旧唐书 · 刘昫 · Chapter 22 of 200

志·卷二

PinyinModern Translation
Size

lǐ yí èr

礼仪二

suí wén dì kāi huáng zhōng jiāng zuò dà jiàng yǔ wén kǎi yī yuè lìng zào míng táng mù yàng yǐ xiàn

隋文帝开皇中,将作大匠宇文恺依《月令》造明堂木样以献。

dì lìng yǒu sī yú jīng chéng ān yè lǐ nèi guī zhào qí de fāng yù chóng jiàn ér zhū rú zhēng lùn bù dìng jìng yì ba zhī

帝令有司于京城安业里内规兆其地,方欲崇建,而诸儒争论不定,竟议罢之。

yáng dì shí kǎi fù xiàn míng táng mù yàng bìng yì zhuàng shǔ qiān dū xìng yì shì yòu bù jiù

炀帝时,恺复献明堂木样并议状,属迁都兴役,事又不就。

zhōng yú suí dài jì qiū dà xiǎng héng zài yú tán shè sì

终于隋代,季秋大享,恒在雩坛设祀。

gāo zǔ shòu shàn bù huáng chuàng yí

高祖受禅,不遑创仪。

tài zōng píng dìng tiān xià mìng rú guān yì qí zhì

太宗平定天下,命儒官议其制。

zhēn guàn wǔ nián tài zǐ zhōng yǔn kǒng yǐng dá yǐ zhū rú lì yì wéi gǔ shàng yán yuē chén fú xún qián chì yī lǐ bù shàng shū lú kuān guó zǐ zhù jiào liú bó zhuāng děng yì yǐ wéi cóng kūn lún dào shàng céng jì tiān

贞观五年,太子中允孔颖达以诸儒立议违古,上言曰:“臣伏寻前敕,依礼部尚书卢宽、国子助教刘伯庄等议,以为‘从昆仑道上层祭天’。

yòu xún hòu chì yún wèi zuǒ yòu gé dào dēng lóu shè jì

又寻后敕云:‘为左右阁道,登楼设祭。

chén jiǎn liù yì qún shū bǎi jiā zhū shǐ jiē míng jī shàng yuē táng lóu shàng yuē guān wèi wén chóng lóu zhī shàng ér yǒu táng míng

’臣检六艺群书百家诸史,皆名基上曰堂,楼上曰观,未闻重楼之上而有堂名。

xiào jīng yún zōng sì wén wáng yú míng táng

《孝经》 云:‘宗祀文王于明堂’。

bù yún míng lóu míng guān qí yì yī yě

不云明楼、明观,其义一也。

yòu míng táng fǎ tiān shèng wáng shì jiǎn huò yǒu jiǎn hāo wèi zhù qì máo zuò gài

又明堂法天,圣王示俭, 或有翦蒿为柱,葺茅作盖。

suī fù gǔ jīn yì zhì bù kě héng rán yóu yī dà diǎn wéi zài pǔ sù

虽复古今异制,不可恒然,犹依大典,惟在朴素。

shì yǐ xí wéi zhǎn jiē qì shàng táo páo yòng jiǎn lì yǐ guì chéng fú dà qiú yǐ xùn jiǎn jīn ruò fēi lóu jià dào qǐ gé líng yún kǎo gǔ zhī wén shí kān yí lǜ

是以席惟飐秸,器尚陶匏,用茧栗以贵诚,服大裘以训俭,今若飞楼架道,绮阁凌云, 考古之文,实堪疑虑。

àn jiāo sì zhì hàn wǔ míng táng zhī zhì sì miàn wú bì shàng fù yǐ máo

按《郊祀志》:汉武明堂之制,四面无壁,上覆以茅。

jì wǔ dì yú shàng zuò sì hòu tǔ yú xià fáng

祭五帝于上座,祀后土于下防。

chén yǐ shàng zuò zhèng wèi jī shàng xià fáng wéi shì jī xià

臣以上座正为基上,下防惟是基下。

jì yún wú sì bì wèi shěn bó zhuāng yǐ hé zhī shàng céng jì shén xià yǒu wǔ shì

既云无四壁,未审伯庄以何知上层祭神,下有五室?

qiě hàn wǔ suǒ wéi duō yòng fāng shì zhī shuō wéi jīng bèi zhèng bù kě shī zǔ

且汉武所为,多用方士之说,违经背正,不可师祖。

yòu lú kuān děng yì yún shàng céng jì tiān xià táng bù zhèng yù shǐ rén shén wèi bié shì bù xiāng gān

又卢宽等议云:上层祭天,下堂布政,欲使人神位别,事不相干。

chén yǐ gǔ zhě jìng zhòng dà shì yǔ jiē shén xiāng shì shì yǐ cháo jìn jì sì jiē zài miào táng qǐ yǒu lóu shàng jì zǔ lóu xià shì cháo

臣以古者敬重大事,与接神相似,是以朝觐祭祀,皆在庙堂,岂有楼上祭祖,楼下视朝?

gé dào shēng lóu lù biàn zhǎi ài chéng niǎn zé jiē shén bù jìng bù wǎng zé láo yì shèng gōng

阁道升楼,路便窄隘,乘辇则接神不敬,步往则劳勚圣躬。

shì wèi zài páng bǎi sī gòng fèng

侍卫在旁,百司供奉。

qiú zhī diǎn gào quán wú cǐ lǐ

求之典诰,全无此理。

chén fēi gǎn gù zhí yú jiàn yǐ qiú jǐ zhǎng

臣非敢固执愚见,以求己长。

fú yǐ guó zhī dà diǎn bù kě bù shèn

伏以国之大典,不可不慎。

qǐ yǐ chén yán xià qún chén xiáng yì

乞以臣言下群臣详议。

shì zhōng wèi zhēng yì yuē jī zhū gǔ xùn cān yǐ jiù tú qí shàng yuán xià fāng fù miào chóng wū bǎi lǜ yī zhì yì zhěn tóng guī

”侍中魏征议曰:“稽诸古训,参以旧图,其上圆下方,复庙重屋, 百虑一致,异轸同归。

jì dāng tú yīng lù wèi huáng sī lǐ

洎当涂膺箓,未遑斯礼;

diǎn wǔ yù xìng wú suǒ qǔ zé

典午聿兴,无所取则。

péi wěi yǐ zhū rú chí lùn yì duān fēng qǐ shì fēi chuǎn hù mí suǒ shì cóng suì nǎi yǐ rén fèi yán zhǐ wèi yī diàn

裴𬱟以诸儒持论,异端蜂起,是非舛互,靡所适从,遂乃以人废言,止为一殿。

sòng qí jí réng qí jiù liáng chén zūn ér bù gǎi

宋、齐即仍其旧,梁、陈遵而不改。

suī yán pèi yǒu suǒ jì xiǎng bù kuì qiú zhī diǎn zé dào shí wèi hóng

虽严配有所,祭享不匮,求之典则,道实未弘。

fu xiào yīn xīn shēng lǐ yuán qíng lì

夫孝因心生, 礼缘情立。

xīn bù kě jí gù bèi wù yǐ biǎo qí chéng

心不可极,故备物以表其诚;

qíng wú yǐ jǐn gù shì gōng yǐ guǎng qí jìng

情无以尽,故饰宫以广其敬。

xuān ní měi yì qí zài cí hu

宣尼美意, 其在兹乎!

chén děng qīn fèng dé yīn lìng cān dà yì sī jié chén lù wēi zēng shān hǎi

臣等亲奉德音,令参大议,思竭尘露,微增山海。

fán shèng rén yǒu zuò yì zhòng suí shí wàn wù sī dǔ shì zī tōng biàn

凡圣人有作,义重随时,万物斯睹,事资通变。

ruò jù cài yōng zhī shuō zé zhì lǐ shī yú wén fán

若据蔡邕之说,则至理失于文繁;

ruò yī péi wěi suǒ wéi zé yòu shāng yú zhì lüè

若依裴𬱟所为,则又伤于质略。

qiú zhī qíng lǐ wèi yǔn jué zhōng

求之情理,未允厥中。

jīn zhī suǒ yì fēi wú yòng shě

今之所议,非无用舍。

qǐng wèi wǔ shì chóng wū shàng yuán xià fāng jì tǐ yǒu zé xiàng yòu shì duō gù shí

请为五室重屋,上圆下方, 既体有则象,又事多故实。

xià shì bèi bù zhèng zhī jū shàng táng wèi jì tiān zhī suǒ rén shén bù zá lǐ yì yi zhī

下室备布政之居,上堂为祭天之所,人神不杂,礼亦宜之。

qí gāo xià guǎng mào zhī guī jǐ yán chǐ zhàng zhī zhì zé bìng suí shí lì fǎ yīn shì zhì yí

其高下广袤之规,几筵尺丈之制,则并随时立法,因事制宜。

zì wǒ ér zuò hé bì shī gǔ

自我而作,何必师古。

kuò qiān zǎi zhī yí yì wèi bǎi wáng zhī yì fàn

廓千载之疑议,为百王之懿范。

bù shǐ tài shān zhī xià wéi wén huáng dì zhī fǎ

不使泰山之下,惟闻黄帝之法;

wèn shuǐ zhī shàng dú chēng hàn wǔ zhī tú

汶水之上, 独称汉武之图。

zé tōng hu shén míng shù jī kě sì zǐ lái jīng shǐ chéng zhī bù rì

则通乎神明,庶几可俟,子来经始,成之不日。

yì yóu wèi jué

”议犹未决。

shí qī nián wǔ yuè mì shū jiān yán shī gǔ yì yuē

十七年五月,秘书监颜师古议曰:

míng táng zhī zhì yuán zì gǔ xī qiú zhī jiǎn dú quán wén mò dǔ

明堂之制,爰自古昔,求之简牍,全文莫睹。

shǐ zhī huáng dì jiàng jí yǒu yú mí lì xià yīn qì yú zhōu dài gè lì míng hào bié chuàng guī mó

始之黄帝,降及有虞,弥历夏、 殷,迄于周代,各立名号,别创规模。

zhòng shuō chuǎn bó hù zhí suǒ jiàn jù rú shuò xué mò yǒu xiáng tōng

众说舛驳,互执所见,巨儒硕学,莫有详通。

fěi rán chéng zhāng bù zhī cái duàn

斐然成章,不知裁断。

jiū qí zhǐ yào shí bù zhèng zhī gōng yě

究其指要,实布政之宫也。

tú yǐ zhàn guó zòng héng diǎn jí fèi qì

徒以战国纵横,典籍废弃;

bào qín kù liè jīng lǐ yān wáng

暴秦酷烈,经礼湮亡。

jīn zhī suǒ cún zhuàn jì zá shuō yòng wéi zhǔn de lǐ shí wú mèi

今之所存,传记杂说,用为准的,理实芜昧。

rán zhōu shū zhī xù míng táng jì qí sì miàn zé yǒu yìng mén zhì mén jù cǐ yī táng gù shì wáng zhě zhī cháng jū ěr

然《周书》之叙明堂,纪其四面,则有应门、雉门,据此一堂,固是王者之常居耳。

qí qīng yáng zǒng zhāng xuán táng tài miào jí zuǒ gè yòu gè yǔ sì shí zhī cì xiāng tóng zé lù qǐn zhī yì zú wèi míng zhèng

其青阳、总章、 玄堂、太庙及左个、右个,与四时之次相同,则路寝之义,足为明证。

yòu wén wáng jū míng táng zhī piān dài yǐ gōng shǔ cí yú gāo méi

又《文王居明堂》之篇:带以弓蜀,祠于高禖。

xià jiǔ mén zhé ráng yǐ yù jí yì zhì liáng chú dào yǐ lì nóng fū lìng guó yǒu jiǔ yǐ hé sān zú

下九门磔禳以御疾疫,置梁除道以利农夫, 令国有酒以合三族。

fán cǐ děng shì jiē hé yuè lìng zhī wén

”凡此等事,皆合《月令》之文。

guān qí suǒ wèi jiē zài lù qǐn zhě yě

观其所为,皆在路寝者也。

dài lǐ xī zhōu gōng cháo zhū hóu yú míng táng zhī wèi tiān zǐ fù fǔ yǐ nán xiàng ér lì

《戴礼》:“昔周公朝诸侯于明堂之位,天子负斧扆南向而立。

míng táng yě zhě míng zhū hóu zhī zūn bēi yě

明堂也者,明诸侯之尊卑也。

zhōu guān yòu yún zhōu rén míng táng dù jiǔ chǐ zhī yán dōng xī jiǔ yán táng yī yán

”《周官》又云“周人明堂,度九尺之筵,东西九筵,堂一筵。

jù qí zhì dù jí dà qǐn yě

”据其制度,即大寝也。

shī zi yì yuē huáng dì yuē hé gōng yǒu yú shì yuē zǒng zhāng yīn yuē yáng guǎn zhōu yuē míng táng

《尸子》亦曰:“黄帝曰合宫,有虞氏曰总章,殷曰阳馆,周曰明堂。

sī jiē lù qǐn zhī zhēng zhī fēi bié chù

”斯皆路寝之征,知非别处。

dà dài suǒ shuō chū yǒu jìn jiāo zhī yán fù chēng wén wáng zhī miào jìn tuì wú jù zì wèi máo dùn

大戴所说,初有近郊之言,复称文王之庙,进退无据,自为矛盾。

yuán fu fù yǐ shòu cháo cháng jū chū rù jì zài gāo kù zhī nèi yì hé yún yú jiāo yě zāi

原夫负扆受朝,常居出入,既在皋库之内,亦何云于郊野哉?

xiào jīng chuán yún zài guó zhī yáng yòu wú lǐ shù

《孝经传》云“在国之阳”,又无里数。

hàn wǔ yǒu huái chuàng zào xún yú jìn shēn yán lùn fēn rán zhōng wú dìng jù nǎi lì yú wèn shuǐ zhī shàng ér zōng sì yān míng qí bù jū yuǎn jìn wú zé fāng miàn

汉武有怀创造,询于搢绅,言论纷然,终无定据,乃立于汶水之上而宗祀焉, 明其不拘远近,无择方面。

xiào chéng zhī dài biǎo xíng chéng nán suī yǒu qí wén jué gōng mǐ lì

孝成之代,表行城南,虽有其文,厥功靡立。

píng dì yuán shǐ sì nián dà yì yíng chuàng

平帝元始四年,大议营创。

kǒng láo děng nǎi yǐ wéi míng táng pì yōng tài xué qí shí yī yě ér yǒu sān míng

孔牢等乃以为明堂、辟雍、太学,其实一也,而有三名。

jīn bāo děng yòu chēng jīng zhuàn wú wén bù néng fēn bié tóng yì

金褒等又称经传无文,不能分别同异。

zhōng xīng zhī hòu cài yōng zuò lùn fù yún míng táng tài miào yī wù èr míng

中兴之后,蔡邕作论,复云明堂太庙,一物二名。

zhèng xuán zé yuē zài guó zhī yáng sān lǐ zhī wài

郑玄则曰:“在国之阳,三里之外。

chún yú dēng yòu yún sān lǐ zhī wài qī lǐ zhī nèi bǐng sì zhī de

”淳于登又云:“三里之外,七里之内,丙巳之地。

yǐng róng shì lì yì yún míng táng tài miào fán yǒu bā míng qí tǐ yī yě

”颍容《释例》亦云:“明堂太庙,凡有八名,其体一也。

gǒu lì tóng yì jìng wèi qiǎo shuō bìng chū zì xiōng huái céng wú shī zǔ

”苟立同异,竞为巧说,并出自胸怀,曾无师祖。

shěn fu gōng chéng zuò yuè lǐ dìng zhì lǐ cǎo chuàng cóng yí zhì wén dì biàn

审夫功成作乐,理定制礼,草创从宜,质文递变。

jīng qí guān miǎn gǔ jīn bù tóng lǜ dù quán héng qián hòu bù yī suí shí zhī yì duàn kě zhī yǐ

旌旗冠冕,古今不同,律度权衡,前后不一,随时之义,断可知矣。

jiǎ rú zhōu gōng jiù zhāng yóu dāng zé qí kě fǒu

假如周公旧章, 犹当择其可否;

xuān ní yí zé shàng huò bǔ qí quē lòu

宣尼彝则,尚或补其阙漏。

kuàng zhèng shì yì shuō chún yú xiǎo wén fěi yì shǒu zhū hé shū jiāo zhù

况郑氏臆说,淳于𫍲闻,匪异守株,何殊胶柱?

yú wèi bù chū yōng zhì ěr jiē gōng wéi shí yǔn shì yí liàng wú suǒ huò

愚谓不出墉雉,迩接宫闱,实允事宜,谅无所惑。

dàn dāng shàng zūn tiān zhǐ zhī fèng dé yīn zuò huáng dài zhī míng táng yǒng yí fàn yú lái yè

但当上遵天旨,祗奉德音,作皇代之明堂,永贻范于来叶。

qū qū suì yì jiē lüè ér bù lùn

区区碎议,皆略而不论。

yòu shàng biǎo yuē míng táng zhī zhì bì xià yǐ fā dé yīn jiǔ lìng xiáng yì

又上表曰:“明堂之制,陛下已发德音,久令详议。

dàn yǐ xué zhě zhuān gù rén rén yì yán sǔn yì bù tóng shì fēi mò dìng

但以学者专固,人人异言, 损益不同,是非莫定。

chén yú yǐ wéi wǔ dì zhī hòu liǎng hàn yǐ qián gāo xià fāng yuán jiē bù xiāng xí

臣愚以为五帝之后,两汉已前,高下方圆,皆不相袭。

wéi zài bì xià shèng qíng chuàng zào jí wéi dà táng míng táng zú yǐ chuán yú wàn dài hé bì lùn hù yǒu zhī duō shǎo yí jiē tíng zhī guǎng xiá

惟在陛下圣情创造,即为大唐明堂,足以传于万代,何必论户牖之多少,疑阶庭之广狭?

ruò zì rú zhě hù shuō yī duān jiǔ wú duàn jué tú jī shèng lǐ xī hàn wǔ yù cǎo fēng shàn yí bó wàng zhū shēng suǒ shuō bù tóng mò zhī shú shì

若恣儒者互说一端,久无断决,徒稽盛礼,昔汉武欲草封禅仪,博望诸生,所说不同,莫知孰是。

wéi yù shǐ dài fū ní kuān quàn shàng zì dìng zhì dù suì chéng dēng fēng zhī lǐ

唯御史大夫倪宽劝上自定制度,遂成登封之礼。

chén zhī yú chéng yì wàng bì xià zhēn zhuó fán shěng wèi qí jié wén bù kě qiān jù yǐ yān dà diǎn

臣之愚诚,亦望陛下斟酌繁省,为其节文,不可谦拒,以淹大典。

xún yǐ yǒu shì liáo hǎi wèi xiá yíng chuàng

”寻以有事辽海,未暇营创。

yǒng huī èr nián qī yuè èr rì chì yuē shàng xuán yōu zàn chóng gāo ér bù yán

永徽二年七月二日,敕曰:“上玄幽赞,崇高而不言;

huáng wáng tí xiàng dài shén gōng ér lǐ wù

皇王提象,代神功而理物。

shì zhī wǔ jīng jiàng dé yuán yīng dì zhě zhī zūn

是知五精降德,爰应帝者之尊;

jiǔ shì chuí wén yòng jì chù tiān zhī yè

九室垂文,用纪处天之业。

qiě hé gōng líng fǔ chuàng hóng guī yú shàng dài

且合宫、灵府,创鸿规于上代;

tài shì zǒng zhāng biāo mào fàn yú zhōng yè

太室、总章,标茂范于中叶。

suī zhì wén shū zhì shē jiǎn yì shí rán qí lì tiān zhōng zuò rén jí bù zhèng shī jiào qí guī yī kuí

虽质文殊制,奢俭异时,然其立天中, 作人极,布政施教,其归一揆。

zhèn sì yīng xià wǔ pī chéng shàng liè sī suǒ yǐ dá juàn shàng líng yù zūn xiào xiǎng ér fǎ gōng kuàng lǐ míng táng qǐn gòu

朕嗣膺下武,丕承上烈,思所以答眷上灵,聿遵孝享,而法宫旷礼,明堂寝构。

jīn guó jiā sì biǎo wú yú rén hé suì rěn zuò fàn chuí xùn jīn yě qí shí

今国家四表无虞,人和岁稔,作范垂训,今也其时。

yi lìng suǒ sī yǔ lǐ guān xué shì děng kǎo hé gù shì xiáng yì dé shī wu yī diǎn lǐ zào lì míng táng

宜令所司与礼官学士等考核故事,详议得失,务依典礼,造立明堂。

zhù kuàng dài quē wén huò shēn yú zī rì

庶旷代阙文, 获申于兹日;

yīn xīn zhǎn jìng yǒng chuí yú hòu kūn

因心展敬,永垂于后昆。

qí míng táng zhì dù lìng zhū cáo shàng shū jí zuǒ yòu chéng shì láng tài cháng guó zǐ mì shū guān hóng wén guǎn xué shì tóng gòng xiáng yì

其明堂制度,令诸曹尚书及左右丞侍郎、太常、国子秘书官、弘文馆学士同共详议。

yú shì tài cháng bó shì liǔ xuān réng zhèng xuán yì yǐ wéi míng táng zhī zhì dāng wèi wǔ shì

于是太常博士柳宣仍郑玄义,以为明堂之制,当为五室。

nèi zhí chéng kǒng zhì yuē jù dà dài lǐ jí lú zhí cài yōng děng yì yǐ wéi jiǔ shì

内直丞孔志约据《大戴礼》及卢植、蔡邕等义,以为九室。

cáo wáng you zhào cí hào mì shū láng xuē wén sī děng gè zào míng táng tú

曹王友赵慈皓、秘书郎薛文思等各造明堂图。

zhū rú fēn zhēng hù yǒu bù tóng

诸儒纷争,互有不同。

shàng chū yǐ jiǔ shì zhī yì wéi shì nǎi lìng suǒ sī xiáng dìng xíng zhì jí pì yōng mén quē děng

上初以九室之议为是,乃令所司详定形制及辟雍门阙等。

míng nián liù yuè nèi chū jiǔ shì yàng réng gèng lìng yǒu sī sǔn yì zhī

明年六月,内出九室样,仍更令有司损益之。

yǒu sī zòu yán

有司奏言:

nèi yàng táng jī sān chóng měi jī jiē gè shí èr

内样:堂基三重,每基阶各十二。

shàng jī fāng jiǔ zhì bā jiǎo gāo yī chǐ

上基方九雉,八角,高一尺。

zhōng jī fāng sān bǎi chǐ gāo yī yán

中基方三百尺, 高一筵。

xià jī fāng sān bǎi liù shí chǐ gāo yī zhàng èr chǐ

下基方三百六十尺,高一丈二尺。

shàng jī xiàng huáng cóng wèi bā jiǎo sì miàn ān shí èr jiē

上基象黄琮,为八角,四面安十二阶。

qǐng cóng nèi yàng wèi dìng

请从内样为定。

jī gāo xià réng qǐng zhǔn zhōu zhì gāo jiǔ chǐ qí fāng gòng zuò sī yuē zhǔn yī bǎi sì shí bā chǐ

基高下仍请准周制高九尺,其方共作司约准一百四十八尺。

zhōng jī xià jī wàng bìng bù yòng

中基下基,望并不用。

yòu nèi yàng shì gè fāng sān yán kāi sì tà bā chuāng

又内样:室各方三筵,开四闼、八窗。

wū yuán měi jìng èr bǎi jiǔ shí yī chǐ

屋圆楣径二百九十一尺。

àn jì qiū dà xiǎng wǔ dì gè zài yī shì shāng liáng bù biàn qǐng yī liǎng hàn jì qiū hé xiǎng zǒng yú tài shì

按季秋大飨五帝,各在一室,商量不便,请依两汉季秋合飨,总于太室。

ruò sì shí yíng qì zhī sì zé gè yú qí fāng zhī shì

若四时迎气之祀,则各于其方之室。

qí ān zhì jiǔ shì zhī zhì zēng sǔn míng táng gù shì sān sān xiāng zhòng

其安置九室之制,增损明堂故事,三三相重。

tài shì zài zhōng yāng fāng liù zhàng

太室在中央, 方六丈。

qí sì yú zhī shì wèi zhī zuǒ yòu fáng gè fāng èr zhàng sì chǐ

其四隅之室,谓之左右房,各方二丈四尺。

dāng tài shì sì miàn qīng yáng míng táng zǒng zhāng xuán táng děng shì gè zhǎng liù zhàng yǐ yīng tài shì

当太室四面,青阳、明堂、总章、玄堂等室,各长六丈,以应太室;

kuò èr zhàng sì chǐ yǐ yīng zuǒ yòu fáng

阔二丈四尺,以应左右房。

shì jiān bìng tōng xiàng gè guǎng yī zhàng bā chǐ

室间并通巷,各广一丈八尺。

qí jiǔ shì bìng xiàng zài táng shàng zǒng fāng yī bǎi sì shí sì chǐ fǎ kūn zhī cè

其九室并巷在堂上,总方一百四十四尺,法坤之策。

wū yuán měi shǔn yán huò wèi wèi yǔn

屋圆楣、楯、檐, 或为未允。

qǐng jù zhèng xuán lú zhí děng shuō yǐ qián liáng wèi měi qí jìng èr bǎi yī shí liù chǐ fǎ qián zhī cè

请据郑玄、卢植等说,以前梁为楣,其径二百一十六尺,法干之策。

yuán zhù páng chū jiǔ shì sì yú gè qī chǐ fǎ tiān yǐ qī jì

圆柱旁出九室四隅,各七尺,法天以七纪。

zhù wài yú jī jié zuò sī yuē zhǔn miàn bié gè yú yī zhàng yī chǐ

柱外余基,节作司约准面别各余一丈一尺。

nèi yàng shì bié sì tà bā chuāng jiǎn yǔ gǔ tóng qǐng yī wèi dìng

内样:室别四闼、八窗,检与古同,请依为定。

qí hù yī gǔ wài shè ér bù kāi

其户依古外设而不开。

nèi yàng wài yǒu zhù sān shí liù měi zhù shí liáng

内样:外有柱三十六,每柱十梁。

nèi yǒu qī jiān zhù gēn yǐ shàng zhì liáng gāo sān zhàng liáng yǐ shàng zhì wū jùn qǐ jì gāo bā shí yī chǐ

内有七间,柱根以上至梁高三丈,梁以上至屋峻起,计高八十一尺。

shàng yuán xià fāng fēi yán yīng guī qǐng yī nèi yàng wèi dìng

上圆下方,飞檐应规,请依内样为定。

qí wū gài xíng zhì réng wàng jù kǎo gōng jì gǎi wèi sì ā bìng yī lǐ jiā zhòng yán zhǔn tài miào ān chī wěi

其屋盖形制,仍望据《考工记》改为四阿,并依礼加重檐,准太庙安鸱尾。

táng sì xiàng wǔ sè qǐng yī zhōu lǐ bái shèng wèi biàn

堂四向五色,请依《周礼》白盛为便。

qí sì xiàng gè suí fāng sè

其四向各随方色。

qǐng shī sì yuán jí sì mén

请施四垣及四门。

pì yōng àn dà dài lǐ jí qián dài shuō pì yōng duō wú shuǐ guǎng nèi jìng zhī shù

辟雍,按《大戴礼》及前代说,辟雍多无水广、内径之数。

cài yōng yún shuǐ guǎng èr shí sì zhàng sì zhōu yú wài

蔡邕云:“水广二十四丈,四周于外。

sān fǔ huáng tú yún shuǐ guǎng sì zhōu yǔ cài yōng bù yì réng yún shuǐ wài zhōu dī

”《三辅黄图》云“水广四周”,与蔡邕不异,仍云“水外周堤”。

yòu zhāng héng dōng jīng fù chēng zào zhōu wèi liáng

又张衡《东京赋》称“造舟为梁”。

lǐ jì míng táng wèi yīn yáng lù yún shuǐ zuǒ xuán yǐ xiàng tiān

《礼记·明堂位》、《阴阳录》云: “水左旋以象天。

shāng liáng shuǐ guǎng èr shí sì zhàng kǒng shāng yú kuò jīn qǐng jiǎn wèi èr shí sì bù yuán wài liàng qǔ zhōu zú

”商量水广二十四丈,恐伤于阔,今请减为二十四步,垣外量取周足。

réng yī gù shì zào zhōu wèi liáng qí wài zhōu yǐ yuán dī bìng qǔ yīn yáng shuǐ xíng zuǒ xuán zhī zhì

仍依故事造舟为梁,其外周以圆堤,并取《阴阳》“水行左旋”之制。

diàn yuán àn sān fǔ huáng tú diàn yuán sì zhōu fāng zài shuǐ nèi gāo bù bì rì diàn mén qù diàn qī shí èr bù

殿垣,按《三辅黄图》,殿垣四周方在水内,高不蔽日,殿门去殿七十二步。

zhǔn jīn xíng shì chén shè yóu kǒng zhǎi xiǎo

准今行事陈设,犹恐窄小。

qí fāng yuán sì mén qù táng bù shù qǐng zhǔn tài miào nán mén qù miào jī yuǎn jìn wèi zhì

其方垣四门去堂步数,请准太庙南门去庙基远近为制。

réng lì sì mén bā guān yī tài miào mén bié gè ān sān mén shī xuán kǔn sì jiǎo zào sān chóng wèi quē

仍立四门八观,依太庙门别各安三门,施玄阃,四角造三重魏阙。

cǐ hòu qún rú fēn jìng gè zhí yì yì

此后群儒纷竞,各执异议。

shàng shū zuǒ pú yè yú zhì níng děng qǐng wèi jiǔ shì tài cháng bó shì táng děng qǐng wèi wǔ shì

尚书左仆射于志宁等请为九室,太常博士唐等请为五室。

gāo zōng lìng yú guān dé diàn yī liǎng yì zhāng shè qīn yǔ gōng qīng guān zhī

高宗令于观德殿依两议张设,亲与公卿观之。

dì yuē míng táng zhī lǐ zì gǔ yǒu zhī

帝曰:“明堂之礼,自古有之。

yì zhě bù tóng wèi guǒ yíng jiàn

议者不同,未果营建。

jīn shè liǎng yì gōng děng yǐ hé zhě wèi yi

今设两议,公等以何者为宜?

gōng bù shàng shū yán lì dé duì yuē liǎng yì bù tóng jù yǒu diǎn gù

”工部尚书阎立德对曰: “两议不同,俱有典故。

jiǔ shì shì àn wǔ shì shì míng

九室似暗,五室似明。

qǔ shě zhī yi duàn zài shèng lǜ

取舍之宜,断在圣虑。

shàng yǐ wǔ shì wèi biàn yì yòu bù dìng yóu shì qiě zhǐ

”上以五室为便,议又不定,由是且止。

zhì qián fēng èr nián èr yuè xiáng yi lüè dìng nǎi xià zhào yuē zhèn yǐ guǎ bó tiǎn chéng pī xù

至干封二年二月,详宜略定,乃下诏曰:“朕以寡薄,忝承丕绪。

fèng èr shèng zhī yí xun fǔ yì zhào yǐ chū lín yù xiǔ jīng huái tuī gōu zài niàn

奉二圣之遗训,抚亿兆以初临,驭朽兢怀,推沟在念。

ér shàng xuán chuí yòu zōng shè jiàng xiū suì rěn shí hé rén yīn sú fù

而上玄垂祐,宗社降休,岁稔时和,人殷俗阜。

chē shū hùn yī wén guǐ dà tóng

车书混一,文轨大同。

jiǎn yù ní jīn shēng zhōng gào chán bǎi mán zhí zhì wàn guó lái tíng cháo yě jù yú huá yí xū yuè

检玉泥金,升中告禅,百蛮执贽,万国来庭,朝野俱娱,华夷胥悦。

dàn wèi jiāo yīn yán pèi wèi ān tài shì bù zhèng shī xíng yóu quē hé gōng

但为郊禋严配,未安太室,布政施行,犹阙合宫。

zhèn suǒ yǐ rì zè wàng pí zhōng xiāo chuò qǐn tǎo lùn fén jí cuò zōng qún yán cǎi sān dài zhī jīng wēi tàn jiǔ huáng zhī zhì zé zhēn zhuó qián zǎi zhì zào míng táng

朕所以日昃忘疲,中宵辍寝,讨论坟籍,错综群言,采三代之精微,探九皇之至赜,斟酌前载, 制造明堂。

dòng yǔ fāng yuán zhī guī suī jiān gù shí

栋宇方圆之规,虽兼故实;

dù yán chén zǔ zhī fǎ dú yùn cái chéng

度筵陈俎之法,独运财成。

xuān zhū nèi wài bó kǎo xiáng yì qiú qí cháng duǎn jì guǎng yì wén

宣诸内外,博考详议,求其长短,冀广异闻。

ér hóng shēng shuò rú jù chēng jìn shàn jìn shēn shì zǐ bìng zòu gāi tōng

而鸿生硕儒,俱称尽善,搢绅士子,并奏该通。

chuàng cǐ hóng mó zì wǒ zuò gǔ

创此宏模,自我作古。

yīn xīn jì zhǎn qíng lǐ huò shēn yǒng yán zōng sì liáng shēn gǎn wèi

因心既展,情礼获伸,永言宗祀,良深感慰。

yi mìng yǒu sī jí shí qǐ zuò wu cóng zhé zhōng chēng zhèn yì yān

宜命有司,及时起作,务从折中,称朕意焉。

yú shì dà shè tiān xià gǎi yuán wèi zǒng zhāng fēn wàn nián zhì míng táng xiàn

”于是大赦天下,改元为总章,分万年置明堂县。

míng nián sān yuè yòu jù guī zhì guǎng xiá xià zhào yuē

明年三月,又具规制广狭,下诏曰:

hé gōng tīng shuò chǎn huáng xuān zhī mào fàn

合宫听朔,阐皇轩之茂范;

líng fǔ tōng hé fū dì xūn zhī jǐng huà

灵府通和,敷帝勋之景化。

yīn rén yáng guǎn qīng guī bèi lǐ

殷人阳馆,青珪备礼;

jī shì xuán táng tóng zhāng hé xiàn

姬氏玄堂,彤璋合献。

suī yùn shū lí hàn shí biàn zhì wén zhì yú lì tiān zhōng jiàn huáng jí guǐ wù shī jiào qí guī yī kuí

虽运殊骊翰,时变质文,至于立天中,建皇极,轨物施教, 其归一揆。

kǎo tú wèn shàng jǐn cún gōng yù zhī yí

考图汶上,仅存公玉之仪;

dù shì guī chán cái jì zhōng yuán zhī zhì

度室圭躔,才纪中元之制。

shǔ yán jīng zhuì jià ruì gōng huǐ yuè sì hǎi lún yú fèi dǐng jiǔ tǔ xiàn yú tu yuán

属炎精坠驾,睿宫毁籥,四海沦于沸鼎,九土陷于涂原。

gāo zǔ tài wǔ huáng dì zhàng yuè táng jiāo shōu qián yōng yě nà xiáng fú yú cāng shuǐ shòu líng mìng yú pī shān

高祖太武皇帝杖钺唐郊,收钤雍野,纳祥符于苍水,受灵命于丕山。

fēi shěn yǒng mò dòng zhí yóu yuán

飞沈泳沫,动植游源。

tài zōng wén huáng dì méng jīn guāng shì xié jiàng huǒ ér dēng tán

太宗文皇帝盟津光誓,协降火而登坛;

fēng gǔ duàn shé yīng tún yún ér jū lǚ

丰谷断蛇,应屯云而鞠旅。

fēng jīn dài lǐng zhāo lèi shèng zhī hóng xūn

封金贷岭,昭累圣之鸿勋;

lè shí wán dōu chéng wén kǎo zhī xiān zhì

勒石丸都,成文考之先志。

gù kě yǐ zuò huà míng táng xiǎn yōng tài shì

固可以作化明堂,显庸太室。

bàng luō bā zhù zhōu jiàn sì mén mù gōng bù zuó tǔ shì wú wén fēng yuē shé zhōng jīng shǐ wù jí quē wén sī bèi dà lǐ yù xiū

傍罗八柱,周建四门,木工不琢,土事无文, 丰约折衷,经始勿亟,阙文斯备,大礼聿修。

qí míng táng yuàn měi miàn sān bǎi liù shí bù dāng zhōng zhì táng

其明堂院每面三百六十步,当中置堂。

àn zhōu yì qián zhī cè èr bǎi yī shí yǒu liù kūn zhī cè yī bǎi sì shí yǒu sì zǒng chéng sān bǎi liù shí gù fāng sān bǎi liù shí bù

按《周易》干之策二百一十有六,坤之策一百四十有四,总成三百六十,故方三百六十步。

dāng zhōng zhì táng chù èr yí zhī zhōng dìng sān cái zhī běn gòu cí yī yǔ lín cǐ wàn fāng

当中置堂,处二仪之中,定三才之本,构兹一宇,临此万方。

zì jiàng yuàn měi miàn sān mén tóng wèi yī yǔ pái huái wǔ jiān

自降院每面三门,同为一宇,徘徊五间。

àn shàng shū yī qī yǒu sì shí gù sì miàn gè yī suǒ kāi mén

按《尚书》, 一期有四时,故四面各一所开门;

měi shí yǒu sān yuè gù měi yī suǒ kāi sān mén

每时有三月,故每一所开三门;

yī qī shí yǒu èr yuè gù zhōu huí zǒng shí èr mén

一期十有二月, 故周回总十二门。

suǒ yǐ miàn bié yī mén yīng cí sì xù jì yī shí ér tǒng sān yuè gù yú yī shè ér zhì sān mén

所以面别一门,应兹四序,既一时而统三月,故于一舍而置三门。

yòu zhōu yì sān wèi yáng shù èr wèi yīn shù hé ér wèi wǔ suǒ yǐ měi mén shě wǔ jiān

又《周易》三为阳数,二为阴数,合而为五,所以每门舍五间。

yuàn sì yú gè zhì zhòng lóu qí sì yōng gè yī běn fāng sè

院四隅各置重楼, 其四墉各依本方色。

àn huái nán zǐ de yǒu sì wéi gù sì lóu

按《淮南子》,地有四维,故四楼。

yòu àn yuè lìng shuǐ huǒ jīn mù tǔ wǔ fāng gè yì sè gù qí qiáng gè yī běn fāng zhī sè

又按《月令》,水、火、 金、木、土五方各异色,故其墙各依本方之色。

jī bā miàn xiàng bā fāng

基八面,象八方。

àn zhōu lǐ huáng cóng lǐ de

按《周礼》“黄琮礼地”。

zhèng xuán zhù cóng zhě bā fāng zhī yù yǐ xiàng dì xíng gù yǐ sì de

郑玄注:琮者,八方之玉,以象地形,故以祀地。

zé zhī dì xíng bā fāng

则知地形八方。

yòu àn hàn shū wǔ dì lì bā gū tán yǐ sì de

又按《汉书》,武帝立八觚坛以祀地。

dēng de zhī tán xíng xiàng de gù lìng wèi bā fāng zhī jī yǐ xiàng dì xíng

登地之坛, 形象地,故令为八方之基,以象地形。

jī gāo yī zhàng èr chǐ jìng èr bǎi bā shí chǐ

基高一丈二尺,径二百八十尺。

àn hàn shū yáng wèi liù lǜ yīn wèi liù lǚ

按《汉书》, 阳为六律,阴为六吕。

yáng yǔ yīn hé gù gāo yī zhàng èr chǐ

阳与阴合,故高一丈二尺。

yòu àn zhōu yì sān wèi yáng shù bā wèi yīn shù

又按《周易》,三为阳数,八为阴数。

sān bā xiāng chéng dé èr bǎi sì shí chǐ

三八相乘,得二百四十尺。

àn hàn shū jiǔ huì zhī shù yǒu sì shí hé wéi èr bǎi bā shí suǒ yǐ jī jìng èr bǎi bā shí chǐ

按《汉书》,九会之数有四十,合为二百八十, 所以基径二百八十尺。

gù yǐ jiāo tōng tiān dì zhī hé cuò zōng yīn yáng zhī shù

故以交通天地之和,错综阴阳之数。

yǐ míng yáng bù dú yùn zī yīn hé yǐ zhù chéng

以明阳不独运,资阴和以助成;

yīn bù gū xíng dài yáng chàng ér fāng yīng

阴不孤行,待阳唱而方应。

yīn yáng liǎng shùn tiān dì xián hēng zé bǎi bǎo sī xìng jiǔ chóu yōu xù

阴阳两顺,天地咸亨,则百宝斯兴,九畴攸序。

jī měi miàn sān jiē zhōu huí shí èr jiē měi jiē wèi èr shí wǔ jí

基每面三阶,周回十二阶,每阶为二十五级。

àn hàn shū tiān yǒu sān jiē gù měi miàn sān jiē

按《汉书》,天有三阶,故每面三阶;

de yǒu shí èr chén gù zhōu huí shí èr jiē

地有十二辰,故周回十二阶。

yòu àn wén zi cóng fán zhì shèng yǒu èr shí wǔ děng gù měi jiē èr shí wǔ jí

又按《文子》,从凡至圣,有二十五等,故每阶二十五级。

suǒ yǐ yìng fú xīng ér shè jiē fǎ tái yào yǐ shū bì shàng nǐ xiāo hàn zhī yí xià zé de chén zhī shù

所以应符星而设阶,法台耀以疏陛,上拟霄汉之仪,下则地辰之数。

yòu liè cí zhòng jí yòng zhǔn shèng fán

又列兹重级,用准圣凡。

xiàng huáng jí zhī gāo jū fǔ shù lèi ér lín yào

象皇极之高居,俯庶类而临耀。

jī zhī shàng wèi yī táng qí yǔ shàng yuán

基之上为一堂,其宇上圆。

àn dào dé jīng tiān de yī yǐ qīng de dé yī yǐ níng hòu wáng de yī yǐ wéi tiān xià zhēn

按《道德经》:天得一以清,地得一以宁,侯王得一以为天下贞。

yòu yuē dào shēng yī yī shēng èr èr shēng sān sān shēng wàn wù

又曰:道生一,一生二,二生三,三生万物。

yòu àn hàn shū tài jí yuán qì hán sān wèi yī

又按《汉书》:太极元气,函三为一。

yòu yuē tiān zǐ yǐ sì hǎi wéi jiā

又曰:天子以四海为家。

gù zhì yī táng yǐ xiàng yuán qì bìng qǔ sì hǎi wéi jiā zhī yì

故置一堂以象元气,并取四海为家之义。

yòu àn zhōu lǐ cāng bì lǐ tiān

又按《周礼》,“苍璧礼天”。

zhèng xuán zhù bì yuán yǐ xiàng tiān

郑玄注:璧圆以象天。

gù wèi yǔ shàng yuán

故为宇上圆。

táng měi miàn jiǔ jiān gè guǎng yī zhàng jiǔ chǐ

堂每面九间, 各广一丈九尺。

àn shàng shū de yǒu jiǔ zhōu gù lì jiǔ jiān

按《尚书》,地有九州,故立九间。

yòu àn zhōu yì yīn shù shí gù jiān bié yī zhàng jiǔ chǐ suǒ yǐ guī mó hòu dì zhǔn zé yīn yáng fǎ èr qì yǐ tōng jī zhì jiǔ zhōu yú yī yǔ

又按《周易》,阴数十,故间别一丈九尺,所以规模厚地,准则阴阳,法二气以通基,置九州于一宇。

táng zhōu huí shí èr mén měi mén gāo yī zhàng qī chǐ kuò yī zhàng sān chǐ

堂周回十二门,每门高一丈七尺,阔一丈三尺。

àn lǐ jì yī suì yǒu shí èr yuè suǒ yǐ zhì shí èr mén

按《礼记》,一岁有十二月,所以置十二门。

yòu àn zhōu yì yīn shù shí yáng shù qī gù gāo yī zhàng qī chǐ

又按《周易》,阴数十,阳数七,故高一丈七尺;

yòu yuē yáng shù wǔ yīn shù bā gù kuò yī zhàng sān chǐ

又曰阳数五,阴数八,故阔一丈三尺。

suǒ yǐ diào cí yù zhú yīng bǐ jīn huī yè èr qì yǐ xún huán zhú sì xù ér yíng jié

所以调兹玉烛,应彼金辉,叶二气以循环,逐四序而迎节。

táng zhōu huí èr shí sì chuāng gāo yī zhàng sān chǐ kuò yī zhàng yī chǐ èr shí sān líng èr shí sì míng

堂周回二十四窗, 高一丈三尺,阔一丈一尺,二十三櫺,二十四明。

àn shǐ jì tiān yǒu èr shí sì qì gù zhì èr shí sì chuāng

按《史记》,天有二十四气,故置二十四窗。

yòu àn shū yī nián shí èr yuè bìng xiàng rùn gù gāo yī zhàng sān chǐ

又按《书》,一年十二月,并象闰,故高一丈三尺。

yòu àn zhōu yì tiān shù yī dì shù shí gù kuò yī zhàng yī chǐ

又按《周易》, 天数一,地数十,故阔一丈一尺;

yòu tiān shù jiǔ dì shù shí bìng sì shí chéng èr shí sān gù èr shí sān líng

又天数九,地数十,并四时成二十三,故二十三櫺。

yòu àn zhōu yì bā chún guà zhī běn tǐ hé èr shí sì yáo gù yǒu èr shí sì míng

又按《周易》,八纯卦之本体,合二十四爻,故有二十四明。

liè yǒu shū chuāng xiàng fēng hòu qì yuǎn zhōu tiān de zhī shù qū zhǔn yīn yáng zhī hé

列牖疏窗,象风候气,远周天地之数,曲准阴阳之和。

táng xīn bā zhù gè zhǎng wǔ shí wǔ chǐ

堂心八柱,各长五十五尺。

àn hé tú bā zhù chéng tiān gù zhì bā zhù

按《河图》,八柱承天,故置八柱。

yòu àn zhōu yì dà yǎn zhī shù wǔ shí yǒu wǔ gù zhǎng wǔ shí wǔ chǐ

又按《周易》, 大衍之数五十有五,故长五十五尺。

sǒng cí bā zhù chéng bǐ jiǔ jiān shù gāi dà yǎn zhī guī xíng fú lì jí zhī zhì

耸兹八柱,承彼九间,数该大衍之规,形符立极之制。

qiě zhù wèi yīn shù tiān shí yáng yuán zhù yǐ yīn qì shàng shēng tiān yǐ yáng hé xià jiàng gù yīn yáng zhī jiāo tài nǎi tiān dì zhī xiāng chéng

且柱为阴数,天实阳元,柱以阴气上升,天以阳和下降,固阴阳之交泰, 乃天地之相承。

táng xīn zhī wài zhì sì zhù wèi sì fǔ

堂心之外,置四柱为四辅。

àn hàn shū tiān yǒu sì fǔ xīng gù zhì sì zhù yǐ xiàng sì xīng

按《汉书》,天有四辅星,故置四柱以象四星。

nèi yǐ bā zhù chéng tiān wài xiàng sì fǔ míng huà shàng jiāo xià tài biǎo lǐ xiāng chéng yè tái yào yǐ fēn huī qì biān zhū ér gǒng jí

内以八柱承天,外象四辅明化,上交下泰,表里相成,叶台耀以分辉,契编珠而拱极。

bā zhù sì fǔ zhī wài dì yī zhòng èr shí zhù

八柱四辅之外,第一重二十柱。

àn zhōu yì tiān shù wǔ dì shù shí bìng wǔ xíng zhī shù hé ér wèi èr shí gù zhì èr shí zhù

按《周易》,天数五,地数十,并五行之数合而为二十,故置二十柱。

tǐ èr yí ér lì shù yè wǔ wèi yǐ cái guī shì fú lì jí zhī gōng yǔn yīng gāng róu zhī dào

体二仪而立数,叶五位以裁规,式符立极之功, 允应刚柔之道。

bā zhù sì fǔ zhī wài dì èr zhòng èr shí bā zhù

八柱四辅之外,第二重二十八柱。

àn shǐ jì tiān yǒu èr shí bā xiù gù yǒu èr shí bā zhù

按《史记》,天有二十八宿,故有二十八柱。

suǒ yǐ yǎng zé qián tú shàng fú jǐng sù kǎo biān zhū ér jì dù guān liè sù yǐ yíng shí

所以仰则干图,上符景宿,考编珠而纪度,观列宿以迎时。

bā zhù sì fǔ zhī wài dì sān zhòng sān shí èr zhù

八柱四辅之外,第三重三十二柱。

àn hàn shū yǒu bā jié bā zhèng bā fēng bā yīn sì bā sān shí èr zhù

按《汉书》,有八节、八政、八风、八音,四八三十二柱。

tiáo fēng yù jié wàn wù zī yǐ huà chéng

调风御节,万物资以化成;

bù zhèng liú yīn jiǔ qū yǎng ér yí zé

布政流音,九区仰而贻则。

wài miàn zhōu huí sān shí liù zhù

外面周回三十六柱。

àn hàn shū yī qī sān shí liù xún gù fǎ zhī yǐ zhì sān shí liù zhù

按《汉书》,一期三十六旬,故法之以置三十六柱。

suǒ yǐ xiàng suì shí ér zhì yòng shùn hán shǔ yǐ tōng wēi xuán jī zhī dù wú qiān yù lì zhī qī yǒng qì

所以象岁时而致用,顺寒暑以通微, 璇玑之度无愆,玉历之期永契。

bā zhù zhī wài xiū duǎn zǒng yǒu sān děng

八柱之外,修短总有三等。

àn zhōu yì tiān de rén wéi sān cái gù zhì zhù cháng duǎn sān děng

按《周易》,天、地、 人为三才,故置柱长短三等。

suǒ yǐ nǐ sān cái yǐ dìng wèi gāo xià xiāng xíng

所以拟三才以定位,高下相形;

tǐ wàn wù yǐ zī shēng cháng duǎn jiān yùn

体万物以资生,长短兼运。

bā zhù zhī wài dōu hé yī bǎi èr shí zhù

八柱之外,都合一百二十柱。

àn lǐ jì tiān zǐ zhì sān gōng jiǔ qīng èr shí qī dài fū bā shí yī yuán shì hé wéi yī bǎi èr shí shì yǐ zhì yī bǎi èr shí zhù

按《礼记》,天子置三公、九卿、二十七大夫、 八十一元士,合为一百二十,是以置一百二十柱。

fēn zhí shè guān yì huà zī yú duō shì

分职设官,翊化资于多士;

kāi wù chéng wù gòu chūn shà jiè yú qún cái

开物成务,构春厦藉于群材。

qí shàng kǎn zhōu huí èr bǎi sì zhù

其上槛周回二百四柱。

àn zhōu yì kūn zhī cè yī bǎi sì shí yǒu sì yòu hàn shū jiǔ huì zhī shù yǒu liù shí gù zhì èr bǎi sì zhù

按《周易》,坤之策一百四十有四, 又《汉书》,九会之数有六十,故置二百四柱。

suǒ yǐ cǎi kūn cè zhī xuán miào fǎ jiǎ yǐ zhī jīng wēi huán huí qì chén xiàng zhī guī jié gòu zhǔn yīn yáng zhī shù

所以采坤策之玄妙,法甲乙之精微, 环回契辰象之规,结构准阴阳之数。

yòu jī yǐ xiàng de gù yè cè yú kūn yuán

又基以象地,故叶策于坤元;

zhù gè yī fāng fù guī mó yú jiǎ zǐ

柱各依方,复规模于甲子。

zhòng měi èr bǎi yī shí liù tiáo

重楣,二百一十六条。

àn zhōu yì qián zhī cè èr bǎi yī shí yǒu liù gù zhì èr bǎi yī shí liù tiáo

按《周易》,干之策二百一十有六,故置二百一十六条。

suǒ yǐ guī mó yì xiàng nǐ fǎ qián yuán yīng dà yǎn zhī shēn xuán yè shén cè zhī zhì shù

所以规模《易》象,拟法乾元,应大衍之深玄,叶神策之至数。

dà xiǎo jié jí gǒng zǒng liù qiān sān bǎi sì shí wǔ

大小节级拱,总六千三百四十五。

àn hàn shū huì yuè zhī shù liù qiān sān bǎi sì shí wǔ gù zhì liù qiān sān bǎi sì shí wǔ méi

按《汉书》,会月之数,六千三百四十五,故置六千三百四十五枚。

suǒ yǐ yuǎn cǎi sān tǒng zhī wén bàng fú huì yuè zhī shù qì jīn yí ér tiáo jié ǒu xuán lì yǐ hé shí

所以远采三统之文,傍符会月之数,契金仪而调节,偶璇历以和时。

zhòng gàn sì bǎi bā shí jiǔ méi

重干,四百八十九枚。

àn hàn shū zhāng yuè èr bǎi sān shí wǔ rùn yuè zhōu huí èr bǎi wǔ shí sì zǒng chéng sì bǎi bā shí jiǔ gù zhì sì bǎi bā shí jiǔ méi

按《汉书》,章月二百三十五,闰月周回二百五十四,总成四百八十九, 故置四百八十九枚。

suǒ yǐ fǎ lǚ duān zhī ào yì xiàng jǔ zhèng zhī fāng yóu guī mó lì xiàng fā míng zhāng rùn

所以法履端之奥义,象举正之芳猷,规模历象,发明章、闰。

xià jǐng qī shí èr méi

下璟,七十二枚。

àn yì wěi yǒu qī shí èr hòu gù zhì qī shí èr méi

按《易纬》,有七十二候,故置七十二枚。

suǒ yǐ shì mó fāng jié qǔ guī zhēn hou qì zhì hé yú chāng lì ǒu shén shù yú xiū qī

所以式模芳节,取规贞候,契至和于昌历,偶神数于休期。

shàng jǐng bā shí sì méi

上璟,八十四枚。

àn hàn shū jiǔ huì zhī shù yǒu qī shí bā

按《汉书》,九会之数有七十八。

yòu àn zhuāng zi liù hé zhī wài shèng rén cún ér bù lùn

又按《庄子》:六合之外,圣人存而不论。

sī mǎ biāo zhù tiān dì sì fāng wèi liù hé

司马彪注:天地四方为六合。

zǒng chéng bā shí sì gù zhì bā shí sì méi

总成八十四,故置八十四枚。

suǒ yǐ mó fàn èr yí bāo luó liù hé zhǔn huì yīn yáng zhī shù zhōu tōng qì hòu zhī yuán

所以模范二仪,包罗六合,准会阴阳之数,周通气候之源。

jī liù shí méi

枅,六十枚。

àn hàn shū tuī tài suì zhī fǎ yǒu liù shí gù zhì liù shí méi

按《汉书》,推太岁之法有六十,故置六十枚。

suǒ yǐ jiān gāi lì shǔ bāo kuò yīn yáng cǎi jiǎ yǐ zhī shēn wēi qióng chén zi zhī xuán ào

所以兼该历数, 包括阴阳,采甲乙之深微,穷辰子之玄奥。

lián gǒng sān bǎi liù shí méi

连栱,三百六十枚。

àn zhōu yì dāng qī zhī rì sān bǎi yǒu liù shí gù zhì sān bǎi liù shí méi

按《周易》,当期之日,三百有六十,故置三百六十枚。

suǒ yǐ yè zhōu tiān zhī dù zhǔn dāng qī zhī rì shùn píng fēn ér chéng suì yīng guǐ yùn yǐ xún huán

所以叶周天之度,准当期之日,顺平分而成岁,应晷运以循环。

xiǎo liáng liù shí méi

小梁,六十枚。

àn hàn shū yǒu liù shí jiǎ zǐ gù zhì liù shí méi

按《汉书》,有六十甲子,故置六十枚。

gòu cǐ hóng liáng xiá guī fèng lì bàng sǒng sì yǔ zhī zhì yáo fú liù jiǎ zhī yuán

构此虹梁,遐规凤历,傍竦四宇之制,遥符六甲之源。

qiān èr bǎi èr shí bā méi

牵,二百二十八枚。

àn hàn shū zhāng zhōng èr bǎi èr shí bā gù zhì èr bǎi èr shí bā méi

按《汉书》, 章中二百二十八,故置二百二十八枚。

suǒ yǐ yīng cháng lì zhī guī xiàng zhōng yuè zhī dù guǎng zōng yīn yáng zhī shù bàng tōng hán shǔ zhī hé

所以应长历之规,象中月之度,广综阴阳之数,傍通寒暑之和。

fāng héng yī shí wǔ zhòng

方衡,一十五重。

àn shàng shū wǔ xíng shēng shù yī shí yǒu wǔ gù zhì shí wǔ zhòng

按《尚书》,五行生数一十有五,故置十五重。

jié dòng fēn jiān fǎ wǔ xíng ér yǎn mì

结栋分间,法五行而演秘;

shū yíng dié gòu yè shēng shù yǐ chéng guī

疏楹叠构,叶生数以成规。

nán běi dà liáng èr gēn

南北大梁,二根。

àn zhōu yì tài jí shēng liǎng yí gù zhì èr dà liáng

按 《周易》太极生两仪,故置二大梁。

guǐ fàn qián kūn mó nǐ tiān dì xiàng xuán huáng zhī hé dé biǎo fù zǎi yǐ shēng chéng

轨范乾坤,模拟天地,象玄黄之合德,表覆载以生成。

yáng mǎ sān shí liù dào

阳马,三十六道。

àn yì wěi yǒu sān shí liù jié gù zhì sān shí liù dào

按《易纬》,有三十六节,故置三十六道。

suǒ yǐ xiǎn cí jiā jié qì cǐ zhēn chén fēn liù qì yǐ xiè yīn yáng huán sì xiàng ér tiáo fēng yǔ

所以显兹嘉节,契此贞辰,分六气以燮阴阳,环四象而调风雨。

chuán èr qiān jiǔ bǎi jiǔ shí gēn

椽,二千九百九十根。

àn hàn shū yuè fǎ èr qiān sān bǎi jiǔ shí èr tōng fǎ wǔ bǎi jiǔ shí bā gòng chéng èr qiān jiǔ bǎi jiǔ shí

按《汉书》,月法二千三百九十二,通法五百九十八,共成二千九百九十。

suǒ yǐ ǒu tuī bù zhī guī hé tōng fǎ zhī shù

所以偶推步之规,合通法之数。

shì zhī shū chuán gòu yǔ zé dà zhuàng zhī jià sī lóng jī yuè chéng nián zé huì lì zhī guī wú shuǎng

是知疏椽构宇,则大壮之架斯隆,积月成年,则会历之规无爽。

dà lǚ liǎng chóng zhòng bié sān shí liù tiáo zǒng qī shí èr

大梠,两重,重别三十六条,总七十二。

àn huái nán zǐ tài píng zhī shí wǔ rì yī fēng yī nián yǒu qī shí èr fēng gù zhì qī shí èr tiáo

按《淮南子》,太平之时,五日一风,一年有七十二风,故置七十二条。

suǒ yǐ tōng guī ruì lì yè shù xiáng fēng yáo fú chún sú zhī nián yuǎn zé xiū zhēng zhī qì

所以通规瑞历,叶数祥风,遥符淳俗之年,远则休征之契。

fēi yán chuán qī bǎi èr shí jiǔ méi

飞檐椽,七百二十九枚。

àn hàn shū cóng zǐ zhì wǔ qí shù qī bǎi èr shí jiǔ gù zhì qī bǎi èr shí jiǔ méi

按《汉书》,从子至午,其数七百二十九,故置七百二十九枚。

suǒ yǐ cǎi chén xiàng zhī hóng mó fǎ zhōu tiān zhī zhì shù

所以采辰象之宏模,法周天之至数。

qiě wǔ wèi yīn běn zǐ shí yáng yuán zǐ wǔ fēn shí zé shēng chéng zhī dào zì zhe

且午为阴本,子实阳源,子午分时,则生成之道自著;

yīn yáng hé dé zé fù zǎi zhī yì cí lóng

阴阳合德,则覆载之义兹隆。

táng yán jìng èr bǎi bā shí bā chǐ

堂檐,径二百八十八尺。

àn zhōu yì qián zhī cè èr bǎi yī shí liù yì wěi yún nián yǒu qī shí èr hòu hé wéi èr bǎi bā shí bā gù jìng èr bǎi bā shí bā chǐ

按《周易》,干之策二百一十六,《易纬》云,年有七十二候,合为二百八十八,故径二百八十八尺。

suǒ yǐ yǎng yè qián cè yuǎn chéng zhēn hou shùn hé qì ér tiáo xù nǐ yuán gài yǐ zhào lín

所以仰叶干策,远承贞候,顺和气而调序,拟圆盖以照临。

táng shàng dòng qù jī shàng miàn jiǔ shí chǐ

堂上栋,去基上面九十尺。

àn zhōu yì tiān shù jiǔ dì shù shí yǐ jiǔ chéng shí shù dāng jiǔ shí gù qù jī shàng miàn jiǔ shí chǐ

按《周易》,天数九,地数十,以九乘十,数当九十,故去基上面九十尺。

suǒ yǐ shàng fǎ yuán qīng xià yí fāng zài qì yīn yáng zhī zhì shù yè jiāo tài zhī zhēn fú

所以上法圆清,下仪方载,契阴阳之至数,叶交泰之贞符。

yòu yǐ cí tiān jiǔ chéng yú de shí xiàng yáng chàng ér yīn hé fǎ qián shī ér kūn chéng

又以兹天九,乘于地十,象阳唱而阴和,法干施而坤成。

yán qù de wǔ shí wǔ chǐ

檐,去地五十五尺。

àn zhōu yì dà yǎn zhī shù wǔ shí yǒu wǔ gù qù de wǔ shí wǔ chǐ

按《周易》,大衍之数五十有五,故去地五十五尺。

suǒ yǐ nǐ dà yì zhī jiā shù tōng wéi shén zhī zhì zé dào hé wàn xiàng lǐ guàn sān cái

所以拟大 《易》之嘉数,通惟神之至赜,道合万象,理贯三才。

shàng yǐ qīng yáng yù yè fù zhī

上以清阳玉叶覆之。

àn huái nán zǐ qīng yáng wèi tiān hé yǐ qīng yáng zhī sè

按《淮南子》,清阳为天,合以清阳之色。

zhào xià zhī hòu yóu qún yì wèi jué

诏下之后,犹群议未决。

zhōng gāo zōng zhī shì wèi néng chuàng lì

终高宗之世,未能创立。

zé tiān lín cháo rú zhě lǚ shàng yán qǐng chuàng míng táng

则天临朝,儒者屡上言请创明堂。

zé tiān yǐ gāo zōng yí yì nǎi yǔ běi mén xué shì yì qí zhì bù tīng qún yán

则天以高宗遗意,乃与北门学士议其制,不听群言。

chuí gǒng sān nián chūn huǐ dōng dōu zhī qián yuán diàn jiù qí de chuàng zhī

垂拱三年春,毁东都之乾元殿,就其地创之。

sì nián zhēng yuè wǔ rì míng táng chéng

四年正月五日,明堂成。

fán gāo èr bǎi jiǔ shí sì chǐ dōng xī nán běi gè sān bǎi chǐ

凡高二百九十四尺,东西南北各三百尺。

yǒu sān céng xià céng xiàng sì shí gè suí fāng sè

有三层:下层象四时,各随方色;

zhōng céng fǎ shí èr chén yuán gài gài shang pán jiǔ lóng pěng zhī

中层法十二辰,圆盖,盖上盘九龙捧之;

shàng céng fǎ èr shí sì qì yì yuán gài

上层法二十四气,亦圆盖。

tíng zhōng yǒu jù mù shí wéi shàng xià tōng guàn ér lú jī jiè yǐ wèi běn xuān zhī yǐ tiě suǒ

亭中有巨木十围,上下通贯,栭、栌LR、𪟝,借以为本,亘之以铁索。

gài wèi luán zhuó huáng jīn shì zhī shì ruò fēi zhù

盖为鸾𬸦,黄金饰之,势若飞翥。

kè mù wèi wǎ jiā zhù qī zhī

刻木为瓦,夹纻漆之。

míng táng zhī xià shī tiě qú yǐ wéi pì yōng zhī xiàng

明堂之下施铁渠,以为辟雍之象。

hào wàn xiàng shén gōng

号万象神宫。

yīn gǎi hé nán xiàn wèi hé gōng xiàn

因改河南县为合宫县。

zhào yuē

诏曰:

huáng xuān yù lì cháo wàn fāng yú hé gōng

黄轩御历,朝万方于合宫;

dān líng wò fú zī sì yuè yú qú shì

丹陵握符,咨四岳于衢室。

yǒu yú jí ruì zǒng zhāng zhī hào jì cún

有虞辑瑞,总章之号既存;

dà yǔ xī guī chóng wū zhī míng yōu jiàn

大禹锡珪,重屋之名攸建。

yīn rén shòu mìng zhì yáng guǎn yǐ biàn fāng

殷人受命,置阳馆以辨方;

zhōu shì níng tú lì míng táng yǐ jīng yě

周室凝图,立明堂以经野。

yòng néng fàn wéi sān jí yōu zàn wǔ shén zhǎn zūn zǔ zhī huái shēn zōng sì zhī diǎn

用能范围三极,幽赞五神,展尊祖之怀,申宗祀之典。

yuán cóng hàn wèi dài jí zhōu duò jīng shǐ zhī zhì suī xìng xiū guǎng zhī guī wèi bèi

爰从汉、魏,迨及周、 隋、经始之制虽兴,修广之规未备。

zhèn yǐ yōng mèi qián yīng hòu tuō shòu jì yú zhuì yī zhī xī hé gù yú réng jǐ zhī qián

朕以庸昧,虔膺厚托,受寄于缀衣之夕,荷顾于仍几之前。

fú yǐ gāo zōng wǎng nián yǐ zhǔ yì yú yáng guǎn gù jīng fǔ zhī xiàn yù jì míng táng zhī míng

伏以高宗往年,已属意于阳馆,故京辅之县,预纪明堂之名;

gǎi yuán zhī qī xiān zhe zǒng zhāng zhī hào

改元之期,先著总章之号。

zhèn yú qián fēng zhī jì yǐ fèng biǎo shàng chén suī jiǎn chén xīn wèi huáng róng gòu

朕于干封之际,已奉表上尘,虽简宸心,未遑荣构。

jīn yǐ dǐng jiāo shèng rǎng guī yì ào qū chù tiān dì zhī zhōng shùn yīn yáng zhī xù zhōu chē shì còu gòng fù yōu jūn yuán jiè zǐ lái zhī gōng shì zūn fèng xiān zhī zhǐ

今以鼎郊胜壤,圭邑奥区,处天地之中,顺阴阳之序,舟车是凑,贡赋攸均,爰藉子来之功, 式遵奉先之旨。

fu míng táng zhě tiān zǐ zōng sì zhī táng cháo zhū hóu zhī wèi yě

夫明堂者,天子宗祀之堂,朝诸侯之位也。

kāi qián kūn zhī ào cè fǎ qì xiàng zhī yùn xíng gù néng shǐ zāi hài bù shēng huò luàn bù zuò

开乾坤之奥策,法气象之运行,故能使灾害不生,祸乱不作。

juàn yán shèng liè qǐ bù měi yú

眷言盛烈,岂不美欤!

bǐ zhě hóng rú lǐ guān suǒ zhí gè yì xián yǐ wèi míng táng zhě zhì zhī sān lǐ zhī wài qī lǐ zhī nèi zài guó yáng míng zhī de

比者鸿儒礼官,所执各异,咸以为明堂者,置之三里之外,七里之内,在国阳明之地。

jīn jì fǔ ěr gōng yè kǒng dú líng qí chéng nǎi bù zhèng zhī jū wèi wèi zōng sì zhī suǒ

今既俯迩宫掖,恐黩灵祇, 诚乃布政之居,未为宗祀之所。

zhèn nǎi wèi bǐng sì zhī de qù gōng shì yáo yuǎn měi yuè suǒ jū yīn shí xiǎng jì cháng bèi wén wù dòng yǒu fán láo zài yú zhèn huái shū fēi suǒ wèi

朕乃为丙巳之地,去宫室遥远,每月所居,因时飨祭,常备文物,动有烦劳,在于朕怀,殊非所谓。

jīn gù cái jī zǐ yè pì yǔ tóng wéi jīng shǐ zhào xīng chéng zhī fěi rì

今故裁基紫掖,辟宇彤闱,经始肇兴,成之匪日。

dàn jìng shì tiān dì shén míng zhī dé nǎi zhāng

但敬事天地,神明之德乃彰;

zūn sì zǔ zōng yán gōng zhī zhì fāng zhǎn

尊祀祖宗,严恭之志方展。

ruò shǐ wéi yún bù zhèng fù yǐ lín rén zé máo yǔ tǔ jiē qǔ shì ér yǐ qǐ bì láo bǎi xìng zhī lì zhì jiǔ yán ér yù zāi

若使惟云布政,负扆临人,则茅宇土阶,取适而已,岂必劳百姓之力,制九筵而御哉!

chéng yǐ huò zhí píng fán qián fèng zōng miào gù yě

诚以获执苹蘩,虔奉宗庙故也。

shí jì yán gé mò huò xiāng zūn zì wǒ zuò gǔ yòng shì yú shì

时既沿革,莫或相遵,自我作古,用适于事。

jīn yǐ shàng táng wèi yán pèi zhī suǒ xià táng wèi bù zhèng zhī jū guāng fū lǐ xùn shì zhǎn chéng jìng

今以上堂为严配之所,下堂为布政之居,光敷礼训,式展诚敬。

lái nián zhēng yuè yī rì kě yú míng táng zōng sì sān shèng yǐ pèi shàng dì

来年正月一日,可于明堂宗祀三圣,以配上帝。

yi lìng lǐ guān bó shì xué shì nèi wài míng lǐ zhě xiáng dìng yí lǐ wu cóng diǎn yào sù yǐ zòu wén

宜令礼官、博士、学士、内外明礼者,详定仪礼,务从典要, 速以奏闻。

yǒng chāng yuán nián zhēng yuè yuán rì shǐ qīn xiǎng míng táng dà shè gǎi yuán

永昌元年正月元日,始亲享明堂,大赦改元。

qí yuè sì rì yù míng táng bù zhèng bān jiǔ tiáo yǐ xun yú bǎi guān

其月四日,御明堂布政,颁九条以训于百官。

wén duō bù zài

文多不载。

yì rì yòu yù míng táng xiǎng qún chén cì jiān xūn yǒu chà

翌日,又御明堂,飨群臣,赐缣𫄸有差。

zì míng táng chéng hòu zòng dōng dōu fù rén jí zhū zhōu fù lǎo rù guān jiān cì jiǔ shí jiǔ zhī nǎi zhǐ

自明堂成后,纵东都妇人及诸州父老入观,兼赐酒食,久之乃止。

tǔ bō jí zhū yí yǐ míng táng chéng yì gè qiǎn shǐ lái hè

吐蕃及诸夷以明堂成,亦各遣使来贺。

zài chū yuán nián dōng zhēng yuè gēng chén shuò rì nán zhì fù qīn xiǎng míng táng dà shè gǎi yuán yòng zhōu zhēng

载初元年冬正月庚辰朔,日南至,复亲飨明堂,大赦改元,用周正。

yì rì bù zhèng yú qún hòu

翼日, 布政于群后。

qí nián èr yuè zé tiān yòu yù míng táng dà kāi sān jiào

其年二月,则天又御明堂,大开三教。

nèi shǐ xíng wén wěi jiǎng xiào jīng mìng shì chén jí sēng dào shì děng yǐ cì lùn yì rì zè nǎi ba

内史邢文伟讲《孝经》,命侍臣及僧、道士等以次论议,日昃乃罢。

tiān shòu èr nián zhēng yuè yǐ yǒu rì nán zhì qīn sì míng táng hé jì tiān dì yǐ zhōu wén wáng jí wǔ shì xiān kǎo xiān bǐ pèi bǎi shén cóng sì bìng yú tán wèi cì dì bù xí yǐ sì zhī

天授二年正月乙酉,日南至,亲祀明堂,合祭天地,以周文王及武氏先考、先妣配,百神从祀,并于坛位次第布席以祀之。

yú shì chūn guān láng zhōng wéi shū xià zòu yuē jǐn àn míng táng dà xiǎng wéi sì wǔ dì

于是春官郎中韦叔夏奏曰:“谨按明堂大享,唯祀五帝。

gù yuè lìng yún shì yuè yě dà xiǎng dì

故《月令》云:‘是月也,大享帝。

zé qǔ lǐ suǒ yún dà xiǎng bù wèn bo zhèng xuán zhù yún wèi biàn jì wǔ dì yú míng táng mò shì bo shì yě

’则《曲礼》所云‘大享不问卜’,郑玄注云‘谓遍祭五帝于明堂,莫适卜’是也。

yòu àn jì fǎ yún zǔ wén wáng ér zōng wǔ wáng

又按《祭法》云:‘祖文王而宗武王。

zhèng xuán zhù yún jì wǔ dì wǔ shén yú míng táng yuē zǔ zōng

’郑玄注云:‘祭五帝、五神于明堂曰祖、宗。

gù xiào jīng yún zōng sì wén wáng yú míng táng yǐ pèi shàng dì

’故《孝经》云: “宗祀文王于明堂,以配上帝。

jù cǐ zhū wén míng táng zhèng lǐ wéi sì wǔ dì pèi yǐ zǔ zōng jí wǔ dì wǔ guān shén děng zì wài yú shén bìng bù hé yù

’据此诸文,明堂正礼,唯祀五帝,配以祖宗及五帝、五官神等,自外余神,并不合预。

fú wéi bì xià zhuī yuǎn qíng shēn chóng yīn zhì qiè yú míng táng sì jiā hào tiān shàng dì huáng dì qí zhòng zhī yǐ xiān dì xiān hòu pèi xiǎng cǐ nǎi bǔ qián wáng zhī quē diǎn hóng yán pèi zhī qián chéng

伏惟陛下追远情深,崇禋志切,于明堂祀, 加昊天上帝、皇地祇,重之以先帝、先后配享,此乃补前王之阙典,弘严配之虔诚。

wǎng yǐ shén dōu jiāo tán wèi jiàn nǎi yú míng táng zhī xià guǎng jì zhòng shén gài yì chū quán shí fēi bù kān zhī lǐ yě

往以神都郊坛未建,乃于明堂之下,广祭众神,盖义出权时,非不刊之礼也。

jǐn àn lǐ jīng qí nèi guān zhōng guān wǔ yuè sì dú zhū shén bìng hé cóng sì yú èr zhì

谨按礼经:其内官、中官、五岳、四渎诸神,并合从祀于二至。

míng táng zǒng diàn shì nǎi bù jīng

明堂总奠,事乃不经。

rán zé zōng sì pèi tiān zhī qīn zá yǔ xiǎo shén tóng jiàn yú yán jìng zhī dào lǐ yǒu bù ān

然则宗祀配天之亲,杂与小神同荐,于严敬之道,理有不安。

wàng qǐng měi suì yuán rì wéi sì tiān dì dà shén pèi yǐ dì hòu

望请每岁元日,惟祀天地大神,配以帝后。

qí wǔ yuè yǐ xià qǐng yī lǐ yú dōng xià èr zhì cóng sì fāng qiū yuán qiū zhù bù fán dú

其五岳以下,请依礼于冬、夏二至,从祀方丘、圆丘,庶不烦黩。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

shí zé tiān yòu yú míng táng hòu zào tiān táng yǐ ān fó xiàng gāo bǎi yú chǐ

时则天又于明堂后造天堂,以安佛像,高百余尺。

shǐ qǐ jiàn gòu wèi dà fēng zhèn dào

始起建构,为大风振倒。

é yòu zhòng yíng qí gōng wèi bì

俄又重营,其功未毕。

zhèng shèng yuán nián zhēng yuè bǐng shēn yè fó táng zāi yán shāo míng táng zhì shǔ èr táng bìng jǐn

证圣元年正月丙申夜,佛堂灾,延烧明堂,至曙, 二堂并尽。

xún shí yòu wú yún ér léi qǐ zì xī běi

寻时又无云而雷,起自西北。

zé tiān yù zé gōng bì zhèng diàn

则天欲责躬避正殿。

zǎi xiàng yáo shú yuē cǐ shí rén huǒ fēi shì tiān zāi

宰相姚璹曰:“此实人火,非是天灾。

zhì rú chéng zhōu xuān xiè bo dài yú zhǎng

至如成周宣榭,卜代逾长;

hàn wǔ jiàn zhāng shèng dé mí yǒng

汉武建章,盛德弥永。

jīn míng táng shì bù zhèng zhī suǒ fēi zōng sì yě

今明堂是布政之所,非宗祀也。

zé tiān nǎi yù duān mén guān pú yàn xià zhào lìng wén wǔ jiǔ pǐn yǐ shàng gè shàng fēng shì jí yán wú yǒu suǒ yǐn

”则天乃御端门观酺宴,下诏令文武九品已上各上封事,极言无有所隐。

zuǒ shí yí liú chéng qìng shàng shū yuē

左拾遗刘承庆上疏曰:

chén wén zì gǔ dì wáng jiē yǒu měi è xiū xiáng suǒ yǐ zhāo qí dé zāi biàn suǒ yǐ zhī qí jiù tiān dào zhī cháng lǐ wáng zhě zhī cháng shì

臣闻自古帝王,皆有美恶,休祥所以昭其德,灾变所以知其咎,天道之常理, 王者之常事。

rán zé xiū xiáng lǚ zhēn bù kě jīn gōng ér zì mǎn

然则休祥屡臻,不可矜功而自满;

zāi biàn yǎn jiàng bù kě qīng hū ér mǐ jīng

灾变奄降,不可轻忽而靡惊。

gù yīn zōng yǐ sāng gǔ shēng cháo huái jù ér zì xǐng yāo bù shèng dé suì lì zhōng xīng zhī gōng

故殷宗以桑谷生朝,怀惧而自省,妖不胜德,遂立中兴之功;

xīn zhòu yǐ què shēng dà niǎo shì fú ér zì yíng xiáng bù shèng jiāo zhōng zhì qīng wáng zhī huò

辛纣以雀生大鸟,恃福而自盈,祥不胜骄,终至倾亡之祸。

gù zhī zāi biàn zhī shēng jiāng yǐ jué wù míng zhǔ fú chí dà yè shǐ shèng ér bù shuāi

故知灾变之生,将以觉悟明主,扶持大业,使盛而不衰。

lǐ xū zhī wèi shén xīn jīng jù tiān jiè chì shēn zhèng shì yè yè jīng jīng zé xiōng wǎng ér jí lái zhuǎn huò ér wèi fú

理须祗畏神心,惊惧天诫,饬身正事,业业兢兢,则凶往而吉来,转祸而为福。

xī yīn tāng dǎo shēn ér jiàng yǔ chéng wáng shěng shì yǐ fǎn fēng sòng gōng yōu yíng huò zhī zāi ér yīng sān shè zhī shòu gāo zōng chéng gòu dǐng zhī yì ér xiǎng bǎi nián zhī fú cǐ qí lèi yě

昔殷汤祷身而降雨,成王省事以反风,宋公忧荧惑之灾,而应三舍之寿,高宗惩雊鼎之异,而享百年之福,此其类也。

zì bì xià chéng tiān lǐ wù zhì dào shì shén měi ruì jiā xiáng jiàn zhēn xiá wěi fēi chén suǒ néng jǐn shù

自陛下承天理物,至道事神,美瑞嘉祥,洊臻狎委,非臣所能尽述。

rì zhě biàn shēng rén huǒ sǔn jí shén gōng jīng tì shèng xīn zhèn dòng lí shù

日者变生人火,损及神宫,惊惕圣心,震动黎庶。

chén jǐn àn zuǒ zhuàn yuē rén huǒ yuē huǒ tiān huǒ rì zāi

臣谨按《左传》曰:“人火曰火,天火日灾。

rén huǒ yīn rén ér xìng gù zhǐ huǒ tǐ ér wèi chēng

”人火因人而兴,故指火体而为称;

tiān huǒ bù zhī hé qǐ zhí yǐ suǒ zāi yán zhī

天火不知何起,直以所灾言之。

qí míng suī shū wéi hài bù bié

其名虽殊, 为害不别。

yòu hàn shū wǔ xíng zhì yuē huǒ shī xìng zé zì shàng ér jiàng jí làn yàn wàng qǐ zāi zōng miào shāo gōng guǎn

又《汉书·五行志》曰:“火失性则自上而降,及滥焰妄起,灾宗庙, 烧宫馆。

zì shàng ér jiàng suǒ wèi tiān huǒ

”自上而降,所谓天火;

làn yàn wàng qǐ suǒ wèi rén huǒ

滥焰妄起,所谓人火。

qí lái suī yì wéi huàn shí tóng

其来虽异,为患实同。

wáng zhě jǔ cuò yíng wéi bì guān yōu xiǎn

王者举措营为,必关幽显。

yōu wèi tiān dào xiǎn wéi rén shì yōu xiǎn jī tōng tiān rén lǐ hé

幽为天道,显为人事,幽显迹通,天人理合。

jīn gōng jiàng sù cáng qí huǒ běn wú fàng liǎo zhī xīn míng táng jiào huà zhī gōng fù fēi yán huǒ zhī suǒ

今工匠宿藏其火,本无放燎之心:明堂教化之宫,复非延火之所。

niè wēi qián shàn shū hū chéng zāi suī zé yīn rén yì guān shén lǐ

孽煨潜扇,倏忽成灾,虽则因人,亦关神理。

chén yú yǐ wéi huǒ fā jì xiān cóng má zhǔ hòu jí zǒng zhāng yì jiāng suǒ yíng fó shè kǒng láo ér wú yì

臣愚以为火发既先从麻主,后及总章,意将所营佛舍,恐劳而无益。

dàn chóng qí jiào jí shì jīn liáng hé jiǎ gàn gōng yán cún jí yǐn

但崇其教,即是津梁,何假绀宫,言存汲引?

jì pì zài míng táng zhī hòu yòu qián bī shēng láo zhī yán jiān yǐ jué gòu chóng dà gōng duō nàn bì

既僻在明堂之后,又前逼牲牢之筵,兼以厥构崇大,功多难毕。

lì xiàng hóng fǎ běn nǐ lì yì lí yuán shāng cái yì rén què qiě fán láo jiā guó

立像弘法,本拟利益黎元,伤财役人,却且烦劳家国。

chéng qián dà fēng cuī mù tiān jiè yǐ xiǎn

承前大风摧木,天诫已显;

jīn zhě dú yàn míng chì rén niè fù zhāng

今者毒焰冥炽,人孽复彰。

shèng rén dòng zuò bì jiǎ tiān rén zhī zhù yī xīng gōng yì èr zhě jù wéi jué yīng zhāo rán dài jiāng yuán cǐ

圣人动作,必假天人之助,一兴功役,二者俱违,厥应昭然,殆将缘此。

chén yǐ wéi míng táng shì zhèng yáng zhī wèi zhì zūn suǒ jū zhǎn lǐ bān cháng chóng huà lì zhèng yù bó cháo huì shén líng yī píng

臣以为明堂是正阳之位,至尊所居,展礼班常,崇化立政,玉帛朝会,神灵依凭。

yíng zhī kě yuē dà gōng sǔn zhī shí fēi qīng shì jì shī yán yīn zhī suǒ fù shāng xiào lǐ zhī qíng

营之可曰大功,损之实非轻事,既失严禋之所,复伤孝理之情。

bì xià zuó jiàng míng zhì yóu shēn yín wèi zhī zhǐ qún liáo lǐ hé jīng wèi zhèn sǒng miǎn lì sī cún qǐ hé chéng ēn dān lè ān rán pú yàn

陛下昨降明制, 犹申寅畏之旨,群僚理合兢畏震悚,勉力司存,岂合承恩耽乐,安然酺宴?

yòu xià rén gǎn hè shèng dé dǔ biàn zēng huáng shén tǐ kè níng qǐ fēi shēn yuè

又下人感荷圣德,睹变憎惶,神体克宁,岂非深悦。

dàn yǐ huǒ qì chū zhǐ shàng duō jīng jù yú yōu wèi xi jù yǐ huan shì è zhī

但以火气初止,尚多惊惧,余忧未息, 遽以欢事遏之。

chén kǒng yōu xǐ xiāng zhēng shāng yú qíng lǐ

臣恐忧喜相争,伤于情理。

gù chuán yuē kě yōu ér wéi lè qǔ yōu zhī dào

故传曰:“可忧而为乐,取忧之道。

yòu gǔ zhě yǒu huǒ jì sì yōng

” 又古者有火,祭四墉。

sì yōng jī yīn zhī qì qí zhī yǐ ráng huǒ zāi

四墉,积阴之气,祈之以禳火灾。

huǒ yáng zhī qì huān lè yáng shì huǒ qì fāng shèng bù kě fù xīng yáng shì

火,阳之气,欢乐阳事, 火气方胜,不可复兴阳事。

chén wén zāi biàn zhī xìng zhì shèng bù miǎn yù xiū qí dé lái huàn kě ráng

臣闻灾变之兴,至圣不免,聿修其德,来患可禳。

bì xià chuí zhì bó fǎng xǔ chén zhì lǐ

陛下垂制博访,许陈至理。

ér zuǒ shǐ zhāng dǐng yǐ wéi jīn jì huǒ liú wáng wū mí xiǎn dà zhōu zhī xiáng tōng shì shě rén féng mǐn zòu chēng dāng mí lè chū chéng fó dào shí yǒu tiān mó shāo gōng qī bǎo tái xū yú sàn huài

而左史张鼎以为“今既火流王屋,弥显大周之祥”,通事舍人逢敏奏称,“当弥勒初成佛道时,有天魔烧宫,七宝台须臾散坏。

sī shí chǎn wàng zhī xié yán shí fēi jūn chén zhī zhèng lùn

”斯实谄妄之邪言,实非君臣之正论。

ǎn mèi wáng huà wú yì wàn jī

晻昧王化,无益万机。

fu tiān dào suī gāo qí chá mí jìn

夫天道虽高,其察弥近;

shén xīn suī jì qí tīng mí cōng

神心虽寂, 其听弥聪。

jiāo jì huáng wáng shì jūn yǐng xiǎng

交际皇王,事均影响。

jīn dà fēng liè huǒ qiǎn gào xiāng réng shí tiān rén dīng níng kuāng yù shèng zhǔ biàn hóng jī pén gù tiān lù yǒng zhōng zhī yì yě

今大风烈火,谴告相仍,实天人丁宁,匡谕圣主, 便鸿基盆固,天禄永终之意也。

fú yuàn bì xià qián qián zài lǜ yì yì wèi huái ruò shè jù chuān rú chéng dà jì shěn qí zhì zāi zhī lǐ xiáng qí jiàng shěng zhī yóu wú méng tiān rén zhī xīn ér xìng bù jí zhī yì

伏愿陛下干干在虑,翼翼为怀,若涉巨川,如承大祭,审其致灾之理,详其降眚之由,无瞢天人之心,而兴不急之役。

zé zhào rén méng lài fú lù mǐ qióng xìng shèn xìng shèn

则兆人蒙赖, 福禄靡穷,幸甚,幸甚。

zé tiān xún lìng yī jiù guī zhì chóng zào míng táng fán gāo èr bǎi jiǔ shí sì chǐ dōng xī nán běi guǎng sān bǎi chǐ

则天寻令依旧规制重造明堂,凡高二百九十四尺,东西南北广三百尺。

shàng shī bǎo fèng é yǐ huǒ zhū dài zhī

上施宝凤,俄以火珠代之。

míng táng zhī xià yuán ráo shī tiě qú yǐ wéi pì yōng zhī xiàng

明堂之下,圜饶施铁渠,以为辟雍之象。

tiān cè wàn suì èr nián sān yuè chóng zào míng táng chéng hào wèi tōng tiān gōng

天册万岁二年三月, 重造明堂成,号为通天宫。

sì yuè shuò rì yòu xíng qīn xiǎng zhī lǐ dà shè gǎi yuán wèi wàn suì tōng tiān

四月朔日,又行亲享之礼,大赦,改元为万岁通天。

yì rì zé tiān yù tōng tiān gōng zhī duān yǐ diàn mìng yǒu sī dú shí lìng bù zhèng yú qún hòu

翼日,则天御通天宫之端扆殿,命有司读时令,布政于群后。

qí nián zhù tóng wèi jiǔ zhōu dǐng jì chéng zhì yú míng táng zhī tíng gè yī fāng wèi liè yān

其年,铸铜为九州鼎, 既成,置于明堂之庭,各依方位列焉。

shén dōu dǐng gāo yī zhàng bā chǐ shòu yī qiān bā bǎi shí

神都鼎高一丈八尺,受一千八百石。

jì zhōu dǐng míng wǔ xìng yōng zhōu dǐng míng cháng ān yǎn zhōu míng rì guān qīng zhōu míng shǎo yáng xú zhōu míng dōng yuán yáng zhōu míng jiāng dū jīng zhōu míng jiāng líng liáng zhōu míng chéng dū

冀州鼎名武兴,雍州鼎名长安,兖州名日观,青州名少阳,徐州名东原,扬州名江都,荆州名江陵,梁州名成都。

qí bā zhōu dǐng gāo yī zhàng sì chǐ gè shòu yī qiān èr bǎi shí

其八州鼎高一丈四尺,各受一千二百石。

sī nóng qīng zōng jìn qīng wèi jiǔ dǐng shǐ dōu yòng tóng wǔ shí liù wàn qī bǎi yī shí èr jīn

司农卿宗晋卿为九鼎使,都用铜五十六万七百一十二斤。

dǐng shàng tú xiě běn zhōu shān chuān wù chǎn zhī xiàng réng lìng gōng shū rén zhù zuò láng gǔ yīng fú diàn zhōng chéng xuē chāng róng fèng gé zhǔ shì li yuán zhèn sī nóng lù shì zhōng shào jīng děng fēn tí zhī zuǒ shàng fāng shǔ lìng cáo yuán kuò tú huà zhī

鼎上图写本州山川物产之像,仍令工书人著作郎贾膺福、殿中丞薛昌容、凤阁主事李元振、司农录事钟绍京等分题之,左尚方署令曹元廓图画之。

dǐng chéng zì xuán wǔ mén wài yè rù lìng zǎi xiàng zhū wáng lǜ nán běi yá sù wèi bīng shí yú wàn rén bìng zhàng nèi dà niú bái xiàng gòng yè zhī

鼎成,自玄武门外曳入,令宰相、诸王率南北衙宿卫兵十余万人,并仗内大牛、白象共曳之。

zé tiān zì wèi yè dǐng gē lìng xiāng chàng hè

则天自为《曳鼎歌》,令相唱和。

qí shí yòu zào dà yí zhōng liǎn tiān xià sān pǐn jīn jìng bù chéng

其时又造大仪钟,敛天下三品金,竟不成。

jiǔ dǐng chū chéng yù yǐ huáng jīn qiān liǎng tu zhī

九鼎初成,欲以黄金千两涂之。

nà yán yáo shú yuē dǐng zhě shén qì guì yú zhì piáo wú jiǎ bié wèi fú shì

纳言姚璹曰:“鼎者神器,贵于质朴,无假别为浮饰。

chén guān qí zhuàng guāng yǒu wǔ cǎi huī huàn cuò zá qí jiān qǐ dài jīn sè wèi zhī xuàn yào

臣观其状,光有五彩辉焕错杂其间,岂待金色为之炫耀?

nǎi zhǐ

于是成子留了下来。

qí nián jiǔ yuè yòu dà xiǎng yú tōng tiān gōng

其年九月,又大享于通天宫。

yǐ qì dān pò miè jiǔ dǐng chū chéng dà shè

以契丹破灭,九鼎初成,大赦。

gǎi yuán wèi shén gōng

改元为神功。

shèng lì yuán nián zhēng yuè yòu qīn xiǎng jí shòu cháo hè

圣历元年正月,又亲享及受朝贺。

xún zhì měi yuè yī rì yú míng táng xíng gù shuò zhī lǐ

寻制:每月一日于明堂行告朔之礼。

sī lǐ bó shì pì lǘ rén xū zòu yì yuē

司礼博士辟闾仁谞奏议曰:

jǐn àn jīng shǐ zhèng wén wú tiān zǐ měi yuè gù shuò zhī shì

谨按经史正文,无天子每月告朔之事。

wéi lǐ jì yù zǎo yún tiān zǐ tīng shuò yú nán mén zhī wài

惟《礼记·玉藻》云:“天子听朔于南门之外。

zhōu lǐ tiān guān tài zǎi zhēng yuè zhī jí bù zhèng yú bāng guó dū bǐ

”《周礼·天官·太宰》:“正月之吉,布政于邦国都鄙。

gàn bǎo zhù yún zhōu zhēng jiàn zǐ zhī yuè gù shuò rì yě

”干宝注云: “周正建子之月,告朔日也。

cǐ jí yù zǎo zhī tīng shuò yǐ

”此即《玉藻》之听朔矣。

jīn měi suì shǒu yuán rì yú tōng tiān gōng shòu cháo dú shí lìng bù zhèng shì jīng guān jiǔ pǐn yǐ shàng zhū zhōu cháo jí shǐ děng xián liè yú tíng cǐ zé tīng shuò zhī lǐ bì ér hé yú zhōu lǐ yù zǎo zhī wén yǐ

今每岁首元日,于通天宫受朝,读时令,布政事,京官九品以上、诸州朝集使等咸列于庭,此则听朔之礼毕, 而合于《周礼》、《玉藻》之文矣。

ér zhèng xuán zhù yù zǎo tīng shuò yǐ qín zhì yuè lìng yǒu wǔ dì wǔ guān zhī shì suì yún fán tīng shuò bì tè shēng gào qí shí dì jí qí shén pèi yǐ wén wáng wǔ wáng

而郑玄注《玉藻》“听朔”,以秦制月令有五帝五官之事,遂云:“凡听朔,必特牲告其时帝及其神,配以文王、武王。

cǐ zhèng zhù zhī wù yě

”此郑注之误也。

gù hàn wèi zhì jīn mò zhī yòng

故汉魏至今莫之用。

àn yuè lìng yún qí dì tài hào qí shén gōu máng zhě wèi xuān bù shí lìng gào shì xià rén qí lìng cí yún qí dì qí shén ěr

按《月令》云“其帝太昊,其神勾芒”者,谓宣布时令,告示下人,其令词云其帝其神耳。

suǒ yǐ wèi jìng shòu zhī wén yù shǐ rén fèng qí shí ér wu qí yè

所以为敬授之文,欲使人奉其时而务其业。

měi yuè yǒu lìng gù wèi zhī yuè lìng fēi wèi tiān zǐ yuè shuò rì yǐ zǔ pèi dì ér chá gào zhī

每月有令,故谓之《月令》,非谓天子月朔日以祖配帝而察告之。

qí měi yuè gù shuò zhě zhū hou zhī lǐ yě

其每月告朔者, 诸候之礼也。

gù chūn qiū zuǒ shì zhuàn yuē gōng jì shì shuò suì dēng guān tái

故《春秋左氏传》曰:“公既视朔,遂登观台。

yòu zhèng zhù lún yǔ yún lǐ rén jūn měi yuè gù shuò yú miào yǒu jì wèi zhī cháo xiǎng

”又郑注《论语》云: “礼,人君每月告朔于庙,有祭谓之朝享。

lǔ zì wén gōng shǐ bù shì shuò

鲁自文公始不视朔。

shì zhū hou zhī lǐ míng yǐ

”是诸候之礼明矣。

jīn wáng zhě xíng zhī fēi suǒ wén yě

今王者行之,非所闻也。

àn zhèng suǒ wèi gào qí dì zhě jí tài hào děng wǔ rén dì qí shén zhě jí zhòng lí děng wǔ xíng guān

按郑所谓告其帝者即太昊等五人帝,其神者即重黎等五行官。

suī bìng gōng shī yú rén liè zài sì diǎn wú tiān zǐ měi yuè bài jì gù shuò zhī wén

虽并功施于人,列在祀典,无天子每月拜祭告朔之文。

chén děng jǐn jiǎn lǐ lùn jí sān lǐ yì zōng jiāng dū jí lǐ zhēn guàn lǐ xiǎn qìng lǐ jí cí lìng bìng wú tiān zǐ měi yuè gào shuò zhī shì

臣等谨检《礼论》及 《三礼义宗》、《江都集礼》、《贞观礼》、《显庆礼》及祠令,并无天子每月告朔之事。

ruò yǐ wéi dài wú míng táng gù wú gào shuò zhī lǐ zé jiāng dū jí lǐ zhēn guàn lǐ xiǎn qìng lǐ jí cí lìng zhe sì wǔ fāng shàng dì yú míng táng jí xiào jīng zōng sì wén wáng yú míng táng yě

若以为代无明堂,故无告朔之礼,则《江都集礼》、《贞观礼》、《显庆礼》及祠令,著祀五方上帝于明堂,即《孝经》“宗祀文王于明堂”也。

cǐ zé wú míng táng ér zhe qí xiǎng jì hé wéi gù shuò dú quē qí wén

此则无明堂而著其享祭,何为告朔独阙其文?

ruò yǐ jūn yǒu míng táng jí hé gù shuò zé zhōu qín yǒu míng táng ér jīng diǎn zhèng wén wú tiān zǐ měi yuè gù shuò zhī shì

若以君有明堂即合告朔,则周、秦有明堂,而经典正文,无天子每月告朔之事。

chén děng lì guān jīn gǔ bó kǎo zǎi jí jì wú qí lǐ bù kě xí fēi

臣等历观今古,博考载籍,既无其礼,不可习非。

wàng qǐng tíng měi yuè yī rì gù shuò zhī jì yǐ zhèng guó jīng

望请停每月一日告朔之祭,以正国经。

qiè yǐ tiān zǐ zhī zūn ér yòng zhū hóu zhī lǐ fēi suǒ wèi bān gào shuò lìng zhū hóu shǐ fèng ér xíng zhī zhī yì yě

窃以天子之尊,而用诸侯之礼,非所谓颁告朔、令诸侯、使奉而行之之义也。

fèng gé shì láng wáng fāng qìng yòu zòu yì yuē

凤阁侍郎王方庆又奏议曰:

jǐn àn míng táng tiān zǐ bù zhèng zhī gōng yě

谨按明堂,天子布政之宫也。

gài suǒ yǐ shùn tiān qì tǒng wàn wù dòng fǎ yú liǎng yí dé bèi yú sì hǎi zhě yě

盖所以顺天气,统万物,动法于两仪,德被于四海者也。

xià yuē shì shì yīn yuē chóng wū jī yuē míng táng cǐ sān dài zhī míng yě

夏曰世室,殷曰重屋,姬曰明堂,此三代之名也。

míng táng tiān zǐ tài miào suǒ yǐ zōng sì qí zǔ yǐ pèi shàng dì

明堂,天子太庙,所以宗祀其祖,以配上帝。

dōng yuē qīng yáng nán yuē míng táng xi yuē zǒng zhāng běi yuē xuán táng zhōng yuē tài shì

东曰青阳,南曰明堂,西曰总章,北曰玄堂,中曰太室。

suī yǒu wǔ míng ér yǐ míng táng wéi zhǔ

虽有五名,而以明堂为主。

hàn dài dá xué tōng rú xián yǐ míng táng tài miào wèi yī

汉代达学通儒,咸以明堂、太庙为一。

hàn zuǒ zhōng láng jiàng cài yōng lì yì yì yǐ wéi rán

汉左中郎将蔡邕立议,亦以为然。

qǔ qí zōng sì zé wèi zhī qīng miào

取其宗祀,则谓之清庙;

qǔ qí zhèng shì zé wèi zhī tài shì

取其正室,则谓之太室;

qǔ qí xiàng yáng zé wèi zhī míng táng

取其向阳,则谓之明堂;

qǔ qí jiàn xué zé wèi zhī tài xué

取其建学,则谓之太学;

qǔ qí yuán shuǐ zé wèi zhī pì yōng

取其圜水,则谓之辟雍。

yì míng ér tóng shì gǔ zhī zhì yě

异名而同事,古之制也。

tiān zǐ yǐ mèng chūn zhēng yuè shàng xīn rì yú nán jiāo zǒng shòu shí èr yuè zhī zhèng hái cáng yú zǔ miào yuè qǔ yī zhèng bān yú míng táng

天子以孟春正月上辛日,于南郊总受十二月之政,还藏于祖庙,月取一政班于明堂。

zhū hóu mèng chūn zhī yuè cháo yú tiān zǐ shòu shí èr yuè zhī zhèng cáng yú zǔ miào yuè qǔ yī zhèng ér xíng zhī

诸侯孟春之月,朝于天子,受十二月之政藏于祖庙,月取一政而行之。

gài suǒ yǐ hé yīn yáng shùn tiān dào yě

盖所以和阴阳、顺天道也。

rú cǐ zé huò luàn bù zuò zāi hài bù shēng yǐ

如此则祸乱不作,灾害不生矣。

gù zhòng ní měi ér chēng zhī yuē míng wáng zhī yǐ xiào lǐ tiān xià yě

故仲尼美而称之曰:“明王之以孝理天下也。

rén jūn yǐ qí lǐ gào miào zé wèi zhī gù shuò

”人君以其礼告庙,则谓之告朔;

tīng shì cǐ yuè zhī zhèng zé wèi zhī shì shuò yì yuē tīng shuò

听视此月之政,则谓之视朔,亦曰听朔。

suī yǒu sān míng qí shí yī yě

虽有三名,其实一也。

jīn lǐ guān yì chēng jīng shǐ zhèng wén wú tiān zǐ měi yuè gù shuò zhī shì zhě

今礼官议称“经史正文无天子每月告朔之事”者。

chén jǐn àn chūn qiū wén gōng liù nián rùn shí yuè bù gù shuò

臣谨按《春秋》:“文公六年闰十月,不告朔。

gǔ liáng zhuàn yuē rùn fù yuè zhī yú rì tiān zǐ bù yǐ gù shuò

”《谷梁传》曰:“闰,附月之余日,天子不以告朔。

zuǒ shì chuán yún rùn yuè bù gù shuò fēi lǐ yě

”《左氏传》云:“闰月不告朔,非礼也。

rùn yǐ zhèng shí shí yǐ zuò shì shì yǐ hòu shēng shēng rén zhī dào yú shì hū zài yǐ

闰以正时,时以作事,事以厚生,生人之道, 于是乎在矣。

bù gào rùn shuò qì shí zhèng yě

不告闰朔,弃时政也。

chén jù cǐ wén zé tiān zi rùn yuè yì gù shuò yǐ

”臣据此文,则天子闰月亦告朔矣。

níng yǒu tā yuè ér fèi qí lǐ zhě hu

宁有他月而废其礼者乎?

bó kǎo jīng jí qí wén shén zhe

博考经籍,其文甚著。

hé yǐ míng zhī

怎么证明这一点呢?

zhōu lǐ tài shǐ zhí yún bān gào shuò yú bāng guó

《周礼·太史》职云:“颁告朔于邦国。

rùn yuè gào wáng jū mén zhōng yuè

闰月,告王居门终月。

yòu lǐ jì yù zǎo yún rùn yuè zé hé mén zuǒ fēi lì yú qí zhōng

”又《礼记·玉藻》云:“闰月则合门左扉,立于其中。

bìng shì tiān zǐ rùn yuè ér xíng gù shuò zhī shì yě

”并是天子闰月而行告朔之事也。

lǐ guān yòu chēng yù zǎo tiān zǐ tīng shuò yú nán mén zhī wài

礼官又称:“《玉藻》,‘天子听朔于南门之外。

zhōu lǐ tiān guān tài zǎi zhēng yuè zhī jí bù zhèng yú bāng guó dū bǐ

’《周礼·天官·太宰》, ‘正月之吉,布政于邦国都鄙。

gàn bǎo zhù yún zhōu zhēng jiàn zǐ zhī yuè gù shuò rì yě

’干宝注云,‘周正建子之月,告朔日也。

cǐ jí yù zǎo zhī tīng shuò yǐ

’此即 《玉藻》之听朔矣。

jīn měi suì shǒu yuán rì tōng tiān gōng shòu cháo dú shí lìng bù zhèng shì jīng guān jiǔ pǐn yǐ shàng zhū zhōu cháo jí shǐ děng xián liè yú tíng cǐ tīng shuò zhī lǐ bì ér hé yú zhōu lǐ yù zǎo zhī wén yǐ

今每岁首元日,通天宫受朝,读时令,布政事,京官九品以上、 诸州朝集使等咸列于庭,此听朔之礼毕,而合于《周礼》、《玉藻》之文矣。

lǐ lùn jí sān lǐ yì zōng jiāng dū jí lǐ zhēn guàn lǐ xiǎn qìng lǐ jí cí lìng wú wáng zhě gào shuò zhī shì zhě

《礼论》及《三礼义宗》、《江都集礼》、《贞观礼》、《显庆礼》及祠令,无王者告朔之事者。

chén jǐn àn yù zǎo yún xuán miǎn ér cháo rì yú dōng mén zhī wài tīng shuò yú nán mén zhī wài

臣谨按《玉藻云》:“玄冕而朝日于东门之外,听朔于南门之外。

zhèng zhù yún cháo rì chūn fēn zhī shí yě

”郑注云:“朝日,春分之时也。

dōng mén nán mén jiē wèi guó mén yě

东门、南门,皆谓国门也。

míng táng zài guó zhī yáng měi yuè jiù qí shí zhī táng ér tīng shuò yān zú shì fǎn sù yú lù qǐn

明堂在国之阳,每月就其时之堂而听朔焉,卒事,反宿于路寝。

fán tīng shuò bì yǐ tè shēng gào qí shí dì jí qí shén pèi yǐ wén wáng wǔ wáng

凡听朔,必以特牲告其时帝及其神,配以文王、武王。

chén wèi jīn suì shǒu yuán rì tōng tiān gōng shòu cháo dú shí lìng jí bù zhèng zì shì gǔ lǐ mèng chūn shàng xīn shòu shí èr yuè zhī zhèng cáng yú zǔ miào zhī lǐ ěr ér yuè qǔ yī zhèng bān yú míng táng qí yì zhāo rán yóu wèi xíng yě

”臣谓今岁首元日,通天宫受朝,读时令及布政,自是古礼孟春上辛, 受十二月之政藏于祖庙之礼耳,而月取一政,班于明堂,其义昭然,犹未行也。

jí rú lǐ guān suǒ yán suì quē qí shì

即如礼官所言,遂阙其事。

chén yòu àn lǐ jì yuè lìng tiān zǐ měi yuè jū qīng yáng míng táng zǒng zhāng xuán táng jí shì měi yuè gù shuò zhī shì

臣又按《礼记·月令》,天子每月居青阳、明堂、总章、玄堂,即是每月告朔之事。

xiān rú jiù shuō tiān zǐ xíng shì yī nián shí bā dù rù míng táng dà xiǎng bù wèn bo yī rù yě

先儒旧说,天子行事,一年十八度入明堂:大享不问卜,一入也;

měi yuè gù shuò shí èr rù yě

每月告朔, 十二入也;

sì shí yíng qì sì rù yě

四时迎气,四入也;

xún shòu zhī nián yī rù yě

巡狩之年,一入也。

jīn lǐ guān lì yì wáng wéi suì shǒu yī rù ěr yǔ xiān rú jì yì chén bù gǎn tóng

今礼官立义,王惟岁首一入耳, 与先儒既异,臣不敢同。

zhèng xuán yún fán tīng shuò gào qí dì

郑玄云:“凡听朔告其帝。

chén yú yǐ wéi gù shuò zhī rì zé wǔ fāng shàng dì zhī yī dì yě

”臣愚以为告朔之日,则五方上帝之一帝也。

chūn zé líng wēi yǎng xià zé chì biāo nù qiū zé bái zhāo jù dōng zé yè guāng jì jì yuè zé hán shū niǔ yě bìng yǐ shǐ zǔ ér pèi zhī yān

春则灵威仰,夏则赤熛怒,秋则白招拒,冬则叶光纪,季月则含枢纽也,并以始祖而配之焉。

rén dì jí shén liè zài sì diǎn yì yú qí yuè ér xiǎng jì zhī

人帝及神,列在祀典,亦于其月而享祭之。

lǔ zì wén gōng shǐ bù shì shuò zǐ gòng jiàn qí lǐ fèi yù qù qí yáng kǒng zǐ yǐ yáng cún yóu kě shi qí lǐ yáng wáng qí lǐ suì fèi gù yún ěr ài qí yáng wǒ ài qí lǐ

鲁自文公始不视朔,子贡见其礼废,欲去其羊,孔子以羊存犹可识其礼,羊亡其礼遂废,故云: “尔爱其羊,我爱其礼。

hàn chéng qín miè xué zhù shì cǎo chuàng míng táng pì yōng qí zhì suì quē

汉承秦灭学,庶事草创,明堂、辟雍,其制遂阙。

hàn wǔ dì fēng shàn shǐ zào míng táng yú tài shān jì bù lì yú jīng shī suǒ yǐ wú gào shuò zhī shì

汉武帝封禅,始造明堂于太山,既不立于京师,所以无告朔之事。

zhì hàn píng dì yuán shǐ zhōng wáng mǎng fǔ zhèng shù jī fù gǔ nǎi jiàn míng táng pì yōng yān

至汉平帝元始中,王莽辅政,庶几复古,乃建明堂、辟雍焉。

dì xiá jì yú míng táng zhū hóu wáng liè hóu zōng shì zǐ dì jiǔ bǎi yú rén zhù jì bì jiē yì hù cì jué jí jīn bó zēng zhì bǔ lì gè yǒu chà

帝祫祭于明堂,诸侯王、列侯、宗室子弟九百余人助祭毕,皆益户、赐爵及金帛、增秩、补吏各有差。

hàn mò sāng luàn shàng chuán qí lǐ

汉末丧乱,尚传其礼。

yuán zhì hòu hàn sì diǎn réng cún

爰至后汉,祀典仍存。

míng dì yǒng píng èr nián jiāo sì wǔ dì yú míng táng yǐ guāng wǔ pèi jì shēng gè yī dú zòu yuè rú nán jiāo

明帝永平二年,郊祀五帝于明堂,以光武配,祭牲各一犊,奏乐如南郊。

dǒng zhuó xi yí zǎi jí yān miè gù shuò zhī lǐ yú cǐ ér zhuì

董卓西移, 载籍湮灭,告朔之礼,于此而坠。

jì yú jìn mò qí mǎ shēng jiāo lǐ yuè yì guān sǎo dì zǒng jǐn

暨于晋末,其马生郊,礼乐衣冠,扫地总尽。

yuán dì guò jiāng shì chēng láng bèi lǐ yuè zhì dù nán qiān gài guǎ yí qū cán quē wú fù jiù zhāng jūn guó suǒ zī lín shì yì zhī

元帝过江,是称狼狈,礼乐制度,南迁盖寡,彝曲残缺,无复旧章,军国所资,临事议之。

jì quē míng táng níng lùn gào shuò

既阙明堂,宁论告朔。

sòng cháo hé chéng tiān zuǎn jí qí wén yǐ wéi lǐ lùn suī jiā biān cì shì zé quē rú

宋朝何承天纂集其文,以为《礼论》,虽加编次,事则阙如。

liáng dài cuī líng ēn zhuàn sān lǐ yì zōng gèng wú yì wén

梁代崔灵恩撰《三礼义宗》,更无异文。

zhēn guàn xiǎn qìng lǐ jí cí lìng bù yán gào shuò zhě gài wèi lì dài bù chuán qí wén suì quē gè yǒu yóu xù bù zú yī jù

《贞观》、《显庆礼》及祠令不言告朔者,盖为历代不传,其文遂阙,各有由绪,不足依据。

jīn lǐ guān yǐn wèi míng zhèng zài chén chéng shí yǒu yí

今礼官引为明证,在臣诚实有疑。

bì xià zhào jiàn míng táng yù zūn gǔ diǎn gù shuò zhī lǐ yóu quē jiù jiān qīn ruò jī gǔ yìng xū bǔ qì

陛下肇建明堂,聿遵古典,告朔之礼,犹阙旧间,钦若稽古,应须补葺。

ruò měi yuè tīng zhèng yú míng táng shì yì fán shù mèng yuè shì shuò kǒng bù kě fèi

若每月听政于明堂,事亦烦数,孟月视朔,恐不可废。

shàng yòu mìng fèng cháng guǎng jí zhòng rú qǔ fāng qìng rén xū suǒ zòu yì dìng dé shī

上又命奉常广集众儒,取方庆、仁谞所奏,议定得失。

dāng shí dà rú chéng jūn bó shì wú yáng wú tài xué bó shì guō shān yùn yuē chén děng jǐn àn zhōu lǐ lǐ jì jí sān chuán jiē yǒu tiān zǐ gào shuò zhī lǐ

当时大儒成均博士吴扬吾、太学博士郭山恽曰:“臣等谨按《周礼》、《礼记》及《三传》,皆有天子告朔之礼。

fu tiān zǐ bān gào shuò yú zhū hóu qín zhèng fén miè shī shū yóu shì gù shuò lǐ fèi

夫天子颁告朔于诸侯,秦政焚灭《诗》、《书》,由是告朔礼废。

jīn míng táng zhào jiàn zǒng zhāng xīn lì shào bǎi wáng zhī jué guǐ shù wàn dài zhī hóng guī shàng yǐ yán pèi zǔ zōng xià yǐ jìng shòu rén shí shǐ rén zhī lǐ lè dào shì zhōng hé zāi hài bù shēng huò luàn bù zuò

今明堂肇建,总章新立,绍百王之绝轨,树万代之鸿规,上以严配祖宗,下以敬授人时, 使人知礼乐,道适中和,灾害不生,祸乱不作。

jīn ruò yīn xún bān shuò měi yuè yī xíng lǐ guì suí shí shì xū yán gé

今若因循颁朔,每月依行,礼贵随时,事须沿革。

wàng yī wáng fāng qìng yì yòng sì shí mèng yuè rì jí jì xià yú míng táng xiū fù gù shuò zhī lǐ yǐ bān tiān xià

望依王方庆议,用四时孟月日及季夏于明堂修复告朔之礼,以颁天下。

qí dì jí shén yì qǐng yī fāng qìng yòng zhèng xuán yì gào wǔ shí dì yú míng táng shàng

其帝及神,亦请依方庆用郑玄义,告五时帝于明堂上。

zé yán pèi zhī dào tōng yú shén míng

则严配之道,通于神明;

zhì xiào zhī dé guāng yú sì hǎi

至孝之德,光于四海。

zhì cóng zhī

”制从之。

cháng ān sì nián shǐ zhì yuán rì míng táng shòu bēi tíng dú shí lìng

长安四年,始制:“元日明堂受悲,停读时令。

zhōng zōng jí wèi shén lóng yuán nián jiǔ yuè qīn xiǎng míng táng hé jì tiān dì yǐ gāo zōng pèi

”中宗即位,神龙元年九月, 亲享明堂,合祭天地,以高宗配。

lǐ bì qǔ shè jīng shī

礼毕,曲赦京师。

míng nián jià rù jīng yú jì qiū dà xiǎng fù jiù yuán qiū xíng shì qì yú ruì zōng zhī shì

明年驾入京,于季秋大享,复就圆丘行事,迄于睿宗之世。

kāi yuán èr nián bā yuè tài zǐ bīn kè xuē qiān guāng xiàn jiǔ dǐng míng

开元二年八月,太子宾客薛谦光献《九鼎铭》。

qí cài zhōu dǐng míng tiān hòu yù zhuàn yuē xī nóng shǒu chū xuān hào yīng qī

其《蔡州鼎铭》,天后御撰, 曰:“羲、农首出,轩、昊膺期。

táng yú jì zhǒng tāng yǔ chéng shí

唐、虞继踵,汤、禹乘时。

tiān dì guāng zhái yù zhōng yōng xī

天地光宅,域中雍熙。

shàng tiān jiàng jiàn fāng jiàn lóng jī

上天降鉴,方建隆基。

zǐ wēi lìng yáo chóng zòu yuē shèng rén qǐ yùn xiū zhào bì zhāng

”紫微令姚崇奏曰:“圣人启运,休兆必彰。

qǐng xuān fù shǐ guǎn

请宣付史馆。

cóng zhī

” 从之。

wǔ nián zhēng yuè xìng dōng dōu jiāng xíng dà xiǎng zhī lǐ

五年正月,幸东都,将行大享之礼。

tài cháng shǎo qīng wáng rén zhōng bó shì féng zōng chén zhēn jié děng yì yǐ wǔ shì suǒ zào míng táng yǒu guāi diǎn zhì zòu yì yuē

太常少卿王仁忠、博士冯宗陈贞节等议, 以武氏所造明堂,有乖典制,奏议曰:

míng táng zhī jiàn qí suǒ cóng lái yuǎn yǐ

明堂之建,其所从来远矣!

zì tiān chuí xiàng shèng rén zé zhī

自天垂象,圣人则之。

hāo zhù máo yán zhī guī shàng yuán xià fāng zhī zhì kǎo zhī dà shù bù yú sān qī zhī jiān dìng zhī fāng zhōng bì jū bǐng sì zhī de zhě qǐ fēi de fáng xīn bù zhèng zhī suǒ dāng tài wēi shàng dì zhī gōng hu

蒿柱茅檐之规,上圆下方之制,考之大数,不逾三七之间,定之方中,必居丙巳之地者,岂非得房心布政之所, 当太微上帝之宫乎?

gù yǎng yè fǔ cóng zhèng míng dìng wèi rén shén bù zá gè sī qí xù zé jiā yìng xiǎng zhì bǎo hé tài hé

故仰叶俯从,正名定位,人神不杂,各司其序,则嘉应响至, 保合太和。

xī hàn shì chéng qín jīng jí dào xi páng qiú yān zhuì xiáng jiū nán míng

昔汉氏承秦,经籍道息,旁求湮坠,详究难明。

xiào wǔ chū yì lì míng táng yú cháng ān chéng nán zāo dòu tài hòu bù hǎo rú shù shì nǎi zhōng fèi

孝武初,议立明堂于长安城南, 遭窦太后不好儒术,事乃中废。

xiào chéng zhī dài yòu yù lì yú chéng nán yì qí zhì dù mò zhī néng jué

孝成之代,又欲立于城南,议其制度,莫之能决。

zhì xiào píng yuán shǐ sì nián shǐ chuàng zào yú nán jiāo yǐ shēn yán pèi

至孝平元始四年,始创造于南郊,以申严配。

guāng wǔ zhōng yuán yuán nián lì yú guó chéng zhī nán

光武中元元年,立于国城之南。

zì wèi jìn qì yú liáng cháo suī guī zhì huò shū ér suǒ jū zhī de cháng qǔ bǐng sì zhě sī gài bǎi wáng bù yì zhī dào yě

自魏、 晋迄于梁朝,虽规制或殊,而所居之地,常取丙巳者,斯盖百王不易之道也。

gāo zōng tiān huáng dà dì zuǎn chéng píng zhī yùn chóng pǔ sù zhī fēng sì yí lái bīn jiǔ yǒu xián yì

高宗天皇大帝纂承平之运,崇朴素之风,四夷来宾,九有咸乂。

yǒng huī sān nián zhào lǐ guān xué shì yì míng táng zhì dù qún rú fēn jìng gè zhí yì duān jiǔ zhī bù jué yīn ér suì zhǐ zhě hé yě

永徽三年,诏礼官学士议明堂制度,群儒纷竞,各执异端,久之不决,因而遂止者,何也?

fēi wèi cái bù zú lì bù kān yě

非谓财不足、力不堪也。

jiāng yǐ zhōu kǒng jì yáo lǐ jīng qiě wěn shì bù shī gǔ huò shuǎng tiān xīn nán yòng zuò chéng shén bù fú yòu zhě yě

将以周、孔既遥,礼经且紊,事不师古,或爽天心,难用作程, 神不孚祐者也。

zé tiān tài hòu zǒng jìn wéi zhī zhèng jiè xuān tái zhī wēi shǔ huáng shì zhōng pǐ zhī qī niè hé xī cóng quán zhī zhì

则天太后总禁闱之政,藉轩台之威,属皇室中圮之期,蹑和熹从权之制。

yǐ wéi qián yuán dà diàn chéng qìng xiǎo qǐn dāng zhèng yáng tíng wǔ zhī de shí xiān shèng tīng duàn zhī gōng

以为乾元大殿,承庆小寝,当正阳亭午之地,实先圣听断之宫。

biǎo shùn duān wéi chǔ jīng yíng shì yuán cóng cháo xiǎng wèi shǐ lín yù

表顺端闱, 储精营室,爰从朝享,未始临御。

nǎi qǐ gōng tú wǎn lìng cuī fù

乃起工徒,挽令摧覆。

jì huǐ zhī hòu léi shēng yǐn rán zhòng zhù wén zhī huò yǐ wéi shén líng gǎn dòng zhī xiàng yě

既毁之后,雷声隐然,众庶闻之,或以为神灵感动之象也。

yú shì zēng tǔ mù zhī lì yīn fǔ kù zhī ráo nán jiē běi què jiàn tiān shū dà yí zhī zhì

于是增土木之丽,因府库之饶,南街北阙,建天枢大仪之制;

qián yuán yí zhǐ xìng zhòng gé céng lóu zhī yè

乾元遗趾,兴重阁层楼之业。

yān yàn bì rì liáng zhù pái yún rén sī gào láo tiān shí yí jiè

烟焰蔽日,梁柱排云,人斯告劳,天实贻诫。

wēi jìn fǔ ěr jù jiā xiū fù

煨烬甫尔,遽加修复。

kuàng hū de shū bǐng sì wèi dá líng xīn jī fěi yīng qī nǎi shēn yán pèi

况乎地殊丙巳,未答灵心,迹匪膺期,乃申严配。

shì mèi yí diǎn shén bù zhāo gé

事昧彝典,神不昭格。

cǐ qí bù kě zhě yī yě

此其不可者一也。

yòu míng táng zhī zhì mù bù lòu tǔ bù wén

又明堂之制,木不镂,土不文。

jīn tǐ shì guāi yí wéi jīng wěn lǐ diāo juān suǒ jí qióng chǐ jí lì

今体式乖宜, 违经紊礼,雕镌所及,穷侈极丽。

cǐ qí bù kě zhě èr yě

此其不可者二也。

gāo míng shuǎng kǎi shì zī qián jìng mì ěr gōng yè hé yǐ qí tiān

高明爽垲,事资虔敬,密迩宫掖,何以祈天?

rén shén zá rǎo bù kě fàng wù

人神杂扰,不可放物。

cǐ qí bù kě zhě sān yě

此其不可者三也。

kuàng liǎng jīng shàng dōu wàn fāng qǔ zé ér tiān zǐ quē dāng yáng zhī wèi tīng zhèng jū biàn diàn zhī zhōng zhí sī qí yōu qǐ róng chén mò

况两京上都,万方取则, 而天子阙当阳之位,听政居便殿之中,职司其忧,岂容沉默。

dāng xū shěn kǎo lì zhī jì zé fán shěng zhī yi bù biàn zhě liàng shì gǎi xiū kě yīn zhě suí yí shì yòng xuē bǐ míng táng zhī hào kè fù qián yuán zhī míng zé dāng zhù wú piān rén shi qí jiù yǐ

当须审考历之计,择烦省之宜,不便者量事改修,可因者随宜适用,削彼明堂之号,克复乾元之名,则当宁无偏,人识其旧矣。

zhào lìng suǒ sī xiáng yì zòu wén

诏令所司详议奏闻。

xíng bù shàng shū wáng zhì yīn děng zòu yì xián yǐ cǐ táng suǒ zhì shí guāi diǎn zhì duō qǐng gǎi xuē yī jiù zào qián yuán diàn

刑部尚书王志愔等奏议,咸以此堂所置,实乖典制,多请改削,依旧造乾元殿。

nǎi xià zhào yuē gǔ zhī cāo chā huáng gāng zhí dà xiàng zhě hé cháng bù shàng jī tiān dào xià shùn rén jí huò biàn tōng yǐ suí shí yuán sǔn yì yǐ chéng wù

乃下诏曰:“古之操插皇纲、执大象者,何尝不上稽天道,下顺人极,或变通以随时,爰损益以成务。

qiě qú shì chuàng zhì dù táng yǐ yán yòng zhī yǐ lǐ shén shì guāng xiào xiǎng yòng zhī yǐ bù zhèng gài chēng shì shuò xiān wáng suǒ yǐ hòu rén lún gǎn tiān dì zhě yě

且衢室创制,度堂以筵,用之以礼神,是光孝享,用之以布政, 盖称视朔,先王所以厚人伦、感天地者也。

shǎo yáng yǒu wèi shàng dì sī xīn cǐ zé shén guì yú bù dú lǐ yīn yú zhì jìng

少阳有位,上帝斯歆,此则神贵于不黩, 礼殷于至敬。

jīn zhī míng táng fǔ lín gōng yè cǐ zhī yán sì yǒu yì sù gōng gǒu fēi xiàn zhāng jiāng hé guǐ wù

今之明堂,俯邻宫掖,此之严祀,有异肃恭,苟非宪章,将何轨物?

yóu shì lǐ guān bó shì gōng qīng dài fū guǎng cān qún yì qīn ruò qián gǔ yi cún lù qǐn zhī shì yòng ba pì yōng zhī hào

由是礼官博士、公卿大夫,广参群议,钦若前古,宜存露寝之式,用罢辟雍之号。

kě gǎi wéi qián yuán diàn měi lín yù yi yī zhèng diàn lǐ

可改为乾元殿,每临御宜依正殿礼。

zì shì jià zài dōng dōu cháng yǐ yuán rì dōng zhì yú qián yuán diàn shòu cháo hè

”自是驾在东都,常以元日冬至于乾元殿受朝贺。

jì qiū dà xiǎng sì yī jiù yú yuán qiū xíng shì

季秋大享祀,依旧于圆丘行事。

shí nián fù tí qián yuán diàn wèi míng táng ér bù xíng xiǎng sì zhī lǐ

十年,复题乾元殿为明堂,而不行享祀之礼。

èr shí wǔ nián jià zài xī jīng zhào jiāng zuò dà jiàng kāng zhù sù wǎng dōng dōu huǐ zhī

二十五年,驾在西京,诏将作大匠康纻素往东都毁之。

zhù sù yǐ huǐ chāi láo rén nǎi zòu qǐng qiě chāi shàng céng bēi yú jiù zhì jiǔ shí wǔ chǐ

纻素以毁拆劳人,乃奏请且拆上层,卑于旧制九十五尺。

yòu qù zhù xīn mù píng zuò shàng zhì bā jiǎo lóu lóu shàng yǒu bā lóng téng shēn pěng huǒ zhū

又去柱心木,平座上置八角楼,楼上有八龙,腾身捧火珠。

yòu xiǎo yú jiù zhì zhōu wéi wǔ chǐ fù yǐ zhēn wǎ qǔ qí yǒng yì

又小于旧制,周围五尺,覆以真瓦,取其永逸。

yī jiù wèi qián yuán diàn

依旧为乾元殿。

✦ You read 志·卷二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.