiāng bù kě
今居京辇， 不降旧封，天下之心，窃将不可。
bì xià zòng yù dūn chóng wài qī qū liú ēn dài nài zōng miào shè jì zhī jì hé
陛下纵欲敦崇外戚，曲流恩贷，奈宗庙社稷之计何？
nài qīng shì lí shù zhī yì hé
奈卿士黎庶之议何？
fú yuàn bì xià wèi shè jì zhī yuǎn tú gē sī qíng zhī xiǎo ài nèi chóng jīng bāng zhī yào wài shùn xiá ěr zhī xīn qǐ bù gù zōng shè zhī jī yǔn rén líng zhī yuàn
伏愿陛下为社稷之远图，割私情之小爱，内崇经邦之要，外顺遐迩之心，岂不固宗社之基，允人灵之愿？
zé bì xià wēi wēi zhī yè guàn sān guāng ér dòng jiǔ quán
则陛下巍巍之业，贯三光而洞九泉。
qīn qīn zhī yì shàng yǒu lún ér xià yǒu xù
亲亲之义，上有伦而下有序。
chén tè chéng róng chǒng sī jié dān chì jì wèi táng chén shí wèi táng jì fú qǐ shèng cí fǔ chuí jīn nà
臣特承荣宠，思竭丹赤，既为唐臣，实为唐计，伏乞圣慈，俯垂矜纳。
zhōng shū shè rén cén yì zhī cí yě
中书舍人岑义之词也。
shàng dá yuē
上答曰：
zhèn cháng yīn xiá jǐng bó lǎn qián xiū dì jí huáng tú lüè jī qí jī
朕尝因暇景，博览前修，帝籍皇图，略稽其迹。
zhì ruò èr líng zhào pàn sān cái yù xìng lí lián sù lù zhī chén zūn lú dà tíng zhī rì shí yóu piáo lüè wèi zhe tú shū
至若二灵肇判，三才聿兴，骊连粟陆之辰，尊卢大庭之日，时犹朴略，未著图书。
jì hū chū zhèn yìng qī huà bā guà ér chéng xiàng
洎乎出震应期，画八卦而成象；
yán huáng yù lì bō bǎi gǔ yǐ xìng nóng
炎皇御历，播百谷以兴农。
chē fú chuàng yú xuān yuán zhī cháo lì xiàng jiàn yú táng yáo zhī dài fēng jiàn zhī shì quē ěr wú wén
车服创于轩辕之朝，历象建于唐尧之代，封建之事，阙尔无闻。
zì zhōu hàn yǐ lái fāng chóng fán píng
自周汉已来，方崇蕃屏。
zhì yú sān wēi gēng wáng wǔ yùn dié xīng yǐ gǔ kuí jīn shì jì yǒu shuǎng
至于三微更王，五运迭兴，以古揆今，事迹有爽。
bǐ zhě bié zōng fǔ lì yì xìng xīng bāng fú yǐ zé tiān dà shèng huáng dì nèi fǔ wài lín jiāng wǔ shí zài zài zhèn gōng zé wèi cí mǔ yú shì shù jí shì míng jūn
比者别宗抚历，异姓兴邦，伏以则天大圣皇帝，内辅外临，将五十载，在朕躬则为慈母，于士庶即是明君。
wǎng zhě chuí gǒng zhī zhōng sì huáng lín zhèng dāng cǐ zhī jì lǔ wèi bìng cún
往者垂拱之中，嗣皇临政，当此之际，鲁卫并存。
jí hu quán jié xìng yāo láng yá gòu nì zāi lián qī guó xìn jié sān jiān jì xíng dà yì zhī huái suì yǒu qì zhū zhī shì
及乎全节兴妖，琅邪构逆，灾连七国，衅结三监，既行大义之怀，遂有泣诛之事。
zhōu táng gé mìng gài wéi cóng quán zǐ zhí fēng wáng guó zhī cháng diǎn
周唐革命，盖为从权，子侄封王，国之常典。
qīng děng biǎo yún tiān shòu zhī jì wǔ jiā fēng jiàn táng jiā fān píng qǐ de bìng fēng zhě zhì rú qiān lǐ yī fáng bù yù nì móu hái yī xìng li wú gǎi jiù huì qǐ fēi shàn è qū fēn shēn míng nì shùn yǐ
卿等表云“天授之际，武家封建，唐家籓屏，岂得并封”者，至如千里一房，不预逆谋，还依姓李，无改旧惠，岂非善恶区分，申明逆顺矣？
jīn yǐ shèng shàng guāi yù gāo zhěn yí shén wěi zhèng zhèn gōng zuǎn chéng pī xù
今以圣上乖豫，高枕怡神，委政朕躬，纂承丕绪。
zuó zhě èr yuè zhī shǒu yōu jì děng lǚ qǐng xuē fēng zhèn dú duàn jīn huái bù yī lái qǐng
昨者二月之首，攸暨等屡请削封，朕独断襟怀，不依来请。
xī hàn zǔ yǐ bù yī qǔ tiān xià yóu fēng yì xìng wèi wáng kuàng zhèn yǐ lèi shèng kāi jī qǐ kě xuē fēng wài zú
昔汉祖以布衣取天下，犹封异姓为王，况朕以累圣开基，岂可削封外族？
qún gōng děng yǐ tiān wú èr rì tǔ wú èr wáng kàng biǎo zǐ tíng yòng shēn dān kěn zhě
群公等以“天无二日，土无二王”，抗表紫庭，用申丹恳者。
rán yǐ shǎng fá zhī diǎn jīng guó dà gāng yōu jì sān sī jiē xī yù gào xiōng shù suī bù qīn mào bái rèn ér yì zǎo xiàn dān chéng jīn ruò què chú jiù fēng biàn lǜ yǒu gōng nán quàn
然以赏罚之典，经国大纲，攸暨、三思，皆悉预告凶竖，虽不亲冒白刃，而亦早献丹诚，今若却除旧封，便虑有功难劝。
yú shì jiàng fēng liáng wáng sān sī wèi dé jìng jùn wáng
于是降封梁王三思为德静郡王，
liàng jiǎn shí fēng èr bǎi hù
量减实封二百户，
dìng wáng fù mǎ dū wèi yōu jì wéi lè shòu jùn wáng
定王、驸马都尉攸暨为乐寿郡王，
hé nèi jùn wáng yì zōng wèi gěng guó gōng
河内郡王懿宗为耿国公，
jiàn chāng jùn wáng yōu níng wèi jiāng guó gōng
建昌郡王攸宁为江国公，
kuài jī jùn wáng yōu wàng wèi yè guó gōng
会稽郡王攸望为邺国公，
lín chuān jùn wáng sì zōng wèi guǎn guó gōng
临川郡王嗣宗为管国公，
jiàn ān jùn wáng yōu yi wèi xi guó gōng
建安郡王攸宜为息国公，
gāo píng jùn wáng chóng guī wèi kuài guó gōng
高平郡王重规为郐国公，
jì wèi wáng yán yì wèi wèi guó gōng
继魏王延义为魏国公，
ān píng jùn wáng yōu xù wèi cháo guó gōng
安平郡王攸绪为巢国公，
gāo yáng jùn wáng fù mǎ dū wèi chóng xun wèi fēng guó gōng
高阳郡王、驸马都尉崇训为酆国公，
huái yáng jùn wáng yán xiù wèi huán guó gōng
淮阳郡王延秀为桓国公，
xián ān jùn wáng yán zuò wèi xián ān jùn gōng
咸安郡王延祚为咸安郡公。
zhōng zōng shí sì zōng zhì cáo zhōu cì shǐ yōu yi gōng bù shàng shū chóng guī qí zhōu cì shǐ xiāng cì bìng zú
中宗时，嗣宗至曹州刺史，攸宜工部尚书，重规岐州刺史，相次病卒。
yōu wàng zhì tài cháng qīng zuǒ qiān chūn zhōu sī mǎ ér sǐ
攸望至太常卿，左迁春州司马而死。
yán xiù fú zhū hòu wǔ shì zōng shǔ yuán zuò zhū sǐ jí pèi liú dài jiāng jǐn yǐ
延秀伏诛后，武氏宗属缘坐诛死及配流，殆将尽矣。
xiān tiān èr nián zhì xuē shì yuē dì hào yī jiù zhuī zèng tài yuán wáng qī yáng shì yì xuē hòu hào yī jiù wèi tài yuán wáng fēi
先天二年，制削士彟帝号，依旧追赠太原王，妻杨氏亦削后号，依旧为太原王妃。
yán xiù chéng sì dì èr zi yě
延秀，承嗣第二子也。
zé tiān shí tū jué mò chuò shàng yán yǒu nǚ qǐng hé qīn zhì yán xiù yǔ yán zhī wēi jù wǎng tū jué jiāng qīn yíng mò chuò nǚ wèi qī
则天时，突厥默啜上言有女请和亲，制延秀与阎知微俱往突厥，将亲迎默啜女为妻。
jì ér mò chuò zhí zhī wēi rù guān zhào dìng děng zhōu gù yán xiù jiǔ bù dé hái
既而默啜执知微，入冠赵、定等州，故延秀久不得还。
shén lóng chū mò chuò gèng qǐng tōng hé xiān lìng yán xiù sòng kuǎn shǐ de guī fēng huán guó gōng yòu shòu zuǒ wèi zhōng láng jiàng
神龙初，默啜更请通和，先令延秀送款，始得归，封桓国公，又授左卫中郎将。
shí wǔ chóng xun wèi ān lè gōng zhǔ xù jí yán xiù cóng fù xiōng shù yǐn zhì zhǔ dì
时武崇训为安乐公主婿，即延秀从父兄，数引至主第。
yán xiù jiǔ zài fán zhōng jiě tū jué yǔ cháng yú zhǔ dì yán xiù chàng tū jué gē zuò hú xuán wǔ yǒu zī mèi zhǔ shén xǐ zhī
延秀久在蕃中，解突厥语，常于主第，延秀唱突厥歌，作胡旋舞，有姿媚，主甚喜之。
jí chóng xun sǐ yán xiù de xìng suì shàng gōng zhǔ
及崇训死，延秀得幸，遂尚公主。
zhǔ wéi hòu suǒ shēng nán nǚ zhōng zuì xiǎo
主，韦后所生男女中最小。
chū zhōng zōng qiān yú fáng zhōu yù dá zhōu jìng shēng yú lù cì
初，中宗迁于房州，欲达州境，生于路次。
xìng huì mǐn róng zhì xiù jué
性惠敏， 容质秀绝。
zhōng zōng wéi hòu ài páng rì shēn zì qí suǒ yù zòu qǐng wú bù yǔn xǔ
中宗、韦后爱庞日深，恣其所欲，奏请无不允许。
shì chǒng héng zòng quán qīng tiān xià zì wáng hóu zǎi xiàng yǐ xià chú bài duō chū qí mén
恃宠横纵，权倾天下， 自王侯宰相已下，除拜多出其门。
suǒ yíng dì zhái bìng zào ān lè fó sì nǐ yú gōng yè qiǎo miào guò zhī
所营第宅并造安乐佛寺，拟于宫掖，巧妙过之。
lìng yáng wu lián yú chéng xi zào dìng kūn chí yú qí zhuāng yán mào shù lǐ
令杨务廉于城西造定昆池于其庄，延袤数里。
chū jiàng zhī shí yǐ huáng hòu zhàng fā yú gōng zhōng zhōng zōng yǔ wéi hòu yù ān fú mén guān zhī dēng zhú gòng nǐ chè míng rú zhòu
出降之时，以皇后仗发于宫中，中宗与韦后御安福门观之，灯烛供拟，彻明如昼。
yán xiù bài dù rì shòu tài cháng qīng jiān yòu wèi jiāng jūn fù mǎ dū wèi gǎi fēng héng guó gōng shí fēng wǔ bǎi hù
延秀拜度日，授太常卿，兼右卫将军、 驸马都尉，改封恒国公，实封五百户。
fèi xiū xiáng zhái yú jīn chéng fang zào zhái qióng jí zhuàng lì tǎng cáng wèi zhī kōng jié
废休祥宅，于金城坊造宅，穷极壮丽，帑藏为之空竭。
chóng xun zi shù suì yīn jiā jīn zǐ guāng lù dài fu tài cháng qīng tóng zhèng yuán zuǒ wèi jiāng jūn fēng gǎo guó gōng cì shí fēng wǔ bǎi hù yǐ sì qí fù
崇训子数岁，因加金紫光禄大夫、太常卿同正员、左卫将军，封镐国公， 赐实封五百户，以嗣其父。
gōng zhǔ chǎn nán mǎn yuè zhōng zōng wéi hòu xìng qí dì jiù dì fàng shè qiǎn zǎi chén li jiào wén shì sòng zhī wèn chén quán qī zhāng shuō yán cháo yǐn děng shù bǎi rén fù shī měi zhī
公主产男满月，中宗、韦后幸其第，就第放赦，遣宰臣李峤、文士宋之问、沈佺期、张说、阎朝隐等数百人赋诗美之。
yán xiù jì shì ēn fàng zòng wú suǒ jì dàn
延秀既恃恩，放纵无所忌惮。
yòu gōng zhǔ fǔ cāng cáo fú fèng zhī yán xiù yǒu bù chén zhī xīn suì shuō yuē jīn tiān xià cāng shēng yóu yǐ wǔ shì wèi niàn dà zhōu bì kě zài xīng
又公主府仓曹符凤知延秀有不臣之心，遂说曰： “今天下苍生，犹以武氏为念，大周必可再兴。
àn chèn shū yún hēi yī shén sūn pī tiān shang fù mǎ jí shén huáng zhī sūn yě
按谶书云‘黑衣神孙披天裳’，驸马即神皇之孙也。
měi quàn lìng zhe zào ǎo zi yǐ yīng zhī
”每劝令著皂袄子以应之。
jí wéi shù rén bài yán xiù yǔ gōng zhǔ zài nèi zhái gé zhàn liáng jiǔ
及韦庶人败，延秀与公主在内宅，格战良久。
jiē zhǎn zhī
皆斩之。
hòu zhuī biǎn wèi bèi nì shù rén
后追贬为悖逆庶人。
sān sī yuán qìng zi yě
三思，元庆子也。
shǎo yǐ hòu zú lèi zhuǎn yòu wèi jiāng jūn
少以后族累转右卫将军。
zé tiān lín cháo zhuó bài xià guān shàng shū
则天临朝，擢拜夏官尚书。
jí gé mìng fēng liáng wáng cì shí fēng yī qiān hù
及革命， 封梁王，赐实封一千户。
xún bài tiān guān shàng shū
寻拜天官尚书。
zhèng shèng yuán nián zhuǎn chūn guān shàng shū jiān xiū guó shǐ
证圣元年，转春官尚书，监修国史。
shèng lì yuán nián jiǎn jiào nèi shǐ
圣历元年，检校内史。
èr nián jìn bài tè jìn tài zǐ bīn kè réng bìng yī jiù jiān xiū guó shǐ
二年，进拜特进、太子宾客，仍并依旧监修国史。
sān sī lüè shè wén shǐ xìng qīng qiǎo biàn pì shàn shì rén yóu shì tè méng xìn rèn
三思略涉文史，性倾巧便僻，善事人，由是特蒙信任。
zé tiān shù xìng qí dì shǎng cì shén hòu
则天数幸其第，赏赐甚厚。
shí xuē huái yì zhāng yì zhī chāng zōng jiē chéng ēn gù
时薛怀义、张易之、昌宗皆承恩顾。
sān sī yǔ chéng sì měi zhé jié shì zhī
三思与承嗣每折节事之。
huái yì yù chéng mǎ chéng sì sān sī bì wèi zhī zhí pèi
怀义欲乘马，承嗣、三思必为之执辔。
yòu zèng chāng zōng shī shèng chēng chāng zōng cái mào shì wáng zǐ jìn hòu shēn réng lìng cháo shì dì xiāng shǔ hé
又赠昌宗诗，盛称昌宗才貌是王子晋后身，仍令朝士递相属和。
sān sī yòu yǐ zé tiān yàn jū shēn gōng yòu yù yǔ zhāng yì zhī chāng zōng děng hù cóng chí chěng yǐ nòng qí quán
三思又以则天厌居深宫，又欲与张易之、昌宗等扈从驰骋，以弄其权。
nǎi qǐng chuàng zào sān yáng gōng yú sōng gāo shān xìng tài gōng yú wàn shòu shān qǐng zé tiān měi suì lín xìng qián hòu gōng yì shén zhòng bǎi xìng yuàn zhī
乃请创造三阳宫于嵩高山，兴泰宫于万寿山，请则天每岁临幸，前后工役甚众，百姓怨之。
shén lóng chū jìn bài sī kōng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn jiā shí fēng wǔ bǎi hù gù cí bù shòu
神龙初，进拜司空、同中书门下三品，加实封五百户，固辞不受。
wèi jǐ suí lì jiàng fēng wèi dé jìng jùn wáng liàng jiǎn shí fēng èr bǎi hù
未几，随例降封为德静郡王，量减实封二百户。
xún bài zuǒ sàn qí cháng shì zé tiān yí zhì lìng fù qí suǒ jiǎn shí fēng
寻拜左散骑常侍，则天遗制令复其所减实封。
chū jìng huī děng lì gōng hòu zhǎng zhī guó zhèng sān sī lǜ qí gèng wéi jǐ huàn ér lìng qí zi chóng xun yīn ān lè gōng zhǔ gòu wū jìng huī děng bìng liú yú lǐng biǎo ér sǐ
初，敬晖等立功后，掌知国政，三思虑其更为己患，而令其子崇训因安乐公主构诬敬晖等，并流于岭表而死。
zì shì sān sī wēi quán rì shèng jūn guó zhèng shì duō suǒ cān zōng
自是三思威权日盛，军国政事，多所参综。
jìng huī děng suǒ chì chù zhě jiē néng yǐn fù jiù zhí lìng bǎi guān fù xiū zé tiān zhī fǎ
敬晖等所斥黜者，皆能引复旧职，令百官复修则天之法。
shí rén jiē yán qí yīn huái cuàn nì yǐ bǐ cáo mèng dé sī mǎ zhòng dá
时人皆言其阴怀篡逆，以比曹孟德、司马仲达。
yōng zhōu rén wéi yuè jiāng gāo zhěn děng bìng shàng shū yán sān sī fù zǐ bì wèi nì luàn
雍州人韦月将、高轸等并上疏言三思父子必为逆乱。
sān sī zhī ér qiú suǒ qí zuì
三思知而求索其罪。
yǒu sī xī zhǐ zòu yuè jiāng zuò dāng qì shì zhěn pèi liú lǐng wài
有司希旨，奏：“月将坐当弃市，轸配流岭外”。
huáng mén shì láng sòng jǐng zhí zòu yún yuè jiāng suǒ fàn bù hé zhì sǐ
黄门侍郎宋璟执奏云：“月将所犯， 不合至死。
sān sī nù jìng chì sòng jǐng wèi wài zhí
”三思怒，竟斥宋璟为外职。
sān sī jì cāi jí zhèng shì cháng yán bù zhī hé děng míng zuò hǎo rén wéi yǒu xiàng wǒ hǎo zhě shì hǎo rén ěr
三思既猜嫉正士，尝言“不知何等名作好人，唯有向我好者，是好人耳。
yòu yǔ qí suǒ qīn bīng bù shàng shū zōng chu kè jiāng zuò dà jiàng zōng jìn qīng tài fǔ qīng jì chù nè hóng lú qīng gān yuán jiǎn dì xiāng yǐn zhì gàn dú shí zhèng
”又与其所亲兵部尚书宗楚客、将作大匠宗晋卿、 太府卿纪处讷、鸿胪卿甘元柬递相引致，干黩时政。
shì yù shǐ zhōu lì yòng rǎn zǔ yōng tài pú chéng li quān guāng lù chéng sòng zhī xùn jiān chá yù shǐ yáo shào zhī děng wǔ rén cháng wèi qí ěr mù shí rén hū wèi sān sī wǔ gǒu
侍御史周利用、冉祖雍，太仆丞李悛，光禄丞宋之逊，监察御史姚绍之等五人，常为其耳目，时人呼为“三思五狗”。
zhōng zōng xún yòu zhì wǔ shì chóng ēn miào yī yī tiān shòu shí jiù lǐ xiǎng jì qí wú líng shùn líng bìng zhì guān yuán jiē sān sī yì yě
中宗寻又制：武氏崇恩庙，一依天授时旧礼享祭，其吴陵、顺陵，并置官员， 皆三思意也。
sān sī jì yǔ wéi shù rén jí shàng guān zhāo róng sī tōng cháng jì jié mǐn tài zǐ yòu yīn ān lè gōng zhǔ mì móu fèi chù zhī
三思既与韦庶人及上官昭容私通，尝忌节愍太子，又因安乐公主密谋废黜之。
sān nián qī yuè tài zǐ lǜ yǔ lín dà jiàng jūn li duō zuò děng fā zuǒ yòu yǔ lín bīng shā sān sī jí qí zi chóng xun yú qí dì bìng shā qí qīn dǎng shí yú rén
三年七月，太子率羽林大将军李多祚等，发左右羽林兵，杀三思及其子崇训于其第， 并杀其亲党十余人。
é ér shì biàn tài zǐ jì sǐ zhōng zōng wèi sān sī jǔ āi fèi cháo wǔ rì zèng tài wèi zhuī fēng liáng wáng shì yuē xuān
俄而事变，太子既死，中宗为三思举哀，废朝五日，赠太尉， 追封梁王，谥曰宣。
ān lè gōng zhǔ yòu yǐ jié mǐn tài zǐ shǒu zhì jì yú sān sī jí chóng xun líng jiù qián
安乐公主又以节愍太子首致祭于三思及崇训灵柩前。
ruì zōng jiàn zuò yǐ sān sī fù zǐ jù yǒu nì jié zhì lìng zhuó guān bào shī píng qí fén mù
睿宗践祚， 以三思父子俱有逆节，制令斫棺暴尸，平其坟墓。
chóng xun sān sī dì èr zi yě
崇训，三思第二子也。
zé tiān shí fēng wèi gāo yáng jùn wáng
则天时，封为高阳郡王。
cháng ān zhōng shàng ān lè jùn zhǔ
长安中，尚安乐郡主。
shí sān sī yòng shì yú cháo yù chǒng qí lǐ
时三思用事于朝，欲宠其礼。
zhōng zōng wèi tài zǐ zài dōng gōng sān sī zhái zài tiān jīn qiáo nán zì zhòng guāng mén nèi xíng qīn yíng lǐ guī yú qí zhái
中宗为太子在东宫，三思宅在天津桥南，自重光门内行亲迎礼，归于其宅。
sān sī yòu lìng zǎi chén li jiào sū wèi dào cí rén chén quán qī sòng zhī wèn xú yàn bó zhāng shuō yán cháo yǐn cuī róng cuī shí zhèng yīn děng fù huā zhú xíng yǐ měi zhī
三思又令宰臣李峤、苏味道，词人沈佺期、宋之问、徐彦伯、张说、 阎朝隐、崔融、崔湜、郑愔等赋《花烛行》以美之。
qí shí zhāng yì zhī chāng zōng zōng chu kè xiōng dì guì shèng shí jiǎ cí yú rén jiē yǒu xīn jù
其时张易之、昌宗、宗楚客兄弟贵盛，时假词于人，皆有新句。
chóng xùn shòu zuǒ wèi zhōng láng jiàng
崇训授左卫中郎将。
shén lóng yuán nián bài fù mǎ dū wèi qiān tài cháng qīng jiān zuǒ wèi jiāng jūn
神龙元年，拜驸马都尉，迁太常卿，兼左卫将军。
jiàng fēng fēng guó gōng réng cì shí fēng wǔ bǎi hù xún xǐ fēng gǎo guó gōng
降封酆国公，仍赐实封五百户，寻徙封镐国公。
èr nián jiān tài zi bīn kè shè zuǒ wèi jiāng jūn
二年，兼太子宾客，摄左卫将军。
jí wèi jié mǐn tài zǐ suǒ shā yōu zhì zèng kāi fǔ yí tóng sān sī zhuī zèng lǔ wáng shì yuē zhōng
及为节愍太子所杀，优制赠开府仪同三司，追赠鲁王，谥曰忠。
yì zōng zé tiān bó fù shì yì zhī sūn yě
懿宗，则天伯父士逸之孙也。
fù yuán zhōng gāo zōng shí shì zhì cāng bù láng zhōng
父元忠，高宗时仕至仓部郎中。
tiān shòu nián fēng shì yì wèi shǔ wáng yì zōng fēng wèi hé nèi jùn wáng lì qiān luò zhōu zhǎng shǐ zuǒ jīn wú wèi dà jiàng jūn
天授年，封士逸为蜀王，懿宗封为河内郡王，历迁洛州长史、左金吾卫大将军。
wàn suì tōng tiān nián zhōng qì dān zéi shuài sūn wàn róng kòu hé běi mìng yì zōng wèi dà zǒng guǎn tǎo zhī
万岁通天年中，契丹贼帅孙万荣寇河北，命懿宗为大总管讨之。
jūn cì zhào zhōu yòng wén zéi jiāng zhì jì zhōu yì zōng jù biàn yù qì jūn ér dùn
军次赵州，用闻贼将至冀州，懿宗惧， 便欲弃军而遁。
rén huò wèi yuē zéi zhòng jí duō rán qí jūn wú zī zhòng yǐ chāo lüě wèi zī ruò àn bīng yǐ shǒu shì bì lí sàn yīn ér jī zhī
人或谓曰：“贼众极多，然其军无辎重，以抄掠为资，若按兵以守， 势必离散，因而击之。
kě yǒu dà gōng yě
可有大功也。
yì zōng bù tīng suì tuì jù xiāng zhōu shí rén chī qí qiè nuò
”懿宗不听，遂退据相州，时人嗤其怯懦。
yóu shì zéi zhòng jìn tú zhào zhōu ér qù
由是贼众进屠赵州而去。
xún yòu lìng yì zōng ān fǔ hé běi zhū zhōu
寻又令懿宗安抚河北诸州。
xiān shì bǎi xìng yǒu xié cóng zéi zhòng hòu de guī lái zhě
先是，百姓有胁从贼众，后得归来者。
yì zōng yǐ wéi tóng fǎn zǒng shā zhī
懿宗以为同反，总杀之。
réng shēng kū qǔ qí dǎn hòu xíng xíng liú xiě yíng qián yán xiào zì ruò
仍生刳取其胆， 后行刑，流血盈前，言笑自若。
chū
初。
sūn wàn róng bié shuài hé ā xiǎo gōng xiàn jì zhōu yì duō tú hài shì nǚ
孙万荣别帅何阿小攻陷冀州，亦多屠害士女。
zhì shì shí rén hào yì zōng yǔ ā xiǎo wèi liǎng hé wèi zhī yǔ yuē wéi cǐ liǎng hé shā rén zuì duō
至是，时人号懿宗与阿小为两何，为之语曰：“唯此两何，杀人最多。
yì zōng yòu zì tiān shòu yǐ lái cháng shòu zhōng zhǐ tuī jū zhì yù wáng gōng dà chén duō bèi xiàn chéng qí zuì shí rén yǐ wéi zhōu xìng lái jùn chén zhī yà yān
”懿宗又自天授已来，尝受中旨，推鞫制狱，王公大臣，多被陷成其罪，时人以为周兴、来俊臣之亚焉。
shén lóng chū suí lì jiàng jué fēng gěng guó gōng lèi zhuǎn huái zhōu cì shǐ xún zú
神龙初，随例降爵，封耿国公，累转怀州刺史，寻卒。
yōu jì zé tiān bó fù shì ràng sūn yě
攸暨，则天伯父士让孙也。
tiān shòu zhōng fēng shì ràng wèi chǔ wáng yōu jì fēng qiān shèng jùn wáng
天授中，封士让为楚王，攸暨封千乘郡王。
cì jué shí fēng sān bǎi hù
赐爵实封三百户。
xiōng yōu níng wèi jiàn chāng jùn wáng shí fēng sì bǎi hù
兄攸宁为建昌郡王，实封四百户。
yōu níng lì qiān fèng gé shì láng nà yán dōng guān shàng shū bìng zú
攸宁历迁凤阁侍郎、纳言、冬官尚书， 病卒。
yōu jì chū wèi yòu wèi zhōng láng jiàng shàng tài píng gōng zhǔ shòu fù mǎ dū wèi
攸暨初为右卫中郎将，尚太平公主，授驸马都尉。
lèi qiān yòu wèi jiāng jūn jìn fēng dìng wáng yòu jiā shí fēng sān bǎi hù
累迁右卫将军，进封定王， 又加实封三百户。
é yòu gǎi ān dìng jùn wáng lì qiān sī lǐ qīng zuǒ sàn qí cháng shì jiā tè jìn
俄又改安定郡王，历迁司礼卿、左散骑常侍，加特进。
shén lóng zhōng bài sī tú fù fēng dìng wáng shí fēng mǎn yī qiān hù gù cí bù bài
神龙中， 拜司徒，复封定王，实封满一千户，固辞不拜。
xún ér suí lì jiàng fēng lè shòu jùn wáng bài yòu sàn qí cháng shì jiā kāi fǔ yí tóng sān sī
寻而随例降封乐寿郡王，拜右散骑常侍，加开府仪同三司。
yán xiù děng zhū hòu yòu jiàng fēng chǔ guó gōng
延秀等诛后，又降封楚国公。
yán hé yuán nián zú zèng tài wèi bīng zhōu dà dū dū zhuī fēng dìng wáng
延和元年卒，赠太尉、并州大都督，追封定王。
xún yǐ gōng zhǔ móu nì lìng píng huǐ qí mù
寻以公主谋逆，令平毁其墓。
tài píng gōng zhǔ zhě gāo zōng shào nǚ yě
太平公主者，高宗少女也。
yǐ zé tiān suǒ shēng tè chéng ēn chǒng
以则天所生，特承恩宠。
chū yǒng lóng nián jiàng fù mǎ xuē shào
初，永隆年降驸马薛绍。
shào chuí gǒng zhōng bèi wū gào yǔ zhū wáng lián móu fú zhū zé tiān sī shā yōu jì zhī qī yǐ pèi zhǔ yān
绍，垂拱中被诬告与诸王连谋伏诛，则天私杀攸暨之妻以配主焉。
gōng zhǔ fēng shuò fāng é guǎng yí duō quán lüè zé tiān yǐ wéi lèi jǐ měi yù móu yì gōng jìn yán jùn shì bù lìng xiè
公主丰硕，方额广颐，多权略，则天以为类己，每预谋议，宫禁严峻，事不令泄。
gōng zhǔ yì wèi jù zì jiǎn dàn chóng shì dǐ dì
公主亦畏惧自检， 但崇饰邸第。
èr shí yú nián tiān xià dú yǒu tài píng yī gōng zhǔ fù wèi dì mǔ wèi hòu fu wèi qīn wáng zi wèi jùn wáng guì shèng wú bǐ
二十余年，天下独有太平一公主，父为帝，母为后，夫为亲王，子为郡王，贵盛无比。
yǒng chún yǐ qián cháo zhì qīn wáng shí shí fēng bā bǎi hù yǒu zhì yī qiān hù
永淳已前朝制，亲王食实封八百户，有至一千户；
gōng zhǔ chū jiàng sān bǎi hù gōng zhǔ jiā wǔ shí hù
公主出降三百户，公主加五十户。
tài píng shí tāng mù zhī yì yī qiān èr bǎi hù shèng lì chū jiā zhì sān qiān hù
太平食汤沐之邑一千二百户，圣历初加至三千户。
shén lóng yuán nián yù zhū zhāng yì zhī móu yǒu gōng jìn hào zhèn guó tài píng gōng zhǔ xiāng wáng jiā hào ān guó xiāng wáng bìng shí shí fēng tōng qián wǔ qiān hù shǎng cì bù kě shèng jì
神龙元年，预诛张易之谋有功，进号镇国太平公主，相王加号安国相王，并食实封通前五千户，赏赐不可胜纪。
gōng zhǔ niè shì èr nán èr nǚ wǔ shì èr nán yī nǚ bìng shí shí fēng
公主孽氏二男二女，武氏二男一女，并食实封。
yòu xiāng wáng wèi wáng zhòng jùn chéng wáng qiān lǐ zhái qiǎn wèi shì sù wèi huán qí suǒ jū shí bù zhì yī zhàng shè chí bīng xún jiào tóng yú gōng jìn
又相王、卫王重俊、成王千里宅，遣卫士宿卫，环其所居，十步置一仗舍，持兵巡徼，同于宫禁。
tài píng cháng níng ān lè sān gōng zhǔ zhì pù yī rú qīn wáng
太平、长宁、安乐三公主，置铺一如亲王。
èr nián zhēng yuè zhì gōng zhǔ fǔ
二年正月，置公主府。
jǐng lóng èr nián gōng zhǔ nán chóng jiǎn chóng mǐn chóng xíng tóng shòu sān pǐn yǔ yú yáng wáng xiōng dì sì rén tóng zhì
景龙二年，公主男崇简、崇敏、崇行，同授三品，与渔阳王兄弟四人同制。
shí zhōng zōng rén shàn wéi hòu shàng guān zhāo róng yòng shì jìn zhōng jiē yǐ wéi zhì móu bù jí gōng zhǔ shén dàn zhī
时中宗仁善，韦后、上官昭容用事禁中，皆以为智谋不及公主，甚惮之。
gōng zhǔ rì yì háo hèng jìn dá cháo shì duō zhì dà guān cí rén hòu jìn zào qí mén zhě huò yǒu pín jiǒng zé yí zhī jīn bó shì yì xī rán chēng zhī
公主日益豪横， 进达朝士，多至大官，词人后进造其门者，或有贫窘，则遗之金帛，士亦翕然称之。
jí táng lóng yuán nián liù yuè wéi hòu zuò nì chēng zhì wěi zūn wēn wáng
及唐隆元年六月，韦后作逆称制，伪尊温王。
xuán zōng jū lín zī dǐ fèn zhī jiāng qīng nèi nán
玄宗居临淄邸，愤之，将清内难。
gōng zhǔ yòu yù qí móu lìng nán chóng jiǎn cóng zhī
公主又预其谋，令男崇简从之。
jí lì wēn wáng shù rì tiān xià zhī xīn guī yú xiāng fǔ nán wéi qí yì
及立温王，数日，天下之心归于相府，难为其议。
gōng zhǔ rù qǐ yòu zhǔ yǐ wáng shì duō gù zī yú zhǎng jūn nǎi tí xià yòu zhǔ yīn yǔ xuán zōng dà chén zūn lì ruì zōng
公主入启幼主，以王室多故，资于长君，乃提下幼主，因与玄宗、大臣尊立睿宗。
gōng zhǔ pín zhe dà xūn yì zūn zhòng nǎi jiā shí fēng wǔ qiān hù tōng qián mǎn yī wàn hù
公主频著大勋，益尊重，乃加实封五千户，通前满一万户。
gōng zhǔ zi chóng xíng chóng mǐn chóng jiǎn sān rén fēng yì xìng wáng
公主子崇行、崇敏、崇简三人，封异姓王；
chóng xíng guó zi jì jiǔ sì rén jiǔ qīng sān pǐn
崇行国子祭酒，四人九卿三品。
měi rù zòu shì zuò yǔ yí shí suǒ yán jiē tīng
每入奏事，坐语移时，所言皆听。
jiàn rén huò zhòu lì qīng zhí huò zhì nán běi yá jiàng xiàng quán yí rén zhǔ
荐人或骤历清职，或至南北衙将相，权移人主。
jūn guó dà zhèng shì bì cān jué rú bù cháo yè zé zǎi chén jiù dì yì qí kě fǒu
军国大政，事必参决，如不朝谒，则宰臣就第议其可否。
gōng zhǔ yóu shì zī jiāo tián yuán biàn yú jìn diàn gāo yú ér shì yì zào zuò qì wù wú shǔ lǐng nán gòng sòng xiāng shǔ yú lù
公主由是滋骄，田园遍于近甸膏腴，而市易造作器物，吴、蜀、岭南供送，相属于路。
qǐ shū bǎo zhàng yīn yuè yú chéng tóng yú gōng yè
绮疏宝帐，音乐舆乘，同于宫掖。
shì r pī luó qǐ cháng shù bǎi rén cāng tóu jiān yù bì yíng qiān shù
侍儿披罗绮，常数百人，苍头监妪，必盈千数。
wài zhōu gōng gǒu mǎ wán hǎo zī wèi bù kě jì jí
外州供狗马玩好滋味，不可纪极。
yǒu hú sēng huì fàn jiā fù yú cái bǎo shàn shì quán guì gōng zhǔ yǔ zhī sī zòu wèi shèng shàn sì zhǔ jiā sān pǐn fēng gōng zhí huò liú yú jiāng jiàn
有胡僧惠范，家富于财宝，善事权贵， 公主与之私，奏为圣善寺主，加三品，封公，殖货流于江剑。
gōng zhǔ jù xuán zōng yīng wǔ nǎi lián jié jiàng xiàng zhuān móu yì jì
公主惧玄宗英武，乃连结将相，专谋异计。
qí shí zǎi xiàng qī rén wǔ chū gōng zhǔ mén cháng yuán jiè li cí zhǎng jìn bīng cháng sī yè gōng zhǔ
其时宰相七人，五出公主门，常元楷、李慈掌禁兵，常私谒公主。
xiān tiān èr nián qī yuè xuán zōng zài wǔ dé diàn shì jiàn wēi bī nǎi lè bīng zhū qí dǎng dòu huái zhēn xiāo zhì zhōng cén xī děng gōng zhǔ jù rù shān sì shù rì fāng chū cì sǐ yú jiā
先天二年七月，玄宗在武德殿，事渐危逼，乃勒兵诛其党窦怀贞、萧至忠、岑羲等，公主遽入山寺，数日方出，赐死于家。
gōng zhǔ zhū zǐ jí dǎng yǔ sǐ zhě shù shí rén
公主诸子及党与死者数十人。
jí qí jiā cái huò shān jī zhēn qí bǎo wù móu yú yù fǔ mǎ mù yáng mù tián yuán zhì kù shù nián zhēng liǎn bù jìn
籍其家， 财货山积，珍奇宝物，侔于御府，马牧羊牧田园质库，数年征敛不尽。
huì fàn jiā chǎn yì shù shí wàn guàn
惠范家产亦数十万贯。
yōu xù wéi liáng zi yě
攸绪，惟良子也。
shǎo yǒu zhì xíng
少有志行。
tiān shòu zhōng fēng ān píng jùn wáng lì qiān diàn zhōng jiān chū wèi yáng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ
天授中封安平郡王，历迁殿中监，出为扬州大都督府长史。
shèng lì zhōng qì guān yǐn yú sōng shān yǐ qín shū yào ěr wèi wu
圣历中，弃官隐于嵩山，以琴书药饵为务。
zhōng zōng jí wèi yǐ chē ān bèi lǐ zhēng zhī jiàng shū yuē
中宗即位，以车安备礼征之， 降书曰：
zhèn wén dà yǐn wàng qíng bù qù cháo shì zhì rén wú jì hé suǒ níng zhì
朕闻大隐忘情，不去朝市，至人无迹，何所凝滞。
wáng gāo biāo jùn shàng yǎ cāo gū zhēn
王高标峻尚，雅操孤贞；
yǒu xián yī zhī yòng hóng tǐ èr zhī dé
有咸一之用，弘体二之德；
xué jiū shēn yuǎn lǐ shí jīng wēi
学究深远，理实精微。
cǎo jiè diāo chán zī zhū yīng fú
草芥貂蝉，锱铢缨绂；
yìn sōng shān ér cí zhú yuàn qù zhū dǐ ér wò qīng xī
荫松山而辞竹苑，去朱邸而卧清溪；
xiāo yáo lín hè ào nì jī yǐng yǒu nián suì yǐ
逍遥林壑，傲睨箕颍，有年岁矣。
zhèn qián yīng shèng lì zhòng chǎn huáng jī
朕虔膺圣历，重阐皇基；
bǎo yì bāng jiā níng jí qū yǔ
保乂邦家，宁辑区宇；
qiú xián cǎi yàn fǔ gǔ kuī shān
求贤采彦，俯谷窥山。
wáng zhī suǒ jū jiē jìn sōng yuè cháng wàng gāo liè sī mǎn fēng yān
王之所居，接近嵩岳，长望高烈，思满风烟。
zhù bì qiáo yán zhuī xún dà wěi
驻驆乔岩，追寻大隗；
míng luán tóng xiù xún fǎng guǎng chéng
鸣銮峒岫，询访广成；
jī wù yīn fán yǒu huái mò suì
机务殷繁，有怀莫遂。
jīn qiǎn guó zǐ sī yè dù shèn yíng yǐ lǐ mìng zhēng bì sǎo kuí lóng zhī dì xū jì qì zhī yán shén huà dān qīng zhèn zhī zhì yě
今遣国子司业杜慎盈以礼命征辟，扫夔、龙之弟，虚稷、契之筵，神化丹青，朕之志也。
qǐ yǐ huáng wū zhī guì qīng bǐ bái yún zhī xīn
岂以黄屋之贵，倾彼白云之心？
tōng biàn zhī yi xī cóng jiàng zhì
通变之宜，希从降志；
yán zhù chāng hé ruò zài fén yáng
延贮阊阖，若在汾阳。
yōu xù yìng zhào zhì dōu shòu tài zǐ bīn kè
攸绪应召至都，授太子宾客。
xún qǐng guī sōng shān zhì cóng zhī lìng jīng guān wǔ pǐn yǐ shàng jiàn sòng yú dìng dǐng mén wài
寻请归嵩山，制从之，令京官五品已上饯送于定鼎门外。
jí sān sī yán xiù děng gòu nì zhū wǔ duō zuò zhū lù wéi yōu xù yǐ yǐn jū bù yù qí huò shí lùn měi zhī
及三思、延秀等构逆，诸武多坐诛戮，唯攸绪以隐居不预其祸，时论美之。
ruì zōng jí wèi yòu jiàng chì yuē qǐng yǐ zéi chén jié dǎng hòu zú shàn quán shān dòng gōng wéi sì xíng zhèn dú
睿宗即位，又降敕曰：“顷以贼臣结党，后族擅权，扇动宫闱，肆行鸩毒。
líng qí suǒ gǎn jiān è fú zhū
灵祇所感， 奸恶伏诛；
jīn de zōng shè yì ān tiān dì jiāo tài
今得宗社乂安，天地交泰。
qīng jiǔ yàn zān fú zǎo mù lín quán shǒu dào bù huí jiàn jǐ ér zuò xīng yán gāo shàng yǒu zú jiā chēng
卿久厌簪绂，早慕林泉，守道不回，见几而作，兴言高尚，有足嘉称。
dàn nù yòng bù qiān zuì wú xiāng jí wéi shàn yǒu yàn qīng zhī wèi yǔ
但怒用不迁，罪无相及，为善有验，卿之谓与！
huò lǜ jīng yí gù lìng wèi xiè
或虑惊疑，故令慰谢。
qí jiàn zhòng rú cǐ
”其见重如此。
xún zhēng wèi tài zǐ bīn kè bù jiù
寻征为太子宾客，不就。
kāi yuán èr nián yōu xù yòu qǐng jiù lú shān jū zhǐ zhì bù xǔ
开元二年，攸绪又请就庐山居止，制不许。
réng lìng zhōu xiàn shù jiā cún wèn bù lìng wài rén qīn rǎo
仍令州县数加存问，不令外人侵扰。
shí yī nián zú nián liù shí jiǔ
十一年卒，年六十九。
xuē huái yì zhě jīng zhào hù xiàn rén běn xìng féng míng xiǎo bǎo
薛怀义者，京兆鄠县人，本姓冯，名小宝。
yǐ zhōu tái huò wèi yè wěi xíng shén yǒu lǚ lì wéi shì yú luò yáng de xìng yú qiān jīn gōng zhǔ shì r
以鬻台货为业，伟形神，有膂力， 为市于洛阳，得幸于千金公主侍儿。
gōng zhǔ zhī zhī rù gōng yán yuē xiǎo bǎo yǒu fēi cháng cái yòng kě yǐ jìn shì
公主知之，入宫言曰：“小宝有非常材用，可以近侍。
yīn de zhào jiàn ēn yù rì shēn
”因得召见，恩遇日深。
zé tiān yù yǐn qí jī biàn yú chū rù jìn zhōng nǎi dù wèi sēng
则天欲隐其迹，便于出入禁中，乃度为僧。
yòu yǐ huái yì fēi shì zú nǎi gǎi xìng xuē lìng yǔ tài píng gōng zhǔ xù xuē shào hé zú lìng shào yǐ jì fù shì zhī
又以怀义非士族，乃改姓薛，令与太平公主婿薛绍合族，令绍以季父事之。
zì shì yǔ luò yáng dà dé sēng fǎ míng chù yī huì yǎn léng xíng gǎn dé gǎn zhī jìng guǐ xuān zhèng děng zài nèi dào chǎng niàn sòng
自是与洛阳大德僧法明、处一、惠俨、棱行、感德、感知、静轨、宣政等在内道场念诵。
huái yì chū rù chéng jiù mǎ zhōng guān shì cóng zhū wǔ cháo guì pú fú lǐ yè rén jiān hū wèi xuē shī
怀义出入乘厩马，中官侍从，诸武朝贵，匍匐礼谒，人间呼为薛师。
chuí gǒng chū shuō zé tiān yú gù luò yáng chéng xi xiū gù bái mǎ sì huái yì zì hù zuò
垂拱初，说则天于故洛阳城西修故白马寺，怀义自护作。
sì chéng zì wèi sì zhǔ
寺成，自为寺主。
pō shì ēn kuáng juě qí xià fàn fǎ rén bù gǎn yán
颇恃恩狂蹶，其下犯法，人不敢言。
yòu tái yù shǐ féng sī xù lǚ yǐ fǎ hé zhī
右台御史冯思勖屡以法劾之；
huái yì yù xù yú tú lìng cóng zhě ōu zhī jǐ sǐ
怀义遇勖于途，令从者殴之，几死。
yòu yú jiàn chūn mén nèi jìng ài sì bié zào diàn yǔ gǎi míng fú shòu jì sì
又于建春门内敬爱寺别造殿宇，改名佛授记寺。
chuí gǒng sì nián chāi qián yuán diàn yú qí de zào míng táng huái yì chōng shǐ dū zuò
垂拱四年，拆乾元殿，于其地造明堂，怀义充使督作。
fán yì shù wàn rén yè yī dà mù qiān rén zhì hào tóu tóu yī qiān rén qí hé
凡役数万人，曳一大木千人，置号头，头一，千人齐和。
míng táng dà wū fán sān céng jì gāo èr bǎi chǐ
明堂大屋凡三层，计高二百尺。
yòu yú míng táng běi qǐ tiān táng guǎng mào yà yú míng táng
又于明堂北起天堂，广袤亚于明堂。
huái yì yǐ gōng bài zuǒ wēi wèi dà jiàng jūn fēng liáng guó gōng
怀义以功拜左威卫大将军，封梁国公。
yǒng chāng zhōng tū jué mò chuò fàn biān yǐ huái yì wèi qīng píng dào dà zǒng guǎn shuài jūn jī zhī zhì chán yú tái kè shí jì gōng ér hái
永昌中，突厥默啜犯边，以怀义为清平道大总管，率军击之，至单于台，刻石纪功而还。
jiā fǔ guó dà jiàng jūn jìn yòu wèi dà jiàng jūn gǎi fēng è guó gōng zhù guó cì bó èr qiān duàn
加辅国大将军，进右卫大将军，改封鄂国公、柱国，赐帛二千段。
huái yì yǔ fǎ míng děng zào dà yún jīng chén fú mìng yán zé tiān shì mí lè xià shēng zuò yán fú tí zhǔ táng shì hé wēi
怀义与法明等造《大云经》，陈符命，言则天是弥勒下生，作阎浮提主，唐氏合微。
gù zé tiān gé mìng chēng zhōu huái yì yǔ fǎ míng děng jiǔ rén bìng fēng xiàn gōng cì wù yǒu chà jiē cì zǐ jiā suō yín guī dài
故则天革命称周，怀义与法明等九人并封县公，赐物有差，皆赐紫袈娑、银龟袋。
qí wěi dà yún jīng bān yú tiān xià sì gè cáng yī běn lìng shēng gāo zuò jiǎng shuō
其伪《大云经》颁于天下寺，各藏一本，令升高座讲说。
zé tiān jiāng gé mìng zhū shā zōng shǔ zhū wáng wéi qiān jīn gōng zhǔ yǐ qiǎo mèi shàn jìn fèng dú cún
则天将革命，诛杀宗属诸王，唯千金公主以巧媚善进奉独存；
kàng shū qǐng yǐ zé tiān wèi mǔ yīn de qū jiā ēn chǒng gǎi yì hào wèi yán ān dà zhǎng gōng zhǔ jiā shí fēng cì xìng wǔ shì
抗疏请以则天为母，因得曲加恩宠，改邑号为延安大长公主，加实封，赐姓武氏。
yǐ zi kè yì qǔ wèi wáng wǔ chéng sì nǚ nèi mén cān wèn bù xiàn zǎo wǎn jiàn zé jìn huān
以子克乂娶魏王武承嗣女，内门参问， 不限早晚，见则尽欢。
cháng shòu èr nián mò chuò fù fàn sāi yòu yǐ huái yì wèi dài běi dào héng jūn dà zǒng guǎn yǐ li duō zuò sū hóng huī wèi jiāng
长寿二年，默啜复犯塞，又以怀义为代北道行军大总管，以李多祚、苏宏晖为将。
wèi xíng gǎi shuò fāng dào xíng jūn dà zǒng guǎn yǐ nèi shǐ lǐ zhāo dé wéi xíng jūn zhǎng shǐ fèng gé shì láng píng zhāng shì sū wèi dào wéi xíng jūn sī mǎ qì bì míng cáo rén shī shā zhà zhōng yì děng shí bā jiāng jūn yǐ tǎo zhī
未行，改朔方道行军大总管，以内史李昭德为行军长史，凤阁侍郎、平章事苏味道为行军司马，契苾明、曹仁师、沙咤忠义等十八将军以讨之。
wèi xíng lǔ tuì nǎi zhǐ
未行虏退，乃止。
huái yì hòu yàn rù gōng zhōng duō jū bái mǎ sì cì xuè huà dà xiàng xuǎn yǒu lǚ lì bái dīng dù wèi sēng shù mǎn qiān rén
怀义后厌入宫中，多居白马寺，刺血画大像，选有膂力白丁度为僧，数满千人。
shì yù shǐ zhōu ju yí qí jiān zòu qǐng hé zhī bù xǔ
侍御史周矩疑其奸，奏请劾之，不许。
gù qǐng zhī zé tiān yuē qīng qiě tuì zhèn jí lìng qù
固请之，则天曰：“卿且退，朕即令去。
ju zhì tái xuē shī yì zhì chéng mǎ tà jiē ér xià biàn tǎn fù yú chuáng
” 矩至台，薛师亦至，乘马蹋阶而下，便坦腹于床。
ju zhào tái lì jiāng àn zhī jù chéng mǎ ér qù
矩召台吏，将按之，遽乘马而去。
ju jù yǐ wén zé tiān yuē cǐ dào rén fēng bìng bù kě kǔ wèn
矩具以闻，则天曰：“此道人风病，不可苦问。
suǒ dù sēng rèn qīng kān dāng
所度僧任卿勘当。
ju àn zhī qióng qí zhuàng yǐ wén zhū sēng xī pèi yuǎn zhōu
”矩按之，穷其状以闻，诸僧悉配远州。
qiān ju tiān guān yuán wài láng jìng wèi xuē shī suǒ gòu xià yù miǎn guān
迁矩天官员外郎，竟为薛师所构，下狱，免官。
hòu yǒu yù yī chén nán qiú de xìng xuē shī ēn jiàn shuāi hèn nù pō shèn
后有御医沈南璆得幸，薛师恩渐衰，恨怒颇甚。
zhèng shèng zhōng nǎi fén míng táng tiān táng bìng wèi huī jìn zé tiān kuì ér yǐn zhī yòu lìng huái yì chōng shǐ dū zuò
证圣中，乃焚明堂、天堂，并为灰烬，则天愧而隐之，又令怀义充使督作。
nǎi yú míng táng xià zhì jiǔ zhōu dǐng zhù tóng wèi shí èr shǔ xíng xiàng zhì yú běn chén wèi jiē gāo yī zhàng huái yì lǜ rén zuò hào tóu ān zhì zhī
乃于明堂下置九州鼎，铸铜为十二属形象，置于本辰位，皆高一丈，怀义率人作号头安置之。
qí hòu yì jiāo jù zé tiān è zhī lìng tài píng gōng zhǔ zé lǚ lì fù rén shù shí mì fáng lǜ zhī
其后益骄倨，则天恶之，令太平公主择膂力妇人数十，密防虑之。
rén yǒu fā qí yīn móu zhě tài píng gōng zhǔ rǔ mǔ zhāng fū rén lìng zhuàng shì fù ér yì shā zhī yǐ niǎn chē zài shī sòng bái mǎ sì
人有发其阴谋者，太平公主乳母张夫人令壮士缚而缢杀之，以辇车载尸送白马寺。
qí shì zhě sēng tú jiē liú cuàn yuǎn è chù
其侍者僧徒， 皆流窜远恶处。
wéi wēn zhōng zōng wéi shù rén cóng fù xiōng yě
韦温，中宗韦庶人从父兄也。
fù xuán yǎn gāo zōng mò guān zhì xǔ zhōu cì shǐ
父玄俨，高宗末官至许州刺史。
xuán yǎn dì xuán zhēn chū wèi pǔ zhōu cān jūn yǐ nǚ wèi huáng tài zǐ fēi zhuó bài yù zhōu cì shǐ
玄俨弟玄贞，初为普州参军，以女为皇太子妃，擢拜豫州刺史。
zhōng zōng sì wèi fēi wèi hòu
中宗嗣位，妃为后。
jí dì jiàng wèi lú líng wáng xuán zhēn pèi liú qīn zhōu ér sǐ
及帝降为庐陵王，玄贞配流钦州而死。
hòu mǔ cuī shì wèi qīn zhōu shǒu lǐng níng chéng xiōng dì suǒ shā
后母崔氏，为钦州首领宁承兄弟所杀。
xuán zhēn yǒu sì zǐ xún hào dòng cǐ yì sǐ yú róng zhōu
玄贞有四子：洵、浩、洞、泚，亦死于容州。
hòu èr mèi táo cuàn huò miǎn jiān xíng guī cháng ān
后二妹，逃窜获免，间行归长安。
jí zhōng zōng fù wèi wéi shì fù wèi huáng hòu
及中宗复位，韦氏复为皇后。
qí rì zhuī zèng xuán zhēn wéi shàng luò jùn wáng
其日，追赠玄贞为上洛郡王。
zuǒ shí yí gǔ xū jǐ shàng shū jiàn yuē kǒng zǐ yuē wéi míng yǔ qì bù kě yǐ jiǎ rén
左拾遗贾虚己上疏谏曰：“孔子曰：‘惟名与器，不可以假人。
qiě fēi lǐ shì ér wáng zì gǔ méng shū suǒ qì
’且非李氏而王，自古盟书所弃。
jīn bì xià chuàng zhì móu shǐ chuí fàn jiāng lái wèi huáng wáng lìng tú zǐ sūn míng jìng
今陛下创制谋始，垂范将来，为皇王令图，子孙明镜。
kuāng fù wèi jǐ hòu zú yǒu sī chén suī yōng yú shàng zhī wèi kě
匡复未几，后族有私，臣虽庸愚，尚知未可；
shǐ guān zhí jiǎn bì shì zhí shū
史官执简，必是直书。
jīn wàn xìng yóng rán wén yī shàn lìng mò bù tú gē lǐ sòng yán jǐng xiàng fēng xīn rán mù huà rì kǒng bù jí
今万姓颙然，闻一善令，莫不途歌里颂，延颈向风，欣然慕化，日恐不及。
bì xià nài hé xíng sī huì shǐ qiáo fū yì zhī
陛下奈何行私惠，使樵夫议之。
jí xiān cháo zèng tài yuán wáng yīn jiàn bù yuǎn
即先朝赠太原王， 殷鉴不远。
tóng yún shēng yú fū cùn xún mù qǐ yú niè zāi chéng kě xī yě
同云生于肤寸，寻木起于蘖栽，诚可惜也。
huàn hàn jì xíng nán gǎi chéng mìng chén wàng qǐng huáng hòu kàng biǎo gù cí shǐ tiān xià zhī hóng ràng zhī fēng tóng guǎn zhe chōng qiān zhī dé shì zé wēi wēi shèng jiàn wú de ér chēng
涣汗既行，难改成命，臣望请皇后抗表固辞，使天下知弘让之风，彤管著冲谦之德，是则巍巍圣鉴，无得而称。
shū zòu bù xǐng
” 疏奏不省。
xún yòu zhuī zèng xuán zhēn wèi tài shī yōng zhōu mù yì zhōu dà dū dū
寻又追赠玄贞为太师、雍州牧、益州大都督；
xuán yǎn wèi tè jìn bīng zhōu dà dū dū lǔ guó gōng
玄俨为特进、并州大都督、鲁国公。
qiǎn shǐ yíng xuán zhēn jí cuī shì sàng jiù guī jīng shī
遣使迎玄贞及崔氏丧柩归京师。
yòu qiǎn guǎng zhōu dū du zhōu rén guǐ lǜ bīng tǎo zhǎn níng chéng xiōng dì yǐ qí shǒu jì yú cuī shì
又遣广州都督周仁轨率兵讨斩宁承兄弟，以其首祭于崔氏。
zhuó bài rén guǐ zuǒ yǔ lín dà jiàng jūn cì jué rǔ nán jùn gōng shí shí fēng wǔ bǎi hù
擢拜仁轨左羽林大将军，赐爵汝南郡公，食实封五百户。
jí xuán zhēn děng jiù jiāng zhì shàng yǔ hòu dēng cháng lè gōng wàng sàng ér qì
及玄贞等柩将至，上与后登长乐宫，望丧而泣。
jiā zèng xuán zhēn wèi fēng wáng shì yuē wén xiàn réng hào qí miào yuē bāo dé líng yuē róng xiān
加赠玄贞为酆王，谥曰文献，仍号其庙曰褒德， 陵曰荣先。
gè zhì guān yuán bìng gěi hù yī bǎi rén shǒu wèi sǎ sǎo
各置官员，并给户一百人守卫洒扫。
yòu zèng xuán zhēn zi xún wèi lì bù shàng shū rǔ nán jùn wáng hào tài cháng qīng wǔ líng jùn wáng dòng wèi wèi qīng huái nán jùn wáng cǐ tài pú qīng shàng cài jùn wáng yì qiǎn shǐ yíng qí sàng jiù yú jīng shī
又赠玄贞子洵为吏部尚书、汝南郡王，浩太常卿、武陵郡王，洞卫尉卿、淮南郡王，泚太仆卿、上蔡郡王，亦遣使迎其丧柩于京师。
wēn shén lóng zhōng lèi qiān lǐ bù shàng shū fēng lǔ guó gōng
温，神龙中累迁礼部尚书，封鲁国公。
dì xǔ zuǒ yǔ lín jiāng jūn fēng cáo guó gōng
弟湑，左羽林将军，封曹国公。
hòu mèi fū lù sòng wèi guó zi jì jiǔ féng tài hé wèi tài cháng shǎo qīng tài hé xún zú yòu shì sì guó wáng yōng
后妹夫陆颂为国子祭酒，冯太和为太常少卿，太和寻卒，又适嗣虢王邕。
xǔ zi jié shàng chéng ān gōng zhǔ wēn cóng zǔ dì zhuó shàng dìng ān gōng zhǔ jiē bài fù mǎ dū wèi
湑子捷，尚成安公主，温从祖弟濯，尚定安公主，皆拜驸马都尉。
jǐng lóng sān nián wēn qiān tài zǐ shǎo bǎo tóng zhōng shū mén xià sān pǐn réng yáo shòu yáng zhōu dà dū dū
景龙三年，温迁太子少保、同中书门下三品，仍遥授扬州大都督。
wēn děng jì jū róng yào xūn zhuó cháo yě shí rén bǐ zhī wǔ shì
温等既居荣要，熏灼朝野，时人比之武氏。
xǔ jí lù sòng xiāng cì bìng zú fù zèng shén hòu
湑及陆颂相次病卒，赙赠甚厚。
jí zhōng zōng bēng hòu lìng wēn zǒng zhī nèi wài bīng mǎ shǒu yuán gōng yè
及中宗崩，后令温总知内外兵马，守援宫掖。
yòu yǐn cóng zi bō zú dì xuán dì jié zhuó děng fēn zhǎng tún yíng jí zuǒ yòu yǔ lín jūn
又引从子播、族弟璇、弟捷、濯等，分掌屯营及左右羽林军。
lín zī wáng tǎo wéi shì wēn děng jiē zuò zhǎn zōng zú wú shào zhǎng jiē sǐ yǔ zài wéi shù rén chuán
临淄王讨韦氏，温等皆坐斩，宗族无少长皆死，语在《韦庶人传》。
ruì zōng jí wèi réng lìng xuē píng xuán zhēn jí xún děng fén mù
睿宗即位，仍令削平玄贞及洵等坟墓。
wáng rén jiǎo xuán zōng wáng shù rén fù yě
王仁皎，玄宗王庶人父也。
jǐng lóng zhōng guān zhì zhǎng shàng guǒ yì
景龙中，官至长上果毅。
xuán zōng jí wèi yǐ hòu fù lì jiāng zuò dà jiang tài pú qīng qiān kāi fǔ yí tóng sān sī fēng qí guó gōng
玄宗即位，以后父，历将作大匠、太仆卿，迁开府仪同三司，封祁国公。
rén jiǎo bù yù cháo zhèng dàn hòu zì fèng yǎng jī zi nǚ cái huò ér yǐ
仁皎不预朝政，但厚自奉养，积子女财货而已。
kāi yuán qī nián zú zèng tài wèi guān gōng zàng shì
开元七年卒，赠太尉，官供葬事。
jiù chē jì fā shàng yú wàng chūn tíng yáo wàng zhī lìng zhāng shuō wèi qí bēi wén xuán zōng qīn shū shí yān
柩车既发，上于望春亭遥望之，令张说为其碑文，玄宗亲书石焉。
zi shǒu yī
子守一。
shǒu yī yǔ hòu shuāng shēng
守一与后双生。
shǒu yī yǔ xuán zōng yǒu jiù jí shàng dēng jí yǐ qīng yáng gōng zhǔ qī zhī
守一与玄宗有旧，及上登极，以清阳公主妻之。
cóng tǎo xiāo zhì zhōng cén xī děng yǒu gōng zì shàng chéng fèng yù qiān diàn zhōng shǎo jiān tè fēng jìn guó gōng lèi zhuǎn tài zǐ shǎo bǎo
从讨萧至忠、 岑羲等有功，自尚乘奉御迁殿中少监，特封晋国公，累转太子少保。
fù zú xí jué qí guó gōng
父卒，袭爵祁国公。
shí yī nián zuò yǔ shù rén qián tōng zuǒ dào zuǒ qiān liǔ zhōu sī mǎ xíng zhì lán tián yì cì sǐ
十一年，坐与庶人潜通左道，左迁柳州司马，行至蓝田驿，赐死。
shǒu yī xìng tān bǐ jī cái jù wàn jí jí mò qí jiā cái bó bù kě shèng jì
守一性贪鄙，积财巨万，及籍没其家，财帛不可胜计。
wú xù zhāng jìng huáng hòu zhī dì yě pú zhōu pú yáng rén
吴溆，章敬皇后之弟也，濮州濮阳人。
zǔ shén quán wèi zhōng xiàn lìng
祖神泉，位终县令。
fù lìng guī yì zhōu pí xiàn chéng
父令珪，益州郫县丞。
bǎo lì èr nián dài zōng shǐ fēng bài wài zú zèng shén quán sī tú lìng guī tài wèi lìng guī mǔ dì qián xuān chéng lìng lìng yáo wèi kāi fǔ yí tóng sān sī tài zǐ jiā lìng fēng pú yáng jùn gōng
宝历二年，代宗始封拜外族，赠神泉司徒，令珪太尉，令珪母弟前宣城令令瑶为开府仪同三司、太子家令，封濮阳郡公；
zhōng láng jiàng lìng yú wèi kāi fǔ yí tóng sān sī tài zǐ yù dé jì yáng jùn gōng
中郎将令瑜为开府仪同三司、太子谕德、 济阳郡公。
xù shí wéi shèng wáng fǔ lù shì cān jūn bài kāi fǔ yí tóng sān sī tài zǐ zhān shì pú yáng jùn gōng
溆时为盛王府录事参军，拜开府仪同三司、太子詹事、濮阳郡公。
yǐ yuán jiù qiān hóng lú shǎo qīng jīn wú jiāng jūn
以元舅迁鸿胪少卿、金吾将军。
jiàn zhōng chū qiān dà jiàng jūn
建中初，迁大将军。
xù suī jū qī shǔ gōng xùn qiān hé rén jiē zhòng zhī
溆虽居戚属，恭逊谦和，人皆重之。
jīng shī zhī luàn cóng xìng fèng tiān lú qǐ bái zhì zhēn wèi dé zōng yuē chén xì guān zhū cǐ xīn jì bì bù zhì wèi róng shǒu zhù dāng xiào shùn
泾师之乱，从幸奉天，卢杞、白志贞谓德宗曰：“臣细观朱泚心迹，必不至为戎首，伫当效顺。
yi zé dà chén yī rén rù jīng shī wèi yù yǐ guān qí xīn
宜择大臣一人，入京师慰谕，以观其心。
shàng zhào cóng xìng qún chén yán zhī jiē dàn qí xíng
”上召从幸群臣言之， 皆惮其行。
xù qǐ zòu yuē bù yǐ chén cái wàng wú kān chén yuàn běi xíng
溆起奏曰：“不以臣才望无堪，臣愿北行。
dé zōng shén yuè
”德宗甚悦。
xù tuì ér wèi rén yuē rén chén shí jūn zhī lù sǐ jūn zhī nán lín wēi zì jì fēi zhōng yě
溆退而谓人曰： “人臣食君之禄，死君之难，临危自计，非忠也。
wú tiǎn qī shǔ jīn rì wěi shēn yú zéi chéng zhī bì sǐ bù yù shèng qíng xián yú wú rén fàn nán yě
吾忝戚属，今日委身于贼，诚知必死，不欲圣情慊于无人犯难也。
jí rì jī zhào jiàn cǐ shēn chén shàng dài shǔ zhī yì
”即日赍诏见泚，深陈上待属之意。
shí cǐ nì móu yǐ dìng mào suī cóng mìng ér xīn yǐ yì nǎi liú xù yú kè shěng jìng bèi hài
时泚逆谋已定，貌虽从命，而心已异，乃留溆于客省，竟被害。
shàng wén zhī bēi dào bù yǐ zèng tài zǐ tài fu cì qí jiā shí fēng èr bǎi hù yī zi wǔ pǐn zhèng yuán guān chì shōu chéng rì zàng shì guān gěi
上闻之，悲悼不已，赠太子太傅，赐其家实封二百户，一子五品正员官，敕收城日葬事官给。
dì còu
弟凑。
còu bǎo lì zhōng yǔ xiōng xù tóng rì kāi fǔ shòu tài zǐ zhān shì jù fēng pú yáng jùn gōng
凑，宝历中与兄溆同日开府，授太子詹事，俱封濮阳郡公。
còu yǐ xiōng dì sān pǐn gù cí tài guò qǐ shòu bēi guān
凑以兄弟三品，固辞太过，乞授卑官。
nǎi yǐ còu jiǎn jiào tài zǐ bīn kè jiān tài zǐ jiā lìng chōng shí zhái wáng shǐ
乃以凑检校太子宾客，兼太子家令，充十宅王使。
lèi zhuǎn zuǒ jīn wú wèi dà jiàng jūn
累转左金吾卫大将军。
còu xiǎo xīn jǐn shèn zhì shí zhōu mǐn tè chéng gù wèn piān jiàn wěi xìn
凑小心谨慎，智识周敏，特承顾问，偏见委信。
dà lì zhōng huá shuài líng hú zhāng biàn shuài tián shén gōng xiāng cì mò yú lǐ suǒ shí fān fāng bīng jiāo chéng róng shuài sàng wáng rén qíng duō gěng
大历中，滑帅令狐彰、汴帅田神功相次殁于理所，时籓方兵骄，乘戎帅丧亡，人情多梗。
dài zōng mìng còu xián mìng fǔ wèi zhì bì wěi qū shuō yù suí suǒ yù wèi zhī zòu qǐng jiē de jūn mín hé xié dì shēn zhòng zhī
代宗命凑衔命抚慰，至必委曲说谕，随所欲为之奏请，皆得军民和协，帝深重之。
zǎi chén yuán zǎi nòng quán zhāo zhì huì lù chǒu jī rì zhāng
宰臣元载弄权，招致贿赂，丑迹日彰。
dì è zhī jiāng jiā zhī fǎ kǒng zuǒ yòu xiè lòu wú yǔ yán zhě wéi yǔ còu mì jì tú zhī
帝恶之，将加之法，恐左右泄漏，无与言者，唯与凑密计图之。
jí shōu zǎi yú nèi shì shěng tóng liè wáng jìn qí dǎng yáng yán wáng áng hán huí bāo jí hán huì děng jiē dāng cóng zuò jí mò
及收载于内侍省，同列王缙，其党杨炎、王昂、韩洄、包佶、韩会等，皆当从坐籍没。
còu jiàn jiù bǎi duān yán fǎ yi cóng kuān jìn děng cóng zuò lǐ bù zhì sǐ
凑谏救百端，言“法宜从宽，缙等从坐，理不至死。
ruò bù jiàng yǐ děng chà yī lì jí xíng kǒng kuī sǔn shèng dé
若不降以等差，一例极刑，恐亏损圣德。
yóu shì jìn děng de jiǎn sǐ liú biǎn zhī
”由是缙等得减死，流贬之。
dà lì mò dīng jì mǔ sàng miǎn
大历末，丁继母丧免。
jiàn zhōng chū qǐ wèi yòu wèi jiāng jūn jiān tōng zhōu cì shǐ
建中初，起为右卫将军，兼通州刺史。
zhēn yuán chū rù wèi tài zi bīn kè chū wèi fú zhōu cì shǐ yù shǐ zhōng chéng fú jiàn guān chá shǐ
贞元初，入为太子宾客，出为福州刺史、御史中丞、福建观察使。
wéi zhèng qín jiǎn qīng kǔ měi yù rì wén
为政勤俭清苦，美誉日闻。
zǎi xiàng dòu cān yǐ sī yuàn è zhī shù jiā zèn huǐ yòu yán còu fēng bìng bù rèn qū chí
宰相窦参以私怨恶之，数加谮毁，又言凑风病，不任趋驰。
dé zōng zhào còu zhì jīng shī duì yú bié diàn shàng lìng diàn shàng xíng zǒu yǐ yàn qí bìng fǒu yóu shì wù cān zhī wū yīn shì è cān
德宗召凑至京师，对于别殿， 上令殿上行走，以验其病否，由是悟参之诬，因是恶参。
xún yǐ còu wèi shǎn zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ shǎn guó guān chá shǐ yǐ dài cān zhī dǎng li yì
寻以凑为陕州大都督府长史、陕虢观察使，以代参之党李翼。
huì liú xuán zuǒ zú yǐ còu jiǎn jiào bīng bù shàng shū biàn zhōu cì shǐ yù shǐ dài fū xuān wǔ jūn jié dù shǐ
会刘玄佐卒，以凑检校兵部尚书、汴州刺史、 御史大夫、宣武军节度使。
shí biàn zhōu jūn luàn shā yá jiāng cáo jīn àn xiàn lìng li mài móu lì xuán zuǒ zi shì níng
时汴州军乱，杀牙将曹金岸、县令李迈，谋立玄佐子士宁。
shàng jiàng qiǎn bīng sòng còu fù zhèn zhào zǎi chén yì
上将遣兵送凑赴镇， 召宰臣议。
dòu cān shēn jū qí xíng kǒng jūn zhōng jù mìng nǎi zhào còu huí shòu yòu jīn wú wèi dà jiàng jūn ér yǐ liáng sòng jié yuè shòu shì níng
窦参深沮其行，恐军中拒命，乃召凑回，授右金吾卫大将军，而以梁宋节钺授士宁。
zhēn yuán shí sì nián chūn xià hàn gǔ guì rén duō liú wáng
贞元十四年春夏旱，谷贵，人多流亡。
jīng zhào yǐn hán gāo yǐ zhèng shì bù lǐ chù guān
京兆尹韩皋以政事不理黜官。
shàng zhào còu miàn shòu jīng zhào yǐn jí rì lìng shì shì jīng sù fāng xià zhì
上召凑， 面授京兆尹，即日令视事，经宿方下制。
còu zī zī wéi lǐ yǐ qín jiǎn wèi wu rén lè qí zhèng
凑孜孜为理，以勤俭为务，人乐其政。
shí gōng zhòng xuǎn nèi guān mǎi wù yú shì yǐ shì qiáng mǎi wù bù chōng jià rén wèi ér bì zhī hū wèi gōng shì
时宫中选内官买物于市，倚势强买物，不充价，人畏而避之，呼为“宫市”。
zhǎng fù zhě duō yǔ zhōng guì rén jiāo jié jiǎ jiè bù yán qí bì
掌赋者多与中贵人交结假借，不言其弊。
còu wèi jīng yǐn biàn diàn cóng róng lùn zhī yuē wù yì yǐ zhōng rén mǎi wù yú shì shāo bù biàn yú rén cǐ shì shén xì xū duó liú yì
凑为京尹，便殿从容论之，曰：“物议以中人买物于市，稍不便于人，此事甚细，虚掇流议。
fán gōng zhōng suǒ xū zé chén kě bàn bù bì gèng chà zhōng shǐ
凡宫中所须，责臣可办，不必更差中使。
ruò yǐ chén fǔ xiàn wài lì bù hé yù wén gōng zhōng suǒ xū zé qǐ xuǎn nèi guān nián gāo jǐn zhòng zhě chōng gōng shì lìng zhù xī rén jiān lùn yì
若以臣府县外吏，不合预闻宫中所须，则乞选内官年高谨重者，充宫市令，庶息人间论议。
yòu zòu zhǎng xián kuò qí fēi lóng nèi yuán fú róng jí jìn jūn zhū sī děng shǐ zá gōng shǒu lì zī kè tài duō liàng yi jiǎn shěng
”又奏：“掌闲彍骑、飞龙内园、芙蓉及禁军诸司等使，杂供手力资课太多，量宜减省。
shàng duō cóng zhī
”上多从之。
chū fǔ yuàn lì yǐ còu qǐ zì qi fān bù ān bù lǐng fán yǒu yí yù nán jué zhī shì duō hou còu jiāng chū shí fāng chéng jì miǎn zhǐ tī xiá bìng
初，府掾吏以凑起自戚籓，不谙簿领，凡有疑狱难决之事，多候凑将出时方呈， 冀免指擿瑕病。
còu suī cāng cù yuè shì bì zhǐ qí jiān xìng zhī chù xià bǐ jué duàn wú háo lí zhī chà
凑虽仓卒阅视，必指其奸幸之处，下笔决断，无毫厘之差。
yuàn lì fēi dà guò bù xíng chī zé
掾吏非大过，不行笞责；
ér zhào miàn àn wèn jié zé ér shì zhī
而召面按问，诘责而释之。
lì yóu tì lì shù wù xián jǔ
吏尤惕厉，庶务咸举。
wén jìng tài zǐ yì zhāng gōng zhǔ xiāng jì hōng mò shàng shēn zhuī niàn zàng sòng zhī yí pō hòu
文敬太子、义章公主相继薨殁，上深追念，葬送之仪颇厚。
zhào jí gōng yì zài tǔ zhù fén fáng mín nóng wù
召集工役，载土筑坟，妨民农务。
còu hou shàng gù wèn jí yán zhī
凑候上顾问，极言之。
zōng shǔ mén lì yǐ còu lùn jiàn tài fán kǒng shàng yàn kǔ měi yǐ jiǎn yuē guī zhī
宗属门吏以凑论谏太繁，恐上厌苦，每以简约规之。
còu yuē shèng shàng míng zhé yōu láo sì hǎi bì bù yǐ gōng zhǔ tài zǐ zhī zhōng niàn ér hū pí mín
凑曰：“圣上明哲，忧劳四海，必不以公主、太子之钟念而忽疲民。
dàn rén duō shùn zhǐ bù yán ruò zài sān qǐ jiàn bì dòng chén qíng zé shēng mín shòu cì
但人多顺旨不言，若再三启谏，必动宸情，则生民受赐。
zhǎng lì bù yán shì wèi ā zhǐ
长吏不言，是为阿旨。
rú qióng mín shàng sù zuì zài hé rén
如穷民上诉，罪在何人？
yì zhě zhòng zhī
”议者重之。
yǐ néng zhèng jiān bīng bù shàng shū
以能政，兼兵部尚书。
guān jiē shù quē suǒ sī zhí yú yǐ bǔ zhī còu yuē yú fēi jiǔ qú zhī wán
官街树缺，所司植榆以补之， 凑曰：“榆非九衢之玩。
jí mìng yì zhī yǐ huái
”亟命易之以槐。
jí huái yīn chéng ér còu zú rén zhǐ shù ér huái zhī
及槐阴成而凑卒，人指树而怀之。
còu yú dé zōng wèi lǎo jiù hàn wèi gù shì duō tuì jū sàn dì cái miǎn zuì lì ér yǐ
凑于德宗为老舅，汉魏故事，多退居散地，才免罪戾而已。
còu zì zhēn yuán yǐ lái tè chéng ēn gù lì zhōng wài xiǎn guì suī shèng jiǎng lóng shēn yì yóu còu xiǎo xīn bàn shì fèng zhí yǒu fāng gù yě
凑自贞元已来，特承恩顾，历中外显贵，虽圣奖隆深，亦由凑小心办事，奉职有方故也。
còu jì jí bù zhào wū yī yào bù rù kǒu jiā rén qì ér miǎn zhī
凑既疾，不召巫医，药不入口，家人泣而勉之。
duì yuē wú yǐ fán cái làn yīn wài qī jìn yòng qǐ jiā biàn shòu sān pǐn lì xiǎn wèi sì shí nián shòu dēng qī shí wéi rén zú yǐ gèng yù hé qiú
对曰：“吾以凡才，滥因外戚进用，起家便授三品，历显位四十年，寿登七十，为人足矣，更欲何求？
gǔ zhī yǐ qīn qi jìn yòng zhě hǎn yǒu shàn zhōng wú de guī quán yǐ shì xiān rén xìng yě
古之以亲戚进用者，罕有善终，吾得归全以侍先人，幸也。
dé zōng zhī zhī lìng yù yī jìn yào bù huò yǐ fú zhī
”德宗知之，令御医进药，不获已，服之。
zhēn yuán shí liù nián sì yuè zú shí nián qī shí yī zèng shàng shū zuǒ pú yè bà cháo yī rì
贞元十六年四月卒，时年七十一，赠尚书左仆射，罢朝一日。
dòu yú zhāo chéng huáng hòu zú zhí
窦觎，昭成皇后族侄。
fù guāng huá yuán wèi
父光，华原尉。
yú yǐ qīn yìn shì hè yòu wèi lǜ fǔ bīng cáo cān jūn
觎以亲荫，释褐右卫率府兵曹参军。
fū fang jié dù zāng xī ràng zòu wèi pàn guān lèi shòu jiān chá diàn zhōng shì yù shǐ jiǎn jiào gōng bù yuán wài láng fang zhōu cì shǐ
鄜坊节度臧希让奏为判官，累授监察殿中侍御史、检校工部员外郎、坊州刺史。
xìng yuán yuán nián tǎo li huái guāng yú hé zhōng zhào yú yǐ fang zhōu bīng qī bǎi rén zhūn tái yáng
兴元元年，讨李怀光于河中，诏觎以坊州兵七百人屯邰阳。
zéi píng yǐ gōng jiān yù shǐ zhōng chéng
贼平，以功兼御史中丞。
qiān tóng zhōu cì shǐ rù cháo wèi hù bù shì láng
迁同州刺史，入朝为户部侍郎。
yú wú tā cái jì wèi lì yǒu jì shù yòu yǐ hán huàng zǐ xù gù fān fǔ bì zhào suì lì mù shǒu
觎无他才伎，为吏有计数，又以韩滉子婿，故籓府辟召，遂历牧守。
zǎi xiàng dòu cān yú zài cóng zhí
宰相窦参， 觎再从侄。
cān shǎo yī yú jí cān bǐng zhèng lì jiàn yú cháo gù yǒu èr qīng zhī bài
参少依觎，及参秉政，力荐于朝，故有贰卿之拜。
shù yuè wèi yáng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ yù shǐ dài fū chōng huái nán jié dù fù dà shǐ zhī jié dù shì jì fēi dé jǔ rén xián báo zhī
数月，为扬州大都督府长史、御史大夫、充淮南节度副大使、知节度事，既非德举，人咸薄之。
fù zhèn xún rì bào zú zhào zèng lǐ bù shàng shū
赴镇旬日，暴卒，诏赠礼部尚书。
liǔ shèng zhě sù zōng huáng hòu zhī shēng
柳晟者，肃宗皇后之甥。
mǔ hé zhèng gōng zhǔ
母和政公主。
fù tán guān zhì tài pú qīng fù mǎ dū wèi
父潭，官至太仆卿、驸马都尉。
shèng shǎo wú jiǎn cāo dài zōng yú zhū shēng zhī zhōng tè jiā fǔ jū bǐ yǔ tài zǐ zhū wáng tóng xué shòu shī shū ēn chǒng hǎn bǐ
晟少无检操，代宗于诸甥之中，特加抚鞠，俾与太子、诸王同学，授诗书，恩宠罕比。
lèi shì tài cháng qīng
累试太常卿。
dé zōng jí wèi yǐ yǔ shèng yòu tóng yàn xí yóu qīn zhī
德宗即位，以与晟幼同砚席，尤亲之。
jīng shī zhī luàn cóng xìng fèng tiān shèng mì qǐ yuē yuàn shòu zhào rù jīng chéng yóu shuì qún zéi jì qí xié èr
泾师之乱，从幸奉天，晟密启曰：“愿受诏入京城，游说群贼，冀其携贰。
dé zōng zhuàng ér xǔ zhī
”德宗壮而许之。
shèng yǔ zéi shuài duō yǒu jiù chū rù qí mén shuō yòu zhī
晟与贼帅多有旧，出入其门说诱之。
shì xiè wèi zhū cǐ suǒ qín xiè zhī yú yù
事泄，为朱泚所擒，械之于狱。
shèng yǒu lì nǎi yú yù zhōng chuān yuán pò xiè ér dùn luò fà wèi sēng jiàn dào guī xíng zài
晟有力，乃于狱中穿垣破械而遁，落发为僧，间道归行在。
qiān jiāng zuò shǎo jiān
迁将作少监。
yuán hé chū jiǎn jiào gōng bù shàng shū xìng yuán yǐn shān nán xī dào jié dù shǐ
元和初，检校工部尚书、兴元尹、山南西道节度使。
ba zhèn rù cháo yǐ wéi zhào jìn fèng wèi yù shǐ yuán zhěn suǒ hé zhào yòu zhī
罢镇入朝，以违诏进奉，为御史元稹所劾，诏宥之。
é chōng rù huí hú cè lì shǐ fù mìng qiān zuǒ jīn wú wèi dà jiàng jūn
俄充入回鹘册立使，复命，迁左金吾卫大将军。
yuán hé shí sān nián zú zèng tài zǐ shǎo bǎo
元和十三年卒，赠太子少保。
wáng zǐ yán láng yá lín yí rén zhuāng xiàn huáng hòu zhī fù yě
王子颜，琅邪临沂人，庄宪皇后之父也。
zǔ sī jìng shǎo cóng jūn lèi shì tài zǐ bīn kè
祖思敬，少从军，累试太子宾客。
fù nán de yǒu yǒng jué shàn qí shè tiān bǎo chū wèi hé yuán jūn shǐ
父难得，有勇决，善骑射，天宝初为河源军使。
tǔ bō zàn pǔ wáng zǐ láng zhī dōu yǒu yǒng chéng ān zhēn mǎ bǎo diàn zhuāng ān chū zhèn qiú dòu wú gǎn yǔ xiào zhě
吐蕃赞普王子郎支都有勇，乘谙真马， 宝钿装鞍，出阵求斗，无敢与校者。
nán de xié qiāng fèn mǎ tū qián cì shā láng zhī dōu zhǎn qí shǒu chuán yú jīng shī
难得挟枪奋马突前，刺杀郎支都，斩其首，传于京师。
jūn hái xuán zōng zhào jiàn zhī lìng yú diàn qián chéng mǎ xié qiāng zuò cì láng zhī dōu zhī zhuàng
军还，玄宗召见之，令于殿前乘马挟枪作刺郎支都之状。
cì yǐ jǐn páo jīn dài lèi bài jīn wú jiāng jūn tóng zhèng yuán
赐以锦袍金带， 累拜金吾将军同正员。
tiān bǎo qī zài cóng gē shū hàn jī tǔ bō yú jī shí lǔ tǔ yù hún wáng zǐ xī nòng cān jí zǐ xù xī jiá cáng ér hái lèi bài zuǒ wǔ wèi jiāng jūn guān xī yóu yì shǐ
天宝七载，从哥舒翰击吐蕃于积石，虏吐谷浑王子悉弄参及子婿悉颊藏而还， 累拜左武卫将军、关西游奕使。
jiǔ zài jī tǔ bō shōu wǔ qiáo bá shù dūn chéng bǔ bái shuǐ jūn shǐ
九载，击吐蕃，收五桥，拔树敦城，补白水军使。
shí sān zài cóng shōu jiǔ qǔ jiā tè jìn
十三载，从收九曲，加特进。
lù shān zhī pàn cóng gē shū hàn zhàn yú tóng guān
禄山之叛，从哥舒翰战于潼关；
guān mén bù shǒu cóng sù zōng xìng líng wǔ
关门不守，从肃宗幸灵武。
shí xíng zài quē jūn shǎng nán de jìn juàn sān qiān shū jí jīn yín qì děng
时行在阙军赏，难得进绢三千疋及金银器等。
zhì dé chū shì wèi wèi qīng xīng píng jūn shǐ jiān fèng xiáng dōu zhī bīng mǎ shǐ
至德初，试卫尉卿、兴平军使，兼凤翔都知兵马使。
jìn shōu jīng chéng yǔ zéi jūn zhàn
进收京城，与贼军战。
qí xià jìn yuán yào zhàn hān duò mǎ nán de chí jiù zhī zéi shè zhī zhōng méi pí chuān pī xià zhāng mù
其下靳元曜战酣堕马，难得驰救之，贼射之中眉，皮穿披下鄣目。
nán de zì bá qù jiàn bìng pí chè luò chí mǎ fù zhàn xuè liú bèi miàn ér kàng zéi bù yǐ
难得自拔去箭，并皮掣洛，驰马复战，血流被面，而抗贼不已。
sù zōng shēn jiā zhī
肃宗深嘉之。
cóng guō zi yí gōng ān qìng xù yú xiāng zhōu lèi fēng láng yá jùn gōng yīng wǔ jūn shǐ
从郭子仪攻安庆绪于相州，累封琅邪郡公，英武军使。
bǎo yìng èr nián zú zèng lù zhōu dà dū dū
宝应二年卒，赠潞州大都督。
zi yán shǎo cóng fù zhēng yì lèi guān jīn zǐ guāng lù dài fu jiǎn jiào wèi wèi qīng shēng hòu ér zú
子颜少从父征役，累官金紫光禄大夫、检校卫尉卿，生后而卒。
shùn zōng nèi chán yǐ hòu shēng xiàn zōng huáng dì bāo zèng xiān dài sī jìng sī tú nán de tài fù zi yán tài shī
顺宗内禅，以后生宪宗皇帝，褒赠先代：思敬司徒，难得太傅，子颜太师。
yán zǐ zhòng róng guān zhì fú wáng fù
颜子重荣，官至福王傅；
yòng guān zhì tài zǐ bīn kè jīn wú jiāng jūn
用，官至太子宾客、金吾将军。
zàn yuē qī lǐ zhī xián bì chǒng wèi quán
赞曰：戚里之贤，避宠畏权。
bù xù huò huàn xiān néng bǎo quán
不恤祸患，鲜能保全。
fú yíng zhě bài shì yā zhě diān
福盈者败，势压者颠。
wǔ zhī wéi liáng míng yú zì rán
武之惟良，明于自然。