旧唐书 · 刘昫 · Chapter 43 of 200

志·卷二十三

PinyinModern Translation
Size

zhí guān èr

职官二

tài shī tài fù tài bǎo gè yī yuán

太师、太傅、太保各一员。

wèi zhī sān shī bìng zhèng yī pǐn

谓之三师,并正一品。

hòu hàn chū tài fù zhì fǔ liáo

后汉初,太傅置府僚。

zhì zhōu duò sān shī bù zhì fǔ liáo chū bài yú shàng shū shěng shàng

至周、 隋,三师不置府僚,初拜于尚书省上。

suí yáng dì fèi sān shī zhī guān

隋炀帝废三师之官。

wǔ dé fù zhì yī rú duò zhì

武德复置,一如隋制。

sān shī xùn dǎo zhī guān tiān zǐ suǒ shī fǎ dà dǐ wú suǒ tǒng zhí rán fēi dào dé chóng zhòng zé bù jū qí wèi

三师,训导之官,天子所师法,大抵无所统职,然非道德崇重,则不居其位。

wú qí rén zé quē zhī

无其人,则阙之。

tài wèi sī tú sī kōng gè yī yuán

太尉、司徒、司空各一员。

wèi zhī sān gōng bìng zhèng yī pǐn

谓之三公,并正一品。

wèi jìn zhì běi qí sān gōng zhì fǔ liáo

魏、晋至北齐,三公置府僚。

duò chū yì zhì fǔ liáo xún shěng fǔ liáo chū bài yú shàng shū shěng shàng táng yīn zhī

隋初亦置府僚,寻省府僚,初拜于尚书省上,唐因之。

wǔ dé chū tài zōng wèi zhī qí hòu qīn wáng bài sān gōng jiē bù shì shì jì sì zé shè zhě xíng yě

武德初,太宗为之,其后亲王拜三公,皆不视事,祭祀则摄者行也。

sān gōng lùn dào zhī guān yě

三公,论道之官也。

gài yǐ zuǒ tiān zǐ lǐ yīn yáng píng bāng guó wú suǒ bù tǒng gù bù yǐ yī zhí míng qí guān

盖以佐天子理阴阳,平邦国,无所不统,故不以一职名其官。

dà jì sì zé tài wèi yà xiàn sī tú fèng zǔ sī kōng sǎo chú

大祭祀,则太尉亚献,司徒奉俎,司空扫除。

shàng shū dōu shěng lóng shuò èr nián gǎi wéi zhōng tái guāng zhái yuán nián gǎi wéi wén chāng tái shén lóng chū fù

尚书都省龙朔二年,改为中台,光宅元年,改为文昌台,神龙初复。

shàng shū shěng lǐng èr shí sì sī

尚书省领二十四司。

liù shàng shū gè fēn lǐng sì sī

六尚书,各分领四司。

shàng shū lìng yī yuán

尚书令一员。

zhèng èr pǐn

正二品。

wǔ dé zhōng tài zōng wèi zhī zì shì quē ér bù zhì

武德中,太宗为之,自是阙而不置。

lìng zǒng lǐng bǎi guān yí xíng duān kuí

令总领百官, 仪刑端揆。

qí shǔ yǒu liù shàng shū yī yuē lì bù èr yuē hù bù sān yuē lǐ bù sì yuē bīng bù wǔ yuē xíng bù liù yuē gōng bù

其属有六尚书:一曰吏部,二曰户部,三曰礼部,四曰兵部,五曰刑部, 六曰工部。

fán shù wu jiē huì ér jué zhī

凡庶务,皆会而决之。

zuǒ yòu pú yè gè yī yuán cóng èr pǐn

左右仆射各一员, 从二品。

lóng shuò èr nián gǎi wéi zuǒ yòu kuāng guāng zhái yuán nián gǎi wéi wén chāng zuǒ yòu xiāng kāi yuán yuán nián gǎi wéi zuǒ yòu chéng xiàng tiān bǎo yuán nián fù wèi zuǒ yòu pú yè

龙朔二年,改为左右匡,光宅元年,改为文昌左右相,开元元年,改为左右丞相,天宝元年,复为左右仆射。

zhǎng tǒng lǐ liù guān gāng jì shù wù yǐ èr lìng zhī zhí

掌统理六官,纲纪庶务,以贰令之职。

zì bù zhì lìng pú yè zǒng pàn shěng shì

自不置令,仆射总判省事。

yù shǐ jiū hé bù dàng jiān de dàn zhī

御史纠劾不当,兼得弹之。

zuǒ yòu chéng gè yī yuán

左右丞各一员。

zuǒ chéng zhèng sì pǐn shàng

左丞,正四品上。

yòu chéng zhèng sì pǐn xià

右丞,正四品下。

lóng shuò gǎi wéi zuǒ yòu sù jī xián hēng fù yǒng chāng yuán nián shēng wéi cóng sān pǐn yě rú yì yuán nián fù sì pǐn yě

龙朔改为左右肃机,咸亨复,永昌元年,升为从三品也,如意元年,复四品也。

zuǒ chéng zhǎng guǎn xiá zhū sī jiū zhèng shěng nèi gōu lì bù hù bù lǐ bù shí èr sī tōng pàn dōu shěng shì

左丞掌管辖诸司,纠正省内,勾吏部、户部、礼部十二司,通判都省事。

ruò yòu chéng quē zé bìng xíng zhī

若右丞阙,则并行之。

yòu chéng guǎn bīng bù xíng bù gōng bù shí èr sī

右丞管兵部、刑部、工部十二司。

ruò zuǒ quē yòu chéng jiān zhī qí shì

若左阙,右丞兼知其事。

yù shǐ yǒu jiū hé bù dàng jiān de dàn zhī

御史有纠劾不当,兼得弹之。

zuǒ yòu sī láng zhōng gè yī yuán

左右司郎中各一员。

bìng cóng wǔ pǐn shàng

并从五品上。

duò zhì wǔ dé chū shěng

隋置,武德初省。

zhēn guàn chū fù zhì

贞观初,复置。

lóng shuò èr nián gǎi wéi zuǒ yòu chéng wu xián hēng fù yě

龙朔二年, 改为左右丞务,咸亨复也。

zuǒ sī láng zhōng fù zuǒ chéng suǒ guǎn zhū sī shì shěng shǔ chāo mù kān jī shī zhī shěng nèi sù zhí zhī shì

左司郎中,副左丞所管诸司事,省署钞目,勘稽失, 知省内宿直之事。

ruò yòu sī láng zhōng quē zé bìng xíng zhī

若右司郎中阙,则并行之。

zuǒ yòu sī yuán wài láng gè yī yuán

左右司员外郎各一员。

tiān hòu yǒng chāng yuán nián zhì zuǒ yòu sī yuán wài láng gè yī rén

天后永昌元年, 置左右司员外郎各一人。

shén lóng chū shěng hòu fù zhì

神龙初省,后复置。

zuǒ yòu sī láng zhōng yuán wài láng gè zhǎng fù shí yǒu èr sī zhī shì yǐ jǔ zhèng jī wéi shěng shǔ fú mù yān

左右司郎中、员外郎各掌副十有二司之事,以举正稽违,省署符目焉。

fán dōu shěng zhǎng jǔ zhū sī zhī gāng jì yǔ bǎi liáo zhī chéng shì yǐ zhèng bāng lǐ yǐ xuān bāng jiào

凡都省掌举诸司之纲纪与百僚之程式,以正邦理,以宣邦教。

fán shàng zhī suǒ yǐ dài xià qí zhì yǒu liù yuē zhì chì cè lìng jiào fú

凡上之所以迨下, 其制有六,曰制、敕、册、令、教、符。

tiān zǐ yuē zhì yuē chì yuē cè

天子曰制,曰敕,曰册。

huáng tài zǐ yuē lìng

皇太子曰令。

qīn wáng gōng zhǔ yuē jiào

亲王、公主曰教。

shàng shū shěng xià yú zhōu zhōu xià xiàn xiàn xià xiāng jiē yuē fú yě

尚书省下于州,州下县,县下乡,皆曰符也。

fán xià zhī suǒ yǐ dá shàng qí zhì yì yǒu liù yuē biǎo zhuàng jiān qǐ cí dié

凡下之所以达上,其制亦有六,曰表、状、笺、启、辞、牒。

biǎo shàng yú tiān zǐ

表上于天子。

qí jìn chén yì wèi zhuàng

其近臣亦为状。

jiān qǐ shàng huáng tài zǐ rán yú qí zhǎng yì wèi zhī

笺、启上皇太子,然于其长亦为之。

fēi gōng wén suǒ shī yǒu pǐn yǐ shàng gōng wén jiē yuē dié

非公文所施,有品已上公文,皆曰牒。

shù rén yán yuē cí yě

庶人言曰辞也。

zhū sī zì xiāng zhì wèn qí yì yǒu sān guān cì yí

诸司自相质问,其义有三:关、刺、移。

guān wèi guān tōng qí shì

关,谓关通其事;

cì wèi cì jǔ zhī

刺,谓刺举之;

yí wèi yí qí shì yú tā sī

移,谓移其事于他司。

yí zé tōng pàn zhī guān jiē lián shǔ yě

移则通判之官皆连署也。

fán nèi wài bǎi sī suǒ shòu zhī shì jiē yìn qí fā rì wèi zhī chéng xiàn

凡内外百司所受之事,皆印其发日,为之程限。

fán shàng shū shěng shī xíng zhì chì àn chéng zé gěi chéng yǐ chāo zhī

凡尚书省施行制敕,案成则给程以钞之。

ruò jí sù zhě bù chū qí rì

若急速者,不出其日。

ruò zhū zhōu jì zòu dá yú jīng shī liàng shì zhī dà xiǎo yǔ duō shǎo yǐ wéi zhī jié

若诸州计奏达于京师,量事之大小与多少,以为之节。

fán jīng shī zhū sī yǒu fú yí guān dié xià zhū zhōu zhě bì yóu yú dōu shěng yǐ qiǎn zhī

凡京师诸司,有符、移、关、牒下诸州者,必由于都省以遣之。

fán wén àn jì chéng gōu sī xíng zhū shī qì jiē shū qí shàng duān jì nián yuè rì nà zhū kù

凡文案既成,勾司行朱施讫,皆书其上端,记年月日,纳诸库。

fán shī xíng gōng wén yīng yìn zhě jiān yìn zhī guān kǎo qí shì mù wú chà rán hòu yìn zhī bì shū yú lì

凡施行公文应印者,监印之官考其事目无差, 然后印之,必书于历。

měi yuè zhōng nà zhū kù

每月终纳诸库。

fán shàng shū shěng guān měi rì yī rén sù zhí

凡尚书省官,每日一人宿直。

dū sī bào fèi zhí bù zhuǎn yǐ wéi cì

都司报废直簿, 转以为次。

fán nèi wài bǎi liáo rì chū ér shì shì jì wǔ ér tuì yǒu shì zé zhí guān shěng zhī

凡内外百僚,日出而视事,既午而退,有事则直官省之。

qí wu fán bù zài cǐ lì

其务繁,不在此例。

fán tiān xià zhì chì jì zòu zhī shù

凡天下制敕计奏之数。

shěng fú xuān gào zhī jié lǜ yǐ suì zhōng wèi duàn

省符宣告之节,率以岁终为断。

jīng shī zhū sī jiē yǐ sì yuè yī rì nà yú dū shěng

京师诸司,皆以四月一日纳于都省。

qí tiān xià zhū zhōu zé běn sī tuī xiào yǐ shòu gōu guān

其天下诸州,则本司推校,以授勾官。

gōu guān shěn zhī

勾官审之。

lián shǔ fēng yìn fù jì zhàng shǐ nà yú dū shěng

连署封印,附计帐,使纳于都省。

cháng yǐ liù yuè yī rì dōu shì jí zhū sī lìng shǐ duì fù

常以六月一日,都事集诸司令史对覆。

ruò yǒu yǐn lòu bù tóng jiē fù yú kǎo kè yān

若有隐漏不同,皆附于考课焉。

zhǔ shì liù rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事六人, 从九品上。

lìng shǐ shí bā rén shū lìng shǐ sān shí liù rén tíng cháng liù rén zhǎng gù shí sì rén

令史十八人,书令史三十六人,亭长六人,掌固十四人。

fán lìng shǐ zhǎng àn wén bù tíng cháng zhǎng gù jiǎn jiào shěng mén hù cāng kù shì chén shè zhī shì yě

凡令史掌案文簿,亭长、掌固检校省门户仓库事陈设之事也。

lì bù shàng shū yī yuán zhèng sān pǐn

吏部尚书一员, 正三品。

lóng shuò èr nián gǎi wéi sī liè tài cháng bó guāng zhái yuán nián gǎi wéi tiān guān shàng shū shén lóng fù wèi lì bù shàng shū yě

龙朔二年,改为司列太常伯,光宅元年,改为天官尚书,神龙复为吏部尚书也。

shì láng èr yuán

侍郎二员。

zhèng sì pǐn shàng

正四品上。

suí yáng dì dà yè sān nián shàng shū liù cáo gè zhì shì láng yī rén yǐ èr shàng shū zhī zhí bìng zhèng sì pǐn

隋炀帝大业三年,尚书六曹, 各置侍郎一人,以贰尚书之职,并正四品。

guó jiā dìng lìng zhū cáo shì láng jiàng wèi zhèng sì pǐn xià wéi lì bù shì láng wèi zhèng sì pǐn shàng

国家定令,诸曹侍郎降为正四品下,唯吏部侍郎为正四品上。

lóng shuò gǎi wéi sī liè shǎo cháng bó xián hēng fù

龙朔改为司列少常伯,咸亨复。

zǒng zhāng yuán nián lì bù bīng bù gè zēng zhì shì láng yī yuán yě

总章元年,吏部、兵部各增置侍郎一员也。

shàng shū shì láng zhī zhí zhǎng tiān xià guān lì xuǎn shòu xūn fēng kǎo kè zhī zhèng lìng

尚书、侍郎之职,掌天下官吏选授、勋封、考课之政令。

qí shǔ yǒu sì yī yuē lì bù èr yuē sī fēng sān yuē sī xūn sì yuē kǎo gōng

其属有四:一曰吏部,二曰司封,三曰司勋,四曰考功。

zǒng qí zhí wù ér xíng qí zhì mìng

总其职务,而行其制命。

fán zhōng wài bǎi sī zhī shì yóu yú suǒ shǔ jiē zhì zhèng yān

凡中外百司之事,由于所属,皆质正焉。

fán xuǎn shòu zhī zhì měi suì jí yú mèng dōng

凡选授之制,每岁集于孟冬。

qù wáng chéng wǔ bǎi lǐ zhī nèi yǐ shàng xún qiān lǐ zhī nèi yǐ zhōng xún qiān lǐ zhī wài yǐ xià xún

去王城五百里之内以上旬,千里之内以中旬,千里之外以下旬。

shàng shū shì láng fēn wéi sān quán

尚书、侍郎,分为三铨。

shàng shū wèi shàng shū quán shì láng èr rén fēn wéi zhōng quán dōng quán yě

尚书为尚书铨,侍郎二人分为中铨、东铨也。

fán zé rén yǐ sì cái xiào gōng yǐ sān shí

凡择人以四才,校功以三实。

sì cái wèi shēn yán shū pàn

四才,谓身、 言、书、判。

qí yōu cháng zhě yǒu kě qǔ yān

其优长者,有可取焉。

sān shí wèi dé xíng cái yòng láo xiào dé jūn yǐ cái cái jūn yǐ láo láo bì kǎo qí shí ér jìn tuì zhī

三实,谓德行、才用、劳效,德均以才,才均以劳,劳必考其实而进退之。

jiào zhī yōu liè ér dìng qí liú fàng suǒ yǐ zhèng quán héng míng yǔ duó yì tān mào jìn xián néng rán hòu jù qí guān zī liàng qí zhù nǐ

较之优劣,而定其留放,所以正权衡,明与夺, 抑贪冒,进贤能,然后据其官资,量其注拟。

wǔ pǐn yǐ shàng yǐ míng shàng zhōng shū mén xià tīng zhì shòu qí guān

五品已上,以名上中书门下,听制授其官。

liù pǐn yǐ xià liàng zī rèn dìng

六品已下,量资任定。

qí cái zhí pō gāo kě zhuó wèi shi qiǎn bǔ quē jiān chá yù shǐ zhě yì yǐ míng sòng zhōng shū mén xià tīng chì shòu

其才职颇高,可擢为拾遣、补阙、监察御史者,亦以名送中书门下,听敕授。

qí yǒu lì zhí qīng yào kǎo dì pō shēn zhě de gé pǐn shòu zhī bù rán jí fǒu

其有历职清要,考第颇深者,得隔品授之,不然即否。

fán chū shēn fēi qīng liú zhě bù zhù qīng zī guān

凡出身非清流者,不注清资官。

fán zhù guān ruò guān zī wèi xiāng dāng jí yǐ wèi fēi biàn zhě tīng zhì sān zhù

凡注官,若官资未相当,及以为非便者,听至三注。

fán jì shù zhī guān jiē běn sī dìng sòng lì bù fù jiǎ

凡伎术之官,皆本司定,送吏部附甲。

fán tóng sī lián shì gōu jiǎn zhī guān jiē bù dé zhù dà gōng yǐ shàng qīn

凡同司联事勾检之官,皆不得注大功已上亲。

fán huáng qīn zhū qīn jí jūn gōng jiān zhù yuán wài láng

凡皇亲诸亲及军功,兼注员外郎。

fán zhù nǐ bì xiān jù guān jiē tuán jiǎ sòng mén xià yǐ wén

凡注拟,必先具官阶团甲,送门下以闻。

zhù guān jiē gāo nǐ bēi yuē xíng jiē bēi nǐ gāo yuē shǒu

注官, 阶高拟卑曰“行”,阶卑拟高曰“守”。

sān quán zhù nǐ qì jiē dāng quán tuán jiǎ guò zuǒ yòu pú yè

三铨注拟讫,皆当铨团甲,过左右仆射。

ruò zhōng quán dōng quán zé guò shàng shū qì nǎi shàng mén xià shěng

若中铨、东铨,则过尚书讫,乃上门下省。

jǐ shì zhōng dú huáng mén shì láng shěng shì zhōng shěn rán hòu jìn jiǎ yǐ wén tīng zhǐ shòu ér shī xíng yān

给事中读,黄门侍郎省,侍中审,然后进甲以闻,听旨授而施行焉。

ruò zuǒ yòu pú yè mén xià pī guān bù dàng zhě bié gǎi zhù yì yǒu zhòng zhí ér shàng zhě yě

若左右仆射门下批官不当者,别改注,亦有重执而上者也。

fán dà xuǎn zhōng yú jì chūn zhī yuè ruò xuǎn rén yǒu shēn zài jūn lǚ zé jūn zhōng shì shū pàn fēng sòng lì bù

凡大选,终于季春之月, 若选人有身在军旅,则军中试书判,封送吏部。

yì yǒu chūn zhōng xià jiě ér hòu jí wèi zhī chūn xuǎn

亦有春中下解而后集,谓之春选。

ruò yōu láo rén yǒu chì zé yǒu chǔ fēn jí jí yǔ guān zhě bìng tīng fēi shí xuǎn yī bǎi rì nèi zhù nǐ zhī

若优劳人,有敕则有处分及即与官者,并听非时选,一百日内注拟之。

suǒ yǐ dìng jiǔ liú zhī pǐn gé bǔ wàn fāng zhī quē zhèng guān rén zhī dào bèi yān

所以定九流之品格,补万方之阙政,官人之道备焉。

láng zhōng èr yuán bìng cóng wǔ pǐn shàng

郎中二员, 并从五品上。

lóng shuò wèi sī liè dài fū xián hēng guāng zhái bìng duò cáo gǎi yě

龙朔为司列大夫,咸亨、光宅并隋曹改也。

yuán wài láng èr yuán

员外郎二员。

bìng cóng liù pǐn shàng

并从六品上。

lìng shǐ sān shí rén shū lìng shǐ liù shí rén tíng cháng bā rén zhǎng gù shí èr rén

令史三十人,书令史六十人,亭长八人,掌固十二人。

láng zhōng yī rén zhǎng kǎo tiān xià wén lì zhī bān zhì jiē pǐn

郎中一人,掌考天下文吏之班秩阶品。

fán xù jiē èr shí yǒu jiǔ pǐn zài dōu xù zì yī pǐn zhì jiǔ pǐn pǐn yǒu shàng xià fán sàn guān sì pǐn yǐ xià jiǔ pǐn yǐ shàng bìng yú lì bù dāng fān shàng xià

凡叙阶二十有九,品在都序,自一品至九品, 品有上下,凡散官四品已下,九品已上,并于吏部当番上下。

qí yīng dāng fān sì shí wǔ rì

其应当番四十五日。

ruò dōu shěng xū rén sòng fú zhū sī xū rén zhě bìng bīng bù lì bù sàn guān shàng

若都省须人送符,诸司须人者,并兵部、吏部散官上。

jīng liǎng fān yǐ shàng tīng jiǎn rù xuǎn

经两番已上,听简入选。

bù dì zhě yī fān míng bù guò wǔ liù yě

不第者,依番名不过五六也。

fán xù jiē zhī fǎ yǒu yǐ fēng jué yǒu yǐ qīn qī yǒu yǐ xūn yōng yǒu yǐ zī yìn yǒu yǐ xiù xiào yǒu yǐ láo kǎo yǒu chú miǎn ér fù xù zhě jiē xún fǎ yǐ shēn zhī wú huò wang mào

凡叙阶之法,有以封爵,有以亲戚,有以勋庸,有以资荫,有以秀孝,有以劳考,有除免而复叙者,皆循法以申之,无或枉冒。

fán yīng rù sān pǐn wǔ pǐn zhě jiē dài bié zhì ér jìn zhī bù rán zé fǒu

凡应入三品五品者,皆待别制而进之,不然则否。

fán wén wǔ bǎi liáo zhī bān xù guān tóng zhě xiān jué jué tóng zhě xiān chǐ

凡文武百僚之班序,官同者先爵,爵同者先齿。

fán jīng sī yǒu cháng cān guān wèi wǔ pǐn yǐ shàng zhí shì guān bā pǐn yǐ shàng gòng fèng guān yuán wài láng jiān chá yù shǐ tài cháng bó shì

凡京司有常参官、 谓五品以上职事官、八品已上供奉官、员外郎、监察御史、太常博士。

gòng fèng guān liǎng shěng zì shì zhōng zhōng shū lìng yǐ xià jǐn míng gòng fèng guān

供奉官、 两省自侍中、中书令已下,尽名供奉官。

zhū sī zhǎng guān qīng wàng guān sì pǐn yǐ xià bā pǐn yǐ shàng qīng guān

诸司长官、清望官、四品已下八品已上清官。

měi rì yǐ liù pǐn yǐ shàng qīng guān liǎng rén dài zhì yú yá

每日以六品已上清官两人,待制于衙。

gōng fèng guān sù wèi guān bù zài cǐ lì

供奉官、宿卫官不在此例。

fán shòu sì pǐn yǐ xià qīng wàng guān cái zhí xiāng dāng bù yīng jìn ràng

凡授四品已下清望官,才职相当,不应进让。

fán zhí shì guān yīng jìn shěng jí yí jí bù dé guò chéng

凡职事官应觐省及移疾,不得过程。

nián qī shí yǐ shàng yīng zhì shì ruò chǐ lì wèi shuāi yì tīng lí wù

年七十已上应致仕,若齿力未衰,亦听厘务。

fán guān rén shēn jí tóng jū dà gōng yǐ shàng qīn zì zhí gōng shāng jiā zhuān qí yè jí fēng jí shǐ jiǔ jiē bù dé rù shì

凡官人身及同居大功已上亲,自执工商,家专其业,及风疾、使酒,皆不得入仕。

fán nèi wài guān yǒu qīng bái zhe wén yīng yǐ míng jiàn zé zhōng shū mén xià gǎi shòu wǔ pǐn yǐ shàng liàng jiā shēng jìn liù pǐn yǐ xià yǒu fù lì bù jí liàng děng dì qiān zhuǎn

凡内外官有清白著闻,应以名荐,则中书门下改授,五品已上,量加升进,六品已下,有付吏部即量等第迁转。

ruò dì èr dì sān děng rén wǔ pǐn yǐ shàng gǎi rì shāo yōu zhī

若第二第三等人,五品已上,改日稍优之。

liù pǐn yǐ xià zhì mǎn tīng xuǎn bù zài fàng xiàn

六品已下,秩满听选,不在放限。

qí lǐng nán qián zhōng sān nián yī zhì xuǎn bǔ shǐ hào wèi nán xuǎn

其岭南、黔中,三年一置选补使,号为南选。

fán tiān xià guān lì gè yǒu cháng yuán

凡天下官吏,各有常员。

fán zhū sī zhì zhí jiē yǒu dìng shù

凡诸司置直,皆有定数。

zhū sī zhū sè yǒu pǐn zhí guān

诸司诸色有品直官。

nèi wài guān lì zé yǒu jiǎ níng zhī jié xíng lǐ zhī mìng

内外官吏,则有假宁之节, 行李之命。

bù shū jǐng jì gōng shǎng diàn zuì jù yuán jiē yǔ yuán wài láng fēn zhǎng zhī

簿书景迹,功赏殿最,具员皆与员外郎分掌之。

láng zhōng yī rén zhǎng xiǎo quán yì fēn wèi jiǔ pǐn tōng wèi zhī xíng shǔ

郎中一人掌小铨,亦分为九品,通谓之行署。

yǐ qí zài jiǔ liú zhī wài gù wèi zhī liú wài quán yì wèi zhī xiǎo xuǎn

以其在九流之外,故谓之流外铨,亦谓之小选。

qí xiào shì quán zhù yǔ liú nèi quán lüè tóng

其校试铨注, 与流内铨略同。

qí lì bù bīng bù lǐ bù kǎo gōng dōu shěng yù shǐ tái zhōng shū mén xià wèi zhī qián bā sī qí yú zé yuē hòu xíng

其吏部、兵部、礼部、考功、都省、御史台、中书、门下,谓之前八司,其余则曰后行。

fán zé liú wài qǔ gōng shū jì jiān pō xiǎo shí wù

凡择流外,取工书、计,兼颇晓时务。

sān shì zhōng yǒu yī yōu cháng zé zài xù xiàn

三事中,有一优长, 则在叙限。

měi jīng sān kǎo zhuǎn xuǎn liàng qí cái néng ér jìn zhī bù zé cóng jiù rèn

每经三考转选,量其才能而进之,不则从旧任。

xiǎo quán jiù wěi láng zhōng zhuān zhī

小铨,旧委郎中专知。

kāi yuán èr shí wǔ nián yòu chì quán shì qì liú fàng jiē shàng shū shì láng dìng zhī yě

开元二十五年,又敕铨试讫留放,皆尚书侍郎定之也。

yuán wài láng yī rén zhǎng pàn nán cáo

员外郎一人掌判南曹。

cáo zài xuǎn cáo zhī nán gù wèi zhī nán cáo

曹在选曹之南,故谓之南曹。

měi suì xuǎn rén yǒu jiě zhuàng bù shū zī lì kǎo kè bì yóu zhī yǐ hé qí shí nǎi shàng sān quán

每岁选人,有解状、簿书、资历、考课,必由之以核其实,乃上三铨。

qí sān quán jìn jiǎ zé shǔ yān

其三铨进甲则署焉。

yuán wài láng yī rén shang pàn cáo wù

员外郎一人裳判曹务。

fán yù tài miào zhāi láng tiě shì rú gòng jǔ zhī zhì

凡预太庙斋郎帖试,如贡举之制。

sī fēng láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

司封郎中一员, 从五品上。

duò yuē zhǔ jué láng wǔ dé yīn zhī

隋曰主爵郎,武德因之。

lóng shuò èr nián gǎi wéi sī fēng dài fū guāng zhái gǎi sī fēng láng zhōng yě

龙朔二年改为司封大夫, 光宅改司封郎中也。

sī fēng yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

司封员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

令史四人,书令史九人,掌固四人。

sī fēng láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng guó zhī fēng jué fán yǒu jiǔ děng

司封郎中、员外郎之职,掌国之封爵,凡有九等。

yī yuē wáng zhèng yī pǐn shí yì yī wàn hù

一曰王,正一品,食邑一万户。

èr yuē jùn wáng cóng yī pǐn shí yì wǔ qiān hù

二曰郡王,从一品,食邑五千户。

sān yuē guó gōng cóng yī pǐn shí yì sān qiān hù

三曰国公,从一品,食邑三千户。

sì yuē jùn gōng zhèng èr pǐn shí yì èr qiān hù

四曰郡公,正二品,食邑二千户。

wǔ yuē xiàn gōng cóng èr pǐn shí yì yī qiān wǔ bǎi hù

五曰县公,从二品, 食邑一千五百户。

liù yuē xiàn hòu cóng sān pǐn shí yì yī qiān hù

六曰县侯,从三品,食邑一千户。

qī yuē xiàn bó zhèng sì pǐn shí yì qī jìn hù

七曰县伯,正四品,食邑七进户。

bā yuē xiàn zǐ zhèng wǔ pǐn shí yì wǔ bǎi hù

八曰县子,正五品,食邑五百户。

jiǔ yuē xiàn nán cóng wǔ pǐn shí yì sān bǎi hù

九曰县男,从五品,食邑三百户。

fán míng shān dà chuān jí jī nèi zhū xiàn jiē bù yǐ fēng

凡名山大川,及畿内诸县,皆不以封。

zhì jùn gōng yǒu yú jué tīng huí shòu zǐ sūn

至郡公有余爵,听回授子孙。

qí guó gōng jiē tè fēng

其国公皆特封。

fán tiān xià guān yǒu dìng shù

凡天下观有定数。

měi guān lì sān gāng yǐ dào dé gāo zhě chōng

每观立三纲,以道德高者充。

fán sān yuán zhū zhāi rì xiū jīn lù míng zhēn děng zhāi

凡三元诸斋日,修金录、明真等斋。

fán dào shì nǚ dào shì bù jí sān nián yī zào

凡道士、女道士簿籍,三年一造。

fán wài mìng fù zhī zhì huáng zhī gū fēng dà zhǎng gōng zhǔ huáng zǐ mèi fēng cháng gōng zhǔ huáng nǚ fēng gōng zhǔ jiē shì zhèng yī pǐn

凡外命妇之制,皇之姑,封大长公主,皇姊妹, 封长公主,皇女,封公主,皆视正一品。

huáng tài zǐ zhī nǚ fēng jùn zhǔ shì cóng yī pǐn

皇太子之女,封郡主,视从一品。

wáng zhī nǚ fēng xiàn zhǔ shì zhèng èr pǐn

王之女, 封县主,视正二品。

wáng mǔ qī wèi fēi

王母妻,为妃。

yī pǐn jí guó gōng mǔ qī wèi guó fū rén

一品及国公母妻,为国夫人。

sān pǐn yǐ shàng mǔ qī wèi jùn fū rén

三品已上母妻, 为郡夫人。

sì pǐn mǔ qī wèi jùn jūn

四品母妻,为郡君。

wǔ pǐn ruò xūn guān sān pǐn yǒu fēng mǔ qī wèi xiàn jūn

五品若勋官,三品有封,母妻为县君。

sàn guān bìng tóng zhí shì

散官并同职事。

xūn guān sì pǐn yǒu fēng mǔ qī wèi xiāng jūn

勋官四品有封,母妻为乡君。

qí mǔ yì hào jiē jiā tài zì gè shì qí fu zi zhī pǐn

其母邑号,皆加“太”字,各视其夫、子之品。

ruò liǎng yǒu guān jué zhě cóng qí gāo

若两有官爵者,从其高。

ruò nèi mìng fù yī pǐn zhī mǔ wèi zhèng sì pǐn jùn jūn

若内命妇,一品之母,为正四品郡君;

èr pǐn zhī mǔ wéi cóng sì pǐn jùn jūn

二品之母,为从四品郡君;

sān pǐn sì pǐn zhī mǔ bìng wèi zhèng wǔ pǐn xiàn jūn

三品四品之母,并为正五品县君。

fán fù rén bù yīn fu jí zi ér bié jiā yì hào fū rén yún mǒu pǐn fū rén jùn jūn wèi mǒu pǐn jùn jūn xiàn jūn xiāng jūn yì rán

凡妇人,不因夫及子而别加邑号,夫人云某品夫人,郡君为某品郡君,县君、乡君亦然。

fán shù zi yǒu wǔ pǐn yǐ shàng guān jiē fēng dí mǔ

凡庶子,有五品已上官,皆封嫡母。

wú dí mǔ fēng suǒ shēng mǔ

无嫡母,封所生母。

fán èr wáng hòu fū rén zhí shì wǔ pǐn yǐ shàng sàn guān sān pǐn yǐ shàng wáng jí guó gōng mǔ qī zhāo cān gè shì qí fu jí zi zhī lǐ

凡二王后夫人,职事五品已上,散官三品已上,王及国公母妻,朝参各视其夫及子之礼。

fán qīn wáng rú rén èr rén shì zhèng wǔ pǐn yìng shí rén shì zhèng liù pǐn

凡亲王,孺人二人,视正五品,媵十人,视正六品。

sì wáng jùn wáng jí yī pǐn yìng shí rén shì cóng liù pǐn

嗣王、郡王及一品,媵十人,视从六品。

èr pǐn yìng bā rén shì zhèng qī pǐn

二品,媵八人,视正七品。

sān pǐn jí guó gōng yìng liù rén shì cóng qī pǐn

三品及国公, 媵六人,视从七品。

sì pǐn yìng sì rén shì zhèng bā pǐn

四品,媵四人,视正八品。

wǔ pǐn yìng sān rén shì cóng bā pǐn

五品,媵三人,视从八品。

jiàng cǐ wài jiē wèi qiè

降此外皆为妾。

fán huáng jiā wǔ děng qīn jí zhū qīn sān děng cún wáng shēng jiàng jiē lì bù shū jí měi sān nián yī zào

凡皇家五等亲,及诸亲三等,存亡升降,皆立簿书籍,每三年一造。

chú fù zhī zhì bìng zǎi yú zōng zhèng sì

除附之制,并载于宗正寺。

sī xūn láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

司勋郎中一员, 从五品上。

duò yuē sī xūn láng wǔ dé chū nǎi jiā zhōng zì

隋曰司勋郎,武德初乃加“中”字。

lóng shuò gǎi wéi sī xūn dài fū xián hēng fù yě

龙朔改为司勋大夫,咸亨复也。

sī xūn yuán wài láng èr yuán cóng liù pǐn shàng

司勋员外郎二员, 从六品上。

zhǔ shì sì rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事四人, 从九品上。

lìng shǐ sān shí sān rén shū lìng shǐ liù shí rén zhǎng gù sì rén

令史三十三人,书令史六十人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng bāng guó guān rén zhī xūn jí

郎中、员外郎之职,掌邦国官人之勋级。

fán xūn shí yǒu èr zhuǎn wéi shàng zhù guó bǐ zhèng èr pǐn

凡勋,十有二转为上柱国,比正二品。

shí yī zhuǎn wéi zhù guó bǐ cóng èr pǐn

十一转为柱国,比从二品。

shí zhuǎn wéi shàng hù jūn bǐ zhèng sān pǐn

十转为上护军,比正三品。

jiǔ zhuàn wèi hù jūn bǐ cóng sān pǐn

九转为护军,比从三品。

bā zhuǎn wéi shàng qīng chē dū wèi bǐ zhèng sì pǐn

八转为上轻车都尉,比正四品。

qī zhuǎn wéi qīng chē dū wèi bǐ cóng sì pǐn

七转为轻车都尉,比从四品。

liù zhuǎn wéi shàng qí dū wèi bǐ zhèng wǔ pǐn

六转为上骑都尉,比正五品。

wǔ zhuǎn wéi qí dū wèi bǐ cóng wǔ pǐn

五转为骑都尉,比从五品。

sì zhuǎn wéi xiāo qí wèi bǐ zhèng liù pǐn

四转为骁骑尉,比正六品。

sān zhuǎn wéi fēi qí wèi bǐ cóng liù pǐn

三转为飞骑尉,比从六品。

èr zhuǎn wéi yún qí wèi bǐ zhèng qī pǐn

二转为云骑尉,比正七品。

yī zhuǎn wéi wǔ qí wèi bǐ cóng qī pǐn

一转为武骑尉,比从七品。

fán yǒu gōng xiào zhī rén hé shòu xūn guān zhě jiē wěi zhī fù dìng rán hòu zòu nǐ

凡有功效之人,合授勋官者,皆委之覆定,然后奏拟。

kǎo gōng láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

考功郎中一员, 从五品上。

lóng shuò èr nián gǎi wéi sī jī dài fū xián hēng chū nǎi fù

龙朔二年改为司绩大夫,咸亨初乃复。

kǎo gōng yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

考功员外郎一员, 从六品上。

lóng shuò gǎi wéi sī jī yuán wài láng xián hēng fù

龙朔改为司绩员外郎,咸亨复。

zhǔ shì sān rén cóng bā pǐn shàng

主事三人, 从八品上。

lìng shǐ shí sān rén shū lìng shǐ èr shí wǔ rén zhǎng gù sì rén

令史十三人,书令史二十五人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng nèi wài wén wǔ guān lì zhī kǎo kè

郎中、员外郎之职,掌内外文武官吏之考课。

fán yìng kǎo zhī guān jiā jù lù dāng nián gōng guò xíng néng běn sī jí běn zhōu zhǎng guān duì zhòng dú yì qí yōu liè dìng wèi jiǔ děng kǎo dì gè yú suǒ yóu sī zhǔn é xiào dìng rán hòu sòng shěng

凡应考之官家,具录当年功过行能,本司及本州长官对众读,议其优劣, 定为九等考第,各于所由司准额校定,然后送省。

nèi wài wén wǔ guān liàng yuǎn jìn yǐ chéng zhī yǒu chà fù cháo jí shǐ sòng bù zhì shěng

内外文武官,量远近以程之有差, 附朝集使送簿至省。

měi nián bié chì dìng jīng guān wèi wàng gāo zhě èr rén qí yī rén xiào jīng guān kǎo yī rén xiào wài guān kǎo

每年别敕定京官位望高者二人,其一人校京官考,一人校外官考。

yòu dìng jǐ shì zhōng zhōng shū shè rén gè yī rén qí yī rén jiān jīng guān kǎo yī rén jiān wài guān kǎo

又定给事中、中书舍人各一人,其一人监京官考,一人监外官考。

láng zhōng pàn jīng guān kǎo yuán wài pàn wài guān kǎo

郎中判京官考,员外判外官考。

qí jiǎn fù tóng zhě jiē yǐ gōng guò shàng shǐ

其检覆同者,皆以功过上使。

jīng guān zé jí yìng kǎo zhī rén duì dú zhù dìng wài guān duì cháo jí shǐ zhù dìng

京官则集应考之人对读注定,外官对朝集使注定。

fán kǎo kè zhī fǎ yǒu sì shàn yī yuē dé yì yǒu wén èr yuē qīng shèn míng zhe sān yuē gōng píng kě chēng sì yuē kè qín fěi xiè

凡考课之法,有四善:一曰德义有闻,二曰清慎明著,三曰公平可称,四曰恪勤匪懈。

shàn zhuàng zhī wài yǒu èr shí qī zuì qí yī yuē xiàn kě tì fǒu shí yí bǔ quē wèi jìn shì zhī zuì

善状之外,有二十七最:其一曰献可替否,拾遗补阙,为近侍之最。

qí èr yuē quán héng rén wù zhuó jǐn cái liáng wèi xuǎn sī zhī zuì

其二曰铨衡人物,擢尽才良,为选司之最。

qí sān yuē yáng qīng jī zhuó bāo biǎn bì dāng wèi kǎo xiào zhī zuì

其三曰扬清激浊,褒贬必当, 为考校之最。

qí sì yuē lǐ zhì yí shì dòng hé jīng diǎn wèi lǐ guān zhī zuì

其四曰礼制仪式,动合经典,为礼官之最。

qí wǔ yuē yīn lǜ kè xié bù shī jié zòu wéi lè guān zhī zuì

其五曰音律克谐,不失节奏,为乐官之最。

qí liù yuē jué duàn bù zhì yǔ duó hé lǐ wèi pàn shì zhī zuì

其六曰决断不滞,与夺合理,为判事之最。

qí qī yuē dū tǒng yǒu fāng jǐng shǒu wú shī wèi sù wèi zhī zuì

其七曰都统有方,警守无失,为宿卫之最。

qí bā yuē bīng shì diào xí róng zhuāng chōng bèi wèi dū lǐng zhī zuì

其八曰兵士调习,戎装充备,为督领之最。

qí jiǔ yuē tuī jū de qíng chǔ duàn píng yǔn wéi fǎ guān zhī zuì

其九曰推鞫得情, 处断平允,为法官之最。

qí shí yuē chóu jiào jīng shěn míng wèi kān dìng wèi jiào zhèng zhī zuì

其十曰雠校精审,明为刊定,为校正之最。

qí shí yī yuē chéng zhǐ fū zòu tǔ nà míng mǐn wèi xuān nà zhī zuì

其十一曰承旨敷奏,吐纳明敏,为宣纳之最。

qí shí èr yuē xùn dǎo yǒu fāng shēng tú chōng yè wéi xué guān zhī zuì

其十二曰训导有方,生徒充业,为学官之最。

qí shí sān yuē shǎng fá yán míng gōng zhàn bì shèng wèi jiàng shuài zhī zuì

其十三曰赏罚严明,攻战必胜,为将帅之最。

qí shí sì yuē lǐ yì xīng xíng sù qīng suǒ bù wéi zhèng jiào zhī zuì

其十四曰礼义兴行,肃清所部,为政教之最。

qí shí wǔ yuē xiáng lù diǎn zhèng cí lǐ jiān jǔ wéi wén shǐ zhī zuì

其十五曰详录典正,辞理兼举,为文史之最。

qí shí liù yuē fǎng chá jīng shěn dàn jǔ bì dāng wèi jiū zhèng zhī zuì

其十六曰访察精审,弹举必当, 为纠正之最。

qí shí qī yuē míng yú kān fù jī shī wú yǐn wèi gōu jiǎn zhī zuì

其十七曰明于勘覆,稽失无隐,为勾检之最。

qí shí bā yuē zhí shì xiū lǐ gōng chéng qiáng jì wèi jiān zhǎng zhī zuì

其十八曰职事修理,供承强济,为监掌之最。

qí shí jiǔ yuē gōng kè jiē chōng dīng jiàng wú yuàn wèi yì shǐ zhī zuì

其十九曰功课皆充,丁匠无怨,为役使之最。

qí èr shí yuē gēng nòu yǐ shí shōu huò chéng kè wèi tún guān zhī zuì

其二十曰耕耨以时,收获成课,为屯官之最。

qí èr shí yī yuē jǐn yú gài cáng míng yú chū nà wèi cāng kù zhī zuì

其二十一曰谨于盖藏,明于出纳,为仓库之最。

qí èr shí èr yuē tuī bù yíng xū jiū lǐ jīng mì wèi lì guān zhī zuì

其二十二曰推步盈虚,究理精密,为历官之最。

qí èr shí sān yuē zhàn hòu yī bǔ xiào yàn jū duō wèi fāng shù zhī zuì

其二十三曰占候医卜,效验居多,为方术之最。

qí èr shí sì yuē jī chá yǒu fāng xíng lǚ wú yōng wèi guān jīn zhī zuì

其二十四曰讥察有方,行旅无壅,为关津之最。

qí èr shí wǔ yuē shì chán bù rǎo jiān làn bù zuò wéi shì sī zhī zuì

其二十五曰市廛不扰, 奸滥不作,为市司之最。

qí èr shí liù yuē mù yǎng féi shuò fán xi zī duō wèi mù guān zhī zuì

其二十六曰牧养肥硕,蕃息孳多,为牧官之最。

qí èr shí qī yuē biān jìng sù qīng chéng huáng xiū lǐ wèi zhèn fáng zhī zuì

其二十七曰边境肃清,城隍修理,为镇防之最。

yī zuì yǐ shàng yǒu sì shàn wéi shàng shàng

一最以上,有四善,为上上。

yī zuì yǐ shàng yǒu sān shàn huò wú zuì ér yǒu sì shàn wéi shàng zhōng

一最以上,有三善,或无最而有四善,为上中。

yī zuì yǐ shàng yǒu èr shàn huò wú zuì ér yǒu sān shàn wéi shàng xià

一最以上,有二善,或无最而有三善,为上下。

yī zuì yǐ shàng ér yǒu yī shàn huò wú zuì ér yǒu èr shàn wèi zhōng shàng

一最以上,而有一善,或无最而有二善,为中上。

yī zuì yǐ shàng huò wú zuì ér yǒu yī shàn wèi zhōng zhōng

一最以上,或无最而有一善,为中中。

zhí shì cū lǐ shàn zuì bù wén wèi zhōng xià

职事粗理,善最不闻,为中下。

ài zēng rèn qíng chǔ duàn guāi lǐ wéi xià shàng

爱憎任情,处断乖理,为下上。

bèi gōng xiàng sī zhí wù fèi quē wéi xià zhōng

背公向私, 职务废阙,为下中。

jū guān chǎn zhà tān zhuó yǒu zhuàng wéi xià xià

居官谄诈,贪浊有状,为下下。

ruò yú shàn zuì zhī wài bié kě jiā shàng jí zuì suī chéng diàn qíng zhuàng kě jīn suī bù chéng diàn ér qíng zhuàng kě zé zhě shěng xiào zhī rì jiē tīng kǎo guān lín shí liàng dìng

若于善最之外,别可加尚,及罪虽成殿,情状可矜,虽不成殿,而情状可责者,省校之日,皆听考官临时量定。

nèi wài guān cóng jiàn rèn gǎi wéi bié guān zhě qí nián kǎo cóng rì shēn xiào bǎi sī liàng qí xián jù zhū zhōu jù qí shàng xià

内外官从见任改为别官者,其年考从日申校,百司量其闲剧,诸州据其上下。

jìn kǎo zhī rén jiē yǒu dìng xiàn gǒu wú qí gōng bú yào chōng shù

进考之人,皆有定限,苟无其功,不要充数。

gōng guò yú xiàn yì tīng liàng jìn

功过于限,亦听量进。

qí liú wài guān běn sī liàng qí xíng néng gōng guò lì sì děng kǎo dì ér miǎn jìn zhī

其流外官,本司量其行能功过,立四等考第而勉进之。

fán qīn xūn yì wèi jiē yǒu kǎo dì

凡亲勋翊卫,皆有考第。

kǎo dì zhī zhōng lüè yǒu sān děng

考第之中,略有三等。

wèi zhǔ shuài rú sān wèi zhī kǎo

卫主帅,如三卫之考。

qí jiān mén xiào wèi zhí zhǎng rú zhǔ shuài zhī kǎo

其监门、校尉、直长,如主帅之考。

fán shì yì zhī fǎ gǔ zhī tōng diǎn jiē shěn qí shì yǐ wéi jīng bié

凡谥议之法,古之通典, 皆审其事,以为旌别。

hù bù shàng shū yī yuán zhèng sān pǐn

户部尚书一员, 正三品。

duò wèi mín bù shàng shū zhēn guàn èr shí sān nián gǎi wéi hù bù

隋为民部尚书,贞观二十三年改为户部。

míng qìng yuán nián gǎi wèi dù zhī lóng shuò èr nián gǎi wéi sī yuán tài cháng bó guāng zhái yuán nián gǎi wéi dì guān shàng shū shén lóng fù wèi hù bù

明庆元年改为度支,龙朔二年改为司元太常伯,光宅元年改为地官尚书,神龙复为户部。

shì láng èr yuán

侍郎二员。

zhèng sì pǐn xià

正四品下。

yīn duò yǐ lái gǎi yì míng wèi jiē duò shàng shū yě

因隋已来改易名位,皆隋尚书也。

shàng shū shì láng zhī zhí zhǎng tiān xià tián hù jūn shū qián gǔ zhī zhèng lìng qí shǔ yǒu sì yī yuē hù bù èr yuē dù zhī sān yuē jīn bù sì yuē cāng bù

尚书、侍郎之职,掌天下田户、均输、钱谷之政令,其属有四:一曰户部,二曰度支,三曰金部,四曰仓部。

zǒng qí zhí wù ér xíng qí zhì mìng

总其职务,而行其制命。

fán zhōng wài bǎi sī zhī shì yóu yú suǒ shǔ jiē zhì zhèng yān

凡中外百司之事,由于所属,皆质正焉。

láng zhōng èr yuán cóng wǔ pǐn shàng

郎中二员, 从五品上。

yuán wài láng èr yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎二员, 从六品上。

láng zhōng yuán wài zì duò yǐ lái suí cáo gǎi yì

郎中、员外,自隋已来, 随曹改易。

zhǔ shì sì rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事四人, 从九品上。

lìng shǐ shí wǔ rén shū lìng shǐ sān shí sì rén tíng cháng liù rén zhǎng gù shí rén

令史十五人,书令史三十四人,亭长六人,掌固十人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng fēn lǐ hù kǒu jǐng tián zhī shì

郎中、员外郎之职,掌分理户口、井田之事。

fán tiān xià shí dào rèn tǔ suǒ chū wèi gòng fù zhī chà

凡天下十道,任土所出,为贡赋之差。

fán tiān xià zhī zhōu fǔ sān bǎi yī shí yǒu wǔ ér jī mí zhī zhōu dài bā bǎi yān

凡天下之州府,三百一十有五,而羁縻之州,迨八百焉。

sì wàn hù yǐ shàng wéi shàng zhōu èr wàn hù yǐ shàng wèi zhōng zhōu bù mǎn wéi xià zhōu

四万户已上为上州,二万户以上为中州,不满为下州。

fán sān dōu zhī xiàn zài nèi yuē jīng xiàn chéng wài yuē jī yòu wàng xiàn yǒu bā shí wǔ yān

凡三都之县,在内曰京县,城外曰畿,又望县有八十五焉。

qí yú zé liù qiān hù yǐ shàng wéi shàng xiàn èr qiān hù yǐ shàng wèi zhōng xiàn yī qiān hù yǐ shàng wèi zhōng xià xiàn bù mǎn yī qiān hù jiē wéi xià xiàn

其余则六千户以上为上县,二千户已上为中县,一千户已上为中下县,不满一千户皆为下县。

fán tiān xià zhī hù bā bǎi yī wàn bā qiān qī bǎi yī shí kǒu sì qiān liù bǎi èr shí bā wàn wǔ qiān yī bǎi liù shí yī

凡天下之户,八百一万八千七百一十,口四千六百二十八万五千一百六十一。

bǎi hù wèi lǐ wǔ lǐ wèi xiāng

百户为里,五里为乡。

liǎng jīng jí zhōu xiàn zhī guō nèi fēn wéi fang jiāo wài wèi cūn

两京及州县之郭内,分为坊, 郊外为村。

lǐ jí fang cūn jiē yǒu zhèng yǐ sī dū chá

里及坊村皆有正,以司督察。

sì jiā wèi lín wǔ lín wèi bǎo

四家为邻,五邻为保。

bǎo yǒu zhǎng yǐ xiāng jìn yuē

保有长,以相禁约。

fán nán nǚ shǐ shēng wèi huáng sì suì wèi xiǎo shí liù wèi zhōng èr shí yǒu yī wèi dīng liù shí wèi lǎo

凡男女,始生为黄,四岁为小,十六为中,二十有一为丁,六十为老。

měi yī suì yī zào jì zhàng

每一岁一造计帐。

sān nián yī zào hù jí

三年一造户籍。

xiàn yǐ jí chéng yú zhōu zhōu chéng yú shěng hù bù zǒng ér lǐng yān

县以籍成于州,州成于省,户部总而领焉。

fán tiān xià zhī hù liàng qí zī dìng wèi jiǔ děng měi dìng hù yǐ zhòng nián zào jí yǐ jì nián

凡天下之户,量其资定为九等,每定户以仲年,造籍以季年。

zhōu xiàn zhī jí héng liú wǔ bǐ shěng jí liú jiǔ bǐ

州县之籍,恒留五比,省籍留九比。

fán hù zhī liǎng guàn zhě xiān cóng biān zhōu wèi dìng cì cóng guān nèi cì cóng jūn fǔ zhōu

凡户之两贯者,先从边州为定,次从关内,次从军府州。

ruò jù zhě gè cóng qí xiān guàn yān

若俱者,各从其先贯焉。

lè zhù zhī zhì jū xiá xiāng zhě tīng qí cóng kuān

乐住之制:居狭乡者,听其从宽;

jū yuǎn zhě tīng qí cóng jìn

居远者,听其从近;

jū qīng yì zhī de zhě tīng qí cóng zhòng

居轻役之地者,听其从重。

biàn tiān xià zhī sì rén shǐ gè zhuān qí yè

辨天下之四人,使各专其业。

fán xí xué wén wǔ zhě wèi shì sì lì gēng sāng zhě wèi nóng qiǎo zuò qì yòng zhě wèi gōng tú gū xīng fàn zhě wèi shāng

凡习学文武者为士,肆力耕桑者为农,巧作器用者为工,屠沽兴贩者为商。

gōng shāng zhī jiā bù dé yù yú shì

工商之家,不得预于士。

shí lù zhī rén bù dé duó xià rén zhī lì

食禄之人,不得夺下人之利。

fán tiān xià zhī tián wǔ chǐ wèi bù bù èr bǎi yǒu sì shí wèi mǔ mǔ bǎi wéi qǐng

凡天下之田,五尺为步,步二百有四十为亩,亩百为顷。

dù qí féi jí kuān xiá yǐ jū qí rén

度其肥瘠宽狭,以居其人。

fán gěi tián zhī zhì yǒu chà yuán zhái zhī de yì rú zhī

凡给田之制有差,园宅之地亦如之。

fán gěi kǒu fēn tián jiē cóng biàn jìn

凡给口分田,皆从便近。

jū chéng zhī rén běn xiàn wú tián zhě zé gé xiàn gěi shòu

居城之人,本县无田者, 则隔县给授。

fán yīng shōu shòu zhī tián jiē qǐ shí yuè bì shí èr yuè

凡应收授之田,皆起十月,毕十二月。

fán shòu tián xiān kè hòu bù kè xiān pín hòu fù xiān duō hòu shǎo

凡授田,先课后不课,先贫后富,先多后少。

fán zhōu xiàn jiè nèi suǒ bù shòu tián xī zú zhě wèi kuān xiāng bù zú zhě wèi xiá xiāng

凡州县界内所部,受田悉足者,为宽乡,不足者为狭乡。

fán guān rén jí xūn shòu yǒng yè tián

凡官人及勋,授永业田。

fán tiān xià zhū zhōu yǒu gōng xiè tián fán zhū zhōu jí dū hù fǔ guān rén yǒu zhí fèn tián

凡天下诸州有公廨田,凡诸州及都护府官人有职分田。

fán fù yì zhī zhì yǒu sì yī yuē zū èr yuē diào sān yuē yì sì yuē zá yáo

凡赋役之制有四:一曰租,二曰调,三曰役,四曰杂徭。

kè hù měi dīng zū sù èr shí

课户每丁租粟二石。

qí diào suí xiāng tǔ suǒ chǎn líng juàn shī gè èr zhàng bù jiā wǔ fēn zhī yī

其调,随乡土所产绫绢𫄟各二丈,布加五分之一。

shū líng juàn shī zhě mián sān liǎng

输绫绢𫄟者,绵三两。

shū bù zhě má sān jīn

输布者,麻三斤。

jiē shū yìn yān

皆书印焉。

fán dīng suì yì èr xún wú shì zé shōu qí yōng měi rì sān chǐ

凡丁,岁役二旬,无事则收其庸,每日三尺。

yǒu shì ér jiā yì zhě xún yǒu wǔ rì miǎn diào sān xún zé zū diào jù miǎn

有事而加役者,旬有五日免调, 三旬则租调俱免。

fán yōng diào zhī wù zhòng qiū liǎn zhī jì qiū fā yú zhōu

凡庸调之物,仲秋敛之,季秋发于州。

zū zé zhǔn zhōu tǔ shōu huò zǎo wǎn liàng shì ér liǎn zhī

租则准州土收获早晚,量事而敛之。

zhòng dōng qǐ shū mèng chūn ér nà bì

仲冬起输,孟春而纳毕。

běn zhōu nà zhě jì dōng ér bì

本州纳者,季冬而毕。

fán zhū guó fán hú nèi fù zhě yì dìng wèi jiǔ děng

凡诸国蕃胡内附者,亦定为九等。

fán lǐng nán zhū zhōu shuì mǐ jí tiān xià zhū zhōu shuì qián gè yǒu zhǔn cháng

凡岭南诸州税米,及天下诸州税钱,各有准常。

fán dīng hù jiē yǒu yōu fù juān miǎn zhī zhì

凡丁户皆有优复蠲免之制。

ruò xiào zǐ shùn sūn yì fū jié fù zhì xíng wén yú xiāng lǘ zhě zhōu xiàn shēn shěng zòu wén ér biǎo qí mén lǘ tóng jí xī miǎn kè yì

若孝子顺孙、义夫节妇志行闻于乡闾者,州县申省奏闻,而表其门闾,同籍悉免课役。

yǒu jīng chéng zhì yīng zhě zé jiā yōu shǎng yān

有精诚致应者,则加优赏焉。

fán jīng sī wén wǔ zhí shì guān jiē yǒu fáng gé

凡京司文武职事官,皆有防阁。

fán zhōu xiàn guān liáo jiē yǒu bái zhí

凡州县官僚, 皆有白直。

fán zhōu xiàn guān jí zài wài jiān guān jiē yǒu zhí yī

凡州县官及在外监官,皆有执衣。

fán zhū qīn wáng fǔ shǔ bìng gěi shì lì jù pǐn shù rú bái zhí

凡诸亲王府属,并给士力,具品数如白直。

fán yǒu gōng zhī chén cì shí fēng zhě jiē yǐ kè hù chōng

凡有功之臣,赐实封者,皆以课户充。

fán shí fēng jiē chuán yú zǐ sūn

凡食封,皆传于子孙。

fán shù rén nián bā shí jí dǔ jí gěi shì dīng yī rén jiǔ shí gěi èr rén bǎi suì sān rén

凡庶人年八十及笃疾,给侍丁一人,九十,给二人,百岁,三人。

fán tiān xià cháo jí shǐ jiē yǐ shí yuè èr shí wǔ rì zhì jīng shī shí yī yuè yī rì hù bù yǐn jiàn qì yú shàng shū shěng yǔ qún guān lǐ jiàn rán hòu jí yú kǎo táng yìng kǎo jī zhī shì

凡天下朝集使,皆以十月二十五日至京师,十一月一日户部引见讫,于尚书省与群官礼见,然后集于考堂,应考绩之事。

yuán rì chén qí gòng fěi yú diàn tíng

元日,陈其贡篚于殿廷。

fán jīng dū zhū xiàn lìng měi jì yī zhāo

凡京都诸县令,每季一朝。

dù zhī láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

度支郎中一员, 从五品上。

lóng shuò gǎi wéi sī dù dài fū xián hēng fù

龙朔改为司度大夫,咸亨复。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人,从九品上。

lìng shǐ shí liù rén shū lìng shǐ sān shí sān rén jì shǐ yī rén zhǎng gù sì rén

令史十六人,书令史三十三人,计史一人, 掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng pàn tiān xià zū fù duō shǎo zhī shù wù chǎn fēng yuē zhī yi shuǐ lù dào tú zhī lì

郎中、员外郎之职,掌判天下租赋多少之数,物产丰约之宜,水陆道途之利。

měi suì jì qí suǒ chū ér dù qí suǒ yòng zhuǎn yùn zhēng liǎn sòng nà jiē zhǔn chéng ér jié qí chí sù

每岁计其所出而度其所用,转运征敛送纳,皆准程而节其迟速。

fán hé dí hé shì jiē liàng qí guì jiàn jūn tiān xià zhī huò yǐ lì yú rén

凡和籴和市, 皆量其贵贱,均天下之货,以利于人。

fán jīn yín bǎo huò líng luó zhī shǔ jiē zhé yōng diào yǐ zào

凡金银宝货绫罗之属,皆折庸调以造。

fán tiān xià zhōu chē shuǐ lù zài yùn jiē jù wèi jiǎo zhí qīng zhòng guì jiàn píng yì xiǎn sè ér wèi zhī zhì

凡天下舟车水陆载运,皆具为脚直,轻重贵贱、平易险涩而为之制。

fán tiān xià biān jūn yǒu zhī dù shǐ yǐ jì jūn zī liáng zhàng zhī yòng

凡天下边军,有支度使,以计军资粮仗之用。

měi suì suǒ fèi jiē shēn dù zhī kuài jì yǐ cháng xíng zhǐ wéi zhǔn

每岁所费,皆申度支会计,以长行旨为准。

jīn bù láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

金部郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī zhēn dài fū xián hēng fù

龙朔为司珍大夫,咸亨复。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì sān rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事三人, 从九品上。

lìng shǐ bā rén shū lìng shǐ èr shí yī rén jì shǐ yī rén zhǎng gù sì rén

令史八人,书令史二十一人,计史一人, 掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng pàn tiān xià kù cáng qián bó chū nà zhī shì bān qí jié zhì ér sī qí bù lǐng

郎中、员外郎之职,掌判天下库藏钱帛出纳之事,颁其节制,而司其簿领。

fán dù yǐ běi fāng jù shǔ zhōng zhě yī shǔ zhī guǎng wéi fēn shí fēn wèi cùn shí cùn wèi chǐ yī chǐ èr cùn wèi dà chǐ shí chǐ wèi zhàng

凡度,以北方秬黍中者一黍之广为分,十分为寸,十寸为尺,一尺二寸为大尺, 十尺为丈。

fán liàng yǐ jù shǔ zhōng zhě róng yī qiān èr bǎi wéi yuè èr yuè wèi hé shí hé wéi shēng shí shēng wèi dòu sān dòu wèi dà dǒu shí dòu wèi hú

凡量,以秬黍中者容一千二百为龠,二龠为合,十合为升,十升为斗, 三斗为大斗,十斗为斛。

fán quán héng yǐ jù shǔ zhōng zhě bǎi shǔ zhī zhòng wèi zhū èr shí sì zhū wèi liǎng sān liǎng wèi dà liǎng shí liù liǎng wèi jīn

凡权衡,以秬黍中者百黍之重为铢,二十四铢为两,三两为大两,十六两为斤。

fán jī jù shǔ wèi dù liàng quán héng diào zhōng lǜ cè guǐ jǐng hé tāng yào jí guān miǎn zhī zhì yòng zhī

凡积秬黍为度量权衡,调钟律,测晷景,合汤药,及冠冕之制用之。

nèi wài guān sī xī yòng dà zhě

内外官私,悉用大者。

fán kù cáng chū nà jiē xíng wén bǎng jì zhōng huì zhī

凡库藏出纳,皆行文榜,季终会之。

ruò chéng mìng chū nà zé yú zhōng shū mén xià shěng fù ér xíng zhī

若承命出纳, 则于中书、门下省覆而行之。

bǎi sī yīng qǐng yuè fèng fú dié dào suǒ yóu jiē dì fù ér xíng zhī nǎi zhì mù qì yǔ yīng chū wù zhī sī xiāng hé

百司应请月俸,符牒到,所由皆递覆而行之,乃置木契,与应出物之司相合。

fán guān sī hù shì wù shù yǒu zhì

凡官私互市,物数有制。

fán jiān bó zhī lèi yǒu cháng duǎn guǎng xiá duān shū zhūn lì zhī chà

凡缣帛之类,有长短、广狭、端疋、屯𫄫之差。

fán cì shí duàn qí lǜ juàn sān shū bù sān duān mián sān zhūn

凡赐十段,其率绢三疋,布三端,绵三屯。

ruò zá cǎi shí duàn zé sī bù èr shū èr shū líng èr shū màn sì shū

若杂彩十段,则丝布二疋,二疋,绫二疋,缦四疋。

ruò cì fán kè jǐn cǎi lǜ shí duàn zé jǐn yī zhāng líng èr shū màn sān shū mián sì zhūn

若赐蕃客锦彩,率十段则锦一张,绫二疋,缦三疋, 绵四屯。

fán qiǎn shǐ fù qiú zé gěi shí fú

凡遣使覆囚,则给时服。

ruò zhū shǐ jīng èr nián bù hái yì rú zhī

若诸使经二年不还,亦如之。

fán shí fú chēng yī jù zhě quán gěi zhī yī fù zhě jiǎn gěi zhī

凡时服称一具者, 全给之,一副者,减给之。

zhèng dōng zhī huì chēng shù bó yǒu chà zhě jiē cì juàn wǔ pǐn yǐ shàng wǔ shū liù pǐn yǐ xià sān shū mìng fù shì qí fu zi

正冬之会,称束帛有差者,皆赐绢,五品已上五疋,六品已下三疋,命妇视其夫、子。

cāng bù láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

仓部郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī dù dài fū xián hēng fù yě

龙朔为司度大夫,咸亨复也。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì sān rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事三人, 从九品上。

lìng shǐ jiǔ rén shū lìng shǐ èr shí rén jì shǐ yī rén zhǎng gù sì rén

令史九人,书令史二十人,计史一人, 掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng pàn tiān xià cāng chǔ shòu nà zū shuì chū gěi lù lǐn zhī shì

郎中、员外郎之职,掌判天下仓储,受纳租税,出给禄廪之事。

fán zhōng wài wén wǔ guān pǐn zhì yǒu chà suì zài gěi zhī

凡中外文武官,品秩有差,岁再给之。

nǎi zhì mù qì yī bǎi méi yǐ yǔ chū gěi zhī sī hé

乃置木契一百枚,以与出给之司合。

zhū sī guān rén jí zhū sè rén yìng gěi shí zhě jiē gěi mǐ

诸司官人及诸色人应给食者,皆给米。

fán zhì shì zhī guān wǔ pǐn yǐ shàng jí jiě guān chōng shì zhě gè gěi bàn lù

凡致仕之官,五品已上及解官充侍者,各给半禄。

jí qiān guān zhě tōng jì qián lù yǐ chōng hòu shù

即迁官者,通计前禄,以充后数。

fán dōu yǐ dōng zū nà hán jiā cāng zì hán jiā zhuǎn yùn yǐ shí jīng tài cāng

凡都已东租纳含嘉仓,自含嘉转运以实京太仓。

zì luò zhì shǎn wèi lù yùn zì shǎn zhì jīng wèi shuǐ yùn zhì shǐ yǐ jiān chōng zhī

自洛至陕为陆运,自陕至京为水运,置使,以监充之。

fán wáng gōng yǐ xià měi suì tián miáo jiē yǒu bù shū

凡王公已下,每岁田苗,皆有簿书。

fán yì cāng suǒ yǐ bèi suì bù zú cháng píng cāng suǒ yǐ jūn guì jiàn yě

凡义仓所以备岁不足,常平仓所以均贵贱也。

lǐ bù shàng shū yī yuán zhèng sān pǐn

礼部尚书一员, 正三品。

duò jiù

隋旧。

lóng shuò gǎi wéi sī lǐ tài cháng bó guāng zhái gǎi wéi chūn guān shàng shū shén lóng fù yě

龙朔改为司礼太常伯,光宅改为春官尚书,神龙复也。

shì láng yī yuán

侍郎一员。

zhèng sì pǐn xià

正四品下。

míng yīn suí cáo gǎi yì yě

名因随曹改易也。

shàng shū shì láng zhī zhí zhǎng tiān xià lǐ yí jì xiǎng gòng jǔ zhī zhèng lìng

尚书、侍郎之职,掌天下礼仪、祭享、贡举之政令。

qí shǔ yǒu sì yī yuē lǐ bù èr yuē cí bù sān yuē shàn bù sì yuē zhǔ kè

其属有四:一曰礼部,二曰祠部,三曰膳部,四曰主客。

zǒng qí zhí wù ér xíng qí zhì mìng

总其职务,而行其制命。

fán zhōng wài bǎi sī zhī shì yóu yú suǒ shǔ jiē zhì zhèng yān

凡中外百司之事,由于所属,皆质正焉。

fán jǔ shì zhī zhì měi suì zhòng dōng lǜ yǔ jì xié

凡举试之制, 每岁仲冬,率与计偕。

qí kē yǒu liù yī yuē xiù cái shì fāng lüè cè wǔ tiáo

其科有六:一曰秀才, 试方略策五条。

cǐ kē qǔ rén shāo jùn zhēn guàn yǐ hòu suì jué

此科取人稍峻,贞观已后遂绝。

èr yuē míng jīng sān yuē jìn shì sì yuē míng fǎ wǔ yuē shū liù yuē suàn

二曰明经,三曰进士,四曰明法,五曰书,六曰算。

fán cǐ liù kē qiú rén zhī běn bì qǔ jīng jiū lǐ shí ér shēng wèi dì

凡此六科,求人之本,必取精究理实,而升为第。

qí yǒu bó zōng jiān xué xū jiā zhēn jiǎng bù dé xiàn yǐ cháng kē

其有博综兼学,须加甄奖,不得限以常科。

qí hóng wén chóng wén guǎn xué shēng suī tóng míng jīng jìn shì yǐ qí zī yìn quán gāo shì qǔ cū tōng wén yì

其弘文、崇文馆学生,虽同明经、进士,以其资荫全高,试取粗通文义。

qí jiāo shè zhāi láng jiǎn shì rú tài miào zhāi láng

其郊社斋郎简试,如太庙斋郎。

qí guó zǐ jiàn dà chéng shí èr yuán qǔ míng jīng jí dì rén cōng míng zhuó rán zhě shì rì sòng qiān yán bìng kǒu shì réng cè suǒ xí yè shí tiáo tōng qī rán hòu bǔ chōng

其国子监大成十二员,取明经及第人聪明灼然者,试日诵千言, 并口试,仍策所习业,十条通七,然后补充。

gè shòu sàn guān yī jiù lìng yú xué nèi xí yè yǐ tōng sì jīng wéi xiàn

各授散官,依旧令于学内习业,以通四经为限。

láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

郎中一员, 从五品上。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

duò yuē yí cáo láng wǔ dé gǎi lǐ bù láng zhōng yuán wài lóng shuò wèi sī lǐ dài fū sī lǐ yuán wài xián hēng fù

隋曰仪曹郎,武德改礼部郎中员外,龙朔为司礼大夫司礼员外,咸亨复。

zhǔ shì èr rén cóng bā pǐn shàng

主事二人, 从八品上。

lìng shǐ wǔ rén shū lìng shǐ shí yī rén tíng cháng liù rén zhǎng gù bā rén

令史五人,书令史十一人,亭长六人,掌固八人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng èr shàng shū shì láng

郎中、员外郎之职,掌贰尚书、 侍郎。

jǔ qí yí zhì ér biàn qí míng shù

举其仪制,而辨其名数。

fán wǔ lǐ zhī yí yī bǎi wǔ shí yǒu èr

凡五礼之仪,一百五十有二。

yī yuē jí lǐ qí yí wǔ shí yǒu wǔ

一曰吉礼,其仪五十有五;

èr yuē bīn lǐ qí yí yǒu liù

二曰宾礼,其仪有六;

sān yuē jūn lǐ qí yí èr shí yǒu sān sì yuē jiā lǐ qí yí wǔ shí

三曰军礼,其仪二十有三:四曰嘉礼,其仪五十;

wǔ yuē xiōng lǐ qí yí yī shí yǒu bā

五曰凶礼,其仪一十有八。

fán yuán rì dà chén shè yú hán yuán diàn fú gǔn miǎn lín xuān zhǎn gōng xiàn zhī lè chén lì dài bǎo yù yú lù bèi huáng huī zhàng èr wáng hòu jí bǎi guān cháo jí shǐ huáng qīn bìng cháo fú péi wèi

凡元日,大陈设于含元殿,服衮冕临轩,展宫县之乐,陈历代宝玉舆辂,备黄麾仗,二王后及百官、朝集使、皇亲,并朝服陪位。

dà huì zhī rì chén shè rú chū

大会之日, 陈设如初。

fán dōng zhì dà chén shè rú yuán zhèng zhī yí

凡冬至,大陈设如元正之仪。

qí yì zhě wú zhū zhōu biǎo zòu xiáng ruì gòng xiàn

其异者,无诸州表奏祥瑞贡献。

fán yuán zhèng dōng zhì dà huì zhī míng rì bǎi guān cháo jí shǐ děng jiē yì dōng gōng qìng hè

凡元正、 冬至大会之明日,百官、朝集使等皆诣东宫庆贺。

fán qiān qiū jié yù lóu shè jiǔ bù zhī lè bǎi guān kù dié péi wèi

凡千秋节,御楼设九部之乐,百官袴褶陪位。

fán jīng sī wén wǔ zhí shì jiǔ pǐn yǐ shàng měi shuò wàng zhāo cān

凡京司文武职事,九品已上,每朔、望朝参。

wǔ pǐn yǐ shàng jí gòng fèng guān yuán wài láng jiān chá yù shǐ tài cháng bó shì měi rì cān

五品已上及供奉官、 员外郎、监察御史、太常博士,每日参。

fán zhū fān guó lái cháo jiē shè gōng xiàn zhī lè jí huáng huī zhàng

凡诸蕃国来朝,皆设宫县之乐及黄麾仗。

ruò fán guó shǐ zé jiǎn huáng huī zhī bàn

若蕃国使,则减黄麾之半。

fán cè huáng hòu tài zǐ tài zǐ fēi zhū wáng zhū wáng fēi gōng zhǔ bìng lín xuān cè mìng chén shè rú dōng zhèng zhī yí

凡册皇后、太子、太子妃、诸王、诸王妃、公主,并临轩册命,陈设如冬、正之仪。

qì jiē bài tài miào

讫,皆拜太庙。

fán xiáng ruì jiē biàn qí míng wù

凡祥瑞,皆辨其名物。

yǒu dà ruì shàng ruì zhōng ruì jiē yǒu děng chà

有大瑞、上瑞、 中瑞,皆有等差。

fán tài yáng kuī suǒ sī yù zòu qí rì zhì wǔ gǔ wǔ bīng yú tài shè ér bù shì shì

凡太阳亏,所司预奏,其日置五鼓五兵于太社,而不视事。

bǎi guān gè sù fú shǒu běn sī bù tīng shì

百官各素服守本司,不听事。

guò shí nǎi ba

过时乃罢。

yuè shí zé jī gǔ yú suǒ sī

月蚀,则击鼓于所司。

ruò wǔ yuè sì zhèn sì dú bēng jié jiē bù shì shì sān rì

若五岳、四镇四渎崩竭, 皆不视事三日。

fán èr fēn zhī yuè sān gōng xún xíng shān líng zé tài cháng qīng wèi zhī fù

凡二分之月,三公巡行山陵,则太常卿为之副。

fán bǎi guān bài lǐ gè yǒu chà

凡百官拜礼,各有差。

zhì jìng zhī shì ruò fēi lián shǔ yīng jìng zhī guān xiāng jiàn huò zì qīn qī zhě gè cóng qí sī lǐ

致敬之士,若非连属,应敬之官相见,或自亲戚者,各从其私礼。

fán lè yǒu wǔ shēng bā yīn liù lǜ liù lǚ chén sì xuán zhī dù fēn èr wǔ zhī jié yǐ hé rén lún yǐ tiáo jié qì yǐ xiǎng guǐ shén yǐ xù bīn kè

凡乐,有五声、八音、六律、六吕,陈四悬之度,分二舞之节,以和人伦,以调节气,以享鬼神,以序宾客。

fán sī jiā bù dé shè zhōng shēng

凡私家不得设钟声。

sān pǐn yǐ shàng de bèi nǚ lè

三品已上,得备女乐。

wǔ pǐn nǚ lè bù dé guò sān rén

五品女乐不得过三人。

jū dà gōng yǐ shàng sàng shòu cè jí zhī guān suī yǒu gǔ jiē gěi tóng yìn yǒu yú fú zhī zhì

居大功已上丧,受册及之官,虽有鼓皆给铜印,有鱼符之制。

bìng chū yú mén xià shěng

并出于门下省。

fán fú shì shàng huáng qí zhì shàng chì

凡服饰尚黄,旗帜尚赤。

tiān zǐ huáng hòu tài zǐ yǐ xià zhī fú shì zài yú fú zhì yě

天子、皇后、太子已下之服, 事在《舆服志》也。

fán bǎi liáo guān hù sǎn huǎng kē pèi gè yǒu chà

凡百僚冠笏、伞幌、珂珮,各有差。

cháng fú yì rú zhī

常服亦如之。

fán xiōng fú bù rù gōng mén

凡凶服,不入公门。

fán shòu dū du cì shǐ jiē wèi rù wǔ pǐn zhě bìng tīng zhe fēi pèi yú lí rèn zé tíng

凡授都督、 刺史阶未入五品者,并听著绯珮鱼,离任则停。

fán wén wǔ guān fù cháo yì fǔ dǎo cóng gè yǒu chà

凡文武官赴朝诣府,导从各有差。

fán zhí shì guān hōng zú yǒu fù zèng liǔ shà bēi jié gè yǒu zhì dù

凡职事官薨卒,有赙赠、柳翣、碑碣,各有制度。

cí bù láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

祠部郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī yīn dài fū xián hēng fù

龙朔为司禋大夫,咸亨复。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ wǔ rén shū lìng shǐ shí yī rén tíng cháng liù rén zhǎng gù bā rén

令史五人,书令史十一人,亭长六人,掌固八人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng cí sì xiǎng jì tiān wén lòu kè guó jì miào huì bǔ shì yī yào sēng ní zhī shì

郎中、员外郎之职,掌祠祀、享祭、天文、漏刻、国忌、庙讳、卜筮、医药、僧尼之事。

fán jì sì zhī míng yǒu sì yī yuē sì tiān shén èr yuē jì dì qí sān yuē xiǎng rén guǐ sì yuē shì diàn yú xiān shèng xiān shī

凡祭祀之名有四:一曰祀天神,二曰祭地祇,三曰享人鬼,四曰释奠于先圣先师。

qí chà yǒu sān ruò hào tiān shàng dì huáng dì qí zhōu zōng miào wèi dà sì

其差有三:若昊天上帝、皇地祇、州、宗庙为大祀。

sì tiān de jiē yǐ zǔ zōng pèi xiǎng

祀天地皆以祖宗配享。

rì yuè xīng chén shè jì xiān dài dì wáng yuè zhèn hǎi dú dì shè xiān cán kǒng xuān fù qí tài gōng zhū tài zǐ miào wèi zhōng sì

日月星辰、社稷、先代帝王、岳镇海渎、帝社、先蚕、孔宣父、齐太公、诸太子庙为中祀。

sī zhōng sī mìng fēng shī yǔ shī zhòng xīng shān lín chuān zé wǔ lóng cí děng jí zhōu xiàn shè jì shì diàn wèi xiǎo sì

司中、司命、风师、雨师、众星、山林、川泽、五龙祠等, 及州县社稷、释奠为小祀。

dà sì huáng dì qīn jì zé tài wèi wèi yà xiàn guāng lù qīng wèi zhōng xiàn

大祀,皇帝亲祭,则太尉为亚献,光禄卿为终献。

ruò yǒu sī shè shì zé tài wèi wèi chū xiàn tài cháng qīng wèi yà xiàn

若有司摄事,则太尉为初献,太常卿为亚献。

fán dà sì sàn zhāi sì rì zhì zhāi èr rì

凡大祀,散斋四日,致斋二日。

xiǎo sì sàn zhāi èr rì zhì zhāi yī rì

小祀,散斋二日,致斋一日。

jiē sì qián xí lǐ mù yù bìng gěi míng yī

皆祀前习礼、沐浴,并给明衣。

fán guān jué èr pǐn yǐ shàng cí sì miào

凡官爵二品已上,祠四庙。

wǔ pǐn yǐ shàng cí sān miào

五品已上,祠三庙。

liù pǐn yǐ xià dá yú shù rén jì zǔ mí ér yǐ

六品已下达于庶人,祭祖祢而已。

fán guó yǒu fēng shàn zhī lǐ zé yī yuán qiū fāng zé zhī shén wèi

凡国有封禅之礼,则依圆丘方泽之神位。

fán tiān xià sì yǒu dìng shù měi sì lì sān gāng yǐ háng yè gāo zhě chōng

凡天下寺有定数,每寺立三纲,以行业高者充。

zhū zhōu sì zǒng wǔ qiān sān bǎi wǔ shí bā suǒ sān qiān èr bǎi sān shí wǔ suǒ sēng èr qiān yī bǎi èr shí èr suǒ ní

诸州寺总五千三百五十八所,三千二百三十五所僧,二千一百二十二所尼。

měi sì shàng zuò yī rén sì zhǔ yī rén dōu wéi nà yī rén

每寺上座一人,寺主一人,都维那一人。

fán sēng bù jí sān nián yī zào

凡僧簿籍,三年一造。

fán bié chì shè zhāi yìng xíng dào bìng guān gěi liào

凡别敕设斋,应行道并官给料。

fán guó jì rì liǎng jīng dà sì gè èr yǐ sàn zhāi sēng ní

凡国忌日, 两京大寺各二,以散斋僧尼。

wén wǔ wǔ pǐn yǐ shàng qīng guān qī pǐn yǐ shàng jiē jí xíng xiāng ér tuì

文武五品已上,清官七品已上皆集,行香而退。

tiān xià zhōu fǔ yì rán

天下州府亦然。

fán yuǎn jì rì suī bù fèi wù rán fēi jūn wù jí qiè yì bù jǔ shì

凡远忌日,虽不废务,然非军务急切,亦不举事。

yú rú cháng shì

余如常式。

shàn bù láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

膳部郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī shàn dài fū xián hēng fù yě

龙朔为司膳大夫,咸亨复也。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

令史四人,书令史九人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng bāng zhī jì qì shēng dòu jiǔ shàn biàn qí pǐn shù jí cáng bīng shí liào zhī shì

郎中、员外郎之职,掌邦之祭器、牲豆、酒膳,辨其品数,及藏冰食料之事。

zhǔ kè láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

主客郎中一员, 从五品上。

duò yuē sī fán láng wǔ dé gǎi zhǔ kè láng zhōng lóng shuò wèi sī fán dài fū xián hēng fù

隋曰司蕃郎,武德改主客郎中,龙朔为司蕃大夫, 咸亨复。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

令史四人, 书令史九人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng èr wáng hòu jí zhū fān cháo pìn zhī shì

郎中、员外郎之职,掌二王后及诸蕃朝聘之事。

èr wáng zhī hòu xī gōng jiè gōng

二王之后, 酅公、介公。

fán sì fān zhī guó

凡四蕃之国。

jīng cháo gòng zhī hòu zì xiāng zhū jué jí yǒu zuì miè zhě gài sān bǎi yú guó

经朝贡之后,自相诛绝,及有罪灭者,盖三百余国。

jīn suǒ cún zhě qī shí yú fán

今所存者,七十余蕃。

qí cháo gòng zhī yí xiǎng yàn zhī shù gāo xià zhī děng wǎng lái zhī mìng jiē zài yú hóng lú zhī zhí yān

其朝贡之仪,享宴之数,高下之等,往来之命,皆载于鸿胪之职焉。

bīng bù shàng shū yī yuán zhèng sān pǐn

兵部尚书一员, 正三品。

nán cháo wèi zhī wǔ bīng shàng shū duò yuē bīng bù shàng shū

南朝谓之五兵尚书,隋曰兵部尚书。

lóng shuò gǎi wéi sī róng tài cháng bó xián hēng fù

龙朔改为司戎太常伯,咸亨复。

shì láng èr yuán

侍郎二员。

zhèng sì pǐn xià

正四品下。

lóng shuò wèi sī róng shǎo cháng bó xián hēng fù

龙朔为司戎少常伯,咸亨复。

shàng shū shì láng zhī zhí zhǎng tiān xià wǔ guān xuǎn shòu jí dì tú yǔ jiǎ zhàng zhī zhèng lìng

尚书、 侍郎之职,掌天下武官选授及地图与甲仗之政令。

qí shǔ yǒu sì yī yuē bīng bù èr yuē zhí fāng sān yuē jià bù sì yuē kù bù

其属有四:一曰兵部,二曰职方, 三曰驾部,四曰库部。

zǒng qí zhí wù ér xíng qí zhì mìng

总其职务,而行其制命。

fán zhōng wài bǎi guān zhī shì yóu yú suǒ shǔ xián zhì zhèng yān

凡中外百官之事,由于所属,咸质正焉。

fán xuǎn shòu zhī zhì měi suì jí yú mèng dōng

凡选授之制,每岁集于孟冬。

qù wáng chéng wǔ bǎi lǐ yǐ shàng xún qiān lǐ zhī nèi yǐ zhōng xún qiān lǐ zhī wài yǐ xià xún

去王城五百里以上旬,千里之内以中旬,千里之外以下旬。

shàng shū shì láng fēn wéi sān quán

尚书、侍郎分为三铨。

shàng shū wèi zhōng quán shì láng fēn dōng xī

尚书为中铨,侍郎分东西。

fán shì néng yǒu wǔ wǔ wèi cháng duǒ mǎ bù shè mǎ qiāng bù shè yìng duì

凡试能有五, 五谓长垛、马步射、马枪、步射、应对。

hù yǒu yōu cháng jí kě qǔ zhī

互有优长,即可取之。

jiào yì yǒu sān

较异有三。

sān wèi xiāo yǒng cái yì jí kě wèi tǒng lǐng zhī yòng yě

三谓骁勇、材艺及可为统领之用也。

shěn qí gōng néng ér dìng qí liú fàng suǒ yǐ lù cái yì bèi jūn guó biàn xū mào xù xūn láo yě

审其功能,而定其留放,所以录才艺、备军国、辨虚冒、叙勋劳也。

rán hòu jù qí zī láo liàng wèi zhù nǐ

然后据其资劳,量为注拟。

wǔ pǐn yǐ shàng sòng zhōng shū mén xià liù pǐn yǐ xià liàng zī zhù dìng

五品已上送中书门下,六品已下量资注定。

qí zài jūn zhèn yào jí bù dé fù xuǎn wěi jié dù shǐ quán shì qí děng dì shēn shěng

其在军镇要籍,不得赴选,委节度使铨试其等第申省。

fán guān jiē zhù nǐ tuán jiǎ jìn jiǎ jiē rú lì bù zhī zhì

凡官阶注拟团甲进甲,皆如吏部之制。

fán dà xuǎn zhōng yú jì chūn zhī yuè suǒ yǐ yuē zī xù zhī qiǎn shēn shěn cái lüè zhī yōu liè jūn guó zhī yòng zài yān

凡大选,终于季春之月,所以约资叙之浅深,审才略之优劣,军国之用在焉。

láng zhōng èr yuán cóng wǔ pǐn shàng

郎中二员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī róng dài fū xián hēng fù yě

龙朔为司戎大夫,咸亨复也。

yuán wài láng èr rén cóng liù pǐn shàng

员外郎二人, 从六品上。

zhǔ shì sì rén cóng bā pǐn xià

主事四人, 从八品下。

lìng shǐ sān shí rén shū lìng shǐ liù shí rén tíng cháng bā rén zhǎng gù shí èr rén

令史三十人,书令史六十人,亭长八人,掌固十二人。

láng zhōng yī yuán zhǎng pàn zhàng jí tiān xià wǔ guān zhī jiē pǐn wèi fǔ zhī míng shù

郎中一员掌判帐及天下武官之阶品,卫府之名数。

fán xù jiē yǒu èr shí jiǔ

凡叙阶有二十九。

jiāng jūn zhī jiē

将军之阶。

jù yú xù mù

具于叙目。

fán xù jiē zhī fǎ yī rú wén sàn guān zhī zhì

凡叙阶之法,一如文散官之制。

fán tiān xià zhī fǔ wǔ bǎi jiǔ shí yǒu sì yǒu shàng zhōng xià bìng zǎi yú zhū wèi zhī zhí

凡天下之府,五百九十有四,有上中下,并载于诸卫之职。

fán yīng sù wèi guān gè cóng fān dì

凡应宿卫官,各从番第。

fán qiān niú bèi shēn zuǒ yòu jí tài zǐ qiān niú bèi shēn jiē qǔ sān pǐn yǐ shàng zhí shì guān zǐ sūn sì pǐn qīng guān zi yí róng duān zhèng wǔ yì kě chēng zhě chōng

凡千牛备身左右及太子千牛备身,皆取三品已上职事官子孙,四品清官子,仪容端正,武艺可称者充。

wǔ kǎo běn sī suí wén wǔ jiǎn shì tīng xuǎn

五考,本司随文武简试听选。

sì pǐn wèi zhū sī shì láng zuǒ yòu shù zǐ yě

四品,谓诸司侍郎、左右庶子也。

fán diàn zhōng shěng jìn mǎ qǔ zuǒ yòu wèi sān wèi jí gāo yìn jiǎn yí róng kě guān zhě bǔ chōng jiǎn shì tóng qiān niú lì

凡殿中省进马, 取左右卫三卫及高荫,简仪容可观者补充,简试同千牛例。

pū sì jìn mǎ yì rú zhī

仆寺进马,亦如之。

wǔ pǐn yǐ xià qī pǐn yǐ shàng wǔ nián duō zhì bā nián nián mǎn jiǎn sòng lì bù

五品已下、七品已上,五年,多至八年,年满简送吏部。

bù dì zhě rú chū

不第者,如初。

wú wén tīng yǐ wǔ xuǎn

无文,听以武选。

fán zuǒ yòu wèi qīn wèi xūn wèi yì wèi jí zuǒ yòu lǜ fǔ qīn xūn yì wèi jí zhū wèi zhī yì wèi tōng wèi zhī sān wèi

凡左右卫亲卫、勋卫、翊卫,及左右率府亲勋翊卫,及诸卫之翊卫,通谓之三卫。

zé qí zī yìn gāo zhě wèi qīn wèi qí cì zhě wèi xūn wèi jí lǜ fǔ zhī qīn wèi yòu cì zhě wèi yì wèi jí lǜ fǔ zhī xūn wèi yòu cì zhě wèi zhū wèi jí lǜ fǔ zhī yì wèi yòu cì zhě wèi qīn wáng fǔ zhī zhí zhàng chéng

择其资荫高者,为亲卫,其次者,为勋卫及率府之亲卫,又次者,为翊卫及率府之勋卫,又次者,为诸卫及率府之翊卫,又次者,为亲王府之执仗乘。

liàng yuǎn ěr yǐ dìng qí fān dì

量远迩以定其番第。

yīng bǔ zhī rén zhōu qīn yǐ shàng yǒu fàn xíng lù zhě pèi lìng bīng bù shàng xià

应补之人,周亲已上有犯刑戮者,配令兵部上下。

fán zhū wèi jí lǜ fǔ sān wèi guàn jīng zhào hé nán pú tóng huá qí shǎn huái rǔ zhèng děng zhōu jiē lìng fān shàng

凡诸卫及率府三卫, 贯京兆、河南、蒲、同、华、岐、陕、怀、汝、郑等州,皆令番上。

yú zhōu jiē nà zī

余州皆纳资。

fán zuǒ yòu wèi zhī sān wèi fēn wéi wǔ zhàng

凡左右卫之三卫,分为五仗。

fán wáng gōng yǐ xià jiē yǒu qīn shì zhàng nèi xiàn nián shí bā yǐ xià jǔ zhū zhōu lǜ wàn rén yǐ chōng zhī

凡王公已下,皆有亲事帐内,限年十八已下,举诸州率万人以充之。

jiē xiàn shí zhōu nián zé tīng qí jiǎn shì

皆限十周年,则听其简试。

wén lǐ gāo zhě sòng lì bù qí yú liú běn sī quán xià zhě tuì huán běn shǎi

文理高者送吏部,其余留本司,全下者退还本色。

fán bīng shì lì wèi gè yǒu qí míng

凡兵士隶卫,各有其名。

zuǒ yòu wèi yuē xiāo qí zuǒ yòu xiāo wèi yuē bào qí zuǒ yòu wǔ wèi yuē xióng qú zuǒ yòu wēi wèi yuē yǔ lín zuǒ yòu lǐng jūn wèi yuē shè shēng zuǒ yòu jīn wú wèi yuē cì fēi

左、右卫曰骁骑,左、右骁卫曰豹骑,左、右武卫曰熊渠,左、右威卫曰羽林,左、右领军卫曰射声,左、右金吾卫曰佽飞。

dōng gōng zuǒ yòu wèi lǜ fǔ yuē chāo chéng zuǒ yòu sī yù lǜ fǔ yuē lǚ bēn zuǒ yòu qīng dào lǜ fǔ yuē zhí dàng

东宫左、右卫率府曰超乘,左、右司御率府曰旅贲,左、右清道率府曰直荡。

zǒng míng yuē wèi shì

总名曰卫士。

jiē qǔ liù pǐn yǐ xià zǐ sūn jí bái dīng wú zhí yì zhě diǎn chōng

皆取六品已下子孙,及白丁无职役者点充。

fán sān nián yī jiǎn diǎn chéng dīng ér rù liù shí ér miǎn

凡三年一简点,成丁而入,六十而免。

liàng qí yuǎn ěr yǐ dìng fān dì

量其远迩,以定番第。

fán wèi shì gè lì míng bù

凡卫士,各立名簿。

qí sān nián yǐ lái zhēng fáng chāi qiǎn réng dìng yōu liè wèi sān dì

其三年已来征防差遣,仍定优劣为三第。

měi nián zhēng yuè shí rì sòng běn fǔ yìn jì réng lù yī dào sòng běn wèi fǔ

每年正月十日送本府印记,仍录一道送本卫府。

ruò yǒu chà xíng shàng fān zhé chōng fǔ jù bù ér fā zhī

若有差行上番,折冲府据簿而发之。

fán chà wèi shì zhēng shù zhèn fáng yì yǒu tuán wu

凡差卫士征戍镇防,亦有团伍。

qí shàn gōng mǎ zhě wèi yuè qí tuán yú wèi bù bīng tuán zhǔ shuài yǐ xià tǒng lǐng zhī

其善弓马者,为越骑团,余为步兵团, 主帅已下统领之。

huǒ shí rén yǒu liù tuó mǎ

火十人,有六驮马。

ruò fù xiōng zǐ dì bù bìng qiǎn zhī

若父兄子弟,不并遣之。

ruò zǔ fù mǔ lǎo jí jiā wú jiān dīng miǎn zhēng xíng jí fān shàng

若祖父母老疾,家无兼丁,免征行及番上。

qí jū cháng zé jiē xí shè chàng dà jiǎo gē

其居常则皆习射,唱大角歌。

fān jí zhī rì fǔ guān lǜ ér kè shì

番集之日,府官率而课试。

fán zuǒ yòu jīn wú wèi yǒu jiǎo shǒu zhū wèi yǒu nú shǒu zuǒ yòu yǔ lín jūn yǒu fēi qí jí zuǒ yòu wàn qí kuò qí

凡左、右金吾卫,有角手,诸卫有驽手,左、右羽林军有飞骑及左右万骑、彍骑。

tiān xià zhū jūn yǒu jiàn r

天下诸军,有健儿。

jiē dìng qí míng jí měi jì shàng zhōng shū mén xià

皆定其名籍,每季上中书、门下。

fán guān nèi yǒu tuán jié bīng qín chéng mín wèi hé lán liù zhōu yǒu gāo lí qiāng bīng

凡关内,有团结兵,秦、成、 岷、渭、河、兰六州,有高丽羌兵。

lí yā qióng yì mào wǔ zhōu yǒu zhèn fáng tuán jié bīng

黎、雅、邛、翼、茂五州,有镇防团结兵。

tiān xià zhū zhōu chà shī mù qǔ hù yīn dīng duō rén cái xiāo yǒng xuǎn qián zī guān xūn guān bù fèn qiáng míng kān tǒng shè zhě jié jí zhuó bǔ zhǔ shuài yǐ lǐng zhī

天下诸州差失,募取户殷丁多,人材骁勇,选前资官勋官部分强明堪统摄者,节级擢补主帅以领之。

qí yì zhēng zhě bié wéi xíng wu bù rù mù rén zhī yíng

其义征者,别为行伍,不入募人之营。

fán jūn xíng qì wù jiē yú dāng zhōu fēn gěi zhī

凡军行器物,皆于当州分给之。

rú bù zú yǐ zì bèi pín fù bì yǐ jūn yān

如不足,以自备,贫富必以均焉。

fán zhū zhōu jūn fǔ yìng xíng bīng zhī míng bù qì wù zhī duō shǎo jiē shēn bīng bù

凡诸州军府应行兵之名簿,器物之多少,皆申兵部。

jūn sàn zhī rì yì lù qí cún wáng duō shǎo yǐ shēn ér kān huì zhī

军散之日,亦录其存亡多少,以申而勘会之。

fán zhū dào huí bīng liáng zhī wù yī zī zhī fèi jiē lìng suǒ zài zhōu xiàn fēn ér gěi zhī

凡诸道回兵粮Я之物,衣资之费,皆令所在州县分而给之。

láng zhōng yī rén zhǎng pàn bù yǐ zǒng jūn róng chāi qiǎn zhī míng shù

郎中一人掌判簿,以总军戎差遣之名数。

fán tiān xià jié dù shǐ yǒu bā ruò zhū zhōu zài jié dù nèi zhě jiē shòu jié dù yān

凡天下节度使有八,若诸州在节度内者,皆受节度焉。

qí fú zhōu jīng lüè shǐ dēng píng zhōu hǎi jūn zé bù zài jié dù zhī nèi

其福州经略使,登平州海军,则不在节度之内。

jié dù míng yǔ suǒ guǎn jūn zhèn míng bìng jiàn dì lǐ zhì yě

节度名与所管军镇名,并见《地理志》也。

fán qīn wáng zǒng róng yuē yuán shuài wén wǔ guān zǒng tǒng zhě zé yuē zǒng guǎn

凡亲王总戎,曰元帅, 文武官总统者,则曰总管。

yǐ fèng shǐ yán zhī zé yuē jié dù shǐ yǒu dà shǐ fù shǐ pàn guān

以奉使言之,则曰节度使,有大使、副使、判官。

ruò dà shǐ jiā jīng jié yǐ tǒng jūn zhì mù qì yǐ xíng

若大使加旌节以统军,置木契以行。

fán jiàng shuài chū xíng bīng mǎn yī wàn rén yǐ shàng zhì zhǎng shǐ sī mǎ cāng cáo bīng cáo zhòu cáo děng cān jūn gè yī rén

凡将帅出行,兵满一万人已上,置长史、司马、仓曹兵曹胄曹等参军各一人。

wǔ qiān rén yǐ shàng jiǎn sī mǎ

五千人已上,减司马。

zhū jūn gè zhì shǐ yī rén wǔ qiān rén yǐ shàng zhì fù shǐ yī rén yī wàn rén yǐ shàng zhì yíng tián fù shǐ yī rén

诸军各置使一人,五千人已上置副使一人,一万人已上置营田副使一人。

měi jūn gè yǒu cāng bīng zhòu sān cān jūn

每军各有仓、兵、胄三参军。

qí héng hǎi gāo yáng táng xìng héng yáng běi píng děng wǔ jūn jiē běn zhōu cì shǐ wèi shǐ

其横海、高阳、唐兴、恒阳、北平等五军,皆本州刺史为使。

fán zhèn jiē yǒu shǐ yī rén fù shǐ yī rén

凡镇,皆有使一人,副使一人。

wàn rén yǐ shàng zhì sī mǎ cāng bīng èr cáo cān jūn

万人已上,置司马、仓兵二曹参军。

wǔ qiān rén yǐ xià jiǎn sī mǎ

五千人已下,减司马。

fán zhū jūn zhèn měi wǔ bǎi rén zhì yā guān yī rén qiān rén zhì zi zǒng guān yī rén wǔ qiān rén zhì zǒng guǎn yī rén

凡诸军镇,每五百人置押官一人,千人置子总官一人,五千人置总管一人。

fán zhū jūn zhèn shǐ fù shǐ yǐ shàng jiē sì nián yī tì

凡诸军镇使、副使已上,皆四年一替;

zǒng guǎn yǐ xià èr nián yī tì

总管已下,二年一替;

yā guān suí bīng jiāo tì

押官随兵交替。

fán zhū jūn zhèn dà shǐ fù shǐ yǐ xià jiē yǒu qiàn rén bié zòu yǐ cóng zhī

凡诸军镇大使、副使已下,皆有傔人,别奏以从之。

fán xìng sān jīng jí dōng dōu nán běi wèi jiē zhì zuǒ yòu tún yíng bié lì shǐ yǐ tǒng zhī

凡幸三京,即东都南、北卫,皆置左、右屯营,别立使以统之。

ruò zài dōu zé jīng chéng yì rú zhī

若在都,则京城亦如之。

fán dà jiàng chū zhēng jiē gào miào shòu yuè cí qí tài gōng miào qì bù sù yú jiā

凡大将出征,皆告庙授钺,辞齐太公庙讫,不宿于家。

lín jūn duì kòu shì zú bù yòng mìng bìng de zhuān xíng qí fá

临军对寇,士卒不用命,并得专行其罚。

jì jié jí jūn wèi sàn jiē huì zhòng ér shū láo yǔ qí fèi yòng nǎi gào tài miào

既捷,及军未散,皆会众而书劳与其费用, 乃告太庙。

yuán shuài kǎi xuán zhī rì jiē shǐ jiāo láo

元帅凯旋之日,皆使郊劳。

yǒu sī xiān xiàn jié yú tài miào yòu gào qí tài gōng miào

有司先献捷于太庙,又告齐太公庙。

yuán wài láng yī rén zhǎng gòng jǔ jí zá qǐng zhī shì

员外郎一人掌贡举及杂请之事。

fán gòng jǔ měi suì mèng chūn yì yǔ jì xié

凡贡举,每岁孟春,亦与计偕。

yǒu èr kē yī yuē píng shè èr yuē wǔ jǔ

有二科:一曰平射,二曰武举。

fán kē zhī yōu liè xūn huò zhī děng jí jiē shěn qí shí ér shòu xù yān

凡科之优劣,勋获之等级,皆审其实而受叙焉。

yuán wài láng yī rén zhǎng pàn nán cáo

员外郎一人掌判南曹。

měi suì xuǎn rén yǒu jiě zhuàng bù shū zī lì kǎo kè

每岁选人,有解状、簿书、资历、考课。

bì yóu zhī yǐ hé qí shí nǎi shàng sān quán

必由之以核其实,乃上三铨。

jìn jiǎ zé shǔ yān

进甲则署焉。

zhí fāng láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

职方郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī yù dài fū yě

龙朔为司域大夫也。

yuán wài láng yī yuán zhèng liù pǐn shàng

员外郎一员, 正六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

令史四人,书令史九人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng tiān xià dì tú jí chéng huáng zhèn shù fēng hòu zhī shù biàn qí bāng guó dū bǐ zhī yuǎn jìn jí sì yí zhī guī huà

郎中、员外郎之职,掌天下地图及城隍、镇戍、烽堠之数,辨其邦国都鄙之远近,及四夷之归化。

fán wǔ fāng zhī qū yù dū yì zhī fèi zhì jiāng yì zhī zhēng sòng zhě jǔ ér zhèng zhī

凡五方之区域,都邑之废置,疆埸之争讼者,举而正之。

fán tiān xià shàng zhèn èr shí zhōng zhèn jiǔ shí xià zhèn yī bǎi sān shí wǔ

凡天下上镇二十,中镇九十,下镇一百三十五。

shàng shù shí yǒu yī zhōng shù bā shí liù xià shù èr bǎi sì shí wǔ

上戍十有一,中戍八十六,下戍二百四十五。

fán fēng hòu suǒ zhì dà shuài xiāng qù sān shí lǐ

凡烽堠所置, 大率相去三十里。

qí bī biān jìng zhě zhù chéng zhì zhī

其逼边境者,筑城置之。

měi fēng zhì shuài yī rén fù yī rén

每烽置帅一人,副一人。

fán zhōu xiàn chéng mén jí cāng kù mén xū yǒu bèi shǒu

凡州县城门及仓库门,须有备守。

jià bù láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

驾部郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī yú dài fū yě

龙朔为司舆大夫也。

yuán wài láng yī rén cóng liù pǐn shàng

员外郎一人, 从六品上。

zhǔ shì sān rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事三人, 从九品上。

lìng shǐ shí rén shū lìng shǐ èr shí rén zhǎng gù sì rén

令史十人,书令史二十人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng bāng guó yú niǎn chē chéng chuán yì jiù mù guān sī mǎ niú zá chù bù jí biàn qí chū rù sī qí míng shù

郎中、员外郎之职,掌邦国舆辇、车乘、传驿、厩牧、官私马牛杂畜簿籍,辨其出入,司其名数。

fán sān shí lǐ yī yì tiān xià yì fán yī qiān liù bǎi sān shí jiǔ ér jiān mù liù shí yǒu wǔ jiē fēn shǐ tǒng zhī

凡三十里一驿,天下驿凡一千六百三十九,而监牧六十有五,皆分使统之。

ruò xù yǎng zhī yi zī shēng zhī shù jiē zài yú tài pú zhī zhí

若畜养之宜,孳生之数,皆载于太仆之职。

fán zhū wèi yǒu chéng zhí zhī mǎ fán zhū sī yǒu bèi yùn zhī niú jiē shěn qí zhì yǐ dìng shù yān

凡诸卫有承直之马,凡诸司有备运之牛, 皆审其制,以定数焉。

kù bù láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

库部郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī kù dài fū yě

龙朔为司库大夫也。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ qī rén shū lìng shǐ shí wǔ rén zhǎng gù sì rén

令史七人,书令史十五人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng bāng guó jūn zhōu róng qì yí zhàng

郎中、员外郎之职,掌邦国军州戎器、仪仗。

fán yuán zhèng dōng zhì chén shè bìng cí jì sāng zàng suǒ gòng zhī wù jiē biàn qí chū rù zhī shù liàng qí shàn zào zhī gōng yǐ fēn gěi yān

凡元正、冬至陈设,并祠祭丧葬所贡之物,皆辨其出入之数,量其缮造之功,以分给焉。

xíng bù shàng shū yī yuán zhèng sān pǐn

刑部尚书一员, 正三品。

duò chū gǎi dōu guān shàng shū yòu gǎi wéi xíng bù

隋初改都官尚书,又改为刑部。

lóng shuò gǎi wéi sī xíng tài cháng bó guāng zhái gǎi wéi qiū guān shàng shū shén lóng fù yě

龙朔改为司刑太常伯, 光宅改为秋官尚书,神龙复也。

shì láng yī yuán

侍郎一员。

zhèng sì pǐn xià

正四品下。

lóng shuò wèi sī xíng shǎo cháng bó

龙朔为司刑少常伯。

shàng shū shì láng zhī zhí zhǎng tiān xià xíng fǎ jí tú lì gōu fù guān jìn zhī zhèng lìng

尚书、侍郎之职,掌天下刑法及徒隶、勾覆、关禁之政令。

qí shǔ yǒu sì yī yuē xíng bù èr yuē dōu guān sān yuē bǐ bù sì yuē sī mén

其属有四:一曰刑部, 二曰都官,三曰比部,四曰司门。

zǒng qí zhí wù ér xíng qí zhì mìng

总其职务,而行其制命。

fán zhōng wài bǎi sī zhī shì yóu yú suǒ shǔ xián zhì zhèng yān

凡中外百司之事,由于所属,咸质正焉。

láng zhōng èr yuán cóng wǔ pǐn shàng

郎中二员, 从五品上。

duò yuē xiàn bù láng wǔ dé wèi xíng bù láng zhōng lóng shuò gǎi wéi sī xíng dài fū

隋曰宪部郎,武德为刑部郎中,龙朔改为司刑大夫。

yuán wài láng èr yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎二员, 从六品上。

zhǔ shì sì rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事四人, 从九品上。

lìng shǐ shí jiǔ rén shū lìng shǐ sān shí bā rén tíng cháng liù rén zhǎng gù shí rén

令史十九人,书令史三十八人,亭长六人,掌固十人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng èr shàng shū shì láng jǔ qí diǎn xiàn ér biàn qí qīng zhòng

郎中、员外郎之职,掌贰尚书、侍郎,举其典宪, 而辨其轻重。

fán wén fǎ zhī míng yǒu sì yī yuē lǜ èr yuē lìng sān yuē gé sì yuē shì

凡文法之名有四:一曰律,二曰令,三曰格,四曰式。

fán lǜ shí yǒu èr zhāng yī míng lì èr jìn wèi sān zhí zhì sì hù hūn wǔ jiù kù liù shàn xìng qī zéi dào bā dǒu sòng jiǔ zhà wěi shí zá lǜ shí yī bǔ wáng shí èr duàn yù ér dà fán wǔ bǎi tiáo

凡律,十有二章:一名例,二禁卫,三职制,四户婚,五厩库,六擅兴,七贼盗,八斗讼,九诈伪,十杂律,十一捕亡,十二断狱,而大凡五百条。

lìng èr shí yǒu qī piān fēn wéi sān shí juǎn

令,二十有七篇,分为三十卷。

dì yī zhì dì qī yuē guān pǐn zhí yuán

第一至第七曰官品职员,

bā cí

八祠,

jiǔ hù

九户,

shí xuǎn jǔ

十选举,

shí yī kǎo kè

十一考课,

shí èr gōng wèi

十二宫卫,

shí sān jūn fáng

十三军防,

shí sì yī fú

十四衣服,

shí wǔ yí zhì

十五仪制,

shí liù lǔ bù

十六卤簿,

shí qī gōng shì

十七公式,

shí bā tián

十八田,

shí jiǔ fù yì

十九赋役,

èr shí cāng kù

二十仓库,

èr shí yī jiù mù

二十一厩牧,

èr shí èr guān shì

二十二关市,

èr shí sān yī jí

二十三医疾,

èr shí sì yù guān

二十四狱官,

èr shí wǔ yíng shàn

二十五营缮,

èr shí liù sāng zàng

二十六丧葬,

èr shí qī zá lìng

二十七杂令,

ér dà fán yī qiān wǔ bǎi sì shí liù tiáo

而大凡一千五百四十六条。

fán gé èr shí sì piān

凡格,二十四篇。

shì sān shí sān piān

式,三十三篇。

yǐ shàng shū yù shǐ tái jiǔ sì sān jiān zhū jūn wèi mù

以尚书、御史台、九寺、三监、诸军为目。

fán lǜ yǐ zhèng xíng dìng zuì

凡律,以正刑定罪。

lìng yǐ shè fàn lì zhì

令,以设范立制。

gé yǐ jìn wéi zhèng xié

格,以禁违正邪。

shì yǐ guǐ wù chéng shì

式,以轨物程事。

nǎi lì xíng míng zhī zhì wǔ yān yī chī èr zhàng sān tú sì liú wǔ sǐ

乃立刑名之制五焉:一笞,二杖,三徒,四流,五死。

chī xíng wǔ zhàng xíng wǔ tú xíng wǔ liú xíng sān sǐ xíng èr

笞刑五,杖刑五,徒刑五,流刑三,死刑二。

ér duàn yù zhī dà diǎn yǒu shí è bā yì wǔ tīng liù zāng

而断狱之大典,有十恶、八议、五听、 六赃。

shú pèi zhī diǎn jù zài xíng fǎ zhì

赎配之典,具在《刑法志》。

fán jué sǐ xíng jiē yú zhōng shū mén xià xiáng fù

凡决死刑,皆于中书门下详覆。

fán sǐ zuì jiā ér niǔ

凡死罪,枷而杻。

fù rén jí liú tú jiā ér bù niǔ

妇人及流徒,枷而不杻。

guān pǐn jí xūn sàn zhī jiē dì qī yǐ shàng suǒ ér bù jiā

官品及勋散之阶第七已上,锁而不枷。

zài jīng zhū sī zé tú yǐ shàng sòng dà lǐ zhàng yǐ xià dāng sī duàn zhī

在京诸司,则徒已上送大理,杖已下当司断之。

ruò jīn wú jiū huò yì sòng dà lǐ

若金吾纠获,亦送大理。

fán jué dà bì zuì zài jīng zhě xíng jué zhī sī jiē wǔ fù zòu

凡决大辟罪,在京者, 行决之司,皆五覆奏;

zài wài zhě xíng bù sān fù zòu

在外者,刑部三覆奏。

ruò fàn è nì yǐ shàng jí bù qǔ nú bì shā zhǔ zhě yī fù zòu

若犯恶逆已上,及部曲奴婢杀主者, 一覆奏。

fán jīng chéng jué qiú zhī rì jiǎn shàn chè lè

凡京城决囚之日,减膳彻乐。

měi suì lì chūn hòu zhì qiū fēn bù dé jué sǐ xíng

每岁立春后至秋分,不得决死刑。

dà jì sì jí zhì zhāi shuò wàng shàng xià xián èr shí sì qì yǔ wèi qíng yè wèi míng duàn tú yuè rì jí xiū jià yì rú zhī

大祭祀及致斋、朔望、上下弦、二十四气、雨未晴、夜未明、断屠月日及休假,亦如之。

fán fàn liú zuì yǐ xià yīng chú miǎn guān

凡犯流罪已下,应除免官。

dāng wèi zòu shēn sǐ zhě miǎn qí zhuī duó

当未奏,身死者,免其追夺。

liú yí zhī rén jiē bù dé qì fàng qī qiè jí sī dùn huán xiāng

流移之人,皆不得弃放妻妾, 及私遁还乡。

zhì liù zài rán hòu tīng shì

至六载,然后听仕。

jí běn fàn bù yīng liú ér tè pèi liú zhě sān zài yǐ hòu tīng shì

即本犯不应流而特配流者,三载已后听仕。

qí yīng tú zé jiē pèi jū zuò

其应徒则皆配居作。

fán jìn qiú wǔ rì yī lǜ

凡禁囚,五日一虑。

fán jū yù guān yǔ bèi jū rén yǒu qīn shǔ chóu xián zhě jiē tīng gèng zhī

凡鞫狱官与被鞫人有亲属仇嫌者,皆听更之。

fán zài jīng zhū sī jiàn jìn qiú měi yuè èr shí wǔ yǐ qián běn sī lù qí suǒ fàn jí jìn shí yuè rì yǐ bào xíng bù fán guó yǒu shè yòu zhī shì xiān jí qiú tú yú què xià mìng wèi wèi shù jīn jī dài xuān zhì qì nǎi shì zhī

凡在京诸司见禁囚,每月二十五已前,本司录其所犯及禁时月日,以报刑部,凡国有赦宥之事,先集囚徒于阙下,命卫尉树金鸡,待宣制讫,乃释之。

dōu guān láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

都官郎中一员, 从五品上。

lóng shuò gǎi sī pú dài fū xián hēng fù

龙朔改司仆大夫,咸亨复。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ fā rén shū lìng shǐ shí èr rén zhǎng gù sì rén

令史发人,书令史十二人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng pèi yì lì bù lì fú qiú yǐ gěi yī liáng yào liáo yǐ lǐ sù jìng xuě yuān

郎中、员外郎之职,掌配役隶,簿隶俘囚以给衣粮药疗,以理诉竞雪冤。

fán gōng sī liáng jiàn bì zhōu zhī zhī

凡公私良贱, 必周知之。

fán fǎn nì xiāng zuò méi qí jiā wèi guān nú bì

凡反逆相坐,没其家为官奴婢。

yī miǎn wèi fán hù zài miǎn wèi zá hù sān miǎn wèi liáng mín jiē yīn shè yòu suǒ jí zé miǎn zhī

一免为蕃户,再免为杂户,三免为良民, 皆因赦宥所及则免之。

nián liù shí jí fèi jí suī shè lìng bù gāi yì bìng miǎn wèi fán hù qī shí zé miǎn wèi liáng rén rèn suǒ lè chù ér biān fù zhī

年六十及废疾,虽赦令不该,亦并免为蕃户,七十则免为良人,任所乐处而编附之。

fán chū bèi méi yǒu jì yì zhě gè cóng qí néng ér pèi zhū sī

凡初被没有伎艺者,各从其能,而配诸司。

fù rén gōng qiǎo zhě rù yú yè tíng

妇人工巧者, 入于掖庭。

qí yú wú néng xián lì sī nóng

其余无能,咸隶司农。

bǐ bù láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

比部郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī jì dài fū

龙朔为司计大夫。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ shí sì rén

令史十四人。

shū lìng shǐ èr shí qī rén jì shǐ yī rén zhǎng gù sì rén

书令史二十七人,计史一人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng gōu zhū sī bǎi liáo fèng liào gōng xiè zāng shú diào liǎn tú yì kè chéng bū xuán shù wù zhōu zhī nèi wài zhī jīng fèi ér zǒng gōu zhī

郎中、员外郎之职,掌勾诸司百僚俸料、公廨、赃赎、调敛、徒役、课程、逋悬数物,周知内外之经费,而总勾之。

fán nèi wài guān liào fèng yǐ pǐn dì gāo xià wèi chà

凡内外官料俸,以品第高下为差。

wài guān yǐ zhōu xiàn fǔ zhī shàng zhōng xià wèi chà

外官以州县府之上中下为差。

fán shuì tiān xià hù qián yǐ chōng zhōu xiàn guān yuè liào jiē fēn gōng xiè běn qián zhī lì

凡税天下户钱,以充州县官月料,皆分公廨本钱之利。

jī mí zhōu suǒ bǔ hàn guān gěi yǐ dāng tǔ zhī wù

羁縻州所补汉官,给以当土之物。

guān jiān zhī guān yǐ pǐn dì wèi chà

关监之官,以品第为差。

qí gěi yǐ nián zhī qīng huò

其给以年支轻货。

zhèn jūn sī mǎ pàn guān fèng lù tóng jīng guān

镇军司马, 判官俸禄,同京官。

zhèn shù zhī guān yǐ zhèn shù shàng zhōng xià wèi chà

镇戍之官,以镇戍上中下为差。

fán jīng shī yǒu bié jiè shí běn měi jì yī shēn shěng zhū zhōu suì zhōng ér shēn shěng bǐ bù zǒng gōu fù zhī

凡京师有别借食本,每季一申省,诸州岁终而申省,比部总勾覆之。

fán cāng kù chū nèi yíng zào yòng shì dīng jiàng gōng chéng zāng shú fù liǎn xūn shǎng cì yǔ jūn zī qì zhàng hé dí zhūn mù yì gōu fù zhī

凡仓库、出内、营造、佣市、丁匠、功程、 赃赎、赋敛、勋赏、赐与、军资、器仗、和籴、屯牧,亦勾覆之。

sī mén láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

司门郎中一员, 从五品上。

lóng shuò yuē sī mén dài fū

龙朔曰司门大夫。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ liù rén shū lìng shǐ shí sān rén zhǎng gù sì rén

令史六人,书令史十三人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng tiān xià zhū mén jí guān chū rù wǎng lái zhī jí fù ér shěn qí zhèng

郎中、员外郎之职,掌天下诸门及关出入往来之籍赋,而审其政。

fán guān èr shí yǒu liù wéi shàng zhōng xià zhī chà

凡关二十有六,为上中下之差。

jīng chéng sì miàn guān yǒu yì dào zhě wéi shàng guān

京城四面关有驿道者,为上关。

yú guān yǒu yì dào jí sì miàn wú yì dào zhě wèi zhōng guān

余关有驿道及四面无驿道者,为中关。

tā jiē wèi xià guān

他皆为下关。

guān suǒ yǐ xiàn zhōng wài gé huá yí shè xiǎn zuò gù xián xié zhèng jìn zhě yě

关所以限中外,隔华夷,设险作固,闲邪正禁者也。

fán guān ā ér bù zhēng sī huò huì zhī chū rù qí fàn jìn zhě jǔ qí huò fá qí rén

凡关呵而不征,司货贿之出入,其犯禁者,举其货,罚其人。

fán dù guān zhě xiān jīng běn bù běn sī qǐng guò suǒ zài jīng zé shěng gěi zhī zài wài zé zhōu gěi zhī

凡度关者,先经本部本司请过所,在京则省给之,在外则州给之。

ér suī fēi suǒ bù yǒu lái wén zhě suǒ zài yì gěi

而虽非所部,有来文者,所在亦给。

gōng bù shàng shū yī yuán zhèng sān pǐn

工部尚书一员, 正三品。

nán cháo wèi zhī qǐ bù

南朝谓之起部。

yǒu suǒ yíng zào zé zhì qǐ bù shàng shū bì zé shěng zhī

有所营造,则置起部尚书,毕则省之。

duò chū gǎi zhì gōng bù shàng shū

隋初改置工部尚书。

lóng shuò wèi sī píng tài cháng bó guāng zhái gǎi wéi dōng guān shàng shū shén lóng fù jiù yě

龙朔为司平太常伯,光宅改为冬官尚书,神龙复旧也。

shì láng yī yuán

侍郎一员。

zhèng sì pǐn xià

正四品下。

lóng shuò wèi sī píng shǎo cháng bó

龙朔为司平少常伯。

shàng shū shì láng zhī zhí zhǎng tiān xià bǎi gōng tún tián shān zé zhī zhèng lìng

尚书、侍郎之职,掌天下百工、屯田、 山泽之政令。

qí shǔ yǒu sì yī yuē gōng bù èr yuē tún tián sān yuē yú bù sì yuē shuǐ bù

其属有四:一曰工部,二曰屯田,三曰虞部,四曰水部。

zǒng qí zhí wù ér xíng qí zhì mìng

总其职务, 而行其制命。

fán zhōng wài bǎi sī zhī shì yóu yú suǒ shǔ xián zhì zhèng yān

凡中外百司之事,由于所属,咸质正焉。

láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī píng dài fū yě

龙朔为司平大夫也。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ shí èr rén shū lìng shǐ èr shí yī rén tíng cháng liù rén zhǎng gù bā rén

令史十二人,书令史二十一人,亭长六人,掌固八人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng jīng yíng xīng zào zhī zhòng wù

郎中、员外郎之职,掌经营兴造之众务。

fán chéng chí zhī xiū jùn tǔ mù zhī shàn qì gōng jiàng zhī chéng shì xián jīng dù zhī

凡城池之修浚,土木之缮葺,工匠之程式, 咸经度之。

fán jīng shī dōng dōu yǒu yíng shàn zé xià shào fǔ jiāng zuò yǐ gōng qí shì

凡京师、东都有营缮,则下少府、将作,以供其事。

tún tián láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

屯田郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī tián dài fū yě

龙朔为司田大夫也。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ qī rén shū lìng shǐ shí èr rén jì shǐ yī rén zhǎng gù sì rén

令史七人,书令史十二人,计史一人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng tiān xià tún tián zhī zhèng lìng

郎中、员外郎之职,掌天下屯田之政令。

fán biān fáng zhèn shǒu zhuǎn yùn bù gěi zé shè tún tián yǐ yì jūn chǔ

凡边防镇守,转运不给,则设屯田,以益军储。

qí shuǐ lù yú jí bō zhǒng dì yí gōng yōng fán shěng shōu lǜ děng jí xián qǔ jué yān

其水陆腴瘠,播种地宜,功庸烦省,收率等级,咸取决焉。

zhū tún tián yì lì gè yǒu chéng shù

诸屯田役力,各有程数。

fán tiān xià zhū jūn zhōu guǎn zhūn zǒng jiǔ bǎi jiǔ shí yǒu èr

凡天下诸军州管屯,总九百九十有二。

dà zhě wǔ shí qǐng xiǎo zhě èr shí qǐng

大者五十顷,小者二十顷。

fán dāng zhūn zhī zhōng de yǒu liáng báo suì yǒu fēng jiǎn gè dìng wèi sān děng

凡当屯之中,地有良薄,岁有丰俭,各定为三等。

fán zhūn jiē yǒu tún guān zhūn fù

凡屯皆有屯官、屯副。

fán jīng wén wǔ zhí shì guān yǒu zhí fèn tián

凡京文武职事官, 有职分田。

jīng zhào hé nán fǔ jí jīng xiàn guān yì zhǔn cǐ

京兆,河南府及京县官,亦准此。

fán zài jīng zhū sī yǒu gōng xiè tián jiē shì qí pǐn mìng ér shěn qí fēn gěi

凡在京诸司,有公廨田,皆视其品命而审其分给。

yú bù láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

虞部郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī yú dài fū

龙朔为司虞大夫。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

令史四人,书令史九人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng jīng chéng jiē xiàng zhòng zhí shān zé yuàn yòu cǎo mù xīn tàn gòng dùn tián liè zhī shì

郎中、员外郎之职,掌京城街巷种植,山泽苑囿,草木薪炭,供顿田猎之事。

fán cǎi bǔ yú liè bì yǐ qí shí

凡采捕渔猎,必以其时。

fán jīng zhào hé nán èr dōu qí jìn wèi sì jiāo sān bǎi lǐ jiē bù dé yì liè cǎi bǔ

凡京兆、河南二都,其近为四郊,三百里皆不得弋猎采捕。

diàn zhōng tài pú suǒ guǎn xián jiù mǎ liǎng dū jiē wǔ bǎi lǐ nèi gōng qí chú gǎo

殿中、太仆所管闲厩马,两都皆五百里内供其刍藁。

qí guān nèi lǒng yòu xi shǐ nán shǐ zhū mù jiān mǎ niú tuó yáng jiē zhù gǎo jí jiāo cǎo

其关内、陇右、西使、南使诸牧监马牛驼羊, 皆贮藁及茭草。

qí chái tàn mù chuáng jìn nèi jí gōng bǎi guān fán kè bìng yú nóng xì nà zhī

其柴炭木橦进内及供百官蕃客,并于农隙纳之。

shuǐ bù láng zhōng yī yuán cóng wǔ pǐn shàng

水部郎中一员, 从五品上。

lóng shuò wèi sī chuān dài fū

龙朔为司川大夫。

yuán wài láng yī yuán cóng liù pǐn shàng

员外郎一员, 从六品上。

zhǔ shì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事二人, 从九品上。

lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén zhǎng gù sì rén

令史四人,书令史九人,掌固四人。

láng zhōng yuán wài láng zhī zhí zhǎng tiān xià chuān dú bēi chí zhī zhèng lìng yǐ dǎo dá gōu xù yàn jué hé qú

郎中、员外郎之职,掌天下川渎陂池之政令,以导达沟洫,堰决河渠。

fán zhōu jí gài guàn zhī lì xián zǒng ér jǔ zhī

凡舟楫溉灌之利,咸总而举之。

fán tiān xià shuǐ quán sān yì èr wàn sān qiān wǔ bǎi wǔ shí jiǔ

凡天下水泉,三亿二万三千五百五十九。

qí zài xiá huāng jué yù dài bù kě de ér zhī yǐ

其在遐荒绝域,迨不可得而知矣。

qí jiāng hé zì xī jí dá yú dōng míng zhōng guó zhī dà chuān zhě yě

其江、河,自西极达于东溟,中国之大川者也。

qí yú bǎi sān shí wǔ shuǐ shì wèi zhōng chuān

其余百三十五水,是为中川。

qí yòu qiān èr bǎi wǔ shí èr shuǐ sī wèi xiǎo chuān yě

其又千二百五十二水,斯为小川也。

ruò wèi luò fén jì zhāng qí huái hàn jiē hù dá fāng yù tōng jì zhú lú cóng yǒu zhī wú lì yú shēng rén zhě yě

若渭、洛、汾、济、漳、淇、淮、汉,皆互达方域, 通济舳舻,从有之无,利于生人者也。

fán tiān xià zào zhōu zhī liáng sì hé zé pú jīn dà yáng hé yáng luò zé xiào yì yě

凡天下造舟之梁四, 河则蒲津、大阳、河阳, 洛则孝义也。

shí zhù zhī liáng sì luò zé tiān jīn yǒng jì zhōng qiáo bà zé bà qiáo

石柱之梁四, 洛则天津、永济、中桥,灞则灞桥。

mù zhù zhī liáng sān jiē wèi chuān biàn qiáo zhōng wèi qiáo dōng wèi qiáo yě

木柱之梁三, 皆渭川,便桥、中渭桥、东渭桥也。

jù liáng shí yǒu yī jiē guó gōng xiū zhī

巨梁十有一,皆国工修之。

qí yú jiē suǒ guǎn zhōu xiàn suí shí yíng qì

其余皆所管州县随时营葺。

qí dà jīn wú liáng jiē gěi chuán rén liàng qí dà xiǎo nán yì yǐ dìng qí chà

其大津无梁,皆给船人,量其大小难易,以定其差。

mén xià shěng

门下省

qín hàn chū zhì shì zhōng céng wú tái shěng zhī míng

秦、汉初,置侍中,曾无台省之名。

zì jìn shǐ zhì mén xià shěng nán běi cháo jiē yīn zhī

自晋始置门下省,南、北朝皆因之。

lóng shuò gǎi wéi dōng tái guāng zhái gǎi wéi luán tái shén lóng fù

龙朔改为东台,光宅改为鸾台,神龙复。

shì zhōng èr yuán

侍中二员。

duò yuē nà yán yòu míng shì nèi

隋曰纳言,又名侍内。

wǔ dé wèi nà yán yòu gǎi wéi shì zhōng

武德为纳言,又改为侍中。

lóng shuò gǎi dōng tái zuǒ xiāng guāng zhái yuán nián gǎi wéi nà yán shén lóng fù wèi shì zhōng

龙朔改东台左相, 光宅元年改为纳言,神龙复为侍中。

kāi yuán yuán nián gǎi wéi huáng mén jiān wǔ nián fù wèi shì zhōng

开元元年改为黄门监,五年复为侍中。

tiān bǎo èr nián gǎi wéi zuǒ xiāng

天宝二年改为左相。

zhì dé èr nián fù gǎi wéi shì zhōng

至德二年复改为侍中。

wǔ dé dìng lìng shì zhōng zhèng sān pǐn dà lì èr nián shí yī yuè jiǔ rì shēng wèi zhèng èr pǐn

武德定令,侍中正三品,大历二年十一月九日, 升为正二品。

jiù zhì zǎi xiàng cháng yú mén xià shěng yì shì wèi zhī zhèng shì táng

旧制,宰相常于门下省议事,谓之政事堂。

yǒng chún èr nián qī yuè zhōng shū lìng péi yán yǐ zhōng shū zhí zhèng shì bǐ suì yí zhèng shì táng yú zhōng shū shěng

永淳二年七月,中书令裴炎以中书执政事笔,遂移政事堂于中书省。

kāi yuán shí yī nián zhōng shū lìng zhāng shuō gǎi zhèng shì táng wèi zhōng shū mén xià qí zhèng shì yìn gǎi wéi zhōng shū mén xià zhī yìn yě

开元十一年,中书令张说改政事堂为中书门下,其政事印,改为中书门下之印也。

shì zhōng zhī zhí zhǎng chū nà dì mìng jī xī huáng jí zǒng diǎn lì zhí zàn xiāng lǐ yí yǐ hé wàn bāng yǐ bì zhù wu suǒ wèi zuǒ tiān zǐ ér tǒng dà zhèng zhě yě

侍中之职,掌出纳帝命,缉熙皇极,总典吏职,赞相礼仪,以和万邦,以弼庶务,所谓佐天子而统大政者也。

fán jūn guó zhī wu yǔ zhōng shū lìng cān ér zǒng yān zuò ér lùn zhī jǔ ér xíng zhī cǐ qí dà jiào yě

凡军国之务,与中书令参而总焉,坐而论之,举而行之,此其大较也。

fán xià zhī tōng shàng qí zhì yǒu liù yī yuē zòu chāo èr yuē zòu dàn sān yuē lù bù sì yuē yì wǔ yuē biǎo liù yuē zhuàng

凡下之通上,其制有六:一曰奏抄,二曰奏弹,三曰露布,四曰议,五曰表,六曰状;

jiē shěn shǔ shēn fù ér shī xíng yān

皆审署申复而施行焉。

fán fǎ jià xíng xìng zé fù bǎo ér cóng

凡法驾行幸,则负宝而从。

dà cháo huì dà jì sì zé bǎn zòu zhōng yán wài bàn yǐ wéi chū rù zhī jié

大朝会、 大祭祀,则板奏中严外办,以为出入之节。

yú jià hái gōng zé qǐng jiě yán suǒ yǐ gào lǐ chéng yě

舆驾还宫,则请解严,所以告礼成也。

fán dà jì sì huáng dì zhì zhāi jì cháo zé qǐng jiù zhāi shì

凡大祭祀,皇帝致斋,既朝,则请就斋室。

jiāng diàn zé fèng yù jí bì yǐ jìn

将奠,则奉玉及币以进。

guàn shǒu zé qǔ yí yǐ wò

盥手,则取匜以沃。

xǐ jué zé zhuó léi shuǐ yǐ fèng

洗爵,则酌罍水以奉。

jí zàn zhuó fàn qí jìn fú jiǔ yǐ chéng qí lǐ yān

及赞酌泛齐,进福酒以成其礼焉。

ruò xiǎng zōng miào zé jìn zàn ér zàn zhuó yù jiǔ yǐ huà

若享宗庙,则进瓒而赞酌郁酒以稞。

jì huà zé zàn zhuó lǐ qí

既稞,则赞酌醴齐。

qí yú rú xiǎng shén qí zhī lǐ

其余如飨神祇之礼。

jiè tián zé fèng lěi yǐ zàn shì

藉田,则奉耒以赞事。

fán zhū hóu wáng jí sì yí zhī jūn zhǎng cháo jiàn zé chéng zhào ér láo wèn zhī

凡诸侯王及四夷之君长朝见,则承诏而劳问之。

lín xuān mìng shǐ cè hòu jí tài zǐ zé chéng zhào yǐ mìng zhī

临轩命使,册后及太子,则承诏以命之。

fán zhì chì wèi wèn wài fāng zhī chén jí zhēng zhào zhě zé jiān qí fēng tí

凡制敕慰问外方之臣及征召者,则监其封题。

ruò fā yì qiǎn shǐ zé gěi qí chuán fú yǐ tōng tiān xià zhī xìn

若发驿遣使,则给其传符,以通天下之信。

fán guān jué fèi zhì xíng zhèng sǔn yì jiē shòu zhī yú jì shì zhī guān

凡官爵废置,刑政损益,皆授之于记事之官。

jì shū yú cè zé jiān qí jì zhù yān

既书于策,则监其记注焉。

fán wén wǔ zhí shì liù pǐn yǐ xià suǒ sī jìn nǐ zé liàng qí jiē zī xiào qí cái yòng yǐ shěn dìng zhī

凡文武职事六品已下,所司进拟,则量其阶资,校其才用,以审定之。

ruò nǐ zhí bù dàng suí qí yōu qū tuì ér liàng yān

若拟职不当,随其优屈,退而量焉。

mén xià shì láng èr yuán

门下侍郎二员。

duò yuē huáng mén shì láng

隋曰黄门侍郎。

lóng shuò wèi dōng tái shì láng xián hēng gǎi wéi huáng mén shì láng chuí gǒng gǎi wèi luán tái shì láng tiān bǎo èr nián gǎi wéi mén xià shì láng qián yuán yuán nián gǎi wéi huáng mén shì láng dà lì èr nián sì yuè fù wèi mén xià shì láng

龙朔为东台侍郎,咸亨改为黄门侍郎,垂拱改为鸾台侍郎,天宝二年改为门下侍郎,乾元元年改为黄门侍郎,大历二年四月复为门下侍郎。

wǔ dé dìng lìng zhōng shū mén xià shì láng tóng shàng shū shì láng zhèng sì pǐn shàng

武德定令,中书门下侍郎,同尚书侍郎,正四品上。

dà lì èr nián jiǔ yuè chì shēng wèi zhèng sān pǐn yě

大历二年九月敕升为正三品也。

mén xià shì láng zhǎng èr shì zhōng zhī zhí

门下侍郎掌贰侍中之职。

fán zhèng zhī chí zhāng shì zhī yǔ duó jiē cān yì yān

凡政之弛张,事之与夺,皆参议焉。

ruò dà jì sì zé cóng shēng tán yǐ péi lǐ

若大祭祀,则从升坛以陪礼。

huáng dì guàn shǒu zé fèng jīn yǐ jìn

皇帝盥手,则奉巾以进。

jì shuì zé diàn jīn yú fěi fèng hù jué yǐ zàn xiàn

既帨,则奠巾于篚,奉瓠爵以赞献。

fán yuán zhèng dōng zhì tiān zǐ shì cháo zé yǐ tiān xià xiáng ruì zòu wén

凡元正、冬至天子视朝,则以天下祥瑞奏闻。

jǐ shì zhōng sì yuán

给事中四员。

zhèng wǔ pǐn shàng

正五品上。

duò yuē jǐ shì láng zhì sì yuán wèi cì mén xià shì láng

隋曰给事郎,置四员,位次门下侍郎。

wǔ dé dìng lìng yuē jǐ shì zhōng

武德定令,曰给事中。

lóng shuò gǎi wéi dōng tái shè rén xián hēng fù

龙朔改为东台舍人,咸亨复。

jǐ shì zhōng zhǎng péi shì zuǒ yòu fēn pàn shěng shì

给事中掌陪侍左右,分判省事。

fán bǎi sī zòu chāo shì zhōng shěn dìng zé xiān dú ér shǔ zhī yǐ bó zhèng wéi shī

凡百司奏抄,侍中审定,则先读而署之,以驳正违失。

fán zhì chì xuān xíng dà shì zé chēng yáng dé zé bāo měi gōng yè fù zòu ér qǐng shī xíng

凡制敕宣行,大事则称扬德泽,褒美功业,覆奏而请施行;

xiǎo shì zé shǔ ér bān zhī

小事则署而颁之。

fán guó zhī dà yù sān sī xiáng jué ruò xíng míng bù dàng qīng zhòng huò shī zé yuán fǎ lì tuì ér cái zhī

凡国之大狱,三司详决,若刑名不当, 轻重或失,则援法例退而裁之。

fán fā yì qiǎn shǐ zé shěn qí shì yí yǔ huáng mén shì láng gěi zhī

凡发驿遣使,则审其事宜,与黄门侍郎给之;

qí huǎn zhě gěi chuán jí bù yīng gěi ba zhī

其缓者给传,即不应给,罢之。

fán wén wǔ liù pǐn yǐ xià shòu zhí guān suǒ sī zòu nǐ zé xiào qí shì lì qiǎn shēn gōng zhuàng diàn zuì fǎng qí dé xíng liàng qí cái yì

凡文武六品已下授职官,所司奏拟,则校其仕历浅深, 功状殿最,访其德行,量其才艺;

ruò guān fēi qí rén lǐ shī qí shì zé bái shì zhōng ér tuì liàng yān

若官非其人,理失其事,则白侍中而退量焉。

ruò hóng wén guǎn tú shū zhī shàn xiě chóu jiào yì kè ér chá zhī

若弘文馆图书之缮写、雠校,亦课而察之。

fán tiān xià yuān zhì wèi shēn jí guān lì kè hài zhě bì tīng qí sòng yǔ yù shǐ zhōng shū shè rén tóng jì qí shì yí ér shēn lǐ zhī

凡天下冤滞未申及官吏刻害者,必听其讼, 与御史、中书舍人同计其事宜,而申理之。

lù shì sì rén cóng qī pǐn shàng

录事四人, 从七品上。

zhǔ shì sì rén cóng bā pǐn xià

主事四人, 从八品下。

lìng shǐ shí yī rén shū lìng shǐ èr shí èr rén jiá kù lìng shǐ qī rén chuán zhì bā rén tíng cháng liù rén zhǎng gù shí rén xiū bǔ zhì chì jiang wǔ rén

令史十一人,书令史二十二人,甲库令史七人,传制八人,亭长六人,掌固十人,修补制敕匠五人。

zuǒ sàn qí cháng shì èr rén

左散骑常侍二人。

cóng sān pǐn

从三品。

wèi jìn zhì sàn qí cháng shì shì láng yǔ shì zhōng huáng mén shì láng gòng píng shàng shū zòu shì

魏、晋置散骑常侍、侍郎,与侍中、黄门侍郎共平尚书奏事。

qí hòu yòng rén huò zá jiāng zuǒ bù zhòng cǐ guān huò shěng huò zhì

其后用人或杂,江左不重此官,或省或置。

duò chū shěng sàn qí shì láng zhì cháng shì sì rén cóng sān pǐn zhǎng péi cóng cháo zhí

隋初省散骑侍郎,置常侍四人,从三品,掌陪从朝直。

yáng dì yòu shěng zhī

炀帝又省之。

wǔ dé chū yǐ wéi jiā guān

武德初,以为加官。

zhēn guàn chū zhì cháng shì èr rén lì mén xià shěng

贞观初,置常侍二人, 隶门下省。

míng qìng èr nián yòu zhì èr yuán lì zhōng shū shěng shǐ yǒu zuǒ yòu zhī hào bìng jīn chán ěr diāo

明庆二年,又置二员,隶中书省,始有左右之号,并金蝉珥貂。

zuǒ cháng shì yǔ shì zhōng zuǒ diāo yòu cháng shì yǔ zhōng shū lìng yòu diāo wèi zhī bā diāo

左常侍与侍中左貂,右常侍与中书令右貂,谓之八貂。

lóng shuò wèi zuǒ shì jí xián hēng fù

龙朔为左侍极,咸亨复。

guǎng dé èr nián wǔ yuè shēng wèi zhèng sān pǐn jiā zhì sì yuán

广德二年五月,升为正三品,加置四员。

xìng yuán yuán nián zhēng yuè zuǒ yòu gè jiā yī yuán

兴元元年正月,左右各加一员。

zhēn yuán sì nián zhēng yuè chì yī jiù sì yuán yě

贞元四年正月敕, 依旧四员也。

cháng shì zhǎng shì fèng guī fěng bèi gù wèn yìng duì

常侍掌侍奉规讽,备顾问应对。

bǎo yìng èr nián chì zuǒ yòu sàn qí cháng shì gè zhì cān guān liǎng rén lìng zì jiǎn zé wén zòu cān diǎn yì zhì liǎng rén hòu shěng

宝应二年敕,左右散骑常侍各置参官两人,令自拣择闻奏,参典亦置两人,后省。

jiàn yì dài fū sì yuán

谏议大夫四员。

qín hàn yuē jiàn dài fū guāng wǔ jiā yì zì

秦、汉曰谏大夫,光武加议字。

duò yú mén xià shěng zhì jiàn yì dài fū qī yuán cóng sì pǐn xià

隋于门下省置谏议大夫七员, 从四品下。

wǔ dé sì nián chì zhì sì yuán zhèng wǔ pǐn shàng

武德四年敕置四员,正五品上。

lóng shuò gǎi wéi zhèng jiàn dài fū shén lóng fù

龙朔改为正谏大夫,神龙复。

dà lì sì nián chì zhǐ sì yuán zhèng wǔ pǐn shàng

大历四年敕只四员,正五品上。

lóng shuò qī nián sān yuè chì qí jiàn yì sì yuán nèi gòng fèng bù dé wèi zhèng yuán

龙朔七年三月敕,其谏议四员,内供奉不得为正员。

zhì zhēn yuán sì nián wǔ yuè shí wǔ rì chì jiàn yì fēn wéi zuǒ yòu jiā zhì bā yuán sì yuán lì mén xià wèi zuǒ huì chāng èr nián shí yī yuè zhōng shū zòu duò yú mén xià shěng zhì jiàn yì dài fū qī yuán cóng sì pǐn xià

至贞元四年五月十五日敕,谏议分为左右,加置八员,四员隶门下为左,会昌二年十一月中书奏:隋于门下省置谏议大夫七员,从四品下。

jīn zhèng wǔ pǐn shàng

今正五品上。

zì dà lì èr nián mén xià zhōng shū shì láng shēng wèi zhèng sān pǐn liǎng shěng suì quē sì pǐn guān

自大历二年门下中书侍郎升为正三品,两省遂阙四品官。

qí jiàn yì dài fū wàng shēng wèi zhèng sì pǐn xià fēn wéi zuǒ yòu yǐ bèi liǎng shěng sì pǐn zhī quē

其谏议大夫望升为正四品下,分为左右,以备两省四品之阙。

xiàng hòu yǔ chéng láng chū rù dié yòng yǐ zhòng qí xuǎn

向后与丞郎出入迭用,以重其选。

chì kě zhī

敕可之。

jiàn yì dài fū zhǎng shì cóng zàn xiāng guī jiàn fěng yù

谏议大夫掌侍从赞相,规谏讽谕。

fán jiàn yǒu wǔ yī yuē fěng jiàn èr yuē shùn jiàn sān yuē guī jiàn sì yuē zhì jiàn wǔ yuē zhí jiàn

凡谏有五:一曰讽谏,二曰顺谏,三曰规谏,四曰致谏,五曰直谏。

qǐ jū láng èr yuán cóng liù pǐn shàng

起居郎二员, 从六品上。

gǔ wú qí míng duò shǐ zhì qǐ jū shè rén èr yuán

古无其名,隋始置起居舍人二员。

zhēn guàn èr nián shěng qǐ jū shě rén yí qí zhí yú mén xià zhì qǐ jū láng èr yuán

贞观二年省起居舍人,移其职于门下,置起居郎二员。

míng qìng zhōng yòu zhì qǐ jū shè rén shǐ yǔ qǐ jū láng fēn zài zuǒ yòu

明庆中又置起居舍人,始与起居郎分在左右。

lóng shuò èr nián gǎi wéi zuǒ shǐ xián hēng fù

龙朔二年改为左史,咸亨复。

tiān shòu yuán nián yòu gǎi wéi zuǒ shǐ shén lóng fù yě

天授元年又改为左史,神龙复也。

kǎi shū shǒu sān rén

楷书手三人。

qǐ jū láng zhǎng qǐ jū zhù lù tiān zǐ zhī yán dòng fǎ dù yǐ xiū jì shì zhī shǐ

起居郎掌起居注,录天子之言动法度,以修记事之史。

fán jì shì zhī zhì yǐ shì xì rì yǐ rì xì yuè yǐ yuè xì shí yǐ shí xì nián

凡记事之制,以事系日,以日系月,以月系时,以时系年。

bì shū qí shuò rì jiǎ yǐ yǐ jì lì shù diǎn lǐ wén wù yǐ kǎo zhì dù qiān bài jīng shǎng yǐ quàn shàn zhū fá chù miǎn yǐ chéng è

必书其朔日甲乙,以纪历数,典礼文物,以考制度,迁拜旌赏以劝善,诛伐黜免以惩恶。

jì zhōng zé shòu zhī guó shǐ yān

季终则授之国史焉。

zì hàn xiàn dì hòu lì dài dì wáng yǒu qǐ jū zhù zhù zuò biān zhī měi jì wèi juǎn sòng shǐ guǎn yě

自汉献帝后,历代帝王有起居注,著作编之,每季为卷,送史馆也。

zuǒ bǔ quē èr yuán cóng qī pǐn shàng

左补阙二员, 从七品上。

zuǒ shi qiǎn èr yuán

左拾遣二员。

cóng bā pǐn shàng

从八品上。

gǔ wú cǐ guān míng

古无此官名。

tiān hòu chuí gǒng yuán nián èr yuè èr shí jiǔ rì chì jì yán shū shì měi qiè yú páng qiú

天后垂拱元年二月二十九日敕:“记言书事,每切于旁求;

bǔ quē shi qiǎn wèi hóng yú zhù xuǎn

补阙拾遣,未弘于注选。

zhān yán gòng lǐ bì jiè zhòng cái jì yǐ dēng xián qī zhī jìn shàn

瞻言共理,必藉众才,寄以登贤,期之进善。

yi zhì zuǒ yòu bǔ quē gè èr yuán cóng qī pǐn shàng zuǒ yòu shi qiǎn gè èr yuán cóng bā pǐn shàng zhǎng gòng fèng fěng jiàn xíng lì cì zuǒ yòu shǐ zhī xià

宜置左右补阙各二员,从七品上,左右拾遣各二员,从八品上,掌供奉讽谏,行立次左右史之下。

réng fù yú lìng

仍附于令。

tiān shòu èr nián èr yuè jiā zhì sān yuán tōng qián wǔ yuán

”天授二年二月,加置三员,通前五员。

dà lì sì nián bǔ quē shi qiǎn gè zhì nèi gòng fèng liǎng yuán

大历四年,补阙、拾遣,各置内供奉两员。

qī nián wǔ yuè shí yī rì chì bǔ quē shi qiǎn yi gè zhì liǎng yuán yě

七年五月十一日敕,补阙、拾遣,宜各置两员也。

bǔ quē shi qiǎn zhī zhí zhǎng gòng fèng nè jiàn hù cóng chéng yú

补阙、拾遣之职,掌供奉讷谏,扈从乘舆。

fán fā lìng jǔ shì yǒu bù biàn yú shí bù hé yú dào dà zé tíng yì xiǎo zé shàng fēng

凡发令举事,有不便于时,不合于道,大则廷议,小则上封。

ruò xián liáng zhī yí zhì yú xià zhōng xiào zhī bù wén yú shàng zé tiáo qí shì zhuàng ér jiàn yán zhī

若贤良之遗滞于下,忠孝之不闻于上,则条其事状而荐言之。

diǎn yí èr yuán

典仪二员。

cóng jiǔ pǐn

从九品。

nán qí yǒu diǎn yí lù shì yī yuán liáng yǒu diǎn yí zhī guān hòu shěng

南齐有典仪录事一员,梁有典仪之官,后省。

huáng cháo yòu zhì diǎn yí èr rén lì mén xià shěng

皇朝又置典仪二人,隶门下省。

chū yòng rén jiē qīng zhēn guàn mò li yì fǔ wèi zhī zì shì yòng shì rén wèi zhī

初用人皆轻,贞观末,李义府为之,自是用士人为之。

zàn zhě shí èr rén

赞者十二人。

duò tài cháng hóng lú èr sì jiē yǒu zàn zhě huáng cháo yīn zhì zhī lì mén xià shěng zhǎng zàn chàng wéi xíng shì zhī jié

隋太常、鸿胪二寺,皆有赞者,皇朝因置之,隶门下省,掌赞唱,为行事之节。

fēn fān shàng xià wèi zhī fān guān

分番上下,谓之番官。

diǎn yí zhǎng diàn shàng zàn chàng zhī jié jí diàn tíng bǎn wèi zhī cì

典仪掌殿上赞唱之节,及殿廷版位之次。

fán guó yǒu dà lǐ shì zhōng xíng shì jí jìn zhōng yán wài bàn zhī bǎn jiē zàn xiāng yān

凡国有大礼,侍中行事,及进中严外办之版,皆赞相焉。

chéng mén láng sì yuán

城门郎四员。

cóng liù pǐn shàng

从六品上。

hàn yǒu chéng mén xiào wèi zhǎng jīng chéng zhū mén qǐ bì zhī jié

汉有城门校尉,掌京城诸门启闭之节。

duò gǎi xiào wèi wèi chéng mén láng zhì sì yuán cóng liù pǐn huáng cháo yīn zhī yě

隋改校尉为城门郎,置四员,从六品,皇朝因之也。

lìng shǐ yī rén shū lìng shǐ èr rén mén pú bā bǎi rén

令史一人,书令史二人,门仆八百人。

mén pú jìn dài yǒu zhī

门仆,晋代有之。

huáng cháo lì chéng mén jú fēn fān shàng xià zhǎng sòng guǎn yuè

皇朝隶城门局,分番上下,掌送管钥。

chéng mén láng zhǎng jīng chéng huáng chéng gōng diàn zhū mén qǐ bì zhī jié fèng chū nà guǎn yuè

城门郎掌京城皇城宫殿诸门启闭之节,奉出纳管钥。

kāi zé xiān wài ér hòu nèi hé zé xiān nèi ér hòu wài suǒ yǐ zhòng zhōng jìn zūn huáng jū yě

开则先外而后内,合则先内而后外,所以重中禁,尊皇居也。

hou qí chén hūn jī gǔ zhī jié ér qǐ bì zhī

候其晨昏击鼓之节而启闭之。

fán huáng chéng gōng chéng hé mén zhī yào xiān yǒu ér chū hòu xū ér rù

凡皇城宫城合门之钥,先酉而出,后戌而入;

kāi mén zhī yào hòu chǒu ér chū yè jǐn ér rù

开门之钥,后丑而出,夜尽而入。

jīng chéng hé mén zhī yào hòu shēn ér chū xiān zǐ ér rù

京城合门之钥,后申而出,先子而入;

kāi mén zhī yào hòu zǐ ér chū xiān mǎo ér rù

开门之钥, 后子而出,先卯而入。

ruò fēi qí shí ér yǒu mìng qǐ bì zé yì gé fù zòu

若非其时而有命启闭,则诣阁覆奏。

fú bǎo láng sì yuán

符宝郎四员。

cóng liù pǐn shàng

从六品上。

zhōu yǒu diǎn ruì zhī zhí qín yǒu fú xǐ lìng hàn yuē fú xǐ láng

周有典瑞之职,秦有符玺令,汉曰符玺郎。

liǎng hàn de qín liù xǐ jí chuán guó xǐ hòu dài chuán zhī

两汉得秦六玺及传国玺,后代传之。

duò zhì fú xǐ láng èr yuán cóng liù pǐn

隋置符玺郎二员,从六品。

tiān hòu è xǐ zì gǎi wéi bǎo

天后恶玺字,改为宝。

qí shòu mìng chuán guó děng bā xǐ wén

其受命传国等八玺文。

bìng gǎi diāo bǎo zì

并改雕宝字。

shén lóng chū fù wèi fú xǐ láng

神龙初,复为符玺郎。

kāi yuán chū yòu gǎi wéi fú bǎo cóng xǐ wén yě

开元初,又改为符宝,从玺文也。

lìng shǐ èr rén shū lìng shǐ sān rén zhǔ bǎo liù rén zhǔ fú sān shí rén zhǔ jié shí bā rén

令史二人,书令史三人,主宝六人,主符三十人,主节十八人。

fú bǎo láng zhǎng tiān zǐ bā bǎo jí guó zhī fú jié biàn qí suǒ yòng

符宝郎掌天子八宝及国之符节,辨其所用。

yǒu shì zé qǐng yú nèi jì shì zé fèng ér cáng zhī

有事则请于内,既事则奉而藏之。

bā bǎo yī yuē shén bǎo suǒ yǐ chéng bǎi wáng zhèn wàn guó

八宝:一曰神宝,所以承百王,镇万国。

èr yuē shòu mìng bǎo suǒ yǐ xiū fēng shàn lǐ shén qí

二曰受命宝,所以修封禅,礼神祇。

sān yuē huáng dì xíng bǎo dá shū yú wáng gōng zé yòng zhī

三曰皇帝行宝, 答疏于王公则用之;

sì yuē huáng dì zhī bǎo láo lái xūn xián zé yòng zhī

四曰皇帝之宝,劳来勋贤则用之。

wǔ yuē huáng dì xìn bǎo zhēng zhào chén xià zé yòng zhī

五曰皇帝信宝,征召臣下则用之。

liù yuē tiān zǐ xíng bǎo dá sì yí shū zé yòng zhī

六曰天子行宝,答四夷书则用之。

qī yuē tiān zǐ zhī bǎo wèi fǔ mán yí zé yòng zhī

七曰天子之宝,慰抚蛮夷则用之;

bā yuē tiān zi xìn bǎo fā fān guó bīng zé yòng zhī

八曰天子信宝,发番国兵则用之。

fán dà cháo huì zé pěng bǎo yǐ jìn yú yù zuò

凡大朝会,则捧宝以进于御座。

chē jià xíng xìng zé fèng bǎo yǐ cóng yú huáng yuè zhī nèi

车驾行幸,则奉宝以从于黄钺之内。

fán guó yǒu dà shì zé chū nà fú jié biàn qí zuǒ yòu zhī yì cáng qí zuǒ ér bān qí yòu yǐ hé zhōng wài zhī qì yān

凡国有大事,则出纳符节,辨其左右之异,藏其左而班其右,以合中外之契焉。

yī yuē tóng yú fú suǒ yǐ qǐ jūn lǚ yì shǒu cháng

一曰铜鱼符,所以起军旅,易守长。

èr yuē chuán fú suǒ yǐ gěi yóu yì tōng zhì mìng

二曰传符,所以给邮驿,通制命。

sān yuē suí shēn yú fú suǒ yǐ míng guì jiàn yìng zhēng zhào

三曰随身鱼符,所以明贵贱,应征召。

sì yuē mù qì suǒ yǐ zhòng zhèn shǒu shèn chū nà

四曰木契,所以重镇守,慎出纳。

wǔ yuē jīng jié suǒ yǐ wěi liáng néng jiǎ shǎng fá

五曰旌节, 所以委良能,假赏罚。

yú fú zhī zhì wáng jī zhī nèi zuǒ sān yòu yī

鱼符之制,王畿之内,左三右一;

wáng jī zhī wài zuǒ wǔ yòu yī

王畿之外,左五右一。

zuǒ zhě zài nèi yòu zhě zài wài

左者在内,右者在外。

xíng yòng zhī rì cóng dì yī wéi shǒu hòu shì xū yòng yǐ cì fā zhī zhōu ér fù shǐ

行用之日,从第一为首,后事须用,以次发之,周而复始。

dà shì jiān chì shū xiǎo shì dàn jiàng fú hán fēng qiǎn shǐ hé ér xíng zhī

大事兼敕书,小事但降符,函封遣使,合而行之。

chuán fú zhī zhì tài zǐ jiān guó yuē shuāng lóng zhī fú zuǒ yòu gè shí

传符之制,太子监国曰双龙之符,左右各十。

jīng dū liú shǒu yuē lín fú zuǒ èr shí qí yòu yī shí yǒu jiǔ

京都留守曰麟符,左二十,其右一十有九。

dōng fāng yuē qīng lóng zhī fú xī fāng yuē zōu yú zhī fú nán fāng yuē zhū què zhī fú běi fāng yuē xuán wǔ zhī fú zuǒ sì yòu sān

东方曰青龙之符,西方曰驺虞之符,南方曰朱雀之符,北方曰玄武之符,左四右三。

zuǒ zhě jìn nèi yòu zhě fù wài

左者进内,右者付外。

suí shēn yú fú zhī zhì zuǒ èr yòu yī tài zǐ yǐ yù qīn wáng yǐ jīn shù guān yǐ tóng pèi yǐ wéi shì

随身鱼符之制,左二右一,太子以玉,亲王以金,庶官以铜,佩以为饰。

kè xìng míng zhě qù guān ér nà yān

刻姓名者,去官而纳焉;

bù kè zhě chuán ér pèi zhī

不刻者,传而佩之。

mù qì zhī zhì tài zǐ jiān guó zé wáng jī zhī nèi zuǒ yòu gè sān

木契之制,太子监国,则王畿之内,左右各三;

wáng jī zhī wài zuǒ yòu gè wǔ

王畿之外,左右各五;

shù guān zhèn shǒu zé zuǒ yòu gè shí

庶官镇守,则左右各十。

jīng jié zhī zhì mìng dà jiàng shuài jí qiǎn shǐ yú sì fāng zé qǐng ér pèi zhī

旌节之制,命大将帅及遣使于四方,则请而佩之。

jīng yǐ zhuān shǎng jié yǐ zhuān shā

旌以专赏,节以专杀。

zhōu lǐ zhī zhì shān guó yòng hǔ jié tǔ guó yòng rén jié zé guó yòng lóng jié jiē jīn yě

《周礼》之制,山国用虎节,土国用人节,泽国用龙节,皆金也。

yòu yún dào lù yòng jīng jié jí hàn shǐ suǒ chí zhě shì yě

又云,道路用旌节,即汉使所持者是也。

hóng wén guǎn hòu hàn yǒu dōng guān wèi yǒu chóng wén guǎn sòng yǒu xuán shǐ èr guǎn nán qí yǒu zǒng míng guǎn liáng yǒu shì lín guǎn běi qí yǒu wén lín guǎn hòu zhōu yǒu chóng wén guǎn jiē zhe zhuàn wén shǐ jiū jù xué tú zhī suǒ yě

弘文馆: 后汉有东观,魏有崇文馆,宋有玄、史二馆,南齐有总明馆,梁有士林馆,北齐有文林馆,后周有崇文馆,皆著撰文史,鸠聚学徒之所也。

wǔ dé chū zhì xiū wén guǎn hòu gǎi wéi hóng wén guǎn

武德初置修文馆,后改为弘文馆。

hòu bì tài zǐ huì gǎi yuē zhāo wén guǎn

后避太子讳,改曰昭文馆。

kāi yuán qī nián fù wèi hóng wén guǎn lì mén xià shěng

开元七年,复为弘文馆,隶门下省。

xué shì

学士。

xué shì wú yuán shù zì wǔ dé yǐ lái jiē miào jiǎn xián liáng wéi xué shì

学士无员数,自武德已来,皆妙简贤良为学士。

gù shì wǔ pǐn yǐ shàng chēng xué shì liù pǐn yǐ xià wèi zhí xué shì yòu yǒu wén xué zhí guǎn xué shì bù dìng yuán shù

故事,五品已上称学士,六品已下为直学士,又有文学直馆学士,不定员数。

guǎn zhōng yǒu sì bù shū jí tú jí zì chuí gǒng yǐ hòu jiē zǎi xiàng jiān lǐng hào wèi guǎn zhǔ cháng lìng jǐ shì zhōng yī rén pàn guǎn shì

馆中有四部书及图籍, 自垂拱已后,皆宰相兼领,号为馆主,常令给事中一人判馆事。

xué shēng sān shí rén jiào shū láng èr rén cóng jiǔ pǐn shàng

学生三十人,校书郎二人, 从九品上。

lìng shǐ èr rén kǎi shū shǒu sān shí rén diǎn shū èr rén tuò shū shǒu sān rén bǐ jiàng sān rén shú zhǐ zhuāng huáng jiàng jiǔ rén tíng cháng èr rén zhǎng gù sì rén

令史二人,楷书手三十人,典书二人,拓书手三人,笔匠三人,熟纸装潢匠九人,亭长二人,掌固四人。

hóng wén guǎn xué shì zhǎng xiáng zhèng tú jí jiào shòu shēng tú

弘文馆学士掌详正图籍,教授生徒。

fán cháo tíng yǒu zhì dù yán gé lǐ yí qīng zhòng de cān yì yān

凡朝廷有制度沿革,礼仪轻重,得参议焉。

jiào shū láng zhǎng xiào lǐ diǎn jí kān zhèng cuò miù

校书郎掌校理典籍,刊正错谬。

qí xué shēng jiào shòu kǎo shì rú guó zǐ xué zhī zhì yān

其学生教授考试,如国子学之制焉。

zhōng shū shěng qín shǐ zhì zhōng shū yè zhě hàn yuán dì qù yè zhě èr zì

中书省秦始置中书谒者,汉元帝去“谒者”二字。

lì dài dàn yún zhōng shū

历代但云中书。

hòu zhōu wèi zhī nèi shǐ shěng duò yīn wèi nèi shǐ shěng zhì nèi shǐ jiān lìng gè yī yuán

后周谓之内史省,隋因为内史省,置内史监、令各一员。

yáng dì gǎi wéi nèi shū shěng

炀帝改为内书省。

wǔ dé fù wèi nèi shǐ shěng sān nián gǎi wéi zhōng shū shěng

武德复为内史省, 三年改为中书省。

lóng shuò gǎi wéi xī tái guāng zhái gǎi wéi fèng gé shén lóng fù wèi zhōng shū shěng

龙朔改为西台,光宅改为凤阁,神龙复为中书省。

kāi yuán yuán nián gǎi wéi zǐ wēi shěng wǔ nián fù jiù

开元元年改为紫微省,五年复旧。

zhōng shū lìng èr yuán

中书令二员。

hàn wèi pǐn bēi ér fù zhòng

汉、魏品卑而付重。

wèi zhì jiān lìng gè yī yuán lì nán cháo bù gǎi

魏置监、令各一员,历南朝不改。

duò shěng jiān zhì lìng èr rén zhèng sān pǐn

隋省监, 置令二人,正三品。

suí wén dì fèi sān gōng fǔ liáo lìng zhōng shū lìng yǔ shì zhōng zhī zhèng shì suì wèi zǎi xiàng zhī zhí

隋文帝废三公府僚,令中书令与侍中知政事,遂为宰相之职。

duò yuē nèi shū lìng

隋曰内书令。

wǔ dé rì nèi shǐ lìng xún gǎi wéi zhōng shū lìng

武德日内史令,寻改为中书令。

lóng shuò wèi xī tái yòu xiāng xián hēng fù wèi zhōng shū lìng

龙朔为西台右相,咸亨复为中书令。

guāng zhái wèi fèng gé lìng

光宅为凤阁令。

kāi yuán yuán nián gǎi wéi zǐ wēi lìng wǔ nián fù wèi zhōng shū lìng

开元元年改为紫微令,五年复为中书令。

tiān bǎo gǎi wéi yòu xiāng zhì dé èr nián fù wèi zhōng shū lìng

天宝改为右相,至德二年复为中书令。

běn zhèng sān pǐn dà lì èr nián shí yī yuè jiǔ rì yǔ shì zhōng tóng shēng zhèng èr pǐn zì hòu bù gǎi yě

本正三品,大历二年十一月九日,与侍中同升正二品,自后不改也。

zhōng shū lìng zhī zhí zhǎng jūn guó zhī zhèng lìng jī xī dì zǎi tǒng hé tiān rén

中书令之职,掌军国之政令,缉熙帝载,统和天人。

rù zé gào zhī chū zé fèng zhī yǐ lí wàn bāng yǐ dù bǎi kuí gài zuǒ tiān zǐ ér zhí dà zhèng yě

入则告之,出则奉之,以厘万邦,以度百揆,盖佐天子而执大政也。

fán wáng yán zhī zhì yǒu qī yī yuē cè shū èr yuē zhì shū sān yuē wèi láo zhì shū sì yuē fā chì wǔ yuē chì zhǐ liù yuē lùn shì chì shū qī yuē chì dié jiē xuān shǔ shēn fù ér shī xíng zhī

凡王言之制有七:一曰册书,二曰制书, 三曰慰劳制书,四曰发敕,五曰敕旨,六曰论事敕书,七曰敕牒,皆宣署申复而施行之。

fán dà jì sì qún shén zé cóng shēng tán yǐ xiāng lǐ

凡大祭祀群神,则从升坛以相礼。

xiǎng zōng miào zé cóng shēng zuò jiē

享宗庙,则从升阼阶。

qīn zhēng cuàn yán jiè chì bǎi liáo cè mìng qīn xián lín xuān zé shǐ dú cè

亲征篡严,戒敕百僚,册命亲贤,临轩则使读册。

ruò mìng zhī yú cháo zé xuān ér shòu zhī

若命之于朝,则宣而授之。

fán cè tài zǐ zé shòu xǐ

凡册太子,则授玺。

fán zhì zhào xuān chuán wén zhāng xiàn nà jiē shòu zhī yú jì shì zhī guān

凡制诏宣传,文章献纳,皆授之于记事之官。

wǔ dé zhēn guàn gù shì yǐ shàng shū shěng zuǒ yòu pú yè gè yī rén jí shì zhōng zhōng shū lìng gè èr rén wèi zhī zhèng shì guān

武德、贞观故事,以尚书省左右仆射各一人及侍中、中书令各二人,为知政事官。

qí shí yǐ tā guān yù yì guó zhèng zhě yún yǔ zǎi xiàng cān yì cháo zhèng huò yún píng zhāng guó jì huò yún zhuān diǎn jī mì huò cān yì zhèng shì

其时以他官预议国政者,云与宰相参议朝政,或云平章国计,或云专典机密,或参议政事。

zhēn guàn shí qī nián li jī wèi tài zǐ zhān shì tè zhào tóng zhī zhèng shì shǐ wèi tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

贞观十七年,李𪟝为太子詹事, 特诏同知政事,始谓同中书门下三品。

zì shì pú yè cháng dài cǐ chēng

自是,仆射常带此称。

zì yú fēi liǎng shěng zhǎng guān yù zhī zhèng shì zhě yì jiē yǐ cǐ wéi míng

自余非两省长官预知政事者,亦皆以此为名。

yǒng chún zhōng shǐ zhào guō zhèng yī guō dài jǔ wèi xuán tóng děng yǔ zhōng shū mén xià tóng chéng shòu jìn zhǐ píng zhāng shì

永淳中,始诏郭正一、郭待举、魏玄同等,与中书门下同承受进旨平章事。

zì tiān hòu yǐ hòu liǎng shěng zhǎng guān jí tóng zhōng shū mén xià sān pǐn bìng píng zhāng shì wèi zǎi xiàng

自天后已后,两省长官及同中书门下三品并平章事,为宰相。

qí pú yè bù dài tóng zhōng shū mén xià sān pǐn zhě dàn lí shàng shū shěng ér yǐ

其仆射不带同中书门下三品者,但厘尚书省而已。

zǒng zhāng èr nián dōng tái shì láng zhāng wén guàn xī tái shì láng dài zhì dé děng shǐ yǐ tóng zhōng shū mén xià sān pǐn zhe zhī rù xián

总章二年,东台侍郎张文瓘,西台侍郎戴至德等,始以同中书门下三品著之入衔。

zì shì xiāng chéng zhì jīn

自是相承至今。

yǒng chún èr nián huáng mén shì láng liú qí xián zhī zhèng shì chēng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì zì hòu liǎng shěng zhǎng guān jí tā guān zhí zhèng wèi zhì shì zhōng shū lìng zhě jiē chēng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì yě

永淳二年,黄门侍郎刘齐贤知政事,称同中书门下平章事,自后两省长官,及他官执政未至侍中书令者,皆称同中书门下平章事也。

zhōng shū shì láng èr yuán

中书侍郎二员。

hàn zhì zhōng shū zhǎng mì zhào yǒu lìng pū chéng láng sì guān

汉置中书,掌密诏,有令、仆、丞、郎四官。

wèi yuē zhōng shū láng jìn jiā shì zì

魏曰中书郎,晋加“侍”字。

duò zhì nèi shū shěng gǎi wéi nèi shū shì láng zhèng sì pǐn

隋置内书省,改为内书侍郎,正四品。

wǔ dé chū wèi nèi shǐ shì láng sān nián gǎi wéi zhōng shū shì láng

武德初为内史侍郎,三年改为中书侍郎。

lóng shuò guāng zhái kāi yuán suí cáo yì hào

龙朔、光宅、开元,随曹易号。

zhì dé fù wèi zhōng shū shì láng

至德复为中书侍郎。

wǔ dé dìng lìng yǔ shàng shū shì láng jù dì sì pǐn

武德定令,与尚书侍郎俱第四品。

dà lì èr nián jiǔ yuè yǔ mén xià shì láng gòng shēng wèi zhèng sān pǐn yě

大历二年九月,与门下侍郎共升为正三品也。

zhōng shū shì láng zhǎng èr lìng zhī zhí

中书侍郎掌贰令之职。

fán bāng guó zhī shù wù cháo tíng zhī dà zhèng jiē cān yì yān

凡邦国之庶务,朝廷之大政,皆参议焉。

fán lín xuān cè mìng dà chén lìng wèi zhī shǐ zé chí cè shū yǐ shòu zhī

凡临轩册命大臣,令为之使,则持册书以授之。

fán sì yí lái cháo jiān xuān zé shòu qí biǎo shū shēng yú xī jiē ér zòu

凡四夷来朝,监轩则受其表疏,升于西阶而奏。

ruò xiàn zhì bì zé shòu zhī yǐ shòu yú suǒ sī

若献贽币,则受之以授于所司。

zhōng shū shè rén liù yuán

中书舍人六员。

zhèng wǔ pǐn shàng

正五品上。

cáo wèi yú zhōng shū zhì tōng shì yī rén zhǎng chéng zòu àn zhāng

曹魏于中书置通事一人,掌呈奏按章。

gāo guì xiāng gōng yú tōng shì xià jiā shè rén èr zì

高贵乡公于通事下加“舍人”二字。

jìn yú zhōng shū zhì shè rén tōng shì gè yī rén

晋于中书置舍人、通事各一人。

zì wèi jìn qí liáng zhào gào jiē chū yú zhōng shū lìng zhōng shū shì láng zhōng shū tōng shì shè rén dàn zhǎng chéng zòu ér yǐ

自魏、晋、齐、梁,诏诰皆出于中书令、中书侍郎,中书通事舍人但掌呈奏而已。

huò tōng shì yǒu wén zì zhě bié chì zhī zhào gào

或通事有文字者,别敕知诏诰。

zhì liáng wǔ zhì gào zhuān lìng shè rén zhǎng zhī jiān qù tōng shì èr zì dàn yún zhōng shū shè rén

至梁武,制诰专令舍人掌之,兼去“通事”二字,但云中书舍人。

duò yuē nèi shǐ shè rén zhì bā yuán zhǎng zhì gào pǐn dì liù

隋曰内史舍人,置八员,掌制诰,品第六。

xún shēng wǔ pǐn shàng

寻升五品上。

yáng dì gǎi nèi shū shè rén zhì sì yuán

炀帝改内书舍人,置四员。

wǔ dé chū wèi nèi shǐ shè rén sān nián gǎi wéi zhōng shū shè rén

武德初为内史舍人,三年,改为中书舍人。

lóng shuò guāng zhái kāi yuán suí cáo gǎi yì

龙朔、光宅、开元,随曹改易。

shè rén zhǎng shì fèng jìn zòu cān yì biǎo zhāng

舍人掌侍奉进奏,参议表章。

fán zhào zhǐ chì zhì jí xǐ shū cè mìng jiē àn diǎn gù qǐ cǎo jìn huà

凡诏旨敕制,及玺书册命,皆按典故起草进画;

jì xià zé shǔ ér xíng zhī

既下,则署而行之。

qí jìn yǒu sì yī yuē lòu xiè èr yuē jī huǎn sān yuē wéi shī sì yuē wàng wù

其禁有四:一曰漏泄,二曰稽缓,三曰违失,四曰忘误;

suǒ yǐ zhòng wáng mìng yě

所以重王命也。

zhì chì jì xíng yǒu wù zé zòu ér zhèng zhī

制敕既行,有误则奏而正之。

fán dà cháo huì zhū fāng qǐ jū zé shòu qí biǎo zhuàng ér zòu zhī

凡大朝会,诸方起居,则受其表状而奏之。

guó yǒu dà shì ruò dà kè jié jí dà xiáng ruì bǎi liáo biǎo hè yì rú zhī

国有大事,若大克捷及大祥瑞,百僚表贺,亦如之。

fán cè mìng dà chén yú cháo zé shǐ chí jié dú cè mìng zhī

凡册命大臣于朝,则使持节读册命之。

fán jiàng shuài yǒu gōng jí yǒu dà bīn kè jiē shǐ láo wèn zhī

凡将帅有功及有大宾客,皆使劳问之。

fán chá tiān xià yuān zhì yǔ jǐ shì zhōng jí yù shǐ sān sī jū qí shì

凡察天下冤滞,与给事中及御史三司鞫其事。

fán bǎi sī zòu yì wén wǔ kǎo kè jiē yù cái yān

凡百司奏议,文武考课,皆预裁焉。

zhǔ shū sì rén cóng qī pǐn shàng

主书四人, 从七品上。

zhǔ shì sì rén cóng bā pǐn xià

主事四人, 从八品下。

lìng shǐ èr shí wǔ rén shū lìng shǐ wǔ shí rén chuán zhì shí rén tíng cháng shí bā rén xiū bǔ chì jiang wǔ shí rén

令史二十五人,书令史五十人,传制十人,亭长十八人,修补敕匠五十人。

yòu sàn qí cháng shì èr yuán cóng sān pǐn

右散骑常侍二员, 从三品。

yòu bǔ quē èr yuán cóng qī pǐn shàng

右补阙二员, 从七品上。

yòu shi qiǎn èr yuán cóng bā pǐn shàng

右拾遣二员, 从八品上。

qǐ jū shè rén èr yuán

起居舍人二员。

cóng liù pǐn shàng

从六品上。

yòu cháng shì bǔ quē shi qiǎn

右常侍、补阙、拾遣。

zhǎng shì tóng zuǒ shěng

掌事同左省。

qǐ jū shè rén zhǎng xiū jì yán zhī shǐ lù tiān zǐ zhī zhì gào dé yīn rú jì shì zhī zhì yǐ jì shí zhèng sǔn yì

起居舍人,掌修记言之史,录天子之制诰德音,如记事之制,以记时政损益。

jì zhōng zé shòu zhī yú guó shǐ

季终,则授之于国史。

tōng shì shè rén shí liù rén

通事舍人十六人。

cóng liù pǐn shàng

从六品上。

tōng shì shè rén zòu yè zhě zhī guān yě

通事舍人,奏谒者之官也。

zhǎng bīn zàn zàn shòu shì lì guāng lù xūn

掌宾赞、赞受事,隶光禄勋。

jìn zhì shè rén tōng shì gè yī rén lì zhōng shū

晋置舍人、通事各一人,隶中书。

dōng jìn yuē tōng shì shè rén

东晋曰通事舍人。

duò yīn jìn zhì zhì shí liù rén cóng liù pǐn shàng yòu wèi tōng shì yè zhě

隋因晋制,置十六人, 从六品上,又为通事谒者。

wǔ dé chū fèi yè zhě tái gǎi tōng shì yè zhě wèi tōng shì shè rén lì sì fāng guǎn shǔ zhōng shū shěng yě

武德初,废谒者台,改通事谒者为通事舍人,隶四方馆, 属中书省也。

tōng shì shè rén zhǎng cháo jiàn yǐn nà jí cí xiè zhě yú diàn tíng tōng zòu

通事舍人掌朝见引纳及辞谢者,于殿廷通奏。

fán jìn chén rù shì wén wǔ jiù liè yǐn yǐ jìn tuì ér gào qí bài qǐ chū rù zhī jié

凡近臣入侍,文武就列,引以进退,而告其拜起出入之节。

fán sì fāng tōng biǎo huá yí nà gòng jiē shòu ér jìn zhī

凡四方通表,华夷纳贡,皆受而进之。

fán jūn lǚ zhī chū zé mìng shòu wèi láo ér qiǎn zhī

凡军旅之出,则命受慰劳而遣之。

jì xíng zé měi yuè cún wèn jiàng shì zhī jiā yǐ shì qí jí kǔ

既行,则每月存问将士之家,以视其疾苦。

kǎi xuán zé jiāo yà zhī jiē fù mìng

凯旋, 则郊迓之,皆复命。

fán zhì shì zhī chén yǔ bāng zhī dié lǎo shí xún wèn yì rú zhī

凡致仕之臣,与邦之耋老,时巡问亦如之。

lìng shǐ shí rén tíng cháng shí bā rén zhǎng gù èr shí sì rén

令史十人,亭长十八人,掌固二十四人。

jí xián diàn shū yuàn kāi yuán shí sān nián zhì

集贤殿书院: 开元十三年置。

hàn wèi yǐ lái zhí zài mì shū

汉、魏已来,职在秘书。

liáng yú wén dé diàn nèi cáng jù qún shū

梁于文德殿内藏聚群书。

běi qí yǒu wén lín guǎn xué shì hòu zhōu yǒu lín zhǐ diàn xué shì jiē zhǎng zhù shù

北齐有文林馆学士,后周有麟趾殿学士,皆掌著述。

duò píng chén zhī hòu xiě qún shū zhèng fù èr běn cáng yú gōng zhōng qí yú yǐ shí mì shū wài gé

隋平陈之后,写群书正副二本, 藏于宫中,其余以实秘书外阁。

yáng dì yú dōng dōu guān wén diàn dōng xī xiāng zhù shū

炀帝于东都观文殿东西厢贮书。

zì hàn yán xī zhì duò jiē mì shū zhǎng guó jí ér jìn zhōng zhī shū shí huò yǒu yān

自汉延熹至隋,皆秘书掌国籍,而禁中之书,时或有焉。

jí tài zōng zài fān fǔ shí yǒu qín fǔ xué shì shí bā rén

及太宗在籓府时,有秦府学士十八人。

qí hòu hóng wén chóng wén èr guǎn jiē yǒu

其后弘文、崇文二馆皆有。

xuán zōng jí wèi dà xiào qún shū

玄宗即位,大校群书。

kāi yuán wǔ nián yú qián yuán diàn dōng láng xià xiě sì bù shū yǐ chōng nèi kù zhì xiào dìng guān sì rén

开元五年,于乾元殿东廊下写四部书, 以充内库,置校定官四人。

qī nián jià zài dōng dōu yú lì zhèng diàn zhì xiū shū shǐ

七年,驾在东都,于丽正殿置修书使。

shí èr nián jià zài dōng dōu shí sān nián yǔ xué shì zhāng shuō děng yàn yú jí xiān diàn yīn gǎi míng jí xián gǎi xiū shū shǐ wèi jí xián shū yuàn xué shì

十二年,驾在东都,十三年与学士张说等宴于集仙殿,因改名集贤,改修书使为集贤书院学士。

qí dà míng gōng suǒ zhì shū yuàn běn mìng fù yuàn wū yǔ hóng chǎng

其大明宫所置书院,本命妇院,屋宇宏敞。

yǒng tài yuán nián sān yuè zhào pú yè péi miǎn děng shí sān rén měi rì yú jí xián shū yuàn dài zhào

永泰元年三月,诏仆射裴冕等十三人,每日于集贤书院待诏。

jí xián xué shì

集贤学士。

chū dìng zhì yǐ wǔ pǐn yǐ shàng guān wéi xué shì liù pǐn yǐ xià wèi zhí xué shì

初定制以五品已上官为学士,六品已下为直学士。

měi zǎi xiàng wéi xué shì zhě wèi zhī yuàn shì

每宰相为学士者, 为知院事。

cháng shì yī rén wèi fù zhī yuàn shì

常侍一人,为副知院事。

xué shì zhī yuàn shì yī rén kāi yuán chū yǐ zhě wú liàng mǎ huái sù yuán xíng chōng xiāng cì zhī qián yuán diàn xiě shū jí zài lì zhèng nǎi yǒu shǐ míng

学士知院事一人, 开元初,以褚无量、马怀素、元行冲相次知乾元殿写书,及在丽正,乃有使名。

zhāng shuō dài yuán xíng chōng gǎi yuàn wèi jí xián yǐ shuō wèi dà xué shì zhī yuàn shì shuō kěn ràng dà zì zhào xǔ zhī

张说代元行冲,改院为集贤,以说为大学士,知院事,说恳让大字,诏许之。

zì shì měi yǐ zǎi xiàng yī rén zhī yuàn shì

自是,每以宰相一人知院事。

fù zhī yuàn shì yī rén chū zǎi xiàng zhāng shuō zhī yuàn shì yǐ zuǒ cháng shì xú jiān wèi fù zhī yuàn shì yīn wèi gù shì

副知院事一人, 初,宰相张说知院事,以左常侍徐坚为副知院事,因为故事。

pàn yuàn yī rén chū zài qián yuán diàn kān zhèng guān yī rén pàn shì qí hòu yīn zhī

判院一人, 初在乾元殿,刊正官一人判事,其后因之。

yā yuàn zhōng shǐ yī rén

押院中使一人。

zì qián yuán diàn xiě shū zé zhì zhǎng chū rù xuān jìn zòu jiān sòng zhōng guān jiān shǒu yuàn mén zhǎng tóng gōng jìn

自乾元殿写书,则置掌出入,宣进奏,兼颂中官,监守院门,掌同宫禁。

shì jiǎng xué shì kāi yuán chū zhě wú liàng mǎ huái sù shì jiǎng jìn zhōng míng wéi shì dú

侍讲学士, 开元初,褚无量、马怀素侍讲禁中,名为侍读。

qí hòu kāng zi yuán wèi shì jiǎng xué shì

其后康子元为侍讲学士。

xiū zhuàn guān xiào lǐ guān bìng wú cháng yuán yǐ guān rén jiān zhī

修撰官,校理官, 并无常员,以官人兼之。

dài zhì guān gǔ zhī dài zhào jīn mǎ mén shì

待制官, 古之待诏金马门是。

liú yuàn guān jiǎn tǎo guān

留院官,检讨官。

jiē yǐ xué shì bié chì liú zhī

皆以学士别敕留之。

kǒng mù guān yī rén zhuān zhī yù shū diǎn sì rén bìng kāi yuán wǔ nián zhì

孔目官一人,专知御书典四人, 并开元五年置。

zhī shū guān bā rén kāi yuán wǔ nián zhì zhǎng fēn sì kù shū

知书官八人, 开元五年置,掌分四库书。

shū zhí xiě yù shū yī bǎi rén zhí shū liù rén shū zhí bā rén zhuāng shū zhí shí sì rén zào bǐ zhí sì rén

书直、写御书一百人,拓书六人,书直八人,装书直十四人,造笔直四人。

bìng kāi yuán liù nián zhì

并开元六年置。

jí xián xué shì zhī zhí zhǎng kān jī gǔ jīn zhī jīng jí yǐ biàn míng bāng guó zhī dà diǎn

集贤学士之职,掌刊缉古今之经籍,以辨明邦国之大典。

fán tiān xià tú shū zhī yí yì xián cái zhī yǐn zhì zé chéng zhǐ ér zhēng qiú yān

凡天下图书之遗逸,贤才之隐滞,则承旨而征求焉。

qí yǒu chóu cè zhī kě shī yú shí zhù shù zhī kě xíng yú dài zhě jiào qí cái yì ér kǎo qí xué shù ér shēn biǎo zhī

其有筹策之可施于时,著述之可行于代者,较其才艺而考其学术,而申表之。

fán chéng zhǐ zhuàn jí wén zhāng xiào lǐ jīng jí yuè zhōng zé jìn kè yú nèi suì zhōng zé kǎo zuì yú wài

凡承旨撰集文章,校理经籍,月终则进课于内,岁终则考最于外。

shǐ guǎn lì dài shǐ guān lì mì shū shěng zhù zuò jú jiē zhù zuò láng zhǎng xiū guó shǐ

史馆: 历代史官,隶秘书省著作局,皆著作郎掌修国史。

wǔ dé yīn duò jiù zhì

武德因隋旧制。

zhēn guàn sān nián rùn shí èr yuè shǐ yí shǐ guǎn yú jìn zhōng zài mén xià shěng běi zǎi xiàng jiān xiū guó shǐ zì shì zhù zuò láng shǐ ba shǐ zhí

贞观三年闰十二月,始移史馆于禁中,在门下省北,宰相监修国史,自是著作郎始罢史职。

jí dà míng gōng chū chéng zhì shǐ guǎn yú mén xià shěng zhī nán

及大明宫初成,置史馆于门下省之南。

guǎn mén xià dōng xī yǒu zǎo shù qī shí sì zhū wú zá shù

馆门下东西有枣树七十四株,无杂树。

kāi yuán èr shí wǔ nián sān yuè yòu xiāng lǐ lín fǔ yǐ zhōng shū de qiè shū mì jì shì zhě guān yi fù jìn shǐ guān yǐn yīn zòu yí shǐ guǎn yú zhōng shū shěng běi yǐ jiù shàng yào yuàn chōng guǎn yě

开元二十五年三月,右相李林甫以中书地切枢密,记事者官宜附近,史官尹愔奏移史馆于中书省北,以旧尚药院充馆也。

shǐ guān

史官。

gǔ zhě tiān zǐ zhū hóu jiē yǒu shǐ guān yǐ jì yán dòng lì shǔ zhī shì

古者天子诸侯,皆有史官,以纪言动、历数之事。

dào hòu hàn míng dì rú dāng shí míng shì rù dōng guān zhuàn guāng wǔ jì ér shǐ guān yīn yǐ tā guān jiān zhī

到后汉明帝,如当时名士入东观,撰《光武纪》,而史官因以他官兼之。

wèi míng dì shǐ zhì zhù zuò láng zhuān zhǎng guó shǐ lì zhōng shū

魏明帝始置著作郎,专掌国史,隶中书。

jìn gǎi lì mì shū shěng yīn ér bù gǎi

晋改隶秘书省,因而不改。

zhēn guàn nián xiū wǔ dài shǐ yí shǐ guǎn yú jìn zhōng

贞观年修《五代史》,移史馆于禁中。

shǐ guān wú cháng yuán rú yǒu xiū zhuàn dà shì zé yòng tā guān jiān zhī shì bì rì tíng

史官无常员,如有修撰大事,则用他官兼之,事毕日停。

jiān xiū guó shǐ

监修国史。

zhēn guàn yǐ hòu duō yǐ zǎi xiàng jiān xiū guó shǐ suì chéng gù shì yě

贞观已后,多以宰相监修国史,遂成故事也。

xiū zhuàn zhí guǎn

修撰直馆。

tiān bǎo yǐ hòu tā guān jiān lǐng shǐ zhí zhě wèi zhī shǐ guǎn xiū zhuàn chū rù wèi zhí guǎn yě

天宝已后,他官兼领史职者,谓之史馆修撰,初入为直馆也。

yuán hé liù nián zǎi xiàng péi jì zòu dēng cháo guān lǐng shǐ zhí zhě bìng wèi xiū zhuàn wèi dēng cháo guān rù guǎn zhě bìng wèi zhí guǎn

元和六年,宰相裴垍奏:“登朝官领史职者,并为修撰,未登朝官入馆者,并为直馆。

xiū zhuàn zhōng yǐ yī rén guān gāo zhě pàn guǎn shì qí yú míng mù bìng qǐng bù zhì

修撰中以一人官高者判馆事,其余名目,并请不置。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

kǎi shū shǒu èr shí wǔ rén diǎn shū sì rén tíng cháng èr rén zhǎng gù liù rén zhuāng mǎn zhí yī rén shú zhǐ jiang liù rén

楷书手二十五人,典书四人, 亭长二人,掌固六人,装满直一人,熟纸匠六人。

shǐ guān zhǎng xiū guó shǐ bù xū měi bù yǐn è zhí shū qí shì

史官掌修国史,不虚美,不隐恶, 直书其事。

fán tiān dì rì yuè zhī xiáng shān chuān fēng yù zhī fēn zhāo mù jì dài zhī xù lǐ yuè shī lǚ zhī shì zhū shǎng fèi xīng zhī zhèng jiē běn yú qǐ jū zhù shí zhèng jì yǐ wéi shí lù rán hòu lì biān nián zhī tǐ wèi bāo biǎn yān

凡天地日月之祥,山川封域之分,昭穆继代之序,礼乐师旅之事,诛赏废兴之政,皆本于起居注、时政记,以为实录,然后立编年之体,为褒贬焉。

jì zhōng cáng zhī yú fǔ

既终藏之于府。

zhī guǐ shǐ

知匦使。

tiān hòu chuí gǒng èr nián zhì guǐ yǐ dá yuān zhì

天后垂拱二年,置匦以达冤滞。

qí zhì yī fáng sì miàn gè yǐ fāng sè dōng yuē yán ēn xi yuē shēn yuān nán yuē zhāo jiàn běi yuē tōng xuán

其制,一房四面,各以方色,东曰延恩,西曰申冤,南曰招谏,北曰通玄。

suǒ yǐ shēn tiān xià zhī yuān zhì dá wàn rén zhī qíng zhuàng

所以申天下之冤滞,达万人之情状。

gài gǔ shàn jīng fěi bàng mù zhī yì yě

盖古善旌、诽谤木之意也。

tiān bǎo jiǔ nián gǎi guǐ wèi xiàn nà

天宝九年,改匦为献纳。

qián yuán yuán nián fù míng yuē guǐ

乾元元年,复名曰匦。

chuí gǒng yǐ lái cháng yǐ jiàn yì dài fū jí bǔ quē shi qiǎn yī rén chōng shǐ shòu nà sù zhuàng

垂拱已来,常以谏议大夫及补阙、拾遣一人充使,受纳诉状。

měi rì mù jìn nèi ér chen chū zhī yě

每日暮进内,而晨出之也。

hàn lín yuàn

翰林院。

tiān zǐ zài dà míng gōng qí yuàn zài yòu yín tái mén nèi

天子在大明宫,其院在右银台门内。

zài xīng qìng gōng yuàn zài jīn míng mén nèi

在兴庆宫,院在金明门内。

ruò zài xī nèi yuàn zài xiǎn fú mén

若在西内,院在显福门。

ruò zài dōng dōu huá qīng gōng jiē yǒu dài zhào zhī suǒ

若在东都、华清宫,皆有待诏之所。

qí dài zhào zhě yǒu cí xué jīng shù hé liàn sēng dào bǔ zhù shù yì shū yì gè bié yuàn yǐ bǐng zhī rì wǎn ér tuì

其待诏者,有词学、经术、 合炼、僧道、卜祝、术艺、书奕,各别院以禀之,日晚而退。

qí suǒ zhòng zhě cí xué

其所重者词学。

wǔ dé zhēn guàn shí yǒu wēn dà yá wèi zhēng lǐ bǎi yào cén wén běn xǔ jìng zōng chǔ suì liáng

武德、 贞观时,有温大雅、魏征、李百药、岑文本、许敬宗、褚遂良。

yǒng huī hòu yǒu xǔ jìng zōng shàng guān yí jiē zhào rù jìn zhōng qū shǐ wèi yǒu míng mù

永徽后,有许敬宗、 上官仪,皆召入禁中驱使,未有名目。

qián fēng zhōng liú yì zhī liú yī zhī xiōng dì zhōu sī mào yuán wàn qǐng fàn lǚ bīng jiē yǐ wén cí zhào rù dài zhào cháng yú běi mén hou jìn zhǐ shí hào běi mén xué shì

干封中,刘懿之刘祎之兄弟、周思茂、元万顷、范履冰,皆以文词召入待诏,常于北门候进止,时号北门学士。

tiān hòu shí sū wèi dào wéi chéng qìng jiē dài zhào jìn zhōng

天后时,苏味道、韦承庆,皆待诏禁中。

zhōng zōng shí shàng guān zhāo róng dú dāng shū zhào zhī rèn

中宗时,上官昭容独当书诏之任。

ruì zōng shí xuē jì gǔ yīng fú cuī shí yòu dài qí rèn

睿宗时、薛稷、贾膺福、崔湜,又代其任。

xuán zōng jí wèi zhāng shuō lù jiān zhāng jiǔ líng xú ān zhēn zhāng jì děng zhào rù jìn zhōng wèi zhī hàn lín dài zhào

玄宗即位,张说,陆坚、张九龄、徐安贞、张垍等,召入禁中,谓之翰林待诏。

wáng zhě zūn jí yī rì wàn jī sì fāng jìn zòu zhōng wài biǎo shū pī dá huò zhào cóng zhōng chū

王者尊极,一日万机,四方进奏、中外表疏批答,或诏从中出。

chén hàn suǒ huī yì zī qí jiǎn tǎo wèi zhī shì cǎo gù cháng jiǎn dāng dài shì rén yǐ bèi gù wèn

宸翰所挥,亦资其检讨,谓之视草,故尝简当代士人,以备顾问。

zhì dé yǐ hòu tiān xià yòng bīng jūn guó duō wù shēn móu mì zhào jiē cóng zhōng chū

至德已后,天下用兵,军国多务,深谋密诏,皆从中出。

yóu zé míng shì hàn lín xué shì de chōng xuǎn zhě wén shì wèi róng

尤择名士,翰林学士得充选者,文士为荣。

yì rú zhōng shū shè rén lì zhì xué shì liù rén nèi zé nián shēn dé zhòng zhě yī rén wèi chéng zhǐ suǒ yǐ dú chéng mì mìng gù yě

亦如中书舍人例置学士六人,内择年深德重者一人为承旨,所以独承密命故也。

dé zōng hǎo wén yóu nán qí xuǎn

德宗好文,尤难其选。

zhēn yuán yǐ hòu wéi xué shì chéng zhǐ zhě duō zhì zǎi xiàng yān

贞元已后,为学士承旨者,多至宰相焉。

nèi jiào fāng

内教坊。

wǔ dé yǐ lái zhì yú jìn zhōng yǐ àn xí yǎ yuè yǐ zhōng guān rén chōng shǐ

武德已来,置于禁中,以按习雅乐,以中官人充使。

zé tiān gǎi wéi yún sháo fǔ shén lóng fù wèi jiào fāng

则天改为云韶府, 神龙复为教坊。

xí yì guǎn

习艺馆。

běn míng nèi wén xué guǎn xuǎn gōng rén yǒu rú xué zhě yī rén wéi xué shì jiào xí gōng rén

本名内文学馆,选宫人有儒学者一人为学士,教习宫人。

zé tiān gǎi wéi xí yì guǎn yòu gǎi wéi hàn lín nèi jiào fāng yǐ shì zài jìn zhōng gù yě

则天改为习艺馆,又改为翰林内教坊,以事在禁中故也。

mì shū shěng

秘书省。

lì zhōng shū zhī xià

隶中书之下。

hàn dài cáng shū zhī suǒ yǒu yán gé guǎng nèi shí qú zhī cáng

汉代藏书之所,有延阁、广内、石渠之藏。

yòu yù shǐ zhōng chéng zài diàn nèi zhǎng lán tái mì shū tú jí

又御史中丞, 在殿内,掌兰台秘书图籍。

hòu hàn huán dì yán xī èr nián shǐ zhì mì shū jiān shǔ tài cháng sì zhǎng jìn zhōng tú shū mì wén hòu bìng rù zhōng shū

后汉桓帝延熹二年,始置秘书监,属太常寺,掌禁中图书秘文,后并入中书。

zhì jìn huì dì bié zhì mì shū sì zhǎng zhōng wài èr gé tú shū

至晋惠帝,别置秘书寺,掌中外二阁图书。

liáng wǔ gǎi sì wèi shěng

梁武改寺为省。

lóng shuò gǎi wéi lán tái guāng zhái gǎi wéi lín tái shén lóng fù wèi mì shū shěng

龙朔改为兰台,光宅改为麟台,神龙复为秘书省。

mì shū jiān yī yuán cóng sān pǐn

秘书监一员, 从三品。

jiān zhī míng hòu hàn huán dì zhì wèi jìn bù gǎi

监之名,后汉桓帝置,魏、晋不改。

hòu zhōu wèi zhī wài shǐ xià dà fu

后周谓之外史下大夫。

duò fù wèi mì shū jiān cóng dì sān pǐn

隋复为秘书监,从第三品。

yáng dì gǎi wéi mì shū lìng wǔ dé fù wèi jiān

炀帝改为秘书令,武德复为监。

lóng shuò gǎi wéi lán tái tài shǐ tiān shòu gǎi wéi lín tái jiān shén lóng fù wèi mì shū jiān yě

龙朔改为兰台太史, 天授改为麟台监,神龙复为秘书监也。

shǎo jiān èr yuán cóng sì pǐn shàng

少监二员, 从四品上。

shǎo jiān suí yáng dì zhì

少监,隋炀帝置。

lóng shuò gǎi wéi lán tái shì láng tiān shòu wèi lín tái shǎo jiān shén lóng fù wèi mì shū shǎo jiān

龙朔改为兰台侍郎,天授为麟台少监,神龙复为秘书少监。

bǐ zhì yī yuán tài jí chū zēng zhì yī yuán yě

比置一员,太极初增置一员也。

chéng yī yuán

丞一员。

cóng wǔ pǐn shàng

从五品上。

wèi wǔ dì zhì chéng èr rén

魏武帝置,丞二人。

duò zhì yī rén zhèng dì wǔ pǐn yě

隋置一人,正第五品也。

mì shū jiān zhī zhí zhǎng bāng guó jīng jí tú shū zhī shì

秘书监之职,掌邦国经籍图书之事。

yǒu èr jú yī yuē zhù zuò èr yuē tài shǐ jiē lǜ qí shǔ ér xiū qí zhí

有二局:一曰著作,二曰太史,皆率其属而修其职。

shǎo jiān wèi zhī èr chéng zhǎng pàn shěng shì

少监为之贰,丞掌判省事。

mì shū láng sì yuán

秘书郎四员。

cóng liù pǐn shàng

从六品上。

jiào shū láng bā rén zhèng jiǔ pǐn shàng

校书郎八人, 正九品上。

zhèng zì sì rén zhèng jiǔ pǐn xià

正字四人, 正九品下。

zhǔ shì yī rén cóng jiǔ pǐn shàng

主事一人, 从九品上。

lìng shǐ sì rén shū lìng shǐ jiǔ rén diǎn shū bā rén kǎi shū shǒu bā shí rén tíng cháng liù rén

令史四人,书令史九人,典书八人,楷书手八十人,亭长六人。

zhǎng gù bā rén

掌固八人。

mì shū láng zhǎng jiǎ yǐ bǐng dīng sì bù zhī tú jí wèi zhī sì kù

秘书郎掌甲乙丙丁四部之图籍,谓之四库。

jīng kù lèi shí shǐ kù lèi shí sān zi kù lèi shí sì jí kù lèi sān

经库类十,史库类十三,子库类十四,集库类三。

shì zài jīng jí zhì

事在《经籍志》。

zhù zuò jú lóng shuò wèi sī wén jú

著作局: 龙朔为司文局。

zhù zuò láng èr rén cóng wǔ pǐn shàng

著作郎二人, 从五品上。

lóng shuò wèi sī wén láng zhōng xián hēng fù yě

龙朔为司文郎中,咸亨复也。

zuǒ láng sì rén cóng liù pǐn shàng

佐郎四人, 从六品上。

jiào shū láng èr rén zhèng jiǔ pǐn shàng

校书郎二人, 正九品上。

zhèng zì èr rén zhèng jiǔ pǐn xià

正字二人, 正九品下。

kǎi shū shǒu wǔ rén zhǎng gù sì rén

楷书手五人,掌固四人。

zhù zuò láng zuǒ láng zhǎng xiū zhuàn bēi zhì zhù wén jì wén yǔ zuǒ láng fēn pàn jú shì yě

著作郎、佐郎掌修撰碑志、祝文、祭文, 与佐郎分判局事也。

sī tiān tāi jiù tài shǐ jú lì mì shū jiān

司天台: 旧太史局,隶秘书监。

lóng shuò èr nián gǎi wéi mì gé jú jiǔ shì yuán nián gǎi wéi hún yí jiān

龙朔二年改为秘阁局,久视元年改为浑仪监。

jǐng yún yuán nián gǎi wéi tài shǐ jiān fù wèi tài shǐ jú lì mì shū

景云元年改为太史监,复为太史局,隶秘书。

qián yuán yuán nián sān yuè shí jiǔ rì chì gǎi tài shǐ jiān wèi sī tiān tāi gǎi zhì guān shǔ jiù zhì yú zǐ chéng nèi mì shū shěng xi jīn zài yǒng níng fang dōng nán jiǎo yě

乾元元年三月十九日敕,改太史监为司天台,改置官属,旧置于子城内秘书省西,今在永宁坊东南角也。

jiān yī rén cóng sān pǐn

监一人, 从三品。

běn tài shǐ jú lìng cóng wǔ pǐn xià

本太史局令,从五品下。

qián yuán yuán nián gǎi wéi jiān shēng cóng sān pǐn yī rú diàn zhōng mì shū pǐn zhì yě

乾元元年改为监,升从三品,一如殿中秘书品秩也。

shǎo jiān èr rén

少监二人。

běn yuē tài shǐ chéng cóng qī pǐn xià

本曰太史丞,从七品下。

qián yuán shēng wèi shǎo jiān yǔ zhū sī shǎo jiān qīng tóng pǐn yě

乾元升为少监,与诸司少监卿同品也。

tài shǐ lìng zhǎng guān chá tiān wén jī dìng lì shǔ

太史令掌观察天文,稽定历数。

fán rì yuè xīng chén zhī biàn fēng yún qì sè zhī yì lǜ qí shǔ ér zhàn hou zhī

凡日月星辰之变,风云气色之异,率其属而占候之。

qí shǔ yǒu sī lì èr rén zhǎng zào lì

其属有司历二人,掌造历。

bǎo zhāng zhèng yī rén zhǎng jiào

保章正一人,掌教。

lì shēng sì shí yī rén

历生四十一人。

jiān hòu wǔ rén zhǎng hòu tiān wén

监候五人, 掌候天文。

guān shēng jiǔ shí rén zhǎng zhòu yè sī hòu tiān wén qì sè

观生九十人,掌昼夜司候天文气色。

líng tái láng èr rén zhǎng jiào xí tiān wén qì sè

灵台郎二人, 掌教习天文气色。

tiān wén shēng liù shí rén

天文生六十人。

qiè hú zhèng èr rén

挈壶正二人。

zhǎng zhī lòu kè

掌知漏刻。

sī chén qī shí rén lòu kè diǎn shì èr shí èr rén lòu kè bó shì jiǔ rén lòu kè shēng sān bǎi liù shí rén diǎn zhōng yī bǎi yī shí èr rén diǎn gǔ bā shí bā rén kǎi shū shǒu èr rén tíng cháng zhǎng gù gè sì rén

司辰七十人,漏刻典事二十二人,漏刻博士九人,漏刻生三百六十人,典钟一百一十二人,典鼓八十八人,楷书手二人,亭长、掌固各四人。

zì qián yuán yuán nián bié zhì sī tiān tāi

自乾元元年别置司天台。

gǎi zhì guān lì bù tóng tài shǐ jú jiù shù jīn jù sī tiān zhí zhǎng shū zhī yě

改置官吏,不同太史局旧数,今据司天职掌书之也。

fán xuán xiàng qì wù tiān wén tú shū gǒu fēi qí rèn bù dé yù yān

凡玄象器物、天文图书,苟非其任,不得预焉。

měi jì lù suǒ jiàn zāi xiáng sòng mén xià zhōng shū shěng rù qǐ jū zhù

每季录所见灾祥,送门下中书省,入起居注。

suì zhōng zǒng lù fēng sòng shǐ guǎn

岁终总录,封送史馆。

měi nián yù zào lái nián lì bān yú tiān xià

每年预造来年历,颁于天下。

wǔ guān zhèng wǔ yuán zhèng wǔ pǐn

五官正五员, 正五品。

qián yuán yuán nián zhì wǔ guān yǒu chūn xià qiū dōng zhōng wǔ guān zhī míng

乾元元年置五官,有春、夏、秋、冬、中五官之名。

chéng èr yuán zhèng qī pǐn

丞二员, 正七品。

zhǔ bù èr yuán zhèng qī pǐn

主簿二员, 正七品。

dìng é zhí wǔ rén wǔ guān líng tái láng wǔ yuán zhèng qī pǐn

定额直五人,五官灵台郎五员, 正七品。

jiù líng tái láng zhèng bā pǐn xià zhǎng guān tiān wén zhī biàn ér zhàn hòu zhī

旧灵台郎,正八品下,掌观天文之变而占候之。

fán èr shí bā xiù fēn wéi shí èr cì shì jù tiān wén zhì yě

凡二十八宿,分为十二次,事具《天文志》也。

wǔ guān bǎo zhāng zhèng wǔ yuán zhèng qī pǐn

五官保章正五员, 正七品。

wǔ guān sī lì wǔ yuán zhèng bā pǐn

五官司历五员, 正八品。

jiù sī lì èr rén cóng jiǔ pǐn shàng zhǎng guó zhī lì fǎ zào lì yǐ bān sì fāng

旧司历二人,从九品上,掌国之历法,造历以颁四方。

qí lì yǒu wù yín lì lín dé lì shén lóng lì dà yǎn lì

其历有《戊寅历》、《麟德历》、《神龙历》、《大衍历》。

tiān xià zhī cè liáng zhī chù fēn zhì biǎo zhǔn qí xiáng kě zài gù cān kǎo xīng dù jī yàn guǐ yǐng gè yǒu diǎn zhāng

天下之测量之处,分至表准,其详可载,故参考星度,稽验晷影,各有典章。

wǔ guān jiān hou wǔ yuán zhèng bā pǐn

五官监候五员, 正八品。

wǔ guān qiè hú zhèng wǔ yuán zhèng jiǔ pǐn

五官挈壶正五员, 正九品。

wǔ guān sī chén shí wǔ yuán

五官司辰十五员。

zhèng jiǔ pǐn

正九品。

jiù qiè hú zhèng èr yuán cóng bā pǐn xià

旧挈壶正二员,从八品下。

sī chén shí qī rén zhèng jiǔ pǐn xià

司辰十七人,正九品下。

jiē zhǎng zhī lòu kè

皆掌知漏刻。

kǒng hú wèi lòu fú jiàn wèi kè yǐ gào zhōng xīng hūn míng zhī hou yě

孔壶为漏,浮箭为刻,以告中星昏明之候也。

wǔ guān lǐ shēng shí wǔ rén wǔ guān kǎi shū shǒu wǔ rén lìng shǐ wǔ rén lòu kè bó shì èr shí rén lòu kè zhī fǎ kǒng hú wèi lòu fú jiàn wèi kè

五官礼生十五人,五官楷书手五人,令史五人, 漏刻博士二十人, 漏刻之法,孔壶为漏,浮箭为刻。

qí jiàn sì shí yǒu bā zhòu yè gòng bǎi kè

其箭四十有八,昼夜共百刻。

dōng xià zhī jiān yǒu cháng duǎn

冬夏之间,有长短。

dōng zhì zhī rì zhòu lòu sì shí kè yè lòu liù shí kè

冬至之日,昼漏四十刻,夜漏六十刻。

xià zhì zhòu lòu liù shí kè yè lòu sì shí kè

夏至,昼漏六十刻夜漏四十刻。

chūn fēn qiū fēn zhī shí zhòu yè gè wǔ shí kè

春分秋分之时,昼夜各五十刻。

qiū fēn zhī hòu jiǎn zhòu yì yè fán jiǔ rì jiā yī kè

秋分之后,减昼益夜,凡九日加一刻。

chūn fēn yǐ hòu jiǎn yè yì zhòu jiǔ rì jiǎn yī kè

春分已后,减夜益昼,九日减一刻。

èr zhì qián hòu jiā jiǎn chí yòng rì duō

二至前后,加减迟,用日多。

èr fēn zhī jiān jiā jiǎn sù yòng rì shǎo

二分之间,加减速, 用日少。

hou yè yǐ wéi gēng diǎn zhī jié

候夜以为更点之节。

měi yè fēn wéi wǔ gēng měi gèng fēn wéi wǔ diǎn

每夜分为五更,每更分为五点。

gèng yǐ jī gǔ wèi jié diǎn yǐ jī zhōng wèi jié yě

更以击鼓为节,点以击钟为节也。

diǎn zhōng diǎn gǔ sān bǎi wǔ shí rén tiān wén guān shēng jiǔ shí rén tiān wén shēng wǔ shí rén lì shēng wǔ shí wǔ rén lòu shēng sì shí rén shì pǐn shí rén

典钟、典鼓三百五十人,天文观生九十人,天文生五十人,历生五十五人,漏生四十人,视品十人。

yǐ shàng guān lì jiē qián yuán yuán nián suí jiān sī xīn zhì yě

已上官吏,皆乾元元年随监司新置也。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →