xíng fǎ
刑法
gǔ zhī shèng rén wéi rén fù mǔ mò bù zhì lǐ yǐ chóng jìng lì xíng yǐ míng wēi fáng xián yú wèi rán jù zhēng xīn zhī jiāng zuò yě
古之圣人，为人父母，莫不制礼以崇敬，立刑以明威，防闲于未然，惧争心之将作也。
gù yǒu qīng zhòng sān diǎn zhī yì gōng mò wǔ xíng zhī chà dù shí ér shī yi yīn shì yǐ yì zhì
故有轻重三典之异，宫墨五刑之差，度时而施宜，因事以议制。
dà zé chén zhī yuán yě xiǎo zé sì zhū shì cháo yǐ yù jiān guǐ yòng chéng huò luàn
大则陈之原野，小则肆诸市朝，以御奸宄，用惩祸乱。
xīng bāng zhì lǐ wǎng yǒu fú yóu yú cǐ zhě yě
兴邦致理，罔有弗由于此者也。
jì chún pǔ jì xiāo jiāo wěi sī qǐ xíng zēng wèi jiǔ zhāng jī sān qiān suī yǒu níng zhī cì gǔ zhī jùn ér zhuī dāo zhī mò jǐn zhēng zhī yǐ
暨淳朴既消，浇伪斯起，刑增为九，章积三千，虽有凝脂次骨之峻，而锥刀之末，尽争之矣。
zì hàn qì duò shì yǒu zēng sǔn ér hǎn néng shé zhōng
自汉迄隋，世有增损，而罕能折衷。
suí wén dì cān yòng zhōu qí jiù zhèng yǐ dìng lǜ lìng chú kē cǎn zhī fǎ wu zài kuān píng
隋文帝参用周、齐旧政，以定律令，除苛惨之法，务在宽平。
bǐ jí wǎn nián jiàn yì zī nüè
比及晚年，渐亦滋虐。
yáng dì jì kè fǎ lìng yóu jùn rén bù kān mìng suì zhì yú wáng
炀帝忌刻，法令尤峻，人不堪命，遂至于亡。
gāo zǔ chū qǐ yì shī yú tài yuán jí bù kuān dà zhī lìng
高祖初起义师于太原，即布宽大之令。
bǎi xìng kǔ duò kē zhèng jìng lái guī fù
百姓苦隋苛政，竞来归附。
xún yuè zhī jiān suì chéng dì yè
旬月之间， 遂成帝业。
jì píng jīng chéng yuē fǎ wèi shí èr tiáo
既平京城，约法为十二条。
wéi zhì shā rén jié dào bèi jūn pàn nì zhě sǐ yú bìng juān chú zhī
惟制杀人、劫盗、背军、叛逆者死，余并蠲除之。
jí shòu shàn zhào nà yán liú wén jìng yǔ dāng cháo tōng shí zhī shì yīn kāi huáng lǜ lìng ér sǔn yì zhī jǐn xuē dà yè suǒ yòng fán jùn zhī fǎ
及受禅，诏纳言刘文静与当朝通识之士，因开皇律令而损益之，尽削大业所用烦峻之法。
yòu zhì wǔ shí sān tiáo gé wu zài kuān jiǎn qǔ biàn yú shí
又制五十三条格，务在宽简，取便于时。
xún yòu chì shàng shū zuǒ pú yè péi jì shàng shū yòu pú yè xiāo yǔ jí dà lǐ qīng cuī shàn wèi jǐ shì zhōng wáng jìng yè zhōng shū shè rén liú lín fu yán shī gǔ wáng xiào yuǎn jīng zhōu bié jià jìng yán tài cháng chéng dīng xiào wū duò dà lǐ chéng fáng zhóu shàng jiàng fǔ cān jūn li tóng kè tài cháng bó shì xú shàng jī děng
寻又敕尚书左仆射裴寂、尚书右仆射萧瑀及大理卿崔善为、给事中王敬业、中书舍人刘林甫颜师古王孝远、泾州别驾靖延、太常丞丁孝乌、隋大理丞房轴、上将府参军李桐客、太常博士徐上机等，
zhuàn dìng lǜ lìng
撰定律令，
dà lüè yǐ kāi huáng wéi zhǔn
大略以开皇为准。
yú shí zhū shì shǐ dìng biān fāng shàng gěng jiù shí zhī bì yǒu suǒ wèi xiá wéi zhèng wǔ shí sān tiáo gé rù yú xīn lǜ yú wú suǒ gǎi
于时诸事始定，边方尚梗，救时之弊，有所未暇， 惟正五十三条格，入于新律，余无所改。
zhì wǔ dé qī nián wǔ yuè zòu shàng nǎi xià zhào yuē
至武德七年五月奏上，乃下诏曰：
gǔ bù yún hū wàn bāng zhī jūn yǒu diǎn yǒu zé
古不云乎，“万邦之君，有典有则。
gù jiǔ chóu zhī xù xìng yú xià shì liǎng guān zhī fǎ dà bèi lóng zhōu
”故九畴之叙，兴于夏世，两观之法，大备隆周。
suǒ yǐ jìn bào chéng jiān hóng fēng chǎn huà ān mín lì zhèng mò cǐ wèi xiān
所以禁暴惩奸，弘风阐化，安民立政，莫此为先。
zì zhàn guó fēn rǎo shì zhà rèn lì kē zhì fán xíng yú zī jìng qǐ
自战国纷扰，恃诈任力， 苛制烦刑，于兹竞起。
qín bìng tiān xià huī miè lǐ jiào zì xíng kù liè hài nüè zhēng mín yǔ nèi sāo rán suì yǐ diān fù
秦并天下，隳灭礼教，恣行酷烈，害虐蒸民，宇内骚然，遂以颠覆。
hàn shì bō luàn sī yì qián guǐ suī fù wu cóng yuē fǎ juān xuē yán xíng shàng xíng zū hǎi zhī zhū yóu shè zī zhū zhī jìn
汉氏拨乱，思易前轨，虽复务从约法，蠲削严刑，尚行菹醢之诛，犹设锱铢之禁。
zì mín zhī dào shí yǒu wèi hóng xíng cuò zhī fēng yǐ cí mò zhì
字民之道，实有未弘，刑措之风，以兹莫致。
yuán jí wèi jìn liú bì xiāng yán kuān měng guāi fāng gāng wéi shī xù
爰及魏、晋，流弊相沿，宽猛乖方，纲维失序。
xià líng shàng tì zhèng sàn mín diāo
下凌上替，政散民凋。
jiē yóu fǎ lìng yīn é tiáo zhāng hùn miù
皆由法令湮讹，条章混谬。
zì sī yǐ hòu yǔ xiàn guā fēn róng mǎ jiāo chí wèi huáng diǎn zhì
自斯以后， 宇县瓜分，戎马交驰，未遑典制。
yǒu duò zhī shì suī yún lí gé rán ér sǔn yì bù dìng shū chuǎn shàng duō pǐn shì zhāng chéng hǎn néng zhēn bèi
有隋之世，虽云厘革，然而损益不定，疏舛尚多， 品式章程，罕能甄备。
jiā yǐ wēi wén qǔ zhì lǎn zhě huò qí qiǎn shēn yì lì tóng kē yòng zhě shū qí qīng zhòng suì shǐ jiān lì qiǎo dǐ rèn qíng yǔ duó yú mín wàng chù dòng xiàn luó wǎng lǚ wén lí gé zú yǐ wú chéng
加以微文曲致，览者惑其浅深，异例同科，用者殊其轻重， 遂使奸吏巧诋，任情与夺，愚民妄触，动陷罗网，屡闻厘革，卒以无成。
zhèn yīng qī shòu lù níng jì qū yǔ yǒng yán zhì zhì xìng mèi wèi láo
朕膺期受箓，宁济区宇，永言至治，兴寐为劳。
bǔ qiān nián zhī zhuì diǎn zhěng bǎi wáng zhī yú bì sī suǒ yǐ zhèng běn chéng yuán shì qīng liú mò yǒng chuí xiàn zé yí fàn hòu kūn
补千年之坠典，拯百王之余弊， 思所以正本澄源，式清流末，永垂宪则，贻范后昆。
yuán mìng qún cái xiū dìng kē lǜ
爰命群才，修定科律。
dàn jīn gǔ yì wù wén zhì bù tóng sāng luàn zhī hòu shì shū nǎng dài yīng jī shì biàn jiù bì sī zài
但今古异务，文质不同，丧乱之后，事殊曩代，应机适变，救弊斯在。
shì yǐ zhēn zhuó fán shěng qǔ hé shí yí jiǎo zhèng chà yí wu cóng tǐ yào
是以斟酌繁省，取合时宜，矫正差遗，务从体要。
qì cí lì rěn zhuàn cì shǐ bì yi xià sì fāng jí lìng bān yòng
迄兹历稔，撰次始毕，宜下四方，即令颁用。
zhù shǐ lì cáo jiǎn sù wú qǔ xuán dàn zhī duō
庶使吏曹简肃，无取悬石之多；
zòu yàn píng yǔn mǐ jìng zhuī dāo zhī mò
奏谳平允，靡竞锥刀之末。
shèng cán qù shā cǐ yān fēi yuǎn
胜残去杀，此焉非远。
yú shì bān xíng tiān xià
于是颁行天下。
jí tài zōng jí wèi yòu mìng zhǎng sūn wú jì fáng xuán líng yǔ xué shì fǎ guān gèng jiā lí gǎi
及太宗即位，又命长孙无忌、房玄龄与学士法官，更加厘改。
dài zhòu wèi zhēng yòu yán jiù lǜ lìng zhòng yú shí yì jiǎo xíng zhī shǔ wǔ shí tiáo
戴胄、魏征又言旧律令重，于时议绞刑之属五十条。
miǎn sǐ zuì duàn qí yòu zhǐ yīng sǐ zhě duō méng quán huó
免死罪，断其右趾，应死者多蒙全活。
tài zōng xún yòu mǐn qí shòu xíng zhī kǔ wèi shì chén yuē qián dài bù xíng ròu xíng jiǔ yǐ jīn hū duàn rén yòu zhǐ yì shén bù rěn
太宗寻又愍其受刑之苦，谓侍臣曰：“前代不行肉刑久矣，今忽断人右趾，意甚不忍。
jiàn yì dài fū wáng guī duì yuē gǔ xíng ròu xíng yǐ wéi qīng zuì
” 谏议大夫王珪对曰：“古行肉刑，以为轻罪。
jīn bì xià qín sǐ xíng zhī duō shè duàn zhǐ zhī fǎ gé běn hé sǐ jīn ér huò shēng
今陛下矜死刑之多，设断趾之法，格本合死，今而获生。
xíng zhě xìng de quán mìng qǐ dàn qù qí yī zú
刑者幸得全命，岂惮去其一足？
qiě rén zhī jiàn zhě shén zú chéng jiè
且人之见者，甚足惩诫。
shàng yuē běn yǐ wéi kuān gù xíng zhī
”上曰：“本以为宽，故行之。
rán měi wén cè chuàng bù néng wàng huái
然每闻恻怆，不能忘怀。
yòu wèi xiāo yǔ chén shū dá děng yuē zhèn yǐ sǐ zhě bù kě zài shēng sī yǒu jīn mǐn gù jiǎn sǐ zuì wǔ shí tiáo cóng duàn yòu zhǐ
”又谓萧瑀、陈叔达等曰： “朕以死者不可再生，思有矜愍，故简死罪五十条，从断右趾。
zhèn fù niàn qí shòu tòng jí suǒ bù rěn
朕复念其受痛，极所不忍。
shū dá děng xián yuē gǔ zhī ròu xíng nǎi zài sǐ xíng zhī wài
”叔达等咸曰：“古之肉刑，乃在死刑之外。
bì xià yú sǐ xíng zhī nèi gǎi cóng duàn zhǐ biàn shì yǐ shēng yì sǐ zú wèi kuān fǎ
陛下于死刑之内，改从断趾， 便是以生易死，足为宽法。
shàng yuē zhèn yì yǐ wéi rú cǐ gù yù xíng zhī
”上曰：“朕意以为如此，故欲行之。
yòu yǒu shàng shū yán cǐ fēi biàn gōng kě gèng sī zhī
又有上书言此非便，公可更思之。
qí hòu shǔ wáng fǎ cáo cān jūn péi hóng xiàn yòu bó lǜ lìng bù biàn yú shí zhě sì shí yú shì tài zōng lìng cān zhǎng shān gǎi zhī
”其后蜀王法曹参军裴弘献又驳律令不便于时者四十余事，太宗令参掌删改之。
hóng xiàn yú shì yǔ xuán líng děng jiàn yì yǐ wéi gǔ zhě wǔ xíng yuè jū qí yī
弘献于是与玄龄等建议，以为古者五刑，刖居其一。
jí ròu xíng fèi zhì wèi sǐ liú zhàng chī fán wǔ děng yǐ bèi wǔ xíng
及肉刑废，制为死、流、杖、笞凡五等，以备五刑。
jīn fù shè yuè zú chāng wèi liù xíng
今复设刖足，昌为六刑。
jiǎn sǐ zài yú kuān hóng jiā xíng yòu jiā fán jùn
减死在于宽弘，加刑又加烦峻。
nǎi yǔ bā zuò dìng yì zòu wén yú shì yòu chú duàn zhǐ fǎ gǎi wéi jiā yì liú sān qiān lǐ jū zuò èr nián
乃与八座定议奏闻，于是又除断趾法，改为加役流三千里，居作二年。
yòu jiù tiáo shū xiōng dì fēn hòu yìn bù xiāng jí lián zuò jù sǐ zǔ sūn pèi méi
又旧条疏，兄弟分后，荫不相及，连坐俱死，祖孙配没。
huì yǒu tóng zhōu rén fáng qiáng dì rèn tǒng jūn yú mín zhōu yǐ móu fǎn fú zhū qiáng dāng cóng zuò
会有同州人房强，弟任统军于岷州，以谋反伏诛，强当从坐。
tài zōng cháng lù qiú tú mǐn qí jiāng sǐ wèi zhī dòng róng
太宗尝录囚徒，悯其将死，为之动容。
gù wèi shì chén yuē xíng diǎn réng yòng gài fēng huà wèi qià zhī jiù
顾谓侍臣曰：“刑典仍用，盖风化未洽之咎。
yú rén hé zuì ér sì zhòng xíng hu
愚人何罪，而肆重刑乎？
gèng zhāng zhèn zhī bù dé yě
更彰朕之不德也。
yòng xíng zhī dào dāng shěn shì lǐ zhī qīng zhòng rán hòu jiā zhī yǐ xíng fá
用刑之道，当审事理之轻重，然后加之以刑罚。
hé yǒu bù chá qí běn ér yī gài jiā zhū fēi suǒ yǐ xù xíng zhòng rén mìng yě
何有不察其本而一概加诛，非所以恤刑重人命也。
rán zé fǎn nì yǒu èr yī wèi xīng shī dòng zhòng yī wèi è yán fàn fǎ
然则反逆有二：一为兴师动众，一为恶言犯法。
qīng zhòng yǒu chà ér lián zuò jiē sǐ qǐ zhèn qíng zhī suǒ ān zāi
轻重有差，而连坐皆死，岂朕情之所安哉？
gèng lìng bǎi liáo xiáng yì
”更令百僚详议。
yú shì xuán líng děng fù dìng yì yuē àn lǐ sūn wèi wáng fù shī
于是玄龄等复定议曰：“案礼，孙为王父尸。
àn lìng zǔ yǒu yìn sūn zhī yì
案令，祖有荫孙之义。
rán zé zǔ sūn qīn zhòng ér xiōng dì shǔ qīng yīng zhòng fǎn liú hé qīng fān sǐ jù lǐ lùn qíng shēn wéi wèi qiè
然则祖孙亲重而兄弟属轻，应重反流，合轻翻死， 据礼论情，深为未惬。
jīn dìng lǜ zǔ sūn yǔ xiōng dì yuán zuò jù pèi méi
今定律，祖孙与兄弟缘坐，俱配没。
qí yǐ è yán fàn fǎ bù néng wéi hài zhě qíng zhuàng shāo qīng xiōng dì miǎn sǐ pèi liú wèi yǔn
其以恶言犯法不能为害者，情状稍轻，兄弟免死，配流为允。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
zì shì bǐ gǔ sǐ xíng dài chú qí bàn
自是比古死刑，殆除其半。
xuán líng děng suì yǔ fǎ sī dìng lǜ wǔ bǎi tiáo
玄龄等遂与法司定律五百条，
fēn wéi shí èr juǎn yī yuē míng lì
分为十二卷：一曰名例，
èr yuē wèi jìn
二曰卫禁，
sān yuē zhí zhì
三曰职制，
sì yuē hù hūn
四曰户婚，
wǔ yuē jiù kù
五曰厩库，
liù yuē shàn xìng
六曰擅兴，
qī yuē zéi dào
七曰贼盗，
bā yuē dòu sòng
八曰斗讼，
jiǔ yuē zhà wěi
九曰诈伪，
shí yuē zá lǜ
十曰杂律，
shí yī yuē bǔ wáng
十一曰捕亡，
shí èr yuē duàn yù
十二曰断狱。
yǒu chī zhàng tú liú sǐ wèi wǔ xíng
有笞、杖、徒、流、死，为五刑。
chī xíng wǔ tiáo zì chī shí zhì wǔ shí
笞刑五条，自笞十至五十；
zhàng xíng wǔ tiáo zì zhàng liù shí zhì zhàng yī bǎi
杖刑五条，自杖六十至杖一百；
tú xíng wǔ tiáo zì tú yī nián dì jiā bàn nián zhì sān nián
徒刑五条，自徒一年，递加半年，至三年；
liú xíng sān tiáo zì liú èr qiān lǐ dì jiā wǔ bǎi lǐ zhì sān qiān lǐ
流刑三条，自流二千里，递加五百里，至三千里；
sǐ xíng èr tiáo jiǎo zhǎn
死刑二条：绞、斩。
dà fán èr shí děng
大凡二十等。
yòu yǒu yì qǐng jiǎn shú dàng miǎn zhī fǎ bā yī yuē yì qīn èr yuē yì gù sān yuē yì xián sì yuē yì néng wǔ yuē yì gōng liù yuē yì guì qī yuē yì bīn bā yuē yì qín
又有议请减赎当免之法八：一曰议亲，二曰议故，三曰议贤，四曰议能，五曰议功， 六曰议贵，七曰议宾，八曰议勤。
bā yì zhě fàn sǐ zuì zhě jiē tiáo suǒ zuò jí yīng yì zhī zhuàng zòu qǐng yì dìng zòu cái
八议者，犯死罪者皆条所坐及应议之状奏请，议定奏裁。
liú zuì yǐ xià jiǎn yī děng
流罪已下，减一等。
ruò guān jué wǔ pǐn yǐ shàng jí huáng tài zǐ fēi dà gōng yǐ shàng qīn yīng yì zhě zhōu yǐ shàng qīn fàn sǐ zuì zhě shàng qǐng
若官爵五品已上，及皇太子妃大功已上亲，应议者周以上亲，犯死罪者上请。
liú zuì yǐ xià yì jiǎn yī děng
流罪已下，亦减一等。
ruò qī pǐn yǐ shàng guān jí guān jué de qǐng zhě zhī zǔ fù mǔ fù mǔ xiōng dì zǐ mèi qī zǐ sūn fàn liú zuì yǐ xià gè jiǎn yī děng
若七品已上官，及官爵得请者之祖父母、父母、兄弟、姊妹、妻、子孙，犯流罪已下，各减一等。
ruò yīng yì qǐng jiǎn jí jiǔ pǐn yǐ shàng guān ruò guān pǐn de jiǎn zhě zhī zǔ fù mǔ fù mǔ qī zǐ sūn fàn liú zuì yǐ xià tīng shú
若应议请减及九品已上官，若官品得减者之祖父母、父母、妻、子孙，犯流罪已下，听赎。
qí shú fǎ chī shí shú tóng yī jīn dì jiā yī jīn zhì zhàng yī bǎi zé shú tóng shí jīn
其赎法： 笞十，赎铜一斤，递加一斤，至杖一百，则赎铜十斤。
zì cǐ yǐ shàng dì jiā shí jīn zhì tú sān nián zé shú tóng liù shí jīn
自此已上，递加十斤，至徒三年，则赎铜六十斤。
liú èr qiān lǐ zhě shú tóng bā shí jīn
流二千里者，赎铜八十斤；
liú èr qiān wǔ bǎi lǐ zhě shú tóng jiǔ shí jīn
流二千五百里者，赎铜九十斤；
liú sān qiān lǐ zhě shú tóng yī bǎi jīn
流三千里者，赎铜一百斤。
jiǎo zhǎn zhě shú tóng yī bǎi èr shí jīn
绞斩者，赎铜一百二十斤。
yòu xǔ yǐ guān dāng zuì
又许以官当罪。
yǐ guān dāng tú zhě wǔ pǐn yǐ shàng fàn sī zuì zhě yī guān dāng tú èr nián
以官当徒者， 五品已上犯私罪者，一官当徒二年；
jiǔ pǐn yǐ shàng yī guān dāng tú yī nián
九品已上，一官当徒一年。
ruò fàn gōng zuì zhě gè jiā yī nián
若犯公罪者，各加一年。
yǐ guān dāng liú zhě sān liú tóng bǐ tú sì nián réng gè jiě jiàn rèn
以官当流者，三流同比徒四年，仍各解见任。
chú míng zhě bǐ tú sān nián
除名者，比徒三年。
miǎn guān zhě bǐ tú èr nián
免官者， 比徒二年。
miǎn suǒ jū guān zhě bǐ tú yī nián
免所居官者，比徒一年。
yòu yǒu shí è zhī tiáo yī yuē móu fǎn èr yuē móu dà nì sān yuē móu pàn sì yuē móu è nì wǔ yuē bù dào liù yuē dà bù jìng qī yuē bù xiào bā yuē bù mù jiǔ yuē bú yì shí yuē nèi luàn
又有十恶之条：一曰谋反，二曰谋大逆，三曰谋叛，四曰谋恶逆，五曰不道，六曰大不敬，七曰不孝，八曰不睦，九曰不义，十曰内乱。
qí fàn shí è zhě bù dé yī yì qǐng zhī lì
其犯十恶者，不得依议请之例。
nián qī shí yǐ shàng shí wǔ yǐ xià jí fèi jí fàn liú zuì yǐ xià yì tīng shú
年七十以上、十五以下及废疾，犯流罪以下，亦听赎。
bā shí yǐ shàng shí suì yǐ xià jí dǔ jí fàn fǎn nì shā rén yīng sǐ zhě shàng qǐng dào jí shāng rén yì shōu shú yú jiē wù lùn
八十已上、十岁以下及笃疾，犯反逆杀人应死者，上请，盗及伤人， 亦收赎，余皆勿论。
jiǔ shí yǐ shàng qī suì yǐ xià suī yǒu sǐ zuì bù jiā xíng
九十以上、七岁以下，虽有死罪，不加刑。
bǐ suí dài jiù lǜ jiǎn dà pì zhě jiǔ shí èr tiáo jiǎn liú rù tú zhě qī shí yī tiáo
比隋代旧律，减大辟者九十二条，减流入徒者七十一条。
qí dāng tú zhī fǎ wéi duó yī guān chú míng zhī rén réng tóng shì wu
其当徒之法，唯夺一官，除名之人，仍同士伍。
fán xuē fán qù dù biàn zhòng wèi qīng zhě bù kě shèng jì
凡削烦去蠹，变重为轻者，不可胜纪。
yòu dìng lìng yī qiān wǔ bǎi jiǔ shí tiáo wèi sān shí juǎn
又定令一千五百九十条，为三十卷。
zhēn guàn shí yī nián zhēng yuè bān xià zhī
贞观十一年正月，颁下之。
yòu shān wǔ dé zhēn guān yǐ lái chì gé sān qiān yú jiàn dìng liú qī bǎi tiáo yǐ wéi gé shí bā juǎn liú běn sī shī xíng
又删武德、贞观已来敕格三千余件，定留七百条，以为格十八卷，留本司施行。
zhēn zhuó jīn gǔ chú fán qù bì shèn wéi kuān jiǎn biàn yú rén zhě
斟酌今古，除烦去弊，甚为宽简，便于人者。
yǐ shàng shū shěng zhū cáo wèi zhī mù chū wèi qī juǎn
以尚书省诸曹为之目，初为七卷。
qí cáo zhī cháng tiáo dàn liú běn sī zhě bié wèi liú sī gé yī juàn
其曹之常条，但留本司者，别为《留司格》一卷。
gài biān lù dāng shí zhì chì yǒng wéi fǎ zé yǐ wéi gù shì
盖编录当时制敕，永为法则，以为故事。
zhēn guàn gé shí bā juǎn fáng xuán líng děng shān dìng
《贞观格》 十八卷，房玄龄等删定。
yǒng huī liú sī gé shí bā juǎn sàn bān gé qī juǎn zhǎng sūn wú jì děng shān dìng yǒng huī zhōng yòu lìng yuán zhí xīn děng shān dìng wéi gǎi yì guān hào cáo jú zhī míng bù yì piān mù
《永徽留司格》十八卷，《散颁格》七卷，长孙无忌等删定，永徽中，又令源直心等删定，惟改易官号曹局之名，不易篇目。
yǒng huī liú sī gé hòu běn liú rén guǐ děng shān dìng
《永徽留司格后本》，刘仁轨等删定。
chuí gǒng liú sī gé liù juǎn sàn bān gé sān juǎn péi jū dào shān dìng
《垂拱留司格》六卷，《散颁格》三卷，裴居道删定。
tài jí gé shí juǎn cén xī děng shān dìng
《太极格》十卷，岑羲等删定。
kāi yuán qián gé shí juǎn yáo chóng děng shān dìng
《开元前格》十卷，姚崇等删定。
kāi yuán hòu gé shí juǎn sòng jǐng děng shān dìng
《开元后格》十卷，宋璟等删定。
jiē yǐ shàng shū shěng èr shí sì sī wèi piān mù
皆以尚书省二十四司为篇目。
fán shì sān shí yǒu sān piān yì yǐ shàng shū shěng liè cáo jí mì shū tài cháng sī nóng guāng lù tài pú tài fǔ shào fǔ jí jiān mén sù wèi jì zhàng míng qí piān mù wèi èr shí juǎn
凡式三十有三篇，亦以尚书省列曹及秘书、太常、司农、光禄、太仆、太府、少府及监门、宿卫、计帐名其篇目，为二十卷。
yǒng huī shì shí sì juǎn chuí gǒng shén lóng kāi yuán shì bìng èr shí juǎn qí shān dìng gé lìng tóng
《永徽式》十四卷，《垂拱》、《神龙》、《开元式》并二十卷，其删定格令同。
tài zōng yòu zhì zài jīng jiàn jìn qiú xíng bù měi yuè yī zòu cóng lì chūn zhì qiū fēn bù dé zòu jué sǐ xíng
太宗又制在京见禁囚，刑部每月一奏，从立春至秋分，不得奏决死刑。
qí dà jì sì jí zhì zhāi shuò wàng shàng xià xián èr shí sì qì yǔ wèi qíng yè wèi míng duàn tú rì yuè jí jià rì bìng bù de zòu jué sǐ xíng
其大祭祀及致斋、朔望、上下弦、二十四气、雨未晴、夜未明、断屠日月及假日，并不得奏决死刑。
qí yǒu shè zhī rì wǔ kù lìng shè jīn jī jí gǔ yú gōng chéng mén wài zhī yòu lēi jí qiú tú yú quē qián wō gǔ qiān shēng qì xuān zhào ér shì zhī
其有赦之日，武库令设金鸡及鼓于宫城门外之右，勒集囚徒于阙前，挝鼓千声讫，宣诏而释之。
qí shè shū bān zhū zhōu yòng juàn xiě xíng xià
其赦书颁诸州，用绢写行下。
yòu xì qiú zhī jù yǒu jiā niǔ qián suǒ jiē yǒu cháng duǎn guǎng xiá zhī zhì liàng zuì qīng zhòng jié jí yòng zhī
又系囚之具，有枷、杻钳、 锁，皆有长短广狭之制，量罪轻重，节级用之。
qí zhàng jiē xuē qù jié mù cháng sān chǐ wǔ cùn
其杖皆削去节目，长三尺五寸。
xùn qiú zhàng dà tóu jìng sān fēn èr lí xiǎo tóu èr fēn èr lí
讯囚杖，大头径三分二厘，小头二分二厘。
cháng xíng zhàng dà tóu èr fēn qī lí xiǎo tóu yī fēn qī lí
常行杖，大头二分七厘，小头一分七厘。
chī zhàng dà tóu èr fēn xiǎo tóu yī fēn bàn
笞杖，大头二分，小头一分半。
qí jué chī zhě tuǐ fēn shòu
其决笞者，腿分受。
jué zhàng zhě bèi tuǐ tún fēn shòu
决杖者，背、腿、臀分受。
jí xū shù děng kǎo xùn zhě yì tóng
及须数等拷讯者，亦同。
qí kǎo qiú bù guò sān dù zǒng shù bù dé guò èr bǎi
其拷囚不过三度，总数不得过二百。
zhàng zuì yǐ xià bù dé guò suǒ fàn zhī shù
杖罪已下，不得过所犯之数。
zhū duàn zuì ér wú zhèng tiáo qí yīng chū zuì zhě zé jǔ zhòng yǐ míng qīng
诸断罪而无正条，其应出罪者，则举重以明轻；
qí yīng rù zuì zhě zé jǔ qīng yǐ míng zhòng
其应入罪者，则举轻以明重。
chēng jiā zhě jiù zhòng cì
称加者，就重次；
chēng jiǎn zhě jiù qīng cì
称减者，就轻次。
wéi èr sǐ sān liú tóng wèi yī jiǎn bù dé jiā zhì yú sǐ
惟二死三流，同为一减，不得加至于死。
duàn yù ér shī yú chū rù zhě yǐ qí zuì zuì zhī
断狱而失于出入者，以其罪罪之。
shī rù zhě gè jiǎn sān děng
失入者，各减三等；
shī chū zhě gè jiǎn wǔ děng
失出者，各减五等。
chū tài zōng yǐ gǔ zhě duàn yù bì xùn yú sān huái jiǔ jí zhī guān nǎi zhào dà bì zuì zhōng shū mén xià wǔ pǐn yǐ shàng jí shàng shū děng yì zhī
初，太宗以古者断狱，必讯于三槐九棘之官，乃诏大辟罪，中书、门下五品已上及尚书等议之。
qí hòu hé nèi rén li hǎo dé fēng jí mào luàn yǒu yāo wàng zhī yán zhào àn qí shì
其后河内人李好德，风疾瞀乱，有妖妄之言，诏按其事。
dà lǐ chéng zhāng yùn gǔ zòu hǎo dé diān bìng yǒu zhēng fǎ bù dàng zuò
大理丞张蕴古奏，好德癫病有征，法不当坐。
zhì shū shì yù shǐ quán wàn jì hé yùn gǔ guàn xiāng zhōu hǎo dé zhī xiōng hòu dé wèi qí cì shǐ qíng zài ā zòng zòu shì bù shí
治书侍御史权万纪，劾蕴古贯相州，好德之兄厚德，为其刺史，情在阿纵，奏事不实。
tài zōng yuē wú cháng jìn qiú yú yù nèi yùn gǔ yǔ zhī yì qí jīn fù ā zòng hǎo dé shì luàn wú fǎ yě
太宗曰：“吾常禁囚于狱内，蕴古与之弈棋，今复阿纵好德，是乱吾法也。
suì zhǎn yú dōng shì
”遂斩于东市。
jì ér huǐ zhī
既而悔之。
yòu jiāo zhōu dū dū lú zǔ shàng yǐ wǔ zhǐ zhǎn yú cháo táng dì yì zhuī huǐ
又交州都督卢祖尚， 以忤旨斩于朝堂，帝亦追悔。
xià zhì fán jué sǐ xíng suī lìng jí shā réng sān fù zòu
下制，凡决死刑，虽令即杀，仍三覆奏。
xún wèi shì chén yuē rén mìng zhì zhòng yī sǐ bù kě zài shēng
寻谓侍臣曰： “人命至重，一死不可再生。
xī shì chōng shā zhèng tǐng jì ér huǐ zhī zhuī zhǐ bù jí
昔世充杀郑颋，既而悔之，追止不及。
jīn chūn fǔ shǐ qǔ cái bù duō zhèn nù shā zhī hòu yì xún huǐ jiē yóu sī bù shěn yě
今春府史取财不多，朕怒杀之，后亦寻悔，皆由思不审也。
bǐ lái jué qiú suī sān fù zòu xū yú zhī jiān sān zòu biàn qì dōu wèi de sī sān zòu hé yì
比来决囚，虽三覆奏，须臾之间，三奏便讫，都未得思，三奏何益？
zì jīn yǐ hòu yi èr rì zhōng wǔ fù zòu xià zhū zhōu sān fù zòu
自今已后，宜二日中五覆奏，下诸州三覆奏。
yòu gǔ zhě xíng xíng jūn wèi chè lè jiǎn shàn
又古者行刑，君为彻乐减膳。
zhèn jīn tíng wú cháng shè zhī lè mò zhī hé chè rán duì shí jí bù dàn jiǔ ròu
朕今庭无常设之乐，莫知何彻，然对食即不啖酒肉。
zì jīn yǐ hòu lìng yǔ shàng shí xiāng zhī xíng rén rì wù jìn jiǔ ròu
自今已后，令与尚食相知，刑人日勿进酒肉。
nèi jiào fāng jí tài cháng bìng yi tíng jiào
内教坊及太常，并宜停教。
qiě cáo sī duàn yù duō jù lǜ wén suī qíng zài kě jīn ér bù gǎn wéi fǎ shǒu wén dìng zuì huò kǒng yǒu yuān
且曹司断狱， 多据律文，虽情在可矜，而不敢违法，守文定罪，或恐有冤。
zì jīn mén xià fù lǐ yǒu jù fǎ hé sǐ ér qíng kě yòu zhě yi lù zhuàng zòu
自今门下覆理，有据法合死而情可宥者，宜录状奏。
zì shì quán huó zhě shén zhòng
”自是全活者甚众。
qí wǔ fù zòu yǐ jué qián yī rì èr rì fù zòu jué rì yòu sān fù zòu
其五覆奏，以决前一日、二日覆奏，决日又三覆奏。
wéi fàn è nì zhě yī fù zòu ér yǐ zhe zhī yú lìng
惟犯恶逆者，一覆奏而已，著之于令。
tài zōng jì zhū zhāng yùn gǔ zhī hòu fǎ guān yǐ chū zuì wèi jiè shí yǒu shī rù zhě yòu bù jiā zuì yān yóu shì xíng wǎng pō mì
太宗既诛张蕴古之后，法官以出罪为诫，时有失入者，又不加罪焉，由是刑网颇密。
dì cháng wèn dà lǐ qīng liú dé wēi yuē jìn lái xíng wǎng shāo mì hé yě
帝尝问大理卿刘德威曰：“近来刑网稍密，何也？
dé wēi duì yuē lǜ wén shī rù jiǎn sān děng shī chū jiǎn wǔ děng
”德威对曰：“律文失入减三等，失出减五等。
jīn shī rù zé wú gū shī chū zé biàn huò dà zuì suǒ yóu lì jiē shēn wén
今失入则无辜，失出则便获大罪，所由吏皆深文。
tài zōng rán qí yán
”太宗然其言。
yóu shì shī yú chū rù zhě lìng yī lǜ wén duàn yù zhě jiàn wèi píng yǔn
由是失于出入者，令依律文，断狱者渐为平允。
shí sì nián yòu zhì liú zuì sān děng bù xiàn yǐ lǐ shù liàng pèi biān è zhī zhōu
十四年，又制流罪三等，不限以里数，量配边恶之州。
qí hòu suī cún kuān diǎn ér fàn zhě jiàn shǎo
其后虽存宽典，而犯者渐少。
gāo zōng jí wèi zūn zhēn guàn gù shì wu zài xù xíng
高宗即位，遵贞观故事，务在恤刑。
cháng wèn dà lǐ qīng táng lín zài yù xì qiú zhī shù lín duì yuē jiàn qiú wǔ shí yú rén wéi èr rén hé sǐ
尝问大理卿唐临在狱系囚之数，临对曰： “见囚五十余人，惟二人合死。
dì yǐ qiú shù quán shǎo yí rán xíng yú yán sè
”帝以囚数全少，怡然形于颜色。
yǒng huī chū
永徽初，
chì tài wèi zhǎng sūn wú jì sī kōng li jī zuǒ pú yè yú zhì níng yòu pú yè xíng chéng shì zhōng gāo jì fǔ huáng mén shì láng yǔ wén jié liǔ shì yòu chéng duàn bǎo xuán tài cháng shǎo qīng líng hú dé fēn lì bù shì láng gāo jìng yán xíng bù shì láng liú yàn kè jǐ shì zhōng zhào wén kè
敕太尉长孙无忌、司空李𪟝、左仆射于志宁、右仆射行成、侍中高季辅、黄门侍郎宇文节柳奭、右丞段宝玄、太常少卿令狐德棻、吏部侍郎高敬言、刑部侍郎刘燕客、给事中赵文恪，
zhōng shū shè rén li you yì shào fǔ chéng zhāng xíng shí dà lǐ chéng yuán shào tài fǔ chéng wáng wén duān xíng bù láng zhōng gǔ mǐn xíng děng
中书舍人李友益、少府丞张行实、大理丞元绍、太府丞王文端、刑部郎中贾敏行等，
gòng zhuàn dìng lǜ lìng gé shì
共撰定律令格式。
jiù zhì bù biàn zhě jiē suí shān gǎi
旧制不便者，皆随删改。
suì fēn gé wèi liǎng bù cáo sī cháng wù wèi liú sī gé tiān xià suǒ gòng zhě wèi sàn bān gé
遂分格为两部：曹司常务为《留司格》，天下所共者为《散颁格》。
qí sàn bān gé xià zhōu xiàn liú sī gé dàn liú běn sī xíng yòng yān
其《散颁格》下州县，《留司格》但留本司行用焉。
sān nián zhào yuē lǜ xué wèi yǒu dìng shū měi nián suǒ jǔ míng fǎ suì wú píng zhǔn
三年，诏曰：“律学未有定疏，每年所举明法，遂无凭准。
yi guǎng zhào jiě lǜ rén tiáo yì shū zòu wén
宜广召解律人条义疏奏闻。
réng shǐ zhōng shū mén xià jiān dìng
仍使中书、门下监定。
yú shì tài wèi zhào guó gōng wú jì sī kōng yīng guó gōng jī shàng shū zuǒ pú yè jiān tài zǐ shǎo shī jiān xiū guó shǐ yān guó gōng zhì níng yín qīng guāng lù dài fu xíng bù shàng shū táng lín tài zhōng dà fu shǒu dà lǐ qīng duàn bǎo xuán cháo yì dài fū shǒu shàng shū yòu chéng liú yàn kè cháo yì dài fū shǒu yù shǐ zhōng chéng gǔ mǐn xíng děng
”于是太尉赵国公无忌、司空英国公𪟝、 尚书左仆射兼太子少师监修国史燕国公志宁、银青光禄大夫刑部尚书唐临、太中大夫守大理卿段宝玄、朝议大夫守尚书右丞刘燕客、朝议大夫守御史中丞贾敏行等，
cān zhuàn lǜ shū
参撰《律疏》，
chéng sān shí juǎn
成三十卷，
sì nián shí yuè zòu zhī
四年十月奏之，
bān yú tiān xià
颁于天下。
zì shì duàn yù zhě jiē yǐn shū fēn xī zhī
自是断狱者皆引疏分析之。
yǒng huī wǔ nián wǔ yuè shàng wèi shì chén yuē yù sòng fán duō jiē yóu xíng fá wǎng làn gù yuē xíng zhě chéng yě yī chéng ér bù kě biàn
永徽五年五月，上谓侍臣曰：“狱讼繁多，皆由刑罚枉滥，故曰刑者成也，一成而不可变。
mò dài duàn yù zhī rén jiē yǐ kē kè wèi míng shì yǐ qín shì wǎng mì qiū tú ér huò zuì zhě zhòng
末代断狱之人，皆以苛刻为明，是以秦氏网密秋荼，而获罪者众。
jīn tiān xià wú shì sì hǎi yì ān yù yǔ gōng děng gòng xíng kuān zhèng
今天下无事，四海乂安，欲与公等共行宽政。
jīn rì xíng fá dé wú wǎng làn hu
今日刑罚，得无枉滥乎？
wú jì duì yuē bì xià yù de xíng fǎ kuān píng chén xià yóu bù shí shèng yì
”无忌对曰：“陛下欲得刑法宽平，臣下犹不识圣意。
cǐ fǎ bì lái yǐ jiǔ fēi zhǐ jīn rì
此法弊来已久，非止今日。
ruò qíng zài tǐ guó jí gòng hào chī rén yì zài shēn wén biàn chēng hǎo lì
若情在体国，即共号痴人，意在深文，便称好吏。
suǒ yǐ zuì suī hé zhàng bì yù qiǎn tú lǐ yǒu kě shēng wu rù yú sǐ fēi zēng qián rén xiàn yú sǐ xíng
所以罪虽合杖，必欲遣徒，理有可生，务入于死， 非憎前人，陷于死刑。
bì xià qín ér lìng fàng fǎ sī yì yi gù qǐng dàn bì xià xǐ nù bù wàng jiā yú rén xíng fá zì rán shì zhōng
陛下矜而令放，法司亦宜固请，但陛下喜怒不妄加于人，刑罚自然适中。
shàng yǐ wéi rán
”上以为然。
yǒng huī liù nián qī yuè shàng wèi shì chén yuē lǜ tōng bǐ fù tiáo lì tài duō
永徽六年七月，上谓侍臣曰：“律通比附，条例太多。
zuǒ pú yè zhì níng děng duì jiù lǜ duō bǐ fù duàn shì nǎi shāo nán jiě
” 左仆射志宁等对：“旧律多比附断事，乃稍难解。
kē tiáo jí zhòng shù zhì sān qiān
科条极众，数至三千。
duò rì zài dìng wéi liú wǔ bǎi
隋日再定， 惟留五百。
yǐ shì lèi xiāng sì zhě bǐ fù kē duàn
以事类相似者，比附科断。
jīn rì suǒ tíng jí shì cān qǔ duò lǜ xiū yì
今日所停，即是参取隋律修易。
tiáo zhāng jì shǎo jí chéng shěng biàn
条章既少， 极成省便。
lóng shuò èr nián gǎi yì guān hào yīn chì sī xíng tài cháng bó yuán zhí xīn shǎo cháng bó li jìng xuán sī xíng dài fū li wén lǐ děng zhòng dìng gé shì wéi gǎi cáo jú zhī míng ér bù yì piān dì
龙朔二年，改易官号，因敕司刑太常伯源直心、少常伯李敬玄、司刑大夫李文礼等重定格式，惟改曹局之名，而不易篇第。
lín dé èr nián zòu shàng
麟德二年奏上。
zhì yí fèng zhōng
至仪凤中，
guān hào fù jiù
官号复旧，
yòu chì zuǒ pú yè liú rén guǐ yòu pú yè dài zhì dé shì zhōng zhāng wén guàn zhōng shū lìng li jìng xuán yòu shù zǐ hǎo chù jùn huáng mén shì láng lái héng zuǒ shù zǐ gāo zhì zhōu yòu shù zǐ li yì yǎn lì bù shì láng péi xíng jiǎn mǎ zài bīng bù shì láng xiāo dé zhāo péi yán gōng bù shì láng li yì chēn xíng bù shì láng zhāng chǔ jīn bù láng zhōng lú lǜ shī děng
又敕左仆射刘仁轨、右仆射戴至德、侍中张文瓘、中书令李敬玄、右庶子郝处俊、 黄门侍郎来恒、左庶子高智周、右庶子李义琰、吏部侍郎裴行俭马载、兵部侍郎萧德昭裴炎、工部侍郎李义琛、刑部侍郎张楚、金部郎中卢律师等，
shān jī gé shì
删缉格式。
yí fèng èr nián èr yuè jiǔ rì zhuàn dìng zòu shàng
仪凤二年二月九日，撰定奏上。
xiān shì xiáng xíng shǎo qīng zhào rén běn zhuàn fǎ lì sān juǎn yǐn yǐ duàn yù shí yì yì wèi shé zhōng
先是详刑少卿赵仁本撰《法例》三卷，引以断狱，时议亦为折衷。
hòu gāo zōng lǎn zhī yǐ wéi fán wén bù biàn
后高宗览之，以为烦文不便。
yīn wèi shì chén yuē lǜ lìng gé shì tiān xià tōng guī fēi zhèn yōng xū suǒ néng chuàng zhì
因谓侍臣曰：“律、令、格、式，天下通规，非朕庸虚所能创制。
bìng shì wǔ dé zhī jì zhēn guàn yǐ lái huò qǔ dìng chén zhōng cān xiáng zhòng yì tiáo zhāng bèi jǔ guǐ zhú zhāo rán lín shì zūn xíng zì bù néng jǐn
并是武德之际，贞观已来，或取定宸衷，参详众议，条章备举，轨躅昭然，临事遵行，自不能尽。
hé wéi gèng xū zuò lì zhì shǐ chù xù duō yí
何为更须作例，致使触绪多疑。
jì cǐ yīn xún fēi shì jīn rì sù yi gǎi zhé bù dé gèng rán
计此因循， 非适今日，速宜改辙，不得更然。
zì shì fǎ lì suì fèi bù yòng
”自是，《法例》遂废不用。
zé tiān lín cháo chū yù dà shōu rén wàng
则天临朝，初欲大收人望。
chuí gǒng chū nián lìng róng tóng wèi guǐ sì miàn zhì mén gè yī fāng sè gòng wèi yī shì
垂拱初年，令熔铜为匦，四面置门，各依方色，共为一室。
dōng miàn míng yuē yán ēn guǐ shàng fù sòng jí xǔ qiú guān jué zhě fēng biǎo tóu zhī
东面名曰延恩匦，上赋颂及许求官爵者封表投之。
nán miàn yuē zhāo jiàn guǐ yǒu yán shí zhèng dé shī jí zhí yán jiàn zhèng zhě tóu zhī
南面曰招谏匦，有言时政得失及直言谏诤者投之。
xī miàn yuē shēn yuān guǐ yǒu de zuì yuān làn zhě tóu zhī
西面曰申冤匦，有得罪冤滥者投之。
běi miàn yuē tōng xuán guǐ yǒu xuán xiàng zāi biàn jí jūn móu mì cè zhě tóu zhī
北面曰通玄匦，有玄象灾变及军谋秘策者投之。
měi rì zhì zhī yú cháo táng yǐ shōu tiān xià biǎo shū
每日置之于朝堂，以收天下表疏。
jì chū zhī hòu bù chěng zhī tú huò zhì gōng jié yīn sī bàng shàn cháo zhèng zhě
既出之后，不逞之徒，或至攻讦阴私，谤讪朝政者。
hòu nǎi lìng zhōng shū mén xià guān yī rén zhuān jiān qí suǒ tóu zhī zhuàng réng zé shi guān rán hòu xǔ jìn fēng xíng zhī zhì jīn yān
后乃令中书、门下官一人，专监其所投之状，仍责识官，然后许进封，行之至今焉。
zé tiān yòu chì nèi shǐ péi jū dào xià guān shàng shū cén zhǎng qiàn fèng gé shì láng wéi fāng zhì yǔ shān dìng guān yuán zhì hóng děng shí yú rén shān gǎi gé shì jiā jì zhàng jí gōu zhàng shì tōng jiù shì chéng èr shí juǎn
则天又敕内史裴居道、夏官尚书岑长倩、凤阁侍郎韦方质与删定官袁智弘等十余人，删改格式，加计帐及勾帐式，通旧式成二十卷。
yòu yǐ wǔ dé yǐ lái chuí gǒng yǐ qián zhào chì biàn yú shí zhě biān wèi xīn gé èr juǎn zé tiān zì zhì xù
又以武德已来、垂拱已前诏敕便于时者，编为《新格》二卷，则天自制序。
qí èr juǎn zhī wài bié biān liù juǎn kān wéi dāng sī xíng yòng wèi chuí gǒng liú sī gé
其二卷之外，别编六卷，堪为当司行用，为《垂拱留司格》。
shí wéi fāng zhì xiáng liàn fǎ lǐ yòu wěi qí shì yú xián yáng wèi wáng shǒu shèn yòu yǒu jīng lǐ zhī cái gù chuí gǒng gé shì yì zhě chēng wéi xiáng mì
时韦方质详练法理，又委其事于咸阳尉王守慎，又有经理之才，故《垂拱格》、《式》，议者称为详密。
qí lǜ lìng wéi gǎi èr shí sì tiáo yòu yǒu bù biàn zhě dà dǐ yī jiù
其律令惟改二十四条，又有不便者，大抵依旧。
rán zé tiān yán yú yòng xíng shǔ xú jìng yè zuò luàn jí yù bó bīng qǐ zhī hòu kǒng rén xīn dòng yáo yù yǐ wēi zhì tiān xià jiàn yǐn kù lì wu lìng shēn wén yǐ àn xíng yù
然则天严于用刑，属徐敬业作乱，及豫、博兵起之后，恐人心动摇，欲以威制天下，渐引酷吏，务令深文，以案刑狱。
cháng shòu nián yǒu shàng fēng shì yán lǐng biǎo liú rén yǒu yīn móu nì zhě nǎi qiǎn sī xíng píng shì wàn guó jùn shè jiān chá yù shǐ jiù àn zhī ruò de fǎn zhuàng zhǎn jué
长寿年有上封事言岭表流人有阴谋逆者， 乃遣司刑评事万国俊摄监察御史就案之，若得反状，斩决。
guó jùn zhì guǎng zhōu biàn zhào liú rén yōng zhī shuǐ qǔ yǐ cì jiā lù
国俊至广州，遍召流人， 拥之水曲，以次加戮。
sān bǎi yú rén yī shí bìng mìng rán hòu duàn liàn qū chéng fǎn zhuàng
三百余人，一时并命，然后锻炼曲成反状。
nǎi gèng wū zòu yún zhū dào liú rén duō yǒu yuàn wàng
乃更诬奏云： “诸道流人，多有怨望。
ruò bù tuī jiū wèi biàn bù yáo
若不推究，为变不遥。
zé tiān shēn rán qí yán
”则天深然其言。
yòu mìng shè jiān chá yù shǐ liú guāng yè wáng dé shòu bào sī gōng wáng chù zhēn qū zhēn yún děng fēn wǎng jiàn nán qián zhōng ān nán lǐng nán děng liù dào àn jū liú rén
又命摄监察御史刘光业、王德寿、鲍思恭、王处贞、屈贞筠等，分往剑南、黔中、安南、岭南等六道，按鞫流人。
guāng yè suǒ zài shā lù
光业所在杀戮。
guāng yè zhū jiǔ bǎi rén dé shòu zhū qī bǎi rén qí yú shǎo zhě bù jiǎn shù bǎi rén
光业诛九百人，德寿诛七百人，其余少者不减数百人。
yì yǒu zá fàn jí yuǎn nìng liú rén yì wang jí huò yān
亦有杂犯及远年流人，亦枉及祸焉。
shí zhōu xìng lái jùn chén děng xiāng cì shòu zhì tuī jiū dà yù
时周兴、来俊臣等，相次受制推究大狱。
nǎi yú dū chéng lì jǐng mén nèi bié zhì tuī shì shǐ yuàn shí rén wèi zhī xīn kāi yù
乃于都城丽景门内，别置推事使院，时人谓之“新开狱”。
jùn chén yòu yǔ shì yù shǐ hòu sī zhǐ wáng hóng yì guō bà li jìng rén píng shì kāng wěi wèi suì zhōng děng zhāo jí gào shì shù bǎi rén gòng wèi luó zhī yǐ xiàn liáng shàn
俊臣又与侍御史侯思止王弘义郭霸李敬仁、评事康𬀩卫遂忠等，招集告事数百人，共为罗织，以陷良善。
qián hòu wang zāo shā hài zhě bù kě shèng shǔ
前后枉遭杀害者，不可胜数。
yòu zào gào mì luó zhī jīng yī juàn qí yì zhǐ jiē wǎng luó qián rén zhī chéng fǎn zhuàng
又造《告密罗织经》一卷，其意旨皆网罗前人，织成反状。
jùn chén měi jū qiú wú wèn qīng zhòng duō yǐ cù guàn bí
俊臣每鞫囚，无问轻重，多以醋灌鼻。
jìn dì láo zhōng huò shèng zhī yú wèng yǐ huǒ wéi rào zhì zhī
禁地牢中，或盛之于瓮，以火围绕炙之。
jiān jué qí liáng xiǎng zhì yǒu chōu yī xù yǐ dàn zhī zhě
兼绝其粮饷，至有抽衣絮以啖之者。
qí suǒ zuò dà jiā fán yǒu shí hào yī yuē dìng bǎi mài èr yuē chuǎn bù dé sān yuē tū dì hǒu sì yuē zhe jí chéng wǔ yuē shī hún dǎn liù yuē shí tóng fǎn qī yuē fǎn shì shí bā yuē sǐ zhū chóu jiǔ yuē qiú jí sǐ shí yuē qiú pò jiā
其所作大枷，凡有十号：一曰定百脉，二曰喘不得，三曰突地吼，四曰著即承，五曰失魂胆，六曰实同反，七曰反是实，八曰死猪愁，九曰求即死，十曰求破家。
yòu lìng qǐn chǔ fèn huì bèi zhū kǔ dú
又令寝处粪秽，备诸苦毒。
měi yǒu zhì shū kuān yòu qiú tú jùn chén bì xiān qiǎn yù zú jǐn shā zhòng zuì rán hòu xuān shì
每有制书宽宥囚徒，俊臣必先遣狱卒，尽杀重罪，然后宣示。
shì shí hǎi nèi shè jù dào lù yǐ mù
是时海内慑惧，道路以目。
lín tái zhèng zì chén zǐ áng shàng shū yuē
麟台正字陈子昂上书曰：
chén wén gǔ zhī yù tiān xià zhě qí zhèng yǒu sān wáng zhě huà zhī yòng rén yì yě
臣闻古之御天下者，其政有三：王者化之，用仁义也；
bà zhě wēi zhī rèn quán zhì yě
霸者威之，任权智也；
qiáng guó xié zhī wu xíng fá yě
强国胁之，务刑罚也。
shì yǐ huà zhī bù zú rán hòu wēi zhī wēi zhī bù zú rán hòu xíng zhī
是以化之不足，然后威之，威之不足，然后刑之。
gù zhì yú xíng zé fēi wáng zhě zhī suǒ guì yǐ
故至于刑， 则非王者之所贵矣。
kuàng yù guāng zhái tiān xià zhuī gōng shàng huáng zhuān rèn xíng shā yǐ wéi wēi duàn kě wèi cè zhī shī zhě yě
况欲光宅天下，追功上皇，专任刑杀以为威断，可谓策之失者也。
chén fú dǔ bì xià shèng dé cōng míng yóu xīn tài gǔ jiāng zhì jìng yǔ zhòu bǎo yì lí mín fā hào shī lìng chū yú chéng xián
臣伏睹陛下圣德聪明，游心太古，将制静宇宙，保乂黎民，发号施令，出于诚慊。
tiān xià cāng shēng mò bù xuán wàng shèng fēng jì jiàn shén huà dào dé wéi zhèng jiāng shì yú bì xià yǐ
天下苍生，莫不悬望圣风，冀见神化，道德为政，将侍于陛下矣。
chén wén zhī shèng rén chū bì yǒu qū chú gài tiān rén zhī fú yīng xiū mìng yě
臣闻之，圣人出，必有驱除，盖天人之符，应休命也。
rì zhě dōng nán wēi niè gǎn móu luàn cháng
日者东南微孽，敢谋乱常。
bì xià shùn tiān xíng zhū zuì è xián fú qǐ fēi tiān yì yù zhāng bì xià wēi wǔ zhī gōng zāi
陛下顺天行诛，罪恶咸伏，岂非天意欲彰陛下威武之功哉！
ér zhí shì zhě bù chá tiān xīn yǐ wéi rén yì è qí shǒu luàn chàng huò fǎ hé zhū tú jiāng xī jiān yuán qióng qí dǎng yǔ
而执事者不察天心，以为人意，恶其首乱唱祸，法合诛屠，将息奸源，穷其党与。
suì shǐ bì xià dà kāi zhào yù zhòng shè yán xíng jì yǐ chéng jiān guān yú tiān xià
遂使陛下大开诏狱，重设严刑，冀以惩奸，观于天下。
nì dǎng qīn shǔ jí qí jiāo yóu yǒu shè xián yí cí xiāng lián jí mò bù qióng bǔ kǎo xiào zhī yè pán ná
逆党亲属及其交游，有涉嫌疑，辞相连及，莫不穷捕考校，枝叶蟠拿。
dà huò liú xiě xiǎo yù chī mèi
大或流血，小御魑魅。
zhì yǒu jiān rén yíng huò chéng xiǎn xiāng wū jiū gào yí sì jì tú jué shǎng jiào yú què xià zhě rì yǒu shù yǐ
至有奸人荧惑，乘险相诬，纠告疑似，冀图爵赏， 叫于阙下者，日有数矣。
yú shí cháo tíng huáng huáng mò néng zì gù hǎi nèi qīng tīng yǐ xiāng jīng kǒng
于时朝廷徨徨，莫能自固，海内倾听，以相惊恐。
lài bì xià rén cí mǐn qí wēi jù cì yǐ ēn zhào xǔ qí dà gōng yǐ shàng yī qiè wù lùn
赖陛下仁慈，悯其危惧，赐以恩诏，许其大功已上，一切勿论。
rén shí huò tài wèi shēng zài zào
人时获泰，谓生再造。
yú chén qiè yǐ xīn rán hè bì xià shèng míng dé tiān zhī jī yě
愚臣窃以忻然，贺陛下圣明，得天之机也。
bù wèi yì zhě yì jiàn yòu zhí qián tú bǐ zhě xíng yù fēn fēn fù qǐ
不谓议者异见，又执前图，比者刑狱，纷纷复起。
bì xià bù shēn sī tiān yì yǐ shùn xiū qī shàng yǐ dū chá wéi lǐ wēi xíng wèi wu shǐ qián zhě zhī zhào bù xìn yú rén
陛下不深思天意，以顺休期，尚以督察为理，威刑为务，使前者之诏，不信于人。
yú chén mèi yān qiè kǒng fēi wǔ dì sān wáng fá zuì diào rén zhī yì yě
愚臣昧焉，窃恐非五帝、三王伐罪吊人之意也。
chén qiè guān dāng jīn tiān xià bǎi xìng sī ān jiǔ yǐ
臣窃观当今天下百姓，思安久矣。
nǎng shǔ běi hú qīn sāi xī róng kòu biān bīng gé xiāng tú xiàng lì shí zài
曩属北胡侵塞，西戎寇边，兵革相屠，向历十载。
guān hé zì běi zhuǎn shū yōu yàn
关、河自北，转输幽、燕；
qín shǔ zhī xi chí wù huáng hǎi
秦、蜀之西，驰骛湟、海。
dāng shí tiān xià pí jí yǐ
当时天下疲极矣！
zhòng yǐ dà bīng zhī hòu shǔ zāo xiōng nián liú lí jī è sǐ sàng lüè bàn
重以大兵之后，属遭凶年，流离饥饿，死丧略半。
xìng lài bì xià yǐ zhì shèng zhī dé fǔ níng zhào rén biān jìng huò ān zhōng guó wú shì yīn yáng dà shùn nián gǔ lèi dēng tiān xià fù zǐ shǐ de xiāng yǎng yǐ
幸赖陛下以至圣之德，抚宁兆人， 边境获安，中国无事，阴阳大顺，年谷累登，天下父子，始得相养矣。
yáng zhōu gòu huò dài yǒu wǔ xún ér hǎi zhōng yàn rán xiān chén bù dòng qǐ fēi tiān xià zhēng zhù yàn xiōng luàn zāi
扬州构祸， 殆有五旬，而海中晏然，纤尘不动，岂非天下蒸庶厌凶乱哉？
chén yǐ cǐ bo zhī bǎi xìng sī ān jiǔ yǐ
臣以此卜之，百姓思安久矣。
jīn bì xià bù wu xuán mò yǐ jiù pí mín ér yòu rèn wēi xíng yǐ shī qí wàng yù yǐ chá chá wéi zhèng sù lǐ huán qū
今陛下不务玄默，以救疲民，而又任威刑以失其望，欲以察察为政，肃理寰区。
yú chén àn mèi qiè yǒu dà huò
愚臣暗昧，窃有大惑。
qiě chén wén xíng zhě zhèng zhī mò jié yě
且臣闻刑者，政之末节也。
xiān wáng yǐ jìn bào lí luàn bù dé yǐ ér yòng zhī
先王以禁暴厘乱，不得已而用之。
jīn tiān xià xìng ān wàn wù sī tài bì xià nǎi yǐ mò jié zhī fǎ chá lǐ píng rén yú chén yǐ wéi fēi shì biàn suí shí zhī yì yě
今天下幸安，万物思泰，陛下乃以末节之法，察理平人，愚臣以为非适变随时之义也。
qǐng nián yǐ lái fú jiàn zhū fāng gào mì
顷年以来，伏见诸方告密。
qiú lèi bǎi qiān bèi
囚累百千辈。
dà dǐ suǒ gào jiē yǐ yáng zhōu wèi míng jí qí qióng jìng bǎi wú yī shí
大抵所告，皆以扬州为名， 及其穷竟，百无一实。
bì xià rén shù yòu qū fǎ róng zhī bàng jié tā shì yì wèi tuī hé
陛下仁恕，又屈法容之，傍讦他事，亦为推劾。
suì shǐ jiān chén zhī dǎng kuài yì xiāng chóu yá zì zhī xián jí chēng yǒu mì
遂使奸臣之党，快意相雠，睚眦之嫌，即称有密。
yī rén bèi gào bǎi rén mǎn yù
一人被告，百人满狱。
shǐ zhě tuī bǔ guān gài rú shì
使者推捕，冠盖如市。
huò wèi bì xià ài yī rén ér hài bǎi rén tiān xià yóng yóng mò zhī níng suǒ
或谓陛下爱一人而害百人，天下喁喁，莫知宁所。
chén wén zì fēi shèng rén bù yǒu wài huàn bì yǒu nèi yōu wù lǐ zì rán yě
臣闻自非圣人，不有外患，必有内忧，物理自然也。
chén bù gǎn yǐ gǔ yuǎn yán zhī qǐng zhǐ duò ér shuō
臣不敢以古远言之，请指隋而说。
chén wén zhǎng lǎo yún duò zhī mò shì tiān xià yóu píng
臣闻长老云：隋之末世，天下犹平。
yáng dì bù gōng qióng dú wēi wǔ yàn jū huáng jí zì zǒng yuán róng yǐ bǎi wàn zhī shī guān bīng liáo hǎi tiān xià shǐ sāo rán yǐ
炀帝不恭，穷毒威武，厌居皇极，自总元戎，以百万之师，观兵辽海，天下始骚然矣。
suì shǐ yáng xuán gǎn xié bù chén zhī shì yǒu dà dào zhī xīn yù yīn rén móu yǐ qiè huáng yè
遂使杨玄感挟不臣之势，有大盗之心，欲因人谋，以窃皇业。
jí chēng bīng zhōng xià jiāng jù luò yáng xiāo shí zhī shì qīng yǔ zhòu yǐ
及称兵中夏，将据洛阳，哮寔之势倾宇宙矣。
rán luàn wèi yú yuè ér tóu zú yì chǔ
然乱未逾月，而头足异处。
hé zhě
为什么呢？
tiān xià zhī bì wèi yǒu tǔ bēng zhēng rén zhī xīn yóu wàng lè yè
天下之弊，未有土崩，蒸人之心，犹望乐业。
yáng dì bù wù àn hū rén jī
炀帝不悟， 暗忽人机。
zì yǐ wéi yuán è jì zhū tiān xià wú jù huá yě huáng jí zhī rèn kě yǐ xíng fá lǐ zhī
自以为元恶既诛，天下无巨猾也，皇极之任，可以刑罚理之。
suì shǐ bīng bù shàng shū fán zi gài zhuān xíng tú lù dà qióng dǎng yǔ hǎi nèi háo shì wú bù lí yāng
遂使兵部尚书樊子盖专行屠戮，大穷党与，海内豪士，无不罹殃。
suì zhì shā rén rú má liú xiě chéng zé tiān xià mǐ rán sī wéi luàn yǐ
遂至杀人如麻，流血成泽， 天下靡然思为乱矣。
yú shì xiāo xǐ zhū càn qǐ yú jīng nán li mì dòu jiàn dé luàn yú hé běi
于是萧铣、朱粲起于荆南，李密、窦建德乱于河北。
sì hǎi yún yáo suì bìng qǐ ér wáng duò zú yǐ
四海云摇， 遂并起而亡隋族矣。
qǐ bù āi zāi
难道不可悲吗！
zhǎng lǎo zhì jīn tán zhī wěi qū rú shì
长老至今谈之，委曲如是。
guān sān dài xià yīn xīng wáng yǐ xià zhì qín hàn wèi jìn lǐ luàn mò bù jiē yǐ dú xíng ér zhì bài huài yě
观三代夏、殷兴亡，已下至秦、汉、魏、晋理乱，莫不皆以毒刑而致败坏也。
fu dà yù yì qǐ bù néng wú làn
夫大狱一起，不能无滥。
hé zhě
为什么呢？
dāo bǐ zhī lì guǎ shí dà fāng duàn yù néng zhě míng zài jí kè
刀笔之吏，寡识大方，断狱能者，名在急刻。
wén shēn wǎng mì zé gòng chēng zhì gōng yuán jí rén zhǔ yì wèi qí fèng fǎ
文深网密，则共称至公，爰及人主，亦谓其奉法。
yú shì lì zài shā rén hài zài píng shù gù yù lì xiāng jiè yǐ shā wèi cí
于是利在杀人，害在平恕，故狱吏相诫，以杀为词。
fēi zēng yú rén yě ér lì zài jǐ
非憎于人也，而利在己。
gù shàng yǐ xī rén zhǔ zhī zhǐ yǐ tú róng shēn zhī lì
故上以希人主之旨，以图荣身之利。
xùn lì jì duō zé bù néng wú làn làn jí liáng shàn zé yín xíng chěng yǐ
徇利既多，则不能无滥，滥及良善，则淫刑逞矣。
fū rén qíng mò bù zì ài qí shēn bì xià yǐ cǐ chá zhī qǐ fēi wú làn yǐ
夫人情莫不自爱其身，陛下以此察之， 岂非无滥矣！
yuān rén yù jiē gǎn shāng hé qì
冤人吁嗟，感伤和气；
hé qì bèi luàn qún shēng lì yì
和气悖乱，群生疠疫；
shuǐ hàn suí zhī zé yǒu xiōng nián
水旱随之，则有凶年。
rén jì shī yè zé huò luàn zhī xīn chù rán ér shēng yǐ
人既失业，则祸乱之心怵然而生矣。
qǐng lái kàng yáng qiān hòu yún ér bù yǔ nóng fū shì lěi zhān wàng áo áo qǐ bù yóu bì xià zhī yǒu shèng dé ér bù jiàng zé yú rén yě
顷来亢阳愆候，云而不雨，农夫释耒，瞻望嗷嗷，岂不由陛下之有圣德而不降泽于人也？
tǎng hàn suì guò chūn fèi yú shí zhǒng jīn nián jià sè bì yǒu sǔn yǐ
傥旱遂过春，废于时种，今年稼穑，必有损矣。
bì xià kě bù jìng chéng tiān yì yǐ zé xù rén
陛下可不敬承天意，以泽恤人？
chén wén gǔ zhě míng wáng zhòng shèn xíng fá gài jù cǐ yě
臣闻古者明王重慎刑罚，盖惧此也。
shū bù yún hū yǔ qí shā bù gū níng shī bù jīng
《书》 不云乎，“与其杀不辜，宁失不经。
bì xià nài hé yǐ táng táng zhī shèng yóu wu qiáng guó zhī wēi
”陛下奈何以堂堂之圣，犹务强国之威。
yú chén qiè wèi bì xià bù qǔ
愚臣窃为陛下不取。
qiě yú rén ān zé lè shēng wēi zé sī biàn
且愚人安则乐生，危则思变。
gù shì yǒu zhāo huò fǎ yǒu qǐ jiān
故事有招祸，法有起奸。
tǎng dà yù wèi xiū zhī dǎng rì guǎng tiān xià yí huò xiāng kǒng wú gū rén qíng zhī biàn bù kě bù chá
倘大狱未休，支党日广， 天下疑惑，相恐无辜，人情之变，不可不察。
xī hàn wǔ dì shí wū gǔ yù qǐ jiāng chōng xíng zhà zuò luàn jīng shī zhì shǐ tài zǐ bēn zǒu bīng jiāo gōng què wú gū bèi hài zhě yǐ wàn qiān shù
昔汉武帝时巫蛊狱起，江充行诈，作乱京师，至使太子奔走，兵交宫阙，无辜被害者以万千数。
dāng shí liú zōng jǐ fù miè yǐ lài wǔ dì de hú guān sān lǎo shàng shū fān rán gǎn wù yí jiāng chōng sān zú yú yù bù lùn tiān xià shǎo yǐ ān ěr
当时刘宗几覆灭矣，赖武帝得壶关三老上书，幡然感悟，夷江充三族，余狱不论，天下少以安耳。
chén dú shū zhì cǐ wèi cháng bù wéi lì tài zǐ liú tì yě
臣读书至此，未尝不为戾太子流涕也。
gǔ rén yún qián shì bù wàng hòu shì zhī shī
古人云：“前事不忘，后事之师。
fú yuàn bì xià niàn zhī
”伏愿陛下念之。
jīn chén bù bì tāng huò zhī zuì yǐ lóu yǐ zhī mìng qīng chù chén yán
今臣不避汤镬之罪，以蝼蚁之命，轻触宸严。
chén fēi bù è sǐ ér tān shēng yě chéng yǐ fù bì xià ēn yù yǐ wēi mìng bì sāi cōng míng yì fēi gǎn yù bì xià dùn xī yán xíng wàng zài xù xíng ěr
臣非不恶死而贪生也，诚以负陛下恩遇，以微命蔽塞聪明，亦非敢欲陛下顿息严刑，望在恤刑耳。
qǐ yǔ sān shì dài fū tú qí kě fǒu
乞与三事大夫，图其可否。
fu wǎng zhě bù kě jiàn lái zhě yóu kě zhuī wú yǐ chén wēi ér hū qí zòu tiān xià xìng shèn
夫往者不可谏，来者犹可追，无以臣微而忽其奏，天下幸甚。
shū zòu bù xǐng
疏奏不省。
shí sī xíng shǎo qīng xú yǒu gōng cháng bó kù lì suǒ zòu měi rì yǔ zhī tíng zhēng dé shī yǐ xuě yuān làn yīn cǐ quán jì zhě yì bù kě shèng shǔ yǔ zài yǒu gōng chuán
时司刑少卿徐有功常驳酷吏所奏，每日与之廷争得失，以雪冤滥，因此全济者亦不可胜数，语在《有功传》。
jí jùn chén hóng yì děng fú zhū xíng yù shào xī
及俊臣、弘义等伏诛，刑狱稍息。
qián hòu zǎi xiàng wáng jí shàn yáo yuán chóng zhū jìng zé děng jiē yán chuí gǒng yǐ lái shēn sǐ pò jiā zhě jiē shì wǎng làn zé tiān pō yì jué wù
前后宰相王及善、 姚元崇、朱敬则等，皆言垂拱已来身死破家者，皆是枉滥，则天颇亦觉悟。
yú shì jiān chá yù shǐ wèi jìng shàng yán yuē
于是监察御史魏靖上言曰：
chén wén guó zhī gāng jì zài hu shēng shā
臣闻国之纲纪，在乎生杀。
qí zhōu xìng lái jùn chén qiū shén jī wàn guó jùn wáng hóng yì hóu sī zhǐ guō hóng bà li jìng rén péng xiān jué wáng dé shòu zhāng zhī mò zhě jí yáo nián sì xiōng yǐ
其周兴、来俊臣、丘神𪟝、万国俊、王弘义、侯思止、郭弘霸、李敬仁、彭先觉、王德寿、张知默者，即尧年四凶矣。
zì chěng yú bào zòng nüè hán dú chóu jí zài wèi ān rěn cháo chén zuì zhú qíng jiā xíng suí yì gǎi
恣骋愚暴，纵虐含毒，雠嫉在位，安忍朝臣，罪逐情加，刑随意改。
dāng qí shí yě qiú líng rú shì cháo tíng yǐ mù
当其时也，囚囹如市，朝廷以目。
jì ér sù xū bù mèi yuān hún yǒu tuō xíng è qí bào huò yín kě chéng jù yán tiān xíng yǐ chéng luàn shǒu
既而素虚不昧，冤魂有托，行恶其报，祸淫可惩，具严天刑，以惩乱首。
qiè jiàn lái jùn chén shēn chǔ jí fǎ zhě yǐ qí luó zhī liáng shàn tú xiàn zhōng xián jí mò yǐ quàn jiāng lái xiǎn lù yǐ xiè tiān xià
窃见来俊臣身处极法者，以其罗织良善，屠陷忠贤，籍没以劝将来，显戮以谢天下。
chén yòu wén zhī dào lù shàng zhì shèng zhǔ bàng jì guì chén míng míng zhī yǒu luó zhī zhī shì yǐ jùn chén jì sǐ tuī zhě huò gōng hú yuán lǐ chāo qiān péi tán xiǎn shòu zhōng wài chēng qìng cháo tíng zài ān
臣又闻之道路，上至圣主，傍洎贵臣，明明知有罗织之事矣，俊臣既死，推者获功， 胡元礼超迁，裴谈显授，中外称庆，朝廷载安。
pò qí dǎng zhě jí néng shǎng bù yú shí
破其党者，即能赏不逾时；
bèi qí xiàn zhě qǐ kě yān zhī lěi suì
被其陷者，岂可淹之累岁。
qiě chēng fǎn tú xū de fǎn zhuàng
且称反徒，须得反状。
wéi jù piàn cí jí qǐng xíng xíng kǎo chu wàng jiā kuǎn dá hé xiàn
惟据片辞，即请行刑，拷楚妄加，款答何限。
gù xú yǒu gōng yǐ kuān píng ér jiàn jì hú sè luō yǐ jì nǚ ér shòu jū zhōng wài jù zhī wǎng zhí sī zài jiè yǐ wèi yù qí yú kě xiáng
故徐有功以宽平而见忌，斛瑟罗以妓女而受拘，中外具知，枉直斯在，借以为喻，其余可详。
chén yòu wén zhī guō hóng bà zì cì ér chàng kuài wàn guó jùn bèi zhē ér jù wáng
臣又闻之，郭弘霸自刺而唱快，万国俊被遮而遽亡。
huò xiàn kě lín zhōng xī quán yú xiàng
霍献可临终， 膝拳于项；
li jìng rén jiāng sǐ shé zhì yú qí
李敬仁将死，舌至于脐。
jiē zhòng guǐ mǎn tíng qún yāo héng dào wéi zhēng jí yīng ruò xiǎng suí shēng
皆众鬼满庭，群妖横道，惟征集应，若响随声。
bèi zài rén yáo bù wéi xū shuō bó yǒu zhòu jiàn dài wú yǐ guò
备在人谣，不为虚说，伯有昼见，殆无以过。
cǐ yì luó zhī zhī yī jù yě
此亦罗织之一据也。
chén yǐ zhì yú bù shí dà tǐ tǎng shǐ píng fǎn zhě shù rén zhòng gòng xiáng fù lái jùn chén děng suǒ tuī dà yù zhù shān ài huò shēn yú jīn rì xiào fù bù làn yú xī shí ēn huàn yī liú tiān xià xìng shèn
臣以至愚，不识大体，傥使平反者数人，众共详覆来俊臣等所推大狱，庶邓艾获申于今日，孝妇不滥于昔时，恩涣一流，天下幸甚。
shū zòu zhì lìng lù lái jùn chén qiū shén jī děng suǒ tuī jū rén shēn sǐ jí méi zhě lìng sān sī zhòng tuī kān yǒu yuān làn zhě bìng jiē xuě miǎn
疏奏，制令录来俊臣、丘神𪟝等所推鞫人身死籍没者，令三司重推勘，有冤滥者，并皆雪免。
zhōng zōng shén lóng yuán nián zhì yǐ gù sī pū shǎo qīng xú yǒu gōng zhí fǎ píng shù zhuī zèng yuè zhōu dū dū tè shòu yī zi guān
中宗神龙元年，制以故司仆少卿徐有功，执法平恕，追赠越州都督，特授一子官。
yòu yǐ qiū shén jī lái zǐ xún wàn guó jùn zhōu xìng lái jùn chén yú chéng yè wáng jǐng zhāo suǒ yuán lǐ fu yóu yì wáng hóng yì zhāng zhī mò péi jí jiāo rén dǎn hóu sī zhǐ guō bà li jìng rén huáng fǔ wén bèi chén jiā yán liú guāng yè wáng dé shòu wáng chù zhēn qū zhēn yún bào sī gōng èr shí sān rén
又以丘神𪟝、来子珣、万国俊、周兴、来俊臣、鱼承晔、王景昭、索元礼、傅游艺、王弘义、张知默、裴籍、焦仁亶、侯思止、郭霸、李敬仁、皇甫文备、陈嘉言、刘光业、王德寿、王处贞、屈贞筠、鲍思恭二十三人，
zì chuí gǒng yǐ lái bìng wǎng làn shā rén
自垂拱已来并枉滥杀人，
suǒ yǒu guān jué
所有官爵，
bìng lìng zhuī duó
并令追夺。
tiān xià chēng qìng
天下称庆。
shí jì gǎi yì zhì jǐn yī zhēn guàn yǒng huī gù shì
时既改易，制尽依贞观、永徽故事。
chì zhōng shū lìng wéi ān shí lǐ bù shì láng zhù qīn míng shàng shū yòu chéng sū guī bīng bù láng zhōng dí guāng sì děng shān dìng chuí gǒng gé hòu zhì shén lóng yuán nián yǐ lái zhì chì wèi sàn bān gé qī juǎn
敕中书令韦安石、礼部侍郎祝钦明、尚书右丞苏瑰、兵部郎中狄光嗣等，删定《垂拱格》后至神龙元年已来制敕，为《散颁格》七卷。
yòu shān bǔ jiù shì wèi èr shí juǎn bān yú tiān xià
又删补旧式，为二十卷，颁于天下。
jǐng yún chū
景云初，
ruì zōng yòu chì hù bù shàng shū cén xī zhōng shū shì láng lù xiàng xiān yòu sàn qí cháng shì xú jiān yòu sī láng zhōng táng shào xíng bù yuán wài láng shào zhī yǔ shān dìng guān dà lǐ sì chéng chén yì hǎi yòu wèi zhǎng shǐ zhāng chù bīn dà lǐ píng shì zhāng míng bō zuǒ wèi lǜ fǔ cāng cáo cān jūn luō sī zhēn xíng bù zhǔ shì yán yì zhuān fán shí rén
睿宗又敕户部尚书岑羲、中书侍郎陆象先、右散骑常侍徐坚、右司郎中唐绍、 刑部员外郎邵知与、删定官大理寺丞陈义海、右卫长史张处斌、大理评事张名播、 左卫率府仓曹参军罗思贞、刑部主事阎义颛凡十人，
shān dìng gé shì lǜ lìng
删定格、式、律、令。
tài jí yuán nián èr yuè zòu shàng míng wéi tài jí gé
太极元年二月奏上，名为《太极格》。
kāi yuán chū
开元初，
xuán zōng chì huáng mén jiān lú huái shèn zǐ wēi shì láng jiān xíng bù shàng shū li yì zǐ wēi shì láng sū tǐng zǐ wēi shè rén lǚ yán zuò jǐ shì zhōng wèi fèng gǔ dà lǐ píng shì gāo zhì jìng tóng zhōu hán chéng xiàn chéng hóu yǐng jīn yíng zhōu sī fǎ cān jūn yán yì zhuān děng
玄宗敕黄门监卢怀慎、紫微侍郎兼刑部尚书李乂、紫微侍郎苏颋、紫微舍人吕延祚、给事中魏奉古、大理评事高智静、同州韩城县丞侯郢琎、瀛州司法参军阎义颛等，
shān dìng gé shì lìng
删定格、式、令，
zhì sān nián sān yuè zòu shàng
至三年三月奏上，
míng wéi kāi yuán gé
名为《开元格》。
liù nián
六年，
xuán zōng yòu chì lì bù shì láng jiān shì zhōng sòng jǐng zhōng shū shì láng sū tǐng shàng shū zuǒ chéng lú cóng yuàn lì bù shì láng péi cuǐ mù róng xún hù bù shì láng yáng tāo zhōng shū shè rén liú lìng zhí dà lǐ sī zhí gāo zhì jìng yōu zhōu sī gōng cān jūn hóu yǐng jīn děng jiǔ rén
玄宗又敕吏部侍郎兼侍中宋璟、中书侍郎苏颋、尚书左丞卢从愿、吏部侍郎裴漼慕容珣、 户部侍郎杨滔、中书舍人刘令植、大理司直高智静、幽州司功参军侯郢琎等九人，
shān dìng lǜ lìng gé shì
删定律、令、格、式，
zhì qī nián sān yuè zòu shàng
至七年三月奏上。
lǜ lìng shì réng jiù míng gé yuē kāi yuán hòu gé
律、令、式仍旧名，格曰《开元后格》。
shí jiǔ nián shì zhōng péi guāng tíng zhōng shū lìng xiāo sōng yòu yǐ gé hòu zhì chì xíng yòng zhī hòu pō yǔ gé wén xiāng wéi yú shì fēi biàn zòu lìng suǒ sī shān zhuàn gé hòu cháng xíng chì liù juǎn bān yú tiān xià
十九年，侍中裴光庭、中书令萧嵩，又以格后制敕行用之后，颇与格文相违，于事非便，奏令所司删撰《格后长行敕》六卷，颁于天下。
èr shí èr nián hù bù shàng shū lǐ lín fǔ yòu shòu zhào gǎi xiū gé lìng
二十二年，户部尚书李林甫又受诏改修格令。
lín fu qiān zhōng shū lìng
林甫迁中书令，
nǎi yǔ shì zhōng niú xiān kè yù shǐ zhōng chéng wáng jìng cóng
乃与侍中牛仙客、御史中丞王敬从，
yǔ míng fǎ zhī guān qián zuǒ wǔ wèi zhòu cáo cān jūn cuī jiàn wèi zhōu sī hù cān jūn zhí zhōng shū chén chéng xìn suān zǎo wèi zhí xíng bù shù yuán qǐ děng
与明法之官前左武卫胄曹参军崔见、卫州司户参军直中书陈承信、酸枣尉直刑部俞元杞等，
gòng jiā shān jī jiù gé shì lǜ lìng jí chì
共加删缉旧格、式、律、令及敕，
zǒng qī qiān èr shí liù tiáo
总七千二十六条。
qí yī qiān sān bǎi èr shí sì tiáo yú shì fēi yào bìng shān zhī
其一千三百二十四条于事非要， 并删之。
èr qiān yī bǎi bā shí tiáo suí wén sǔn yì sān qiān wǔ bǎi jiǔ shí sì tiáo réng jiù bù gǎi
二千一百八十条随文损益，三千五百九十四条仍旧不改。
zǒng chéng lǜ shí èr juǎn lǜ shū sān shí juǎn lìng sān shí juǎn shì èr shí juǎn kāi yuán xīn gé shí juǎn
总成律十二卷， 《律疏》三十卷，《令》三十卷，《式》二十卷，《开元新格》十卷。
yòu zhuàn gé shì lǜ lìng shì lèi sì shí juǎn yǐ lèi xiāng cóng biàn yú xǐng lǎn
又撰《格式律令事类》四十卷，以类相从，便于省览。
èr shí wǔ nián jiǔ yuè zòu shàng chì yú shàng shū dōu shěng xiě wǔ shí běn fā shǐ sàn yú tiān xià
二十五年九月奏上，敕于尚书都省写五十本，发使散于天下。
qí nián xíng bù duàn yù tiān xià sǐ zuì wéi yǒu wǔ shí bā rén
其年刑部断狱，天下死罪惟有五十八人。
dà lǐ shǎo qīng xú jiào shàng yán dà lǐ yù yuàn yóu lái xiāng chuán shā qì tài shèng niǎo què bù qī zhì shì yǒu què cháo qí shù
大理少卿徐峤上言： 大理狱院，由来相传杀气太盛，鸟雀不栖，至是有鹊巢其树。
yú shì bǎi liáo yǐ jī zhì xíng cuò shàng biǎo chén hè
于是百僚以几至刑措， 上表陈贺。
xuán zōng yǐ zǎi xiàng biàn lǐ fǎ guān píng yǔn zhī gōng fēng xiān kè wèi bīn guó gōng lín fu wèi jìn guó gōng xíng bù dà lǐ guān gòng cì bó èr qiān pǐ
玄宗以宰相变理、法官平允之功，封仙客为邠国公，林甫为晋国公，刑部大理官共赐帛二千匹。
zì míng qìng zhì xiān tiān liù shí nián jiān gāo zōng kuān rén zhèng guī gōng kǔn
自明庆至先天六十年间，高宗宽仁，政归宫阃。
zé tiān nǚ zhǔ cāi jì guǒ yú shā lù zōng zhī dà chén duàn yú kù lì zhì yú yí yì zōng shè jǐ wáng lǐ shì
则天女主猜忌，果于杀戮，宗枝大臣，锻于酷吏，至于移易宗社，几亡李氏。
shén lóng zhī hòu hòu zú gàn zhèng jǐng yún jì lì guī mèi hù quán
神龙之后，后族干政，景云继立， 归妹怙权。
kāi yuán zhī jì xíng zhèng shǎng fá duàn yú chén jí sì shí yú nián kě wèi tài píng yǐ
开元之际，刑政赏罚，断于宸极，四十余年，可谓太平矣。
jí zhǒng chén huái xié biān jiāng nèi wǔ shèng yú xìng yú ba shǔ chǔ fù lì yú shuò fāng céng wèi yú nián zài shōu jīng yì shū qì yǐ lái wèi yǒu kè fù zōng shè ruò sī zhī sù yě
及冢臣怀邪， 边将内侮，乘舆幸于巴、蜀，储副立于朔方，曾未逾年，载收京邑，书契以来，未有克复宗社若斯之速也。
ér liǎng jīng yì guān duō bèi xié cóng zhì shì xiāng shuài dài zuì què xià
而两京衣冠，多被胁从，至是相率待罪阙下。
ér zhí shì zhě wu yù jùn xíng yǐ qǔ wēi jǐn zhū qí zú yǐ lìng tiān xià
而执事者务欲峻刑以取威，尽诛其族，以令天下。
yì jiǔ bù dìng jìng zhì sān sī shǐ yǐ yù shǐ dài fū jiān jīng zhào yǐn li xiàn bīng bù shì láng lǚ yīn hù bù shì láng jiān yù shǐ zhōng chéng cuī qì xíng bù shì láng jiān yù shǐ zhōng chéng hán zé mù dà lǐ qīng yán xiàng děng wǔ rén wéi zhī
议久不定，竟置三司使，以御史大夫兼京兆尹李岘、兵部侍郎吕𬤇、户部侍郎兼御史中丞崔器、刑部侍郎兼御史中丞韩择木、 大理卿严向等五人为之。
chū xī jīng wén wǔ guān lù dà jūn děng xiàn zéi lái guī cuī qì cǎo yí jǐn lìng miǎn guān tú xiǎn fǔ yīng hào qì yǐ jīn wú fǔ xiàn rén lì wéi zhī yú cháo xiè zuì shōu fù dà lǐ jīng zhào fǔ yù xì zhī
初，西京文武官陆大钧等陷贼来归，崔器草仪，尽令免冠徒跣，抚膺号泣，以金吾府县人吏围之，于朝谢罪，收付大理京兆府狱系之。
jí chén xī liè děng dà chén zhì zhě shù bǎi rén yòu lìng cháo táng tú xiǎn rú chū lìng zǎi xiàng miáo jìn qīng cuī yuán li lín děng bǎi liáo tóng shì yǐ wéi qì rǔ xuān zhào yǐ zé zhī
及陈希烈等大臣至者数百人，又令朝堂徒跣如初，令宰相苗晋卿、崔圆、李麟等百僚同视，以为弃辱，宣诏以责之。
cháo tíng yòu yǐ fù zuì zhě zhòng yù zhōng bù róng nǎi cì yáng guó zhōng zhái jū zhī
朝廷又以负罪者众，狱中不容，乃赐杨国忠宅鞫之。
qì yīn duō xī zhǐ shēn kè ér zé mù wú suǒ shì fēi dú li xiàn lì zhēng zhī nǎi dìng suǒ tuī zhī zuì wèi liù děng jí bǎi liáo shàng shū shěng yì zhī
器、𬤇多希旨深刻，而择木无所是非，独李岘力争之，乃定所推之罪为六等，集百僚尚书省议之。
sù zōng fāng yòng xíng míng gōng qīng dàn wěi wěi shǔ míng ér yǐ
肃宗方用刑名，公卿但唯唯署名而已。
yú shì hé nán yǐn dá xī xún děng sān shí jiǔ rén yǐ wéi zuì zhòng yǔ cóng gòng qì
于是河南尹达奚珣等三十九人，以为罪重，与从共弃。
xún děng shí yī rén yú zǐ chéng xi fú zhū
珣等十一人，于子城西伏诛。
chén xī liè zhāng jì guō nà dú gū lǎng děng qī rén yú dà lǐ sì yù cì zì jìn
陈希烈、张垍、郭纳、独孤朗等七人，于大理寺狱赐自尽。
dá xī zhì zhāng pí li yǒu fú liú zi yīng rǎn dà huá èr shí yī rén yú jīng zhào fǔ mén jué zhòng zhàng sǐ
达奚挚、张岯、李有孚、刘子英、冉大华二十一人，于京兆府门决重杖死。
dà lǐ qīng zhāng jūn yǐn zhì dú liǔ shù xià xíng rén chù miǎn sǐ pèi liú hé pǔ jùn ér dá xī xún wéi héng nǎi zhì yāo zhǎn
大理卿张均引至独柳树下刑人处，免死配流合浦郡，而达奚珣、韦恒乃至腰斩。
xiān shì qìng xù zhì xiāng zhōu shǐ sī míng gāo xiù yán děng jiē sòng kuǎn qǐng mìng sù zōng gè lìng fù wèi biàn lǐng suǒ guǎn zhì shì jù bù zì ān gè lǜ qí dǎng pàn
先是，庆绪至相州，史思明、高秀岩等皆送款请命，肃宗各令复位，便领所管，至是惧不自安，各率其党叛。
qí hòu sān sī yòng xíng lián nián bù dìng liú biǎn xiāng jì
其后三司用刑，连年不定，流贬相继。
jí wáng yú wèi xiāng sù wén wù yì qǐng xià zhào zì jīn yǐ hòu sān sī tuī kān wèi bì zhě yī qiè fàng miǎn dà shōu rén wàng
及王玙为相，素闻物议，请下诏自今已后，三司推勘未毕者，一切放免， 大收人望。
hòu xiāo huá bá wèi zhōu guī guó cháng huà yú zhāo yún chū hé běi guān wén guó jiā xuān zhào fàng chén xī liè děng xié cóng guān yī qiè bù wèn gè lìng fù wèi wén zhě huǐ guī guó zhī wǎn jǔ cuò zì shī
后萧华拔魏州归国，尝话于朝云：“初河北官闻国家宣诏放陈希列等胁从官一切不问，各令复位，闻者悔归国之晚，举措自失。
jí hòu wén xī liè děng sǐ jiē xiāng hè dé jì wú gǎn guī zhě
及后闻希烈等死，皆相贺得计，无敢归者。
yú shì hé běi jiāng lì rén rén yì jiān dà bīng bù jiě
于是河北将吏，人人益坚，大兵不解。
hòu yǒu máo ruò xū jìng yǔ zhī liú jiē shēn kù gē bō zhòu qiú quán bǐng shā rén yǐ chěng xíng hòu liǎn yǐ zī guó
后有毛若虚、敬羽之流，皆深酷割剥，骤求权柄，杀人以逞刑，厚敛以资国。
liù qī nián jiān dà yù xiāng jì zhōu xiàn zhī nèi duō shì biǎn jiàng rén
六七年间，大狱相继，州县之内，多是贬降人。
sù zōng fù wén sān sī duō làn cháng huǐ yún zhèn wèi sān sī suǒ wù shēn hèn zhī
肃宗复闻三司多滥，尝悔云：“朕为三司所误，深恨之。
jí mí liú zhī jì yǐ yuán zài wèi xiāng nǎi zhào tiān xià liú xiáng rén děng yī qiè fàng guī
”及弥留之际，以元载为相，乃诏天下流降人等一切放归。
dài zōng bǎo yìng yuán nián huí hé yǔ shǐ cháo yì zhàn shèng qín qí jiàng shì qī zǐ lǎo yòu sì bǎi bā shí rén
代宗宝应元年，回纥与史朝义战，胜，擒其将士妻子老幼四百八十人。
shàng yǐ fù rén suī wèi zéi jiā kǒu jiē shì liáng jiā zǐ nǚ bèi zéi bī lüè cè rán mǐn zhī lìng wàn nián xiàn yú shèng yè fó sì ān zhì gěi liáng liào
上以妇人虽为贼家口，皆是良家子女，被贼逼略，恻然愍之，令万年县于胜业佛寺安置， 给粮料。
ruò yǒu qīn shǔ rèn zhě rèn hái zhī
若有亲属认者，任还之；
rú wú qīn zú zhě rèn qí suǒ shì réng gěi liáng dì guò
如无亲族者，任其所适，仍给粮递过。
yú shì rén qíng mò bù gǎn dài xīn yuè
于是人情莫不感戴忻悦。
dà lì shí sì nián liù yuè yī rì dé zōng yù dān fèng lóu dà shè
大历十四年六月一日，德宗御丹凤楼大赦。
shè shū jié wén lǜ lìng gé shì tiáo mù yǒu wèi shé zhōng zhě wěi zhōng shū mén xià jiǎn zé lǐ shí tōng míng guān gòng shān dìng
赦书节文：“律、令、 格、式条目有未折衷者，委中书门下简择理识通明官共删定。
zì zhì dé yǐ lái zhì chì huò yīn rén zòu qǐng huò lín shì bān xíng cī hù bù tóng shǐ rén yí huò zhōng shū mén xià yǔ shān dìng guān xiáng jué qǔ kān jiǔ cháng xíng yòng zhě biān rù gé tiáo
自至德已来制敕，或因人奏请，或临事颁行，差互不同，使人疑惑，中书门下与删定官详决，取堪久长行用者，编入格条。
sān sī shǐ zhǔn shì yǐ yù shǐ zhōng chéng zhōng shū shè rén jǐ shì zhōng gè yī rén wèi zhī měi rì yú cháo táng shòu cí tuī kān chǔ fèn
”三司使，准式以御史中丞、中书舍人、给事中各一人为之， 每日于朝堂受词，推勘处分。
jiàn zhōng èr nián ba shān dìng gé lìng shǐ bìng sān sī shǐ
建中二年，罢删定格令使并三司使。
xiān shì yǐ zhōng shū mén xià chōng shān dìng gé lìng shǐ yòu yǐ jǐ shì zhōng zhōng shū shè rén yù shǐ zhōng chéng wèi sān sī shǐ
先是，以中书门下充删定格令使，又以给事中、中书舍人、御史中丞为三司使。
zhì shì zhōng shū mén xià zòu qǐng fù jiù yǐ xíng bù yù shǐ tái dà lǐ sì wèi zhī
至是中书门下奏请复旧，以刑部、御史台、大理寺为之。
qí gé lìng wěi xíng bù shān dìng
其格令委刑部删定。
yuán hé sì nián jiǔ yuè chì xíng bù dà lǐ jué duàn xì qiú guò wéi yān chí shì zhǎng jiān xìng
元和四年九月敕：“刑部大理决断系囚，过为淹迟，是长奸幸。
zì jīn yǐ hòu dà lǐ sì jiǎn duàn bù dé guò èr shí rì xíng bù fù xià bù dé guò shí rì
自今已后，大理寺检断，不得过二十日， 刑部覆下，不得过十日。
rú xíng bù fù yǒu yì tóng sì sī zhòng jiā bù dé guò shí wǔ rì shěng sī liàng fù bù dé guò běn rì
如刑部覆有异同，寺司重加不得过十五日，省司量覆不得过本日。
rú yǒu dié wài zhōu fǔ jié mù jí yú jīng chéng nèi kān běn tuī jí rì yǐ bào
如有牒外州府节目及于京城内勘，本推即日以报。
dié dào hòu jì rì shù bèi kān sī què bào bù dé guò wǔ rì
牒到后计日数，被勘司却报不得过五日。
réng lìng xíng bù jù qiǎn dié jí bào dié yuè rì dié bào dōu shěng jí fēn chá shǐ gè zhǔn chì wén gōu jǔ jiū fǎng
仍令刑部具遣牒及报牒月日，牒报都省及分察使，各准敕文勾举纠访。
liù nián jiǔ yuè fù píng xiàn rén liáng yuè wèi fù shā chóu rén qín guǒ tóu xiàn qǐng zuì
六年九月，富平县人梁悦，为父杀仇人秦果，投县请罪。
chì fù chóu shā rén gù yǒu yí diǎn
敕：“复仇杀人，固有彝典。
yǐ qí shēn yuān qǐng zuì shì sǐ rú guī zì yì gōng mén fā yú tiān xìng
以其申冤请罪，视死如归，自诣公门，发于天性。
zhì zài xùn jié běn wú qiú shēng zhī xīn níng shī bù jīng tè cóng jiǎn sǐ zhī fǎ
志在徇节，本无求生之心，宁失不经，特从减死之法。
yi jué yī bǎi pèi liú xún zhōu
宜决一百，配流循州。
zhí fāng yuán wài láng hán yù xiàn yì yuē
”职方员外郎韩愈献议曰：
fú fèng jīn yuè wǔ rì chì fù chóu jù lǐ jīng zé yì bù tóng tiān zhēng fǎ lìng zé shā rén zhě sǐ
伏奉今月五日敕：复仇，据礼经则义不同天，征法令则杀人者死。
lǐ fǎ èr shì jiē wáng jiào zhī duān yǒu cǐ yì tóng bì zī lùn biàn yi lìng dōu shěng jí yì wén zòu zhě
礼法二事， 皆王教之端，有此异同，必资论辩，宜令都省集议闻奏者。
fú yǐ zi fù fù chóu jiàn yú chūn qiū jiàn yú lǐ jì yòu jiàn yú zhōu guān yòu jiàn yú zhū zǐ shǐ bù kě shèng shǔ wèi yǒu fēi ér zuì zhī zhě yě
伏以子复父仇，见于 《春秋》，见于《礼记》，又见于《周官》，又见于诸子史，不可胜数，未有非而罪之者也。
zuì yi xiáng yú lǜ ér lǜ wú qí tiáo fēi quē wén yě
最宜详于律，而律无其条，非阙文也。
gài yǐ wéi bù xǔ fù chóu zé shāng xiào zǐ zhī xīn ér guāi xiān wáng zhī xun
盖以为不许复仇，则伤孝子之心， 而乖先王之训；
xǔ fù chóu zé rén jiāng yǐ fǎ zhuān shā wú yǐ jìn zhǐ qí duān yǐ
许复仇，则人将倚法专杀，无以禁止其端矣。
fu lǜ suī běn yú shèng rén rán zhí ér xíng zhī zhě yǒu sī yě
夫律虽本于圣人，然执而行之者，有司也。
jīng zhī suǒ míng zhě zhì yǒu sī yě
经之所明者，制有司也。
dīng níng qí yì yú jīng ér shēn méi qí wén yú lǜ zhě qí yì jiāng shǐ fǎ lì yī duàn yú fǎ ér jīng shù zhī shì de yǐn jīng ér yì yě
丁宁其义于经，而深没其文于律者， 其意将使法吏一断于法，而经术之士，得引经而议也。
zhōu guān yuē fán shā rén ér yì zhě lìng wù chóu chóu zhī zé sǐ
《周官》曰：“凡杀人而义者，令勿仇，仇之则死。
yì yi yě míng shā rén ér bù dé qí yi zhě zi de fù chóu yě
”义，宜也，明杀人而不得其宜者，子得复仇也。
cǐ bǎi xìng zhī xiāng chóu zhě yě
此百姓之相仇者也。
gōng yáng zhuàn yuē fù bù shòu zhū zi fù chóu kě yě
《公羊传》曰：“父不受诛，子复仇可也。
bù shòu zhū zhě zuì bù dàng zhū yě
”不受诛者，罪不当诛也。
yòu zhōu guān yuē fán bào chóu chóu zhě shū yú shì shā zhī wú zuì
又《周官》曰：“凡报仇雠者，书于士，杀之无罪。
yán jiāng fù chóu bì xiān yán yú guān zé wú zuì yě
”言将复仇，必先言于官，则无罪也。
jīn bì xià chuí yì diǎn zhāng sī lì dìng zhì
今陛下垂意典章，思立定制。
xī yǒu sī zhī shǒu lián xiào zǐ zhī xīn shì bù zì zhuān fǎng yì qún xià
惜有司之守，怜孝子之心，示不自专，访议群下。
chén yú yǐ wéi fù chóu zhī míng suī tóng ér qí shì gè yì
臣愚以为复仇之名虽同，而其事各异。
huò bǎi xìng xiāng chóu rú zhōu guān suǒ chēng kě yì yú jīn zhě
或百姓相仇，如《周官》所称，可议于今者；
huò wèi guān lì suǒ zhū rú gōng yáng suǒ chēng bù kě xíng yú jīn zhě
或为官吏所诛，如《公羊》所称，不可行于今者。
yòu zhōu guān suǒ chēng jiāng fù chóu xiān gào yú shì zé wú zuì zhě
又《周官》所称，将复仇，先告于士则无罪者。
ruò gū zhì léi ruò bào wēi zhì ér cì dí rén zhī biàn kǒng bù néng zì yán yú guān wèi kě yǐ wèi duàn yú jīn yě
若孤稚羸弱，抱微志而伺敌人之便，恐不能自言于官，未可以为断于今也。
rán zé shā zhī yǔ shè bù kě yī lì
然则杀之与赦，不可一例。
yi dìng qí zhì yuē fán yǒu fù fù chóu zhě shì fā jù qí shì yóu xià shàng shū shěng jí yì zòu wén
宜定其制曰：凡有复父仇者，事发， 具其事由，下尚书省集议奏闻。
zhuó qí yi ér chù zhī zé jīng lǜ wú shī qí zhǐ yǐ
酌其宜而处之，则经律无失其指矣。
yuán hé shí sān nián bā yuè fèng xiáng jié dù shǐ zhèng yú qìng děng xiáng dìng gé hòu chì sān shí juǎn yòu sī láng zhōng cuī yǎn děng liù rén xiū shàng
元和十三年八月，凤翔节度使郑余庆等详定《格后敕》三十卷，右司郎中崔郾等六人修上。
qí nián xíng bù shì láng xǔ mèng róng jiǎng yì děng fèng zhào shān dìng fù lēi chéng sān shí juǎn
其年，刑部侍郎许孟容、蒋乂等奉诏删定，复勒成三十卷。
xíng bù shì láng liú bó chú děng kǎo dìng rú qí jiù juǎn
刑部侍郎刘伯刍等考定，如其旧卷。
cháng qìng yuán nián wǔ yuè yù shǐ zhōng chéng niú sēng rú zòu tiān xià xíng yù kǔ yú yān zhì qǐng lì chéng xiàn
长庆元年五月，御史中丞牛僧孺奏：“天下刑狱，苦于淹滞，请立程限。
dà shì dà lǐ sì xiàn sān shí wǔ rì xiáng duàn bì shēn xíng bù xiàn sān shí rì wén zòu
大事， 大理寺限三十五日详断毕，申刑部，限三十日闻奏。
zhōng shì dà lǐ sì sān shí rì xíng bù èr shí wǔ rì
中事，大理寺三十日，刑部二十五日。
xiǎo shì dà lǐ sì èr shí wǔ rì xíng bù èr shí rì
小事，大理寺二十五日，刑部二十日。
yī zhuàng suǒ fàn shí rén yǐ shàng suǒ duàn zuì èr shí jiàn yǐ shàng wèi dà
一状所犯十人以上，所断罪二十件以上，为大。
suǒ fàn liù rén yǐ shàng suǒ duàn zuì shí jiàn yǐ shàng wèi zhōng
所犯六人以上，所断罪十件以上，为中。
suǒ fàn wǔ rén yǐ xià suǒ duàn zuì shí jiàn yǐ xià wèi xiǎo
所犯五人以下，所断罪十件以下，为小。
qí huò suǒ dǐ zuì zhuàng bìng suǒ jié xíng míng bìng tóng zhě zé suī rén shù shén duō yì tóng yī rén zhī lì
其或所抵罪状并所结刑名并同者，则虽人数甚多，亦同一人之例。
wéi zhě zuì yǒu chà
违者罪有差。
èr nián sì yuè xíng bù yuán wài láng sūn gé zòu jīng zhào fǔ yún yáng xiàn rén zhāng lì qiàn yǔ lín guān qí kāng xiàn qián mǐ
”二年四月，刑部员外郎孙革奏：“京兆府云阳县人张莅，欠羽林官骑康宪钱米。
xiàn zhēng zhī lì chéng zuì lā xiàn qì xī jiāng jué
宪征之，莅承醉拉宪，气息将绝。
xiàn nán mǎi de nián shí sì jiāng jiù qí fù
宪男买得，年十四，将救其父。
yǐ lì jiǎo dǐ lì rén bù gǎn zǒng jiě suì chí mù chā jī lì zhī shǒu jiàn xuè hòu sān rì zhì sǐ zhě
以莅角牴力人，不敢捴解，遂持木锸击莅之首见血，后三日致死者。
zhǔn lǜ fù wéi rén suǒ ōu zi wǎng jiù jī qí rén zhé shāng jiǎn fán dòu sān děng
准律，父为人所殴， 子往救，击其人折伤，减凡斗三等。
zhì sǐ zhě yī cháng lǜ
至死者，依常律。
jí mǎi dé jiù fù nán shì xìng xiào fēi bào
即买得救父难是性孝，非暴；
jī zhāng lì shì xīn qiè fēi xiōng
击张莅是心切，非凶。
yǐ tiáo guàn zhī suì zhèng fù zi zhī qīn ruò fēi shèng huà suǒ jiā tóng zǐ ān néng jí cǐ
以髫丱之岁，正父子之亲，若非圣化所加，童子安能及此？
wáng zhì chēng wǔ xíng zhī lǐ bì yuán fù zǐ zhī qīn yǐ quán zhī shèn cè qiǎn shēn zhī liàng yǐ bié zhī
《王制》称五刑之理，必原父子之亲以权之，慎测浅深之量以别之。
chūn qiū zhī yì yuán xīn dìng zuì
《春秋》之义， 原心定罪。
zhōu shū suǒ xun zhū fá yǒu quán
周书所训，诸罚有权。
jīn mǎi de shēng bèi huáng fēng yòu fú zhì xiào āi jīn zhī yòu fú zài shèng cí
今买得生被皇风，幼符至孝，哀矜之宥，伏在圣慈。
chén zhí dāng yàn xíng hé fēn shàn è
臣职当谳刑，合分善恶。
chì kāng mǎi de shàng zài tóng nián néng zhī zǐ dào suī shā rén dāng sǐ ér wèi fù kě āi
”敕：“康买得尚在童年，能知子道，虽杀人当死， 而为父可哀。
ruò cóng chén mìng zhī kē kǒng shī yuán qíng zhī yì yi fù fǎ sī jiǎn sǐ zuì yī děng
若从沉命之科，恐失原情之义，宜付法司，减死罪一等。
dà hé qī nián shí èr yuè xíng bù zòu xiān fèng chì xiáng dìng qián dà lǐ chéng xiè dēng xīn biān gé hòu chì liù shí juǎn zhě
大和七年十二月，刑部奏：“先奉敕详定前大理丞谢登《新编格后敕》六十卷者。
chén děng jù xiè dēng suǒ jìn xiáng zhū lǐ lì cān yǐ gé shì huò shì fēi jiǔ yào ēn chū yī shí huò qián hòu chà shū huò shū xiě cuò wù bìng yǐ là xià jí gǎi zhèng qì
臣等据谢登所进，详诸理例，参以格式，或事非久要，恩出一时，或前后差殊， 或书写错误，并已落下及改正讫。
qù fán jǔ yào liè sī fēn mén dōu wèi wǔ shí juǎn
去繁举要，列司分门，都为五十卷。
fú qǐng xuān xià shī xíng
伏请宣下施行。
kě zhī
”可之。
bā nián sì yuè zhào yīng fàn qīng zuì rén chú qíng zhuàng jù dù fǎ suǒ nán yuán zhě qí tā guò wù zuì qiān jí xún cháng gōng shì wéi fàn bù dé biān bèi
八年四月，诏应犯轻罪人，除情状巨蠹，法所难原者，其他过误罪愆， 及寻常公事违犯，不得鞭背。
zūn tài zōng zhī gù shì yě
遵太宗之故事也。
é ér jīng zhào yǐn wéi zhǎng zòu jīng shī hào ráng jiān háo suǒ jù
俄而京兆尹韦长奏：“京师浩穰， 奸豪所聚。
zhōng rì chéng fá dǐ fàn yóu duō xiǎo yǒu kuān róng jí nán jìn jí
终日惩罚，抵犯犹多，小有宽容，即难禁戢。
ruò gōng shǒu chì zhǐ zé wú yǐ sù qīng
若恭守敕旨，则无以肃清；
ruò lín shì yòng xíng zé yǒu wéi zhào shǐ
若临事用刑，则有违诏使。
fú wàng xǔ yī qián jù qīng zhòng chǔ zhì
伏望许依前据轻重处置。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
kāi chéng sì nián liǎng shěng xiáng dìng xíng fǎ gé yī shí juǎn chì lìng shī xíng
开成四年，两省详定《刑法格》一十卷，敕令施行。
huì chāng yuán nián jiǔ yuè kù bù láng zhōng zhī zhì gào hé gàn quán děng zòu zhǔn xíng bù zòu fàn zāng guān wǔ pǐn yǐ shàng hé dǐ sǐ xíng qǐng zhǔn yù guān lìng sǐ yú jiā zhě fú qǐng yǒng wèi dìng gé
会昌元年九月，库部郎中、知制诰纥干泉等奏：“准刑部奏，犯赃官五品已上， 合抵死刑，请准狱官令死于家者，伏请永为定格。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
dà zhōng wǔ nián sì yuè
大中五年四月，
xíng bù shì láng liú tuàn děng fèng chì xiū dà zhōng xíng fǎ zǒng yào gé hòu chì liù shí juǎn
刑部侍郎刘彖等奉敕修《大中刑法总要格后敕》六十卷，
qǐ zhēn guàn èr nián liù yuè èr shí rì
起贞观二年六月二十日，
zhì dà zhōng wǔ nián sì yuè shí sān rì
至大中五年四月十三日，
fán èr bǎi èr shí sì nián zá chì
凡二百二十四年杂敕，
dōu jì liù bǎi sì shí liù mén
都计六百四十六门，
èr qiān yī bǎi liù shí wǔ tiáo
二千一百六十五条。
qī nián wǔ yuè zuǒ wèi lǜ cāng cáo cān jūn zhāng kuí jìn dà zhōng xíng fǎ tǒng lèi yī shí èr juǎn chì xíng bù xiáng dìng zòu xíng zhī
七年五月，左卫率仓曹参军张戣进《大中刑法统类》一十二卷，敕刑部详定奏行之。