péi jì liú wén jìng dì wén qǐ wén jìng zi shù yì shù yì li mèng cháng liú shì lóng zhào wén kè zhāng píng gāo li sī xíng li gāo qiān xǔ shì xù liú shī lì qián jiǔ lǒng fán xìng gōng sūn wǔ dá páng qīng yùn zhāng zhǎng xùn lǐ ān yuǎn
○裴寂刘文静弟文起文静子树义树艺李孟尝刘世龙赵文恪张平高李思行李高迁许世绪刘师立钱九陇樊兴公孙武达庞卿恽张长逊李安远
péi jì zì xuán zhēn pú zhōu sāng quán rén yě
裴寂，字玄真，蒲州桑泉人也。
zǔ róng sī běn dài fū
祖融，司本大夫。
fù yú jiàng zhōu cì shǐ
父瑜，绛州刺史。
jì shǎo gū wèi zhū xiōng zhī suǒ jū yǎng
寂少孤， 为诸兄之所鞠养。
nián shí sì bǔ zhōu zhǔ bù
年十四，补州主簿。
jí zhǎng shū méi mù wěi zī róng
及长，疏眉目，伟姿容。
duò kāi huáng zhōng wèi zuǒ qīn wèi
隋开皇中，为左亲卫。
jiā pín wú yǐ zì yè měi tú bù yì jīng shī jīng huá yuè miào jì ér zhù yuē qióng kùn zhì cǐ gǎn xiū chéng yè shén zhī yǒu líng jiàn qí yùn mìng
家贫无以自业，每徒步诣京师，经华岳庙，祭而祝曰：“穷困至此，敢修诚谒， 神之有灵，鉴其运命。
ruò fù guì kě qī dāng jiàng jí mèng
若富贵可期，当降吉梦。
zài bài ér qù
”再拜而去。
yè mèng bái tóu wēng wèi jì yuē qīng nián sān shí yǐ hòu fāng kě dé zhì zhōng dāng wèi jí rén chén ěr
夜梦白头翁谓寂曰： “卿年三十已后方可得志，终当位极人臣耳。
hòu wèi qí zhōu sī hù
”后为齐州司户。
dà yè zhōng lì shì yù shǐ jià bù chéng wù láng jìn yáng gōng fù jiān
大业中，历侍御史、 驾部承务郎、晋阳宫副监。
gāo zǔ liú shǒu tài yuán yǔ jì yǒu jiù shí jiā qīn lǐ měi yán zhī yàn yǔ jiān yǐ bó yì zhì yú tōng xiāo lián rì qíng wàng yàn juàn
高祖留守太原，与寂有旧，时加亲礼，每延之宴语，间以博奕，至于通宵连日，情忘厌倦。
shí tài zōng jiāng jǔ yì shī ér bù gǎn fā yán jiàn jì wèi gāo zǔ suǒ hòu nǎi chū sī qián shù bǎi wàn yīn jié lóng shān lìng gāo bīn lián yǔ jì bó xì jiàn yǐ shū zhī
时太宗将举义师而不敢发言，见寂为高祖所厚， 乃出私钱数百万，阴结龙山令高斌廉与寂博戏，渐以输之。
jì de qián jì duō dà xǐ měi rì cóng tài zōng yóu
寂得钱既多，大喜，每日从太宗游。
jiàn qí huan shén suì yǐ qíng gào zhī jì jí xǔ nuò
见其欢甚，遂以情告之，寂即许诺。
jì yòu yǐ jìn yáng gōng rén sī shì gāo zǔ gāo zǔ cóng jì yǐn jiǔ hān jì bái zhuàng yuē èr láng mì zuǎn bīng mǎ yù jǔ yì qí zhèng wèi jì yǐ gōng rén fèng gōng kǒng shì fā jí zhū jí wèi cǐ ěr
寂又以晋阳宫人私侍高祖，高祖从寂饮，酒酣，寂白状曰：“二郎密缵兵马，欲举义旗，正为寂以宫人奉公，恐事发及诛，急为此耳。
jīn tiān xià dà luàn chéng mén zhī wài jiē shì dào zéi
今天下大乱，城门之外，皆是盗贼。
ruò shǒu xiǎo jié dàn xī sǐ wáng
若守小节，旦夕死亡；
ruò jǔ yì bīng bì děi tiān wèi
若举义兵，必得天位。
zhòng qíng yǐ xié gōng yì rú hé
众情已协，公意如何？
gāo zǔ yuē wǒ r chéng yǒu cǐ jì jì yǐ dìng yǐ kě cóng zhī
”高祖曰：“我儿诚有此计，既已定矣， 可从之。
jí yì bīng qǐ jì jìn gōng nǚ wǔ bǎi rén bìng shàng mǐ jiǔ wàn hú zá cǎi wǔ wàn duàn jiǎ sì shí wàn lǐng yǐ gōng jūn yòng
”及义兵起，寂进宫女五百人，并上米九万斛、杂彩五万段、甲四十万领， 以供军用。
dà jiàng jūn fǔ jiàn yǐ jì wèi zhǎng shǐ cì jué wén xǐ xiàn gōng
大将军府建，以寂为长史，赐爵闻喜县公。
cóng zhì hé dōng qū tū tōng jù shǒu gōng zhī bù xià sān fǔ háo jié guī yì zhě rì yǒu qiān shù
从至河东，屈突通拒守，攻之不下，三辅豪杰归义者日有千数。
gāo zǔ jiāng xiān dìng jīng shī yì zhě kǒng tōng wèi hòu huàn yóu yù wèi jué
高祖将先定京师，议者恐通为后患，犹豫未决。
jì jìn shuō yuē jīn tōng jù pú guān ruò bù xiān píng qián yǒu jīng chéng zhī shǒu hòu yǒu qū tū zhī yuán cǐ nǎi fù bèi shòu dí bài zhī dào yě
寂进说曰：“今通据蒲关，若不先平，前有京城之守，后有屈突之援，此乃腹背受敌，败之道也。
wèi ruò gōng pú zhōu xià zhī ér hòu rù guān
未若攻蒲州，下之而后入关。
jīng shī jué yuán kě bù gōng ér dìng yǐ
京师绝援，可不攻而定矣。
tài zōng yuē bù rán
”太宗曰： “不然。
bīng fǎ shàng quán quán zài yú sù
兵法尚权，权在于速。
yí chéng jī zǎo dù yǐ hài qí xīn
宜乘机早渡，以骇其心。
wǒ ruò chí liú bǐ zé shēng jì
我若迟留，彼则生计。
qiě guān zhōng qún dào suǒ zài tún jié wèi yǒu dìng zhǔ yì yǐ zhāo huái zéi fù bīng qiáng hé chéng bù kè
且关中群盗，所在屯结，未有定主，易以招怀，贼附兵强，何城不克？
qū tū tōng zì shǒu zéi ěr bù zú wèi yú
屈突通自守贼耳，不足为虞。
ruò shī rù guān zhī jī zé shì wèi kě zhī yǐ
若失入关之机，则事未可知矣。
gāo zǔ liǎng cóng zhī liú bīng wéi hé dōng ér yǐn jūn rù guān
”高祖两从之，留兵围河东，而引军入关。
jí jīng shī píng cì liáng tián qiān qǐng jiǎ dì yī qū wù sì wàn duàn zhuǎn dà chéng xiàng fǔ zhǎng shǐ jìn fēng wèi guó gōng shí yì sān qiān hù
及京师平，赐良田千顷、甲第一区、物四万段，转大丞相府长史，进封魏国公，食邑三千户。
jí duò gōng dì xùn wèi gāo zǔ gù ràng bù shòu jì quàn jìn yòu bù dá
及隋恭帝逊位，高祖固让不受，寂劝进，又不答。
jì qǐng jiàn yuē jié zhòu zhī wáng yì gè yǒu zi wèi wén tāng wǔ chén fǔ zhī kě wèi guī jìng wú suǒ yí yě
寂请见曰：“桀、纣之亡， 亦各有子，未闻汤、武臣辅之，可为龟镜，无所疑也。
jì zhī máo tǔ dà wèi jiē shòu zhī yú táng bì xià bù wéi táng dì chén dāng qù guān ěr
寂之茅土、大位，皆受之于唐，陛下不为唐帝，臣当去官耳。
yòu chén fú mìng shí yú shì gāo zǔ nǎi cóng zhī
”又陈符命十余事，高祖乃从之。
jì chū mìng tài cháng jù lǐ yí zé jí rì
寂出，命太常具礼仪，择吉日。
gāo zǔ jì shòu shàn wèi jì yuē shǐ wǒ zhì cǐ gōng zhī lì yě
高祖既受禅，谓寂曰：“使我至此，公之力也。
bài shàng shū yòu pú yè cì yǐ fú wán bù kě shèng jì réng zhào shàng shí fèng yù měi rì cì jì yù shàn
”拜尚书右仆射， 赐以服玩不可胜纪，仍诏尚食奉御，每日赐寂御膳。
gāo zǔ shì cháo bì yǐn yǔ tóng zuò rù gé zé yán zhī wò nèi yán wú bù cóng hū wèi péi jiān ér bù míng
高祖视朝，必引与同坐，入阁则延之卧内，言无不从，呼为裴监而不名。
dāng cháo guì qī qīn lǐ mò yǔ wéi bǐ
当朝贵戚，亲礼莫与为比。
wǔ dé èr nián liú wǔ zhōu jiāng huáng zǐ yīng sòng jīn gāng pín kòu tài yuán xíng jūn zǒng guǎn jiāng bǎo yì li zhòng wén xiāng cì xiàn méi gāo zǔ huàn zhī
武德二年， 刘武周将黄子英、宋金刚频寇太原，行军总管姜宝谊、李仲文相次陷没，高祖患之。
jì zì qǐng xíng yīn wèi jìn zhōu dào héng jūn zǒng guǎn dé yǐ biàn yí cóng shì
寂自请行，因为晋州道行军总管，得以便宜从事。
shī cì jiè xiū ér jīn gāng jù chéng yǐ kàng jì
师次介休，而金刚据城以抗寂。
jì bǎo yú dù suǒ yuán yíng zhōng fá shuǐ zéi duàn qí jiàn lù yóu shì wēi pò
寂保于度索原，营中乏水，贼断其涧路，由是危迫。
yù yí yíng jiù shuǐ zéi yīn fàn zhī shī suì dà kuì sǐ sàn lüè jǐn
欲移营就水，贼因犯之，师遂大溃，死散略尽。
jì yī rì yī yè chí zhì jìn zhōu
寂一日一夜驰至晋州。
yǐ dōng chéng zhèn jù méi jīn gāng jìn bī jiàng zhōu jì kàng biǎo chén xiè gāo zǔ wèi yù zhī fù lìng zhèn fǔ hé dōng zhī de
以东城镇俱没，金刚进逼绛州，寂抗表陈谢，高祖慰谕之，复令镇抚河东之地。
jì xìng qiè wú hàn yù zhī cái wéi fā shǐ luò yì cuī dū yú qín èr zhōu jū rén lēi rù chéng bǎo fén qí jī jù
寂性怯，无捍御之才，唯发使络绎，催督虞、 秦二州居人，勒入城堡，焚其积聚。
bǎi xìng huáng hài fù sī wéi luàn
百姓惶骇，复思为乱。
xià xiàn rén lǚ chóng mào suì shā xiàn lìng jǔ bīng fǎn yǐn jīn gāng wèi yuán jì jī zhī fù wèi chóng mào suǒ bài
夏县人吕崇茂遂杀县令举兵反，引金刚为援，寂击之，复为崇茂所败。
bèi zhēng rù cháo gāo zǔ shù zhī yuē yì jǔ zhī shǐ gōng yǒu yì zuǒ zhī xūn guān jué yì jí yǐ
被征入朝，高祖数之曰：“义举之始，公有翼佐之勋，官爵亦极矣。
qián jù wǔ zhōu bīng shì zú yǐ pò dí zhì cǐ sàng bài bù dú kuì yú zhèn hu
前拒武周，兵势足以破敌，致此丧败，不独愧于朕乎？
yǐ zhī shǔ lì xún shì zhī gù dài mí zhòng
”以之属吏，寻释之，顾待弥重。
gāo zǔ yǒu suǒ xún xìng bì lìng jū shǒu
高祖有所巡幸，必令居守。
lín zhōu cì shǐ wéi yún qǐ gào jì móu fǎn xùn zhī wú duān
麟州刺史韦云起告寂谋反，讯之无端。
gāo zǔ wèi jì yuē zhèn zhī yǒu tiān xià zhě běn gōng suǒ tuī jīn qǐ yǒu èr xīn
高祖谓寂曰： “朕之有天下者，本公所推，今岂有贰心？
zào bái xū fēn suǒ yǐ tuī jiū ěr
皂白须分，所以推究耳。
yīn lìng guì fēi sān rén jī zhēn zhuàn bǎo qì jiù jì dì yàn lè jí huān jīng sù ér qù
”因令贵妃三人赍珍馔、宝器就寂第，宴乐极欢，经宿而去。
yòu cháng cóng róng wèi jì yuē wǒ lǐ shì xī zài lǒng xi fù yǒu guī yù jiàng jí zǔ mí yīn yà dì shì
又尝从容谓寂曰：“我李氏昔在陇西，富有龟玉，降及祖祢，姻娅帝室。
jí jǔ yì bīng sì hǎi yún jí cái shè shù rì shēng wèi tiān zǐ
及举义兵，四海云集，才涉数日，升为天子。
zhì rú qián dài huáng wáng duō qǐ wēi jiàn qú láo háng zhèn xià bù liáo shēng
至如前代皇王，多起微贱，劬劳行阵，下不聊生。
gōng fù shì zhòu míng jiā lì zhí qīng xiǎn qǐ ruò xiāo hé cáo cān qǐ zì dāo bǐ lì yě
公复世胄名家，历职清显，岂若萧何、曹参起自刀笔吏也！
wéi wǒ yǔ gōng qiān zǎi zhī hòu wú kuì qián xiū yǐ
唯我与公，千载之后，无愧前修矣。
qí nián gǎi zhù qián tè cì jì lìng zì zhù zào
”其年，改铸钱， 特赐寂令自铸造。
yòu wèi zhào wáng yuán jǐng pìn jì nǚ wèi fēi
又为赵王元景聘寂女为妃。
liù nián qiān shàng shū zuǒ pú yè cì yàn yú hán zhāng diàn gāo zǔ jí huān jì dùn shǒu ér yán yuē chén chū fā tài yuán yǐ yǒu cí zhǐ qīng píng zhī hòu xǔ yǐ tuì gēng
六年，迁尚书左仆射，赐宴于含章殿， 高祖极欢，寂顿首而言曰：“臣初发太原，以有慈旨，清平之后，许以退耕。
jīn sì hǎi yì ān fú yuàn cì chén hái gǔ
今四海乂安，伏愿赐臣骸骨。
gāo zǔ qǐ xià zhān jīn yuē jīn yóu wèi yě yào xiāng xié lǎo ěr
”高祖泣下沾襟曰：“今犹未也，要相偕老耳。
gōng wèi tái sī wǒ wèi tài shàng xiāo yáo yī dài qǐ bù kuài zāi
公为台司， 我为太上，逍遥一代，岂不快哉！
é cè sī kōng cì shí fēng wǔ bǎi hù qiǎn shàng shū yuán wài láng yī rén měi rì gēng zhí jì dì qí jiàn chóng guì rú cǐ
”俄册司空，赐实封五百户，遣尚书员外郎一人每日更直寂第，其见崇贵如此。
zhēn guàn yuán nián jiā shí fēng bìng qián yī qiān wǔ bǎi hù
贞观元年，加实封并前一千五百户。
èr nián tài zōng cí nán jiāo mìng jì yǔ zhǎng sūn wú jì tóng shēng jīn lù jì cí ràng tài zōng yuē yǐ gōng yǒu zuǒ mìng zhī xūn wú jì yì xuān lì yú zhèn tóng zǎi cān chéng fēi gōng ér shuí
二年，太宗祠南郊，命寂与长孙无忌同升金辂，寂辞让，太宗曰：“以公有佐命之勋，无忌亦宣力于朕，同载参乘，非公而谁？
suì tóng chéng ér guī
”遂同乘而归。
sān nián yǒu shā mén fǎ yā chū yǐ ēn xìng chū rù liǎng gōng zhì shì jìn jué zhī fǎ yǎ yuàn wàng chū yāo yán fú fǎ
三年，有沙门法雅，初以恩幸出入两宫，至是禁绝之，法雅怨望，出妖言，伏法。
bīng bù shàng shū dù rú huì jū qí yù fǎ yā nǎi chēng jì zhī qí yán jì duì yuē fǎ yā wéi yún shí hòu fāng xíng jí yì chū bù wén yāo yán
兵部尚书杜如晦鞫其狱，法雅乃称寂知其言，寂对曰：“法雅惟云时候方行疾疫，初不闻妖言。
fǎ yā zhèng zhī zuò shì miǎn guān xuē shí yì zhī bàn fàng guī běn yì
”法雅证之，坐是免官，削食邑之半，放归本邑。
jì qǐng zhù jīng shī tài zōng shù zhī yuē jì gōng xūn yōng bù zhì yú cǐ tú yǐ ēn zé tè jū dì yī
寂请住京师， 太宗数之曰：“计公勋庸，不至于此，徒以恩泽，特居第一。
wǔ dé zhī shí zhèng xíng pī miù guān fāng chí wěn zhí gōng zhī yóu
武德之时，政刑纰缪， 官方弛紊，职公之由。
dàn yǐ jiù qíng bù néng jí fǎ guī sǎo fén mù hé de fù cí
但以旧情，不能极法，归扫坟墓，何得复辞？
jì suì guī pú zhōu
”寂遂归蒲州。
wèi jǐ yǒu kuáng rén zì chēng xìn xíng yù jū fén yīn yán duō yāo wàng cháng wèi jì jiā tóng yuē péi gōng yǒu tiān fèn
未几，有狂人自称信行，寓居汾阴，言多妖妄，常谓寂家僮曰：“裴公有天分。
yú shí xìn xíng yǐ sǐ jì jiān nú gōng mìng yǐ qí yán bái jì jì huáng jù bù gǎn wén zòu yīn hū gōng mìng shā suǒ yán zhě
” 于时信行已死，寂监奴恭命以其言白寂，寂惶惧不敢闻奏，阴呼恭命杀所言者。
gōng mìng zòng lìng wáng nì jì bù zhī zhī
恭命纵令亡匿，寂不知之。
jì qiǎn gōng mìng shōu nà fēng yì de qián bǎi yú wàn yīn yòng ér jǐn
寂遣恭命收纳封邑，得钱百余万，因用而尽。
jì nù jiāng qiǎn rén bǔ zhī gōng mìng jù ér shàng biàn
寂怒，将遣人捕之，恭命惧而上变。
tài zōng dà nù wèi shì chén yuē jì yǒu sǐ zuì zhě sì wèi wèi sān gōng ér yǔ yāo rén fǎ yā qīn mì zuì yī yě
太宗大怒，谓侍臣曰：“寂有死罪者四：位为三公而与妖人法雅亲密，罪一也；
shì fā zhī hòu nǎi fù qì fèn nù chēng guó jiā yǒu tiān xià shì wǒ suǒ móu zuì èr yě
事发之后，乃负气愤怒，称国家有天下，是我所谋，罪二也；
yāo rén yán qí yǒu tiān fèn nì ér bù zòu zuì sān yě
妖人言其有天分，匿而不奏，罪三也；
yīn xíng shā lù yǐ miè kǒu zuì sì yě
阴行杀戮以灭口，罪四也。
wǒ shā zhī fēi wú cí yǐ
我杀之非无辞矣。
yì zhě duō yán liú pèi zhèn qí cóng zhòng hu
议者多言流配，朕其从众乎。
yú shì xǐ jiāo zhōu jìng liú jìng zhōu
”于是徙交州，竟流静州。
é féng shān qiāng wéi luàn huò yán fǎn liáo jié jì wéi zhǔ tài zōng wén zhī yuē wǒ guó jiā yú jì yǒu xìng mìng zhī ēn bì bù rán yǐ
俄逢山羌为乱，或言反獠劫寂为主，太宗闻之曰：“我国家于寂有性命之恩，必不然矣。
wèi jǐ guǒ chēng jì lǜ jiā tóng pò zéi
”未几，果称寂率家僮破贼。
tài zōng sī jì zuǒ mìng zhī gōng zhēng rù cháo huì zú shí nián liù shí
太宗思寂佐命之功，征入朝，会卒，时年六十。
zèng xiāng zhōu cì shǐ gōng bù shàng shū hé dōng jùn gōng
赠相州刺史、工部尚书、 河东郡公。
zi lǜ shī sì shàng tài zōng mèi lín hǎi cháng gōng zhǔ guān zhì biàn zhōu cì shǐ
子律师嗣，尚太宗妹临海长公主，官至汴州刺史。
lǜ shī zi chéng xiān zé tiān shí wéi diàn zhōng jiān wèi kù lì suǒ shā
律师子承先，则天时为殿中监，为酷吏所杀。
liú wén jìng zì zhào rén zì yún péng chéng rén dài jū jīng zhào zhī wǔ gōng
刘文静，字肇仁，自云彭城人，代居京兆之武功。
zǔ yì yòng shí zhōu cì shǐ
祖懿用，石州刺史。
fù sháo duò shí zhàn méi zèng shàng yí tóng sān sī
父韶， 隋时战没，赠上仪同三司。
shǎo yǐ qí fù shēn sǐ wáng shì xí fù yí tóng sān sī
少以其父身死王事，袭父仪同三司。
wěi zī yí yǒu qì gàn tì tǎng duō quán lüè
伟姿仪，有器干， 倜傥多权略。
suí mò wèi jìn yáng lìng yù péi jì wèi jìn yáng gōng jiān yīn ér jié yǒu
隋末，为晋阳令，遇裴寂为晋阳宫监，因而结友。
yè yǔ tóng sù jì jiàn chéng shàng fēng huǒ yǎng tiān tàn yuē bēi jiàn zhī jí jiā dào lǚ kōng yòu shǔ luàn lí dāng hé qǔ jì
夜与同宿，寂见城上烽火，仰天叹曰：“卑贱之极，家道屡空，又属乱离，当何取济？
wén jìng xiào yuē shì tú ruò cǐ shí shì kě zhī
”文静笑曰： “世途若此，时事可知。
wú èr rén xiāng de hé huàn yú bēi jiàn
吾二人相得，何患于卑贱？
jí gāo zǔ zhèn tài yuán wén jìng chá gāo zǔ yǒu sì fāng zhī zhì shēn zì jié tuō
及高祖镇太原，文静察高祖有四方之志，深自结托。
yòu qiè guān tài zōng wèi jì yuē fēi cháng rén yě
又窃观太宗，谓寂曰： “非常人也。
dà dù lèi yú hàn gāo shén wǔ tóng yú wèi zǔ qí nián suī shǎo nǎi tiān zòng yǐ
大度类于汉高，神武同于魏祖，其年虽少，乃天纵矣。
jì chū wèi rán zhī
”寂初未然之。
hòu wén jìng zuò yǔ li mì lián hūn yáng dì lìng xì yú jùn yù
后文静坐与李密连婚，炀帝令系于郡狱。
tài zōng yǐ wén jìng kě yǔ móu yì rù jìn suǒ shì zhī
太宗以文静可与谋议，入禁所视之。
wén jìng dà xǐ yuē tiān xià dà luàn fēi yǒu tāng wǔ gāo guāng zhī cái bù néng dìng yě
文静大喜曰：“天下大乱，非有汤、武、高、光之才，不能定也。
tài zōng yuē qīng ān zhī wú
”太宗曰：“卿安知无？
dàn kǒng cháng rén bù néng bié ěr
但恐常人不能别耳。
jīn rù jìn suǒ xiāng kàn fēi r nǚ zhī qíng xiāng yōu ér yǐ
今入禁所相看，非儿女之情相忧而已。
shí shì rú cǐ gù lái yǔ jūn tú jǔ dà jì qǐng shàn chóu qí shì
时事如此，故来与君图举大计，请善筹其事。
wén jìng yuē jīn li mì cháng wéi luò yì zhǔ shàng liú bō huái nán dà zéi lián zhōu jùn xiǎo dào zǔ zé shān zhě wàn shù yǐ dàn xū zhēn zhǔ qū jià qǔ zhī
”文静曰：“今李密长围洛邑，主上流播淮南，大贼连州郡、小盗阻泽山者，万数矣，但须真主驱驾取之。
chéng néng yìng tiān shùn rén jǔ qí dà hū zé sì hǎi bù zú dìng yě
诚能应天顺人，举旗大呼，则四海不足定也。
jīn tài yuán bǎi xìng bì dào zéi zhě jiē rù cǐ chéng
今太原百姓避盗贼者，皆入此城。
wén jìng wèi lìng shù nián zhī qí háo jié yī zhāo xiào jí kě de shí wàn rén zūn gōng suǒ lǐng zhī bīng fù qiě shù wàn jūn yán chū kǒu shuí gǎn bù cóng
文静为令数年，知其豪杰，一朝啸集，可得十万人，尊公所领之兵，复且数万，君言出口，谁敢不从？
chéng xū rù guān hào lìng tiān xià bù yíng bàn suì dì yè kě chéng
乘虚入关， 号令天下，不盈半岁，帝业可成。
tài zōng xiào yuē jūn yán zhèng hé rén yì
”太宗笑曰：“君言正合人意。
yú shì bù shǔ bīn kè qián tú qǐ yì
”于是部署宾客， 潜图起义。
hòu jī dāng fā kǒng gāo zǔ bù cóng chén yín zhě jiǔ zhī
候机当发，恐高祖不从，沉吟者久之。
wén jìng jiàn gāo zǔ hòu yú péi jì yù yīn jì kāi shuō yú shì yǐn jì jiāo yú tài zōng de tōng móu yì
文静见高祖厚于裴寂，欲因寂开说，于是引寂交于太宗，得通谋议。
jí gāo jūn yā wèi tū jué suǒ bài gāo zǔ bèi jū tài zōng yòu qiǎn wén jìng gòng jì jìn shuō yuē yì chēng zhī jǐ qí shén hū jīn dà luàn yǐ zuò gōng chù xián yí zhī de dāng bù shǎng zhī gōng hé yǐ tú quán
及高君雅为突厥所败，高祖被拘，太宗又遣文静共寂进说曰：“《易》称‘知几其神乎’，今大乱已作，公处嫌疑之地，当不赏之功，何以图全？
qí pí jiàng bài nǜ yǐ zuì jiàn guī
其裨将败衄， 以罪见归。
shì chéng pò yǐ dāng xū wèi jì
事诚迫矣，当须为计。
jìn yáng zhī de shì mǎ jīng qiáng gōng jiān zhī zhōng fǔ kù yíng jī yǐ cí jǔ shì kě lì dà gōng
晋阳之地，士马精强，宫监之中，府库盈积，以兹举事，可立大功。
guān zhōng tiān fǔ dài wáng chōng yòu quán háo bìng qǐ wèi yǒu shì cóng
关中天府，代王冲幼，权豪并起，未有适从。
yuàn gōng xīng bīng xi rù yǐ tú dà shì
愿公兴兵西入， 以图大事。
hé nǎi shòu dān shǐ zhī qiú hu
何乃受单使之囚乎？
gāo zǔ rán zhī
”高祖然之。
shí tài zōng qián jié sǐ shì yǔ wén jìng děng xié yì kè rì jǔ bīng huì gāo zǔ de shì ér zhǐ
时太宗潜结死士，与文静等协议，克日举兵，会高祖得释而止。
nǎi mìng wén jìng zhà wèi yáng dì chì fā tài yuán xī hé yàn mén mǎ yì rén nián èr shí yǐ shàng wǔ shí yǐ xià xī wèi bīng qī yǐ suì mù jí zhuō jùn jiāng fá liáo dōng
乃命文静诈为炀帝敕，发太原、西河、雁门、马邑，人年二十已上、五十已下悉为兵，期以岁暮集涿郡，将伐辽东。
yóu shì rén qíng dà rǎo sī luàn zhě yì zhòng
由是人情大扰，思乱者益众。
wén jìng yīn wèi péi jì yuē gōng qǐ bù wén xiān fā zhì rén hòu fā zhì yú rén hu
文静因谓裴寂曰：“公岂不闻‘先发制人，后发制于人’乎？
táng gōng míng yìng tú chèn wén yú tiān xià hé nǎi tuī yán zì yí huò xìn
唐公名应图谶，闻于天下，何乃推延，自贻祸衅？
yi zǎo quàn táng gōng yǐ shí jǔ yì
宜早劝唐公，以时举义。
yòu xié jì yuē qiě gōng wèi gōng jiān ér yǐ gōng rén shì kè gōng sǐ kě ěr hé wù táng gōng yě
”又胁寂曰：“且公为宫监，而以宫人侍客，公死可尔，何误唐公也？
jì shén jù nǎi lǚ cù gāo zǔ qǐ bīng
”寂甚惧，乃屡促高祖起兵。
huì mǎ yì rén liú wǔ zhōu shā tài shǒu wáng rén gōng zì chēng tiān zǐ yǐn tū jué zhī zhòng jiāng qīn tài yuán
会马邑人刘武周杀太守王仁恭，自称天子，引突厥之众，将侵太原。
tài zōng qiǎn wén jìng jí zhǎng sūn shùn dé děng fēn bù mù bīng yǐ tǎo wǔ zhōu wèi cí
太宗遣文静及长孙顺德等分部募兵，以讨武周为辞；
yòu lìng wén jìng yǔ péi jì wěi zuò fú chì chū gōng jiān kù wù yǐ gōng liú shǒu zī yòng yīn mù bīng jí zhòng
又令文静与裴寂伪作符敕，出宫监库物以供留守资用，因募兵集众。
jí yì bīng jiāng qǐ fù liú shǒu wáng wēi gāo jūn yā dú huái cāi èr
及义兵将起，副留守王威、高君雅独怀猜贰。
hòu shù rì jiāng dà huì yú jìn cí wēi jí jūn yā qián móu hài gāo zǔ jìn yáng xiāng cháng liú shì lóng yǐ bái tài zōng
后数日，将大会于晋祠，威及君雅潜谋害高祖，晋阳乡长刘世龙以白太宗。
tài zōng jì zhī pò jí yù xiān shì zhū zhī qiǎn wén jìng yǔ yīng yáng fǔ sī mǎ liú zhèng huì tóu jí biàn zhī shū yì liú shǒu gào wēi děng èr rén móu fǎn
太宗既知迫急，欲先事诛之，遣文静与鹰扬府司马刘政会投急变之书，诣留守告威等二人谋反。
shì rì gāo zǔ yǔ wēi jūn yā tóng zuò shì shì wén jìng yǐn zhèng huì zhì tíng zhōng yún yǒu mì zhuàng zhī rén yù fǎn
是日， 高祖与威、君雅同坐视事，文静引政会至庭中，云有密状，知人欲反。
gāo zǔ zhǐ wēi děng qǔ zhuàng kàn zhī zhèng huì bù kěn yǔ yuē suǒ gào shì fù liú shǒu shì wéi táng gōng de kàn zhī ěr
高祖指威等取状看之，政会不肯与，曰：“所告是副留守事，唯唐公得看之耳。
gāo zǔ yáng jīng yuē qǐ yǒu shì hu
”高祖阳惊曰： “岂有是乎！
lǎn zhuàng qì wèi wēi děng yuē cǐ rén gào gōng shì rú hé
”览状讫，谓威等曰：“此人告公事，如何？
jūn yā dà gòu yuē cǐ shì fǎn rén yù shā wǒ yě
”君雅大诟曰：“此是反人，欲杀我也！
wén jìng huà zuǒ yòu zhí zhī qiú yú bié shì
”文静叱左右执之，囚于别室。
jì jū wēi děng jìng de jǔ bīng
既拘威等，竟得举兵。
gāo zǔ kāi dà jiāng jūn fǔ yǐ wén jìng wèi jūn sī mǎ
高祖开大将军府，以文静为军司马。
wén jìng quàn gǎi qí zhì yǐ zhāng yì jǔ yòu qǐng lián tū jué yǐ yì bīng wēi gāo zǔ bìng cóng zhī
文静劝改旗帜以彰义举，又请连突厥以益兵威，高祖并从之。
yīn qiǎn wén jìng shǐ yú shǐ bì kè hán shǐ bì yuē táng gōng qǐ shì jīn yù hé wéi
因遣文静使于始毕可汗，始毕曰：“唐公起事，今欲何为？
wén jìng yuē huáng dì fèi zhǒng dí chuán wèi hòu zhǔ zhì sī huò luàn
” 文静曰：“皇帝废冢嫡，传位后主，致斯祸乱。
táng gōng guó zhī yì qī bù rěn zuò guān chéng bài gù qǐ yì jūn yù chù bù dàng lì zhě
唐公国之懿戚，不忍坐观成败，故起义军，欲黜不当立者。
yuàn yǔ kè hán bīng mǎ tóng rù jīng shī rén zhòng tǔ dì rù táng gōng cái bó jīn bǎo rù tū jué
愿与可汗兵马同入京师，人众土地入唐公，财帛金宝入突厥。
shǐ bì dà xǐ jí qiǎn jiàng kāng qiào lì lǐng qí èr qiān suí wén jìng ér zhì yòu xiàn mǎ qiān pǐ
”始毕大喜，即遣将康鞘利领骑二千，随文静而至，又献马千匹。
gāo zǔ dà yuè wèi wén jìng yuē fēi gōng shàn cí hé yǐ zhì cǐ
高祖大悦， 谓文静曰：“非公善辞，何以致此？
xún lǜ bīng yù duò jiāng qū tū tōng yú tóng guān tōng qiǎn wǔ yá láng jiāng sāng xiǎn hé lǜ jìn bīng lái jī wén jìng kǔ zhàn zhě bàn rì sǐ zhě shù qiān rén
”寻率兵御隋将屈突通于潼关，通遣武牙郎将桑显和率劲兵来击，文静苦战者半日，死者数千人。
wén jìng dù xiǎn hé jūn shāo dài qián qiǎn qí bīng yǎn qí hòu xiǎn hé dà bài xī lǔ qí zhòng
文静度显和军稍怠，潜遣奇兵掩其后，显和大败，悉虏其众。
tōng shàng yōng bīng shù wàn jiāng dùn guī dōng dōu wén jìng qiǎn zhū jiāng zhuī ér zhí zhī lüè dìng xīn ān yǐ xī zhī de
通尚拥兵数万，将遁归东都，文静遣诸将追而执之， 略定新安以西之地。
zhuǎn dà chéng xiàng fǔ sī mǎ jìn shòu guāng lù dài fu fēng lǔ guó gōng
转大丞相府司马，进授光禄大夫，封鲁国公。
gāo zǔ jiàn zuò bài nà yán
高祖践祚，拜纳言。
shí gāo zǔ měi yǐn zhòng chén gòng shí wén jìng zòu yuē bì xià jūn lín yì zhào shuài tǔ mò fēi chén ér dāng cháo zǒng yì yán shàng chēng míng
时高祖每引重臣共食，文静奏曰：“陛下君临亿兆，率土莫非臣，而当朝捴抑，言尚称名；
yòu chén jí wèi zūn dì zuò yán zhòng nǎi shǐ tài yáng fǔ tóng wàn wù chén xià zhèn kǒng wú yǐ cuò shēn
又宸极位尊，帝座严重，乃使太阳俯同万物，臣下震恐，无以措身。
dì bù nà
”帝不纳。
shí zhì dù cǎo chuàng mìng wén jìng yǔ dāng cháo tōng shí zhī shì gèng kān duò kāi huáng lǜ lìng ér sǔn yì zhī yǐ wéi tōng fǎ
时制度草创，命文静与当朝通识之士更刊《隋开皇律令》而损益之，以为通法。
gāo zǔ wèi yuē běn shè fǎ lìng shǐ rén gòng jiě ér wǎng dài xiāng chéng duō wèi yǐn yǔ zhí fǎ zhī guān yuán cǐ wǔ nòng
高祖谓曰：“本设法令，使人共解，而往代相承，多为隐语，执法之官，缘此舞弄。
yi gèng kān dìng wù shǐ yì zhī
宜更刊定，务使易知。
huì xuē jǔ kòu jīng zhōu mìng tài zōng tǎo zhī yǐ wén jìng wèi yuán shuài fǔ zhǎng shǐ
”会薛举寇泾州，命太宗讨之，以文静为元帅府长史。
yù tài zōng bù yù wěi yú wén jìng jí sī mǎ yīn kāi shān jiè zhī yuē jǔ liáng shǎo bīng pí xuán jūn shēn rù yì zài jué zhàn bù lì chí jiǔ jí yù tiǎo zhàn shèn wú yǔ jué
遇太宗不豫，委于文静及司马殷开山，诫之曰：“举粮少兵疲，悬军深入，意在决战，不利持久，即欲挑战，慎无与决。
dài wú chà dāng wèi jūn děng qǔ zhī
待吾差，当为君等取之。
wén jìng yòng kāi shān jì chū jūn zhēng lì wáng shī bài jì
”文静用开山计，出军争利，王师败绩。
wén jìng bēn hái jīng shī zuò chú míng
文静奔还京师，坐除名。
é yòu cóng tài zōng tǎo jǔ píng zhī yǐ gōng fù qí jué yì bài mín bù shàng shū lǐng shǎn dōng dào xíng tái zuǒ pú yè
俄又从太宗讨举，平之，以功复其爵邑，拜民部尚书，领陕东道行台左仆射。
wǔ dé èr nián cóng tài zōng zhèn cháng chūn gōng
武德二年， 从太宗镇长春宫。
wén jìng zì yǐ cái néng gàn yòng zài péi jì zhī yòu yòu lǚ yǒu jūn gōng ér wèi jū qí xià yì shén bù píng
文静自以才能干用在裴寂之右，又屡有军功，而位居其下，意甚不平。
měi tíng yì duō xiāng wéi lì jì yǒu suǒ shì wén jìng bì fēi zhī yóu shì yǔ jì yǒu xì
每廷议多相违戾，寂有所是，文静必非之，由是与寂有隙。
wén jìng cháng yǔ qí dì tōng zhí sàn qí cháng shì wén qǐ hān yàn chū yán yuàn wàng bá dāo jī zhù yuē bì dāng zhǎn péi jì ěr
文静尝与其弟通直散骑常侍文起酣宴，出言怨望，拔刀击柱曰：“必当斩裴寂耳！
jiā zhōng yāo guài shù jiàn wén qǐ yōu zhī suì zhào wū zhě yú xīng xià bèi fā xián dāo wèi yā shèng zhī fǎ
”家中妖怪数见，文起忧之， 遂召巫者于星下被发衔刀，为厌胜之法。
shí wén jìng yǒu ài qiè shī chǒng yǐ zhuàng gào qí xiōng qiè xiōng shàng biàn
时文静有爱妾失宠，以状告其兄，妾兄上变。
gāo zǔ yǐ zhī shǔ lì qiǎn péi jì xiāo yǔ wèn zhuàng
高祖以之属吏，遣裴寂、萧瑀问状。
wén jìng yuē qǐ yì zhī chū tiǎn wèi sī mǎ jì yǔ zhǎng shǐ wèi wàng lüè tóng
文静曰：“起义之初，忝为司马，计与长史位望略同；
jīn jì wèi pú yè jù jiǎ dì chén guān shǎng bù yì zhòng rén dōng xī zhēng tǎo jiā kǒu wú tuō shí yǒu jué wàng zhī xīn
今寂为仆射，据甲第，臣官赏不异众人，东西征讨，家口无托，实有觖望之心。
yīn zuì huò yǒu yuàn yán bù néng zì bǎo
因醉或有怨言，不能自保。
gāo zǔ wèi qún chén yuē wén jìng cǐ yán fǎn míng bái yǐ
”高祖谓群臣曰：“文静此言，反明白矣。
li gāng xiāo yǔ jiē míng qí fēi fǎn
” 李纲、萧瑀皆明其非反。
tài zōng yǐ wén jìng yì qí chū qǐ xiān dìng fēi cháng zhī cè shǐ gào jì zhī
太宗以文静义旗初起，先定非常之策，始告寂知；
jí píng jīng chéng rèn yù xuán gé zhǐ yǐ wén jìng wèi jué wàng fēi gǎn móu fǎn jí yòu zhù zhī
及平京城，任遇悬隔，止以文静为觖望，非敢谋反，极佑助之。
ér gāo zǔ sù shū jì zhī péi jì yòu yán yuē wén jìng cái lüè shí guān shí rén xìng fù cū xiǎn fèn bù sī nán chǒu yán bèi nì qí zhuàng yǐ zhāng
而高祖素疏忌之，裴寂又言曰：“文静才略，实冠时人，性复粗险，忿不思难，丑言悖逆，其状已彰。
dāng jīn tiān xià wèi dìng wài yǒu qíng dí jīn ruò shè zhī bì yí hòu huàn
当今天下未定，外有勍敌，今若赦之，必贻后患。
gāo zǔ jìng tīng qí yán suì shā wén jìng wén qǐ réng jí mò qí jiā
”高祖竟听其言，遂杀文静、文起， 仍籍没其家。
wén jìng lín xíng fǔ yīng tàn yuē gāo niǎo shì liáng gōng cáng gù bù xū yě
文静临刑，抚膺叹曰：“高鸟逝，良弓藏，故不虚也。
shí nián wǔ shí èr
”时年五十二。
zhēn guàn sān nián zhuī fù guān jué yǐ zi shù yì xí fēng lǔ guó gōng xǔ shàng gōng zhǔ
贞观三年，追复官爵，以子树义袭封鲁国公，许尚公主。
hòu yǔ qí xiōng shù yì yuàn qí fù bèi lù yòu móu fǎn fú zhū
后与其兄树艺怨其父被戮，又谋反，伏诛。
wén jìng chū wèi nà yán shí yǒu zhào yǐ tài yuán yuán móu lì gōng shàng shū lìng qín wáng mǒu shàng shū zuǒ pú yè péi jì jí wén jìng tè shù èr sǐ
文静初为纳言时，有诏以太原元谋立功，尚书令、秦王某，尚书左仆射裴寂及文静，特恕二死。
zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn zhǎng sūn shùn dé yòu xiāo wèi dà jiàng jūn liú hóng jī yòu tún wèi dà jiàng jūn dòu cóng zuǒ yì wèi dà jiàng jūn chái shào nèi shǐ shì láng táng jiǎn lì bù shì láng yīn kāi shān hóng lú qīng liú shì lóng wèi wèi shǎo qīng liú zhèng huì dōu shuǐ jiān zhào wén kè kù bù láng zhōng wǔ shì piào qí jiāng jūn zhāng píng gāo li sī xíng li gāo qiān
左骁卫大将军长孙顺德、右骁卫大将军刘弘基、右屯卫大将军窦琮、左翊卫大将军柴绍、内史侍郎唐俭、吏部侍郎殷开山、鸿胪卿刘世龙、卫尉少卿刘政会、都水监赵文恪、库部郎中武士、骠骑将军张平高、李思行、李高迁，
zuǒ tún wèi fǔ zhǎng shǐ xǔ shì xù děng shí sì rén
左屯卫府长史许世绪等十四人，
yuē miǎn yī sǐ
约免一死。
wǔ dé jiǔ nián shí yuè tài zōng shǐ dìng gōng chén shí fēng chà dì wén jìng yǐ sǐ yú shì péi jì jiā shí jiǔ bǎi hù tōng qián wèi yī qiān wǔ bǎi hù
武德九年十月，太宗始定功臣实封差第， 文静已死，于是裴寂加食九百户，通前为一千五百户；
zhǎng sūn wú jì wáng jūn kuò yù chí jìng dé fáng xuán líng dù rú huì děng wǔ rén shí yì yī qiān sān bǎi hù
长孙无忌、王君廓、尉迟敬德、房玄龄、杜如晦等五人，食邑一千三百户；
zhǎng sūn shùn dé chái shào luō yì zhào jùn wáng xiào gōng děng sì rén shí yì yī qiān èr bǎi hù
长孙顺德、柴绍、罗艺、赵郡王孝恭等四人，食邑一千二百户；
hóu jūn jí zhāng gōng jǐn liú shī lì děng sān rén shí yì yī qiān hù
侯君集、张公谨、刘师立等三人食邑一千户；
li jī liú hóng jī èr rén shí yì jiǔ bǎi hù
李𪟝、 刘弘基二人食邑九百户；
gāo shì lián yǔ wén shì jí qín shū bǎo chéng zhī jié sì rén shí qī bǎi hù
高士廉、宇文士及、秦叔宝、程知节四人食七百户；
ān xìng guì ān xiū rén táng jiǎn dòu guǐ qū tū tōng xiāo yǔ fēng dé yí liú yì jié bā rén gè shí liù bǎi hù
安兴贵、安修仁、唐俭、窦轨、屈突通、萧瑀、封德彝、刘义节八人，各食六百户；
qián jiǔ lǒng fán xìng gōng sūn wǔ dá li mèng cháng duàn zhì xuán páng qīng yùn zhāng liàng li yào shī dù yān yuán zhòng wén shí rén gè shí sì bǎi hù
钱九陇、樊兴、公孙武达、李孟尝、段志玄、庞卿恽、张亮、李药师、杜淹、元仲文十人，各食四百户；
zhāng zhǎng xùn zhāng píng gāo lǐ ān yuǎn lǐ zǐ hé qín xíng shī mǎ sān bǎo liù rén gè shí sān bǎi hù
张长逊、张平高、李安远、李子和、秦行师、马三宝六人，各食三百户。
qí wáng jūn kuò shì zài lú jiāng wáng yuàn chuán ān xìng guì ān xiū rén shì zài li guǐ chuán lǐ zǐ hé shì zài liáng shī dōu chuán mǎ sān bǎo shì zài chái shào chuán
其王君廓事在《庐江王瑗传》，安兴贵、安修仁事在《李轨传》，李子和事在《梁师都传》，马三宝事在《柴绍传》。
li mèng cháng zhào zhōu píng jí rén guān zhì yòu wēi wèi dà jiàng jūn hàn dōng jùn gōng
李孟尝，赵州平棘人，官至右威卫大将军、汉东郡公。
yuán zhòng wén luò zhōu rén zhì yòu jiān mén jiāng jūn hé nán xiàn gōng
元仲文，洛州人，至右监门将军、河南县公。
qín xíng shī bīng zhōu tài yuán rén zhì zuǒ jiān mén jiāng jūn qīng shuǐ jùn gōng
秦行师，并州太原人，至左监门将军、清水郡公。
bìng shì wēi bù lù
并事微不录。
zì yú wú chuán zhě jǐn fù yú cǐ
自余无传者，尽附于此。
liú shì lóng zhě bīng zhōu jìn yáng rén
刘世龙者，并州晋阳人。
dà yè mò wèi jìn yáng xiāng cháng
大业末，为晋阳乡长。
gāo zǔ zhèn tài yuán péi jì shù jiàn zhī yóu shì shèn jiàn jiē dài yì chū rù wáng wēi gāo jūn yā jiā rán dú guī xīn yú gāo zǔ
高祖镇太原，裴寂数荐之，由是甚见接待，亦出入王威、高君雅家，然独归心于高祖。
yì bīng jiāng qǐ wēi yǔ jūn yā nèi huái yí huò shì lóng zhé tàn de qí qíng yǐ bái gāo zǔ
义兵将起，威与君雅内怀疑惑，世龙辄探得其情，以白高祖。
jí zhū wēi děng shòu yín qīng guāng lù dài fu
及诛威等，授银青光禄大夫。
cóng píng jīng chéng lèi zhuǎn hóng lú qīng réng gǎi míng yì jié
从平京城，累转鸿胪卿，仍改名义节。
shí cǎo chuàng zhī shǐ qīng jié fǔ cáng yǐ cì xūn rén ér guó yòng bù zú yì jié jìn jì yuē jīn yì shī shù wàn bìng zài jīng shī qiáo xīn guì ér bù bó jiàn
时草创之始，倾竭府藏以赐勋人，而国用不足，义节进计曰：“今义师数万， 并在京师，樵薪贵而布帛贱。
ruò cǎi jiē qú jí yuàn zhōng shù wèi qiáo yǐ yì bù bó suì shōu shù shí wàn pǐ lì kě zhì yě
若采街衢及苑中树为樵以易布帛，岁收数十万匹立可致也。
yòu cáng nèi zēng juàn pǐ pǐ zhóu zhī shǐ shēn jié qǔ shèng wù yǐ gōng zá fèi dòng yíng shí yú wàn duàn yǐ
又藏内缯绢，匹匹轴之，使申截取剩物，以供杂费，动盈十余万段矣。
gāo zǔ bìng cóng zhī dà shōu qí lì
”高祖并从之，大收其利。
zài qiān tài fǔ qīng fēng gé guó gōng
再迁太府卿，封葛国公。
zhēn guàn chū zhuǎn shào fǔ jiān yǐ zuì pèi liú lǐng nán xún shòu qīn zhōu bié jià zú
贞观初，转少府监，以罪配流岭南， 寻授钦州别驾，卒。
yì jié cóng zǐ sī lǐ wàn suì tōng tiān èr nián wèi jī zhōu cì shǐ
义节从子思礼，万岁通天二年，为箕州刺史。
sī lǐ shǎo cháng xué xiāng shù yú xǔ zhōu zhāng jǐng cáng xiāng jǐ bì lì cì shǐ wèi zhì tài shī
思礼少尝学相术于许州张憬藏， 相己必历刺史，位至太师。
jí shòu jī zhōu yì zì xǐ yǐ wéi tài shī zhī zhí wèi jí rén chén fēi zuǒ mìng wú yǐ zhì zhī
及授箕州，益自喜，以为太师之职，位极人臣，非佐命无以致之。
yǔ luò zhōu lù shì cān jūn qí lián yào jié gòu móu fǎn wèi yào yuē gōng tǐ yǒu lóng qì
与洛州录事参军綦连耀结构谋反，谓耀曰：“公体有龙气。
yào yì wèi sī lǐ yuē gōng shì jīn dāo hé wéi wǒ fǔ
”耀亦谓思礼曰：“公是金刀，合为我辅。
yīn xiāng jiě shì tú chèn jí dìng jūn chén zhī qì
”因相解释图谶，即定君臣之契。
yòu lìng sī lǐ zì xuàn xiāng shù měi suǒ jiàn rén jiē wèi zhī hé de sān pǐn shǐ wu jìn zhī shì wén zhī mǎn wàng rán shǐ wèi yún qí lián yào yǒu tiān fèn gōng yīn zhī yǐ de fù guì
又令思礼自衒相术，每所见人，皆谓之“合得三品”，使务进之士，闻之满望，然始谓云：“綦连耀有天分，公因之以得富贵。
shì fā xì yù nǎi duō zhèng yǐn cháo shì jì yǐ zì miǎn
”事发系狱，乃多证引朝士，冀以自免。
suǒ zhū xiàn zhě sān shí yú jiā yào sī lǐ bìng fú zhū
所诛陷者三十余家，耀、思礼并伏诛。
fèng gé shì láng li yuán sù xià guān shì láng sūn yuán hēng zhī tiān guān shì láng shì shí bào zhōng fèng gé shè rén wáng jù jù xiōng qián jīng zhōu cì shǐ miǎn tài zǐ sī yì láng lù jìng chún děng zuò yǔ yào jí sī lǐ jiāo jié jiē sǐ
凤阁侍郎李元素、夏官侍郎孙元亨、知天官侍郎事石抱忠、凤阁舍人王剧、剧兄前泾州刺史勔、太子司议郎路敬淳等，坐与耀及思礼交结， 皆死。
chū zé tiān mìng hé nèi wáng wǔ yì zōng àn sī lǐ zhī yù
初，则天命河内王武懿宗按思礼之狱。
yì zōng kuān sī lǐ yú wài lìng guǎng yǐn nì tú
懿宗宽思礼于外，令广引逆徒。
ér sī lǐ yǐ wéi dé jì cóng róng zì ruò cháng yǔ xiāng wǔ zhě bì yǐn lìng wǎng zhū
而思礼以为得计，从容自若，尝与相忤者，必引令枉诛。
lín xíng yóu zài wài shàng bù zhī jué jí zhòng rén jiù lù nǎi shōu zhū zhī
临刑犹在外，尚不之觉，及众人就戮，乃收诛之。
zhào wén kè zhě bīng zhōu tài yuán rén yě
赵文恪者，并州太原人也。
suí mò wèi yīng yáng fǔ sī mǎ
隋末，为鹰扬府司马。
yì shī zhī jǔ shòu yòu sān tǒng jūn
义师之举，授右三统军。
wǔ dé èr nián bài dōu shuǐ jiān fēng xīn xīng jùn gōng
武德二年，拜都水监，封新兴郡公。
shí dà luàn zhī hòu zhōng zhōu shǎo mǎ yù tū jué fán shì niú mǎ yǐ zī guó yòng
时大乱之后，中州少马，遇突厥蕃市牛马以资国用。
é ér liú wǔ zhōu jiāng sòng jīn gāng lái kòu tài yuán shǔ chéng jiē méi
俄而刘武周将宋金刚来寇太原，属城皆没。
zhēn xiāng gōng li zhòng wén tuì shǒu hào zhōu chéng gū bīng ruò yuán jí qiǎn wén kè lǜ bù qí qiān yú zhù wèi shēng yuán
真乡公李仲文退守浩州，城孤兵弱， 元吉遣文恪率步骑千余助为声援。
jí tài yuán wèi zéi suǒ xiàn wén kè suì qì chéng dùn qù zuò shì cì sǐ yù zhōng
及太原为贼所陷，文恪遂弃城遁去，坐是赐死狱中。
zhāng píng gāo suí zhōu fū shī rén yě
张平高，绥州肤施人也。
suí mò wèi yīng yáng fǔ xiào wèi shù tài yuán wèi gāo zǔ suǒ shí yīn cān móu yì
隋末，为鹰扬府校尉，戍太原，为高祖所识，因参谋议。
yì qí jiàn yǐ wéi jūn tóu
义旗建，以为军头。
cóng píng jīng chéng lèi shòu zuǒ lǐng jūn jiāng jūn fēng xiāo guó gōng
从平京城，累授左领军将军，封萧国公。
zhēn guàn chū chū wèi dān zhōu cì shǐ zuò shì miǎn lìng yǐ yòu guāng lù dài fu hái dì zú
贞观初，出为丹州刺史，坐事免，令以右光禄大夫还第，卒。
hòu gǎi fēng luō guó gōng
后改封罗国公。
yǒng huī zhōng zhuī zèng tán zhōu dū dū
永徽中，追赠潭州都督。
li sī xíng zhào zhōu rén yě
李思行，赵州人也。
cháng bì chóu tài yuán
尝避仇太原。
gāo zǔ jiāng jǔ yì bīng lìng fù jīng chéng guān chān dòng jìng jí hái jù lùn jī biàn shēn chēng zhǐ shòu zuǒ sān tǒng jūn
高祖将举义兵，令赴京城观觇动静，及还， 具论机变，深称旨，授左三统军。
cóng pò sòng lǎo shēng píng jīng chéng lèi shòu jiā zhōu cì shǐ fēng lè ān jùn gōng
从破宋老生，平京城，累授嘉州刺史，封乐安郡公。
yǒng huī chū zú zèng hóng zhōu dū dū shì yuē xiāng
永徽初卒，赠洪州都督，谥曰襄。
li gāo qiān qí zhōu qí shān rén yě
李高迁，岐州岐山人也。
suí mò kè yóu tài yuán gāo zǔ cháng yǐn zhī zuǒ yòu
隋末，客游太原，高祖常引之左右。
jí qín gāo jūn yā wáng wēi děng gāo qiān yǒu gōng yān shòu yòu sān tǒng jūn
及擒高君雅、王威等，高迁有功焉，授右三统军。
cóng píng huò yì wéi jīng chéng lì zhàn gōng zuì lèi qiān zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn fēng jiāng xià jùn gōng jiǎn jiào xi lín zhōu cì shǐ
从平霍邑，围京城，力战功最，累迁左武卫大将军，封江夏郡公，检校西麟州刺史。
wǔ dé chū tū jué kòu mǎ yì shuò zhōu zǒng guǎn gāo mǎn zhèng qǐng jiù gāo zǔ lìng gāo qiān dū bīng zhù zhèn
武德初，突厥寇马邑，朔州总管高满政请救， 高祖令高迁督兵助镇。
é ér zéi bīng shén shèng gāo qiān nǎi zhǎn guān xiāo dùn qí jiàng shì jiē méi jìng zuò chú míng xǐ biān
俄而贼兵甚盛，高迁乃斩关宵遁，其将士皆没，竟坐除名徙边。
hòu yǐ zuǒ mìng gōng bài líng zhōu cì shǐ
后以佐命功，拜陵州刺史。
yǒng huī wǔ nián zú zèng liáng zhōu dū du
永徽五年卒，赠梁州都督。
xǔ shì xù zhě bīng zhōu rén yě
许世绪者，并州人也。
dà yè mò wèi yīng yáng fǔ sī mǎ
大业末，为鹰扬府司马。
jiàn duò zuò jiāng wáng yán yú gāo zǔ yuē tiān dào fǔ dé rén shì yǔ néng dǎo jī bù fā bì yí hòu huǐ
见隋祚将亡，言于高祖曰： “天道辅德，人事与能，蹈机不发，必贻后悔。
jīn duò zhèng bù gāng tiān xià dǐng fèi gōng xìng dāng tú lù míng yīng gē yáo wò wǔ dōu zhī bīng dāng sì zhàn zhī dì
今隋政不纲，天下鼎沸，公姓当图箓，名应歌谣，握五都之兵，当四战之地。
ruò suì wú tā jì dāng bài bù xuán zhǒng
若遂无他计，当败不旋踵。
wèi ruò shǒu jiàn yì qí wèi tiān xià chàng cǐ dì wáng yè yě
未若首建义旗，为天下唱，此帝王业也。
gāo zǔ shén qí zhī qīn gù rì hòu
”高祖甚奇之，亲顾日厚。
yì bīng qǐ shòu yòu yī fǔ sī mǎ
义兵起，授右一府司马。
wǔ dé zhōng lèi chú cài zhōu cì shǐ fēng zhēn dìng jùn gōng zú
武德中，累除蔡州刺史，封真定郡公，卒。
dì luò rén yì yǐ yuán cóng gōng chén zhì guàn jūn dà jiàng jūn xíng zuǒ jiān mén jiāng jūn
弟洛仁，亦以元从功臣至冠军大将军、行左监门将军。
yǒng huī chū zú zèng dài zhōu dū dū shì yuē yǒng péi zàng zhāo líng
永徽初卒，赠代州都督， 谥曰勇，陪葬昭陵。
liú shī lì zhě sòng zhōu yú chéng rén yě
刘师立者，宋州虞城人也。
chū wèi wáng shì chōng jiāng jūn qīn yù shén mì
初为王世充将军，亲遇甚密。
luò yáng píng dāng zhū
洛阳平，当诛；
tài zōng xī qí cái tè miǎn zhī wèi zuǒ qīn wèi
太宗惜其才，特免之，为左亲卫。
tài zōng zhī móu jiàn chéng yuán jí yě cháng yǐn shī lì mì chóu qí shì huò zì xiāo dá shǔ
太宗之谋建成、元吉也，尝引师立密筹其事，或自宵达曙。
qí hòu shī lì yǔ yù chí jìng dé páng qīng yùn li mèng cháng děng jiǔ rén tóng zhū jiàn chéng yǒu gōng chāo bài zuǒ wèi lǜ
其后师立与尉迟敬德、庞卿恽、李孟尝等九人，同诛建成有功，超拜左卫率。
xún qiān zuǒ xiāo wèi jiāng jūn fēng xiāng wǔ jùn gōng cì juàn wǔ qiān pǐ
寻迁左骁卫将军，封襄武郡公，赐绢五千匹。
hòu rén gào shī lì zì yún yǎn yǒu chì guāng tǐ yǒu fēi cháng zhī xiāng xìng shì yòu yìng fú chèn
后人告师立自云“眼有赤光，体有非常之相，姓氏又应符谶”。
tài zōng wèi zhī yuē rén yán qīng yù fǎn rú hé
太宗谓之曰：“人言卿欲反，如何？
shī lì dà jù fǔ ér duì yuē chén rèn suí cháo bù guò liù pǐn shēn cái nú xià bù gǎn zhé xī fù guì
”师立大惧，俯而对曰：“臣任隋朝，不过六品，身材驽下，不敢辄希富贵。
guò méng fēi cháng zhī yù cháng yǐ xìng mìng xǔ guó
过蒙非常之遇，常以性命许国。
ér bì xià gōng chéng shì lì chén fù zhì wèi jiāng jūn gù jǐ xún gōng shí yú yá fēn chén shì hé rén zhé gǎn yán fǎn
而陛下功成事立，臣复致位将军，顾己循躬，实逾涯分，臣是何人，辄敢言反！
tài zōng xiào yuē zhī qīng bù rán cǐ wàng yán ěr
”太宗笑曰：“知卿不然，此妄言耳。
cì bó liù shí pǐ yán rù wò nèi wèi yù zhī
”赐帛六十匹，延入卧内慰谕之。
luō yì zhī fǎn yě cháng ān rén qíng sāo dòng yǐ shī lì jiǎn jiào yòu wǔ hou dà jiàng jūn yǐ bèi fēi cháng
罗艺之反也，长安人情骚动，以师立检校右武候大将军，以备非常。
jí yì píng xiàn sī qióng jiū dǎng yǔ shī lì zuò yǔ jiāo tōng suì chú míng
及艺平，宪司穷究党与，师立坐与交通，遂除名。
yòu yǐ fān dǐ zhī jiù xún jiǎn xiào qí zhōu dū dū
又以籓邸之旧，寻检校岐州都督。
shī lì shàng shū qǐng tǎo tǔ yù hún shū zòu wèi bào biàn qiǎn shǐ jiān qí bù luò yù yǐ lì hài duō yǒu jiàng fù liè qí de wèi kāi qiáo èr zhōu
师立上书请讨吐谷浑，书奏未报，便遣使间其部落，谕以利害，多有降附，列其地为开、桥二州。
yòu yǒu dǎng xiàng shǒu lǐng tuò bá chì cí xiān fù tǔ yù hún fù xiǎn zì gù shī lì yì qiǎn rén wéi chén lì hài chì cí suì lǜ qí zhǒng luò nèi shǔ
又有党项首领拓拔赤辞，先附吐谷浑，负险自固，师立亦遣人为陈利害，赤辞遂率其种落内属。
tài zōng shén jiā zhī bài chì cí wèi xī róng zhōu dū dū
太宗甚嘉之，拜赤辞为西戎州都督。
hòu shī lì yǐ mǔ yōu dāng qù zhí fù lǎo shàng biǎo qǐng liú zhào bù xǔ fù āi fù lìng jū rèn
后师立以母忧当去职，父老上表请留，诏不许赴哀，复令居任。
shí hé xī dǎng xiàng pò rèn shì cháng wèi biān huàn yòu zǔ xīn fù shī lì zǒng bīng jī zhī
时河西党项破刃氏常为边患，又阻新附，师立总兵击之。
jūn wèi zhì pò rèn shì dà jù dùn yú shān gǔ shī lì zhuī zhī zhì xù yú zhēn shān ér hái
军未至，破刃氏大惧，遁于山谷，师立追之，至恤于真山而还。
tǔ yù hún yú xiǎo mò mén chuān jī pò zhī duō suǒ lǔ huò
吐谷浑于小莫门川击破之，多所虏获。
xún zhuǎn shǐ zhōu cì shǐ
寻转始州刺史。
shí sì nián zú shì yuē sù
十四年卒，谥曰肃。
qián jiǔ lǒng běn jìn líng rén yě fù zài chén wèi jìng shàng suǒ huò méi wèi huáng jiā lì rén
钱九陇，本晋陵人也，父在陈为境上所获，没为皇家隶人。
jiǔ lǒng shàn qí shè gāo zǔ xìn ài zhī cháng zhì zuǒ yòu
九陇善骑射，高祖信爱之，常置左右。
yì bīng qǐ yǐ jūn gōng shòu jīn zǐ guāng lù dài fu
义兵起，以军功授金紫光禄大夫。
jí kè jīng chéng bài zuǒ jiān mén láng jiàng
及克京城，拜左监门郎将。
cóng píng xuē rén gǎo liú wǔ zhōu yǐ qián hòu zhàn gōng lèi shòu yòu wǔ wèi jiāng jūn
从平薛仁杲、刘武周，以前后战功累授右武卫将军。
qí hòu cóng tài zōng qín huò dòu jiàn dé píng wáng shì chōng
其后从太宗擒获窦建德，平王世充；
cóng yǐn tài zǐ tǎo liú hēi tà yú wèi zhōu lì zhàn pò zéi cè xūn wèi zuì
从隐太子讨刘黑闼于魏州，力战破贼，策勋为最。
lèi fēng xún guó gōng réng yǐ běn guān wèi yuàn yóu jiāng jūn
累封郇国公，仍以本官为苑游将军。
zhēn guàn chū chū wèi méi zhōu cì shǐ zài qiān yòu jiān mén dà jiàng jūn
贞观初，出为眉州刺史，再迁右监门大将军。
shí èr nián gǎi fēng xún guó gōng jiā shí lú zhōu shí fēng liù bǎi hù
十二年，改封郇国公，加食庐州实封六百户。
xún zú zèng zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn tán zhōu dū dū shì yuē yǒng péi zàng xiàn líng
寻卒，赠左武卫大将军、潭州都督，谥曰勇，陪葬献陵。
fán xìng zhě běn ān lù rén yě fù fàn zuì pèi méi wèi huáng jiā lì rén
樊兴者，本安陆人也，父犯罪，配没为皇家隶人。
xìng cóng píng jīng chéng lèi chú yòu jiān mén jiāng jūn
兴从平京城，累除右监门将军。
yòu cóng tài zōng pò xuē jǔ píng wáng shì chōng dòu jiàn dé jī zhàn gōng lèi fēng yíng guó gōng cì wù èr qiān duàn huáng jīn sān shí dìng
又从太宗破薛举，平王世充、窦建德，积战功，累封营国公，赐物二千段、黄金三十铤。
xún zuò shì xuē jué
寻坐事削爵。
zhēn guàn liù nián líng zhōu liáo fǎn xìng lǜ bīng tǎo zhī bài zuǒ xiāo wèi jiāng jūn
贞观六年，陵州獠反，兴率兵讨之，拜左骁卫将军。
yòu cóng tè jìn lǐ jìng jī tǔ yù hún wèi chì shuǐ dào héng jūn zǒng guǎn zuò chí liú bù fù jūn qī yòu shì zú duō sǐ shī wáng jiǎ zhàng yǐ xūn jiǎn sǐ
又从特进李靖击吐谷浑，为赤水道行军总管，坐迟留不赴军期，又士卒多死，失亡甲仗， 以勋减死。
jiǔ zhī lèi bài zuǒ jiān mén dà jiàng jūn fēng xiāng chéng jùn gōng
久之，累拜左监门大将军，封襄城郡公。
tài zōng zhī zhēng liáo dōng yǐ xìng zhōng jǐn lìng fù sī kōng fáng xuán líng liú shǒu jīng shī
太宗之征辽东，以兴忠谨，令副司空房玄龄，留守京师。
é yòu jiǎn jiào yòu wǔ hou jiāng jūn
俄又检校右武候将军。
yǒng huī chū zú zèng zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn hóng zhōu dū dū péi zàng xiàn líng
永徽初卒，赠左武候大将军、洪州都督，陪葬献陵。
gōng sūn wǔ dá zhě yōng zhōu yuè yáng rén yě
公孙武达者，雍州栎阳人也。
shǎo yǒu lǚ lì chēng wéi háo xiá
少有膂力，称为豪侠。
zài duò wèi xiāo guǒ
在隋为骁果。
wǔ dé chū zhì cháng chūn gōng qǐng yè tài zōng cóng tǎo liú wǔ zhōu lì zhàn gōng jū zuì
武德初，至长春宫请谒太宗，从讨刘武周，力战，功居最。
yòu cóng píng wáng shì chōng dòu jiàn dé lèi qiān qín wáng fǔ yòu sān jūn piào qí fēng qīng shuǐ xiàn gōng
又从平王世充、窦建德，累迁秦王府右三军骠骑，封清水县公。
zhēn guàn chū jiǎn jiào yòu jiān mén jiāng jūn xún chú sù zhōu cì shǐ
贞观初，检校右监门将军，寻除肃州刺史。
suì yú tū jué shù qiān jì zī zhòng wàn yú rù qīn sù zhōu yù nán rù tǔ yù hún
岁余，突厥数千骑、辎重万余入侵肃州，欲南入吐谷浑。
wǔ dá lǐng èr qiān rén yǔ qí jīng ruì xiāng yù lì zhàn lǔ shāo què jí gōng zhī suì dà kuì jǐ zhī yú zhāng yè hé
武达领二千人与其精锐相遇，力战， 虏稍却，急攻之，遂大溃，挤之于张掖河。
yòu mìng jūn shì yú shàng liú yǐ fá dù bīng jī qí yú zhòng zéi bàn jì liǎng àn jiā gōng zhī zhǎn ruò lüè jìn
又命军士于上流以伐渡兵，击其余众， 贼半济，两岸夹攻之，斩溺略尽。
xǐ shū wèi miǎn zhī bài zuǒ jiān mén jiāng jūn
玺书慰勉之，拜左监门将军。
hòu yòu shòu zhào jī yán zhōu pàn tū jué wǔ dá yǐn bīng qū líng zhōu zhuī jí zhī
后又受诏击盐州叛突厥，武达引兵趋灵州，追及之。
zéi fāng dù hé jiàn wǔ dá zhì jù hé nán àn
贼方渡河，见武达至，据河南岸。
wǔ dá yǐn bīng jī zhī zhǎn qí qú shuài kě luó bá hù yú dǎng jǐ jǐn
武达引兵击之， 斩其渠帅可逻拔扈，余党几尽。
jìn fēng dōng lái jùn gōng
进封东莱郡公。
yǒng huī zhōng lèi shòu yòu wǔ wèi dà jiàng jūn
永徽中，累授右武卫大将军。
jí zú gāo zōng fèi cháo jǔ āi zèng jīng zhōu dū du gěi dōng yuán mì qì péi zàng zhāo líng shì yuē zhuàng
及卒， 高宗废朝举哀，赠荆州都督，给东园秘器，陪葬昭陵，谥曰壮。
páng qīng yùn zhě bīng zhōu tài yuán rén
庞卿恽者，并州太原人。
cóng tài zōng tǎo yǐn tài zǐ yǒu gōng lèi bài yòu xiāo wèi jiāng jūn fēng zhū guó gōng
从太宗讨隐太子有功，累拜右骁卫将军，封邾国公。
xún zú zhuī fēng pú guó gōng
寻卒，追封濮国公。
zi tóng shàn guān zhì yòu jīn wú dà jiàng jūn
子同善，官至右金吾大将军。
tóng shàn zi chéng zōng kāi yuán chū wèi tài zǐ bīn kè
同善子承宗，开元初，为太子宾客。
zhāng zhǎng xùn yōng zhōu yuè yáng rén yě
张长逊，雍州栎阳人也。
suí dài wèi lǐ cháng píng chén yǒu gōng lèi zhì wǔ yuán jùn tōng shǒu
隋代为里长，平陈有功，累至五原郡通守。
jí tiān xià luàn suì fù yú tū jué hào zhǎng xùn wèi gē lì tè lè
及天下乱， 遂附于突厥，号长逊为割利特勒。
jí yì qí jiàn zhǎng xùn yǐ jùn jiàng shòu wǔ yuán tài shǒu xún chú fēng zhōu zǒng guǎn
及义旗建，长逊以郡降，授五原太守，寻除丰州总管。
shì shí liáng shī dōu xuē jǔ qǐng bīng yú tū jué yù lìng dù hé
是时梁师都、薛举请兵于突厥，欲令渡河。
zhǎng xùn zhī zhī wěi wèi zhào shū yǔ mò hè duō shè shì zhī qí móu
长逊知之，伪为诏书与莫贺咄设， 示知其谋。
tū jué nǎi jù shī dōu děng shǐ gāo zǔ jiā zhī
突厥乃拒师都等使，高祖嘉之。
wǔ dé yuán nián chì yòu wǔ hou piào qí jiāng jūn gāo jìng zhì bì yú shǐ bì kè hán lù jīng fēng zhōu huì kè hán sǐ chì yú suǒ dào chù nà kù
武德元年，敕右武候骠骑将军高静致币于始毕可汗，路经丰州，会可汗死，敕于所到处纳库。
tū jué wén ér dà nù yù nán dù
突厥闻而大怒，欲南渡。
zhǎng xùn nǎi qiǎn gāo jìng chū sài shēn guó jiā fù zèng zhī lǐ tū jué nǎi yǐn hái
长逊乃遣高静出塞，申国家赙赠之礼，突厥乃引还。
jí zhēng xuē jǔ zhǎng xùn bù dài mìng ér zhì yǐ gōng shòu fēng zhōu zǒng guǎn jìn fēng ba guó gōng cì yǐ jǐn páo jīn jiǎ
及征薛举，长逊不待命而至，以功授丰州总管，进封巴国公，赐以锦袍金甲。
shì shí yán shì zhě yǐ zhǎng xùn jiǔ jū fēng zhōu yǔ tū jué lián jié
是时言事者以长逊久居丰州，与突厥连结；
zhǎng xùn jù qǐng rù cháo bài yòu wǔ hou jiāng jūn xǐ fēng xi guó gōng cì yǐ gōng rén cǎi wù qiān yú duàn
长逊惧，请入朝，拜右武候将军，徙封息国公，赐以宫人、彩物千余段。
huì yǒu jí chē jià qīn xìng qí dì
会有疾，车驾亲幸其第。
jí dòu guǐ lǜ bā shǔ bīng jī wáng shì chōng yǐ zhǎng xùn jiǎn jiào yì zhōu xíng tái zuǒ pú yè lì suì kuí èr zhōu zǒng guǎn suǒ zài jiē yǒu huì zhèng
及窦轨率巴蜀兵击王世充，以长逊检校益州行台左仆射，历遂、夔二州总管，所在皆有惠政。
zhēn guàn shí yī nián zú
贞观十一年卒。
lǐ ān yuǎn zhě xià zhōu shuò fāng rén yě
李安远者，夏州朔方人也。
duò yún zhōu cì shǐ chè zi yě
隋云州刺史彻子也。
jiā fù yú cái shǎo cóng bó tú bù chěng wǎn shǐ zhé jié dú shū jìng mù shì yǒu
家富于财，少从博徒不逞，晚始折节读书，敬慕士友。
xí fù jué chéng yáng gōng
袭父爵城阳公。
yǔ wáng guī yǒu shàn
与王珪友善。
dà yè chū guī zuò shū pō dāng pèi liú ān yuǎn wèi zhī yíng hù miǎn
大业初，珪坐叔颇当配流， 安远为之营护，免。
hòu wèi zhèng píng lìng
后为正平令。
jí yì bīng gōng jiàng jùn ān yuǎn yǔ tōng shǒu chén shū dá yīng chéng zì shǒu
及义兵攻绛郡，安远与通守陈叔达婴城自守。
chéng xiàn gāo zǔ yǔ ān yuǎn yǒu jiù chí zhì qí zhái fǔ wèi zhī yǐn yǔ tóng shí
城陷，高祖与安远有旧，驰至其宅抚慰之，引与同食。
bài yòu yì wèi tǒng jūn fēng zhèng píng xiàn gōng
拜右翊卫统军，封正平县公。
wǔ dé yuán nián shòu yòu wǔ wèi dà jiàng jūn
武德元年，授右武卫大将军。
cóng tài zōng zhēng fá tè méng ēn zé lèi zhàn gōng gǎi fēng guǎng dé jùn gōng
从太宗征伐，特蒙恩泽，累战功，改封广德郡公。
yòu shǐ yú tǔ yù hún yǔ dūn hé hǎo yú shì tǔ yù hún zhǔ fú yǔn qǐng yǔ zhōng guó hù shì ān yuǎn zhī gōng yě
又使于吐谷浑，与敦和好，于是吐谷浑主伏允请与中国互市，安远之功也。
hòu yǐn tài zǐ jiàn chéng qián yǐn yǐ wéi dǎng yuán ān yuǎn gù jù zhī yóu shì tài zōng yì jiā qīn xìn
后隐太子建成潜引以为党援，安远固拒之，由是太宗益加亲信。
zhēn guàn chū lì lù zhōu dū dū huái zhōu cì shǐ
贞观初，历潞州都督、怀州刺史。
lì rèn pō yǒu shēng jī rán shāng yú yán jí shí lùn shǎo zhī
历任颇有声绩，然伤于严急，时论少之。
qī nián zú zhuī zèng liáng zhōu dū du shì yuē mì
七年卒，追赠凉州都督，谥曰密。
shí sān nián zhuī fēng wèi suì ān jùn gōng
十三年，追封为遂安郡公。
shǐ chén yuē péi jì lì rèn shì duò guān zhì wéi gōng jiān zǒng zǐ nǚ yù bó zhī wu jù cāng lǐn bīng jiǎ zhī ráo xǐ bó xì zhī lì gǒu duō qǐ jǔ yì zhī móu wéi shǒu
史臣曰：裴寂历任仕隋，官至为宫监，总子女玉帛之务，据仓廪兵甲之饶，喜博戏之利苟多，启举义之谋为首。
yè yuè shén yǐ jiǎo fú shǐ zhāng bù chěng zhī xīn
谒岳神以徼福，始彰不逞之心；
liú guì fēi yǐ jīng sù zhōng mèi wéi chén zhī dào
留贵妃以经宿， 终昧为臣之道。
jū dì yī zhī wèi fá zài sān zhī guī
居第一之位，乏在三之规。
shì gāo zǔ zhī jiù ēn zhì wén jìng zhī jí fǎ
恃高祖之旧恩，致文静之极法。
zhōng guī sì zuì shàng bǎo zài shēng xìng yě
终归四罪，尚保再生，幸也。
wén jìng fèn zòng héng zhī lüè lì dì gòu zhī gōng wǎng sī chǒng rǔ zhī jī guò wéi qīng zào zhī xíng wèi jí fēng ér huò yě xī zāi
文静奋纵横之略，立缔构之功，罔思宠辱之机，过为轻躁之行，未及封而祸也，惜哉！
fán guān zuǒ mìng yuán dì shí fēng xiǎo dà bù yí xián yú zì quàn tài zōng zhī xíng shǎng yě míng yǐ
凡关佐命，爰第实封，小大不遗，贤愚自劝，太宗之行赏也，明矣！
zàn yuē fēng yún chū hé gòng jié zhì lì
赞曰：风云初合，共竭智力。
shì lì jì fēn jù biàn chóu dí
势利既分，遽变仇敌。