ān lù shān zi qìng xù
○安禄山子庆绪
gāo shàng sūn xiào zhé shǐ sī míng zi cháo yì
高尚孙孝哲史思明子朝义
ān lù shān yíng zhōu liǔ chéng zá zhǒng hú rén yě běn wú xìng shì míng zhá luò shān
安禄山，营州柳城杂种胡人也，本无姓氏，名轧荦山。
mǔ ā shǐ dé shì yì tū jué wū shī yǐ bo wèi yè
母阿史德氏，亦突厥巫师，以卜为业。
tū jué hū dòu zhàn wèi zhá luò shān suì yǐ míng zhī
突厥呼斗战为轧荦山，遂以名之。
shǎo gū suí mǔ zài tū jué zhōng jiāng jūn ān bō zhì xiōng yán yǎn qī qí mǔ
少孤，随母在突厥中，将军安波至兄延偃妻其母。
kāi yuán chū yǔ jiāng jūn ān dào mǎi nán jù táo chū tū jué zhōng
开元初，与将军安道买男俱逃出突厥中。
dào mǎi cì nán zhēn jié wèi lán zhōu bié jià shōu huò zhī
道买次男贞节为岚州别驾，收获之。
nián shí yú suì yǐ yǔ qí xiōng jí yán yǎn xiāng xié ér chū gǎn kuì zhī yuē yǔ sī shùn děng bìng wèi xiōng dì mào xìng wèi ān
年十余岁，以与其兄及延偃相携而出，感愧之，约与思顺等并为兄弟， 冒姓为安。
jí zhǎng jiě liù fān yǔ wèi hù shì yá láng
及长，解六蕃语，为互市牙郎。
èr shí nián zhāng shǒu guī wèi yōu zhōu jié dù lù shān dào yáng shì jué shǒu guī bāo zuò yù bàng shā zhī dà hū yuē dài fū bù yù miè liǎng fán yé
二十年，张守珪为幽州节度，禄山盗羊事觉，守珪剥坐，欲棒杀之，大呼曰： “大夫不欲灭两蕃耶？
hé wéi dǎ shā lù shān
何为打杀禄山！
shǒu guī jiàn qí féi bái zhuàng qí yán ér shì zhī
”守珪见其肥白，壮其言而释之。
lìng yǔ xiāng rén shǐ sī míng tóng zhuō shēng xíng bì kè huò bá wèi piān jiàng
令与乡人史思明同捉生，行必克获，拔为偏将。
cháng xián qí féi yǐ shǒu guī wēi fēng sù gāo wèi jù bù gǎn bǎo shí
常嫌其肥，以守珪威风素高，畏惧不敢饱食。
yǐ xiāo yǒng wén suì yǎng wèi zi
以骁勇闻，遂养为子。
èr shí bā nián wèi píng lú bīng mǎ shǐ
二十八年，为平卢兵马使。
xìng qiǎo xiá rén duō yù zhī
性巧黠，人多誉之。
shòu yíng zhōu dū dū píng lú jūn shǐ
授营州都督、平卢军使。
hòu lù wǎng lái zhě qǐ wèi hǎo yán xuán zōng yì xìn xiǎng zhī
厚赂往来者，乞为好言，玄宗益信响之。
tiān bǎo yuán nián yǐ píng lú wèi jié dù yǐ lù shān shè zhōng chéng wèi shǐ
天宝元年，以平卢为节度，以禄山摄中丞为使。
rù cháo zòu shì xuán zōng yì chǒng zhī
入朝奏事，玄宗益宠之。
sān zài dài péi kuān wèi fàn yáng jié dù hé běi cǎi fǎng píng lú jūn děng shǐ rú gù
三载，代裴宽为范阳节度，河北采访、平卢军等使如故。
cǎi fǎng shǐ zhāng lì zhēn cháng shòu qí lù
采访使张利贞常受其赂；
shù zài zhī hòu chù zhì shǐ xí jiàn hòu yòu yán qí gōng zhí wú sī
数载之后，黜陟使席建侯又言其公直无私；
péi kuān shòu dài jí lǐ lín fǔ shùn zhǐ bìng yán qí měi
裴宽受代，及李林甫顺旨，并言其美。
shù gōng jiē xìn chén xuán zōng yì yì jiān bù yáo yǐ
数公皆信臣，玄宗意益坚不摇矣。
hòu qǐng wèi guì fēi yǎng r rù duì jiē xiān bài tài zhēn
后请为贵妃养儿，入对皆先拜太真。
xuán zōng guài ér wèn zhī duì yuē chén shì fán rén fán rén xiān mǔ ér hòu fù
玄宗怪而问之，对曰：“臣是蕃人，蕃人先母而后父。
xuán zōng dà yuè suì mìng yáng xiān yǐ xià bìng yuē wèi xiōng dì zǐ mèi
”玄宗大悦，遂命杨铦已下并约为兄弟姊妹。
liù zài jiā dà fu
六载，加大夫。
cháng lìng liú luò gǔ zòu shì
常令刘骆谷奏事。
yǔ wáng hóng jù wèi dài fū
与王𫟹俱为大夫。
lǐ lín fǔ wèi xiāng cháo chén mò gǎn kàng lǐ lù shān chéng ēn shēn
李林甫为相，朝臣莫敢抗礼，禄山承恩深。
rù yè bù shèn qìng shé
入谒不甚罄折。
lín fu mìng wáng hóng hóng qū bài jǐn shén lù shān sǒng xī yāo jiàn qū
林甫命王𫟹，𫟹趋拜谨甚，禄山悚息，腰渐曲。
měi yǔ yǔ jiē chuāi zhī qí qíng ér xiān yán zhī
每与语，皆揣知其情而先言之。
lù shān yǐ wéi shén míng měi jiàn lín fu suī shèng dōng yì hàn qià
禄山以为神明，每见林甫，虽盛冬亦汗洽。
lín fu jiē yǐ wēn yán zhōng shū yǐn zuò yǐ jǐ pī páo fù zhī lù shān xīn hé wú suǒ yǐn hū wèi shí láng
林甫接以温言，中书引坐，以己披袍覆之，禄山欣荷，无所隐，呼为十郎。
luò gǔ zòu shì xiān wèn shí láng hé yán
骆谷奏事， 先问：“十郎何言？
yǒu hǎo yán zé xǐ yuè ruò dàn yán dài fū xū hǎo jiǎn jiào zé fǎn shǒu jù chuáng yuē ā yǔ wǒ sǐ yě
”有好言则喜跃，若但言“大夫须好检校”，则反手据床曰： “阿与，我死也！
li guī nián cháng xiào qí shuō xuán zōng yǐ wéi xiào lè
”李龟年尝敩其说，玄宗以为笑乐。
wǎn nián yì féi zhuàng fù chuí guò xī zhòng sān bǎi sān shí jīn měi xíng yǐ jiān bó zuǒ yòu tái wǎn qí shēn fāng néng yí bù
晚年益肥壮，腹垂过膝，重三百三十斤，每行以肩膊左右抬挽其身，方能移步。
zhì xuán zōng qián zuò hú xuán wǔ jí rú fēng yān
至玄宗前，作胡旋舞，疾如风焉。
wèi zhì dì yǔ qióng jí zhuàng lì yǐ jīn yín wèi péng kuāng zhào lí děng
为置第宇，穷极壮丽，以金银为篣筐笊篱等。
shàng yù qín zhèng lóu yú yù zuò dōng wèi shè yī dà jīn jī zhàng qián zhì yī tà zuò zhī juǎn qù qí lián
上御勤政楼，于御坐东为设一大金鸡障，前置一榻坐之，卷去其帘。
shí zǎi rù cháo yòu qiú wèi hé dōng jié dù yīn bài zhī
十载入朝，又求为河东节度，因拜之。
nán shí yī rén zhǎng zǐ qìng zōng tài pú qīng shǎo zǐ qìng xù hóng lú qīng
男十一人：长子庆宗，太仆卿，少子庆绪，鸿胪卿。
qìng zōng yòu shàng jùn zhǔ
庆宗又尚郡主。
lù shān yīn yǒu nì móu yú fàn yáng běi zhù xióng wǔ chéng wài shì yù kòu nèi zhù bīng qì jī gǔ wèi bǎo shǒu zhī jì zhàn mǎ wàn wǔ qiān pǐ niú yáng chēng shì
禄山阴有逆谋，于范阳北筑雄武城，外示御寇，内贮兵器，积谷为保守之计， 战马万五千匹，牛羊称是。
jiān sān dào jié dù jìn zòu wú bù yǔn
兼三道节度，进奏无不允。
yǐn zhāng tōng rú li tíng jiān píng liè li shǐ yú dú gū wèn sú zài mù xià
引张通儒、李庭坚、平冽、 李史鱼、独孤问俗在幕下，
gāo shàng zhǎng shū jì
高尚掌书记，
liú luò gǔ liú jū xī jīng wèi ěr mù
刘骆谷留居西京为耳目，
ān shǒu zhōng li guī rén cài xī dé niú tíng jiè xiàng rùn kè cuī qián yòu yǐn zǐ qí hé qiān nián wǔ lìng xún néng yuán hào tián chéng sì tián qián zhēn
安守忠、李归仁、 蔡希德、牛庭玠、向润客、崔干祐、尹子奇、何千年、武令珣、能元皓、田承嗣、 田干真，
jiē bá yú háng jiān
皆拔于行间。
měi yuè jìn fèng shēng kǒu tuó mǎ yīng quǎn bù jué rén wú liáo yǐ
每月进奉生口驼马鹰犬不绝，人无聊矣。
jì féi dà bù rèn zhàn qián hòu shí yú dù qī yòu qì dān yàn shè jiǔ zhōng zhe làng dàng zi yù jué yī kēng dài qí hūn zuì zhǎn shǒu mái zhī jiē bù jué sǐ měi dù shù shí rén
既肥大不任战，前后十余度欺诱契丹，宴设酒中著莨菪子，预掘一坑，待其昏醉，斩首埋之，皆不觉死，每度数十人。
shí yī zài bā yuè lù shān bìng lǜ hé dōng děng jūn wǔ liù wàn hào shí wǔ wàn yǐ tǎo qì dān
十一载八月，禄山并率河东等军五六万，号十五万，以讨契丹。
qù píng lú qiān yú lǐ zhì tǔ hù zhēn hé jí běi huáng hé yě
去平卢千余里，至土护真河，即北黄河也。
yòu bèi chéng sān bǎi lǐ yǎn zhì qì dān yá zhàng
又倍程三百里，奄至契丹牙帐。
shǔ jiǔ yǔ gōng jiàn jiē zhǎng shī jiàng shì kùn jí xī yòu jiā gōng zhī shā shāng lüè jìn
属久雨， 弓箭皆涨湿，将士困极，奚又夹攻之，杀伤略尽。
lù shān bèi shè zhé qí yù zān yǐ huī xià xī xiǎo r èr shí yú rén zǒu shàng shān zhuì kēng zhōng qí nán qìng xù děng fú chí zhī
禄山被射，折其玉簪，以麾下奚小儿二十余人走上山，坠坑中，其男庆绪等扶持之。
huì yè jiě zǒu tóu píng lú chéng
会夜，解走，投平卢城。
yáng guó zhōng lǚ zòu lù shān bì fǎn
杨国忠屡奏禄山必反。
shí èr zài xuán zōng shǐ zhōng guān fǔ qiú lín chān zhī de qí huì lù shèng yán qí zhōng
十二载，玄宗使中官辅璆琳觇之，得其贿赂，盛言其忠。
guó zhōng yòu yún zhào bì bù zhì jì zhào zhī ér zhì
国忠又云“召必不至”，洎召之而至。
shí sān zài zhēng yuè yè yú huá qīng gōng yīn tì qì yán chén fán rén bù shí zì bì xià zhuó chén bù cì bèi yáng guó zhōng yù de shā chén
十三载正月，谒于华清宫，因涕泣言：“臣蕃人，不识字，陛下擢臣不次，被杨国忠欲得杀臣。
xuán zōng yì qīn hòu zhī suì yǐ wéi zuǒ pū shè què huí
”玄宗益亲厚之，遂以为左仆射，却回。
qí yuè yòu qǐng wèi xián jiù lǒng yòu qún mù děng dōu shǐ zòu jí wēn wèi wǔ bù shì láng jiān zhōng chéng wèi qí fù yòu qǐng zhī zǒng jiān shì
其月，又请为闲厩、陇右群牧等都使，奏吉温为武部侍郎、兼中丞，为其副，又请知总监事。
jì wèi xián jiù qún mù děng shǐ shàng jīn jiǎo mǎ jiē yīn xuǎn zé zhī duó de lóu fán jiān mù jí duó zhāng wén yǎn mǎ mù
既为闲厩、群牧等使，上筋脚马，皆阴选择之，夺得楼烦监牧及夺张文俨马牧。
sān yuè yī rì guī fàn yáng jí xíng chū guān rì xíng sān sì bǎi lǐ zhì fàn yáng rén yán fǎn zhě xuán zōng bì dà nù fù sòng yǔ zhī
三月一日，归范阳，疾行出关，日行三四百里，至范阳，人言反者，玄宗必大怒，缚送与之。
shí sì zài xuán zōng yòu zhào zhī tuō jí bù zhì
十四载，玄宗又召之，托疾不至。
cì qí zi hūn lìng jiù guān lǐ yòu cí
赐其子婚，令就观礼，又辞。
shí yī yuè fǎn yú fàn yáng jiǎo chēng fèng ēn mìng yǐ bīng tǎo nì zéi yáng guó zhōng
十一月，反于范阳，矫称奉恩命以兵讨逆贼杨国忠。
yǐ zhū fān mǎ bù shí wǔ wàn yè bàn xíng píng míng shí rì liù shí lǐ
以诸蕃马步十五万，夜半行，平明食，日六十里。
yǐ gāo shàng yán zhuāng wèi móu zhǔ sūn xiào zhé gāo miǎo hé qiān nián wèi fù xīn
以高尚、严庄为谋主，孙孝哲、高邈、何千年为腹心。
tiān xià chéng píng rì jiǔ rén bù zhī zhàn wén qí bīng qǐ cháo tíng zhèn jīng
天下承平日久，人不知战，闻其兵起，朝廷震惊。
jìn wèi jiē shì jǐng shāng fàn zhī rén nǎi kāi zuǒ cáng kù chū jǐn bó zhào mù
禁卫皆市井商贩之人，乃开左藏库出锦帛召募。
yīn yǐ gāo xiān zhī fēng cháng qīng děng xiāng cì wèi dà jiàng yǐ jī zhī
因以高仙芝、封常清等相次为大将以击之。
lù shān lìng yán sù de shì sǐ lì wú bù yī dāng bǎi yù zhī bì bài
禄山令严肃，得士死力， 无不一当百，遇之必败。
shí èr yuè dù hé zhì chén liú jùn hé nán jié dù zhāng jiè rán chéng xiàn sǐ zhī chuán shǒu hé běi
十二月，度河至陈留郡，河南节度张介然城陷死之，传首河北。
chén liú guō mén lù shān nán qìng xù jiàn zhū qìng zōng bǎng qì gào lù shān lù shān zài yú zhōng jīng kū yuē wú zǐ hé zuì ér shā zhī
陈留郭门禄山男庆绪见诛庆宗榜，泣告禄山，禄山在舆中惊哭曰：“吾子何罪而杀之！
kuáng ér nù guān jūn zhī jiàng zhě jiā dào mìng jiāo xiāng zhuó yān sǐ zhě liù qī qiān rén suì rù chén liú jùn
”狂而怒， 官军之降者夹道，命交相斫焉，死者六七千人，遂入陈留郡。
tài shǒu guō nà chū jù zhàn zhì shì chū jiàng
太守郭纳初拒战，至是出降。
zhì xíng yáng tài shǒu cuī wú bì jù zhàn chéng xiàn sǐ zhī
至荥阳，太守崔无诐拒战，城陷死之。
cì yú ní shuǐ yīng zǐ gǔ jiāng jūn lì fēi shǒu yú dūn ér shè zhī shā shù bǎi rén shǐ jí lù shān yú
次于泥水罂子谷，将军荔非守瑜蹲而射之，杀数百人，矢及禄山舆。
lù shān bù gǎn guò nǎi qǔ gǔ nán ér guò
禄山不敢过，乃取谷南而过。
shǒu yú jiàn jǐn tóu hé ér sǐ
守瑜箭尽，投河而死。
dōng jīng liú shǒu li xin qī zhōng chéng lú yì cǎi fǎng shǐ pàn guān jiǎng qīng shāo jué hé yáng qiáo
东京留守李忄妻、中丞卢奕、采访使判官蒋清烧绝河阳桥。
lù shān nù shuài jūn dà zhì
禄山怒，率军大至。
fēng cháng qīng zì yuàn xī tuí qiáng shǐ fá shù sāi lù ér bēn
封常清自苑西𬯎墙，使伐树塞路而奔。
lù shān rù dōng jīng shā li xin qī lú yì jiǎng qīng zhào hé nán yǐn dá xī xún shǐ zhī lì shì
禄山入东京，杀李忄妻、卢奕、蒋清，召河南尹达奚珣，使之莅事。
chū cháng qīng yù shā xún kǒng yīng zéi xin qī yì jiàn zhǐ zhī
初，常清欲杀珣，恐应贼，忄妻、奕谏止之。
cháng qīng jì bài wéi yǔ shù qí zǒu zhì shǎn jùn gāo xiān zhī lǜ bīng shǒu shǎn chéng jiē qì jiǎ xi zǒu tóng guān jù zéi zhuī niè xiāng róu jiè ér sǐ zhě sāi lù
常清既败， 唯与数骑走至陕郡，高仙芝率兵守陕城，皆弃甲西走潼关，惧贼追蹑，相蹂藉而死者塞路。
shǎn jùn tài shǒu dòu tíng zhī zǒu tóu hé dōng
陕郡太守窦庭芝走投河东。
zéi shǐ cuī qián yòu shǒu shǎn jùn
贼使崔干祐守陕郡。
lín rǔ tài shǒu wéi bīn jiàng yú zéi
临汝太守韦斌降于贼。
shí wǔ nián zhēng yuè zéi qiè hào yān guó lì nián shèng wǔ dá xī xún yǐ xià shǔ wèi chéng xiàng wǔ yuè nán yáng jié dù lǔ jiǒng lǜ jīng xiāng qián zhōng lǐng nán zǐ dì shí wàn yú yǔ zéi jiāng wǔ lìng xún zhàn yú yè xiàn chéng běi fén hé wáng shī jǐn méi
十五年正月，贼窃号燕国，立年圣武，达奚珣已下署为丞相，五月，南阳节度鲁炅率荆、襄、黔中、岭南子弟十万余，与贼将武令珣战于叶县城北枌河，王师尽没。
liù yuè li guāng bì guō zi yí chū tǔ mén lù dà pò zéi zhòng yú cháng shān jùn dōng jiā shān hé běi zhū jùn guī xiáng zhě shí yú
六月，李光弼、郭子仪出土门路，大破贼众于常山郡东嘉山，河北诸郡归降者十余。
lù shān jiǒng jí tú yù què tóu fàn yáng
禄山窘急，图欲却投范阳。
huì gē shū hàn zì tóng guān lǐng mǎ bù bā wàn yǔ zéi jiāng cuī qián yòu zhàn yú líng bǎo xi wèi zéi fù bài hàn xi bēn tóng guān wèi qí zhàng xià zhí sòng yú zéi
会哥舒翰自潼关领马步八万，与贼将崔干祐战于灵宝西，为贼覆败，翰西奔潼关，为其帐下执送于贼。
guān mén bù shǒu xuán zōng xìng shǔ tài zǐ shōu bīng líng wǔ
关门不守，玄宗幸蜀，太子收兵灵武。
zéi nǎi qiǎn zhāng tōng rú wèi xī jīng liú shǒu tián qián zhēn wèi jīng zhào yǐn ān shǒu zhōng tún bīng yuàn zhōng
贼乃遣张通儒为西京留守，田干真为京兆尹，安守忠屯兵苑中。
shí yī yuè qiǎn ā shǐ nà chéng qìng gōng xiàn yǐng chuān tú zhī
十一月， 遣阿史那承庆攻陷颍川，屠之。
lù shān yǐ tǐ féi zhǎng dài chuāng
禄山以体肥，长带疮。
jí zào nì hòu ér yǎn jiàn hūn zhì shì bú jiàn wù
及造逆后而眼渐昏，至是不见物。
yòu zhe jū jí
又著疽疾。
é jí zhì dé èr nián zhēng yuè shuò shòu cháo chuāng shèn ér zhōng ba
俄及至德二年正月朔受朝，疮甚而中罢。
yǐ jí jiā zào jí dòng yòng fǔ yuè
以疾加躁急，动用斧钺。
yán zhuāng yì bèi chuí tà zhuāng nǎi rì yè móu zhī
严庄亦被捶挞，庄乃日夜谋之。
lì qìng xù yú hù wài zhuāng chí dāo lǐng shù li zhū r tóng rù lù shān zhàng nèi zhū r yǐ dà dāo zhuó qí fù
立庆绪于户外，庄持刀领竖李猪儿同入禄山帐内，猪儿以大刀斫其腹。
lù shān yǎn wú suǒ jiàn chuáng tóu cháng yǒu yī dāo jí jué nán zuò mén chuáng tóu bù dé dàn hàn wò zhàng dà hū yuē shì wǒ jiā zéi
禄山眼无所见，床头常有一刀，及觉难作，扪床头不得，但撼幄帐大呼曰：“是我家贼！
fù cháng yǐ shù dòu liú zài chuáng shàng yán qì qì jué
” 腹肠已数斗流在床上，言讫气绝。
yīn jué chuáng xià shēn shù chǐ wèi kēng yǐ zhān jì bāo qí shī mái zhī
因掘床下深数尺为坑，以毡罽包其尸埋之。
yòu wú kū qì zhī yí
又无哭泣之仪。
zhuāng jí xuān yán yú wài yán lù shān chuán wèi yú jìn wáng qìng xù zūn lù shān wèi tài shàng huáng
庄即宣言于外，言禄山传位于晋王庆绪，尊禄山为太上皇。
qìng xù zòng lè yǐn jiǔ wú dù hū zhuāng wèi xiōng shì zhī dà xiǎo bì zī zhī
庆绪纵乐饮酒无度，呼庄为兄，事之大小必咨之。
chū zhū r chū qì dān bù luò shí shù suì shì lù shān shén xiá huì
初，猪儿出契丹部落，十数岁事禄山，甚黠慧。
lù shān chí rèn jǐn qù qí shì xuè liú shù shēng yù sǐ lù shān yǐ huī huǒ fu zhī jìn rì ér sū yīn wèi yān rén
禄山持刃尽去其势，血流数升， 欲死，禄山以灰火傅之，尽日而苏，因为阉人。
lù shān pō chǒng zhī zuì jiàn xìn yòng
禄山颇宠之，最见信用。
lù shān dù dà měi zhe yī dài sān sì rén zhù zhī liǎng rén tái qǐ dù zhū r yǐ tóu dài zhī shǐ qǔ qún kù dài jí jì yāo dài
禄山肚大， 每著衣带，三四人助之，两人抬起肚，猪儿以头戴之，始取裙裤带及系腰带。
xuán zōng chǒng lù shān cì huá qīng gōng tāng yù jiē xǔ zhū r děng rù zhù jiě zhe yī fú rán zhōng jiàn kū zhě zhū r yě
玄宗宠禄山，赐华清宫汤浴，皆许猪儿等入助解著衣服，然终见刳者，猪儿也。
qìng xù lù shān dì èr zi yě
庆绪，禄山第二子也。
mǔ kāng shì lù shān zāo kāng zhī qī
母康氏，禄山糟糠之妻。
qìng xù shàn qí shè lù shān piān ài zhī
庆绪善骑射，禄山偏爱之。
wèi èr shí bài hóng lú qīng jiān guǎng yáng tài shǒu
未二十，拜鸿胪卿，兼广阳太守。
chū míng rén zhí xuán zōng cì míng qìng xù wèi lù shān dōu zhī bīng mǎ shǐ
初名仁执，玄宗赐名庆绪，为禄山都知兵马使。
yán zhuāng gāo shàng lì wèi wěi zhǔ
严庄、高尚立为伪主。
qìng xù sù nuò ruò yán cí wú xù zhuāng kǒng zhòng bù fú bù lìng jiàn rén
庆绪素懦弱，言词无序，庄恐众不伏，不令见人。
zhuāng wèi wěi yù shǐ dài fū féng yì jùn wáng yǐ zhuān qí zhèng
庄为伪御史大夫、冯翊郡王，以专其政。
hòu qí jūn jiāng guān zhì yǐ gù qí xīn
厚其军将官秩，以固其心。
èr yuè sù zōng nán xìng fèng xiáng jùn shǐ zhī lù shān sǐ shǐ pú gù huái ēn shǐ yú huí hé jié hūn qǐng bīng tǎo nì
二月，肃宗南幸凤翔郡，始知禄山死，使仆固怀恩使于回纥，结婚请兵讨逆。
qí yuè guō zi yí bá hé dōng jùn cuī qián yòu nán dùn
其月，郭子仪拔河东郡，崔干祐南遁。
bā yuè huí hé sān qiān qí zhì
八月，回纥三千骑至。
jiǔ yuè guǎng píng wáng lǐng fán hàn zhī zhòng shōu xī jīng zǒu ān shǒu zhōng zéi zhī sǐ zhě jī rú shān fù
九月，广平王领蕃汉之众收西京，走安守忠，贼之死者积如山阜。
shí yuè zéi jiāng yǐn zǐ qí gōng xiàn suī yáng jùn shā zhāng xún yáo chuāng děng
十月，贼将尹子奇攻陷睢阳郡，杀张巡、姚𪭢等。
wáng shī chéng shèng zhì shǎn jùn zéi jù lìng yán zhuāng qīng qí xiāo yǒng ér lái jù
王师乘胜至陕郡，贼惧，令严庄倾其骁勇而来拒。
guǎng píng wáng qiǎn fù yuán shuài guō zi yí děng yǔ zéi zhàn yú shǎn xī qǔ wò dà pò zhī yú xīn diàn zhú běi èr shí lǐ zhǎn shǒu shí yú wàn fú shī sān shí lǐ
广平王遣副元帅郭子仪等与贼战于陕西曲沃，大破之于新店， 逐北二十里，斩首十余万，伏尸三十里。
yán zhuāng bēn zhì dōng jīng gào qìng xù qìng xù lǜ qí yú zhòng bēn hé běi bǎo yè jùn
严庄奔至东京，告庆绪，庆绪率其余众奔河北，保邺郡。
yán zhuāng zhì hé nèi nán lái guī shùn
严庄至河内，南来归顺。
zéi jiāng ā shǐ nà chéng qìng děng huī xià sān wàn yú rén xī bēn héng zhào fàn yáng
贼将阿史那承庆等麾下三万余人，悉奔恒、 赵、范阳。
cóng qìng xù zhě wéi pí zú yī qiān sān bǎi ér yǐ
从庆绪者，唯疲卒一千三百而已。
wěi zhōng shū lìng zhāng tōng rú bǐng zhèng gǎi xiāng zhōu wèi chéng ān fǔ shǔ zhì bǎi guān
伪中书令张通儒秉政，改相州为成安府，署置百官。
xún rì zhī nèi zéi jiāng gè yǐ zhòng zhì zhě liù wàn yú xiōng wēi fù zhèn
旬日之内，贼将各以众至者六万余，凶威复振。
wěi qīng qí jié dù néng yuán hào dú lǜ zhòng guī shùn
伪青、齐节度能元皓独率众归顺，
míng nián
明年，
gǎi qián yuán yuán nián
改乾元元年，
wěi dé zhōu cì shǐ wáng jiǎn bèi zhōu cì shǐ yǔ wén kuān děng jiē guī shùn
伪德州刺史王暕、贝州刺史宇文宽等皆归顺，
hé běi zhū jūn gè yǐ chéng shǒu lěi yuè
河北诸军各以城守累月，
zéi shǐ cài xī dé ān tài qīng jí jī
贼使蔡希德、安太清急击，
fù xiàn yú zéi
复陷于贼，
lǔ zhī yǐ guī
虏之以归，
jī shí qí ròu
脔食其肉。
qí xià qián móu guī shùn zhě zhòng yǐ zéi jiē yì zhì zhī yǐ zòng tú lù rén xīn shǐ lí
其下潜谋归顺者众矣，贼皆易置之，以纵屠戮，人心始离。
yòu bù qīn zhèng shì shàn zhì tíng zhǎo lóu chuán wèi cháng yè zhī yǐn
又不亲政事，缮治亭沼楼船，为长夜之饮。
gāo shàng děng gè bù xiāng yè
高尚等各不相叶。
cài xī dé bīng zuì ruì xìng gāng zhí zhāng tōng rú zèn ér yì shā zhī sān jūn yuān tòng bù wéi yòng
蔡希德兵最锐，性刚直，张通儒谮而缢杀之，三军冤痛不为用。
yǐ cuī qián yòu wèi tiān xià bīng mǎ shǐ quán lǐng zhōng wài bīng
以崔干祐为天下兵马使，权领中外兵。
qián yòu xìng bì lì shì zú bù fù
干祐性愎戾，士卒不附。
jiǔ yuè sù zōng qiǎn guō zi yí děng jiǔ jié dù lǜ bù qí èr shí wàn gōng zhī yǐ yú cháo ēn wèi jūn róng shǐ
九月，肃宗遣郭子仪等九节度率步骑二十万攻之，以鱼朝恩为军容使。
chū zi yí zhī liè chén yě shǐ shàn shè zhě sān qiān rén fú yú lěi yuán nèi
初，子仪之列陈也，使善射者三千人伏于垒垣内。
míng rì jiē zhàn zi yí huī qí shǔ wěi bēn qìng xù zhú zhī fú zhě qí fā zéi dǎng dà kuì
明日接战，子仪麾其属伪奔，庆绪逐之， 伏者齐发，贼党大溃。
shǐ xuē sōng qiú jiù yú shǐ sī míng yán shàn ràng zhī lǐ
使薛嵩求救于史思明，言禅让之礼。
sī míng xiān qiǎn li guī rén yǐ bù zú yī wàn mǎ jūn sān qiān xiān wǎng fǔ yáng yǐ yīng
思明先遣李归仁以步卒一万、马军三千，先往滏阳以应。
jí zhì fǔ yáng zi yí zhī wéi yǐ gù zhù chéng chuān háo gè sān chóng lóu lǔ zhī shèng gǔ suǒ wèi yǒu
及至滏阳，子仪之围已固，筑城穿壕各三重，楼橹之盛，古所未有。
yòu yǐn shuǐ yǐ guàn chéng xià chéng zhōng shuǐ quán dà shàng jǐng jiē mǎn yì
又引水以灌城下，城中水泉大上，井皆满溢。
yǐ ān tài qīng dài qián yòu wèi dōu zhī bīng mǎ shǐ
以安太清代干祐为都知兵马使。
sī míng nán gōng wèi zhōu jié dù shǐ cuī guāng yuǎn nán zǒu sī míng jù qí chéng shù rì jí qián yuán èr nián zhēng yuè yī rì yě
思明南攻魏州，节度使崔光远南走，思明据其城数日，即乾元二年正月一日也。
sī míng wěi chēng yàn wáng lì nián hào
思明伪称燕王，立年号。
qìng xù zì shí yuè bèi wéi zhì èr yuè chéng zhōng rén xiāng shí mǐ dòu qián qī wàn yú shǔ yī tóu zhí shù qiān mǎ shí tuí qiáng mài jiān jí mǎ fèn zhuó ér sì zhī
庆绪自十月被围至二月，城中人相食，米斗钱七万余，鼠一头直数千，马食𬯎 墙麦鞬及马粪濯而饲之。
sī míng yǐn zhòng lái jiù sān yuè liù rì zi yí děng zhàn bài suì jiě wéi ér nán duàn hé yáng qiáo yǐ shǒu gǔ shuǐ
思明引众来救，三月六日，子仪等战败，遂解围而南，断河阳桥以守谷水。
sī míng lǐng qí zhòng yíng yú yè xiàn nán
思明领其众营于邺县南。
qìng xù shǐ shōu zi yí děng yíng zhōng liáng shàng liù qī wàn dàn fù yǔ sūn xiào zhé qián yòu móu bì mén zì shǒu yì gèng jù sī míng
庆绪使收子仪等营中粮，尚六七万石， 复与孙孝哲、干祐谋闭门自守，议更拒思明。
zhū jiāng yuē jīn rì ān kě gèng bèi shǐ wáng hu
诸将曰“今日安可更背史王乎！
zhāng tōng rú gāo shàng píng liè wèi qìng xù yuē shǐ wáng yuǎn lái chén děng jiē hé yíng xiè
”张通儒、高尚、平冽谓庆绪曰：“史王远来，臣等皆合迎谢。
duì yuē rèn gōng zàn wǎng jiàn sī míng
”对曰：“任公暂往见思明。
sī míng yǔ zhī tì sì hòu qí lǐ fù mìng guī chéng
”思明与之涕泗，厚其礼，复命归城。
jīng sān rì qìng xù bù zhì
经三日，庆绪不至。
sī míng mì zhào ān tài qīng lìng yòu zhī
思明密召安太清令诱之。
qìng xù bù huò yǐ yǐ sān bǎi qí yì sī míng
庆绪不获已，以三百骑诣思明。
sī míng yǐn rù lìng sān jūn huàn jiǎ zhí bīng dài zhī
思明引入，令三军擐甲执兵待之。
jí zhū dì lǐng zhì yú tíng zài bài qǐ shǒu yuē chén bù kè fù hè qì shī liǎng dū jiǔ xiàn chóng wéi bù yì dài wáng yǐ tài shàng huáng gù jiàng bīng yuǎn jiù
及诸弟领至于庭，再拜稽首曰：“臣不克负荷，弃失两都，久陷重围，不意大王以太上皇故，将兵远救。
sī míng yuē qì shī liǎng dū yòng bīng bù lì yì hé shì yě
”思明曰：“弃失两都，用兵不利，亦何事也！
ěr wéi rén zi shā rǔ fù yǐ qiú wèi yōng fēi dà nì hu
尔为人子，杀汝父以求位，庸非大逆乎？
wú wèi tài shàng huáng tǎo zéi
吾为太上皇讨贼。
jí qiān chū bìng qí sì dì jí gāo shàng sūn xiào zhé cuī qián yòu jiē yì shā zhī
”即牵出，并其四弟及高尚、孙孝哲、崔干祐，皆缢杀之。
lù shān fù zi jiàn nì sān nián ér miè
禄山父子僭逆三年而灭。
chū wáng shī zhī wéi xiāng zhōu yě yì zhāo xī tú xiàn wéi shù shì sāng dào mào yuē sān yuè liù rì xī shī bì sàn cǐ chéng wú yōu
初王师之围相州也，意朝夕屠陷，唯术士桑道茂曰： “三月六日，西师必散，此城无忧。
zú rú qí yán
”卒如其言。
gāo shàng yōu zhōu yōng nú rén yě běn míng bù wēi
高尚，幽州雍奴人也，本名不危。
mǔ lǎo qǐ shí yú rén shàng zhōu yóu bù guī shì yǎng
母老，乞食于人，尚周游不归侍养。
yù jū hé shuò xiàn jiè yǔ líng hú cháo lín lǐ tōng qí bì shēng yī nǚ suì shōu zhī
寓居河朔县界，与令狐潮邻里，通其婢，生一女，遂收之。
shàng pō dǔ xué shàn wén cí
尚颇笃学，赡文词。
cháng tàn xī wèi rǔ nán zhōu xǐ yuē gāo bù wēi níng dāng jǔ shì ér sǐ zhōng bù néng yǎo cǎo gēn yǐ qiú huó ěr
尝叹息谓汝南周铣曰：“高不危宁当举事而死，终不能咬草根以求活耳！
xiàn wèi yǒu xìng gāo zhě yǐ qí zōng méng yǐn zhì mén xià suì yǐ shàng rù jí wèi xiōng dì
”县尉有姓高者， 以其宗盟，引置门下，遂以尚入籍为兄弟。
li qí wù wèi huái zhōu cì shǐ jǔ gāo shàng bù shì sòng jīng shī bìng zhù qián sān wàn
李齐物为怀州刺史，举高尚不仕，送京师，并助钱三万。
qí wù yù shū yú zhōng guān jiāng jūn wú huái shí yǐ tuō zhī
齐物寓书于中官将军吴怀实以托之。
huái shí yǐn jiàn gāo lì shì zhì bīn guǎn zhōng lìng yǔ nán chéng xiàng xī wéi xué wú wèn jiā shì yī yǐ wěi zhī
怀实引见高力士，置宾馆中， 令与男丞相锡为学，无问家事，一以委之。
wú hé lìng qī fù lǚ lìng hào tè biǎo jiàn zhī
无何，令妻父吕令皓特表荐之。
tiān bǎo yuán nián bài zuǒ lǐng jūn cāng cáo cān jūn tóng zhèng yuán
天宝元年，拜左领军仓曹参军同正员。
liù zài ān lù shān zòu wèi píng lú zhǎng shū jì chū rù lù shān wò nèi
六载，安禄山奏为平卢掌书记，出入禄山卧内。
lù shān féi duō shuì shàng zhí bǐ zài páng huò tōng xiāo yān yóu shì jìn qīn hòu zhī
禄山肥多睡，尚执笔在旁或通宵焉，由是浸亲厚之。
suì yǔ lù shān jiě tú chèn quàn qí fǎn
遂与禄山解图谶，劝其反。
tiān bǎo shí yī nián lù shān biǎo wèi tún tián yuán wài láng
天宝十一年，禄山表为屯田员外郎。
jí suí lù shān kòu xiàn dōng jīng wěi shòu zhōng shū shì láng
及随禄山寇陷东京，伪授中书侍郎。
wěi shè shū zhì chì duō chū qí shǒu
伪赦书制敕多出其手。
shǐ shàng yǔ yán zhuāng sūn xiào zhé jì huà bái lù shān yǐ wéi shì bì chéng
始，尚与严庄、孙孝哲计画，白禄山以为事必成。
jí yán gǎo qīng shā li qīn còu yú tǔ mén yáng shēng yán róng wáng wǎn gē shū hàn èr shí wàn zhòng xùn hé běi shí qī jùn jiē guī shùn
及颜杲卿杀李钦凑于土门，扬声言荣王琬、哥舒翰二十万众徇河北，十七郡皆归顺。
yán zhēn qīng pò yuán zhī fèng sān wàn zhòng yú táng yì hè lán jìn míng zài bá xìn dōu li guāng bì guō zi yí jì shōu cháng shān zhào jùn hé běi lù jué zhě zài
颜真卿破袁知奉三万众于堂邑，贺兰进明再拔信都，李光弼、郭子仪继收常山、赵郡，河北路绝者再。
hé nán zhū jùn jiē yǒu fáng yù tóng guān yǒu gē shū hàn zhī shī
河南诸郡皆有防御，潼关有哥舒翰之师。
lù shān dà jù nù shàng děng yuē rǔ yuán xiàng wǒ dào wàn quán bì wú suǒ wèi
禄山大惧，怒尚等曰：“汝元向我道万全，必无所畏。
jīn sì biān ruò cǐ lài zhèng biàn shù zhōu shàng cún xiàng xī zhì guān yī bù bù tōng hé běi bìng yǐ wú yǐ wàn quán hé zài
今四边若此，赖郑、汴数州尚存，向西至关，一步不通，河北并已无矣，万全何在？
gèng bù xū jiàn wǒ
更不须见我。
shàng děng suì shù rì bù dé jiàn lù shān yōu mèn bù zhī suǒ wéi
”尚等遂数日不得见禄山，忧闷不知所为。
huì tián qián zhēn zì tóng guān zhì xiǎo yù lù shān yuē zì gǔ dì wáng jiē yǒu shèng bài rán hòu chéng dà shì qǐ yǒu yī jǔ ér de zhī zhě hu
会田干真自潼关至，晓谕禄山曰：“自古帝王，皆有胜败，然后成大事，岂有一举而得之者乎！
jīn sì biān bīng mǎ suī duō jiē fēi jīng ruì qǐ wǒ zhī bǐ
今四边兵马虽多，皆非精锐，岂我之比。
zòng shì bù chéng shōu qǔ shù wàn zhòng héng xíng tiān xià wèi yī dào zhí yì shí nián wǔ suì yǐ qǐ yǒu rén néng zhì wǒ yé
纵事不成，收取数万众， 横行天下，为一盗跖，亦十年五岁矣，岂有人能制我耶！
shàng zhuāng děng jiē zuǒ mìng yuán xūn hé de gé jué bù yǔ xiāng jiàn lìng qí yōu jù
尚、庄等皆佐命元勋，何得隔绝不与相见，令其忧惧？
zhī cǐ shù rén qǐ bù néng wéi huàn hu
只此数人，岂不能为患乎？
wài jiān wén zhī bì xīn yáo dòng
外间闻之，必心摇动。
lù shān xǐ yuē ā hào fēi rǔ shuí néng kāi huō wǒ xīn lǐ shì jīn wú yōu yǐ
” 禄山喜曰：“阿浩，非汝谁能开豁我心里事，今无忧矣！
wèi zhī nài hé
这该怎么办呢？
qián zhēn yuē bù rú huàn qǔ wèi láo zhī
”干真曰： “不如唤取慰劳之。
suì zhào shàng děng yǐn yàn zuò yuè lù shān zì chàng gē yǐ sòng jiǔ dài zhī rú chū
”遂召尚等饮宴作乐，禄山自唱歌以送酒，待之如初。
ā hào qián zhēn xiǎo zì yě
阿浩， 干真小字也。
jí qìng xù zhì xiāng zhōu wěi shòu shì zhōng
及庆绪至相州，伪授侍中。
sūn xiào zhé qì dān rén yě
孙孝哲，契丹人也。
mǔ wèi lù shān suǒ tōng yīn de xiá jìn
母为禄山所通，因得狎近。
jí lù shān jiàn nì wěi shòu diàn zhōng jiān xián jiù shǐ fēng wáng
及禄山僭逆，伪授殿中监、闲厩使，封王。
xiào zhé yóu yòng shì yà yú yán zhuāng
孝哲尤用事，亚于严庄。
qiú mǎ huá chǐ pō shì háo guì měi shí jiē bèi zhēn zhuàn
裘马华侈，颇事豪贵，每食皆备珍馔。
xìng cán rěn guǒ yú shā lù wén zhě wèi zhī
性残忍，果于杀戮，闻者畏之。
lù shān shǐ xiào zhé yǔ zhāng tōng rú tóng shǒu xī jīng fēi wáng zōng zhī jiē lí qí kù
禄山使孝哲与张通儒同守西京，妃王宗枝皆罹其酷。
yǔ yán zhuāng zhēng quán bù mù
与严庄争权不睦。
jí lù shān sǐ duó qí shǐ yǐ shān jì yáng dài zhī
及禄山死，夺其使，以邓季阳代之。
qìng xù zhī bēn zhuāng jù wèi suǒ tú yīn ér lái bēn
庆绪之奔，庄惧为所图，因而来奔。
shǐ sī míng běn míng sū gàn
史思明，本名窣干。
yíng zhōu níng yí zhōu tū jué zá zhǒng hú rén yě
营州宁夷州突厥杂种胡人也。
zī shòu shǎo xū fà yuān jiān yǔ bèi qīn mù cè bí
姿瘦，少须发，鸢肩伛背， 钦目侧鼻。
xìng jí zào
性急躁。
yǔ ān lù shān tóng xiāng lǐ xiān lù shān yī rì shēng sī míng chú rì shēng lù shān suì rì shēng
与安禄山同乡里，先禄山一日生，思明除日生，禄山岁日生。
jí zhǎng xiāng shàn jù yǐ xiāo yǒng wén
及长，相善，俱以骁勇闻。
chū shì tè jìn wū zhī yì měi lìng qí chān zéi bì shēng qín yǐ guī
初事特进乌知义，每令骑觇贼，必生擒以归。
yòu jiě liù fān yǔ yǔ lù shān tóng wèi hù shì láng
又解六蕃语，与禄山同为互市郎。
zhāng shǒu guī wèi yōu zhōu jié dù zòu wèi zhé chōng
张守珪为幽州节度，奏为折冲。
tiān bǎo chū pín lì zhàn gōng zhì jiāng jūn zhī píng lú jūn shì
天宝初，频立战功，至将军，知平卢军事。
cháng rù zòu xuán zōng cì zuò yǔ yǔ shén qí zhī
尝入奏，玄宗赐坐，与语，甚奇之。
wèn qí nián yuē sì shí yǐ
问其年，曰“四十矣”。
xuán zōng fǔ qí bèi yuē qīng guì zài hòu miǎn zhī
玄宗抚其背曰：“卿贵在后，勉之。
qiān dà jiàng jūn běi píng tài shǒu
”迁大将军、北平太守。
shí yī zài lù shān zòu shòu píng lú jié dù dōu zhī bīng mǎ shǐ
天宝十一年，安禄山奏请朝廷授予史思明平卢节度都知兵马使。
shí sì zài ān lù shān fǎn mìng sī míng tǎo ráo yáng děng zhū jùn xiàn zhī
十四载，安禄山反，命思明讨饶阳等诸郡，陷之。
shí wǔ zài zhēng yuè liù rì sī míng yǔ cài xī dé wéi yán gǎo qīng yú cháng shān jiǔ rì bá zhī
十五载正月六日，思明与蔡希德围颜杲卿于常山，九日拔之。
yòu wéi ráo yáng èr shí jiǔ rì bù néng bá
又围饶阳，二十九日不能拔。
li guāng bì chū tǔ mén bá cháng shān jùn sī míng jiě wéi ér jù guāng bì
李光弼出土门，拔常山郡，思明解围而拒光弼。
guāng bì liè bīng yú chéng nán xiāng chí lěi yuè
光弼列兵于城南，相持累月。
guāng bì cǎo jǐn shǐ jīng zú yǐ chē shù chéng yú páng xiàn qǔ cǎo zhé bèi jī zhī qí hòu lǜ shí pǐ wéi gòng de liǎng shù cǎo zhì cuò hāo jiàn yǐ sì zhī
光弼草尽，使精卒以车数乘于旁县取草，辄被击之，其后率十匹唯共得两束草，至剉蒿荐以饲之。
chū lù shān yǐ gǔ xún wèi fàn yáng liú hòu móu guī shùn wèi fù liú shǒu xiàng rùn kè suǒ shā yǐ sī míng dài zhī
初，禄山以贾循为范阳留后，谋归顺，为副留守向润客所杀，以思明代之。
yòu yǐ zhēng zhàn zài wài lìng xiàng rùn kè dài qí rèn
又以征战在外， 令向润客代其任。
sì yuè shuò fāng jié dù guō zi yí yǐ shuò fāng fán hàn èr wàn rén zì tǔ mén ér zhì cháng shān jūn wēi suì zhèn nán bá zhào jùn sī míng tuì bǎo bó líng
四月，朔方节度郭子仪以朔方蕃、汉二万人自土门而至常山，军威遂振，南拔赵郡，思明退保博陵。
wǔ yuè shí rì zi yí guāng bì jī zhī bài sī míng yú shā hé shàng
五月十日，子仪、光弼击之，败思明于沙河上。
yòu gōng zhī sī míng yǐ qí zú bēn jiā shān guāng bì jī zhī sī míng dà bài zǒu rù bó líng jùn
又攻之，思明以骑卒奔嘉山，光弼击之，思明大败，走入博陵郡。
guāng bì wéi zhī chéng jǐ bá
光弼围之，城几拔。
shǔ tóng guān shī shǒu sù zōng lǐ bīng yú shuò fāng shǐ zhōng guān xíng tíng ēn zhuī shuò fāng hé dōng bīng mǎ
属潼关失守，肃宗理兵于朔方，使中官邢廷恩追朔方、河东兵马。
guāng bì rù tǔ mén sī míng suí hòu jiào jī zhī
光弼入土门， 思明随后徼击之。
yǐ ér huí jūn bìng xíng jī liú zhèng chén zhèng chén yì zhī
已而回军并行击刘正臣，正臣易之。
chū bù shè bèi suì qì jūn bǎo běi píng zhèng chén qī zǐ jí jūn zī èr qiān shèng jǐn méi
初不设备，遂弃军保北平， 正臣妻子及军资二千乘尽没。
sī míng jiāng zú pō jīng ruì jiē píng lú zhàn shì nán bá cháng shān zhào jùn yòu gōng hé jiān
思明将卒颇精锐，皆平卢战士，南拔常山、赵郡，又攻河间。
wèi yǐn zǐ qí suǒ wéi yǐ sì shí yú rì
为尹子奇所围， 已四十余日。
yán zhēn qīng shǐ hé lín yǐ yī wàn èr qiān rén mǎ bǎi pǐ yǐ jiù zhī
颜真卿使和琳以一万二千人、马百匹以救之。
zhì hé jiān èr shí yú lǐ běi fēng jìng liè gǔ shēng bù xiāng wén zéi zòng jī zhī qín hé lín yǐ zhì chéng xià
至河间二十余里，北风劲烈，鼓声不相闻，贼纵击之，擒和琳以至城下。
sī míng jì quán hé shì zéi jūn yì shèng
思明既全，合势，贼军益盛。
li huàn wèi zéi suǒ qín sòng dōng jīng
李奂为贼所擒，送东京。
yòu gōng jǐng chéng qín li wěi wěi tóu hé ér sǐ
又攻景城，擒李𬀩，𬀩投河而死。
suì shǐ kāng méi yě bō gōng píng yuán
遂使康没野波攻平原。
zhēn qīng jué zhī bīng mǎ jì jǐn dù hé ér nán
真卿觉之，兵马既尽，渡河而南。
gōng qīng hé liáng jǐn chéng xiàn qín tài shǒu wáng huái zhōng yǐ xiàn lù shān
攻清河，粮尽城陷，擒太守王怀忠以献禄山。
jiāng jūn zhuāng sì xián wéi wū chéng ēn yú xìn dōu
将军庄嗣贤围乌承恩于信都。
chéng ēn mǔ qī xiān wèi ān lù shān suǒ huò sī míng huò qí nán cóng zé shǐ yù chéng ēn chéng ēn suì jiàng sī míng yǔ zhī bǎ bì yǐn jiǔ
承恩母、妻先为安禄山所获，思明获其男从则，使谕承恩， 承恩遂降，思明与之把臂饮酒。
ráo yáng xiàn li xì tóu huǒ sǐ
饶阳陷，李系投火死。
hé běi xī xiàn
河北悉陷。
yǐn zǐ qí yǐ wǔ wàn zhòng dù hé zhì qīng zhōu yù biàn xiàng jiāng huái
尹子奇以五万众渡河至青州，欲便向江、淮。
huì huí hé èr qiān jì yǎn zhì fàn yáng fàn yáng bì mén èr rì rán hòu xiàng tài yuán zǐ qí xíng qiān lǐ yǐ jiù zhī
会回纥二千骑奄至范阳，范阳闭门二日，然后向太原， 子奇行千里以救之。
èr nián zhēng yuè sī míng yǐ cài xī dé hé fàn yáng shàng dǎng bīng mǎ shí wàn wéi li guāng bì yú tài yuán
二年正月，思明以蔡希德合范阳、上党兵马十万，围李光弼于太原。
guāng bì shǐ wéi dì dào zhì zéi zhèn qián
光弼使为地道，至贼阵前。
xiāo zéi fāng xì nòng chéng zhōng rén dì dào zhōng rén chū qín zhī
骁贼方戏弄城中人，地道中人出擒之。
dí yǐ wéi shén hū wèi dì zàng pú sà
敌以为神， 呼为“地藏菩萨”。
sī míng liú shí yuè huì ān lù shān sǐ qìng xù lìng guī fàn yáng xī dé liú bǎi yú rì jiē bù néng bá ér guī
思明留十月，会安禄山死，庆绪令归范阳，希德留百余日，皆不能拔而归。
zì lù shān xiàn liǎng jīng cháng yǐ luò tuó yùn liǎng jīng yù fǔ zhēn bǎo yú fàn yáng bù zhī jì jí
自禄山陷两京，常以骆驼运两京御府珍宝于范阳，不知纪极。
yóu shì zì qí nì móu
由是恣其逆谋。
sī míng zhuǎn jiāo bù yòng qìng xù zhī mìng
思明转骄，不用庆绪之命。
ān qìng xù wèi wáng shī suǒ bài tóu yè jùn qí xià fān hàn bīng sān wàn rén chū bù zhī suǒ cóng sī míng jī shā sān qiān rén rán hòu jiàng zhī
安庆绪为王师所败，投邺郡，其下蕃、汉兵三万人，初不知所从，思明击杀三千人，然后降之。
qìng xù shǐ ā shǐ nà chéng qìng ān shǒu zhōng zhēng bīng yú sāi míng qiě yù tú zhī
庆绪使阿史那承庆、安守忠征兵于思明，且欲图之。
pàn guān gěng rén zhì zhōng móu zhī shì wèi sī míng yuē dài fū chóng zhòng rén bù gǎn yán rén zhì qǐng yī yán ér sǐ
判官耿仁智，忠谋之士， 谓思明曰：“大夫崇重，人不敢言，仁智请一言而死。
sī míng yuē shì yán zhī
”思明曰：“试言之。
duì yuē dài fū jiǔ shì lù shān lù shān bīng quán ruò cǐ shuí gǎn bù fú
”对曰：“大夫久事禄山，禄山兵权若此，谁敢不服！
rú dài fū bǐ zhě bī yú xiōng wēi ěr gù yì wú zuì
如大夫比者，逼于凶威耳，固亦无罪。
jīn wén xiào gǎn huáng dì cōng míng yǒng zhì yǒu shào kāng zhōu xuān zhī lüè dài fū fā shǐ shū chéng bì kāi huái jiàn nà cǐ zhuǎn huò wéi fú zhī shàng cè yě
今闻孝感皇帝聪明勇智，有少康、周宣之略，大夫发使输诚，必开怀见纳， 此转祸为福之上策也。
sī míng yuē shàn
”思明曰：“善。
chéng qìng děng yǐ wǔ qiān jì zhì fàn yáng sī míng xī zhòng jiè zhòu yǐ nì zhī
”承庆等以五千骑至范阳，思明悉众介胄以逆之。
zhòng qiě shù wàn qù zhī yī lǐ shǐ wèi zhī yuē xiàng gōng jí wáng yuǎn zhì jiàng shì děng bù shèng xǐ yuè
众且数万，去之一里，使谓之曰：“相公及王远至，将士等不胜喜跃。
cǐ jiē biān bīng qiè nuò pō jù xiàng gōng zhī lái mò gǎn jìn yě
此皆边兵怯懦，颇惧相公之来，莫敢进也。
qǐng chí gōng yǐ ān zhī
请弛弓以安之。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
sī míng suì yǐ chéng qìng shǒu zhōng rù nèi yǐn lè zhī
思明遂以承庆、 守忠入内，饮乐之。
bié lìng zhū jiāng yú qí suǒ fēn shōu qí jiǎ zhàng
别令诸将于其所分收其甲仗。
qí zhū jùn bīng jiē gěi liáng zì guī zhī yù liú zhě fēn lì zhū yíng
其诸郡兵皆给粮，恣归之，欲留者分隶诸营。
suì jū chéng qìng zhǎn shǒu zhōng li lì jié zhī shǒu
遂拘承庆，斩守忠、李立节之首。
li guāng bì shǐ yá guān jìng fǔ zhāo zhī
李光弼使衙官敬俛招之。
suì lìng yá guān dòu zi áng fèng biǎo yǐ suǒ guǎn bīng zhòng bā wàn rén jí yǐ wěi hé dōng jié dù gāo xiù yán lái jiàng
遂令衙官窦子昂奉表，以所管兵众八万人，及以伪河东节度高秀岩来降。
sù zōng dà yuè fēng guī yì wáng fàn yáng zhǎng shǐ yù shǐ dài fū hé běi jié dù shǐ cháo yì yǐ xià bìng wèi liè qīng xiù yán yún zhōng tài shǒu yǐ qí nán rú yuè děng qī rén wèi dà guān
肃宗大悦，封归义王、范阳长史、御史大夫、河北节度使，朝义已下并为列卿，秀岩云中太守，以其男如岳等七人为大官。
shǐ nèi shì li sī jìng jiāng jūn wū chéng ēn xuān wèi shǐ lìng tǎo cán zéi
使内侍李思敬、将军乌承恩宣慰使，令讨残贼。
míng nián gǎi qián yuán yuán nián sì yuè sù zōng shǐ wū chéng ēn wèi fù shǐ hòu sì qí guò ér shā zhī
明年，改乾元元年，四月，肃宗使乌承恩为副使，候伺其过而杀之。
chū chéng ēn fù zhī yì wèi jié dù sī míng cháng shì zhī yì yì yǒu kāi jiǎng zhī ēn yǐ cǐ li guāng bì jì qí wú yí yīn móu shā zhī
当年，乌承恩的父亲乌知义任节度，史思明曾经侍奉乌知义，并且有着为乌承恩开释罪责的恩惠。
chéng ēn zhì fàn yáng shù lòu qí qíng yè qǔ fù rén yī yī zhī yì zhū jiāng jiā yǐ fān dòng zhī yì yù zhī
承恩至范阳，数漏其情，夜取妇人衣衣之，诣诸将家，以翻动之意谕之。
zhū jiāng yǐ bái sī míng shén jù wú yǐ wéi yàn
诸将以白思明，甚惧，无以为验。
yǒu qǐng chéng ēn yǔ sī jìng cóng shàng jīng lái xuān ēn mìng bì jiāng guī sī dì
有顷，承恩与思敬从上京来，宣恩命毕，将归私第。
sī míng liú chéng ēn qiě yú guǎn zhōng míng dāng yǒu suǒ yì
思明留承恩且于馆中，明当有所议。
yǐ lìng wéi qí suǒ qǐn zhī chuáng fú èr rén yú qí xià
已令帏其所寝之床，伏二人于其下。
chéng ēn yǒu xiǎo nán xiān liú fàn yáng sī míng lìng shěng qí fù
承恩有小男， 先留范阳，思明令省其父。
yè hòu sī yú qí zǐ yuē wú shòu mìng chú cǐ nì míng biàn shòu wú jié dù yǐ
夜后，私于其子曰：“吾受命除此逆，明便授吾节度矣！
chuáng xià èr rén jiào hū ér chū yǐ gào sī míng
” 床下二人叫呼而出，以告思明。
sī míng lìng zhí zhī sōu qí yī nǎng de cháo tíng suǒ yǔ ā shǐ nà chéng qìng tiě quàn jí guāng bì yǔ chéng ēn zhī dié yún chéng qìng shì le jí fù tiě quàn
思明令执之，搜其衣曩，得朝廷所与阿史那承庆铁券及光弼与承恩之牒，云：“承庆事了，即付铁券；
bù liǎo bù kě fù zhī
不了，不可付之。
yòu de bù shū shù bǎi zhǐ jiē zài xiān suǒ cóng fǎn jūn jiāng míng
”又得簿书数百纸，皆载先所从反军将名。
sī míng yǔ zhī yuē wǒ hé fù yú rǔ ér zhì shì yé
思明语之曰：“我何负于汝而至是耶？
chéng ēn chēng sǐ zuì cǐ tài wèi guāng bì zhī móu yě
”承恩称： “死罪，此太尉光弼之谋也！
sī míng jí jūn jiāng guān lì bǎi xìng xī xiàng dà kū yuē chén yǐ shí sān zhōu zhī de shí wàn zhòng zhī bīng jiàng guó jiā chì xīn bù fù bì xià hé zhì shā chén
”思明集军将官吏百姓，西向大哭曰：“臣以十三州之地、十万众之兵降国家，赤心不负陛下，何至杀臣！
yīn péng shā chéng ēn fù zǐ qiú li sī jìng qiǎn shǐ biǎo qí shì
”因搒杀承恩父子，囚李思敬，遣使表其事。
cháo tíng yòu lìng zhōng shǐ wèi yù yún guó jiā yǔ guāng bì wú cǐ shì nǎi chéng ēn suǒ wéi shā zhī shàn yě
朝廷又令中使慰谕云：“国家与光弼无此事，乃承恩所为，杀之善也。
yòu yǒu shǐ cóng jīng zhì zhí sān sī yì zuì rén zhuàng
又有使从京至，执三司议罪人状。
sī míng yuē chén xī liè yǐ xià jiē zhòng chén shàng huáng qì zhī xìng shǔ jì shōu fù tiān xià cǐ bèi dāng wèi láo zhī
思明曰：“陈希烈已下，皆重臣，上皇弃之幸蜀，既收复天下，此辈当慰劳之。
jīn shàng jiàn shā kuàng wǒ běn cóng lù shān fǎn hu
今尚见杀，况我本从禄山反乎！
zhū jiāng jiē yún wū chéng ēn zhī qián shì qíng zhuàng kě zhī guāng bì shàng zài yōu bù xì yě
”诸将皆云： “乌承恩之前事，情状可知，光弼尚在，忧不细也。
dài fū hé bù qǔ zhū jiāng zhuàng yǐ zhū guāng bì yǐ xiè hé běi bǎi xìng
大夫何不取诸将状以诛光弼， 以谢河北百姓！
zhǔ shàng ruò bù xī guāng bì wèi dài fū zhū zhī dài fū nǎi ān
主上若不惜光弼，为大夫诛之，大夫乃安；
bù rán wéi huàn wèi yǐ
不然，为患未已。
sī míng yuē gōng děng yán shì
”思明曰：“公等言是。
nǎi lìng gěng rén zhì zhāng bù jīn xiū biǎo qǐng zhū guāng bì yǐ xiè hé běi
”乃令耿仁智、张不矜修表：“请诛光弼以谢河北。
ruò bù cóng chén qǐng chén zé zì lǐng bīng wǎng tài yuán zhū guāng bì
若不从臣请，臣则自领兵往太原诛光弼。
bù jīn chū yǐ biǎo shì sī míng jí fēng rù hán gěng rén zhì jǐn xuē qù zhī
”不矜初以表示思明，及封入函，耿仁智尽削去之。
xiě biǎo zhě mì gào sī míng sī míng dà nù zhí èr rén yú tíng yuē rǔ děng hé de fù wǒ
写表者密告思明，思明大怒，执二人于庭曰：“汝等何得负我？
mìng zhǎn zhī
”命斩之。
rén zhì shì sī míng pō jiǔ yì yù huó zhī què lìng zhào rù wèi zhī yuē wǒ rèn shǐ rǔ xiàng sān shí nián jīn rì zhī shì wǒ bù fù rǔ
仁智事思明颇久，意欲活之，却令召入，谓之曰：“我任使汝向三十年，今日之事，我不负汝。
rén zhì dà hū yuē rén shēng gù yǒu yī sǐ xū cún zhōng jié
”仁智大呼曰：“人生固有一死，须存忠节。
jīn dài fū nà xié shuō wèi fǎn nì zhī jì zòng yán xún yuè bù rú zǎo sǐ qǐng sù jiā fǔ yuè
今大夫纳邪说，为反逆之计， 纵延旬月，不如早死，请速加斧钺！
sī míng dà nù luàn chuí shā zhī nǎo liú yú de
”思明大怒，乱捶杀之，脑流于地。
shí yuè guō zi yí lǐng jiǔ jié dù wéi xiāng zhōu ān qìng xù tōu dào qiú jiù yú sāi míng sī míng jù jūn wēi zhī shèng bù gǎn jìn
十月，郭子仪领九节度围相州，安庆绪偷道求救于思明，思明惧军威之盛，不敢进。
shí èr yuè xiāo huá yǐ wèi zhōu guī shùn zhào qiǎn cuī guāng yuǎn tì zhī
十二月，萧华以魏州归顺，诏遣崔光远替之。
sī míng jī ér bá qí chéng guāng yuǎn tuō shēn nán dù
思明击而拔其城，光远脱身南渡。
sī míng yú wèi zhōu shā sān wàn rén píng dì liú xiě shù rì jì qián yuán èr nián zhēng yuè yī rì yě
思明于魏州杀三万人，平地流血数日，既乾元二年正月一日也。
sī míng yú wèi zhōu běi shè tán jiàn chēng wèi dà shèng yàn wáng yǐ zhōu zhì wéi xíng jūn sī mǎ
史思明在魏州城北边筑起祭坛，盗用帝号叫大圣燕王，任命周贽为行军司马。
sān yuè yǐn zhòng jiù xiāng zhōu guān jūn bài ér yǐn tuì
三月，引众救相州，官军败而引退。
sī míng zhào qìng xù děng shā zhī bìng yǒu qí zhòng
思明召庆绪等杀之，并有其众。
sì yuè jiàn chēng dà hào yǐ zhōu zhì wèi xiāng yǐ fàn yáng wèi yān jīng
四月，僭称大号，以周贽为相，以范阳为燕京。
jiǔ yuè kòu biàn zhōu jié dù shǐ xǔ shū jì hé yú sī míng sī míng yì zhèn
九月，寇汴州，节度使许叔冀合于思明，思明益振。
yòu xiàn luò yáng yǔ tài wèi guāng bì xiāng jù
又陷洛阳，与太尉光弼相拒。
sī míng zì xíng xiōng bào xià wú liáo yǐ
思明恣行凶暴，下无聊矣！
shàng yuán èr nián qián qiǎn rén fǎn shuō guān jūn yuē luò zhōng jiàng shì jiē yōu shuò rén xián sī guī
上元二年，潜遣人反说官军曰：“洛中将士，皆幽、朔人，咸思归。
yú cháo ēn yǐ wéi rán gào guāng bì jí zhū jié dù pú gù huái ēn wèi bó yù děng kě sù chū bīng yǐ tǎo cán zéi
”鱼朝恩以为然，告光弼及诸节度仆固怀恩、卫伯玉等：“可速出兵以讨残贼。
guāng bì děng rán zhī nǎi chū shī liǎng dào qí jìn
”光弼等然之，乃出师两道齐进。
cì yú lín zéi wěi wù wěi dùn jiàng shì děng bù fù shè bèi jiē rù chéng lǔ lüě
次榆林，贼委物伪遁，将士等不复设备，皆入城虏掠。
zéi fú bīng zài běi máng shān xià yīn dà xià shì zú xián qì jiǎ bēn sàn
贼伏兵在北邙山下，因大下，士卒咸弃甲奔散。
yú cháo ēn wèi bó yù tuì bǎo shǎn zhōu guāng bì huái ēn qì hé yáng chéng tuì jū wén xǐ
鱼朝恩、卫伯玉退保陕州，光弼、怀恩弃河阳城，退居闻喜。
bù bīng sàn sǐ zhě shù qiān rén jūn zī qì xiè jǐn wèi zéi suǒ yǒu hé yáng huái zhōu jǐn xiàn yú zéi
步兵散死者数千人，军资器械尽为贼所有，河阳、怀州尽陷于贼。
sī míng zhì shǎn zhōu wèi guān jūn suǒ jù yú jiāng zi bǎn zhàn bù lì tuì guī yǒng níng
思明至陕州，为官军所拒于姜子坂，战不利，退归永宁。
zhù sān jiǎo chéng yuē yī yuè nèi bì yǐ zhù jūn liáng
筑三角城，约一月内毕，以贮军粮。
cháo yì zhù chéng bì wèi ní sī míng zhì gòu zhī
朝义筑城毕，未泥，思明至，诟之。
duì yuē yuán bīng shì pí fá zàn xiē ěr
对曰：“缘兵士疲乏，暂歇耳！
yòu nù yuē rǔ xī bù xià bīng wéi wǒ chǔ fèn
” 又怒曰：“汝惜部下兵，违我处分。
lìng suí shēn shù shí rén lì mǎ kàn ní sī xū ér bì
”令随身数十人立马看泥，斯须而毕。
yòu yuē dài shōu shǎn zhōu zhǎn què cǐ zéi
又曰： “待收陕州，斩却此贼。
cháo yì dà jù
”朝义大惧。
sī míng jū yì cháo yì zài diàn zhōng
思明居驿，朝义在店中。
sī míng lìng fù xīn cáo jiāng jūn zǒng zhōng jūn bīng yán wèi cháo yì jiāng luò yuè bìng xǔ shū jì nán jì cháng děng yán zhǔ shàng yù hài wáng yuè yǔ wáng sǐ wú rì yǐ
思明令腹心曹将军总中军兵严卫，朝义将骆悦并许叔冀男季常等言：“主上欲害王，悦与王死无日矣！
yīn yán fèi xīng zhī shì gǔ lái yǒu zhī yù huàn qǔ cáo jiāng jūn jǔ dà shì kě hu
” 因言：“废兴之事，古来有之，欲唤取曹将军举大事，可乎？
cháo yì huí miàn bù yīng
”朝义回面不应。
yuè yuē ruò bù yīng yuè děng jí guī lǐ jiā wáng yì bù quán yǐ
悦曰：“若不应，悦等即归李家，王亦不全矣！
cháo yì rán zhī lìng xǔ jì cháng mìng cáo jiāng jūn zhì
”朝义然之，令许季常命曹将军至。
yuè děng gào zhī bù gǎn jù
悦等告之，不敢拒。
qí yè sī míng mèng ér jīng wù jù chuáng chóu chàng
其夜，思明梦而惊悟，据床惆怅。
měi hǎo líng rén qǐn shí zhì zuǒ yòu yǐ qí cán rěn jiē hèn zhī
每好伶人，寝食置左右，以其残忍，皆恨之。
jí cǐ wèn qí gù yuē wú xiàng mèng jiàn shuǐ zhōng shā shàng qún lù dù shuǐ ér zhì lù sǐ shuǐ qián
及此，问其故，曰：“吾向梦见水中沙上群鹿渡水而至，鹿死水干。
yán bì rú cè
”言毕如厕。
líng rén xiāng wèi yuē lù zhě lù yě
伶人相谓曰：“鹿者，禄也；
shuǐ zhě mìng yě
水者，命也。
hú lù mìng jù jǐn yǐ
胡禄命俱尽矣！
luò yuè rù wèn sī míng suǒ zài wèi jí duì shā shù rén yīn zhǐ zài cè
”骆悦入，问思明所在，未及对，杀数人，因指在厕。
sī míng jué biàn yú qiáng chū zhì mǎ cáo bèi mǎ qí zhī
思明觉变，逾墙出，至马槽， 备马骑之。
yuè děng zhì lìng qiàn rén zhōu zi jùn shè zhōng qí bì luò mǎ
悦等至，令傔人周子俊射，中其臂，落马。
yuē shì hé shì
曰：“是何事？
yuè děng gào yǐ huái wáng
”悦等告以怀王。
sī míng yuē wǒ zhāo lái yǔ cuò jīn yǒu cǐ shì
思明曰：“我朝来语错，今有此事。
rán rǔ shā wǒ tài jí hé bù dài wǒ shōu cháng ān
然汝杀我太疾，何不待我收长安？
zhōng shì bù chéng yǐ
终事不成矣！
yīn jí hū huái wáng zhě sān yuē mò shā wǒ
”因急呼怀王者三，曰：“莫杀我！
què mà cáo jiāng jūn yuē zhè hú wù wǒ zhè hú wù wǒ
”却骂曹将军曰：“这胡误我，这胡误我！
yuè suì lìng xīn fù qín sī míng fù liǔ quán yì yuē shì yǐ chéng yǐ
”悦遂令心腹擒思明赴柳泉驿，曰：“事已成矣！
cháo yì yuē mò jīng shèng rén fǒu
”朝义曰：“莫惊圣人否？
mò sǔn shèng rén fǒu
莫损圣人否？
yuè yuē wú yǒu
”悦曰：“无有。
shí zhōu zhì xǔ shū jì tǒng hòu jūn zài fú chāng cháo yì lìng xǔ jì cháng wǎng gào zhī
”时周贽、许叔冀统后军在福昌，朝义令许季常往告之。
zhì wén jīng yù yǎng dào
贽闻，惊欲仰倒。
cháo yì què lǐng bīng huí zhì děng lái yíng yīn shā zhì
朝义却领兵回，贽等来迎，因杀贽。
sī míng zhì liǔ quán yì yì shā zhī
思明至柳泉驿，缢杀之。
cháo yì biàn jiàn wěi wèi
朝义便僭伪位。
cháo yì sī míng niè zǐ yě
朝义，思明孽子也。
kuān hòu rén fù zhī shǐ rén wǎng fàn yáng shā wěi tài zǐ cháo yīng děng
宽厚，人附之，使人往范阳，杀伪太子朝英等。
wěi liú shǒu zhāng tōng rú jué zhī zhàn yú chéng zhōng
伪留守张通儒觉之，战于城中。
shù rì sǐ zhě shù qiān rén shǐ zhǎn zhī
数日，死者数千人，始斩之。
shí luò yáng sì miàn shù bǎi lǐ rén xiāng shí zhōu xiàn wèi xū
时洛阳四面数百里，人相食， 州县为墟。
zhū jié dù shǐ jiē lù shān jiù jiāng yǔ sī míng děng yí cháo yì zhēng zhào bù zhì
诸节度使皆禄山旧将，与思明等夷，朝义征召不至。
bǎo yìng yuán nián shí yuè qiǎn yuán shuài yōng wáng lǐng hé dōng shuò fāng zhū jié dù huí hé bīng mǎ fù shǎn
宝应元年十月，遣元帅雍王领河东朔方诸节度、回纥兵马赴陕。
pú gù huái ēn yǔ huí gē zuǒ shā wèi xiān fēng yú cháo ēn guō yīng yì wèi hòu diàn zì miǎn chí rù
仆固怀恩与回纥左杀为先锋，鱼朝恩、郭英乂为后殿，自渑池入；
li bào yù zì hé yáng rù
李抱玉自河阳入；
fù yuán shuài li guāng bì zì chén liú rù
副元帅李光弼自陈留入；
yōng wáng liú shǎn zhōu
雍王留陕州。
èr shí jiǔ rì yǔ cháo yì zhàn yú māng shān zhī xià
二十九日，与朝义战于邙山之下。
nì zéi bài jì zǒu dù hé zhǎn shǒu wàn liù qiān shēng qín sì qiān liù bǎi jiàng sān wàn èr qiān rén qì xiè bù kě shèng shǔ
逆贼败绩，走渡河， 斩首万六千，生擒四千六百，降三万二千人，器械不可胜数。
cháo yì zǒu tóu biàn zhōu biàn zhōu wěi jiāng zhāng xiàn chéng jù zhī nǎi dù hé běi tóu yōu zhōu
朝义走投汴州，汴州伪将张献诚拒之，乃渡河北投幽州。
èr nián zhēng yuè zéi wěi fàn yáng jié dù li huái xian yú mò zhōu shēng qín zhī sòng kuǎn lái jiàng xiāo shǒu zhì què xià
二年正月，贼伪范阳节度李怀仙于莫州生擒之， 送款来降，枭首至阙下。
yòu yǐ wěi guān yǐ chéng jiàng zhě héng zhōu cì shǐ chéng dé jūn jié dù zhāng zhōng zhì wèi lǐ bù shàng shū yú rú gù
又以伪官以城降者恒州刺史、成德军节度张忠志为礼部尚书，余如故。
zhào zhōu cì shǐ lú shū dìng zhōu chéng yuán shèng xú zhōu liú rú ling xiāng zhōu jié dù xuē sōng yōu zhōu li huái xian zhèng zhōu tián chéng sì bìng jiā fēng jué lǐng jiù zhí
赵州刺史卢淑、定州程元胜、徐州刘如伶、相州节度薛嵩、幽州李怀仙、郑州田承嗣并加封爵，领旧职。
sī míng qián yuán èr nián jiàn hào zhì cháo yì bǎo yìng yuán nián miè fán sì nián
思明乾元二年僭号，至朝义宝应元年灭，凡四年。
zhū cǐ huáng cháo qín zōng quán
○朱泚黄巢秦宗权
zhū cǐ yōu zhōu chāng píng rén
朱泚，幽州昌平人。
zēng zǔ lì zàn shàn dài fū zèng lǐ bù shàng shū
曾祖利，赞善大夫，赠礼部尚书。
zǔ sī míng tài zǐ xǐ mǎ zèng tài zǐ tài shī
祖思明，太子洗马，赠太子太师。
fù huái guī tiān bǎo chū shì fàn yáng jié dù shǐ péi kuān wèi yá qián shòu zhé chōng jiāng jūn
父怀珪，天宝初，事范阳节度使裴宽为衙前，授折冲将军。
jí ān lù shān shǐ sī míng pàn lèi wèi guǎn bīng jiāng
及安禄山、 史思明叛，累为管兵将。
bǎo yìng zhōng li huái xian guī shùn zòu wèi jì zhōu cì shǐ píng lú jūn liú hòu liǔ chéng jūn shǐ
宝应中，李怀仙归顺，奏为蓟州刺史、平卢军留后、柳城军使。
dà lì yuán nián zú lèi zèng zuǒ pú yè
大历元年卒，累赠左仆射。
zǔ fù zhī zèng jiē yǐ cǐ gù yě
祖、父之赠，皆以泚故也。
cǐ yǐ fù zī cóng jūn yòu zhuàng wěi yāo dài shí wéi qí shè wǔ yì yì bù chū rén
泚以父资从军，幼壮伟，腰带十围，骑射武艺亦不出人。
wài ruò kuān hé zhōng pō cán rěn
外若宽和，中颇残忍。
rán qīng cái hǎo shī měi zhēng zhàn suǒ de shǎng wù zhé fēn yǔ huī xià jiàng shì yǐ shì wèi zhòng suǒ tuī gù dé jì qí xiōng móu
然轻财好施，每征战所得赏物，辄分与麾下将士，以是为众所推，故得济其凶谋。
chū lì li huái xian wèi bù jiàng gǎi jīng lüè fù shǐ
初隶李怀仙为部将，改经略副使。
zhū xī cǎi jì shā li huái xian zì wèi jié dù yǐ cǐ zōng xìng shén wěi xìn zhī
朱希彩既杀李怀仙，自为节度，以泚宗姓，甚委信之。
xī cǎi wéi zhèng kē kù rén bù kān mìng
希彩为政苛酷，人不堪命。
dà lì qī nián qiū xī cǎi wèi qí xià suǒ shā cāng cù zhī jì wèi yǒu suǒ cóng
大历七年秋，希彩为其下所杀，仓卒之际，未有所从。
cǐ yíng zài chéng běi dì tāo zhǔ yá nèi bīng yì de zhòng xīn
泚营在城北，弟滔，主衙内兵，亦得众心。
tāo biàn zhà duō duān qián shǐ bǎi yú rén yú zhòng zhōng dà yán yuē jié dù shǐ fēi chéng běi zhū fù shǐ mò kě
滔变诈多端，潜使百余人于众中大言曰：“节度使非城北朱副使莫可。
zhòng jì wú cóng yīn gòng tuī cǐ
”众既无从，因共推泚。
cǐ suì quán zhī liú hòu qiǎn shǐ fèng biǎo jīng shī
泚遂权知留后，遣使奉表京师。
shí yuè bài jiǎn jiào zuǒ sàn qí cháng shì jiān yù shǐ zhōng chéng yōu zhōu lú lóng jié dù děng shǐ yōu zhōu zhǎng shǐ jiān yù shǐ dài fū
十月，拜检校左散骑常侍、兼御史中丞、幽州卢龙节度等使、幽州长史、兼御史大夫。
qí nián cǐ shàng biǎo lìng dì tāo lǜ bīng èr qiān wǔ bǎi rén fù jīng xi fáng qiū
其年，泚上表令弟滔率兵二千五百人赴京西防秋。
dài zōng jiā zhī shǒu zhào bāo měi
代宗嘉之，手诏褒美。
jiǔ nián jiù jiā jiǎn jiào hù bù shàng shū cì shí fēng bǎi hù
九年，就加检校户部尚书，赐实封百户。
yōu zhōu jí hé běi zhū zhèn zì tiān bǎo mò biàn wèi nì luàn zhī de li huái xian zhū xī cǎi yǔ lián jìng sān jié dù míng suī xiàng shùn wèi cháng cháo yè
幽州及河北诸镇，自天宝末便为逆乱之地，李怀仙、朱希彩与连境三节度，名虽向顺，未尝朝谒。
zhì shì cǐ shuài xiān shàng biǎo qǐng zì lǐng bù qí sān qiān rén rù jìn zhào xiū jiǎ dì yǐ dài zhī
至是泚率先上表，请自领步骑三千人入觐，诏修甲第以待之。
jiǔ yuè cǐ zhì jīng shī dài zōng yù nèi diàn yǐn jiàn cì yù mǎ liǎng pǐ zhàn mǎ shí pǐ jīn yín jǐn cǎi shén hòu
九月，泚至京师，代宗御内殿引见，赐御马两匹、战马十匹、金银锦彩甚厚。
yòu yǐ qì wù shí chuáng mǎ sì shí pǐ juàn èr wàn pǐ yī yī qiān qī bǎi xí cì qí jiàng shì yàn kào zhī shèng jìn shí wèi yǒu
又以器物十床、马四十匹、绢二万匹、衣一千七百袭赐其将士，宴犒之盛，近时未有。
cǐ yòu shàng biǎo qǐng liú jīng shī cóng zhī
泚又上表，请留京师，从之。
yīn shòu qí dì tāo jiān yù shǐ dài fū yōu zhōu jié dù liú hòu
因授其弟滔兼御史大夫、幽州节度留后。
réng yǐ hé yáng yǒng píng jūn fáng qiū bīng guō zi yí tǒng zhī
仍以河阳永平军防秋兵，郭子仪统之；
jué shèng jūn yáng yóu bīng li bào yù tǒng zhī
决胜军杨猷兵， 李抱玉统之；
huái xi fèng xiáng bīng mǎ lín tǒng zhī
淮西凤翔兵，马璘统之；
biàn sòng zī qīng bīng bǐ cǐ tǒng yān
汴宋、淄青兵，俾泚统焉。
shí yī nián bā yuè jiā bài tóng píng zhāng shì
十一年八月，加拜同平章事。
xún lìng chū zhèn fèng tiān xíng yíng fù cì jīn yín zēng cǎi bìng nèi kù gōng jiàn yǐ chǒng zhī
寻令出镇奉天行营，复赐金银缯彩并内库弓箭以宠之。
shí èr nián jiā jiǎn jiào sī kōng dài li bào yù wèi lǒng yòu jié dù shǐ quán zhī hé xī zé lù xíng yíng bīng mǎ shì
十二年，加检校司空，代李抱玉为陇右节度使，权知河西、泽潞行营兵马事。
dé zōng sì wèi jiā tài zǐ tài shī fèng xiáng yǐn shí fēng zhì sān bǎi hù
德宗嗣位，加太子太师、凤翔尹，实封至三百户。
jiàn zhōng yuán nián jīng zhōu jiāng liú wén xǐ zǔ bīng wéi luàn jiā cǐ sì zhèn běi tíng xíng jūn jīng yuán jié dù shǐ yǔ zhū jūn tǎo zhī
建中元年，泾州将刘文喜阻兵为乱，加泚四镇北庭行军、泾原节度使，与诸军讨之。
jīng zhōu píng jiā cǐ zhōng shū lìng hái zhèn fèng xiáng ér yǐ shū wáng ràng yáo lǐng jīng yuán jié dù
泾州平，加泚中书令，还镇凤翔，而以舒王让遥领泾原节度。
èr nián jiā cǐ tài wèi
二年，加泚太尉。
zhū tāo jiāng fǎn pàn yīn shǐ rén yǔ cǐ jì yì yǐ bó shū nà là wán zhōng zhì fà jì jiān
朱滔将反叛，阴使人与泚计议，以帛书纳蜡丸中，置发髻间。
hé dōng jié dù mǎ suì sōu huò zhī yǐ wén bìng sòng bó shū jí suǒ qiǎn shǐ
河东节度马燧搜获之，以闻，并送帛书及所遣使。
cǐ huáng jù dùn shǒu qǐ guī zuì yǒu sī
泚惶惧，顿首乞归罪有司。
shàng miǎn zhī yuē qiān lǐ bù tóng móu fēi qīng zhī guò
上勉之曰：“千里不同谋，非卿之过。
sān nián sì yuè yǐ zhāng yì dài cǐ wèi fèng xiáng lǒng yòu jié dù liú hòu liú cǐ jīng shī jiā shí fēng zhì yī qiān hù yǔ yī zi zhèng yuán guān qí yōu zhōu lú lóng jié dù tài wèi zhōng shū lìng bìng rú gù
”三年四月，以张镒代泚为凤翔陇右节度留后，留泚京师，加实封至一千户，与一子正员官，其幽州卢龙节度、太尉、中书令并如故。
sì nián shí yuè jīng yuán bīng pàn luán jià xìng fèng tiān
四年十月，泾原兵叛，銮驾幸奉天。
pàn zú děng yǐ cǐ cháng tǒng jīng zhōu zhī qí shī quán fèi jū yàng yàng sī luàn
叛卒等以泚尝统泾州，知其失权废居，怏怏思乱。
qún kòu wú shuài xìng cǐ zhèng kuān nǎi xiāng yǔ móu yuē zhū tài wèi jiǔ qiú kōng zhái ruò yíng ér wéi zhǔ shì bì jì yǐ
群寇无帅，幸泚政宽，乃相与谋曰：“朱太尉久囚空宅，若迎而为主，事必济矣！
yáo lìng yán nǎi lǜ bǎi yú qí yíng
”姚令言乃率百余骑迎
cǐ yú jìn chāng lǐ dì
泚于晋昌里第。
cǐ chéng mǎ yōng cóng běi xiàng zhú jù xīng luō guān zhě wàn jì rù jū hán yuán diàn
泚乘马拥从北向，烛炬星罗，观者万计，入居含元殿。
míng rì yí chù bái huá diàn dàn chēng tài wèi
明日， 移处白华殿，但称太尉。
cháo guān yǒu yè cǐ zhě xī quàn fèng yíng luán jià jì bù hé cǐ yì jiē qūn xún ér tuì
朝官有谒泚者，悉劝奉迎銮驾，既不合泚意，皆逡巡而退。
yuán xiū zhì suì píng rén yí shí yán duō bèi nì
源休至，遂屏人移时，言多悖逆。
yòu shèng chén chéng bài chēng shù fú mìng quàn qí jiàn wěi cǐ shén yuè zhī
又盛陈成败，称述符命，劝其僭伪，泚甚悦之。
yòu li zhōng chén zhāng guāng shèng jì zhì xián yǐ guān xián jī fèn lè yú huò luàn
又李忠臣、张光晟继至，咸以官闲积愤，乐于祸乱。
fèng xiáng jīng yuán dà jiàng zhāng tíng zhī duàn chéng jiàn yǐ kuì zú sān qiān yú zì xiāng chéng ér zhì
凤翔泾原大将张廷芝、段诚谏以溃卒三千余自襄城而至。
zéi cǐ zì wèi zhòng wàng suǒ jí jiàn qiè zhī xīn zì cǐ ér dìng
贼泚自谓众望所集，僭窃之心，自此而定。
nǎi yǐ yuán xiū wèi jīng zhào yǐn pàn dù zhī li zhōng chén wèi huáng chéng shǐ
乃以源休为京兆尹、判度支，李忠臣为皇城使。
xū xiù shí jiǔ shī bīng bǐng gù tuī xīn wěi zhī
须秀实久失兵柄，故推心委之。
suì fā ruì shī sān qiān yán fèng yíng shèng yú shí yīn yǒu nì móu
遂发锐师三千， 言奉迎乘舆，实阴有逆谋。
xiù shí yǔ liú hǎi bīn móu zhū cǐ qiě yú pàn zú zhī zhèn jīng fǎ jià nǎi qián wèi zéi fú zhuī suǒ fā bīng
秀实与刘海宾谋诛泚，且虞叛卒之震惊法驾，乃潜为贼符，追所发兵。
zhì liù rì bīng jí luò yì ér huí
至六日，兵及骆驿而回。
yīn yǔ hǎi bīn tóng rù jiàn cǐ wèi chén nì shùn zhī lǐ ér hǎi bīn yú xuē zhōng qǔ bǐ shǒu wèi qí suǒ jué suì bù dé qián
因与海宾同入见泚，为陈逆顺之理，而海宾于靴中取匕首，为其所觉，遂不得前。
xiù shí zhī bù kě yǐ yì dòng jù duó yuán xiū xiàng hù tǐng ér jī cǐ réng dà hū yuē fǎn lǔ wàn duàn
秀实知不可以义动，遽夺源休象笏，挺而击泚，仍大呼曰：“反虏万段！
cǐ jǔ bì wèi shǒu xiù shí gé lā zhī xiōng rán
”泚举臂卫首，秀实格拉之，忷々然。
li zhōng chén chí lèi cǐ cǐ sù duō lì cái pò qí miàn nì tú zào jí xiù shí hǎi bīn suì bìng jiàn hài
李忠臣驰肋泚，泚素多力，才破其面，逆徒噪集，秀实、海宾遂并见害。
míng rì shēng yán yǐ guān wáng quán zhǔ shè jì shì shù jìng wǎng guān zhī
明日，声言以关王权主社稷，士庶竞往观之。
bā rì yuán xiū yáo lìng yán li zhōng chén zhāng guāng shèng děng bā rén dǎo cǐ zì bái huá rù xuān zhèng diàn jiàn jí wěi wèi zì chēng dà qín huáng dì hào yìng tiān yuán nián yú zhì mò bù fèn xīn
八日，源休、姚令言、李忠臣、 张光晟等八人导泚自白华入宣政殿，僭即伪位，自称大秦皇帝，号应天元年，愚智莫不愤心。
shì wèi jiē zú wǔ háng liè bù guò shí yú rén
侍卫皆卒伍，行列不过十余人。
xià wěi zhào yuē yōu qiú zhī zhōng
下伪诏曰：“幽囚之中。
shén qì zì zhì qǐ zhèn báo dé suǒ néng jīng yíng
神器自至，岂朕薄德所能经营。
péng yǎn zhī cí yě
”彭偃之词也。
wěi shǔ yáo lìng yán wèi shì zhōng
伪署姚令言为侍中，
li zhōng chén wèi sī kōng jiān shì zhōng
李忠臣为司空、兼侍中，
yuán xiū wèi zhōng shū shì láng píng zhāng shì pàn dù zhī
源休为中书侍郎、平章事、判度支，
jiǎng zhèn wèi lì bù shì láng
蒋镇为吏部侍郎，
fán xì wèi lǐ bù shì láng lǐ yí shǐ
樊系为礼部侍郎、礼仪使，
xǔ jì cháng wèi jīng zhào yǐn
许季常为京兆尹，
hóng jīng lún wèi tài cháng shǎo qīng
洪经纶为太常少卿，
péng yǎn wèi zhōng shū shè rén
彭偃为中书舍人，
péi kuí cuī yòu zhēn wèi jǐ shì zhōng
裴揆、崔幼贞为给事中，
cuī mò wèi yù shǐ zhōng chéng
崔莫为御史中丞，
zhāng guāng shèng chóu jìng zhōng jìng gāng zhāng bǎo hé wàng zhī duàn chéng jiàn zhāng tíng zhī dù rú jiāng wèi jié dù shǐ
张光晟、仇敬忠、敬釭、张宝、何望之、段诚谏、张庭芝、杜如江为节度使，
réng yǐ qí xiōng zi suì wèi tài zǐ
仍以其兄子遂为太子，
yáo fēng dì tāo wèi jì wáng
遥封弟滔为冀王。
tài wèi shàng shū lìng xún yòu hào huáng tài dì
太尉、尚书令，寻又号皇太弟。
shí rì cǐ zì lǐng bīng qīn bī fèng tiān qiè wēi yí niǎn lù tián yì dào tú yǐ jù zhī zhòng jūn shì pō shèng
十日，泚自领兵侵逼奉天，窃威仪辇辂，阗溢道途，蚁聚之众军势颇盛；
yǐ yáo lìng yán wèi yuán shuài zhāng guāng shèng wèi fù
以姚令言为元帅，张光晟为副。
yǐ li zhōng chén wèi jīng zhào yǐn huáng chéng liú shǒu jū zhōng shū shěng
以李忠臣为京兆尹、皇城留守，居中书省。
xún yǐ jiǎng zhèn wèi mén xià shì láng lǐ zǐ píng wèi jiàn yì dài fū jiān píng zhāng shì
寻以蒋镇为门下侍郎，李子平为谏议大夫兼平章事。
cǐ jūn hé yú chéng xià hún jiān hán yóu guī yù zhī cǐ zhòng dà bài sǐ zhě wàn jì
泚军合于城下，浑瑊、韩游瑰御之，泚众大败，死者万计。
cǐ shōu jūn yú fèng tiān dōng sān lǐ xià yíng dà xiū gōng jù
泚收军于奉天东三里下营，大修攻具。
míng rì cǐ yòu fēn bīng yíng yú qián líng xià kàn chéng nèi dà zhèn
明日，泚又分兵营于乾陵下瞰，城内大震。
shí yī yuè sān rì dù xī quán yǔ cǐ zhòng zhàn yú mò gǔ guān jūn bù lì zì shì cǐ yì jiāo dà
十一月三日，杜希全与泚众战于漠谷，官军不利，自是泚益骄大。
wáng shī chéng chéng ér zhàn rén bǎi qí yǒng zéi duō bài xù
王师乘城而战，人百其勇，贼多败恤。
huò chū yě zhàn guān jūn yòu huò lì yān
或出野战，官军又获利焉。
cǐ nǎi dà qū bǎi xìng tián qiàn yè gōng chéng chéng zhōng shè qí yǐ yīng zhī zéi nǎi tuì suō
泚乃大驱百姓填堑，夜攻城， 城中设奇以应之，贼乃退缩。
xi míng sì sēng fǎ jiān yǒu qiǎo sī wèi cǐ zào yún tī
西明寺僧法坚有巧思，为泚造云梯。
shí wǔ rì chén shí tī lín chéng dōng běi yú chéng nèi zhèn hài
十五日辰时，梯临城东北隅，城内震骇。
hún jiān shǐ hóu zhòng zhuāng shè dà kēng wéi dì dào xiàn zhī
浑瑊使侯仲庄设大坑，为地道陷之。
yòu zòng huǒ fén qí tī dōng fēng qǐ chuī wǒ jūn zhòng pō wēi
又纵火焚其梯，东风起，吹我军，众颇危。
é ér fēng huí chuī zéi jūn jiān yì xīn po yóu wàn gǔ qí zhèn fēng chuī jù chì xū yú yún tī yǔ xiōng dǎng tóng wèi huī jìn
俄而风回，吹贼军，瑊益薪泼油，万鼓齐震，风吹俱炽，须臾云梯与凶党同为灰烬。
chéng zhōng sān mén xī chū bīng wáng shī yòu jié qí yè bīng fù chū gōng cǐ zhòng bài jì
城中三门悉出兵，王师又捷，其夜兵复出攻，泚众败绩。
li huái guāng yǐ wǔ wàn rén lái yuán zì hé běi zhì cǐ zhòng huáng hài yīn ér dà kuì cháng wéi suì jiě yān
李怀光以五万人来援，自河北至，泚众惶骇，因而大溃，长围遂解焉。
zhòng shù yǐ huái guāng sān rì bù zhì chéng zé wēi yǐ
众庶以怀光三日不至，城则危矣。
sān shí rì yè cǐ zǒu zhì jīng chéng
三十日夜，泚走至京城。
shí yáo lìng yán yú chéng zhōng zào zhàn gé pāo lóu měi fang tuán jié rén xīn dà yì
时姚令言于城中造战格抛楼，每坊团结，人心大异。
cǐ zì fèng tiān huí nǎi xī lìng qù zhī yuē gōng zhàn wú zì yǒu jì
泚自奉天回，乃悉令去之，曰：“攻战吾自有计。
qián cǐ měi sān wǔ rì jí shǐ rén wěi zì chéng wài lái zhōu zǒu hào lìng yuē fèng tiān yǐ pò
”前此每三五日，即使人伪自城外来，周走号令曰：“奉天已破！
bǎi xìng wén zhī mò bù yǐn qì dào lù qù jì
”百姓闻之，莫不饮泣，道路阒寂。
shí yǒu rù tái shěng lì rén bù guò shí shù bèi láng guān liù qī rén ér yì lìng yī cháng nián jǔ xuǎn chū yǒu shù shí rén chén zhuàng xún rì yì jiē bǐng tuì
时有入台省吏人，不过十数辈，郎官六七人，而亦令依常年举选，初有数十人陈状，旬日亦皆屏退。
cǐ zì hào qí zhái yuē qián lóng gōng xī yí nèi kù zhēn huò guī bǎo yǐ shí zhī
泚自号其宅曰潜龙宫，悉移内库珍货瑰宝以实之。
shí zhě yuē yì chēng qián lóng wù yòng cǐ bài zhēng yě
识者曰：“《易》称‘潜龙勿用’，此败征也。
wú jǐ bǎi xìng piāo duó qí zhēn bǎo
”无几，百姓剽夺其珍宝，
cǐ bù néng jìn zhǐ
泚不能禁止。
míng nián zhēng yuè yī rì cǐ gǎi wěi guó hào yuē hàn chēng tiān huáng yuán nián
明年正月一日，泚改伪国号曰汉，称天皇元年。
èr yuè li huái guāng jì tú pàn nì qiǎn shǐ yǔ cǐ tōng hé
二月，李怀光既图叛逆，遣使与泚通和。
luán jià xìng liáng yáng zì cǐ yì guān zhī qián nì zhě chū shòu wěi guān shí qī bā yān
銮驾幸梁、洋，自此衣冠之潜匿者，出受伪官十七八焉。
huái guāng chū yǔ cǐ wǎng fù tōng hǎo shén mì yǐ qián gǔ jīn bó hù xiāng kuì yí
怀光初与泚往复通好甚密，以钱谷金帛互相馈遗。
cǐ yǔ shū shì zhī rú xiōng yuē yún xuē píng guān zhōng dāng gē jù shān hé yǒng wèi lín guó
泚与书，事之如兄，约云：“削平关中，当割据山河，永为邻国。
jí huái guāng jué jì bèi pàn bī shèng yú qiān xìng cǐ nǎi xià wěi zhào shū dài huái guāng yǐ chén lǐ réng zhēng bīng mǎ
”及怀光决计背叛，逼乘舆迁幸，泚乃下伪诏书，待怀光以臣礼，仍征兵马。
huái guāng jì wèi suǒ mài cán nù fèn chǐ suì lǐng zhòng dùn guī hé zhōng
怀光既为所卖，惭怒愤耻，遂领众遁归河中。
sān yuè li shèng luò yuán guāng shàng kě gū zhī zhòng xī yú chéng dōng lèi bài cǐ zhòng
三月，李晟、骆元光、尚可孤之众，悉于城东累败泚众。
sì yuè cǐ shǐ hán mín sòng guī cháo zhāng tíng zhī děng kòu wǔ gōng hún jiān yǐ zhòng jí tǔ bō lùn mǎng luō dà bài guī cháo shā nì dǎng wàn yú rén yú wǔ tíng chuān
四月，泚使韩旻、宋归朝、张庭芝等寇武功，浑瑊以众及吐蕃论莽罗大败归朝，杀逆党万余人于武亭川。
wǔ yuè cǐ yòu shǐ chóu jìng zhōng kòu lán tián shàng kě gū jī zhī dà pò cǐ zhòng qín jìng zhōng zhǎn zhī
五月，泚又使仇敬忠寇蓝田，尚可孤击之，大破泚众，擒敬忠斩之。
li shèng luò yuán guāng shàng kě gū suì xī shī qí jìn shèng zhūn guāng tài mén nì tú jù guān jūn wáng shī lèi jié
李晟、骆元光、尚可孤遂悉师齐进，晟屯光泰门，逆徒拒官军，王师累捷。
èr shí bā rì guān jūn rù yuàn shōu fù jīng shī nì dǎng dà kuì
二十八日，官军入苑，收复京师，逆党大溃。
cǐ yǔ yáo lìng yán zhāng tíng zhī yuán xiū lǐ zǐ píng zhū suì yǐ shù qiān rén xi zǒu qí yú dǎng huò bēn cuàn huò lái jiàng
泚与姚令言、张庭芝、源休、李子平、朱遂以数千人西走，其余党或奔窜，或来降。
cǐ zhòng yuán lù kuì sàn nǎi bēn jīng zhōu cái bǎi yú qí
泚众缘路溃散，乃奔泾州，才百余骑。
tián xī jiàn bì mén dēng pí cǐ lìng wèi jiàn yuē wǒ yǔ ěr jié dù hé gù bèi ēn
田希鉴闭门登陴，泚令谓鉴曰：“我与尔节度，何故背恩？
xī jiàn nǎi shǐ rén zì chéng shàng zhì cǐ suǒ sòng jīng jié yú wài xù yòu tóu huǒ fén zhī
”希鉴乃使人自城上掷泚所送旌节于外，续又投火焚之。
cǐ suì guò shù lǐ xi yú nì lǚ
泚遂过数里，息于逆旅。
cǐ jiāng liáng tíng fēn rù jīng zhōu shuō tián xī jiàn yuē gōng bǐ rì shā píng hé qīng bèi pàn jīn suī guī shùn guó jiā bì bù néng jiǔ róng gōng tā rì bù miǎn shòu huò
泚将梁庭芬入泾州说田希鉴曰：“公比日杀冯河清背叛，今虽归顺，国家必不能久容，公他日不免受祸。
hé rú kāi mén nà zhū gōng yǔ gòng chéng dà shì
何如开门纳朱公，与共成大事！
xī jiàn yǐ wéi rán
”希鉴以为然。
tíng fēn nǎi zhuī jí cǐ yán zhī cǐ dà yuè shǐ tíng fēn què wǎng jīng zhōu
庭芬乃追及泚言之，泚大悦，使庭芬却往泾州。
tíng fēn qǐng shòu jǐ shàng shū píng zhāng shì cǐ bù cóng
庭芬请授己尚书、平章事，泚不从。
liáng tíng fēn jì qiú zǎi xiàng bù dé bù fù wǎng jīng zhōu cóng cǐ zhì níng zhōu péng yuán xiàn xi chéng zhūn fù yǔ cǐ xīn fù zhū wéi xiào gòng shè cǐ
梁庭芬既求宰相不得，不复往泾州，从泚至宁州彭原县西城屯，复与泚心腹朱惟孝共射泚。
cǐ zǒu zhuì gù jiào zhōng
泚走，坠故窖中。
cǐ zuǒ yòu hán mín xuē lún gāo yōu yán wǔ zhèn zhū jìn qīng dǒng xī zhī gòng zhǎn cǐ shǐ sòng yīng chuán shǒu yǐ xiàn
泚左右韩旻、薛纶、高幽嵓、武震、朱进卿、董希芝共斩泚，使宋膺传首以献。
cǐ sǐ shí nián sì shí sān
泚死时年四十三。
yáo lìng yán tóu jīng zhōu yuán xiū li zǐ píng zǒu fèng xiáng xún bìng zhǎn huò
姚令言投泾州，源休、李子平走凤翔，寻并斩获。
sòng guī cháo zhī bài wǔ gōng jiàng yú li huái guāng sòng xìng yuán zhǎn zhī
宋归朝之败武功，降于李怀光，送兴元斩之。
wéi bù huò zhū suì chuán wèi yě rén suǒ shā huò yún yǔ cǐ xù wěi jīn wú jiāng jūn mǎ yuè qián zǒu dǎng xiàng bù luò shù yuè de dá yōu zhōu
唯不获朱遂， 传为野人所杀，或云与泚婿伪金吾将军马悦潜走党项部落，数月得达幽州。
cǐ zhī jiàn nì huàn shù zhū zhòng yào pō qīn mì yòng shì cǐ měi hū zhī wèi xiōng
泚之僭逆，宦竖朱重曜颇亲密用事，泚每呼之为兄。
shí zéi zhōng yǐ là yuè dà yǔ wěi xīng guān wèi cǐ yuē dāng yǐ zōng zhōng nián zhǎng zhě ráng qí zāi biàn
时贼中以腊月大雨，伪星官谓泚曰：“当以宗中年长者禳其灾变。
cǐ nǎi dú shā zhòng yào ér yǐ wáng lǐ zàng yān
”泚乃毒杀重曜，而以王礼葬焉。
jí jīng shī píng yì chū qí shī ér zhǎn zhī
及京师平，亦出其尸而斩之。
yáo lìng yán zì yǒu chuán
姚令言自有传。
huáng cháo cáo zhōu yuān jù rén běn yǐ fàn yán wéi shì
黄巢，曹州冤句人，本以贩盐为事。
qián fú zhōng réng suì xiōng huāng rén jī wèi dào hé nán yóu shén
干符中，仍岁凶荒，人饥为盗，河南尤甚。
chū lǐ rén wáng xiān zhī shàng jūn zhǎng jù dào qǐ yú pú yáng gōng piāo chéng yì xiàn cáo pú jí yùn zhōu
初，里人王仙芝、尚君长聚盗，起于濮阳，攻剽城邑，陷曹、濮及郓州。
xiān yǒu yáo yán yún jīn sè há má zhēng nǔ yǎn fān què cáo zhōu tiān xià fǎn
先有谣言云：“金色蛤蟆争努眼，翻却曹州天下反。
jí xiān zhī dào qǐ shí yì wèi zhī
”及仙芝盗起，时议畏之。
zuǒ jīn wú wèi shàng jiāng jūn qí kè ràng wèi yǎn zhōu jié dù shǐ yǐ běn jūn tǎo xiān zhī
左金吾卫上将军齐克让为兖州节度使，以本军讨仙芝。
xiān zhī jù yǐn zhòng lì chén xǔ xiāng shān wú shǎo zhǎng jiē lǔ zhī zhòng hào sān shí wàn
仙芝惧，引众历陈、许、襄、邓，无少长皆虏之，众号三十万。
sān nián qī yuè xiàn jiāng líng
三年七月，陷江陵。
shí yuè yòu qiǎn jiàng xú jūn jǔ xiàn hóng zhōu
十月，又遣将徐君莒陷洪州。
shí xiān zhī biǎo qǐng fú jié bù yǔn
时仙芝表请符节，不允。
yǐ shén cè tǒng jūn shǐ sòng wēi wèi jīng nán jié dù zhāo tǎo shǐ zhōng shǐ yáng fù guāng wèi jiān jūn
以神策统军使宋威为荆南节度招讨使，中使杨复光为监军。
fù guāng qiǎn pàn guān wú yàn hóng yù yǐ cháo tíng shì zuì bié jiā guān jué xiān zhī nǎi lìng shàng jūn zhǎng cài wēn qiú chu yàn wēi xiāng cì yì quē qǐng zuì qiě qiú ēn mìng
复光遣判官吴彦宏谕以朝廷释罪，别加官爵，仙芝乃令尚君长、蔡温球、楚彦威相次诣阙请罪，且求恩命。
shí sòng wēi hài fù guāng zhī gōng bìng qín sòng quē chì yú gǒu jǐ lǐng zhǎn zhī
时宋威害复光之功，并擒送阙，敕于狗脊岭斩之。
zéi nù xī jīng ruì jī guān jūn wēi jūn dà bài fù guāng shōu qí yú zhòng yǐ tǒng zhī
贼怒，悉精锐击官军，威军大败，复光收其余众以统之。
cháo tíng yǐ wáng duó dài wéi zhāo tǎo
朝廷以王铎代为招讨。
wǔ nián bā yuè shōu fù bó zhōu zhǎn xiān zhī shǒu xiàn yú què xià
五年八月，收复亳州，斩仙芝首献于阙下。
xiān shì jūn zhǎng dì ràng yǐ xiōng fèng shǐ jiàn zhū lǜ bù zhòng rù chá yá shān
先是，君长弟让以兄奉使见诛，率部众入嵖岈山。
huáng cháo huáng kuí kūn zhòng bā rén lǜ dào shù qiān yī ràng
黄巢、黄揆昆仲八人，率盗数千依让。
yuè yú zhòng zhì shù wàn
月余，众至数万。
xiàn rǔ zhōu lǔ cì shǐ wáng liào yòu lüè guān dōng
陷汝州，虏刺史王镣，又掠关东。
guān jūn jiā tǎo lǚ wèi suǒ bài qí zhòng shí yú wàn
官军加讨，屡为所败，其众十余万。
shàng ràng nǎi yǔ qún dào tuī cháo wèi wáng hào chōng tiān dà jiàng jūn réng shǔ guān shǔ fān zhèn bù néng zhì
尚让乃与群盗推巢为王，号冲天大将军，仍署官属，籓镇不能制。
shí tiān xià chéng píng rì jiǔ rén bù zhī bīng
时天下承平日久，人不知兵。
xī zōng yǐ yòu zhǔ lín cháo hào lìng chū yú chén xià
僖宗以幼主临朝，号令出于臣下。
nán yá běi sī dié xiāng máo dùn yǐ zhì jiǔ liú zhuó luàn shí duō péng dǎng xiǎo rén cái shèng jūn zǐ dào xiāo xián háo jì fèn tuì zhī cǎo zé
南衙北司，迭相矛盾，以至九流浊乱，时多朋党，小人才胜，君子道消，贤豪忌愤，退之草泽。
jì yī cháo yǒu biàn tiān xià lí xīn
既一朝有变，天下离心。
cháo zhī qǐ yě rén shì cóng ér fù zhī
巢之起也，人士从而附之。
huò cháo chí xí sì fāng zhāng zòu lùn liè jiē zhǐ mù cháo zhèng zhī bì gài shì bù chěng zhě zhī cí yě
或巢驰檄四方，章奏论列，皆指目朝政之弊，盖士不逞者之辞也。
cháo tú dǎng jì shèng yǔ xiān zhī wèi xíng yuán
巢徒党既盛，与仙芝为形援。
jí xiān zhī bài dōng gōng bó zhōu bù xià nǎi xí pò yí zhōu jù zhī
及仙芝败，东攻亳州不下，乃袭破沂州据之。
xiān zhī yú dǎng xī fù yān
仙芝余党悉附焉。
shí wáng duó suī xián zhāo tǎo zhī quán huǎn yú gōng qǔ
时王铎虽衔招讨之权，缓于攻取。
shí gāo pián zhèn huái nán biǎo qǐng zhāo tǎo zéi xǔ zhī yì jiā dōu tǒng
时高骈镇淮南，表请招讨贼，许之，议加都统。
cháo nǎi dù huái wěi jiàng yú pián
巢乃渡淮，伪降于骈。
pián qiǎn jiàng zhāng lín lǜ bīng shòu xiáng yú tiān cháng zhèn
骈遣将张璘率兵受降于天长镇。
cháo qín lín shā zhī yīn lǔ qí zhòng
巢擒璘杀之，因虏其众。
xún nán xiàn hú xiāng suì jù jiāo guǎng
寻南陷湖、湘，遂据交、广。
tuō yuè zhōu guān chá shǐ cuī qiú zòu qǐ tiān píng jūn jié dù cháo yì bù yǔn
托越州观察使崔璆奏乞天平军节度，朝议不允。
yòu qǐ chú guān shí zǎi chén zhèng tián yǔ shū mì shǐ yáng fù gōng zòu yù qǐng shòu tóng zhèng yuán jiāng jūn
又乞除官，时宰臣郑畋与枢密使杨复恭奏，欲请授同正员将军。
lú xié bó qí yì qǐng shòu lǜ fǔ lǜ rú qí bù shòu qǐng yǐ gāo pián tǎo zhī
卢携驳其议，请授率府率，如其不受，请以高骈讨之。
jí cháo jiàn zhào dà gòu zhí zhèng yòu zì biǎo qǐ ān nán dū hù guǎng zhōu jié dù yì bù yǔn
及巢见诏，大诟执政，又自表乞安南都护、广州节度，亦不允。
rán cháo yǐ shì zhòng wū hé yù jù nán hǎi zhī de yǒng wèi kē xué zuò yāo cháo mìng
然巢以士众乌合，欲据南海之地，永为窠穴，坐邀朝命。
shì suì zì chūn jí xià qí zhòng dà yì sǐ zhě shí sān sì
是岁自春及夏，其众大疫，死者十三四。
zhòng quàn qǐng běi guī yǐ tú dà lì
众劝请北归，以图大利。
cháo bù dé yǐ guǎng míng yuán nián běi yú wǔ lǐng fàn hú xiāng jiāng zhè jìn bī guǎng líng gāo pián bì mén zì gù suǒ guò zhèn shù wàng fēng jiàng zéi
巢不得已， 广明元年，北逾五岭，犯湖、湘、江、浙，进逼广陵，高骈闭门自固，所过镇戍， 望风降贼。
jiǔ yuè dù huái
九月，渡淮。
shí yī yuè shí qī rì xiàn luò yáng liú shǒu liú yǔn zhāng lǜ fēn sī guān yíng zhī
十一月十七日，陷洛阳，留守刘允章率分司官迎之。
jì gōng shǎn guó bī tóng guān xiàn huá zhōu liú jiāng fèn qián shǒu zhī
继攻陕、虢，逼潼关，陷华州，留将奋钤守之。
hé zhōng jié dù shǐ li dōu zhà jìn biǎo yú zéi
河中节度使李都诈进表于贼。
cháo tíng yǐ tián lìng zī lǜ shén cè bó yě děng jūn shí wàn shǒu tóng guān
朝廷以田令孜率神策、博野等军十万守潼关。
shí jìn jūn jiē cháng ān fù zú shì jí liǎng jūn fēng gěi hòu cì gāo chē dà mǎ yǐ shì quán háo zì shǎo qì zhǎng bù zhī zhàn zhèn
时禁军皆长安富族，世籍两军，丰给厚赐，高车大马，以事权豪，自少迄长，不知战阵。
chū wén kē jí fù zǐ jù kū dàn yú chū zhēng
初闻科集，父子聚哭，惮于出征。
gè yú liǎng shì chū zhí wàn jì yōng gù fù fàn tú gū jí bìng fāng qióng rén yǐ wéi zhàn shì cāo dāo zài jǐ bù zhī jīn jiǎo ruì
各于两市出值万计，佣雇负贩屠沽及病坊穷人，以为战士，操刀载戟，不知钅敫锐。
fù rèn huàn guān wèi jiàng shuài qū yǐ shǒu guān
复任宦官为将帅，驱以守关。
guān zhī zuǒ yǒu gǔ kě tōng xíng rén píng shí zhuō shuì jìn rén chū rù wèi zhī jìn gǔ
关之左有谷，可通行人，平时捉税，禁人出入，谓之禁谷。
jí zéi zhì guān jūn dàn shǒu tóng guān bù fáng jìn gǔ yǐ wéi gǔ jì guān jìn zéi wú de ér yú yě
及贼至，官军但守潼关，不防禁谷，以为谷既官禁，贼无得而逾也。
shàng ràng lín yán lǜ qián fēng yóu jìn gǔ ér rù jiā gōng tóng guān
尚让、林言率前锋由禁谷而入，夹攻潼关。
guān jūn dà kuì bó yě dōu jìng hái jīng shī fán lüè xī shì
官军大溃，博野都径还京师，燔掠西市。
shí èr yuè sān rì xī zōng yè zì kāi yuǎn mén chū qū luò gǔ zhū wáng guān shǔ xiāng cì bèn mìng
十二月三日，僖宗夜自开远门出，趋骆谷，诸王官属相次奔命。
guān jūn róng shǐ tián lìng zī wáng ruò chóu shōu hé jìn jūn hù cóng
观军容使田令孜、王若俦收合禁军扈从。
sì rì zéi zhì zhāo yìng jīn wú dà jiàng jūn zhāng zhí fāng lǜ zài jīng liǎng bān yíng zéi bà shàng
四日，贼至昭应，金吾大将军张直方率在京两班迎贼灞上。
wǔ rì zéi xiàn jīng shī
五日，贼陷京师。
shí cháo zhòng lěi nián wèi dào háng wǔ bù shèng qí fù yù qióng mín yú lù zhēng xíng shī yí
时巢众累年为盗，行伍不胜其富，遇穷民于路，争行施遗。
jì rù chūn míng mén fāng shì jù guān shàng ràng wèi xiǎo shì rén yuē huáng wáng wéi shēng líng bù shì lǐ jiā bù xù rǔ bèi dàn gè ān jiā
既入春明门，坊市聚观，尚让慰晓市人曰：“黄王为生灵，不似李家不恤汝辈，但各安家。
cháo zéi zhòng jìng tóu wù yí rén
”巢贼众竞投物遗人。
shí sān rì zéi cháo jiàn wèi guó hào dà qí nián chēng jīn tǒng réng yù lóu xuān shè qiě chén fú mìng yuē táng dì zhī zhèn qǐ yì gǎi yuán guǎng míng yǐ wén zì yán zhī táng yǐ wú tiān fèn yǐ
十三日，贼巢僭位，国号大齐，年称金统，仍御楼宣赦，且陈符命曰： “唐帝知朕起义，改元广明，以文字言之，唐已无天分矣。
táng qù chǒu kǒu ér ān huáng tiān yì lìng huáng zài táng xià nǎi huáng jiā rì yuè yě
‘唐”去‘丑’‘口’ 而安‘黄’，天意令黄在唐下，乃黄家日月也。
tǔ dé shēng jīn yǔ yǐ jīn wáng yi gǎi nián wèi jīn tǒng
土德生金，予以金王，宜改年为金统。
zéi sōu fǎng jiù zǎi xiàng bù huò
”贼搜访旧宰相不获，
yǐ qián zhè dōng guān chá shǐ cuī qiú yáng xī gǔ shàng ràng zhào zhāng wèi sì xiāng
以前浙东观察使崔璆、杨希古、尚让、赵章为四相，
mèng jiè gài hóng wèi zuǒ yòu jūn zhōng wèi
孟楷、盖洪为左右军中尉，
fèi chuán gǔ wèi shū mì shǐ
费传古为枢密使，
wáng fán wèi jīng zhào yǐn
王璠为京兆尹，
xǔ jiàn zhū shí liú táng wèi jūn kù shǐ
许建、朱实、刘塘为军库使，
zhū wēn zhāng yán péng zǎn jì kuǐ wèi zhū wèi dà jiàng jūn sì miàn yóu yì shǐ
朱温、张言、彭攒、季逵为诸卫大将军、四面游奕使。
yòu xuǎn xiāo yǒng xíng tǐ kuí wú zhě wǔ bǎi rén yuē gōng chén
又选骁勇形体魁梧者五百人，曰功臣。
lìng qí shēng lín yán wèi jūn shǐ bǐ zhī kòng hè
令其甥林言为军使，比之控鹤。
zhōng hé yuán nián èr yuè shàng ràng kòu fèng xiáng zhèng tián chū shī yù zhī dà bài zéi yú lóng wěi pō tián nǎi chí xí gào yù tiān xià fān zhèn
中和元年二月，尚让寇凤翔，郑畋出师御之，大败贼于龙尾坡，畋乃驰檄告喻天下籓镇。
sì yuè jīng yuán xíng jūn táng hóng fu zhī shī zhūn wèi běi hé zhōng wáng zhòng róng zhī shī zhūn shā yuàn yì dìng wáng chù cún zhī shī zhūn wèi qiáo fū yán tuò bá sī gōng zhī shī zhūn wǔ gōng fèng xiáng zhèng tián zhī shī zhūn zhōu zhì
四月，泾原行军唐弘夫之师屯渭北，河中王重荣之师屯沙苑，易定王处存之师屯渭桥，鄜延拓拔思恭之师屯武功，凤翔郑畋之师屯盩至。
liù yuè bīn níng zhū méi zhī shī zhūn xīng píng zhōng wǔ zhī shī sān qiān zhūn wǔ gōng
六月，邠宁朱玫之师屯兴平，忠武之师三千屯武功。
shì suì zhū hóu qín wáng zhī shī sì miàn jù huì
是岁诸侯勤王之师，四面俱会。
shí èr yuè zǎi xiàng wáng duó lǜ jīng xiāng zhī shī zì xíng zài zhì zhèng tián zhàng xià xiǎo xiào dòu méi zhě xiāo yǒng wú dí měi yè lǜ gǎn sǐ zhī shì bǎi rén zhí rù jīng shī fàng huǒ fán zhū mén zhǎn jí ér hái zéi rén sǒng hài
十二月，宰相王铎率荆、襄之师自行在至，郑畋帐下小校窦玫者，骁勇无敌，每夜率敢死之士百人，直入京师，放火燔诸门，斩级而还，贼人悚骇。
shí jīng jī bǎi xìng jiē zhài yú shān gǔ lěi nián fèi gēng yún zéi zuò kōng chéng fù shū wú rù gǔ shí téng yǒng mǐ dòu sān shí qiān
时京畿百姓皆砦于山谷，累年废耕耘，贼坐空城，赋输无入，谷食腾踊，米斗三十千。
guān jūn jiē zhí shān zhài bǎi xìng zhōu yú zéi wèi shí rén huò shù shí wàn
官军皆执山砦百姓，鬻于贼为食，人获数十万。
cháo shì jiē wǎng lái tóng huá huò yǐ mài bǐng wèi yè yīn bēn yú hé zhōng
朝士皆往来同、华，或以卖饼为业，因奔于河中。
zǎi xiàng cuī hàng dòu lú zàn hù cóng bù jí nì zhī bié shù suǒ yóu sōu suǒ yán jí nǎi wēi xíng rù yǒng níng lǐ zhāng zhí fāng zhī jiā
宰相崔沆、豆卢瓒扈从不及，匿之别墅，所由搜索严急， 乃微行入永宁里张直方之家。
cháo guì hù zhí fāng zhī háo duō yī zhī
朝贵怙直方之豪，多依之。
jì ér huò gào zéi yún zhí fāng móu fǎn nà wáng mìng
既而或告贼云：“直方谋反，纳亡命。
zéi gōng qí dì zhí fāng zú zhū hàng zàn shù bǎi rén jiē yù hài
”贼攻其第，直方族诛，沆、瓒数百人皆遇害。
zì shì zéi shǐ kù nüè zú miè jū rén
自是贼始酷虐，族灭居人。
qiǎn shǐ chuán mìng zhào gù xiāng fù mǎ dū wèi yú cóng yú qí dì
遣使传命召故相驸马都尉于琮于其第。
cóng yuē wú táng shì dà chén bù kě zuǒ huáng jiā cǎo mèi jiā zhī lǎo jí
琮曰：“吾唐室大臣，不可佐黄家草昧，加之老疾。
zéi nù lìng zhū zhī
”贼怒，令诛之。
guǎng dé gōng zhǔ bìng zéi háo táo ér wèi yuē yǔ jí tiān zǐ nǚ bù yí fù cún kě yǔ xiàng gōng jù sǐ
广德公主并贼号咷而谓曰：“予即天子女，不宜复存，可与相公俱死。
shì rì bìng yù hài
”是日并遇害。
èr nián wáng chù cún hé zhōng wǔ zhī shī bài zéi jiāng shàng ràng chéng shèng rù jīng shī zéi dùn qù
二年，王处存合忠武之师，败贼将尚让，乘胜入京师，贼遁去。
chù cún bù wéi bèi shì yè fù wèi zéi kòu xí guān jūn bù lì
处存不为备， 是夜复为贼寇袭，官军不利。
zéi nù fāng shì bǎi xìng yíng wáng shī nǎi xià lìng xǐ chéng zhàng fū dīng zhuàng shā lù dài jìn liú xiě chéng qú
贼怒坊市百姓迎王师，乃下令洗城，丈夫丁壮，杀戮殆尽，流血成渠。
jiǔ yuè zéi jiāng tóng zhōu cì shǐ zhū wēn jiàng zhòng róng
九月，贼将同州刺史朱温降重荣。
shí yī yuè li kè yòng lǜ dài běi zhī shī zì xià yáng dù hé zhūn shā yuàn
十一月，李克用率代北之师， 自夏阳渡河，屯沙苑。
sān nián zhēng yuè bài huáng kuí yú shā yuàn jìn yíng qián kēng
三年正月，败黄揆于沙苑，进营干坑。
èr yuè zéi jiāng lín yán zhào zhāng shàng ràng lǜ zhòng shí wàn yuán huá zhōu
二月，贼将林言、赵章、尚让率众十万援华州。
kè yòng hé hé zhōng yì dìng zhōng wǔ zhī shī zhàn yú liáng tián pō dà bài zéi jūn fú zhǎn shù wàn chéng shèng gōng huá zhōu qiàn zhà yǐ huán zhī
克用合河中、易定、忠武之师，战于梁田坡，大败贼军，俘斩数万，乘胜攻华州，堑栅以环之。
kè yòng qí jūn zài wèi běi lìng xuē zhì qín kāng jūn lì měi yè tū rù jīng shī fán jī jù fú jí ér xuán
克用骑军在渭北，令薛志勤、康君立每夜突入京师，燔积聚， 俘级而旋。
huáng kuí qì huá zhōu guān jūn shōu chéng
黄揆弃华州，官军收城。
sì yuè bā rì kè yòng hé zhōng wǔ qí jiāng páng cóng yù zéi yú wèi nán jué zhàn sān jié dà bài zéi jūn
四月八日，克用合忠武骑将庞从遇贼于渭南， 决战三捷，大败贼军。
shí rì yè zéi cháo sàn zǒu
十日夜，贼巢散走。
jié dàn kè yòng yóu guāng tài mén rù shōu jīng shī
诘旦，克用由光泰门入，收京师。
cháo zéi chū lán tián qī pán lù dōng zǒu guān dōng
巢贼出蓝田、七盘路，东走关东。
tiān xià bīng mǎ dōu jiān yā yáng fù guāng lù bù xiàn jié yú xíng zài chén pò zéi shì zhuàng yuē
天下兵马都监押杨复光露布献捷于行在，陈破贼事状曰：
qīng zhě yāo xìng wù shì dào xiào cóng cí ér yuè mù fān hóu bèi dào bù jǐn
顷者妖兴雾市，盗啸丛祠，而岳牧籓侯，备盗不谨。
wèi dà tóng zhī yùn cháng kě róng jiān
谓大同之运，常可容奸；
wèi wú shì zhī qiū zòng qí zhǎng è
谓无事之秋，纵其长恶。
zéi shǒu huáng cháo yīn de chōng yíng kū xué màn yán huán pú qū wǒ zhēng lí xùn qí xiōng nì
贼首黄巢，因得充盈窟穴，蔓延萑蒲，驱我蒸黎，徇其凶逆。
zhǎn chú hè yǐ chéng fēng rèn shā gēng niú yǐ zì fán pào chī mèi zhòu xíng huǐ xí yè shì
展鉏鹤以成锋刃，杀耕牛以恣燔砲，魑魅昼行，虺蜴夜噬。
zì nán hǎi shī shǒu hú wài sàng shī yǎng hǔ zāi shēn xún xiāo nì dà wù wú bù hài è mǐ bù wéi chái láng yí cháo shì zhī yōu chuāng pán jí fù xīn zhī tòng
自南海失守，湖外丧师，养虎灾深，驯枭逆大，物无不害，恶靡不为，豺狼贻朝市之忧，疮磐及腹心之痛。
suì zhì dú liú wàn xìng dào wū liǎng jīng
遂至毒流万姓，盗污两京。
yì guān xián tú tàn zhī bēi jùn yì qǐ qiū xū zhī tàn
衣冠衔涂炭之悲，郡邑起丘墟之叹。
wàn fāng gòng nù shí dào qí gōng fú jiǔ miào zhī wēi líng tiǎn jī nián zhī xiōng chǒu
万方共怒， 十道齐攻，伏九庙之威灵，殄积年之凶丑。
hé zhōng jié dù shǐ wáng zhòng róng shén zī zhuàng liè tiān fù jī móu shì lì gōng míng zhì ān jiā guó
河中节度使王重荣神资壮烈，天付机谋，誓立功名，志安家国。
zhì yú tún tián dài dí lǜ shì dāng chōng shōu bǎi xìng shí wàn yú jiā jiàng zéi dǎng sān wàn yú zhòng
至于屯田待敌， 率士当冲，收百姓十万余家，降贼党三万余众。
fǎ dāng chí zhòng gōng suì wǎn chéng jiǔ jī yuán yě zhī xíng wèi kuài léi tíng wàn j
法当持重，功遂晚成，久稽原野之刑，未快雷霆之怒。
zì shōu tóng huá bī jìn jīng shī xī fēng gāo zhào yú guó mén yóu qí fǔ lín yú bà àn
自收同、华，逼近京师，夕烽高照于国门，游骑俯临于灞岸。
jì zhī sì yú duàn jué bǎi jì bēn chōng rú qióng niǎo chù lóng shì fēi é fù zhú
既知四隅断绝，百计奔冲，如穷鸟触笼，似飞蛾赴烛。
yàn mén jié dù shǐ li kè yòng shén chuán jiàng lüè tiān fù zhōng zhēn jī móu yǔ wǔ yì jiē yōu chén jié gòng běn xīn xiāng chèn
雁门节度使李克用神传将略，天付忠贞，机谋与武艺皆优，臣节共本心相称。
shā zéi wú fēi shǒu rèn rù zhèn lǜ yǐ shēn xiān kě wèi xióng cái dé míng fēi jiàng
杀贼无非手刃，入阵率以身先，可谓雄才，得名飞将。
zì tǒng běn jūn nán xià yǔ chén tóng lì qián qū suī zài qǐn cān bù wàng kòu niè
自统本军南下，与臣同力前驱，虽在寝餐，不忘寇孽。
jīn yuè bā rì qiǎn yá duì qián fēng yáng shǒu zōng hé zhōng qí jiāng bái zhì qiān héng yě jūn shǐ mǎn cún niè yún dōu jiāng dīng xíng cún cháo yì zhèn jiāng kāng shī zhēn zhōng wǔ huáng tóu jūn shǐ páng cóng děng sān shí dōu suí li kè yòng zì guāng tài mén xiān rù jīng shī lì cuī xiōng kòu
今月八日，遣衙队前锋杨守宗、河中骑将白志迁、横野军使满存、蹑云都将丁行存、朝邑镇将康师贞、忠武黄头军使庞从等三十都，随李克用自光泰门先入京师， 力摧凶寇。
yòu qiǎn hé zhōng jiàng liú ràng wáng huán jì jūn wǔ sūn gǒng
又遣河中将刘让、王环、冀君武、孙珙，
zhōng wǔ jiāng qiáo cóng yù
忠武将乔从遇，
zhèng huá jiāng hán cóng wēi
郑滑将韩从威，
jīng nán jiāng shēn tú cóng
荆南将申屠悰，
cāng zhōu jiāng gǔ tāo
沧州将贾滔，
yì dìng jiāng zhāng zhòng qìng
易定将张仲庆，
shòu zhōu jiāng zhāng xíng fāng
寿州将张行方，
tiān dé jiāng gù yàn lǎng
天德将顾彦朗，
zuǒ shén cè nǔ shǒu zhēn jūn chu gōng sūn zuǒ
左神策弩手甄君楚、公孙佐，
héng chōng jūn shǐ yáng shǒu liàng
横冲军使杨守亮，
niè yún dōu jiāng gāo zhōu yí
蹑云都将高周彝，
zhōng shùn dōu jiāng hú zhēn
忠顺都将胡真，
jiàng zhōu jiān jūn máo xuān bó niè hóng yù děng qī shí dōu jì jìn
绛州监军毛宣伯、聂弘裕等七十都继进。
zéi shàng wèi jiān zhèn lái kàng guān jūn
贼尚为坚阵，来抗官军。
yàn mén li kè yòng lǜ lì xiāo xióng zhěng qí jīn gé jiào zào ér shēng jiāng dòng wǎ yīn wū ér qì yù tūn shā kuān liè gē máo mì zhāng luo wǎng
雁门李克用率励骁雄， 整齐金革，叫噪而声将动瓦，喑呜而气欲吞沙，宽列戈矛，密张罗网。
yú shì huī jūn bèi jī fēn qí héng chōng rì míng ér jiàn yuè fēi lún fēng jí ér qí kāi zǒu diàn
于是麾军背击，分骑横冲，日明而剑跃飞轮，风急而旗开走电。
shǐ zéi rú làng biàn kě sài liú
使贼如浪，便可塞流；
shǐ zéi rú shān yì xū zhé jiǎo
使贼如山，亦须折角。
róu jiàn zé héng shī rù dì téng líng zé jī xuè chéng chén bù fán jí mò zhī niú ruò jià kūn yáng zhī xiàng
蹂践则横尸入地，腾凌则积血成尘，不烦即墨之牛，若驾昆阳之象。
yáng shǒu zōng děng qí qū zhí rù hé shì jiā gōng cóng mǎo zhì shēn qún xiōng dà kuì
杨守宗等齐驱直入，合势夹攻，从卯至申，群凶大溃。
zì wàng chūn gōng qián cù shā zhì shēng yáng diàn xià gōng wéi gē bù làn huī shǐ wú xū fā
自望春宫前蹙杀，至升阳殿下攻围，戈不滥挥，矢无虚发。
qí zéi yī shí bēn zǒu nán rù shāng shān tú yán lòu rèn zhī shēng zhù zuò yǐn tóu zhī qì
其贼一时奔走，南入商山，徒延漏刃之生，伫作饮头之器。
zì shōu píng jīng quē èr miàn jiē lì dà gōng ruò pò dí cuī xiōng li kè yòng shí jū qí shǒu
自收平京阙，二面皆立大功，若破敌摧凶，李克用实居其首。
qí yú jiàng zuǒ tóng xiào qū chí
其余将佐，同效驱驰。
jiān chén suǒ bù lǐng wàn yú rén shù suì zhì fēng mù yǔ
兼臣所部领万余人，数岁栉风沐雨。
jì cí píng dàng bìng lù yǐ wén
既兹平荡，并录以闻。
wǔ yuè cháo zéi xiān fēng jiāng mèng jiè gōng cài zhōu jié dù shǐ qín zōng quán yǐ bīng nì zhàn wèi zéi suǒ bài
五月，巢贼先锋将孟楷攻蔡州，节度使秦宗权以兵逆战，为贼所败。
gōng chéng jí zōng quán nǎi chēng chén yú zéi
攻城急， 宗权乃称臣于贼。
suì gōng chén xǔ yíng yú yīn shuǐ
遂攻陈、许，营于溵水。
chén zhōu cì shǐ zhào chōu yíng zhàn bài zéi qián fēng shēng qín mèng jiè zhǎn zhī
陈州刺史赵犨迎战，败贼前锋，生擒孟楷，斩之。
huáng cháo sù chǒng jiè bēi xī zhī
黄巢素宠楷，悲惜之。
nǎi xī zhòng gōng chén zhōu yíng yú chéng běi wǔ lǐ wèi gōng què zhī zhì yuē bā xiān yíng
乃悉众攻陈州，营于城北五里，为宫阙之制，曰八仙营。
yú shì zì táng shān xǔ rǔ mèng luò zhèng biàn cáo pú xú yǎn shù shí zhōu bì lí qí dú
于是自唐、邓、许、汝、孟、洛、郑、汴、曹、濮、徐、兖数十州，毕罹其毒。
zéi wéi chén jùn bǎi rì guān dōng réng suì wú gēng jià rén è yǐ qiáng bì jiān zéi fú rén ér shí rì shā shù qiān
贼围陈郡百日，关东仍岁无耕稼，人饿倚墙壁间，贼俘人而食，日杀数千。
zéi yǒu chōng mó zhài wèi jù duì shù bǎi shēng nà rén yú jiù suì zhī hé gǔ ér shí qí liú dú ruò shì
贼有舂磨砦，为巨碓数百，生纳人于臼碎之，合骨而食，其流毒若是。
zhào chōu qiú yuán yú tài yuán
赵犨求援于太原。
sì nián èr yuè li kè yòng lǜ shān xī zhū jūn yóu pú shǎn jì hé huì guān dōng zhū hóu fù yuán chén zhōu
四年二月，李克用率山西诸军，由蒲、陕济河，会关东诸侯， 赴援陈州。
sān yuè zhū hóu zhī shī fù jí
三月，诸侯之师复集。
sì yuè guān jūn bài zéi yú tài kāng fú zhǎn wàn jì bá qí sì bì
四月，官军败贼于太康，俘斩万计，拔其四壁。
yòu bài zéi jiāng huáng yè yú xī huá bá qí bì
又败贼将黄邺于西华，拔其壁。
cháo zéi dà kǒng shōu jūn yíng yú gù yáng lǐ guān jūn jìn gōng zhī
巢贼大恐，收军营于故阳里，官军进攻之。
wǔ yuè dà yǔ zhèn léi píng dì shuǐ shēn sān chǐ huài zéi lěi zéi zì lí sàn fù jù yú wèi shì bī zhōng mù
五月， 大雨震雷，平地水深三尺，坏贼垒，贼自离散，复聚于尉氏，逼中牟。
yì rì yíng biàn shuǐ běi
翌日，营汴水北。
shì rì fù dà yǔ zhèn diàn gōu chéng zhǎng liú
是日，复大雨震电，沟塍涨流。
zéi fēn kòu biàn zhōu li kè yòng zì zhèng zhōu yǐn jūn xí jī dà bài zhī huò zéi jiāng li yòng yáng jǐng
贼分寇汴州，李克用自郑州引军袭击，大败之，获贼将李用、杨景。
cán zhòng bǎo zuò xiàn yuān jù guān jūn zhuī tǎo zéi wú suǒ bǎo
残众保胙县、冤句，官军追讨，贼无所保。
qí jiāng li dǎng yáng néng huò cún gé cóng zhōu zhāng guī hòu zhāng guī bà gè lǜ bù xià jiàng yú dà liáng shàng ràng lǜ bù xià wàn rén guī shí báo
其将李谠、杨能、霍存、葛从周、张归厚、张归霸各率部下降于大梁，尚让率部下万人归时薄。
zéi zì xiāng cāi jiàn xiāng shā yú yíng zhōng suǒ cán zhě qiān rén zhōng yè dùn qù
贼自相猜间，相杀于营中，所残者千人，中夜遁去。
kè yòng zhuī jī zhì jì yīn ér hái
克用追击至济阴而还。
zéi sàn yú yǎn yùn jiè
贼散于兖、郓界。
huáng cháo rù tài shān xú shuài shí báo qiǎn jiàng zhāng you yǔ shàng ràng zhī zhòng yǎn bǔ zhī
黄巢入泰山，徐帅时薄遣将张友与尚让之众掩捕之。
zhì láng hǔ gǔ cháo jiāng lín yán zhǎn cháo jí èr dì yè kuí děng qī rén shǒu bìng qī zǐ jiē sòng xú zhōu
至狼虎谷，巢将林言斩巢及二弟邺、揆等七人首，并妻子皆送徐州。
shì yuè zéi píng
是月贼平。
qín zōng quán zhě xǔ zhōu rén wèi jùn yá jiāng
秦宗权者，许州人，为郡牙将。
guǎng míng yuán nián shí yuè cháo zéi dù huái ér běi
广明元年十月，巢贼渡淮而北。
shí yī yuè zhōng wǔ jūn luàn zhú qí shuài xuē néng
十一月，忠武军乱，逐其帅薛能。
shì yuè cháo tíng shòu bié xiào zhōu jí wéi xǔ shuài
是月，朝廷授别校周岌为许帅。
chū jūn chéng wèi biàn zōng quán yīn diào fā zhì cài zhōu wén fǔ jūn luàn nǎi yuè jí cài zhōu zhī bīng yù fù nàn
初军城未变，宗权因调发至蔡州，闻府军乱，乃阅集蔡州之兵，欲赴难。
é wén fǔ zhǔ cú zhōu jí wèi zhì cháo zéi chōng chì rì kòu jùn chéng zōng quán nǎi dū lì shì zhòng dēng chéng jù shǒu
俄闻府主殂，周岌未至，巢贼充斥，日寇郡城，宗权乃督励士众，登城拒守。
jì jí zhì jí lìng diǎn jùn shì
洎岌至，即令典郡事。
tiān zǐ xìng shǔ gū wu jiǎn kòu shàng cài yǒu jìn bīng wàn rén zōng quán jí yǔ jiān jūn yáng fù guāng tóng yì qín wáng chū shī pò zéi yǐ cài mù shòu zhī réng zhì jié dù zhī hào
天子幸蜀，姑务翦寇， 上蔡有劲兵万人，宗权即与监军杨复光同议勤王，出师破贼，以蔡牧授之，仍置节度之号。
zhōng hé sān nián cháo zéi zǒu guān dōng zōng quán nì zhàn bù lì yīn yǔ hé zòng wèi dào
中和三年，巢贼走关东，宗权逆战不利，因与合从为盗。
cháo zéi jì zhū zōng quán fù chì jiàn chēng dì hào bǔ shǔ guān lì
巢贼既诛，宗权复炽， 僭称帝号，补署官吏。
qiǎn qí jiāng qín yàn luàn jiāng huái qín xián luàn jiāng nán qín gào xiàn xiāng yáng sūn rú xiàn mèng luò shǎn guó zhì yú cháng ān zhāng diè xiàn rǔ zhèng lú táng gōng biàn zhōu
遣其将秦彦乱江淮，秦贤乱江南，秦诰陷襄阳，孙儒陷孟、 洛、陕、虢至于长安，张眰陷汝、郑，卢塘攻汴州。
zéi shǒu jiē piào ruì cǎn dú suǒ zhì tú cán rén wù fán shāo jùn yì
贼首皆慓锐惨毒，所至屠残人物，燔烧郡邑。
xi zhì guān nèi dōng jí qīng qí nán chū jiāng huái běi zhì wèi huá yú làn niǎo sàn rén yān duàn jué jīng zhēn bì yě
西至关内，东极青、齐，南出江淮，北至卫滑，鱼烂鸟散，人烟断绝，荆榛蔽野。
zéi jì fá shí dàn rén wéi chǔ jūn shì sì chū zé yán shī ér cóng
贼既乏食，啖人为储，军士四出，则盐尸而从。
guān dōng jùn yì duō bèi gōng xiàn
关东郡邑，多被攻陷。
wéi zhào chōu xiōng dì shǒu chén zhōu zhū wēn bǎo biàn zhōu chéng mén zhī wài wèi zéi jiāng chǎng
唯赵犨兄弟守陈州，朱温保汴州，城门之外，为贼疆场。
biàn shuài yǔ yǎn yùn hé shì lǚ bài zéi jūn xiōng shì rì xuē
汴帅与兖、郓合势， 屡败贼军，凶势日削。
lóng jì yuán nián èr yuè qí ài jiàng shēn cóng zhí zōng quán wō zhé qí zú sòng yú biàn
龙纪元年二月，其爱将申丛执宗权，挝折其足，送于汴。
zhū wēn chū shī yíng láo jiē zhī yǐ lǐ
朱温出师迎劳，接之以礼。
wèi zhī yuē xià guān lǚ yǐ tiān zǐ mìng dá yú gōng rú qián nián zhōng fān rán gǎi tú yǔ xià guān tóng lì qín wáng zé qǐ yǒu jīn rì zhī shì hu
谓之曰：“下官屡以天子命达于公，如前年中翻然改图，与下官同力勤王， 则岂有今日之事乎？
zōng quán yuē pū ruò bù sǐ gōng hé yǐ xìng
”宗权曰：“仆若不死，公何以兴？
tiān yǐ pū bà gōng yě
天以仆霸公也。
lüè wú jù sè nǎi kǎn sòng jīng shī
”略无惧色，乃槛送京师。
zhāo zōng yù yán xǐ lóu shòu fú jīng zhào yǐn sūn kuí yǐ zǔ liàn lì zhī xùn yú liǎng shì
昭宗御延喜楼受俘，京兆尹孙揆以组练砾之，徇于两市。
zōng quán kǎn zhōng yǐn jǐng wèi kuí yuē shàng shū míng jiàn zōng quán qǐ fǎn zhě yé
宗权槛中引颈谓揆曰：“尚书明鉴，宗权岂反者耶！
dàn shū zhōng bù xiào ěr
但输忠不效耳。
zhòng dà xiào
”众大笑。
yǔ qī zhào shì jù zhǎn yú dú liǔ zhī xià
与妻赵氏俱斩于独柳之下。
shǐ chén yuē wǒ táng zhī shòu mìng yě zhì qì yú ān qiān nián wéi yǒng bǎi mán xiǎng huà wàn guó lái wáng
史臣曰：我唐之受命也，置器于安，千年惟永，百蛮响化，万国来王。
dàn pǐ tài zhī wú héng gù yí xiǎn zhī bù yī
但否泰之无恒，故夷险之不一。
sān bǎi suàn sì èr shí dì wáng
三百算祀，二十帝王。
suī shí yǒu qiè yì pàn jūn zhī chén
虽时有窃邑叛君之臣。
chéng wēi jiǎo xìng zhī bèi mò bù cái xīng bīng gé jí jiù zhū yí
乘危徼幸之辈，莫不才兴兵革，即就诛夷。
qí jiān fèi téng dà dào sān fā ān lù shān zhū cǐ huáng cháo shì yě
其间沸腾，大盗三发，安禄山、朱泚、黄巢是也。
fu móu wēi shè jì jiāng hài jūn qīn huán liè zhū gōng wèi sāi qí zuì gù bù sì yú duō tán yě
夫谋危社稷，将害君亲，轘裂潴宫，未塞其罪，故不俟于多谈也。
rán dào zhī suǒ qǐ bì yǒu qí lái qiě wú wèn yú tiān shí yi jué zhī yú rén shì
然盗之所起， 必有其来，且无问于天时，宜决之于人事。
lù shān mǔ wèi wū zhě shēn shì yá láng ǒu yuán wēi lì biān gōng suì zhì dà jiā chǒng yòng zǒng zhī mǎ mù tè wěi bīng quán
禄山母为巫者，身是牙郎，偶缘微立边功，遂至大加宠用，总知马牧，特委兵权。
ài tiān zǐ zhī dú zūn yǔ guó zhōng zhī xiāng jì gù bù néng yǐ yì zhì shì yǐ lǐ zhì xīn suì chēng xiàng quē zhī bīng yǐ qī fēi wàng zhī fú cǐ suǒ yǐ wéi luàn yě
爱天子之独尊，与国忠之相忌，故不能以义制事，以礼制心，遂称向阙之兵， 以期非望之福，此所以为乱也！
zhū cǐ jiā běn yú yáng xìng wéi xiōng jiǎo ěr xí wén yú cuàn duó xīn běn zhī yú zhōng zhēn
朱泚家本渔阳，性惟凶狡，耳习闻于篡夺，心本之于忠贞。
jì dì wéi luàn jiē shēn liú jīng yì xiǎo bù rú yì bié huái yì tú
暨弟为乱阶，身留京邑，小不如意，别怀异图。
dàn lè huāng jī zhī míng wéi xìng hé luán zhī dòng yuán yōu shuài zhī cháng yīn luàn de wèi shén qì zhī kě yǐ jiǎo qiú
但乐荒鸡之鸣，唯幸和銮之动，缘幽帅之尝因乱得， 谓神器之可以徼求。
huáng cháo wěi rōng wēi rén huán pú jiàn lèi yīn jī jǐn zhī suì niè wáng shàng zhī zōng zhì zài duó rǎng móu fēi yuǎn dà
黄巢亹茸微人，萑蒲贱类，因饥馑之岁，蹑王、尚之踪，志在夺攘，谋非远大。
yī dàn cháng qū jiāng biǎo jìng rù guān zhōng jiàn wǔ lù zhī meng chen wèi bǎo mìng zhī zài wǒ
一旦长驱江表，径入关中，见五辂之蒙尘，谓宝命之在我。
bì ruò xuán zōng cǎi jiǔ líng zhī yǔ xíng sān lìng zhī wēi bù rán shǐ lù shān míng wèi bù gāo wěi rèn de suǒ zé qún lí wèi bì xiàn yú tú tàn wàn shèng wèi bì yuè yú mín é
必若玄宗采九龄之语，行三令之威，不然使禄山名位不高，委任得所，则群黎未必陷于涂炭，万乘未必越于岷，峨。
dé zōng néng hán gòu nì xiá bù jiā bīng shàng yǒng bù rán zé qǔ li chéng zhī yán bù wěi xī liè fá pàn bù rán zé qǔ gōng fǔ zhī jiàn zǎo lìng zhū cǐ jiù xíng rú cǐ zé wèi bì yǒu jīng yuán zhī luàn bīng wèi bì yǒu fèng tiān zhī wēi jí
德宗能含垢匿瑕，不佳兵尚勇，不然则取李承之言，不委希烈伐叛，不然则取公辅之谏，早令朱泚就行，如此则未必有泾原之乱兵，未必有奉天之危急！
xī zōng néng zhī rén jí kǔ huì bǐ kùn qióng bù rán zé cóng zhèng tián zhī móu shè qún tōu zhī zuì rú cǐ zé huáng cháo bù bì néng fàn shùn luán yù wèi bì xū xǐng fāng
僖宗能知人疾苦，惠彼困穷，不然则从郑畋之谋，赦群偷之罪，如此则黄巢不必能犯顺，銮御未必须省方。
gài chā zhī háo lí shī zhī qiān lǐ
盖差之毫厘，失之千里。
shé shì bù néng duàn wàn yǐ xuè suǒ yǐ huài dī
蛇螫不能断腕，蚁穴所以坏堤。
hòu zhī dì wáng zú wèi yīn jiàn
后之帝王，足为殷鉴！
shǐ cháo yì qín zōng quán chéng bǐ luàn lí sì xíng bào nüè qián liú wǒ jùn yì jiàn qiè wǒ yī shang zhōng suī miè wáng wéi hài sī shén cí yì lì qì zhī yú yě
史朝义、秦宗权乘彼乱离，肆行暴虐，虔刘我郡邑，僭窃我衣裳，终虽灭亡， 为害斯甚，兹亦沴气之余也。
zàn yuē tiān dì pǐ bì fǎn nì luàn cháng
赞曰：天地否闭，反逆乱常。
lù shān fàn quē zhū cǐ chēng huáng
禄山犯阙，朱泚称皇。
zéi cháo líng tū qún shù pī rǎng
贼巢陵突，群竖披攘。
zhēng qí suǒ yǐ cún hu màn cáng
征其所以，存乎慢藏！