lǐ yí yī
礼仪一
jì yuē rén shēng ér jìng tiān zhī xìng yě
《记》曰：“人生而静，天之性也；
gǎn wù ér dòng xìng zhī yù yě
感物而动，性之欲也。
yù wú xiàn jí huò luàn shēng yān
”欲无限极，祸乱生焉。
shèng rén jù qí xié fàng yú shì zuò yuè yǐ hé qí xìng zhì lǐ yǐ jiǎn qí qíng bǐ fǔ yǎng yǒu róng zhōu xuán zhōng jǔ
圣人惧其邪放，于是作乐以和其性，制礼以检其情，俾俯仰有容，周旋中矩。
gù sì jìn zhī lǐ lì zé cháo tíng zūn
故肆觐之礼立，则朝廷尊；
jiāo miào zhī lǐ lì zé rén qíng sù
郊庙之礼立，则人情肃；
guān hūn zhī lǐ lì zé zhǎng yòu xù
冠婚之礼立，则长幼序；
sàng jì zhī lǐ lì zé xiào cí zhe
丧祭之礼立，则孝慈著；
sōu shòu zhī lǐ lì zé jūn lǚ zhèn
搜狩之礼立，则军旅振；
xiǎng yàn zhī lǐ lì zé jūn chén dǔ
享宴之礼立，则君臣笃。
shì zhī lǐ zhě pǐn huì zhī xuán héng rén lún zhī shéng mò shī zhī zhě rǔ de zhī zhě róng zào wù yǐ hái bù kě xū yú lí yě
是知礼者， 品汇之璇衡，人伦之绳墨，失之者辱，得之者荣，造物已还，不可须臾离也。
wǔ dì zhī shí sī wèi zhì běn
五帝之时，斯为治本。
lèi dì yīn zōng jí lǐ yě
类帝禋宗，吉礼也；
è yīn táo wǎ xiōng lǐ yě
遏音陶瓦，凶礼也；
bān ruì sì jìn bīn lǐ yě
班瑞肆觐，宾礼也；
zhū miáo jí gǔn jūn lǐ yě
诛苗殛鲧，军礼也；
lí jiàng pín yú jiā lǐ yě
厘降嫔虞，嘉礼也。
gù yuē xiū wǔ lǐ wǔ yù yáo shùn zhī shì yě
故曰，修五礼五玉，尧、舜之事也。
shí dài yóu chún jié wén shàng jiǎn
时代犹淳，节文尚简。
jí zhōu gōng xiāng chéng wáng zhì wǔ lǐ liù lè gè yǒu diǎn sī qí yí dà bèi
及周公相成王，制五礼六乐，各有典司，其仪大备。
jì yōu lì shī dào píng wáng dōng qiān zhōu shì jìn wēi zhū hóu wǔ fǎ
暨幽、厉失道， 平王东迁，周室浸微，诸侯侮法。
nán nǚ shī guān hūn zhī jié yě jūn zhī cì xìng yān
男女失冠婚之节，《野麕》之刺兴焉；
jūn chén fèi cháo huì zhī qī jiàn tǔ zhī jī zhe yǐ
君臣废朝会之期，践土之讥著矣。
zàng zé shē jiǎn wú suàn jūn zé jū zhà bù rén
葬则奢俭无算，军则狙诈不仁。
shù bǎi nián jiān lǐ yí dà huài
数百年间，礼仪大坏。
suī zhòng ní zì wèi fǎn lǔ ér yǒu dìng lǐ zhī yán gài jǔ zhōu gōng zhī jiù zhāng wú jiù lǔ bāng zhī luàn zhèng
虽仲尼自卫返鲁，而有定礼之言，盖举周公之旧章，无救鲁邦之乱政。
zhòng ní zhī shì tǐ jiào yǐ wáng
仲尼之世，体教已亡。
zāo qín fán yáng yí wén dài jìn
遭秦燔炀，遗文殆尽。
hàn xìng shū sūn tōng cǎo dìng zhǐ xí cháo yí
汉兴，叔孙通草定，止习朝仪。
zhì yú jiāo tiān sì de zhī wén pèi zǔ yīn zōng zhī zhì fǔ shí míng qiú zhī bèi wù jiè qiū bì shuǐ zhī shèng yóu yǔ zé yǒu zhī wèi huáng cuò sī
至于郊天祀地之文，配祖禋宗之制，拊石鸣球之备物，介丘璧水之盛猷，语则有之，未遑措思。
jí shì zōng lǐ zhòng rú shù lǚ fǎng xián liáng hé jiān bó qià gǔ wén dà sōu jīng jí yǒu zhōu jiù diǎn shǐ de zhōu guān wǔ piān shì lǐ shí qī piān
及世宗礼重儒术，屡访贤良，河间博洽古文，大搜经籍，有周旧典，始得《周官》五篇，《士礼》十七篇。
wáng yòu jiū jí zhū zǐ zhī shuō wèi lǐ shū yī bǎi sì shí piān
王又鸠集诸子之说，为礼书一百四十篇。
hòu cāng èr dài yīn ér shān zé de sì shí jiǔ piān cǐ qǔ tái jí lǐ jīn zhī lǐ jì shì yě
后仓二戴，因而删择，得四十九篇，此《曲台集礼》，今之《礼记》是也。
rán shù bǎi zài bú jiàn jiù yí zhū zǐ suǒ shū zhǐ lùn qí yì
然数百载不见旧仪，诸子所书，止论其意。
bǎi jiā zòng xiōng yì zhī shuō wǔ lǐ wú zhe dìng zhī wén
百家纵胸臆之说，五礼无著定之文。
gù xī hàn yī zhāo qǔ tái wú zhì
故西汉一朝，曲台无制。
jiāo shàng dì yú gān quán sì hòu tǔ yú fén yīn
郊上帝于甘泉，祀后土于汾阴。
zōng miào wú dìng zhǔ lè xuán quē jīn shí
宗庙无定主，乐悬缺金石。
xún shòu fēi xūn huá zhī diǎn fēng shàn yì táo páo zhī yīn
巡狩非勋、华之典，封禅异陶匏之音。
guāng wǔ shòu mìng shǐ zhào rú guān cǎo dìng yí zhù jīng bāng dà diǎn zhì shì cū bèi
光武受命，始诏儒官草定仪注，经邦大典，至是粗备。
hàn mò sāng luàn yòu lún mò yān
汉末丧乱，又沦没焉。
ér wèi hóng yīng zhòng yuǎn wáng zhòng xuān děng duō shí yí sàn cái zhì tiáo mù ér yǐ
而卫宏、应仲远、王仲宣等掇拾遗散，裁志条目而已。
dōng jīng jiù diǎn shì mò de wén
东京旧典，世莫得闻。
zì jìn zhì liáng jì lìng tiáo zuǎn
自晋至梁，继令条缵。
hóng shēng jù rú ruì sī mián jué jiāng zuǒ xué zhě fǎng fú kě guān
鸿生钜儒，锐思绵𫈵，江左学者，仿佛可观。
duò shì píng chén huán qū yī tǒng wén dì mìng tài cháng qīng niú hóng jí nán běi yí zhù dìng wǔ lǐ yī bǎi sān shí piān
隋氏平陈，寰区一统，文帝命太常卿牛弘集南北仪注，定《五礼》一百三十篇。
yáng dì zài guǎng líng yì jù xué tú xiū jiāng dū jí lǐ
炀帝在广陵，亦聚学徒，修《江都集礼》。
yóu shì zhōu hàn zhī zhì jǐn yǒu yí fēng
由是周、汉之制，仅有遗风。
shén yáo shòu shàn wèi huáng zhì zuò jiāo miào yàn xiǎng xī yòng suí dài jiù yí
神尧受禅，未遑制作，郊庙宴享，悉用隋代旧仪。
tài zōng huáng dì jiàn zuò zhī chū
太宗皇帝践祚之初，
xī xīng wén jiào
悉兴文教，
nǎi zhào zhōng shū lìng fáng xuán líng mì shū jiān wèi zhēng děng lǐ guān xué shì
乃诏中书令房玄龄、秘书监魏征等礼官学士，
xiū gǎi jiù lǐ
修改旧礼，
dìng zhe jí lǐ liù shí yī piān
定著《吉礼》六十一篇，
bīn lǐ sì piān
《宾礼》四篇，
jūn lǐ èr shí piān
《《军礼》二十篇，
jiā lǐ sì shí èr piān
《嘉礼》四十二篇，
xiōng lǐ liù piān
《凶礼》六篇，
guó xù wǔ piān
《国恤》五篇，
zǒng yī bǎi sān shí bā piān
总一百三十八篇，
fēn wéi yī bǎi juǎn
分为一百卷。
xuán líng děng shǐ yǔ lǐ guān shù yì yǐ wéi yuè lìng shì xī jì wéi jì tiān zōng wèi rì yuè ér xià
玄龄等始与礼官述议，以为《月令》礻昔祭，唯祭天宗，谓日月而下。
jìn dài shì xī wǔ tiān dì wǔ rén dì wǔ dì qí jiē fēi gǔ diǎn jīn bìng chú zhī
近代礻昔五天帝、五人帝、五地祇，皆非古典，今并除之。
yòu yī lǐ yǒu yì yú rén zé sì zhī
又依礼，有益于人则祀之。
shén zhōu zhě guó zhī suǒ tuō yú bā zhōu zé yì bù xiāng jí
神州者国之所托，余八州则义不相及。
jìn dài tōng jì jiǔ zhōu jīn chú bā zhōu děng bā zuò wéi jì huáng dì qí jí shén zhōu yǐ zhèng sì diǎn
近代通祭九州，今除八州等八座，唯祭皇地祇及神州，以正祀典。
yòu hàn jiàn wǔ zhōng fēng chán yòng yuán fēng shí gù shì fēng tài shān yú yuán tái shàng sì miàn jiē lì shí quē bìng gāo wǔ zhàng
又汉建武中封禅，用元封时故事，封泰山于圆台上，四面皆立石阙，并高五丈。
yǒu fāng shí zài lèi cáng yù dié shū
有方石再累，藏玉牒书。
shí jiǎn shí méi yú sì biān jiǎn zhī dōng xī gè sān nán běi gè èr
石检十枚，于四边检之，东西各三，南北各二。
wài shè shí fēng gāo jiǔ chǐ shàng jiā shí gài
外设石封，高九尺，上加石盖。
zhōu shè shí jù shí bā rú bēi zhī zhuàng qù tán èr bù qí xià shí fū rù dì shù chǐ
周设石距十八，如碑之状，去坛二步，其下石跗入地数尺。
jīn àn fēng shàn zhě běn yǐ chéng gōng gào yú shàng dì
今案封禅者，本以成功告于上帝。
tiān dào guì zhì gù jiè yòng gǎo jiē zūn yǐ wǎ wǔ
天道贵质，故藉用藁秸，樽以瓦甒。
cǐ fǎ bù zài jīng gào yòu guāi chún sù zhī dào dìng yì chú zhī
此法不在经诰，又乖醇素之道，定议除之。
jìn yòu àn liáng fǔ shì liáng yīn dài shè tán yú shān shàng nǎi guāi chù yīn zhī yì
近又案梁甫是梁阴，代设坛于山上，乃乖处阴之义。
jīn dìng chán lǐ gǎi tán wèi yú shān běi
今定禅礼改坛位于山北。
yòu huáng tài zǐ rù xué jí tài cháng xíng shān líng tiān zǐ dà shè hé shuò chén wǔ bīng yú tài shè nóng xì jiǎng wǔ nà huáng hòu xíng liù lǐ sì mèng yuè dú shí lìng tiān zǐ shàng líng cháo miào yǎng lǎo yú pì yōng zhī lǐ jiē zhōu duò suǒ quē fán zēng duō èr shí jiǔ tiáo
又皇太子入学及太常行山陵、天子大射、合朔、陈五兵于太社、农隙讲武、纳皇后行六礼、四孟月读时令、天子上陵、朝庙、养老于辟雍之礼，皆周、隋所阙，凡增多二十九条。
yú bìng zhǔn yī gǔ lǐ páng qiú yì dài zé qí shàn zhě ér cóng zhī
余并准依古礼，旁求异代，择其善者而从之。
tài zōng chēng shàn bān yú nèi wài xíng yān
太宗称善，颁于内外行焉。
gāo zōng chū
高宗初，
yì zhě yǐ zhēn guàn lǐ jié wén wèi jǐn
议者以《贞观礼》节文未尽，
yòu zhào tài wèi zhǎng sūn wú jì zhōng shū lìng dù zhèng lún li yì fǔ zhōng shū shì láng li you yì huáng mén shì láng liú xiáng dào xǔ yǔ shī tài zǐ bīn kè xǔ jìng zōng tài cháng shǎo qīng wéi kūn tài xué bó shì shǐ dào xuán fú xǐ láng kǒng zhì yuē tài cháng bó shì xiāo
又诏太尉长孙无忌、中书令杜正伦李义府、中书侍郎李友益、黄门侍郎刘祥道许圉师、太子宾客许敬宗、太常少卿韦琨、 太学博士史道玄、符玺郎孔志约、太常博士萧，
chu cái sūn zì jué hè jì děng zhòng jiā jī dìng
楚才孙自觉贺纪等重加缉定，
lēi chéng yī bǎi sān shí juǎn
勒成一百三十卷。
zhì xiǎn qìng sān nián zòu shàng zhī zēng sǔn jiù lǐ bìng yǔ lìng shì cān huì gǎi dìng gāo zōng zì wèi zhī xù
至显庆三年奏上之，增损旧礼，并与令式参会改定，高宗自为之序。
shí xǔ jìng zōng li yì fǔ yòng shì qí suǒ sǔn yì duō shè xī zhǐ xíng yòng yǐ hòu xué zhě fēn yì yǐ wéi bù jí zhēn guān
时许敬宗、李义府用事，其所损益，多涉希旨，行用已后，学者纷议，以为不及贞观。
shàng yuán sān nián sān yuè xià zhào lìng yī zhēn guàn nián lǐ wèi dìng
上元三年三月，下诏令依贞观年礼为定。
yí fèng èr nián yòu zhào xiǎn qìng xīn xiū lǐ duō yǒu shì bù shī gǔ qí wǔ lǐ bìng yī zhōu lǐ xíng shì
仪凤二年，又诏显庆新修礼多有事不师古，其五礼并依周礼行事。
zì shì lǐ sī yì wú píng zhǔn měi yǒu dà shì jiē cān huì gǔ jīn lǐ wén lín shí zhuàn dìng
自是礼司益无凭准，每有大事，皆参会古今礼文，临时撰定。
rán zhēn guàn xiǎn qìng èr lǐ jiē xíng yòng bù fèi
然贞观、显庆二《礼》，皆行用不废。
shí yǒu tài cháng qīng péi míng lǐ tài cháng shǎo qīng wéi wàn shí xiāng cì cān zhǎng qí shì yòu qián hòu bó shì hè ái hè jì wéi shū xià péi shǒu zhēn děng duō suǒ yì dìng
时有太常卿裴明礼、太常少卿韦万石相次参掌其事，又前后博士贺敱、贺纪、韦叔夏、裴守真等多所议定。
zé tiān shí yǐ lǐ guān bù shèn xiáng míng tè zhào guó zǐ bó shì zhù qīn míng jí shū xià měi yǒu yí zhù jiē lìng cān dìng
则天时， 以礼官不甚详明，特诏国子博士祝钦明及叔夏，每有仪注，皆令参定。
shū xià zú hòu bó shì táng shào zhuān zhī lǐ yí bó xué xiáng liàn jiù shì yì zhě yǐ wéi chèn zhí
叔夏卒后， 博士唐绍专知礼仪，博学详练旧事，议者以为称职。
xiān tiān èr nián shào wèi jǐ shì zhōng yǐ jiǎng wǔ shī yí dé zuì bèi zhū
先天二年，绍为给事中，以讲武失仪，得罪被诛。
qí hòu lǐ guān zhāng xīng wáng xiù yòu yǐ yuán rì yí zhù guāi shī zhào miǎn guān guī jiā xué wèn
其后礼官张星、王琇又以元日仪注乖失，诏免官归家学问。
kāi yuán shí nián zhào guó zǐ sī yè wéi tāo wèi lǐ yí shǐ zhuān zhǎng wǔ lǐ
开元十年，诏国子司业韦绦为礼仪使，专掌五礼。
shí sì nián tōng shì shè rén wáng yán shàng shū qǐng gǎi zhuàn lǐ jì xuē qù jiù wén ér yǐ jīn shì biān zhī
十四年，通事舍人王嵒上疏， 请改撰《礼记》，削去旧文，而以今事编之。
zhào fù jí xián yuàn xué shì xiáng yì
诏付集贤院学士详议。
yòu chéng xiàng zhāng shuō zòu yuē lǐ jì hàn cháo suǒ biān suì wèi lì dài bù kān zhī diǎn
右丞相张说奏曰：“《礼记》汉朝所编，遂为历代不刊之典。
jīn qù shèng jiǔ yuǎn kǒng nán gǎi yì
今去圣久远，恐难改易。
jīn zhī wǔ lǐ yí zhù zhēn guàn xiǎn qìng liǎng dù suǒ xiū qián hòu pō yǒu bù tóng qí zhōng huò wèi shé zhōng
今之五礼仪注，贞观、显庆两度所修，前后颇有不同，其中或未折衷。
wàng yǔ xué shì děng gèng tǎo lùn gǔ jīn shān gǎi xíng yòng
望与学士等更讨论古今，删改行用。
zhì cóng zhī
”制从之。
chū lìng xué shì yòu sàn qí cháng shì xú jiān jí zuǒ shí yí li ruì tài cháng bó shì shī jìng běn děng jiǎn zhuàn lì nián bù jiù
初令学士右散骑常侍徐坚及左拾遗李锐、太常博士施敬本等检撰，历年不就。
shuō zú hòu xiāo sōng dài wéi jí xián yuàn xué shì shǐ zòu qǐ jū shè rén wáng zhòng qiū zhuàn chéng yī bǎi wǔ shí juǎn míng yuē dà táng kāi yuán lǐ
说卒后，萧嵩代为集贤院学士，始奏起居舍人王仲丘撰成一百五十卷，名曰《大唐开元礼》。
èr shí nián jiǔ yuè bān suǒ sī xíng yòng yān
二十年九月，颁所司行用焉。
hào tiān shàng dì wǔ fāng dì huáng dì qí shén zhōu jí zōng miào wèi dà sì shè jì rì yuè xīng chén xiān dài dì wáng yuè zhèn hǎi dú dì shè xiān cán shì diàn wèi zhōng sì sī zhōng sī mìng fēng bó yǔ shī zhū xīng shān lín chuān zé zhī shǔ wèi xiǎo sì
昊天上帝、五方帝、皇地祇、神州及宗庙为大祀，社稷、日月星辰、先代帝王、 岳镇海渎、帝社、先蚕、释奠为中祀，司中、司命、风伯、雨师、诸星、山林川泽之属为小祀。
dà sì suǒ sī měi nián yù dìng rì zòu xià
大祀，所司每年预定日奏下。
xiǎo sì dàn yí dié suǒ yóu
小祀，但移牒所由。
ruò tiān zǐ bù qīn jì xiǎng zé sān gōng xíng shì
若天子不亲祭享， 则三公行事；
ruò guān quē zé zhí shì sān pǐn yǐ shàng shè sān gōng xíng shì
若官缺，则职事三品已上摄三公行事。
dà sì sàn zhāi sì rì zhì zhāi sān rì
大祀散斋四日，致斋三日。
zhōng sì sàn zhāi sān rì zhì zhāi èr rì
中祀散斋三日，致斋二日。
xiǎo sì sàn zhāi èr rì zhì zhāi yī rì
小祀散斋二日，致斋一日。
sàn zhāi zhī rì zhòu lǐ shì rú jiù yè sù yú jiā zhèng qǐn bù dé diào sāng wèn jí bù pàn shǔ xíng shā wén shū bù jué fá zuì rén bù zuò lè bù yù huì è zhī shì
散斋之日，昼理事如旧，夜宿于家正寝，不得吊丧问疾，不判署刑杀文书，不决罚罪人，不作乐，不预秽恶之事。
zhì zhāi wéi wèi sì shì de xíng qí yú xī duàn
致斋惟为祀事得行，其余悉断。
ruò dà sì zhāi guān jiē yú sàn zhāi zhī rì jí yú shàng shū shěng shòu shì jiè tài wèi dú shì wén
若大祀，斋官皆于散斋之日，集于尚书省受誓戒， 太尉读誓文。
zhì zhāi zhī rì sān gōng yú shàng shū shěng ān zhì
致斋之日，三公于尚书省安置；
yú guān gè yú běn sī ruò huáng chéng nèi wú běn sī yú tài cháng jiāo shè tài miào shǔ ān zhì
余官各于本司，若皇城内无本司，于太常郊社、太庙署安置。
jiē rì wèi chū qián zhì zhāi suǒ
皆日未出前至斋所。
zhì sì qián yī rì gè cóng zhāi suǒ zhòu lòu shàng shuǐ wǔ kè xiàng cí suǒ
至祀前一日，各从斋所昼漏上水五刻向祠所。
jiē shén zhī guān jiē mù yù gěi míng yī
接神之官，皆沐浴给明衣。
ruò tiān zǐ qīn cí zé yú zhèng diàn xíng zhì zhāi zhī lǐ
若天子亲祠，则于正殿行致斋之礼。
wén wǔ guān fú kù dié péi wèi yú diàn tíng
文武官服裤褶，陪位于殿庭。
chē jià jí zhāi guān fù cí jì zhī suǒ zhōu xiàn jí jīn wú qīng suǒ xíng zhī lù bù dé jiàn zhū xiōng huì jí cuī dié zhě kū qì zhī shēng wén yú jì suǒ zhě quán duàn qì shì yī jiù
车驾及斋官赴祠祭之所，州县及金吾清所行之路，不得见诸凶秽及缞绖者，哭泣之声闻于祭所者权断，讫事依旧。
zhāi guān zhì cí suǒ tài guān wéi shè shí
斋官至祠所，太官惟设食。
jì qì yī bān xù jùn qì jūn zuò guì zhě bù zhòng jiàn zhě bù xū
祭讫，依班序馂，讫，均胙，贵者不重，贱者不虚。
zhōng sì yǐ xià wéi bù shòu shì jiè zì yú jiē tóng dà sì zhī lǐ
中祀已下，惟不受誓戒，自余皆同大祀之礼。
wǔ dé chū dìng lìng
武德初，定令：
měi suì dōng zhì sì hào tiān shàng dì yú yuán qiū yǐ jǐng dì pèi
每岁冬至，祀昊天上帝于圆丘，以景帝配。
qí tán zài jīng chéng míng dé mén wài dào dōng èr lǐ
其坛在京城明德门外道东二里。
tán zhì sì chéng gè gāo bā chǐ yī cùn xià chéng guǎng èr shí zhàng zài chéng guǎng shí wǔ zhàng sān chéng guǎng shí zhàng sì chéng guǎng wǔ zhàng
坛制四成，各高八尺一寸，下成广二十丈，再成广十五丈，三成广十丈，四成广五丈。
měi sì zé tiān shàng dì jí pèi dì shè wèi yú píng zuò jiè yòng gǎo jiē qì yòng táo páo
每祀则天上帝及配帝设位于平座，藉用藁秸，器用陶匏。
wǔ fāng shàng dì rì yuè nèi guān zhōng guān wài guān jí zhòng xīng bìng jiē cóng sì
五方上帝、日月、内官、 中官、外官及众星，并皆从祀。
qí wǔ fāng dì jí rì yuè qī zuò zài tán zhī dì èr děng
其五方帝及日月七座，在坛之第二等；
nèi wǔ xīng yǐ xià guān wǔ shí wǔ zuò zài tán zhī dì sān děng
内五星已下官五十五座，在坛之第三等；
èr shí bā xiù yǐ xià zhōng guān yī bǎi sān shí wǔ zuò zài tán zhī dì sì děng
二十八宿已下中官一百三十五座，在坛之第四等；
wài guān bǎi shí èr zuò zài tán xià wài wěi zhī nèi
外官百十二座，在坛下外壝之内；
zhòng xīng sān bǎi liù shí zuò zài wài wěi zhī wài
众星三百六十座，在外壝之外。
qí shēng shàng dì jí pèi dì yòng cāng dú èr wǔ fāng dì jí rì yuè yòng fāng sè dú gè yī nèi guān yǐ xià jiā yáng shǐ gè jiǔ
其牲，上帝及配帝用苍犊二，五方帝及日月用方色犊各一，内官已下加羊豕各九。
xià zhì jì huáng de zhī yú fāng qiū yì yǐ jǐng dì pèi
夏至，祭皇地祗于方丘，亦以景帝配。
qí tán zài gōng chéng zhī běi shí sì lǐ
其坛在宫城之北十四里。
tán zhì zài chéng xià chéng fāng shí zhàng shàng chéng wǔ zhàng
坛制再成，下成方十丈，上成五丈。
měi sì zé dì qí jí pèi dì shè wèi yú tán shàng shén zhōu jí wǔ yuè sì zhèn sì dú sì hǎi wǔ fāng shān lín chuān zé qiū líng fén yǎn yuán xí bìng jiē cóng sì
每祀则地祇及配帝设位于坛上，神州及五岳、四镇、四渎、四海、五方、山林、川泽、丘陵、坟衍、原隰，并皆从祀。
shén zhōu zài tán zhī dì èr děng
神州在坛之第二等。
wǔ yuè yǐ xià sān shí qī zuò zài tán xià wài wěi zhī nèi
五岳已下三十七座，在坛下外壝之内。
qiū líng děng sān shí zuò zài wěi wài
丘陵等三十座，在壝外。
qí shēng de zhī jí pèi dì yòng dú èr shén zhōu yòng yǒu dú yī yuè zhèn yǐ xià jiā yáng shǐ gè wǔ
其牲，地祗及配帝用犊二，神州用黝犊一， 岳镇已下加羊豕各五。
mèng chūn xīn rì qí gǔ sì gǎn dì yú nán jiāo yuán dì pèi shēng yòng cāng dú èr
孟春辛日，祈谷，祀感帝于南郊，元帝配，牲用苍犊二。
mèng xià zhī yuè yú sì hào tiān shàng dì yú yuán qiū jǐng dì pèi shēng yòng cāng dú èr
孟夏之月，雩祀昊天上帝于圆丘，景帝配，牲用苍犊二。
wǔ fāng shàng dì wǔ rén dì wǔ guān bìng cóng sì yòng fāng sè dú shí
五方上帝、五人帝、五官并从祀，用方色犊十。
jì qiū sì wǔ fāng shàng dì yú míng táng yuán dì pèi shēng yòng cāng dú èr
季秋，祀五方上帝于明堂，元帝配，牲用苍犊二。
wǔ rén dì wǔ guān bìng cóng sì yòng fāng sè dú shí
五人帝、五官并从祀，用方色犊十。
mèng dōng jì shén zhōu yú běi jiāo jǐng dì pèi shēng yòng yǒu dú èr
孟冬，祭神州于北郊，景帝配，牲用黝犊二。
zhēn guàn chū zhào fèng gāo zǔ pèi yuán qiū jí míng táng běi jiāo zhī sì yuán dì zhuān pèi gǎn dì zì yú xī yī wǔ dé
贞观初，诏奉高祖配圆丘及明堂北郊之祀，元帝专配感帝，自余悉依武德。
yǒng huī èr nián yòu fèng tài zōng pèi sì yú míng táng yǒu sī suì yǐ gāo zǔ pèi wǔ tiān dì tài zōng pèi wǔ rén dì
永徽二年，又奉太宗配祀于明堂，有司遂以高祖配五天帝，太宗配五人帝。
xiǎn qìng yuán nián tài wèi zhǎng sūn wú jì yǔ lǐ guān děng zòu yì yuē
显庆元年，太尉长孙无忌与礼官等奏议曰：
chén děng jǐn xún fāng cè lì kǎo qián guī zōng sì míng táng bì pèi tiān dì ér fú xī wǔ dài běn pèi wǔ jiāo yù rù yǒu táng zì yuán cóng sì
臣等谨寻方册，历考前规，宗祀明堂，必配天帝，而伏羲五代，本配五郊，预入有堂，自缘从祀。
jīn yǐ tài zōng zuò pèi lǐ yǒu shì ān
今以太宗作配，理有示安。
fú jiàn yǒng huī èr nián qī yuè zhào jiàn míng táng fú wéi bì xià tiān zòng shèng dé zhuī fèng tài zōng yǐ zūn yán pèi
伏见永徽二年七月，诏建明堂，伏惟陛下天纵圣德，追奉太宗，已遵严配。
shí gāo zǔ xiān zài míng táng lǐ sī zhì huò jìng wèi qiān sì shuài yì dìng yí suì biàn zhuó lìng
时高祖先在明堂，礼司致惑，竟未迁祀， 率意定仪，遂便著令。
nǎi yǐ tài zōng huáng dì jiàng pèi wǔ rén dì suī fù yì zài míng táng bù dé duì yuè tiān dì shēn guāi míng zhào zhī yì yòu yǔ xiān diǎn bù tóng
乃以太宗皇帝降配五人帝，虽复亦在明堂，不得对越天帝， 深乖明诏之意，又与先典不同。
jǐn àn xiào jīng yún xiào mò dà yú yán fù yán fù mò dà yú pèi tiān
谨案《孝经》云：“孝莫大于严父，严父莫大于配天。
xī zhě zhōu gōng zōng sì wén wáng yú míng táng yǐ pèi shàng dì
昔者周公宗祀文王于明堂，以配上帝。
fú wéi zhào yì yì zài yú sī
伏惟诏意，义在于斯。
jīn suǒ sī xíng lìng shū wèi shī zhǐ
今所司行令殊为失旨。
yòu xún hàn wèi jìn sòng lì dài lǐ yí bìng wú fù zi tóng pèi míng táng zhī yì
又寻汉、魏、晋、宋历代礼仪，并无父子同配明堂之义。
wéi jì fǎ yún zhōu rén dì kù ér jiāo jì zǔ wén wáng ér zōng wǔ wáng
唯《祭法》云：“周人禘喾而郊稷，祖文王而宗武王。
zhèng xuán zhù yún dì jiāo zǔ zōng wèi jì sì yǐ pèi shí yě
”郑玄注云：“禘、郊、祖、宗，谓祭祀以配食也。
dì wèi jì hào tiān yú yuán qiū jiāo wèi jì shàng dì yú nán jiāo zǔ zōng wèi jì wǔ dì wǔ shén yú míng táng yě
禘谓祭昊天于圆丘， 郊谓祭上帝于南郊，祖、宗谓祭五帝、五神于明堂也。
xún zhèng cǐ zhù nǎi yǐ zǔ zōng hé wèi yī jì yòu yǐ wén wǔ gòng zài míng táng lián rèn pèi sì liáng wèi miù yǐ
”寻郑此注，乃以祖、宗合为一祭，又以文、武共在明堂，连衽配祀，良为谬矣。
gù wáng sù bó yuē gǔ zhě zǔ yǒu gōng ér zōng yǒu dé zǔ zōng zì shì bù huǐ zhī míng fēi wèi pèi shí yú míng táng zhě yě
故王肃驳曰：“古者祖有功而宗有德，祖、宗自是不毁之名，非谓配食于明堂者也。
shěn rú zhèng yì zé xiào jīng dāng yán zǔ sì wén wáng yú míng táng bù dé yán zōng sì yě
审如郑义，则《孝经》当言祖祀文王于明堂，不得言宗祀也。
fán zōng zhě zūn yě
凡宗者，尊也。
zhōu rén jì zǔ qí miào yòu zūn qí sì shú wèi zǔ yú míng táng zhě hu
周人既祖其庙，又尊其祀，孰谓祖于明堂者乎？
zhèng yǐn xiào jīng yǐ jiě jì fǎ ér bù xiǎo zhōu gōng běn yì shū fēi zhòng ní zhī yì zhǐ yě
”郑引《孝经》以解《祭法》，而不晓周公本意，殊非仲尼之义旨也。
yòu jiě zōng wǔ wáng yún pèi gōu máng zhī lèi shì wèi wǔ shén wèi zài táng xià
又解“宗武王”云：“配勾芒之类，是谓五神，位在堂下。
wǔ wáng jiàng wèi shī jūn xù yǐ
”武王降位，失君叙矣。
yòu àn liù tāo yuē wǔ wáng fá zhòu xuě shēn zhàng yú wǔ chē èr mǎ xíng wú zhé jī yì yíng qiú yè
又案《六韬》曰：“武王伐纣，雪深丈余，五车二马，行无辙迹，诣营求谒。
wǔ wáng guài ér wèn yān tài gōng duì yuē cǐ bì wǔ fāng zhī shén lái shòu shì ěr
武王怪而问焉，太公对曰：‘此必五方之神，来受事耳。
suì yǐ qí míng zhào rù gè yǐ qí zhí mìng yān
’遂以其名召入，各以其职命焉。
jì ér kè yīn fēng tiáo yǔ shùn
既而克殷，风调雨顺。
qǐ yǒu shēng lái shòu zhí mò tóng pèi zhī jiàng zūn dí bēi lǐ bù rán yǐ
”岂有生来受职，殁同配之，降尊敌卑，理不然矣。
gù chūn qiū wài zhuàn yuē dì jiāo zǔ zōng bào wǔ zhě guó zhī diǎn sì yě
故《春秋外传》曰：“禘、郊、祖、宗、报五者，国之典祀也。
chuán yán wǔ zhě gù zhī gè shì yī shì fēi wèi zǔ zōng hé sì yú míng táng yě
”《传》言五者， 故知各是一事，非谓祖、宗合祀于明堂也。
chén jǐn shàng kǎo yīn zhōu xià jì zhēn guàn bìng wú yī dài liǎng dì tóng pèi yú míng táng
臣谨上考殷、周，下洎贞观，并无一代两帝同配于明堂。
nán qí xiāo shì yǐ wǔ míng kūn jì bìng yú míng táng pèi shí shì nǎi bù jīng wèi zú yuán jù
南齐萧氏以武、明昆季并于明堂配食，事乃不经，未足援据。
yòu jiǎn wǔ dé shí lìng yǐ yuán huáng dì pèi yú míng táng jiān pèi gǎn dì
又检武德时令，以元皇帝配于明堂，兼配感帝。
zhì zhēn guān chū yuán qíng gé lǐ fèng sì gāo zǔ pèi yú míng táng fèng qiān shì zǔ zhuān pèi gǎn dì
至贞观初缘情革礼，奉祀高祖配于明堂，奉迁世祖专配感帝。
cǐ jí shèng cháo gù shì yǐ yǒu dì qiān zhī diǎn qǔ fǎ zōng miào gǔ zhī zhì yān
此即圣朝故事已有递迁之典，取法宗庙，古之制焉。
fú wéi tài zǔ jǐng huáng dì gòu shì yǒu zhōu jiàn jué dài zhī pī yè
伏惟太祖景皇帝构室有周，建绝代之丕业；
qǐ zuò fén jìn chuàng lì shèng zhī hóng jī
启祚汾、晋，创历圣之洪基。
dé mài fā shēng dào fú lì jí
德迈发生，道符立极。
yòu shì zǔ yuán huáng dì qián lín yùn qìng qū dào shì zhōu dǎo jùn fā zhī líng yuán zhào guāng zhái zhī chuí yù
又世祖元皇帝潜鳞韫庆，屈道事周，导浚发之灵源，肇光宅之垂裕。
chēng zǔ qīng miào wàn dài bù qiān
称祖清庙，万代不迁。
qǐng tíng pèi sì yǐ fú gǔ yì
请停配祀，以符古义。
fú wéi gāo zǔ tài wǔ huáng dì gōng shòu tiān mìng yǎn yǒu shén zhōu chuàng zhì gǎi wù tǐ yuán jū zhèng wèi guó shǐ zǔ yì yǒu jiù zhāng
伏惟高祖太武皇帝躬受天命，奄有神州，创制改物，体元居正，为国始祖，抑有旧章。
xī zhě yán hàn gāo dì dāng tú tài zǔ jiē yǐ shòu mìng lì bìng pèi tiān
昔者炎汉高帝，当涂太祖，皆以受命，例并配天。
qǐng zūn gù shí fèng sì gāo zǔ yú yuán qiū yǐ pèi hào tiān shàng dì
请遵故实，奉祀高祖于圆丘， 以配昊天上帝。
fú wéi tài zōng wén huáng dì dào gé shàng yuán gōng qīng xià dú zhěng shuài tǔ zhī tú tàn xié dà zào yú shēng líng qǐng zhǔn zhào shū zōng sì yú míng táng yǐ pèi shàng dì
伏惟太宗文皇帝道格上元，功清下渎，拯率土之涂炭，协大造于生灵，请准诏书，宗祀于明堂，以配上帝。
yòu qǐng yī wǔ dé gù shì jiān pèi gǎn dì zuò zhǔ
又请依武德故事，兼配感帝作主。
sī nǎi èr zǔ dé lóng yǒng bù qiān miào
斯乃二祖德隆，永不迁庙；
liǎng shèng gōng dà gè de pèi tiān
两圣功大，各得配天。
yuǎn xié xiào jīng jìn shēn zhào yì
远协《孝经》，近申诏意。
èr nián qī yuè lǐ bù shàng shū xǔ jìng zōng yǔ lǐ guān děng yòu zòu yì
二年七月，礼部尚书许敬宗与礼官等又奏议：
jù cí lìng jí xīn lǐ bìng yòng zhèng xuán liù tiān zhī yì yuán qiū sì hào tiān shàng dì nán jiāo jì tài wēi gǎn dì míng táng jì tài wēi wǔ dì
据祠令及新礼，并用郑玄六天之议，圆丘祀昊天上帝，南郊祭太微感帝，明堂祭太微五帝。
jǐn àn zhèng xuán cǐ yì wéi jù wěi shū suǒ shuō liù tiān jiē wèi xīng xiàng ér hào tiān shàng dì bù shǔ qióng cāng
谨按郑玄此义，唯据纬书，所说六天，皆谓星象，而昊天上帝，不属穹苍。
gù zhù yuè lìng jí zhōu guān jiē wèi yuán qiū suǒ jì hào tiān xià dì wèi běi chén xīng yào pò bǎo
故注《月令》及《周官》，皆谓圆丘所祭昊天下帝为北辰星曜魄宝。
yòu shuō xiào jīng jiāo sì hòu jì yǐ pèi tiān jí míng táng yán fù pèi tiān jiē wèi tài wēi wǔ dì
又说 《孝经》“郊祀后稷以配天”及明堂严父配天，皆为太微五帝。
kǎo qí suǒ shuō chuǎn miù tè shēn
考其所说，舛谬特深。
àn zhōu yì yún rì yuè lì yú tiān bǎi gǔ cǎo mù lì yú de
按《周易》云：“日月丽于天，百谷草木丽于地。
yòu yún zài tiān chéng xiàng zài dì chéng xíng
”又云：“在天成象，在地成形。
zú míng chén xiàng fēi tiān cǎo mù fēi dì
”足明辰象非天，草木非地。
máo shī chuán yún yuán qì hào dà zé chēng hào tiān
《毛诗传》云：“元气昊大，则称昊天。
yuǎn shì cāng cāng zé chēng cāng tiān
远视苍苍，则称苍天。
cǐ zé cāng hào wèi tǐ bù rù xīng chén zhī lì
”此则苍昊为体，不入星辰之例。
qiě tiān dì gè yī shì yuē liǎng yí
且天地各一，是曰两仪。
tiān shàng wú èr yān de yǒu liù
天尚无二，焉得有六？
shì yǐ wáng sù qún rú xián bó cǐ yì
是以王肃群儒，咸驳此义。
yòu jiǎn tài shǐ yuán qiū tú hào tiān shàng dì zuò wài bié yǒu běi chén zuò yǔ zhèng yì bù tóng
又检太史《圆丘图》，昊天上帝座外， 别有北辰座，与郑义不同。
de tài shǐ lìng li chún fēng děng zhuàng hào tiān shàng dì tú wèi zì zài tán shàng běi chén zì zài dì èr děng yǔ běi dǒu bìng liè wèi xīng guān nèi zuò zhī shǒu bù tóng zhèng xuán jù wěi shū suǒ shuō
得太史令李淳风等状，昊天上帝图位自在坛上，北辰自在第二等，与北斗并列，为星官内座之首，不同郑玄据纬书所说。
cǐ nǎi xī hé suǒ zhǎng guān xiàng zhì tú tuī bù yǒu zhēng xiāng yán bù miù
此乃羲和所掌， 观象制图，推步有征，相沿不谬。
yòu àn shǐ jì tiān guān shū děng tài wēi gōng yǒu wǔ dì zhě zì shì wǔ jīng zhī shén wǔ xīng suǒ fèng
又按《史记天官书》等，太微宫有五帝者，自是五精之神，五星所奉。
yǐ qí shì rén zhǔ zhī xiàng gù kuàng zhī yuē dì
以其是人主之象，故况之曰帝。
yì rú fáng xīn wèi tiān wáng zhī xiàng qǐ shì tiān hu
亦如房心为天王之象，岂是天乎！
zhōu lǐ yún zhào wǔ dì yú sì jiāo
《周礼》云：“兆五帝于四郊。
yòu yún sì wǔ dì zé zhǎng bǎi guān zhī shì jiè
”又云：“祀五帝则掌百官之誓戒。
wéi chēng wǔ dì jiē bù yán tiān
”惟称五帝，皆不言天。
cǐ zì tài wēi zhī shén běn fēi qióng hào zhī jì
此自太微之神，本非穹昊之祭。
yòu xiào jīng wéi yún jiāo sì hòu jì wú bié sì yuán qiū zhī wén
又《孝经》惟云“郊祀后稷”，无别祀圆丘之文。
wáng sù děng yǐ wéi jiāo jí yuán qiū yuán qiū jí jiāo yóu wáng chéng jīng shī yì míng tóng shí
王肃等以为郊即圆丘，圆丘即郊，犹王城、京师，异名同实。
fú hé jīng diǎn qí yì shén míng
符合经典，其义甚明。
ér jīn cóng zhèng shuō fēn wéi liǎng jì yuán qiū zhī wài bié yǒu nán jiāo wéi qì zhèng jīng lǐ shēn wèi yǔn
而今从郑说，分为两祭，圆丘之外，别有南郊，违弃正经，理深未允。
qiě jiǎn lì bù shì wéi yǒu nán jiāo péi wèi gèng bù bié zài yuán qiū
且检吏部式，惟有南郊陪位，更不别载圆丘。
shì wén jì zūn wáng sù cí lìng réng xíng zhèng yì lìng shì xiāng guāi lǐ yi gǎi gé
式文既遵王肃，祠令仍行郑义，令、式相乖，理宜改革。
yòu xiào jīng yún yán fù mò dà yú pèi tiān xià wén jí yún zhōu gōng zōng sì wén wáng yú míng táng yǐ pèi shàng dì
又《孝经》云“严父莫大于配天”，下文即云：“周公宗祀文王于明堂，以配上帝。
zé shì míng táng suǒ sì zhèng zài pèi tiān ér yǐ wéi dàn jì xīng guān fǎn wéi míng yì
”则是明堂所祀，正在配天，而以为但祭星官，反违明义。
yòu àn yuè lìng mèng chūn zhī yuè qí gǔ yú shàng dì
又按《月令》： “孟春之月，祈谷于上帝。
zuǒ zhuàn yì yún fán sì qǐ zhé ér jiāo jiāo ér hòu gēng
”《左传》亦云：“凡祀，启蛰而郊，郊而后耕。
gù jiāo sì hòu jì yǐ qí nóng shì
故郊祀后稷，以祈农事。
rán zé qǐ zhé jiāo tiān zì yǐ qí gǔ wèi wéi gǎn dì zhī jì shì shén bù jīng
”然则启蛰郊天，自以祈谷，谓为感帝之祭，事甚不经。
jīn qǐng xiàn zhāng jī kǒng kǎo qǔ wáng zhèng sì jiāo yíng qì cún tài wēi wǔ dì zhī sì
今请宪章姬、孔，考取王、郑，四郊迎气，存太微五帝之祀；
nán jiāo míng táng fèi wěi shū liù tiān zhī yì
南郊明堂，废纬书六天之义。
qí fāng qiū jì dì zhī wài bié yǒu shén zhōu wèi zhī běi jiāo
其方丘祭地之外，别有神州，谓之北郊，
fēn dì wèi èr jì wú diǎn jù lǐ yòu bù tōng yì qǐng hé wéi yī sì yǐ fú gǔ yì
分地为二，既无典据，理又不通，亦请合为一祀，以符古义。
réng bìng tiáo fù shì lìng yǒng chuí hòu zé
仍并条附式令， 永垂后则。
jìng zōng děng yòu yì biān dòu zhī shù yuē àn jīn guāng lù shì jì tiān de rì yuè yuè zhèn hǎi dú xiān cán děng biān dòu gè sì
敬宗等又议笾、豆之数曰：“按今光禄式，祭天地、日月、岳镇、海渎、先蚕等，笾、豆各四。
jì zōng miào biān dòu gè shí èr
祭宗庙，笾、豆各十二。
jì shè jì xiān nóng děng biān dòu gè jiǔ
祭社稷、先农等，笾、豆各九。
jì fēng shī yǔ shī biān dòu gè èr
祭风师、 雨师，笾、豆各二。
xún cǐ shì wén shì shēn guāi miù
寻此式文，事深乖谬。
shè jì duō yú tiān dì shì bù guì duō
社稷多于天地，似不贵多。
fēng yǔ shǎo yú rì yuè yòu bù guì shǎo
风雨少于日月，又不贵少。
qiě xiān nóng xiān cán jù wèi zhōng jì huò liù huò sì lǐ bù kě tōng
且先农、先蚕，俱为中祭，或六或四，理不可通。
yòu xiān nóng zhī shén zūn yú shì diàn biān dòu zhī shù xiān nóng nǎi shǎo lǐ jì chà chuǎn nán yǐ yīn xún
又先农之神，尊于释奠，笾、豆之数，先农乃少，理既差舛，难以因循。
jǐn àn lǐ jì jiāo tè shēng yún biān dòu zhī jiàn shuǐ tǔ zhī pǐn bù gǎn yòng xiè wèi ér guì duō pǐn suǒ yǐ jiāo yú shén míng zhī yì yě
谨按《礼记郊特牲》云： ‘笾、豆之荐，水土之品，不敢用亵味而贵多品，所以交于神明之义也。
cǐ jí jì sì biān dòu yǐ duō wèi guì
’此即祭祀笾、豆，以多为贵。
zōng miào zhī shù bù kě yú jiāo
宗庙之数，不可逾郊。
jīn qǐng dà sì tóng wèi shí èr zhōng sì tóng wèi shí xiǎo sì tóng wèi bā shì diàn zhǔn zhōng sì
今请大祀同为十二，中祀同为十，小祀同为八，释奠准中祀。
zì yú cóng zuò bìng qǐng yī jiù shì
自余从座，并请依旧式。
zhào bìng kě zhī suì fù yú lǐ lìng
”诏并可之，遂附于礼令。
qián fēng chū gāo zōng dōng fēng huí yòu zhào yī jiù sì gǎn dì jí shén zhōu
干封初，高宗东封回，又诏依旧祀感帝及神州。
sī lǐ shǎo cháng bó hǎo chù jùn děng zòu yuē
司礼少常伯郝处俊等奏曰：
xiǎn qìng xīn lǐ fèi gǎn dì zhī sì gǎi wéi qí gǔ
显庆新礼，废感帝之祀，改为祈谷。
hào tiān shàng dì yǐ gāo zǔ tài wǔ huáng dì pèi
昊天上帝，以高祖太武皇帝配。
jiǎn jiù lǐ gǎn dì yǐ shì zǔ yuán huáng dì pèi
检旧礼， 感帝以世祖元皇帝配。
jīn jì fèng chì réng jiù fù qí gǔ wèi gǎn dì yǐ gāo zǔ tài wǔ huáng dì pèi shén zhōu yòu gāo zǔ yī xīn lǐ jiàn pèi yuán qiū hào tiān shàng dì jí fāng qiū huáng dì qí ruò gèng pèi gǎn dì shén zhōu biàn kǒng yǒu guāi gǔ lǐ
今既奉敕仍旧复祈谷为感帝，以高祖太武皇帝配神州，又高祖依新礼见配圆丘昊天上帝及方丘皇地祇，若更配感帝神州，便恐有乖古礼。
àn lǐ jì jì fǎ yún yǒu yú shì dì huáng dì ér jiāo kù xià hòu shì yì dì huáng dì ér jiāo gǔn yīn rén dì kù ér jiāo míng zhōu rén dì kù ér jiāo jì
按 《礼记·祭法》云：“有虞氏禘黄帝而郊喾，夏后氏亦禘黄帝而郊鲧，殷人禘喾而郊冥，周人禘喾而郊稷。
zhèng xuán zhù yún dì wèi jì hào tiān yú yuán qiū yě
”郑玄注云：“禘谓祭昊天于圆丘也。
jì shàng dì yú nán jiāo yuē jiāo
祭上帝于南郊曰郊”。
yòu àn sān lǐ yì zōng yún xià zhēng jiāo tiān zhě wáng zhě gè jì suǒ chū dì yú nán jiāo jí dà chuán suǒ wèi wáng zhě dì qí zǔ zhī suǒ zì chū yǐ qí zǔ pèi zhī shì yě
又按《三礼义宗》云，“夏正郊天者，王者各祭所出帝于南郊”，即《大传》所谓 “王者禘其祖之所自出，以其祖配之”是也。
cǐ zé dì xū yuǎn zǔ jiāo xū shǐ zǔ
此则禘须远祖，郊须始祖。
jīn ruò dì jiāo tóng yòng yī zǔ kǒng yú diǎn lǐ wú suǒ jù
今若禘郊同用一祖，恐于典礼无所据。
qí shén zhōu shí yuè jì zhě shí yuè yǐ yīn yòng shì gù yǐ cǐ shí jì zhī yī jiǎn gèng wú gù shí
其神州十月祭者，十月以阴用事，故以此时祭之，依检更无故实。
àn chūn qiū qǐ zhé ér jiāo zhèng xuán zhù lǐ yún sān wáng zhī jiāo yī yòng xià zhēng
按《春秋》“启蛰而郊”，郑玄注“礼云：“三王之郊，一用夏正。
yòu sān lǐ yì zōng yún jì shén zhōu fǎ zhēng yuè sì yú běi jiāo
” 又《三礼义宗》云：“祭神州法，正月祀于北郊。
qǐng yī diǎn lǐ yǐ zhēng yuè jì zhě
”请依典礼，以正月祭者。
qǐng jí fèng cháng bó shì jí sī chéng bó shì děng zǒng yì dìng zòu wén
请集奉常博士及司成博士等总议定奏闻。
qí líng tái míng táng jiǎn shū lǐ yòng zhèng xuán yì réng jì wǔ fāng dì xīn lǐ yòng wáng sù yì
其灵台、明堂，检书礼用郑玄义，仍祭五方帝， 新礼用王肃义。
yòu xià zhào yī zhèng xuán yì jì wǔ tiān dì qí yú jí míng táng bìng zhǔn chì jì sì
又下诏依郑玄义祭五天帝，其雩及明堂，并准敕祭祀。
yú shì fèng cháng bó shì lù zūn jiè zhāng tǒng shī quán wú èr xǔ zi rú děng yì chēng běi jiāo zhī yuè gǔ wú míng wén
于是奉常博士陆遵楷、 张统师、权无二、许子儒等议称：“北郊之月，古无明文。
hàn guāng wǔ zhēng yuè xīn wèi shǐ jiàn běi jiāo
汉光武正月辛未，始建北郊。
xián hé zhōng yì běi jiāo tóng yòng zhēng yuè rán jiē wú zhǐ jù
咸和中议，北郊同用正月，然皆无指据。
wǔ dé lái lǐ lìng jí yòng shí yuè wéi shì yīn yòng shì gù yú shí jì zhī
武德来礼令即用十月，为是阴用事， 故于时祭之。
qǐng yī jiù shí yuè zhì jì
请依旧十月致祭。
qián fēng èr nián shí èr yuè zhào yuē
干封二年十二月，诏曰：
fu shòu mìng chéng tiān chóng zhì jìng yú míng sì
夫受命承天，崇至敬于明祀；
yīng tú zuǎn lù zhāo dà xiào yú yán pèi
膺图纂箓，昭大孝于严配。
shì yǐ jiàn tiáo cháng yú qīng miào jí zhèn lù yú xi yōng xuān yā sòng yú tài shī míng sù gōng yú kǎo shì
是以荐鲦鲿于清庙， 集振鹭于西雍，宣《雅》、《颂》于太师，明肃恭于考室。
yòng néng jì pèi tiān zhī shèng yè sì jī dé zhī hóng xiū yǒng bō yīng shēng zhǎng wèi chēng shǒu
用能纪配天之盛业，嗣积德之鸿休，永播英声，长为称首。
zhōu jīng dào sàng qín shì zhèng guāi lǐ yuè lún wáng diǎn jīng cán miè
周京道丧，秦室政乖，礼乐沦亡，典经残灭。
suì shǐ hàn cháo bó shì kōng shuō liù zōng zhī wén
遂使汉朝博士，空说六宗之文；
jìn dài hóng rú zhēng chén qī sì zhī yì
晋代鸿儒，争陈七祀之议。
huò tóng hào tiān yú wǔ dì fēn gǎn dì yú wǔ xíng
或同昊天于五帝，分感帝于五行。
zì cí yǐ jiàng dì xiāng zǔ shù yì lùn fēn yún shì fēi mò dìng
自兹以降，递相祖述，异论纷纭，是非莫定。
zhèn yǐ guǎ bó sì yīng pī xù sù chéng yīn sì míng fā zài huái qián fèng zōng tiāo wù mèi xìng gǎn
朕以寡薄，嗣膺丕绪，肃承禋祀，明发载怀，虔奉宗祧，寤寐兴感。
měi wéi zōng miào zhī zhòng zūn pèi zhī yí sī gé jiù zhāng yǐ shēn chéng jìng
每惟宗庙之重，尊配之仪，思革旧章，以申诚敬。
gāo zǔ tài wǔ huáng dì fǔ yùn yīng qī chuàng yè chuí tǒng zhěng zhù lèi yú tú tàn zhì huái shēng yú rén shòu
高祖太武皇帝抚运膺期，创业垂统，拯庶类于涂炭，寘怀生于仁寿。
tài zōng wén huáng dì dé guāng qí shèng dào jí jǐ shén zhí ruì bèi jiān zhì fēng mù yǔ láo xíng yǐ ān bǎi xìng qū jǐ ér jì sì fāng zé bèi qū zhōng ēn tán hǎi wài
太宗文皇帝德光齐圣，道极几神，执锐被坚，栉风沐雨， 劳形以安百姓，屈己而济四方，泽被区中，恩覃海外。
qián kūn suǒ yǐ jiāo tài pǐn wù yú shì xián hēng
乾坤所以交泰，品物于是咸亨。
yǎn xuán quē ér kāi jiāng zhǐ qīng qiū ér zuò zhèn
掩玄阙而开疆，指青丘而作镇。
wēi wēi dàng dàng wú de míng yān
巍巍荡荡，无得名焉。
lǐ yuē huà rén zhī dào mò jí yú lǐ
《礼》曰：“化人之道， 莫急于礼。
lǐ yǒu wǔ jīng mò zhòng yú jì
礼有五经，莫重于祭。
jì zhě fēi wù zì wài zhì yě zì nèi shēng yú xīn yě
祭者，非物自外至也，自内生于心也。
shì yǐ wéi xián zhě nǎi néng jǐn jì zhī yì
是以惟贤者乃能尽祭之义。
kuàng zǔ gōng zōng dé dào guān bǎi wáng
”况祖功宗德，道冠百王；
jǐn shèng qióng shén yè gāo qiān gǔ
尽圣穷神，业高千古。
zì jīn yǐ hòu jì yuán qiū wǔ fāng míng táng gǎn dì shén zhōu děng cí gāo zǔ tài wǔ huáng dì tài zōng wén huáng dì chóng pèi réng zǒng jì hào tiān shàng dì jí wǔ dì yú míng táng
自今以后，祭圆丘、五方、明堂、感帝、神州等祠，高祖太武皇帝、太宗文皇帝崇配，仍总祭昊天上帝及五帝于明堂。
zhù yīn xīn zhì jìng huò zhǎn qián chéng zōng sì pèi tiān yǒng guāng hóng liè
庶因心致敬，获展虔诚，宗祀配天，永光鸿烈。
yí fèng èr nián qī yuè tài cháng shǎo qīng wéi wàn dàn zòu yuē míng táng dà xiǎng zhǔn gǔ lǐ zhèng xuán yì sì wǔ tiān dì wáng sù yì sì wǔ xíng dì
仪凤二年七月，太常少卿韦万石奏曰：“明堂大享，准古礼郑玄义，祀五天帝， 王肃义，祀五行帝。
zhēn guàn lǐ yī zhèng xuán yì sì wǔ tiān dì xiǎn qìng yǐ lái xīn xiū lǐ sì hào tiān shàng dì
《贞观礼》依郑玄义祀五天帝，显庆已来新修礼祀昊天上帝。
fèng qián fēng èr nián chì sì wǔ dì yòu fèng zhì jiān sì hào tiān shàng dì
奉干封二年敕祀五帝，又奉制兼祀昊天上帝。
fú fèng shàng yuán sān nián sān yuè chì wǔ lǐ bìng yī zhēn guàn nián lǐ wèi dìng
伏奉上元三年三月敕，五礼并依贞观年礼为定。
yòu fèng qù nián chì bìng yī zhōu lǐ xíng shì
又奉去年敕，并依周礼行事。
jīn yòng lè xū dìng suǒ sì zhī shén wèi shěn yī gǔ lǐ jí zhēn guān lǐ wéi fù yī jiàn xíng zhī lǐ
今用乐须定所祀之神，未审依古礼及《贞观礼》，为复依见行之礼？
shí gāo zōng jí zǎi chén bìng bù néng duàn yī wéi jiǔ ér bù jué
”时高宗及宰臣并不能断，依违久而不决。
xún yòu zhào shàng shū shěng jí xué zhě xiáng yì shì réng bù dìng
寻又诏尚书省及学者详议，事仍不定。
zì cǐ míng táng dà xiǎng jiān yòng zhēn guàn xiǎn qìng èr lǐ
自此明堂大享，兼用贞观、显庆二《礼》。
zé tiān lín cháo chuí gǒng yuán nián qī yuè yǒu sī yì yuán qiū fāng qiū jí nán jiāo míng táng yán pèi zhī lǐ
则天临朝，垂拱元年七月，有司议圆丘、方丘及南郊、明堂严配之礼。
chéng jūn zhù jiào kǒng xuán yì zòu yì yuē
成均助教孔玄义奏议曰：
jǐn àn xiào jīng yún xiào mò dà yú yán fù yán fù mò dà yú pèi tiān
谨按《孝经》云：“孝莫大于严父，严父莫大于配天。
míng pèi zūn dà hào tiān shì yě
”明配尊大，昊天是也。
wù zhī dà zhě mò ruò yú tiān tuī fù bǐ tiān yǔ zhī xiāng pèi xíng xiào zhī dà mò guò yú cǐ yǐ míng zūn pèi zhī jí yě
物之大者，莫若于天，推父比天，与之相配，行孝之大，莫过于此，以明尊配之极也。
yòu yì yún xiān wáng yǐ zuò yuè chóng dé yīn jiàn zhī shàng dì yǐ pèi zǔ kǎo
又《易》云：“先王以作乐崇德，殷荐之上帝，以配祖考。
zhèng xuán zhù shàng dì tiān dì yě
”郑玄注：’上帝， 天帝也。
gù zhī hào tiān zhī jì hé zǔ kǎo bìng pèi
”故知昊天之祭，合祖考并配。
qǐng fèng tài zōng wén wǔ shèng huáng dì gāo zōng tiān huáng dà dì pèi hào tiān shàng dì yú yuán qiū yì fú xiào jīng zhōu yì zhī wén yě
请奉太宗文武圣皇帝、高宗天皇大帝配昊天上帝于圆丘，义符《孝经》、《周易》之文也。
shén yáo huáng dì zhào jī wáng yè yìng tiān shùn rén qǐng pèi gǎn dì yú nán jiāo yì fú dà chuán zhī wén
神尧皇帝肇基王业，应天顺人， 请配感帝于南郊，义符《大传》之文。
yòu jì fǎ yún zǔ wén wáng ér zōng wǔ wáng
又《祭法》云：“祖文王而宗武王。
zǔ shǐ yě
祖，始也；
zōng zūn yě
宗，尊也。
suǒ yǐ míng jì wèi zūn shǐ zhě míng yī jì zhī zhōng yǒu cǐ èr yì
所以名祭为尊始者，明一祭之中，有此二义。
yòu xiào jīng yún zōng sì wén wáng yú míng táng
又《孝经》云：“宗祀文王于明堂。
wén wáng yán zǔ ér yún zōng zhě yì shì tōng wǔ wáng zhī yì
”文王言祖，而云宗者，亦是通武王之义。
gù míng táng zhī jì pèi yǐ zǔ kǎo
故明堂之祭，配以祖考。
qǐng fèng tài zōng wén wǔ shèng huáng dì gāo zōng tiān huáng dà dì pèi jì yú míng táng yì fú zhōu yì jí jì fǎ zhī wén yě
请奉太宗文武圣皇帝、高宗天皇大帝配祭于明堂，义符《周易》及《祭法》之文也。
tài zǐ yòu yù dé chén bó yí yuē
太子右谕德沈伯仪曰：
jǐn àn lǐ yǒu yú shì dì huáng dì ér jiāo kù zǔ zhuān xū ér zōng yáo
谨按《礼》：“有虞氏禘黄帝而郊喾，祖颛顼而宗尧。
xià hòu shì dì huáng dì ér jiāo gǔn zǔ zhuān xū ér zōng yǔ
夏后氏禘黄帝而郊鲧， 祖颛顼而宗禹。
yīn rén dì kù ér jiāo míng zǔ qì ér zōng tāng
殷人禘喾而郊冥，祖契而宗汤。
zhōu rén dì kù ér jiāo jì zǔ wén wáng ér zōng wǔ wáng
周人禘喾而郊稷，祖文王而宗武王。
zhèng xuán zhù yún dì jiāo zǔ zōng wèi jì sì yǐ pèi shí yě
” 郑玄注云：“禘、郊、祖、宗，谓祭祀以配食也。
dì wèi jì hào tiān yú yuán qiū jì shàng dì yú nán jiāo yuē jiāo jì wǔ dì wǔ shén yú míng táng yuē zǔ zōng
禘谓祭昊天于圆丘，祭上帝于南郊曰郊，祭五帝、五神于明堂曰祖、宗。
fú xún yán pèi zhī wén yú cǐ zuì wéi xiáng bèi
”伏寻严配之文，于此最为详备。
yú xià zé tuì zhuān xū ér jiāo kù yīn rén zé shě qì ér jiāo míng
虞、夏则退颛顼而郊喾，殷人则舍契而郊冥。
qù qǔ jì duō
去取既多。
qián hòu guāi cì
前后乖次。
de lǐ zhī xù mò shàng yú zhōu
得礼之序，莫尚于周。
dì kù jiāo jì bù jiān yú èr wáng
禘喾郊稷，不间于二王；
míng táng zōng sì shǐ jiān yú liǎng pèi
明堂宗祀，始兼于两配。
xián yǐ wén wáng wǔ wáng fù zi shū bié wén wáng wèi fù shàng zhǔ wǔ dì
咸以文王、武王父子殊别，文王为父，上主五帝；
wǔ wáng duì fù xià pèi wǔ shén
武王对父，下配五神。
xiào jīng yuē yán fù mò dà yú pèi tiān zé zhōu gōng qí rén yě
《孝经》曰：“严父莫大于配天，则周公其人也。
xī zhě zhōu gōng zōng sì wén wáng yú míng táng yǐ pèi shàng dì
昔者周公宗祀文王于明堂，以配上帝。
bù yán yán wǔ wáng yǐ pèi tiān zé wǔ wáng suī zài míng táng lǐ wèi qí yú pèi jì
”不言严武王以配天，则武王虽在明堂，理未齐于配祭；
jì chēng zōng sì yì dú zhǔ yú zūn yán
既称宗祀，义独主于尊严。
suī tóng liǎng jì zhōng wèi yī zhǔ
虽同两祭，终为一主。
gù xiào jīng wěi yuē hòu jì wèi tiān dì zhǔ wén wáng wèi wǔ dì zōng yě
故《孝经纬》曰“后稷为天地主，文王为五帝宗”也。
bì ruò yī shén liǎng jì biàn zé wǔ jì shí cí jiàn xiàn pín fán lǐ kuī yú shù
必若一神两祭便，则五祭十祠，荐献频繁，礼亏于数。
cǐ zé shén wú èr zhǔ zhī dào lǐ chóng yī pèi zhī yì
此则神无二主之道，礼崇一配之义。
qiè xún zhēn guàn yǒng huī gòng zūn zhuān pèi
窃寻贞观、永徽，共尊专配；
xiǎn qìng zhī hòu shǐ chuàng jiān zūn
显庆之后，始创兼尊。
bì yǐ shùn gǔ ér xíng shí wèi cóng zhōu wèi měi
必以顺古而行，实谓从周为美。
gāo zǔ shén yáo huáng dì qǐng pèi yuán qiū fāng zé tài zōng wén wǔ shèng huáng dì qǐng pèi nán jiāo běi jiāo
高祖神尧皇帝请配圆丘、方泽，太宗文武圣皇帝请配南郊、北郊。
gāo zōng tiān huáng dà dì dé mài jiǔ huáng gōng kāi wàn yǔ zhì lǐ zuò lè gào chán shēng zhōng shuài tǔ gòng xiū pǔ tiān tóng lài qiè wéi mò dà zhī xiào lǐ dāng zǒng pèi wǔ tiān
高宗天皇大帝德迈九皇，功开万宇，制礼作乐，告禅升中，率土共休，普天同赖，窃惟莫大之孝，理当总配五天。
fèng gé shè rén yuán wàn qǐng fàn lǚ bīng děng yì yuē
凤阁舍人元万顷、范履冰等议曰：
fú wéi gāo zǔ shén yáo huáng dì záo qián gòu xiàng pì tǔ kāi jī
伏惟高祖神尧皇帝凿干构象，辟土开基。
tài zōng wén wǔ shèng huáng dì shào tǒng pī yuán xún jī chǎn jí
太宗文武圣皇帝绍统披元，循机阐极。
gāo zōng tiān huáng dà dì hóng zǔ zōng zhī dà yè kuò wén wǔ zhī hóng guī
高宗天皇大帝弘祖宗之大业，廓文武之宏规。
sān shèng chóng guāng qiān nián jiē dàn
三圣重光，千年接旦。
shén gōng ruì dé qìng tú dié ér nán chēng
神功睿德，罄图牒而难称；
shèng liè hóng yóu chāo gǔ jīn ér mò nǐ
盛烈鸿猷，超古今而莫拟。
qǐ tú zī zhū yáo shùn kāng bǐ yīn zhōu ér yǐ zāi
岂徒锱铢尧、舜，糠粃殷、周而已哉！
jǐn àn jiàn xíng lǐ hào tiān shàng dì děng cí wǔ suǒ xián fèng gāo zǔ shén yáo huáng dì tài zōng wén wǔ huáng dì jiān pèi
谨案见行礼，昊天上帝等祠五所，咸奉高祖神尧皇帝、太宗文武皇帝兼配。
jīn yì zhě yǐn jì fǎ zhōu yì xiào jīng zhī wén suī jìn jī gǔ zhī cí shū shī yīn xīn zhī zhǐ
今议者引 《祭法》、《周易》、《孝经》之文，虽近稽古之辞，殊失因心之旨。
dàn zi zhī shì fù chén zhī shì jūn xiào yǐ chéng zhì zhōng ér shùn měi
但子之事父， 臣之事君，孝以成志，忠而顺美。
qiè yǐ jiān pèi zhī lǐ tè bǐng xiān shèng zhī huái yuán qǔ xun yú qián guī suì shēn qíng yú dà xiào
窃以兼配之礼，特禀先圣之怀，爰取训于前规， 遂申情于大孝。
shī yún hào tiān yǒu chéng mìng èr hòu shòu zhī
《诗》云：“昊天有成命，二后受之。
yì yuē yīn jiàn zhī shàng dì yǐ pèi zǔ kǎo
”《易》曰：“殷荐之上帝， 以配祖考。
jìng xún jué zhǐ běn hé sī yì
”敬寻厥旨，本合斯义。
jīn ruò yuǎn zhí yí wén jìn guāi chéng diǎn jū cháng bù biàn shǒu zhì mò tōng biàn shì chén chù yú jūn jù yì jiāo qiū zhī wèi xià fēi yú shàng mǐ zūn gōng jiàn zhī xīn
今若远摭遗文，近乖成典，拘常不变，守滞莫通，便是臣黜于君，遽易郊丘之位，下非于上，靡遵弓剑之心。
qǐ suǒ yǐ shēn tài hòu āi gǎn zhī chéng xùn huáng dì xiào sī zhī dé
岂所以申太后哀感之诚，徇皇帝孝思之德！
shèn zhōng zhuī yuǎn liáng wèi fēi yi
慎终追远，良谓非宜。
yán fù pèi tiān níng dāng ruò shì
严父配天，宁当若是？
fú jù jiàn xíng lǐ gāo zǔ shén yáo huáng dì tài zōng wén wǔ shèng huáng dì jīn jì xiān pèi wǔ cí lǐ dāng yī jiù wú gǎi
伏据见行礼， 高祖神尧皇帝、太宗文武圣皇帝，今既先配五祠，理当依旧无改。
gāo zōng tiān huáng dà dì qí zūn yào pò děng suì hán shū chǎn sān yè zhī hóng jī kāi wàn dài zhī hóng yè
高宗天皇大帝齐尊曜魄，等邃含枢，阐三叶之宏基，开万代之鸿业。
chóng guī dié jǔ zài gōng liè ér wú chà
重规叠矩，在功烈而无差；
xiǎng dì jiāo tiān qǐ sì pèi zhī yǒu bié
享帝郊天，岂祀配之有别。
qǐng fèng gāo zōng tiān huáng dà dì lì pèi wǔ cí
请奉高宗天皇大帝历配五祠。
zhì cóng wàn qǐng yì
制从万顷议。
zì shì jiāo qiū zhū cí jiē yǐ sān zǔ pèi
自是郊丘诸祠皆以三祖配。
jí zé tiān gé mìng tiān cè wàn suì yuán nián jiā hào wèi tiān cè jīn lún dà shèng huáng dì qīn xiǎng nán jiāo hé jì tiān dì
及则天革命，天册万岁元年，加号为天册金轮大圣皇帝，亲享南郊，合祭天地。
yǐ wǔ shì shǐ zǔ zhōu wén wáng zhuī zūn wèi shǐ zǔ wén huáng dì hòu kǎo yīng guó gōng zhuī zūn wèi wú shàng xiào míng gāo huáng dì yì yǐ èr zǔ tóng pèi rú qián fēng zhī lǐ
以武氏始祖周文王追尊为始祖文皇帝，后考应国公追尊为无上孝明高皇帝，亦以二祖同配，如干封之礼。
qí hòu cháng ān nián yòu qīn xiǎng nán jiāo hé jì tiān dì jí zhū jiāo qiū bìng yǐ pèi yān
其后长安年又亲享南郊，合祭天地及诸郊丘，并以配焉。
zhōng zōng jí wèi shén lóng yuán nián jiǔ yuè qīn xiǎng hào tiān shàng dì yú dōng dōu zhī míng táng yǐ gāo zōng tiān huáng dà chóng pèi qí yí yì yī qián fēng gù shì
中宗即位，神龙元年九月，亲享昊天上帝于东都之明堂，以高宗天皇大崇配， 其仪亦依干封故事。
zhì jǐng lóng sān nián shí yī yuè qīn sì nán jiāo chū jiāng dìng yí zhù guó zǐ jì jiǔ zhù qīn míng xī zhǐ shàng yán hòu yì hé zhù jì suì zòu yì yuē jǐn àn zhōu lǐ tiān shén yuē sì dì qí yuē jì zōng miào yuē xiǎng
至景龙三年十一月，亲祀南郊，初将定仪注，国子祭酒祝钦明希旨上言后亦合助祭，遂奏议曰：“谨按《周礼》：‘天神曰祀，地祇曰祭，宗庙曰享。
yòu nèi sī fú zhí zhǎng wáng hòu zhī liù fù fán jì sì gōng hòu zhī yī fú
’又《内司服》：‘职掌王后之六服，凡祭祀，供后之衣服。
yòu jì tǒng yuē fu jì yě zhě bì fū fù qīn zhī
’又《祭统》 曰：‘夫祭也者，必夫妇亲之。
jù cǐ zhū wén jí zhī huáng hòu hé zhù huáng dì sì tiān shén jì dì qí míng yǐ
’据此诸文，即知皇后合助皇帝祀天神祭地祇明矣。
wàng qǐng bié xiū zhù jì yí zhù tóng jìn
望请别修助祭仪注同进。
shàng lìng zǎi xiàng yǔ lǐ guān yì xiáng qí shì
”上令宰相与礼官议详其事。
tài cháng bó shì táng shào jiǎng qīn xù jiàn yì yún huáng hòu nán jiāo zhù jì yú lǐ bù hé
太常博士唐绍、蒋钦绪建议云：“皇后南郊助祭，于礼不合。
dàn qīn míng suǒ zhí shì jì zōng miào lǐ fēi jì tiān de lǐ
但钦明所执，是祭宗庙礼，非祭天地礼。
àn hàn wèi jìn jí hòu wèi qí liáng duò děng lì dài shǐ jí xīng wáng lìng zhǔ jiāo tiān sì de dài yǒu qí lǐ shǐ bù quē shū bìng bù jiàn huáng hòu zhù jì zhī shì
按汉、 魏、晋、及后魏、齐、梁、隋等历代史籍，兴王令主，郊天祀地，代有其礼，史不阙书，并不见皇后助祭之事。
yòu gāo zǔ shén yáo huáng dì tài zōng wén wǔ shèng huáng dì gāo zōng tiān huáng dà dì nán jiāo sì tiān bìng wú huáng hòu zhù jì zhī lǐ
又高祖神尧皇帝、太宗文武圣皇帝、高宗天皇大帝南郊祀天，并无皇后助祭之礼。
shàng shū yòu pú yè wéi jù yuán yòu xié tóng qīn míng zhī yì shàng suì yǐ huáng hòu wèi yà xiàn réng bǔ dà chén li jiào děng nǚ wèi zhāi niáng zhí biān dòu yān
”尚书右仆射韦巨源又协同钦明之议，上遂以皇后为亚献，仍补大臣李峤等女为斋娘，执笾豆焉。
shí shí yī yuè shí sān rì yǐ chǒu dōng zhì yīn yáng rén lú yā hóu yì děng zòu qǐng cù dōng zhì jiù shí èr rì jiǎ zǐ yǐ wèi jí huì
时十一月十三日乙丑，冬至，阴阳人卢雅、侯艺等奏请促冬至就十二日甲子以为吉会。
shí yòu tái shì yù shǐ táng shào zòu yuē lǐ suǒ yǐ dōng zhì sì yuán qiū yú nán jiāo xià zhì jì fāng zé yú běi jiāo zhě yǐ qí rì xíng chán cì jí yú nán běi zhī jì yě
时右台侍御史唐绍奏曰：“礼所以冬至祀圆丘于南郊，夏至祭方泽于北郊者，以其日行躔次，极于南北之际也。
rì běi jí dāng guǐ dù xún bàn rì nán jí dāng guǐ dù huán zhōu
日北极当晷度循半，日南极当晷度环周。
shì rì yī yáng yáo shēng wèi tiān dì jiāo jì zhī shǐ
是日一阳爻生，为天地交际之始。
gù yì yuē fù qí jiàn tiān de zhī xīn hu
故《易》曰：‘《复》，其见天地之心乎！
jí dōng zhì guà xiàng yě
’即冬至卦象也。
yī suì zhī nèi jí mò dà yān
一岁之内，吉莫大焉。
jiǎ zǐ dàn wèi liù xún zhī shǒu yī nián zhī nèi gé yuè cháng yù jì fēi dà huì guǐ yùn wèi zhōu wéi zǒng liù jiǎ zhī chén zhù sì shí ér chéng suì
甲子但为六旬之首，一年之内，隔月常遇，既非大会，晷运未周，唯总六甲之辰，助四时而成岁。
jīn yù bì huán zhōu yǐ qǔ jiǎ zǐ shì bèi dà jí ér jiù xiǎo jí yě
今欲避环周以取甲子，是背大吉而就小吉也。
tài shǐ lìng fu xiào zhōng zòu yuē zhǔn lòu kè jīng nán lù běi lù bìng rì xiào yī fēn ruò yòng shí èr rì jí qiàn yī fēn
”太史令傅孝忠奏曰：“准《漏刻经》，南陆北陆并日校一分，若用十二日，即欠一分。
wèi nán jí jí bù dé wèi zhì
未南极，即不得为至。
shàng yuē sú yàn yún dōng zhì cháng yú suì yì bù kě gǎi
”上曰：“俗谚云，‘冬至长于岁’， 亦不可改。
jìng yī shào yì yǐ shí sān rì yǐ chǒu sì yuán qiū
”竟依绍议以十三日乙丑祀圆丘。
ruì zōng tài jí yuán nián zhēng yuè chū jiāng yǒu shì nán jiāo yǒu sī lì yì wéi jì hào tiān shàng dì ér bù shè huáng dì qí wèi
睿宗太极元年正月，初将有事南郊，有司立议，惟祭昊天上帝而不设皇地祇位。
jiàn yì dài fū gǔ céng shàng biǎo yuē
谏议大夫贾曾上表曰：
wēi chén xiáng jù diǎn lǐ wèi yi tiān dì hé jì
微臣详据典礼，谓宜天地合祭。
jǐn àn lǐ jì fǎ yuē yǒu yú shì dì huáng dì ér jiāo kù xià hòu shì dì huáng dì ér jiāo gǔn
谨按《礼祭法》曰：“有虞氏禘黄帝而郊喾， 夏后氏禘黄帝而郊鲧。
chuán yuē dà jì yuē dì
”传曰：大祭曰禘。
rán zé jiāo zhī yǔ miào jù yǒu dì jì
然则郊之与庙，俱有禘祭。
dì miào zé zǔ zōng zhī zhǔ jù hé yú tài zǔ zhī miào
禘庙，则祖宗之主俱合于太祖之庙；
dì jiāo zé dì qí qún wàng jù hé yú yuán qiū yǐ shǐ zǔ pèi xiǎng
禘郊，则地祇群望俱合于圆丘，以始祖配享。
jiē yǒu shì ér dà jì yì yú cháng sì zhī yì
皆有事而大祭，异于常祀之义。
lǐ dà chuán yuē bù wáng bù dì
《礼大传》曰：“不王不禘。
gù zhī wáng zhě shòu mìng bì xíng dì lǐ
”故知王者受命，必行禘礼。
yú shū yuē yuè zhèng yuán rì shùn gé yú wén zǔ sì lèi yú shàng dì qí yú liù zōng wàng yú shān chuān biàn yú qún shén
《虞书》曰：“月正元日，舜格于文祖，肆类于上帝，祇于六宗，望于山川，遍于群神。
cǐ zé shòu mìng ér xíng dì lǐ zhě yě
”此则受命而行禘礼者也。
yán gé yú wén zǔ zé yú miào zhī xiǎng kě zhī yǐ
言“格于文祖”，则馀庙之享可知矣。
yán lèi yú shàng dì zé dì qí zhī hé kě zhī yǐ
言“类于上帝”，则地祇之合可知矣。
qiě shān chuān zhī sì jiē shǔ yú de qún wàng shàng biàn kuàng dì qí hu
且山川之祀，皆属于地，群望尚遍，况地祇乎！
zhōu guān yǐ liù lǜ liù lǚ wǔ shēng bā yīn liù wǔ dà hé lè yǐ zhì shén qí yǐ hé bāng guó yǐ xié wàn rén
《周官》“以六律、六吕、五声、八音、六舞、大合乐，以致神祇，以和邦国，以谐万人。
yòu fán liù lè zhě liù biàn ér zhì xiàng wù jí tiān shén cǐ zé dì jiāo hé tiān shén dì qí rén guǐ ér jì zhī lè yě
”又“凡六乐者，六变而致象物及天神”，此则禘郊合天神、地祇、人鬼而祭之乐也。
sān fǔ gù shì hàn jì yuán qiū yí hào tiān shàng dì wèi zhèng nán miàn hòu tǔ wèi zhào yì nán miàn ér shào dōng
《三辅故事》汉祭圆丘仪：昊天上帝位正南面，后土位兆亦南面而少东。
yòu dōng guān hàn jì yún guāng wǔ jí wèi wèi tán yú hào zhī yáng jì gào tiān dì cǎi yòng yuán shǐ gù shì
又 《东观汉记》云：“光武即位，为坛于鄗之阳，祭告天地，采用元始故事。
èr nián zhèng yuè yú luò yáng chéng nán yī hào wèi yuán tán tiān dì wèi qí shàng jiē nán xiàng xī shàng
二年正月，于洛阳城南依鄗为圆坛，天地位其上，皆南向西上。
àn liǎng hàn shí zì yǒu hòu tǔ jí běi jiāo sì ér cǐ yǐ yú yuán qiū shè dì wèi míng shì dì jì zhī yí
”按两汉时自有后土及北郊祀，而此已于圆丘设地位，明是禘祭之仪。
yòu chūn qiū shuō yún wáng zhě yī suì qī jì tiān dì hé shí yú sì mèng bié yú fēn zhì
又《春秋说》云：“王者一岁七祭， 天地合食于四孟，别于分、至。
cǐ fù tiān dì zì cháng yǒu tóng jì zhī yì
”此复天地自常有同祭之义。
wáng sù yún kǒng zǐ yán zhào yuán qiū yú nán jiāo nán jiāo jí yuán qiū yuán qiū jí nán jiāo yě
王肃云：“孔子言兆圆丘于南郊，南郊即圆丘，圆丘即南郊也。
yòu yún jì tiān de pèi
”又云：“祭天地配。
cǐ yì jiāo sì hé jì zhī míng shuō
”此亦郊祀合祭之明说。
wéi zhèng kāng chéng bù lùn dì dāng hé jì ér fēn hào tiān shàng dì wèi èr shén zhuān píng wěi wén shì fěi jīng jiàn
惟郑康成不论禘当合祭，而分昊天上帝为二神，专凭纬文，事匪经见。
yòu qí zhù dà chuán bù huán bù dì yì zé yún zhèng suì zhī shǒu jì gǎn dì zhī jīng yǐ qí zǔ pèi
又其注《大传》“不环不禘”义，则云：“正岁之首，祭感帝之精，以其祖配。
zhù zhōu guān dà sī lè yuán qiū zé yǐn dà chuán zhī dì yǐ wéi dōng zhì zhī jì
”注 《周官·大司乐》圆丘，则引《大传》之禘以为冬至之祭。
dì xiāng máo dùn wèi zú kě yī
递相矛盾，未足可依。
fú wéi bì xià yīng lù jū zūn jì wén zài lì zì lín chén jí wèi qīn jiāo jì
伏惟陛下膺箓居尊，继文在历，自临宸极，未亲郊祭。
jīn zhī nán jiāo zhèng dāng dì lǐ gù yi hé sì tiān dì xián zhì bǎi shén dá shòu mìng zhī fú zhāng zhì jìng zhī dào
今之南郊，正当禘礼， 固宜合祀天地，咸秩百神，答受命之符，彰致敬之道。
qǐ kě bù chóng shèng lǐ tóng bǐ cháng jiāo shǐ dì qí wú wèi wèi cóng dì xiǎng
岂可不崇盛礼，同彼常郊， 使地祇无位，未从禘享！
jīn qǐng bèi shè huáng dì qí bìng cóng sì děng zuò zé lǐ de jī gǔ yì hé yuán qíng
今请备设皇地祇并从祀等座，则礼得稽古，义合缘情。
rán jiāo qiū zhī sì guó zhī dà shì huò shī qí qíng jīng yīn jiāng quē
然郊丘之祀，国之大事，或失其情，精禋将阙。
chén shù bù tōng jīng shi cán bó gǔ tú yǐ xī miù lǐ zhí jīn tiǎn jiàn cáo zhèng yì shì sī gǎn chén zhōng dǎng
臣术不通经，识惭博古，徒以昔谬礼职，今忝谏曹，正议是司，敢陈忠谠。
shì yǒu kě cǎi wéi duàn zhī shèng lǜ
事有可采，惟断之圣虑。
zhì lìng zǎi chén zhào lǐ guān xiáng yì kě fǒu
制令宰臣召礼官详议可否。
lǐ guān guó zǐ jì jiǔ zhě wú liàng guó zǐ sī yè guō shān yùn děng xián qǐng yī céng suǒ zòu
礼官国子祭酒褚无量、国子司业郭山恽等咸请依曾所奏。
shí yòu jiāng qīn xiǎng běi jiāo jìng qǐn céng zhī biǎo
时又将亲享北郊，竟寝曾之表。
xuán zōng jí wèi kāi yuán shí yī nián shí yī yuè qīn xiǎng yuán qiū
玄宗即位，开元十一年十一月，亲享圆丘。
shí zhōng shū lìng zhāng shuō wèi lǐ yí shǐ wèi wèi shǎo qīng wéi tāo wèi fù shuō jiàn yì qǐng yǐ gāo zǔ shén yáo huáng dì pèi jì shǐ ba sān zǔ tóng pèi zhī lǐ
时中书令张说为礼仪使，卫尉少卿韦绦为副，说建议请以高祖神尧皇帝配祭，始罢三祖同配之礼。
zhì èr shí nián xiāo sōng wèi zhōng shū lìng gǎi zhuàn xīn lǐ
至二十年，萧嵩为中书令，改撰新礼。
sì tiān yī suì yǒu sì sì de yǒu èr
祀天一岁有四，祀地有二。
dōng zhì sì hào tiān shàng dì yú yuán qiū gāo zǔ shén yáo huáng dì pèi zhōng guān jiā wèi yī bǎi wǔ shí jiǔ zuò wài guān jiǎn wèi yī bǎi sì zuò
冬至，祀昊天上帝于圆丘，高祖神尧皇帝配，中官加为一百五十九座，外官减为一百四座。
qí hào tiān shàng dì jí pèi dì èr zuò měi zuò biān dòu gè yòng shí èr guǐ fǔ zǔ gè yī
其昊天上帝及配帝二座， 每座笾、豆各用十二，簋、簠、、俎各一。
shàng dì zé tài zūn zhe zūn xī zūn xiàng zūn hú zūn gè èr shān léi liù
上帝则太樽、著樽、牺樽、象樽、壶樽各二，山罍六。
pèi dì zé bù shè tài zūn jí hú zūn jiǎn shān léi zhī sì yú tóng shàng dì
配帝则不设太樽及壶樽，减山罍之四，余同上帝。
wǔ fāng dì zuò zé biān dòu gè shí guǐ fǔ zǔ gè yī tài zūn èr
五方帝座则笾、 豆各十，簋、簠、、俎各一，太樽二。
dà míng yè míng biān dòu gè bā yú tóng wǔ fāng dì
大明、夜明，笾、豆各八，余同五方帝。
nèi guān měi zuò biān dòu èr guǐ zǔ gè yī
内官每座笾、豆二，簋、俎各一。
nèi guān yǐ shàng shè zūn yú shí èr jiē zhī jiān
内官已上设樽于十二阶之间。
nèi guān měi dào jiān zhe zūn èr zhōng guān xī zūn èr wài guān zhe zūn èr zhòng xīng hú zūn èr
内官每道间著樽二， 中官牺樽二，外官著樽二，众星壶樽二。
zhēng yuè shàng xīn qí gǔ sì hào tiān shàng dì yú yuán qiū yǐ gāo zǔ pèi wǔ fāng dì cóng sì
正月上辛，祈谷，祀昊天上帝于圆丘，以高祖配，五方帝从祀。
qí shàng dì pèi dì biān dòu děng tóng dōng zhì zhī shù
其上帝、配帝，笾、豆等同冬至之数。
wǔ fāng dì tài zūn zhe zūn xī zūn shān léi gè yī biān dòu děng yì tóng dōng zhì zhī shù
五方帝，太樽、著樽、 牺樽、山罍各一，笾、豆等亦同冬至之数。
mèng xià yú hào tiān shàng zhī dì yú yuán qiū yǐ tài zōng pèi wǔ fāng dì jí tài hào děng wǔ dì gōu máng děng wǔ guān cóng sì
孟夏，雩昊天上之帝于圆丘，以太宗配， 五方帝及太昊等五帝、勾芒等五官从祀。
qí shàng dì pèi dì wǔ fāng dì biān dòu gè bā guǐ fǔ zǔ gè yī
其上帝配帝、五方帝，笾、豆各八，簋、 簠、、俎各一。
wǔ guān měi zuò biān dòu gè èr guǐ fǔ jí zǔ gè yī
五官每座笾、豆各二，簋、簠及俎各一。
jì qiū dà xiǎng yú míng táng sì hào tiān shàng dì yǐ ruì zōng pèi qí wǔ fāng dì wǔ rén dì wǔ guān cóng sì
季秋，大享于明堂，祀昊天上帝，以睿宗配，其五方帝、五人帝、五官从祀。
biān dòu zhī shù tóng yú yú sì
笾、豆之数，同于雩祀。
xià zhì lǐ huáng dì qí yú fāng qiū yǐ gāo zǔ pèi qí cóng sì shén zhōu yǐ xià liù shí bā zuò tóng zhēn guàn zhī lǐ
夏至，礼皇地祇于方丘，以高祖配，其从祀神州已下六十八座，同贞观之礼。
dì qí pèi dì biān dòu rú yuán qiū zhī shù
地祇、 配帝，笾、豆如圆丘之数。
shén zhōu biān dòu gè sì guǐ fǔ zǔ gè yī
神州，笾、豆各四，簋、簠、、俎各一。
wǔ yuè sì zhèn sì hǎi sì dú wǔ fāng shān lín chuān zé děng sān shí qī zuò měi zuò biān dòu gè èr guǐ fǔ gè yī
五岳、四镇、 四海、四渎、五方、山林、川泽等三十七座，每座笾、豆各二，簋、簠各一。
wǔ fāng wǔ dì qiū líng fén yǎn yuán xí děng sān shí zuò biān dòu guǐ fǔ zǔ gè yī
五方五帝、丘陵、坟衍、原隰等三十座，笾、豆、簋、簠、、俎各一。
lì dōng jì shén zhōu yú běi jiāo yǐ tài zōng pèi
立冬，祭神州于北郊，以太宗配。
èr zuò biān dòu gè shí èr guǐ fǔ zǔ gè yī
二座笾、豆各十二，簋、簠、、俎各一。
zì dōng zhì yuán qiū yǐ xià yú tóng zhēn guàn zhī lǐ
自冬至圆丘已下， 余同贞观之礼。
shí qǐ jū shè rén wáng zhòng qiū jì zhǎng zhī xiū zhuàn réng jiàn yì yuē
时起居舍人王仲丘既掌知修撰，仍建议曰：
àn zhēn guàn lǐ zhēng yuè shàng xīn sì gǎn dì yú nán jiāo xiǎn qìng lǐ sì hào tiān shàng dì yú yuán qiū yǐ qí gǔ
按《贞观礼》，正月上辛，祀感帝于南郊，《显庆礼》，祀昊天上帝于圆丘以祈谷。
zuǒ zhuàn yuē jiāo ér hòu gēng
《左传》曰：“郊而后耕。
shī yuē ǎi xī chūn xià qí gǔ yú shàng dì
”《诗》曰：“《噫嘻》，春夏祈谷于上帝。
lǐ jì yì yuē shàng xīn qí gǔ yú shàng dì
” 《礼记》亦曰：“上辛祈谷于上帝。
zé qí gǔ zhī wén chuán yú lì dài shàng dì zhī hào yǔn shǔ hào tiān
”则祈谷之文，传于历代，上帝之号，允属昊天。
ér zhèng kāng chéng yún tiān zhī wǔ dì dì wáng wáng zhě zhī xìng bì gǎn qí yī yīn qí suǒ gǎn bié jì zūn zhī
而郑康成云：“天之五帝递王，王者之兴，必感其一，因其所感，别祭尊之。
gù xià zhēng zhī yuè jì qí suǒ shēng zhī dì yú nán jiāo yǐ qí zǔ pèi zhī
故夏正之月，祭其所生之帝于南郊，以其祖配之。
gù zhōu jì líng wēi yǎng yǐ hòu jì pèi zhī yīn yǐ qí gǔ
故周祭灵威仰，以后稷配之，因以祈谷。
jù suǒ shuō sì gǎn dì zhī yì běn fēi qí gǔ
”据所说祀感帝之意，本非祈谷。
xiān rú suǒ shuō shì kǒng nán píng
先儒所说，事恐难凭。
jīn qí gǔ zhī lǐ qǐng zhǔn lǐ xiū zhī
今祈谷之礼，请准礼修之。
qiě gǎn dì zhī sì xíng zhī zì jiǔ
且感帝之祀，行之自久。
jì yuē yǒu qí jǔ zhī mò kě fèi yě
《记》曰：“有其举之，莫可废也。
qǐng yú qí gǔ zhī tán biàn jì wǔ fāng dì
”请于祈谷之坛，遍祭五方帝。
fu wǔ dì zhě wǔ xíng zhī jīng
夫五帝者，五行之精。
wǔ xíng zhě jiǔ gǔ zhī zōng yě
五行者，九谷之宗也。
jīn qǐng èr lǐ bìng xíng liù shén xián sì
今请二礼并行， 六神咸祀。
yòu àn zhēn guàn lǐ mèng xià yú sì wǔ fāng shàng dì wǔ rén dì wǔ guān yú nán jiāo xiǎn qìng lǐ zé yú sì hào tiān shàng dì yú yuán qiū
又按《贞观礼》，孟夏雩祀五方上帝、五人帝、五官于南郊，《显庆礼》，则雩祀昊天上帝于圆丘。
qiě yú sì shàng dì gài wèi bǎi gǔ qí gān yǔ
且雩祀上帝，盖为百谷祈甘雨。
gù yuè lìng yún mìng yǒu sī dà yú dì yòng shèng lè yǐ qí gǔ shí
故《月令》云：“命有司大雩帝，用盛乐，以祈谷实。
zhèng xuán yún yú shàng dì zhě tiān zhī bié hào yǔn shǔ hào tiān sì yú yuán qiū zūn tiān wèi yě
”郑玄云：“雩上帝者，天之别号，允属昊天，祀于圆丘，尊天位也。
rán yú sì wǔ dì jì jiǔ yì qǐng èr lǐ bìng xíng yǐ chéng dà yú dì zhī yì
”然雩祀五帝既久，亦请二礼并行，以成大雩帝之义。
yòu zhēn guàn lǐ jì qiū sì wǔ fāng dì wǔ guān yú míng táng xiǎn qìng lǐ lǐ hào tiān shàng dì yú míng táng
又《贞观礼》，季秋祀五方帝、五官于明堂，《显庆礼》，礼昊天上帝于明堂。
zhǔn xiào jīng yuē jiāo sì hòu jì yǐ pèi tiān zōng sì wén wáng yú míng táng yǐ pèi shàng dì
准《孝经》曰：“郊祀后稷以配天，宗祀文王于明堂，以配上帝。
xiān rú yǐ wéi tiān shì gǎn jīng zhī dì jí tài wēi wǔ dì cǐ jí jiē shì xīng chén zhī lì
”先儒以为天是感精之帝，即太微五帝，此即皆是星辰之例。
qiě shàng dì zhī hào jiē shǔ hào tiān zhèng xuán suǒ yǐn jiē yún wǔ dì
且上帝之号，皆属昊天，郑玄所引， 皆云五帝。
zhōu lǐ yuē wáng jiāng lǚ shàng dì zhāng zhān àn shè huáng dǐ
《周礼》曰：“王将旅上帝，张毡案，设皇邸。
sì wǔ dì zhāng dà cì xiǎo cì
祀五帝，张大次小次。
yóu cǐ yán zhī shàng dì zhī yǔ wǔ dì zì yǒu chà děng qǐ kě hùn ér wèi yī hu
” 由此言之，上帝之与五帝，自有差等，岂可混而为一乎！
xiào jīng yún yán fù mò dà yú pèi tiān
《孝经》云：“严父莫大于配天。
qí xià wén jí yún zōng sì wén wáng yú míng táng yǐ pèi shàng dì
”其下文即云：“宗祀文王于明堂，以配上帝。
zhèng xuán zhù yún shàng dì zhě tiān zhī bié míng shén wú èr zhǔ gù yì qí chù
”郑玄注云：“上帝者， 天之别名，神无二主，故异其处。
kǒng ān guó zhī dì yì tiān yě
”孔安国之：“帝亦天也。
rán zé yīn xiǎng shàng dì yǒu hé jīng yì
然则禋享上帝，有合经义。
ér wǔ fāng jiē sì xíng zhī yǐ jiǔ yǒu qí jǔ zhī nán yú jí fèi
而五方皆祀，行之已久，有其举之，难于即废。
yì qǐng èr lǐ bìng xíng yǐ chéng yuè lìng dà xiǎng dì zhī yì
亦请二礼并行，以成《月令》大享帝之义。
tiān bǎo shí zài wǔ yuè yǐ qián jiāo jì tiān dì yǐ gāo zǔ shén yáo huáng dì pèi zuò gù jiāng jì jiāo miào gào gāo zǔ shén yáo huáng dì shì
天宝十载五月已前，郊祭天地，以高祖神尧皇帝配座，故将祭郊庙，告高祖神尧皇帝室。
bǎo yìng yuán nián dù hóng jiàn wèi tài cháng qīng lǐ yí shǐ yuán wài láng xuē qí guī chóng jìng děng yì yǐ shén yáo wèi shòu mìng zhī zhǔ fēi shǐ fēng zhī jūn bù dé wèi tài zǔ yǐ pèi tiān de
宝应元年，杜鸿渐为太常卿礼仪使，员外郎薛颀、归崇敬等议：“以神尧为受命之主，非始封之君不得为太祖以配天地。
tài zǔ jǐng huáng dì shǐ shòu fēng yú táng jí yīn zhī qì zhōu zhī hòu jì yě
太祖景皇帝始受封于唐，即殷之契，周之后稷也。
qǐng yǐ tài zǔ jǐng huáng dì jiāo sì pèi tiān de gào qǐng zōng miào yì tài zǔ jǐng huáng dì zhuó xiàn
请以太祖景皇帝郊祀配天地，告请宗庙，亦太祖景皇帝酌献。
jiàn yì dài fū lí gàn yì yǐ tài zǔ jǐng huáng dì fēi shòu mìng zhī jūn bù hé pèi xiǎng tiān dì
谏议大夫黎干议，以太祖景皇帝非受命之君，不合配享天地。
èr nián wǔ yuè gàn jìn yì zhuàng wèi shí jí shí nán yuē
二年五月，干进议状为十诘十难，曰：
jí xián xiào lǐ rùn zhōu bié jià guī chóng jìng yì zhuàng jí lǐ yí shǐ pàn guān shuǐ bù yuán wài láng xuē qí děng chēng dì wèi dōng zhì jì tiān yú yuán qiū zhōu rén zé yǐ yuǎn zǔ dì kù pèi jīn yù yǐ jǐng huáng dì wèi shǐ zǔ pèi hào tiān yú yuán qiū
集贤校理润州别驾归崇敬议状及礼仪使判官水部员外郎薛颀等称：禘谓冬至祭天于圆丘，周人则以远祖帝喾配，今欲以景皇帝为始祖，配昊天于圆丘。
chén gàn jí yuē guó yǔ yuē yǒu yú shì xià hòu shì jù dì huáng dì shāng rén dì shùn zhōu rén dì kù
臣干诘曰：“《国语》曰：“有虞氏、夏后氏俱禘黄帝，商人禘舜，周人禘喾。
jù bù yán jì hào tiān yú yuán qiū yī yě
” 俱不言祭昊天于圆丘，一也。
shī shāng sòng yuē cháng fà dà dì yě
《诗·商颂》曰：“《长发》，大禘也。
yòu bù yán hào tiān yú yuán qiū èr yě
”又不言昊天于圆丘，二也。
shī zhōu sòng yuē yōng dì tài zǔ yě
《诗·周颂》曰：“《雍》，禘太祖也。
yòu bù yán jì hào tiān yú yuán qiū sān yě
”又不言祭昊天于圆丘， 三也。
lǐ jì jì fǎ yuē yǒu yú shì xià hòu shì jù dì huáng dì yīn rén zhōu rén jù dì kù
《礼记·祭法》曰：“有虞氏、夏后氏俱禘黄帝，殷人、周人俱禘喾。
yòu bù yán jì hào tiān yú yuán qiū sì yě
”又不言祭昊天于圆丘，四也。
lǐ jì dà chuán yuē bù wáng bù dì
《礼记·大传》曰：“不王不禘。
wáng zhě dì qí zǔ zhī suǒ zì chū yǐ qí zǔ pèi zhī
王者禘其祖之所自出， 以其祖配之。
yòu bù yán jì hào tiān yú yuán qiū wǔ yě
”又不言祭昊天于圆丘，五也。
ěr yǎ shì tiān yuē dì dà jì yě
《尔雅·释天》曰：“禘，大祭也。
yòu bù yán jì hào tiān yú yuán qiū liù yě
” 又不言祭昊天于圆丘，六也。
jiā yǔ yún fán sì dài dì wáng zhī suǒ jiāo jiē yǐ pèi tiān yě
《家语》云：“凡四代帝王之所郊，皆以配天也。
qí suǒ wèi dì zhě jiē wǔ nián dà jì yě
其所谓禘者，皆五年大祭也。
yòu bù yán jì hào tiān yú yuán qiū qī yě
”又不言祭昊天于圆丘，七也。
lú zhí yún dì jì míng
卢植云：“禘，祭名。
dì zhě dì yě shì zūn míng dì gù yuē dì
禘者谛也，事尊明谛，故曰禘。
yòu bù yán jì hào tiān yú yuán qiū bā yě
”又不言祭昊天于圆丘，八也。
wáng sù yún dì wèi yú wǔ nián dà jì zhī shí
王肃云：“禘谓于五年大祭之时。
yòu bù yán jì hào tiān yú yuán qiū jiǔ yě
”又不言祭昊天于圆丘，九也。
guō pú yún dì wǔ nián zhī dà jì
郭璞云：“禘，五年之大祭。
yòu bù yán jì hào tiān yú yuán qiū shí yě
”又不言祭昊天于圆丘，十也。
chén gàn wèi dì shì wǔ nián zōng miào zhī dà jì shī lǐ jīng zhuàn wén yì zhāo rán
臣干谓禘是五年宗庙之大祭，《诗》、《礼》经传，文义昭然。
jīn lüè jǔ shí jí yǐ míng zhī
今略举十诘以明之。
chén wéi jiàn lǐ jì jì fǎ jí lǐ jì dà chuán shāng sòng cháng fà děng sān chù zhèng xuán zhù huò chēng jì hào tiān huò yún jì líng wēi yǎng
臣惟见《礼记·祭法》及《礼记·大传》、《商颂·长发》等三处郑玄注， 或称祭昊天，或云祭灵威仰。
chén jīng xiáng diǎn jí gèng wú yǐ dì wèi jì hào tiān yú yuán qiū jí jiāo jì tiān zhě
臣精详典籍，更无以禘为祭昊天于圆丘及郊祭天者。
shěn rú dì shì jì zhī zuì dà zé kǒng zǐ shuō xiào jīng wèi wàn dài bǎi wáng fǎ chēng zhōu gōng dà xiào hé bù yán dì sì dì kù yú yuán qiū yǐ pèi tiān ér fǎn yán jiāo sì hòu jì yǐ pèi tiān
审如禘是祭之最大，则孔子说《孝经》为万代百王法，称周公大孝，何不言禘祀帝喾于圆丘以配天，而反言“郊祀后稷以配天？
shì yǐ wǔ jīng jù wú qí shuō shèng rén suǒ yǐ bù yán
”是以《五经》俱无其说，圣人所以不言。
qīng yì dà diǎn yì hé róng yì
轻议大典，亦何容易。
yóu kǒng bù wù jīn gèng zuò shí nán
犹恐不悟，今更作十难。
qí yī nán yuē zhōu sòng yōng dì jì tài zǔ yě
其一难曰：《周颂》：“《雍》，禘祭太祖也。
zhèng xuán jiān yún dì dà jì
”郑玄笺云：“禘，大祭。
tài zǔ wén wáng yě
太祖，文王也。
shāng sòng yún cháng fà dà dì yě
”《商颂》云：“《长发》，大禘也。
xuán yòu jiān yún dà dì jì tiān yě
”玄又笺云：“大禘，祭天也。
fu shāng zhōu zhī sòng qí wén hù shuō
” 夫商、周之《颂》，其文互说。
huò yún dì tài zǔ huò yún dà dì jù shì wǔ nián zōng miào zhī dà jì xiáng lǎn diǎn jí gèng wú yì tóng
或云禘太祖，或云大禘，俱是五年宗庙之大祭，详览典籍，更无异同。
wéi zhèng xuán jiān cháng fà nǎi chēng shì jiāo jì tiān
惟郑玄笺《长发》，乃称是郊祭天。
xiáng xuán zhī yì yīn cǐ shāng sòng dì rú dà chuán yún dà jì rú chūn qiū dà shì yú tài miào ěr yǎ dì dà jì suī yún dà jì yì shì zōng miào zhī jì kě dé biàn chēng jì tiān hu
详玄之意，因此《商颂》 禘如《大传》云大祭，如《春秋》“大事于太庙”，《尔雅》“禘大祭”，虽云大祭，亦是宗庙之祭，可得便称祭天乎？
ruò rú suǒ shuō dà dì jí yún jiāo jì tiān chēng dì jí shì jì zōng miào
若如所说，大禘即云郊祭天，称禘即是祭宗庙。
yòu jì fǎ shuō yú xià shāng zhōu dì huáng dì yǔ kù dà chuán bù wáng bù dì dì shàng jù wú dà zì xuán hé yīn fù chēng jì tiān hu
又《祭法》说虞、夏、商、周禘黄帝与喾，《大传》“不王不禘”，禘上俱无大字，玄何因复称祭天乎？
yòu cháng fà wén yì bù gē kù yǔ gǎn shēng dì gù zhī cháng fà zhī dì ér fēi dì kù jí jiāo jì tiān míng yǐ
又《长发》文亦不歌喾与感生帝，故知《长发》之禘， 而非禘喾及郊祭天明矣。
yīn zhōu wǔ dì zhī dà jì qún jīng zhòng shǐ jí hóng rú shuò xué zì gǔ lì yán zhe lùn xù zhī xiáng yǐ jù wú yǐ dì wèi jì tiān
殷、周五帝之大祭，群经众史及鸿儒硕学，自古立言著论， 序之详矣，俱无以禘为祭天。
hé qì zhōu kǒng zhī fǎ yán dú qǔ kāng chéng zhī xiǎo zhù biàn yù wéi jīng fēi shèng wū luàn sì diǎn miù zāi
何弃周、孔之法言，独取康成之小注，便欲违经非圣， 诬乱祀典，谬哉！
qí èr nán yuē dà chuán chēng lǐ bù wáng bù dì wáng zhě dì qí zǔ zhī suǒ zì chū yǐ qí zǔ pèi zhī zhū hóu jí qí tài zǔ zhě cǐ shuō wáng zhě zé dāng dì
其二难曰：《大传》称“礼，不王不禘，王者禘其祖之所自出，以其祖配之， 诸侯及其太祖”者，此说王者则当禘。
qí wèi jì fǎ yú xià yīn zhōu dì huáng dì jí kù bù wáng zé bù dì suǒ dāng dì qí zǔ zhī suǒ zì chū wèi yú xià chū huáng dì yīn zhōu chū dì kù yǐ jìn zǔ pèi ér jì zhī
其谓《祭法》，虞、夏、殷、周禘黄帝及喾， “不王则不禘，所当禘其祖之所自出”，谓虞、夏出黄帝，殷、周出帝喾，以近祖配而祭之。
zì chū zhī zǔ jì wú zōng miào jí shì zì wài zhì zhě gù tóng zhī tiān dì shén qí yǐ zǔ pèi ér sì zhī
自出之祖，既无宗庙，即是自外至者，故同之天地神祇，以祖配而祀之。
zì chū zhī shuō fēi dàn yú fù zài mǔ yì rán
自出之说，非但于父，在母亦然。
zuǒ zhuàn zǐ chǎn yún chén zé wǒ zhōu zhī zì chū
《左传》子产云：“陈则我周之自出。
cǐ kě de chēng chū yú tài wēi wǔ dì hu
”此可得称出于太微五帝乎？
gù yuē bù wáng bù dì wáng zhě dì qí zǔ zhī suǒ zì chū yǐ qí zǔ pèi zhī cǐ zhī wèi yě
故曰“不王不禘，王者禘其祖之所自出，以其祖配之”，此之谓也。
jí zhū hóu zhī dì zé jiàng yú wáng zhě bù dé jì zì chū zhī zǔ zhǐ jí tài zǔ ér yǐ
及诸侯之禘，则降于王者，不得祭自出之祖，只及太祖而已。
gù yuē zhū hóu jí qí tài zǔ cǐ zhī wèi yě
故曰“诸侯及其太祖”，此之谓也。
zhèng xuán cuò luàn fēn dì wèi sān zhù jì fǎ yún dì wèi jì hào tiān yú yuán qiū yī yě
郑玄错乱，分禘为三：注《祭法》云“禘谓祭昊天于圆丘”， 一也。
zhù dà chuán chēng jiāo jì tiān yǐ hòu jì pèi líng wēi yǎng jiān shāng sòng yòu chēng jiāo jì tiān èr yě
注《大传》称“郊祭天，以后稷配灵威仰”，笺《商颂》又称“郊祭天”， 二也。
zhù zhōu sòng yún dì dà jì dà yú sì shí zhī jì ér xiǎo yú xiá tài zǔ wèi wén wáng sān yě
注《周颂》云“禘大祭，大于四时之祭，而小于祫，太祖谓文王”，三也。
dì shì yī jì xuán xī zhī wèi sān diān dǎo cuò luàn jiē lǜ xiōng yì céng wú diǎn jù hé zú kě píng
禘是一祭，玄析之为三，颠倒错乱，皆率胸臆，曾无典据，何足可凭。
qí sān nán yuē yú xià yīn zhōu yǐ qián dì zǔ zhī suǒ zì chū qí yì zhāo rán
其三难曰：虞、夏、殷、周已前，禘祖之所自出，其义昭然。
zì hàn wèi jìn yǐ hái qiān yú suì qí lǐ suì quē
自汉、魏、晋已还千余岁，其礼遂阙。
yòu zhèng xuán suǒ shuō qí yán bù jīng xiān rú qì zhī wèi zēng xíng yòng
又郑玄所说，其言不经，先儒弃之，未曾行用。
yú yǐ wéi cuò luàn zhī yì fèi qì zhī zhù bù zú yǐ zhèng dà diǎn
愚以为错乱之义，废弃之注，不足以正大典。
qí sì nán yuē suǒ chēng jīn sān lǐ xíng yú dài zhě jiē shì zhèng xuán zhī xué qǐng jù zhèng xué yǐ míng zhī
其四难曰：所称今《三礼》行于代者，皆是郑玄之学，请据郑学以明之。
yuē suī yún jù zhèng xué jīn yù yǐ jǐng huáng dì wèi shǐ zǔ zhī miào yǐ pèi tiān fù yǔ zhèng yì xiāng guāi
曰虽云据郑学，今欲以景皇帝为始祖之庙以配天，复与郑义相乖。
hé zhě
为什么呢？
wáng zhì yún tiān zǐ qī miào
《王制》云： “天子七庙。
xuán yún cǐ zhōu lǐ yě
”玄云：“此周礼也。
qī miào zhě tài zǔ jí wén wǔ zhī tiāo yǔ qīn miào sì yě
”七庙者，太祖及文、武之祧与亲庙四也。
yīn zé liù miào qì jí tāng yǔ èr zhāo èr mù yě
殷则六庙，契及汤与二昭二穆也。
jù zhèng xué xià bù yǐ gǔn jí zhuān xū chāng yì wèi shǐ zǔ zhāo rán kě zhī yě
据郑学，夏不以鲧及颛顼、昌意为始祖，昭然可知也。
ér yù yǐn jì qì wéi lì qí yì yòu yì shì
而欲引稷、契为例，其义又异是。
yuán jī suì gǔ jì jīn wú yǐ rén chén wèi shǐ zǔ zhě wéi yīn yǐ qì zhōu yǐ jì
爰稽邃古洎今，无以人臣为始祖者，惟殷以契，周以稷。
fu jì qì zhě jiē tiān zǐ yuán fēi zhī zǐ gǎn shén ér shēng
夫稷、契者，皆天子元妃之子，感神而生。
xī dì kù cì fēi jiǎn dí yǒu róng shì zhī nǚ tūn xuán niǎo zhī luǎn yīn shēng qì
昔帝喾次妃简狄，有戎氏之女，吞玄鸟之卵，因生契。
qì zhǎng ér zuǒ yǔ zhì shuǐ yǒu dà gōng
契长而佐禹治水，有大功。
shùn nǎi mìng qì zuò sī tú bǎi xìng jì hé suì fēng yú shāng
舜乃命契作司徒，百姓既和，遂封于商。
gù shī yuē tiān mìng xuán niǎo jiàng ér shēng shāng zhái yīn tǔ máng máng
故《诗》曰：“天命玄鸟，降而生商，宅殷土芒芒。
cǐ zhī wèi yě
”说的就是这种情况。
hòu jì zhě qí mǔ yǒu tái shì zhī nǚ yuē jiāng yuán wèi dì kù fēi chū yě lǚ jù jì xīn rán yǒu yùn shēng jì
后稷者，其母有邰氏之女曰姜嫄，为帝喾妃，出野履巨迹，歆然有孕，生稷。
jì zhǎng ér qín yú jià sè yáo wén jǔ wèi nóng shī tiān xià de qí lì yǒu dà gōng shùn fēng yú tái hào yuē hòu jì
稷长而勤于稼穑，尧闻，举为农师，天下得其利，有大功，舜封于邰，号曰后稷。
táng yú xià zhī jì jiē yǒu lìng dé
唐、 虞、夏之际，皆有令德。
gù shī yuē lǚ dì wǔ mǐn xīn jū rán shēng zǐ jí yǒu tái jiā shì
故《诗》曰：“履帝武敏歆，居然生子，即有邰家室。
cǐ zhī wèi yě
说的就是这个道理。
shùn yǔ yǒu tiān xià jì qì zài qí jiān liáng gōng bǐ dé yì qí cì yě
舜、禹有天下，稷、契在其间，量功比德，抑其次也。
shùn shòu zhí zé bō bǎi gǔ fū wǔ jiào
舜授职，则播百谷，敷五教。
yǔ ràng gōng zé píng shuǐ tǔ zhái bǎi kuí
禹让功，则平水土，宅百揆。
gù guó yǔ yuē shèng rén zhī zhì sì yě gōng shī yú rén zé sì zhī yǐ sǐ qín shì zé sì zhī
故《国语》曰：“圣人之制祀也，功施于人则祀之，以死勤事则祀之。
qì wèi sī tú ér rén jí mù jì qín bǎi gǔ ér sǐ jiē jū qián dài sì diǎn zǐ sūn yǒu tiān xià dé bù zūn ér zǔ zhī hu
”契为司徒而人辑睦，稷勤百谷而死，皆居前代祀典，子孙有天下，得不尊而祖之乎？
qí wǔ nán yuē jì zūn zhèng shuō xiǎo dé pèi guǎ suì yǐ hòu jì zhǐ pèi yī dì shàng bù dé quán pèi wǔ dì
其五难曰：既遵郑说，小德配寡，遂以后稷只配一帝，尚不得全配五帝。
jīn yǐ jǐng huáng dì tè pèi hào tiān yú zhèng yì kě hu
今以景皇帝特配昊天，于郑义可乎？
qí liù nán yuē zhòng nán chén yún shàng dì yǔ wǔ dì yī yě
其六难曰：众难臣云：“上帝与五帝，一也。
suǒ yǐn chūn guān sì tiān lǚ shàng dì sì de lǚ sì wàng
所引《春官》：祀天旅上帝，祀地旅四望。
lǚ xun zhòng zé shàng dì shì wǔ dì
旅训众，则上帝是五帝。
chén yuē bù rán
臣曰，不然。
lǚ suī xun zhòng chū yú ěr yǎ jí wèi jì míng chūn guān xun chén zhù yǒu míng wén
旅虽训众，出于《尔雅》，及为祭名，《春官》训陈，注有明文。
ruò rú suǒ yán lǚ shàng dì biàn chéng wǔ dì zé jì shì lǚ yú tài shān kě dé biàn shì sì zhèn yé
若如所言，旅上帝便成五帝，则季氏旅于泰山， 可得便是四镇耶？
qí qī nán yuē suǒ yún jù zhèng xué zé jǐng huáng dì qīn jǐn miào zhǔ hé tiāo què yù pèi jì tiān dì cuò luàn zǔ zōng
其七难曰：所云据郑学，则景皇帝亲尽，庙主合祧，却欲配祭天地，错乱祖宗。
fu shǐ zǔ zhě jīng lún cǎo mèi tǐ dà zé tiān suǒ yǐ zhèng yuán qì guǎng dà wàn wù zhī zōng zūn yǐ cháng zhì yáng qì méng dòng zhī shǐ rì jù sì yú nán jiāo yě
夫始祖者，经纶草昧，体大则天，所以正元气广大，万物之宗尊，以长至阳气萌动之始日，俱祀于南郊也。
fu wàn wù zhī shǐ tiān yě
夫万物之始，天也。
rén zhī shǐ zǔ yě
人之始，祖也。
rì zhī shǐ zhì yě
日之始，至也。
sǎo dì ér jì zhì yě
扫地而祭，质也。
qì yòng táo páo xìng yě
器用陶匏，性也。
shēng yòng dú chéng yě
牲用犊，诚也。
zhào yú nán jiāo jiù yáng wèi yě
兆于南郊，就阳位也。
zhì zūn zhì zhì bù gǎn tóng yú xiān zǔ lǐ yě
至尊至质， 不敢同于先祖，礼也。
gù bái hǔ tōng yuē jì tiān suì yī hé
故《白虎通》曰：“祭天岁一，何？
tiān zhì zūn zhì zhì shì zhī bù gǎn xiè dú gù yīn suì zhī yáng qì shǐ dá ér jì zhī
天至尊至质，事之不敢亵黩，故因岁之阳气始达而祭之。
jīn guó jiā yī suì sì jì zhī dú mò dà yān
”今国家一岁四祭之，黩莫大焉。
shàng dì wǔ dì qí sì suì quē dài yì shén yǐ
上帝、五帝， 其祀遂阙，怠亦甚矣。
dú yǔ dài jiē lǐ zhī shī bù kě bù zhī
黩与怠，皆礼之失，不可不知。
fu qīn yǒu xiàn zǔ yǒu cháng shèng rén zhì lǐ jūn zǐ bù yǐ qíng biàn yì
夫亲有限，祖有常，圣人制礼，君子不以情变易。
guó jiā chóng guāng lèi shèng lì sì bǎi shù qǐ bù zhī jǐng huáng dì shǐ fēng yú táng
国家重光累圣，历祀百数，岂不知景皇帝始封于唐。
dāng shí tōng rú yì gōng dù dé zūn shén yáo kè pèi bǐ tiān zōng tài zōng yǐ pèi shàng dì
当时通儒议功度德，尊神尧克配彼天，宗太宗以配上帝。
shén yǒu dìng zhǔ wèi rì yǐ jiǔ
神有定主，为日已久。
jīn yù chù shén yáo pèi hán shū niǔ yǐ tài zōng pèi shàng dì zé zǐ wēi wǔ jīng shàng dì zuǒ yě yǐ zi xiān fù qǐ lǐ yì hu
今欲黜神尧配含枢纽，以太宗配上帝，则紫微五精，上帝佐也，以子先父，岂礼意乎！
fēi zhǐ shén qí cuò wèi yì yǐ zǔ zōng guāi xù hé yǐ shàng chēng huáng tiān zǔ zōng zhī yì zāi
非止神祇错位，亦以祖宗乖序，何以上称皇天祖宗之意哉！
ruò fú shén yáo zhī gōng tài zōng zhī dé gé yú huáng tiān shàng dì chén yǐ wéi jiāo sì zōng sì wú yǐ jiā yān
若夫神尧之功，太宗之德， 格于皇天上帝，臣以为郊祀宗祀，无以加焉。
qí bā nàn yuē yù yǐ jǐng huáng dì wèi shǐ zǔ
其八难曰：欲以景皇帝为始祖，
jì fēi zào wǒ qū yǔ
既非造我区宇，
jīng lún cǎo mèi zhī zhǔ
经纶草昧之主，
gù fēi xià shǐ zǔ yǔ yīn shǐ zǔ qì zhōu shǐ zǔ jì hàn shǐ zǔ gāo dì wèi shǐ zǔ wǔ huáng dì jìn shǐ zǔ xuān dì guó jiā shǐ zǔ shén yáo huáng dì tóng gōng bǐ dé
故非夏始祖禹、 殷始祖契、周始祖稷、汉始祖高帝、魏始祖武皇帝、晋始祖宣帝、国家始祖神尧皇帝同功比德，
ér hū shēng yú zōng sì yuán qiū zhī shàng
而忽升于宗祀圆丘之上，
wèi hào tiān pǐ
为昊天匹，
céng wèi yuán qiū bù rú lín fàng hu
曾谓圆丘不如林放乎？
qí jiǔ nàn yuē zuó suǒ yán wèi wén dì pī yǐ wǔ dì cāo wèi shǐ zǔ jìn wǔ dì yán yǐ xuān dì yì wèi shǐ zǔ zhě
其九难曰：昨所言魏文帝丕以武帝操为始祖，晋武帝炎以宣帝懿为始祖者。
fu mèng dé zhòng dá zhě jiē rén jié yě
夫孟德、仲达者，皆人杰也。
yōng tiān xià zhī qiáng bīng xié hàn wèi zhī wēi zhǔ zhuān zhì hǎi nèi lìng xíng cǎo yǎn fú gǔn miǎn chén xuān xuán tiān zǐ jué shì yú sī dì gōng qīng liè bài yú dào zuǒ míng suī wéi chén shì shí lìng jūn
拥天下之强兵，挟汉、魏之微主，专制海内，令行草偃， 服衮冕，陈轩悬，天子决事于私第，公卿列拜于道左，名虽为臣，势实凌君。
hòu zhǔ yīn zhī ér yè dì qián wáng yóu zhī ér shàn dài zǐ sūn zūn ér zǔ zhī bù yì kě hu
后主因之而业帝，前王由之而禅代，子孙尊而祖之，不亦可乎？
qí shí nán yuē suǒ yǐn shāng zhōu wèi jìn jì bù dàng yǐ zé jǐng huáng dì bù wéi shǐ zǔ míng yǐ
其十难曰：所引商、周、魏、晋，既不当矣，则景皇帝不为始祖明矣。
wǒ shén yáo bá chū qún xióng zhī zhōng kuò qīng duò shì zhěng shēng rén yú tú tàn zé xià yǔ zhī xūn bù zú duō
我神尧拔出群雄之中，廓清隋室，拯生人于涂炭，则夏禹之勋不足多；
chéng dì yè yú shù nián zhī jiān zé hàn zǔ zhī gōng bù zú bǐ
成帝业于数年之间， 则汉祖之功不足比。
xià yǐ dà yǔ wèi shǐ zǔ hàn yǐ gāo dì wèi shǐ zǔ zé wǒ táng yǐ shén yáo wèi shǐ zǔ fǎ xià zé hàn yú yì hé xián
夏以大禹为始祖，汉以高帝为始祖，则我唐以神尧为始祖，法夏则汉，于义何嫌？
jīn yù gé huáng tiān zhī lǐ yì tài zǔ zhī miào shì zhī dà zhě mò dà yú sī céng wú àn jù yī hé guǎ lòu bù kuì yú xīn bù wèi yú tiān hu
今欲革皇天之礼，易太祖之庙，事之大者，莫大于斯，曾无按据，一何寡陋，不愧于心，不畏于天乎！
yǐ qián fèng zhào lìng zhū sī gè jù lǐ jīng dìng yì zhě
以前奉诏，令诸司各据礼经定议者。
chén gàn tiǎn qiè cháo liè guān yǐ jiàn wèi míng yǐ zhí jiàn zhī yǐ xué jiàn dá bù gǎn bù qìng jié yǐ bì wàn yī
臣干忝窃朝列，官以谏为名，以直见知， 以学见达，不敢不罄竭以裨万一。
zuó shí sì rì jù yǐ yì zhuàng chéng zǎi xiàng zǎi xiàng lìng cháo chén yǔ chén lùn nán
昨十四日，具以议状呈宰相，宰相令朝臣与臣论难。
suǒ nán chén zhě yǐ chén suǒ jiàn dú yì mò bù shèng cí fēi biàn jìng yù suì chén lǐ qián chén kǒu
所难臣者，以臣所见独异，莫不胜辞飞辩，竞欲碎臣理，钳臣口。
pōu xī háo lí fēn bié yì tóng xù fén diǎn zhī níng zhì zhǐ zi chuán zhī guāi miù shì jiē guī gēn chù wù bù ài
剖析毫厘， 分别异同，序坟典之凝滞，指子传之乖谬，事皆归根，触物不碍。
dàn chén yán yǒu zōng ěr qǐ biàn zhě zhī liú yě
但臣言有宗尔， 岂辩者之流也。
yòu guī chóng jìng xuē qí děng yuán yǐn zhèng xué yù wú sì diǎn chén wèi míng biàn mí ér bù fù
又归崇敬、薛颀等援引郑学，欲芜祀典，臣为明辩，迷而不复。
chén zhé zuò shí jí shí nán yuán jù fén jí zhāo rán kě zhī
臣辄作十诘十难，援据坟籍，昭然可知。
zhù jiāo dì shì de qí zhēn yán pèi bù shī qí xù huáng líng jiàng zhǐ tiān xià méng lài
庶郊禘事得其真，严配不失其序，皇灵降祉， 天下蒙赖。
chén yì hé gù bù dǎo dǐng huò
臣亦何顾不蹈鼎镬？
jǐn gǎn wén dá fú zēng sǒng yuè
谨敢闻达，伏增悚越。
yì zòu bù bào
议奏，不报。
zhì èr nián chūn xià hàn
至二年春夏旱。
yán shì zhě yún tài zǔ jǐng huáng dì zhuī fēng yú táng gāo zǔ shí shòu mìng zhī zǔ bǎi shén shòu zhí hé yī gāo zǔ
言事者云：太祖景皇帝追封于唐，高祖实受命之祖，百神受职， 合依高祖。
jīn bù dé pèi xiǎng tiān dì suǒ yǐ shén bù jiàng fú yǐ zhì qiān yáng
今不得配享天地，所以神不降福，以致愆阳。
dài zōng yí zhī zhào bǎi liáo huì yì
代宗疑之，诏百僚会议。
tài cháng bó shì dú gū jí xiàn yì yuē
太常博士独孤及献议曰：
lǐ wáng zhě dì qí zǔ zhī suǒ zì chū yǐ qí zǔ pèi zhī
礼，王者禘其祖之所自出，以其祖配之。
fán shòu mìng shǐ fēng zhī jūn jiē wèi tài zǔ
凡受命始封之君，皆为太祖。
jì tài zǔ yǐ xià liù miào zé yǐ qīn jǐn dié huǐ
继太祖已下六庙，则以亲尽迭毁。
ér tài zǔ zhī miào suī bǎi dài bù qiān
而太祖之庙，虽百代不迁。
cǐ wǔ dì sān wáng suǒ yǐ zūn zǔ jìng zōng yě
此五帝、三王所以尊祖敬宗也。
gù shòu mìng yú shén zōng yǔ yě ér xià hòu shì zǔ zhuān xū ér jiāo gǔn
故受命于神宗，禹也，而夏后氏祖颛顼而郊鲧。
zuǎn yǔ chù xià tāng yě ér yīn rén jiāo míng ér zǔ qì
缵禹黜夏，汤也，而殷人郊冥而祖契。
gé mìng zuò zhōu wǔ wáng yě ér zhōu rén jiāo jì ér zǔ wén wáng
革命作周，武王也，而周人郊稷而祖文王。
zé míng zì gǔ bì yǐ shǒu fēng zhī jūn pèi hào tiān shàng dì
则明自古必以首封之君，配昊天上帝。
wéi hàn shì jué qǐ fēng pèi fēng gōng tài gōng jiē wú wèi wú gōng bù kě yǐ wèi zǔ zōng gù hàn yǐ gāo huáng dì wèi tài zǔ qí xiān xì wēi yě
唯汉氏崛起丰沛，丰公太公，皆无位无功，不可以为祖宗，故汉以高皇帝为太祖，其先细微也。
fēi zú wèi hòu dài fǎ
非足为后代法。
fú wéi tài zǔ jǐng huáng dì yǐ zhù guó zhī rèn yì zhōu bì wèi zhào qǐ wáng yè jiàn fēng yú táng
伏惟太祖景皇帝以柱国之任，翼周弼魏，肇启王业，建封于唐。
gāo zǔ yīn zhī yǐ wèi yǒu tiān xià zhī hào tiān suǒ mìng yě
高祖因之，以为有天下之号，天所命也。
yì rú qì zhī fēng shāng hòu jì zhī fēng tái
亦如契之封商，后稷之封邰。
dì jiāo zǔ zōng zhī wèi yi zài bǎi dài bù qiān zhī diǎn
禘郊祖宗之位，宜在百代不迁之典。
jiāo sì tài zǔ zōng sì gāo zǔ yóu zhōu zhī zǔ wén wáng ér zōng wǔ wáng yě
郊祀太祖，宗祀高祖，犹周之祖文王而宗武王也。
jīn ruò yǐ gāo zǔ chuàng yè dāng jī qí sì shì qì sān dài zhī lìng diǎn zūn hàn shì zhī mò zhì chù jǐng huáng dì zhī dà yè tóng fēng gōng tài gōng zhī bù sì fǎn gǔ wéi dào shī shú dà yān
今若以高祖创业，当跻其祀，是弃三代之令典，尊汉氏之末制，黜景皇帝之大业，同丰公太公之不祀， 反古违道，失孰大焉？
fu zhuī zūn jǐng huáng miào hào tài zǔ gāo zǔ tài zōng suǒ yǐ chóng zūn zhī lǐ yě
夫追尊景皇，庙号太祖，高祖、太宗所以崇尊之礼也。
ruò pèi tiān zhī wèi jì yì zé tài zǔ zhī hào yi fèi sì zhī bù xiū miào yì dāng huǐ
若配天之位既异，则太祖之号宜废，祀之不修，庙亦当毁。
zūn zǔ bào běn zhī dào qí zhuì yú de hu
尊祖报本之道，其坠于地乎！
hàn zhì shàn yì zōng miào yǐ dà bù jìng lùn
汉制，擅议宗庙，以大不敬论。
jīn wǔ dé zhēn guàn xiàn zhāng wèi gǎi guó jiā fāng jiāng jìng sì shì hé shén rén dì jiāo zhī jiān kǒng fēi suǒ yi
今武德、贞观宪章未改，国家方将敬祀事，和神人， 禘郊之间，恐非所宜。
chén jǐn jī lǐ wén cān zhū wǎng zhì qǐng réng jiù diǎn
臣谨稽礼文，参诸往制，请仍旧典。
jìng yī guī chóng jìng děng yì yǐ tài zǔ pèi xiǎng tiān dì
竟依归崇敬等议，以太祖配享天地。
guǎng dé èr nián zhēng yuè shí liù rì lǐ yí shǐ dù hóng jiàn zòu jiāo tài miào dà lǐ qí zhù wén zì jīn yǐ hòu qǐng yī táng lǐ bǎn shàng mò shū
广德二年正月十六日，礼仪使杜鸿渐奏：“郊、太庙，大礼，其祝文自今已后， 请依唐礼，板上墨书。
qí yù jiǎn jīn zì zhě yī qiè tíng fèi
其玉简金字者，一切停废。
rú yǔn chén suǒ zòu wàng biān wèi cháng shì
如允臣所奏，望编为常式。
chì yuē yi xíng yòng zhú jiǎn
”敕曰：“宜行用竹简。
zhēn yuán yuán nián shí yī yuè shí yī rì dé zōng qīn sì nán jiāo
贞元元年十一月十一日，德宗亲祀南郊。
yǒu sī jìn tú chì fù lǐ guān xiáng zhuó
有司进图，敕付礼官详酌。
bó shì liǔ miǎn zòu yuē kāi yuán dìng lǐ chuí zhī bù kān
博士柳冕奏曰：“开元定礼，垂之不刊。
tiān bǎo gǎi zuò qǐ zì quán zhì cǐ jiē fāng shì miù wàng zhī shuō fēi lǐ diǎn zhī wén qǐng yī zhǔn kāi yuán lǐ
天宝改作，起自权制，此皆方士谬妄之说，非礼典之文，请一准《开元礼》。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
qí nián shí yuè èr shí qī rì zhào jiāo lǐ zhī yì běn yú zhì chéng
其年十月二十七日，诏：“郊礼之议，本于至诚。
zhì lǐ dìng míng hé zòng shì shí shǐ míng shí xiāng fù zé zūn bēi yǒu lún
制礼定名，合从事实，使名实相副，则尊卑有伦。
wǔ fāng pèi dì shàng gǔ zhé wáng dào jì zhēng rén lǐ zhe míng sì
五方配帝，上古哲王，道济烝人，礼著明祀。
lùn shàn jì gōng zé zhèn dé bù lèi tǒng tiān yù jí zhèn wèi yōu tóng
论善计功，则朕德不类，统天御极，朕位攸同。
ér yú zhù wén chēng chén yǐ jì jì wú yì yú chéng jìng tú yǒu dú yú děng wēi
而于祝文称臣以祭，既无益于诚敬，徒有渎于等威。
qián jīng zhào fǔ sī lù cān jūn gāo pèi shàng shū chén qǐng qí lǐ jīng xiáng
前京兆府司录参军高佩上疏陈请，其理精详。
zhèn zhòng biàn jiù yí fǎng yú qīng shì shēn míng dà yì shì yòng shì rán
朕重变旧仪，访于卿士，申明大义，是用释然。
yi cóng gǎi zhèng yǐ dūn zhì lǐ
宜从改正，以敦至礼。
zì jīn yǐ hòu sì wǔ fāng pèi dì zhù wén bìng bù xū chēng chén
自今已后， 祀五方配帝祝文，并不须称臣。
qí yú lǐ shù rú jiù
其余礼数如旧。
liù nián shí yī yuè bā rì yǒu shì yú nán jiāo
六年十一月八日，有事于南郊。
zhào yǐ huáng tài zǐ wèi yà xiàn qīn wáng wèi zhōng xiàn
诏以皇太子为亚献，亲王为终献。
shàng wèn lǐ guān yà xiàn zhōng xiàn hé shòu shì jiè fǒu
上问礼官： “亚献、终献合受誓诫否？
lì bù láng zhōng liǔ miǎn yuē zhǔn kāi yuán lǐ xiàn guān qián qī rì yú nèi shòu shì jiè
”吏部郎中柳冕曰：“准《开元礼》，献官前七日于内受誓诫。
cí yún gè yáng qí zhí bù gōng qí shì guó yǒu cháng xíng
辞云：‘各扬其职，不供其事，国有常刑。
jīn yǐ huáng tài zǐ wèi yà xiàn qǐng gǎi jiù cí yún gè yáng qí zhí sù fèng cháng yí
’今以皇太子为亚献，请改旧辞，云‘各扬其职，肃奉常仪’。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
shí wǔ nián sì yuè shù shì kuāng péng zǔ shàng yán dà táng tǔ dé qiān nián hé fú qǐng měi yú sì jì yuè jiāo sì tiān de
十五年四月，术士匡彭祖上言：“大唐土德，千年合符，请每于四季月郊祀天地。
zhào lǐ guān rú zhě yì
”诏礼官儒者议。
guī chóng jìng yuē zhǔn lǐ lì chūn yíng chūn yú dōng jiāo jì qīng dì
归崇敬曰：“准礼，立春迎春于东郊，祭青帝。
lì xià rì yíng xià yú nán jiāo jì chì dì
立夏日迎夏于南郊，祭赤帝。
lì qiū hòu shí bā rì yíng huáng líng yú zhōng dì jì huáng dì
立秋后十八日，迎黄灵于中地，祭黄帝。
qiū dōng gè yú qí fāng
秋、冬各于其方。
huáng dì yú wǔ xíng wèi tǔ wáng zài sì jì tǔ shēng yú huǒ yòng shì yú mù ér jì yú qiū sān jì zé fǒu
黄帝于五行为土，王在四季，土生于火，用事于木，而祭于秋，三季则否。
hàn wèi zhōu duò gòng xíng cǐ lǐ
汉、魏、周、 隋，共行此礼。
guó jiā tǔ dé chéng shí yì yǐ měi suì liù yuè tǔ wáng zhī rì sì huáng dì yú nán jiāo yǐ hòu tǔ pèi hé yú diǎn lǐ
国家土德乘时，亦以每岁六月土王之日，祀黄帝于南郊，以后土配， 合于典礼。
péng zǔ píng hou wěi zhī shuō jù yīn yáng zhī shū shì shè bù jīng kǒng nán xíng yòng
彭祖凭候纬之说，据阴阳之书，事涉不经，恐难行用。
nǎi qǐn
”乃寝。
yuán hé shí wǔ nián shí èr yuè jiāng yǒu shì yú nán jiāo
元和十五年十二月，将有事于南郊。
mù zōng wèn lǐ guān nán jiāo bǔ rì fǒu
穆宗问礼官：“南郊卜日否？
lǐ yuàn zòu fú zhǔn lǐ lìng cí jì jiē bo
”礼院奏： “伏准礼令，祠祭皆卜。
zì tiān bǎo yǐ hòu fán yù jiāo sì bì xiān cháo tài qīng gōng cì rì xiǎng tài miào yòu cì rì sì nán jiāo
自天宝已后，凡欲郊祀，必先朝太清宫，次日飨太庙，又次日祀南郊。
xiāng xún zhì jīn bìng bù bǔ rì
相循至今，并不卜日。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
jí míng nián zhēng yuè nán jiāo lǐ bì yǒu sī bù shè yù tà shàng lì shòu qún chén qìng hè
及明年正月，南郊礼毕，有司不设御榻，上立受群臣庆贺。
jí yù lóu zhàng tuì bǎi liáo fù bù yú lóu qián hè nǎi shòu hè yú xīng qìng gōng
及御楼仗退，百僚复不于楼前贺，乃受贺于兴庆宫。
èr zhě quē lǐ yǒu sī zhī guò yě
二者阙礼，有司之过也。