li gāng zi shǎo zhí shǎo zhí zǐ ān rén
○李纲子少植少植子安仁
zhèng shàn guǒ cóng xiōng yuán shú
郑善果从兄元璹
yáng gōng rén zi sī xun sī xun sūn ruì jiāo gōng rén cóng sūn zhí róu gōng rén shǎo dì shī dào
杨恭仁子思训思训孙睿交恭仁从孙执柔恭仁少弟师道
huáng fǔ wú yì sūn zhōng
皇甫无逸孙忠
li dà liàng zú sūn jiǒng xiù
李大亮族孙迥秀
li gāng zì wén jì guān zhōu tiáo rén yě
李纲,字文纪,观州蓚人也。
zǔ yuán zé hòu wèi qīng hé tài shǒu
祖元则,后魏清河太守。
fù zhì zhōu chē qí dà jiàng jūn
父制,周车骑大将军。
gāng shǎo kāng kǎi yǒu zhì jié měi yǐ zhōng yì zì xǔ
纲少慷慨有志节,每以忠义自许。
chū míng yuàn zì zi yù dú hòu hàn shū zhāng gāng chuán mù ér gǎi zhī
初名瑗,字子玉,读《后汉书·张纲传》,慕而改之。
zhōu qí wáng xiàn yǐn wèi cān jūn
周齐王宪引为参军。
xuān dì jiāng hài xiàn zhào liáo shǔ zhèng chéng qí zuì gāng shì zhī yǐ sǐ zhōng wú náo cí
宣帝将害宪,召僚属证成其罪,纲誓之以死,终无挠辞。
jí xiàn yù hài lù chē zài shī ér chū gù lì jiē sàn wéi gāng fǔ guān hào tòng gōng zì mái yì kū bài ér qù
及宪遇害,露车载尸而出,故吏皆散,唯纲抚棺号恸,躬自埋瘗,哭拜而去。
duò kāi huáng mò wèi tài zǐ xǐ mǎ
隋开皇末,为太子洗马。
huáng tài zǐ yǒng cháng yǐ suì shǒu yàn gōng chén zuǒ shù zǐ táng lìng zé zì qǐng zòu pí pá yòu gē wǔ mèi niang zhī qū
皇太子勇尝以岁首宴宫臣,左庶子唐令则自请奏琵琶, 又歌《武媚娘》之曲。
gāng zì yǒng yuē lìng zé shēn rèn gōng qīng zhí dāng tiáo hù nǎi yú yàn zuò zì bǐ chàng yōu jìn yín shēng huì shì tīng
纲自勇曰:“令则身任宫卿,职当调护,乃于宴座自比倡优, 进淫声,秽视听。
shì ruò shàng wén lìng zé zuì bù cè qǐ bù lèi yú diàn xià
事若上闻,令则罪不测,岂不累于殿下?
chén qǐng jù zhèng qí zuì
臣请遽正其罪。
yǒng yuē wǒ yù wéi lè ěr jūn wù duō shì
”勇曰: “我欲为乐耳,君勿多事。
gāng qū ér chū
”纲趋而出。
jí yǒng fèi chù wén dì zhào dōng gōng guān shǔ qiē ràng zhī wú gǎn duì zhě
及勇废黜,文帝召东宫官属切让之,无敢对者。
gāng duì yuē jīn rì zhī shì nǎi bì xià zhī guò fēi tài zǐ zuì yě
纲对曰:“今日之事,乃陛下之过,非太子罪也。
yǒng qì fēi shàng pǐn xìng shì cháng rén ruò de xián míng zhī shì fǔ dǎo zhī zú kān jì sì huáng yè
勇器非上品,性是常人, 若得贤明之士辅导之,足堪继嗣皇业。
fāng jīn duō shì yíng cháo dāng zé xián zhě jū qí rèn nài hé yǐ xián gē yīng quǎn zhī cái shì cè zhì lìng zhì cǐ
方今多士盈朝,当择贤者居其任,奈何以弦歌鹰犬之才侍侧,至令致此?
nǎi bì xià xùn dǎo bù zú qǐ tài zǐ zhī zuì yé
乃陛下训导不足,岂太子之罪耶!
cí qì lǐn rán zuǒ yòu jiē wèi zhī shī sè
”辞气凛然,左右皆为之失色。
wén dì yuē lìng rǔ zài bǐ qǐ fēi zé rén
文帝曰:“令汝在彼,岂非择人?
gāng yuē chén zài dōng gōng fēi děi yán zhě
”纲曰:“臣在东宫,非得言者。
dì qí qí duì zhuó bài shàng shū yòu chéng
” 帝奇其对,擢拜尚书右丞。
shí zuǒ pú yè yáng sù sū wēi dāng cháo yòng shì gāng měi gù zhí suǒ jiàn bù yǔ zhī tóng yóu shì èr rén shēn è zhī
时左仆射杨素、苏威当朝用事,纲每固执所见,不与之同,由是二人深恶之。
huì qiǎn dà jiàng jūn liú fāng zhū tǎo lín yì yáng sù yán yú wén dì yuē lín yì duō zhēn bǎo zì fēi zhèng rén bù kě wěi
会遣大将军刘方诛讨林邑,杨素言于文帝曰:“林邑多珍宝, 自非正人不可委。
yīn yán gāng kě rèn wén dì yǐ wéi xíng jūn sī mǎ
”因言纲可任,文帝以为行军司马。
liú fāng chéng sù zhī yì qū rǔ gāng jǐ zhì yú sǐ
刘方承素之意,屈辱纲,几至于死。
jí jūn hái jiǔ bù dé diào
及军还,久不得调。
hòu bài qí wáng fǔ sī mǎ
后拜齐王府司马。
wèi jǐ sū wēi fù lìng gāng yì nán hǎi yìng jiē lín yì jiǔ ér bù zhào
未几,苏威复令纲诣南海应接林邑, 久而不召。
gāng hòu zì lái zòu shì wēi fù yán gāng shàn lí suǒ zhí yǐ zhī shǔ lì
纲后自来奏事,威复言纲擅离所职,以之属吏。
gāng jiàn shàn bǔ zhě lìng shì zhī yù dǐng yīn wèi gāng yuē gōng yì xìng zhī hòu fāng kě dé zhì ér wèi qīng fǔ
纲见善卜者,令筮之, 遇《鼎》,因谓纲曰:“公易姓之后,方可得志而为卿辅。
yi zǎo tuì
宜早退;
bù rán yǒu zhé zú zhī bài yě
不然,有折足之败也。
xún huì shè miǎn bǐng jū yú hù
”寻会赦免,屏居于鄠。
dà yè mò zéi shuài hé pān rén yǐ gāng wèi zhǎng shǐ
大业末,贼帅何潘仁以纲为长史。
yì shī zhì jīng chéng gāng lái yè jiàn
义师至京城,纲来谒见。
gāo zǔ dà yuè shòu chéng xiàng fǔ sī lù fēng xīn chāng xiàn gōng zhuān zhǎng xuǎn
高祖大悦,授丞相府司录,封新昌县公,专掌选。
gāo zǔ jiàn zuò bài lǐ bù shàng shū jiān tài zǐ zhān shì diǎn xuǎn rú gù
高祖践祚,拜礼部尚书,兼太子詹事,典选如故。
xiān shì
先是,
cháo wáng yuán jí shòu bīng zhōu zǒng guǎn
巢王元吉授并州总管,
yú shì zòng qí zuǒ yòu rǎng duó bǎi xìng
于是纵其左右攘夺百姓,
yǔ wén xīn pín jiàn bù nà
宇文歆频谏不纳,
nǎi shàng biǎo yuē wáng zài zhōu zhī rì
乃上表曰:“王在州之日,
duō chū wēi xíng
多出微行,
cháng gòng dòu dàn yóu liè
常共窦诞游猎,
róu jiàn gǔ jià
蹂践谷稼,
fàng zòng qīn nì
放纵亲昵,
gōng xíng rǎng duó
公行攘夺,
jìng nèi shòu chù
境内兽畜,
qǔ zhī dài jìn
取之殆尽。
dāng qú ér shè guān rén bì jiàn yǐ wéi xiào lè
当衢而射,观人避箭以为笑乐。
fēn qiǎn zuǒ yòu xì wèi gōng zhàn zhì xiāng jī cì zhǐ shāng zhì sǐ
分遣左右,戏为攻战,至相击刺疻伤致死。
yè kāi fǔ mén xuān yín tā shì
夜开府门,宣淫他室。
bǎi xìng yuàn dú gè huái fèn tàn
百姓怨毒,各怀愤叹。
yǐ cǐ shǒu chéng ān néng zì bǎo
以此守城,安能自保!
yuán jí jìng zuò miǎn
” 元吉竟坐免。
yòu fěng fù lǎo yì què qǐng zhī xún lìng fù zhí
又讽父老诣阙请之,寻令复职。
shí liú wǔ zhōu lǜ wǔ qiān jì zhì huáng shé lǐng yuán jí qiǎn chē qí jiāng jūn zhāng dá yǐ bù zú bǎi rén xiān cháng zhī
时刘武周率五千骑至黄蛇岭,元吉遣车骑将军张达以步卒百人先尝之。
dá yǐ bù zú shǎo gù qǐng bù xíng
达以步卒少,固请不行。
yuán jí qiáng qiǎn zhī zhì zé jǐn méi yú zéi
元吉强遣之,至则尽没于贼。
dá fèn nù yīn yǐn wǔ zhōu gōng xiàn yú cì jìn bī bīng zhōu
达愤怒,因引武周攻陷榆次,进逼并州。
yuán jí dà jù dài qí sī mǎ liú dé wēi yuē qīng yǐ lǎo ruò shǒu chéng wú yǐ qiáng bīng chū zhàn
元吉大惧,绐其司马刘德威曰: “卿以老弱守城,吾以强兵出战。
yīn yè chū bīng xié qí qī nú qì jūn bēn hái jīng shī bīng zhōu suì xiàn
”因夜出兵,携其妻孥,弃军奔还京师,并州遂陷。
gāo zǔ nù shén wèi gāng yuē yuán jí yòu xiǎo wèi xí shí shì gù qiǎn dòu dàn yǔ wén xīn fǔ zhī
高祖怒甚,谓纲曰:“元吉幼小,未习时事,故遣窦诞、宇文歆辅之。
qiáng bīng shù wàn shí zhī shí nián qǐ yì xīng yùn zhī zī yī zhāo ér qì
强兵数万,食支十年,起义兴运之资,一朝而弃。
yǔ wén xīn shǒu huà cǐ jì wǒ dāng zhǎn zhī
宇文歆首画此计,我当斩之。
gāng yuē lài xīn lìng bì xià bù shī ài zǐ chén yǐ wéi yǒu gōng
”纲曰: “赖歆令陛下不失爱子,臣以为有功。
gāo zǔ wèn qí gù gāng duì yuē zuì yóu dòu dàn bù néng guī fěng zhì lìng jūn rén yuàn fèn
”高祖问其故,纲对曰:“罪由窦诞不能规讽,致令军人怨愤。
yòu qí wáng nián shào sì xíng jiāo yì fàng zòng zuǒ yòu qīn yú bǎi xìng dàn céng wú jiàn zhǐ nǎi suí shùn yǎn cáng yǐ chéng qí xìn cǐ dàn zhī zuì
又齐王年少,肆行骄逸放纵,左右侵渔百姓,诞曾无谏止,乃随顺掩藏,以成其衅,此诞之罪。
yǔ wén xīn lùn qíng zé shū xiàng bǐ yòu qiǎn wáng zhī guò shī xī yǐ wén zòu
宇文歆论情则疏,向彼又浅,王之过失,悉以闻奏。
qiě fù zǐ zhī jì rén suǒ nán yán xīn yán zhī qǐ fēi zhōng kěn
且父子之际,人所难言,歆言之,岂非忠恳?
jīn yù zhū zuì bù lù qí xīn chén yú qiè yǐ wèi guò
今欲诛罪,不录其心,臣愚窃以为过。
yì rì gāo zǔ zhào gāng rù shēng yù zuò wèi yuē jīn wǒ yǒu gōng suì shǐ xíng fá bù làn
”翌日,高祖召纲入,升御坐谓曰:“今我有公,遂使刑罚不滥。
yuán jí zì è jié yuàn yú rén
元吉自恶, 结怨于人。
xīn jì céng yǐ biǎo wén dàn yì yān néng zhì jìn
歆既曾以表闻,诞亦焉能制禁?
shí gāo zǔ bài wǔ rén ān chì nú wèi sàn qí cháng shì gāng shàng shū jiàn yuē jǐn àn zhōu lǐ jūn gōng lè xū bù dé yù yú shì wu
时高祖拜舞人安叱奴为散骑常侍,纲上疏谏曰:“谨案《周礼》,均工、乐胥不得预于仕伍。
suī fù cái rú zǐ yě miào děng shī xiāng jiē shēn zhōng zi jì bù yì qí yè
虽复才如子野,妙等师襄,皆身终子继,不易其业。
gù wèi wǔ shǐ mí héng jī gǔ héng xiān jiě cháo fú lù tǐ ér jī zhī yún bù gǎn yǐ xiān wáng fǎ fú wèi líng rén zhī yī
故魏武使祢衡击鼓,衡先解朝服,露体而击之,云不敢以先王法服为伶人之衣。
suī qí gāo wěi fēng cáo miào dá wèi wáng shòu ān mǎ jū wèi kāi fǔ jì zhāo wù yì dà jié yí lún yǒu guó yǒu jiā zhě yǐ wéi yīn jiàn
虽齐高纬封曹妙达为王,授安马驹为开府,既招物议,大絜彝伦,有国有家者以为殷鉴。
fāng jīn xīn dìng tiān xià kāi tài píng zhī jī
方今新定天下,开太平之基。
qǐ yì gōng chén xíng shǎng wèi biàn
起义功臣,行赏未遍;
gāo cái shuò xué yóu zhì cǎo lái
高才硕学,犹滞草莱。
ér xiān lìng wǔ hú zhì wèi wǔ pǐn
而先令舞胡,致位五品;
míng yù yè zǔ qū chí láng miào gù fēi chuàng yè chuí tǒng yí jué zǐ sūn zhī dào yě
鸣玉曳组,趋驰廊庙,顾非创业垂统贻厥子孙之道也。
gāo zǔ bù nà
”高祖不纳。
xún lìng cān xiáng lǜ lìng
寻令参详律令。
gāng zài dōng gōng yǐn tài zǐ jiàn chéng chū shén lǐ yù
纲在东宫,隐太子建成初甚礼遇。
jiàn chéng cháng wǎng wēn tāng gāng shí yǐ jí bù cóng
建成常往温汤,纲时以疾不从。
yǒu jìn shēng yú yú jiàn chéng zhě jiāng zhào yōng rén zuò kuài
有进生鱼于建成者,将召饔人作鲙。
shí táng jiǎn zhào yuán jiè zài zuò gè zì zàn néng wéi kuài jiàn chéng cóng zhī jì ér wèi yuē fēi dāo kuài lǐ tiáo hé dǐng shí gōng shí yǒu zhī
时唐俭、赵元楷在座,各自赞能为鲙,建成从之,既而谓曰:“飞刀鲙鲤,调和鼎食,公实有之;
zhì yú shěn yù bì xié gù shǔ yú li gāng yǐ
至于审谕弼谐,固属于李纲矣。
yú shì qiǎn shǐ sòng juàn èr bǎi pǐ yǐ yí zhī
”于是遣使送绢二百匹以遗之。
jiàn chéng hòu jiàn xiá wú xíng zhī tú yǒu cāi jì zhī móu bù kě jiàn zhǐ
建成后渐狎无行之徒,有猜忌之谋,不可谏止。
yòu sī shì zhě zhī yán pín qǐ hái gǔ
又思筮者之言,频乞骸骨。
gāo zǔ màn mà zhī yuē qīng wèi pān rén zhǎng shǐ hé nǎi xiū wèi zhèn shàng shū
高祖漫骂之曰:“卿为潘仁长史,何乃羞为朕尚书?
qiě jiàn chéng zài dōng gōng qiǎn qīng fǔ dǎo hé wéi lǚ zhì cí hu
且建成在东宫, 遣卿辅导,何为屡致辞乎?
gāng dùn shǒu chén xiè yuē pān rén zéi yě chéng zài shā hài měi jiàn biàn zhǐ suǒ huó jí duō wèi qí zhǎng shǐ gù dé wú kuì
”纲顿首陈谢曰:“潘仁,贼也,诚在杀害,每谏便止, 所活极多,为其长史,故得无愧。
bì xià gōng chéng yè tài pō zì jīn fá chén yǐ fán liè cái guāi yuán kǎi suǒ yán rú shǔ tóu shí ān gǎn jiǔ wèi shàng shū
陛下功成业泰,颇自矜伐,臣以凡劣,才乖元凯, 所言如水投石,安敢久为尚书?
jiān yǐ yú chén shì tài zǐ suǒ huái bǐ jiàn fù bù tàn nà jì wú bǔ yì suǒ yǐ qǐng tuì
兼以愚臣事太子,所怀鄙见,复不探纳,既无补益, 所以请退。
gāo zǔ xiè yuē zhī gōng zhí shì miǎn bì wǒ r
”高祖谢曰:“知公直士,勉弼我儿。
yú shì zhuó bài tài zǐ shǎo bǎo shàng shū zhān shì bìng rú gù
”于是擢拜太子少保,尚书、詹事并如故。
gāng yòu shàng shū jiàn tài zǐ yuē gāng mào yǐ rì guò shí liú fén shù yǐ gǒng xìng wèi jiù tǔ xǔ fu shèng gōng wú yǐ chóu ēn qǐng xiào yú zhí fú yuàn diàn xià xiáng zhī
纲又上书谏太子曰:“纲耄矣,日过时流,坟树已拱,幸未就土,许傅圣躬,无以酬恩,请效愚直,伏愿殿下详之。
qiè jiàn yǐn jiǔ guò duō chéng fēi yǎng shēng zhī shù
窃见饮酒过多,诚非养生之术。
qiě fán wéi rén zi zhě wu yú xiào yǒu yǐ wèi jūn fù zhī xīn bù yí tīng shòu xié yán wàng shēng cāi jì
且凡为人子者,务于孝友,以慰君父之心,不宜听受邪言,妄生猜忌。
jiàn chéng lǎn shū bù yì ér suǒ wéi rú gù
”建成览书不怿, 而所为如故。
gāng yǐ shù yán shì wǔ tài zǐ zhǐ dào jì bù xíng yù yù bù dé zhì
纲以数言事忤太子旨,道既不行,郁郁不得志。
wǔ dé èr nián yǐ lǎo biǎo cí zhí yōu zhào jiě shàng shū réng wèi tài zǐ shǎo bǎo
武德二年,以老表辞职,优诏解尚书,仍为太子少保。
gāo zǔ yǐ gāng suí dài míng chén shén jiā yōu lǐ měi shǒu chì wèi cháng chēng míng qí jiàn zhòng rú cǐ
高祖以纲隋代名臣,甚加优礼,每手敕未尝称名, 其见重如此。
zhēn guàn sì nián bài tài zǐ shǎo shī
贞观四年,拜太子少师。
shí gāng yǒu jiǎo jí bù kān jiàn lǚ tài zōng tè cì bù yú lìng gāng chéng zhì gé xià shù yǐn rù jìn zhōng wèn yǐ zhèng dào
时纲有脚疾,不堪践履,太宗特赐步舆,令纲乘至阁下,数引入禁中,问以政道。
yòu lìng yú rù dōng gōng huáng tài zǐ yǐn shàng diàn qīn bài zhī
又令舆入东宫,皇太子引上殿,亲拜之。
gāng yú shì chén jūn chén fù zǐ zhī dào wèn qǐn shì shàn zhī fāng lǐ shùn cí zhí tīng zhě wàng juàn
纲于是陈君臣父子之道、问寝视膳之方,理顺辞直,听者忘倦。
tài zǐ měi qīn zhèng shì tài zōng bì lìng gāng jí zuǒ pú yè fáng xuán líng shì zhōng wáng guī shì zuò
太子每亲政事,太宗必令纲及左仆射房玄龄、侍中王珪侍坐。
tài zǐ cháng shāng lüè gǔ lái jūn chén míng jiào jié zhōng jìn jié zhī shì gāng lǐn rán yuē tuō liù chǐ zhī gū jì bǎi lǐ zhī mìng gǔ rén yǐ wéi nán gāng yǐ wéi yì
太子尝商略古来君臣名教竭忠尽节之事,纲凛然曰: “托六尺之孤,寄百里之命,古人以为难,纲以为易。
měi tǔ lùn fā yán jiē cí sè kāng kǎi yǒu bù kě duó zhī zhì
”每吐论发言,皆辞色慷慨, 有不可夺之志。
jí yù jí tài zōng qiǎn shàng shū zuǒ pú yè fáng xuán líng yì zhái cún wèn cì juàn èr bǎi pǐ
及遇疾,太宗遣尚书左仆射房玄龄诣宅存问,赐绢二百匹。
wǔ nián zú nián bā shí wǔ
五年卒, 年八十五。
zèng kāi fǔ yí tóng sān sī shì yuē zhēn
赠开府仪同三司,谥曰贞。
tài zǐ wèi zhī lì bēi
太子为之立碑。
chū zhōu qí wáng xiàn nǚ shuāng jū jié lì gāng zì yǐ qí wáng gù lì shàn xù shén hòu
初,周齐王宪女孀居孑立, 纲自以齐王故吏,赡恤甚厚。
jí gāng zú qí nǚ bèi fā hào kū rú sàng suǒ shēng yān
及纲卒,其女被发号哭,如丧所生焉。
zi shǎo zhí duò wǔ yáng jùn tóng gōng shū zuǒ xiān gāng zú
子少植,隋武阳郡同功书佐,先纲卒。
shǎo zhí zǐ ān rén yǒng huī zhōng wèi tài zǐ zuǒ shù zǐ
少植子安仁,永徽中为太子左庶子。
shǔ tài zǐ bèi fèi guī yú chén dǐ gōng liáo jiē táo sàn wú gǎn cí sòng zhě ān rén dú tì qì bài cí ér qù cháo yě yì zhī
属太子被废,归于陈邸,宫僚皆逃散,无敢辞送者,安仁独涕泣拜辞而去,朝野义之。
hòu zú yú héng zhōu cì shǐ
后卒于恒州刺史。
zhèng shàn guǒ zhèng zhōu yíng zé rén yě
郑善果,郑州荥泽人也。
zǔ xiào mù xī wèi shǎo sī kōng qí zhōu cì shǐ
祖孝穆,西魏少司空、岐州刺史。
fù chéng zhōu dà jiàng jūn kāi fēng xiàn gōng
父诚,周大将军、 开封县公。
dà xiàng chū tǎo yù chí jiǒng lì zhàn yù hài
大象初,讨尉迟迥,力战遇害。
shàn guǒ nián jiǔ suì yǐ fù sǐ wáng shì zhào lìng xí qí guān jué
善果年九岁,以父死王事,诏令袭其官爵。
jiā rén yǐ qí yīng rú fú zhī gào yě shòu cè bēi tòng pǐ yǒng bù néng shèng guān zhě mò bù wéi zhī liú tì
家人以其婴孺,弗之告也,受册悲恸,擗踊不能胜,观者莫不为之流涕。
duò kāi huáng chū gǎi fēng wǔ dé jùn gōng bài yí zhōu cì shǐ
隋开皇初,改封武德郡公,拜沂州刺史。
dà yè zhōng lèi zhuǎn lǔ jùn tài shǒu
大业中,累转鲁郡太守。
shàn guǒ dǔ shèn shì qīn zhì xiào
善果笃慎,事亲至孝。
mǔ cuī shì xián míng xiǎo yú zhèng dào měi shàn guǒ lǐ wù cuī shì cháng yú gé nèi tīng zhī
母崔氏,贤明晓于政道,每善果理务,崔氏尝于阁内听之。
wén qí pōu duàn hé lǐ guī zé dà yuè
闻其剖断合理,归则大悦;
ruò chǔ shì bù yǔn mǔ zé bù yǔ zhī yán shàn guǒ fú yú chuáng qián zhōng rì bù gǎn shí
若处事不允,母则不与之言,善果伏于床前,终日不敢食。
cuī shì wèi zhī yuē wú fēi nù rǔ fǎn kuì rǔ jiā ěr
崔氏谓之曰:“吾非怒汝,反愧汝家耳。
rǔ xiān jūn zài guān qīng kè wèi cháng wèn sī yǐ shēn xùn guó jì zhī yǐ sǐ
汝先君在官清恪,未尝问私,以身徇国,继之以死。
wú yì wàng rǔ jì fù zhī xīn
吾亦望汝继父之心。
zì tóng zǐ chéng xí máo tǔ jīn wèi zhì fāng bó qǐ rǔ shēn néng zhì zhī yé
自童子承袭茅土,今位至方伯,岂汝身能致之耶?
ān kě bù sī cǐ shì ér wàng jiā chēn nù
安可不思此事而妄加嗔怒?
nèi zé zhuì ěr jiā fēng huò wáng guān jué
内则坠尔家风,或亡官爵;
wài zé kuī tiān zǐ zhī fǎ yǐ qǔ zuì lì
外则亏天子之法,以取罪戾。
wú guǎ fù yě yǒu cí wú wēi shǐ rǔ bù zhī jiào xùn yǐ fù qīng zhōng zhī yè wú sǐ zhī rì yì hé miàn yǐ shì rǔ xiān jūn hu
吾寡妇也,有慈无威,使汝不知教训,以负清忠之业,吾死之日,亦何面以事汝先君乎!
shàn guǒ yóu cǐ suì lì jǐ wèi qīng lì suǒ zài yǒu zhèng jī bǎi xìng huái zhī
”善果由此遂励己为清吏,所在有政绩,百姓怀之。
jí cháo jīng shī yáng dì yǐ qí jū guān jiǎn yuē lì zhèng yán míng yǔ wǔ wēi tài shǒu fán zi gài zhě wèi tiān xià dì yī gè shǎng wù qiān duàn huáng jīn bǎi liǎng zài qiān dà lǐ qīng
及朝京师,炀帝以其居官俭约,莅政严明,与武威太守樊子盖者为天下第一,各赏物千段,黄金百两,再迁大理卿。
hòu tū jué wéi yáng dì yú yàn mén yǐ shǒu yù gōng bài yòu guāng lù dài fu
后突厥围炀帝于雁门,以守御功,拜右光禄大夫。
cóng xìng jiāng dū
从幸江都。
yǔ wén huà jí shì nì shǔ wèi mín bù shàng shū suí huà jí zhì liáo chéng
宇文化及弑逆,署为民部尚书,随化及至辽城。
huái ān wáng shén tōng wéi huà jí shàn guǒ wèi huà jí shǒu yù dū zhàn wèi liú shǐ suǒ zhōng
淮安王神通围化及,善果为化及守御督战,为流矢所中。
jí shén tōng tuì huán dòu jiàn dé jìn jūn kè zhī
及神通退还,窦建德进军克之。
jiàn dé jiāng wáng cóng huò shàn guǒ qiào zhī yuē gōng duò shì dà chén yě zì zūn fū rén wáng hòu ér qīng chēng yì shuāi yòu zhōng chén zi nài hé wèi shì jūn zhī zéi xùn mìng kǔ zhàn ér shāng yí ruò cǐ
建德将王琮获善果,诮之曰:“公隋室大臣也,自尊夫人亡后而清称益衰,又忠臣子,奈何为弑君之贼殉命苦战而伤痍若此?
shàn guǒ shēn kuì nǎn yù zì shā wěi zhōng shū lìng sòng zhèng běn chí wǎng jiù zhǐ zhī
”善果深愧赧,欲自杀,伪中书令宋正本驰往救止之。
jiàn dé yòu bù wéi zhī lǐ nǎi bēn xiāng zhōu
建德又不为之礼,乃奔相州。
huái ān wáng shén tōng sòng yú jīng shī gāo zǔ yù zhī shén hòu bài tài zǐ zuǒ shù zǐ jiǎn jiào nèi shǐ shì láng fēng xíng yáng jùn gōng
淮安王神通送于京师,高祖遇之甚厚,拜太子左庶子,检校内史侍郎,封荥阳郡公。
shàn guǒ zài dōng gōng shù jìn zhōng yán duō suǒ kuāng jiàn
善果在东宫,数进忠言,多所匡谏。
wèi jǐ jiǎn jiào dà lǐ qīng jiān mín bù shàng shū
未几,检校大理卿,兼民部尚书。
zhèng shēn fèng fǎ shén yǒu shàn jī
正身奉法,甚有善绩。
zhì yǔ péi jì děng shí rén měi zòu shì jí shì lì bìng lìng shēng diàn yǔ cóng xiōng yuán shú zài qí shù shí yǐ wéi róng
制与裴寂等十人,每奏事及侍立,并令升殿,与从兄元璹在其数,时以为荣。
xún zuò shì miǎn
寻坐事免。
jí shān dōng píng chí jié wèi zhāo fǔ dà shǐ zuò xuǎn jǔ bù píng chú míng
及山东平,持节为招抚大使,坐选举不平除名。
hòu lì lǐ bù xíng bù èr shàng shū
后历礼部、刑部二尚书。
zhēn guàn yuán nián chū wèi qí zhōu cì shǐ fù yǐ gōng shì miǎn
贞观元年,出为岐州刺史,复以公事免。
sān nián qǐ wèi jiāng zhōu cì shǐ zú
三年,起为江州刺史,卒。
yuán shú duò qí zhōu cì shǐ pèi guó gōng yì zi yě
元璹,隋岐州刺史、沛国公译子也。
shǎo yǐ fù gōng bài yí tóng dà jiàng jūn xí jué pèi guó gōng lèi zhuǎn yòu wǔ hou jiāng jūn gǎi fēng shēn guó gōng
少以父功拜仪同大将军,袭爵沛国公,累转右武候将军,改封莘国公。
dà yè zhōng chū wéi wén chéng jùn shǒu
大业中,出为文城郡守。
yì shī zhì hé dōng yuán shú yǐ jùn lái jiàng zhēng bài tài cháng qīng
义师至河东,元璹以郡来降, 征拜太常卿。
jí dìng jīng chéng yǐ běn guān jiān cān qí jiāng jūn
及定京城,以本官兼参旗将军。
yuán shú shǎo zài róng lǚ yóu míng jūn fǎ gāo zǔ cháng lìng xún zhū jūn jiào qí bīng shì
元璹少在戎旅,尤明军法,高祖常令巡诸军,教其兵事。
tū jué shǐ bì kè hán dì yǐ lì shè dài qí xiōng wèi chì luó kè hán yòu liú wǔ zhōu jiāng sòng jīn gāng yǔ chì luó gòng wèi jǐ jiǎo lái kòu fén jìn
突厥始毕可汗弟乙力设代其兄为叱罗可汗,又刘武周将宋金刚与叱罗共为掎角,来寇汾、晋。
zhào yuán shú rù fán yù yǐ huò fú chì luó jìng bù nà nǎi yù zǒng qí bù luò rù kòu tài yuán yǐ wéi wǔ zhōu shēng yuán
诏元璹入蕃,谕以祸福,叱罗竟不纳,乃欲总其部落,入寇太原,以为武周声援。
wèi jǐ chì luó yù jí liáo zhī fú yù qí xià yí yuán shú lìng rén dú zhī nǎi qiú zhí yuán shú bù dé guī chì luó jìng sǐ
未几,叱罗遇疾,疗之弗愈,其下疑元璹令人毒之, 乃囚执元璹,不得归,叱罗竟死。
xié lì sì lì liú yuán shú měi suí qí yá zhàng jīng shù nián
颉利嗣立,留元璹,每随其牙帐,经数年。
xié lì hòu wén gāo zǔ yí qí cái wù yòu xǔ jié hūn shǐ fàng yuán shú lái huán
颉利后闻高祖遗其财物,又许结婚,始放元璹来还。
gāo zǔ láo zhī yuē qīng zài lǔ tíng lèi zǎi jū xì sū wǔ fú zhī guò yě
高祖劳之曰:“卿在虏庭,累载拘系,苏武弗之过也。
bài hóng lú qīng
”拜鸿胪卿。
xún ér tū jué yòu kòu bīng zhōu shí yuán shú zài mǔ sāng gāo zǔ lìng mò dié chōng shǐ zhāo wèi
寻而突厥又寇并州,时元璹在母丧,高祖令墨绖充使招慰。
tū jué cóng jiè xiū zhì jìn zhōu shù bǎi lǐ jiān shù qí shù shí wàn tián yìng shān gǔ
突厥从介休至晋州,数百里间,数骑数十万,填映山谷。
jí jiàn yuán shú zé zhōng guó wéi bèi zhī shì yuán shú suí jī yìng duì jìng wú suǒ qū yīn shù tū jué bèi dàn zhī zuì tū jué dà cán bù néng bào
及见元璹,责中国违背之事,元璹随机应对,竟无所屈,因数突厥背诞之罪,突厥大惭,不能报。
yuán shú yòu wèi xié lì yuē hàn yǔ tū jué fēng sú gè yì hàn de tū jué jì bù néng chén tū jué de hàn fù hé suǒ yòng
元璹又谓颉利曰:“汉与突厥,风俗各异,汉得突厥,既不能臣,突厥得汉,复何所用?
qiě chāo lüě zī cái jiē rù jiàng shì zài yú kè hán yī wú suǒ dé
且抄掠资财,皆入将士,在于可汗,一无所得。
bù rú zǎo shōu bīng mǎ qiǎn shǐ hé hǎo guó jiā bì yǒu zhòng lài bì bó jiē rù kè hán miǎn wèi qú láo zuò shòu lì yì
不如早收兵马,遣使和好, 国家必有重赉,币帛皆入可汗,免为劬劳,坐受利益。
dà táng chū yǒu tiān xià jí yǔ kè hán jié wèi xiōng dì xíng rén wǎng lái yīn wèn bù jué
大唐初有天下,即与可汗结为兄弟,行人往来,音问不绝。
jīn nǎi shě shàn qǔ yuàn wéi duō jiù shǎo hé yě
今乃舍善取怨,违多就少,何也?
xié lì nà qí yán jí yǐn hái
”颉利纳其言, 即引还。
tài zōng zhì shū wèi zhī yuē zhī gōng yǐ gòng kè hán jié hé suì shǐ biān tíng xī jǐng guàn huǒ bù rán
太宗致书慰之曰:“知公已共可汗结和,遂使边亭息警,爟火不然。
hé róng zhī gōng qǐ wéi wèi jiàng jīn shí zhī xī gù dāng fēi yuǎn
和戎之功,岂唯魏绛,金石之锡,固当非远。
yuán shú zì yì níng yǐ lái wǔ rù fán chōng shǐ jī zhì yú sǐ zhě shù yǐ
”元璹自义宁已来,五入蕃充使,几至于死者数矣。
zhēn guàn sān nián yòu shǐ rù tū jué hái zòu yuē tū jué xīng wáng wéi yǐ yáng mǎ wéi zhǔn
贞观三年,又使入突厥,还奏曰:“突厥兴亡,唯以羊马为准。
jīn liù chù pí léi rén jiē cài sè yòu qí yá nèi chuī fàn huà ér wèi xuè
今六畜疲羸,人皆菜色,又其牙内炊饭,化而为血。
zhēng xiáng rú cǐ bù chū sān nián bì dāng fù miè
征祥如此,不出三年,必当覆灭。
tài zōng rán zhī
” 太宗然之。
wú jǐ tū jué guǒ bài
无几,突厥果败。
yuán shú hòu lèi zhuǎn zuǒ wǔ hou dà jiàng jūn zuò shì miǎn
元璹后累转左武候大将军,坐事免。
xún qǐ wèi yí zhōu cì shǐ fù fēng pèi guó gōng
寻起为宜州刺史, 复封沛国公。
yuán shú yǒu gàn lüè suǒ zài pō zhe shēng yù
元璹有干略,所在颇著声誉。
rán qí fù yì shì jì mǔ shī wēn qìng zhī lǐ suí wén dì céng cì yǐ xiào jīng
然其父译事继母失温凊之礼,隋文帝曾赐以《孝经》;
zhì yuán shú shì qīn yòu bù yǐ xiào wén qīng lùn bǐ zhī
至元璹事亲,又不以孝闻,清论鄙之。
èr shí nián zú zèng yōu zhōu cì shǐ shì yuē jiǎn
二十年卒,赠幽州刺史,谥曰简。
dì sūn gǎo zhī míng zé tiān shí wéi tiān guān shì láng
弟孙杲知名,则天时为天官侍郎。
yáng gōng rén běn míng lún hóng nóng huá yīn rén duò sī kōng guān wáng xióng zhī zhǎng zǐ yě
杨恭仁,本名纶,弘农华阴人,隋司空、观王雄之长子也。
duò rén shòu zhōng lèi chú gān zhōu cì shǐ
隋仁寿中,累除甘州刺史。
gōng rén wu jǔ dà gāng bù wéi kē chá róng xià ān zhī
恭仁务举大纲,不为苛察,戎夏安之。
wén dì wèi xióng yuē gōng rén zài zhōu shén yǒu shàn zhèng fēi wéi zhèn jǔ dé rén yì shì qīng yì fāng suǒ zhì yě
文帝谓雄曰:“恭仁在州,甚有善政,非唯朕举得人,亦是卿义方所致也。
dà yè chū zhuǎn lì bù shì láng
”大业初,转吏部侍郎。
yáng xuán gǎn zuò luàn yáng dì zhì gōng rén lǜ bīng jīng lüè yǔ xuán gǎn zhàn yú pò líng dà bài zhī
杨玄感作乱,炀帝制恭仁率兵经略,与玄感战于破陵,大败之。
xuán gǎn xiōng dì tǐng shēn dùn zǒu gōng rén yǔ qū tū tōng děng zhuī tǎo huò zhī
玄感兄弟挺身遁走,恭仁与屈突通等追讨获之。
jūn xuán yáng dì zhào rù nèi diàn wèi yuē wǒ wén pò líng zhī zhèn wéi qīng lì zhàn gōng zuì nán bǐ
军旋,炀帝召入内殿,谓曰:“我闻破陵之阵,唯卿力战,功最难比。
suī zhī qīng fèng fǎ qīng shèn dōu bù zhī yǒng jué rú cǐ yě
虽知卿奉法清慎,都不知勇决如此也。
nà yán sū wēi yuē rén zhě bì yǒu yǒng gù fēi xū yě
”纳言苏威曰:“仁者必有勇,固非虚也。
shí sū wēi jí zuǒ wèi dà jiàng jūn yǔ wén shù yù shǐ dài fū péi yùn huáng mén shì láng péi ju děng jiē shòu zhào cān zhǎng xuǎn shì duō nà huì lù shì liú jiē yuàn
” 时苏威及左卫大将军宇文述、御史大夫裴蕴、黄门侍郎裴矩等皆受诏参掌选事,多纳贿赂,士流嗟怨。
gōng rén dú yǎ zhèng zì shǒu bù wéi yùn děng suǒ róng yóu shì chū wèi hé nán dào dà shǐ tǎo bǔ dào zéi
恭仁独雅正自守,不为蕴等所容,由是出为河南道大使,讨捕盗贼。
shí tiān xià dà luàn xíng zhì qiáo jùn wèi zhū càn suǒ bài bēn hái jiāng dū
时天下大乱,行至谯郡,为朱粲所败,奔还江都。
yǔ wén huà jí shì nì shǔ lì bù shàng shū suí zhì hé běi wèi huà jí shǒu wèi xiàn
宇文化及弑逆,署吏部尚书,随至河北,为化及守魏县。
shí yuán bǎo cáng jù yǒu wèi jùn huì xíng rén wèi zhēng shuō xià bǎo zàng zhí gōng rén sòng yú jīng shī
时元宝藏据有魏郡,会行人魏征说下宝藏,执恭仁送于京师。
gāo zǔ shén lǐ yù zhī bài huáng mén shì láng fēng guān guó gōng
高祖甚礼遇之,拜黄门侍郎,封观国公。
xún wèi liáng zhōu zǒng guǎn
寻为凉州总管。
gōng rén sù xí biān shì shēn xī qiāng hú qíng wěi tuī xīn yù xià rén lì yuè fú zì cōng lǐng yǐ dōng bìng rù cháo gòng
恭仁素习边事, 深悉羌胡情伪,推心驭下,人吏悦服,自葱岭已东,并入朝贡。
wèi jǐ yáo shòu nà yán zǒng guǎn rú gù
未几,遥授纳言, 总管如故。
é ér tū jué xié lì kè hán lǜ zhòng shù wàn yǎn zhì zhōu jìng gōng rén suí fāng bèi yù duō shè yí bīng xié lì jù ér tuì zǒu
俄而突厥颉利可汗率众数万奄至州境,恭仁随方备御,多设疑兵,颉利惧而退走。
shǔ guā zhōu cì shǐ hè bá wēi yōng bīng zuò luàn cháo tíng dàn yuǎn wèi huáng zhēng tǎo
属瓜州刺史贺拔威拥兵作乱,朝廷惮远,未遑征讨。
gōng rén nǎi mù xiāo yǒng bèi dào jiān jìn zéi bù yú bīng zhì zhī sù kè qí èr chéng
恭仁乃募骁勇,倍道兼进,贼不虞兵至之速,克其二城。
gōng rén xī fàng fú lǔ zéi zhòng gǎn qí kuān huì suì xiāng shuài zhí wēi ér jiàng
恭仁悉放俘虏,贼众感其宽惠,遂相率执威而降。
jiǔ zhī zhēng bài lì bù shàng shū qiān zuǒ wèi dà jiàng jūn gǔ qí jiāng jūn
久之,征拜吏部尚书,迁左卫大将军、鼓旗将军。
zhēn guàn chū bài yōng zhōu mù jiā zuǒ guāng lù dài fu xíng yáng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ
贞观初,拜雍州牧,加左光禄大夫,行扬州大都督府长史。
wǔ nián qiān luò zhōu dū dū
五年,迁洛州都督。
tài zōng yuē luò yáng yào zhòng gǔ nán qí rén
太宗曰:“洛阳要重,古难其人。
zhèn zhī zǐ dì duō yǐ kǒng fēi suǒ rèn tè yǐ wěi gōng yě
朕之子弟多矣,恐非所任,特以委公也。
gōng rén xìng xū dàn bì yǐ lǐ dù zì jū qiān gōng xià shì wèi cháng wǔ wù shí rén fāng zhī shí qìng
”恭仁性虚澹,必以礼度自居,谦恭下士,未尝忤物,时人方之石庆。
gōng rén dì shī dào shàng guì yáng gōng zhǔ cóng zhí nǚ wèi cháo là wáng fēi dì zǐ sī jìng shàng ān píng gōng zhǔ lián yīn dì shì yì jiàn chóng zhòng
恭仁弟师道,尚桂阳公主,从侄女为巢剌王妃, 弟子思敬,尚安平公主,连姻帝室,益见崇重。
hòu yǐ lǎo bìng qǐ hái gǔ tīng yǐ tè jìn guī dì
后以老病乞骸骨,听以特进归第。
shí sān nián zú cè zèng kāi fǔ yí tóng sān sī tán zhōu dū dū péi zàng zhāo líng shì yuē xiào
十三年卒,册赠开府仪同三司、潭州都督,陪葬昭陵,谥曰孝。
zi sī xun xí jué
子思训袭爵。
xiǎn qìng zhōng lì yòu tún wèi jiāng jūn
显庆中,历右屯卫将军。
shí yòu wèi dà jiàng jūn mù róng bǎo jié yǒu ài qiè zhì yú bié zhái cháng yāo sī xun jiù zhī yàn lè
时右卫大将军慕容宝节有爱妾,置于别宅,尝邀思训就之宴乐。
sī xun shēn zé bǎo jié yǔ qí qī gé jué qiè děng nù mì yǐ dú yào zhì jiǔ sī xun yǐn jǐn biàn sǐ
思训深责宝节与其妻隔绝,妾等怒,密以毒药置酒,思训饮尽便死。
bǎo jié zuò shì pèi lǐng biǎo
宝节坐是配岭表。
sī xun qī yòu yì què chēng yuān zhì qiǎn shǐ jiù zhǎn zhī
思训妻又诣阙称冤,制遣使就斩之。
réng gǎi zéi dào lǜ yǐ dú yào shā rén zhī kē gèng cóng zhòng fǎ
仍改《贼盗律》, 以毒药杀人之科,更从重法。
sī xun sūn ruì jiāo běn míng jiǎo shǎo xí jué guān guó gōng shàng zhōng zōng nǚ cháng níng gōng zhǔ
思训孙睿交,本名璬,少袭爵观国公,尚中宗女长宁公主。
yù zhū zhāng yì zhī yǒu gōng cì shí fēng wǔ bǎi hù
预诛张易之有功, 赐实封五百户。
shén lóng zhōng wèi mì shū jiān
神龙中,为秘书监。
hòu bèi biǎn zú yú jiàng zhōu bié jià
后被贬,卒于绛州别驾。
gōng rén dì xù pō yǒu cí xué
恭仁弟续,颇有辞学。
zhēn guàn zhōng wèi yùn zhōu cì shǐ
贞观中,为郓州刺史。
xù sūn zhí róu zé tiān shí wéi dì guān shàng shū zé tiān yǐ wài shì jìn shǔ shén yōu chǒng zhī
续孙执柔,则天时为地官尚书, 则天以外氏近属,甚优宠之。
shí wǔ chéng sì yōu níng xiāng cì zhī zhèng shì zé tiān cháng yuē wǒ jīn dāng zōng jí wài jiā cháng yī rén wèi zǎi xiàng
时武承嗣、攸宁相次知政事,则天尝曰:“我今当宗及外家,常一人为宰相。
yóu shì zhí róu tóng zhōng shū mén xià sān pǐn xún zú
”由是执柔同中书门下三品,寻卒。
zhí róu zi tāo kāi yuán zhōng guān zhì lì bù shì láng tóng zhōu cì shǐ
执柔子滔,开元中官至吏部侍郎、同州刺史。
zhí róu dì zhí yī shén lóng chū yǐ zhū zhāng yì zhī gōng fēng hé dōng jùn gōng lèi zhì yòu jīn wú wèi dà jiàng jūn
执柔弟执一,神龙初,以诛张易之功封河东郡公,累至右金吾卫大将军。
gōng rén shǎo dì shī dào suí mò zì luò yáng guī guó shòu shàng yí tóng wèi bèi shēn zuǒ yòu
恭仁少弟师道,隋末自洛阳归国,授上仪同,为备身左右。
xún shàng guì yáng gōng zhǔ chāo bài lì bù shì láng lèi zhuǎn tài cháng qīng fēng ān dé jùn gōng
寻尚桂阳公主,超拜吏部侍郎,累转太常卿,封安德郡公。
zhēn guàn qī nián dài wèi zhēng wèi shì zhōng
贞观七年,代魏征为侍中。
xìng zhōu shèn jǐn mì wèi cháng lòu xiè nèi shì qīn yǒu huò wèn jìn zhōng zhī yán nǎi gèng duì yǐ tā yǔ
性周慎谨密, 未尝漏泄内事,亲友或问禁中之言,乃更对以他语。
cháng yuē wú shǎo kuī hàn shǐ zhì kǒng guāng bù yán wēn shì zhī shù měi qīn qí yú fēng suǒ shù jī yě
尝曰:“吾少窥汉史,至孔光不言温室之树,每钦其余风,所庶几也。
shī dào tuì cháo hòu bì yǐn dāng shí yīng jùn yàn jí yuán chí ér wén huì zhī shèng dāng shí mò bǐ
”师道退朝后,必引当时英俊,宴集园池, 而文会之盛,当时莫比。
yā shàn piān shí yòu gōng cǎo lì hān shǎng zhī jì yuán bǐ zhí shū yǒu rú sù gòu
雅善篇什,又工草隶,酣赏之际,援笔直书,有如宿构。
tài zōng měi jiàn shī dào suǒ zhì bì yín fěng jiē shǎng zhī
太宗每见师道所制,必吟讽嗟赏之。
shí sān nián zhuǎn zhōng shū lìng
十三年,转中书令。
tài zǐ chéng qián nì móu shì xiè yǔ zhǎng sūn wú jì fáng xuán líng tóng àn qí yù
太子承干逆谋事泄,与长孙无忌、房玄龄同按其狱。
shī dào qī qián fū zhī zǐ zhào jié yǔ chéng qián tōng móu shī dào wēi fěng tài zōng jì huó zhī yóu shì huò qiǎn ba zhī jī mì
师道妻前夫之子赵节与承干通谋,师道微讽太宗,冀活之,由是获谴,罢知机密。
zhuǎn lì bù shàng shū
转吏部尚书。
shī dào guì jiā zi sì hǎi rén wù wèi néng wěi liàn suǒ shǔ yòng duō fēi qí cái ér shēn yì guì shì jí qí qīn dǎng yǐ bì xián yí shí lùn jī zhī
师道贵家子,四海人物,未能委练,所署用多非其才,而深抑贵势及其亲党,以避嫌疑,时论讥之。
tài zōng cháng cóng róng wèi shì chén yuē yáng shī dào xìng xíng chún shàn zì wú qiān guò
太宗尝从容谓侍臣曰: “杨师道性行纯善,自无愆过。
ér qíng shí qiè nuò wèi shén gēng shì huǎn jí bù kě dé lì
而情实怯懦,未甚更事,缓急不可得力。
wèi jǐ cóng zhēng gāo lí shè zhōng shū lìng
”未几, 从征高丽,摄中书令。
jí jūn hái yǒu huǐ zhī zhě shāo biǎn wèi gōng bù shàng shū xún zhuǎn tài cháng qīng
及军还,有毁之者,稍贬为工部尚书,寻转太常卿。
èr shí yī nián zú zèng lì bù shàng shū bīng zhōu dū du péi zàng zhāo líng cì dōng yuán mì qì bìng wèi lì bēi
二十一年卒,赠吏部尚书、并州都督,陪葬昭陵,赐东园秘器,并为立碑。
zi yù zhī shàng cháo là wáng nǚ shòu chūn xiàn zhǔ
子豫之,尚巢剌王女寿春县主。
jū mǔ sāng yǔ yǒng jiā gōng zhǔ yín luàn wéi zhǔ xù dòu fèng jié suǒ qín jù wǔ xíng ér shā zhī
居母丧,与永嘉公主淫乱,为主婿窦奉节所擒,具五刑而杀之。
shī dào xiōng zi sī xuán gāo zōng shí wéi lì bù shì láng guó zǐ jì jiǔ
师道兄子思玄,高宗时为吏部侍郎、国子祭酒。
xuán dì sī jìng lǐ bù shàng shū
玄弟思敬,礼部尚书。
shī dào cóng xiōng zi chóng jìng tài zǐ zhān shì
师道从兄子崇敬,太子詹事。
shǐ gōng rén fù xióng zài duò yǐ tóng xìng chǒng guì zì wǔ dé zhī hòu gōng rén xiōng dì míng wèi yóu shèng zé tiān shí yòu yǐ wài qi chóng chǒng
始恭仁父雄在隋,以同姓宠贵,自武德之后,恭仁兄弟名位尤盛,则天时,又以外戚崇宠。
yī jiā zhī nèi fù mǎ sān rén wáng fēi wǔ rén zèng huáng hòu yī rén sān pǐn yǐ shàng guān èr shí yú rén suì wèi shèng zú
一家之内,驸马三人,王妃五人,赠皇后一人,三品已上官二十余人, 遂为盛族。
huáng fǔ wú yì zì rén jiǎn ān dìng wū shì rén
皇甫无逸,字仁俭,安定乌氏人。
fù dàn duò bīng zhōu zǒng guǎn fǔ sī mǎ
父诞,隋并州总管府司马。
qí xiān ān dìng zhe xìng xǐ jū jīng zhào wàn nián
其先安定著姓, 徙居京兆万年。
rén shòu mò hàn wáng liàng yú bīng zhōu qǐ bīng fǎn dàn kàng jié bù cóng wèi liàng suǒ shā
仁寿末,汉王谅于并州起兵反,诞抗节不从,为谅所杀。
wú yì shí zài cháng ān wén liàng fǎn jí tóng jū sàng zhī lǐ
无逸时在长安,闻谅反,即同居丧之礼。
rén wèn qí gù qì ér duì yuē dà rén píng shēng xùn jié yì jì shǔ luàn cháng bì wú gǒu miǎn
人问其故,泣而对曰:“大人平生徇节义,既属乱常,必无苟免。
xún ér xiōng wèn guǒ zhì
”寻而凶问果至。
zài sàng chái huǐ guò lǐ shì mǔ yǐ xiào wén
在丧柴毁过礼,事母以孝闻。
yáng dì yǐ dàn sǐ jié zèng zhù guó hóng yì jùn gōng lìng wú yì xí jué
炀帝以诞死节,赠柱国、弘义郡公,令无逸袭爵。
shí wǔ děng jiē fèi yǐ qí shí zhōng yì zhī hòu tè fēng píng yú hóu
时五等皆废,以其时忠义之后,特封平舆侯。
bài juān yáng tài shǒu shén yǒu néng míng chà pǐn wèi tiān xià dì yī
拜涓阳太守,甚有能名,差品为天下第一。
zài zhuǎn yòu wǔ wèi jiāng jūn shén jiàn qīn wěi
再转右武卫将军,甚见亲委。
dì xìng jiāng dū yǐ wú yì liú shǒu luò yáng
帝幸江都,以无逸留守洛阳。
jí jiāng dū zhī biàn yǔ duàn dá yuán wén dōu zūn lì yuè wáng tōng wèi dì
及江都之变,与段达、元文都尊立越王侗为帝。
wáng shì chōng zuò nán wú yì qì lǎo mǔ qī zǐ zhǎn guān ér zǒu zhuī qí qiě zhì wú yì yuē wú sǐ ér hòu yǐ zhōng bù néng tóng ěr wèi nì
王世充作难,无逸弃老母妻子,斩关而走,追骑且至,无逸曰:“吾死而后已,终不能同尔为逆。
yīn jiě suǒ fú jīn dài tóu zhī yú de yuē yǐ cǐ zèng qīng wú wéi xiāng pò
” 因解所服金带投之于地,曰:“以此赠卿,无为相迫。
zhuī qí jìng xià mǎ qǔ dài zì xiāng zhēng duó yóu shì de miǎn
”追骑竞下马取带,自相争夺,由是得免。
gāo zǔ yǐ suí dài jiù chén shén zūn lǐ zhī bài xíng bù shàng shū fēng huá guó gōng lì shǎn dōng dào xíng tái mín bù shàng shū
高祖以隋代旧臣,甚尊礼之,拜刑部尚书,封滑国公,历陕东道行台民部尚书。
míng nián qiān yù shǐ dài fū
明年,迁御史大夫。
shí yì bù xīn kāi xíng zhèng wèi qià zhǎng lì hèng zì zāng wū láng jí
时益部新开,刑政未洽,长吏横恣,赃污狼藉;
lìng wú yì chí jié xún fǔ zhī chéng zhì chú shòu
令无逸持节巡抚之,承制除授。
wú yì xuān yáng cháo huà fǎ lìng yán sù shǔ zhōng shén lài zhī
无逸宣扬朝化,法令严肃,蜀中甚赖之。
yǒu huáng fǔ xī rén zhě jiàn wú yì zhuān zhì fāng miàn jiǎo xìng shàng biàn yún chén fù zài luò yáng wú yì wèi mǔ zhī gù yīn qiǎn chén yǔ wáng shì chōng xiāng zhī
有皇甫希仁者,见无逸专制方面,徼幸上变,云:“臣父在洛阳,无逸为母之故,阴遣臣与王世充相知。
gāo zǔ shěn qí zhà shù zhī yuē wú yì bī yú shì chōng qì mǔ guī zhèn
”高祖审其诈,数之曰:“无逸逼于世充,弃母归朕。
jīn zhī wěi rèn yì yú zhòng rén
今之委任,异于众人。
qí zài yì zhōu jí wéi qīng zhèng
其在益州,极为清正。
cǐ gài qún xiǎo bù nài yù wū zhī yě
此盖群小不耐,欲诬之也。
cǐ nǎi lí jiàn wǒ jūn chén huò luàn wǒ shì tīng
此乃离间我君臣,惑乱我视听。
yú shì zhǎn xī rén yú shùn tiān mén qiǎn jǐ shì zhōng li gōng chāng chí wǎng wèi yù zhī
”于是斩希仁于顺天门,遣给事中李公昌驰往慰谕之。
é ér yòu gào wú yì yīn yǔ xiāo xǐ jiāo tōng zhě wú yì shí yǔ yì zhōu xíng tái pú yè dòu jīn bù xié yú shì shàng biǎo zì lǐ yòu yán jīn zuì zhuàng
俄而又告无逸阴与萧铣交通者,无逸时与益州行台仆射窦琎不协,于是上表自理,又言琎罪状。
gāo zǔ lǎn zhī yuē wú yì dāng guān zhí fǎ wú suǒ huí bì bì shì xié nìng zhī tú è zhí chǒu zhèng gòng xiāng gòu shān yě
高祖览之曰:“无逸当官执法,无所回避,必是邪佞之徒,恶直丑正,共相构扇也。
yīn lìng liú shì lóng wēn yàn bó jiāng àn qí shì zú wú yàn ér zhǐ suǒ gào zhě zuò zhǎn dòu jīn yì yǐ zuì chù
” 因令刘世龙、温彦博将按其事,卒无验而止,所告者坐斩,窦琎亦以罪黜。
wú yì jì fǎn mìng gāo zǔ láo zhī yuē gōng lì shēn xíng jǐ zhèn zhī suǒ xī
无逸既返命,高祖劳之曰:“公立身行己,朕之所悉。
bǐ duō zèn sù zhě dàn wèi zhèng zhí zhì xié nìng suǒ zēng ěr
比多谮诉者,但为正直致邪佞所憎耳。
xún bài mín bù shàng shū lèi zhuǎn yì zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ
”寻拜民部尚书,累转益州大都督府长史。
bì mén zì shǒu bù tōng bīn kè zuǒ yòu bù dé chū mén
闭门自守,不通宾客,左右不得出门。
fán suǒ huò yì jiē wǎng tā zhōu
凡所货易,皆往他州;
měi àn bù qiáo cǎi bù fàn yú rén
每按部,樵采不犯于人。
cháng yè sù rén jiā yù dēng zhù jǐn zhǔ rén jiāng xù zhī wú yì chōu pèi dāo duàn yī dài yǐ wéi zhù qí lián jiè rú cǐ
尝夜宿人家,遇灯炷尽,主人将续之,无逸抽佩刀断衣带以为炷,其廉介如此。
rán guò yú shěn shèn suǒ shàng biǎo zòu jù yǒu wù shī bì dú zhī shù shí biàn réng lìng guān shǔ zài sān pī shěng
然过于审慎,所上表奏,惧有误失,必读之数十遍,仍令官属再三披省;
shǐ zhě jiù lù yòu zhuī ér gèng shěn měi qiǎn yī shǐ zhé lián rì bù dé shàng dào
使者就路,又追而更审,每遣一使,辄连日不得上道。
yì zhě yǐ cǐ shǎo zhī
议者以此少之。
mǔ zài cháng ān jí dǔ tài zōng lìng yì zhào zhī
母在长安疾笃,太宗令驿召之。
wú yì xìng zhì xiào chéng wèn huáng jù bù néng yǐn shí yīn dào bìng zú
无逸性至孝,承问惶惧,不能饮食,因道病卒。
zèng lǐ bù shàng shū tài cháng kǎo xíng shì yuē xiào
赠礼部尚书,太常考行,谥曰“孝”。
lǐ bù shàng shū wáng guī bó zhī yuē wú yì rù shǔ zhī chū zì dāng fú shì lǎo mǔ yǔ zhī tóng qù shēn qí sè yǎng ér nǎi liú zài jīng shī zi dào wèi zú hé de wèi xiào
礼部尚书王珪驳之曰:“无逸入蜀之初,自当扶侍老母,与之同去,申其色养,而乃留在京师,子道未足,何得为孝?
jìng shì wèi liáng
”竟谥为良。
sūn zhōng kāi yuán zhōng wèi wèi wèi qīng
孙忠,开元中为卫尉卿。
li dà liàng yōng zhōu jīng yáng rén
李大亮,雍州泾阳人。
hòu wèi dù zhī shàng shū yǎn zhī zēng sūn yě
后魏度支尚书琰之曾孙也。
qí xiān běn jū lǒng xī dí dào dài wéi zhe xìng
其先本居陇西狄道,代为著姓。
zǔ gāng hòu wèi nán qí zhōu cì shǐ
祖纲,后魏南岐州刺史。
fù chōng jié duò shuò zhōu zǒng guǎn wǔ yáng gōng
父充节,隋朔州总管、武阳公。
dà liàng shǎo yǒu wén wǔ cái gàn suí mò shǔ hán guó gōng páng yù xíng jūn bīng cáo
大亮少有文武才干, 隋末,署韩国公庞玉行军兵曹。
zài dōng dōu yǔ li mì zhàn bài tóng bèi bǎi yú rén jiē jiù sǐ zéi shuài zhāng bì jiàn ér yì zhī dú shì yǔ yǔ suì dìng jiāo yú mù xià
在东都与李密战,败,同辈百余人皆就死,贼帅张弼见而异之,独释与语,遂定交于幕下。
yì bīng rù guān dà liàng zì dōng dōu guī guó shòu tǔ mén lìng
义兵入关,大亮自东都归国,授土门令。
shǔ bǎi xìng jī huāng dào zéi qīn kòu dà liàng mài suǒ chéng mǎ fēn gěi pín ruò quàn yǐ kěn tián suì yīn dà rěn
属百姓饥荒,盗贼侵寇,大亮卖所乘马分给贫弱,劝以垦田,岁因大稔。
gōng bǔ kòu dào suǒ jī zhé píng
躬捕寇盗, 所击辄平。
shí tài zōng zài fān xún fǔ běi jìng wén ér jiē tàn xià shū láo zhī cì mǎ yì pǐ bó wǔ shí duàn
时太宗在籓,巡抚北境,闻而嗟叹,下书劳之,赐马一匹、帛五十段。
qí hòu hú zéi kòu jìng dà liàng zhòng shǎo bù dí suì dān mǎ yì zéi yíng zhào qí háo shuài yù yǐ huò fú qún hú gǎn wù xiāng shuài qǐng xiáng
其后,胡贼寇境,大亮众少不敌,遂单马诣贼营,召其豪帅,谕以祸福,群胡感悟, 相率请降。
dà liàng yòu shā suǒ chéng mǎ yǐ yǔ zhī yàn lè tú bù ér guī
大亮又杀所乘马,以与之宴乐,徒步而归。
qián hòu jiàng zhě qiān yú rén xiàn jìng yǐ qīng
前后降者千余人,县境以清。
gāo zǔ dà yuè chāo bài jīn zhōu zǒng guǎn fǔ sī mǎ
高祖大悦,超拜金州总管府司马。
shí wáng shì chōng qiǎn qí xiōng zi hóng liè jù xiāng yáng lìng dà liàng ān fǔ fán shān yǐ tú jìn qǔ
时王世充遣其兄子弘烈据襄阳,令大亮安抚樊、 邓,以图进取。
dà liàng jìn bīng jī zhī suǒ xià shí yú chéng
大亮进兵击之,所下十余城。
gāo zǔ xià shū láo miǎn qiān ān zhōu cì shǐ
高祖下书劳勉,迁安州刺史。
yòu lìng xùn guǎng zhōu bā dōng xíng cì jiǔ jiāng huì fǔ gōng shí fǎn dà liàng yǐ jì qín gōng shì shí jiāng zhāng shàn ān
又令徇广州巴东,行次九江,会辅公祏反,大亮以计擒公礻石将张善安。
gōng shí xún qiǎn bīng wéi yóu zhōu cì shǐ zuǒ nán dāng yīng chéng zì shǒu dà liàng lǜ bīng jìn yuán jī zéi pò zhī
公祏寻遣兵围猷州,刺史左难当婴城自守,大亮率兵进援,击贼破之。
yǐ gōng cì nú bì bǎi rén dà liàng wèi yuē rǔ bèi duō yì guān zǐ nǚ pò wáng zhì cǐ wú yì hé rěn yǐ rǔ wèi jiàn lì hu
以功赐奴婢百人,大亮谓曰: “汝辈多衣冠子女,破亡至此,吾亦何忍以汝为贱隶乎!
yī jiē fàng qiǎn
”一皆放遣。
gāo zǔ wén ér jiē yì fù cì bì èr shí rén bài yuè zhōu dū dū
高祖闻而嗟异,复赐婢二十人,拜越州都督。
zhēn guàn yuán nián zhuǎn jiāo zhōu dū dū fēng wǔ yáng xiàn nán
贞观元年,转交州都督,封武阳县男。
zài yuè zhōu xiě shū bǎi juǎn jí xǐ zhí jiē wěi zhī xiè yǔ
在越州写书百卷,及徙职,皆委之廨宇。
xún zhào bài tài fǔ qīng chū wèi liáng zhōu dū du yǐ huì zhèng wén
寻召拜太府卿,出为凉州都督,以惠政闻。
cháng yǒu tái shǐ dào zhōu jiàn yǒu míng yīng fěng dà liàng xiàn zhī
尝有台使到州,见有名鹰,讽大亮献之。
dà liàng mì biǎo yuē bì xià jiǔ jué tián liè ér shǐ zhě qiú yīng
大亮密表曰:“陛下久绝畋猎,而使者求鹰。
ruò shì bì xià zhī yì shēn guāi xī zhǐ
若是陛下之意,深乖昔旨;
rú qí zì shàn biàn shì shǐ fēi qí rén
如其自擅,便是使非其人。
tài zōng xià zhī shū yuē yǐ qīng jiān zī wén wǔ zhì huái zhēn què gù wěi fān mù dāng cí zhòng jì
”太宗下之书曰:“以卿兼资文武,志怀贞确,故委籓牧,当兹重寄。
bǐ zài zhōu zhèn shēng jì yuǎn zhāng niàn cǐ zhōng qín wú wàng wù mèi
比在州镇,声绩远彰,念此忠勤,无忘寤寐。
shǐ qiǎn xiàn yīng suì bù qū shùn lùn jīn yǐn gǔ yuǎn xiàn zhí yán pī lù fù xīn fēi cháng kěn dào lǎn yòng jiā tàn bù néng biàn yǐ
使遣献鹰,遂不曲顺,论今引古,远献直言,披露腹心,非常恳到,览用嘉叹, 不能便已。
yǒu chén ruò cǐ zhèn fù hé yōu
有臣若此,朕复何忧!
yi shǒu cǐ chéng zhōng shǐ ruò yī
宜守此诚,终始若一。
gǔ rén chēng yī yán zhī zhòng móu yú qiān jīn qīng zhī cǐ yán shēn zú guì yǐ
古人称一言之重,侔于千金,卿之此言,深足贵矣。
jīn cì qīng hú píng yī méi suī wú qiān yì zhī zhòng shì zhèn zì yòng zhī wù
今赐卿胡瓶一枚,虽无千镒之重,是朕自用之物。
yòu cì xún yuè hàn jì yī bù xià shū yuē qīng lì zhì fāng zhí jié jié zhì gōng chù zhí dāng guān měi fù suǒ wěi fāng dà rèn shǐ yǐ shēn zhòng jì
”又赐荀悦《汉纪》一部,下书曰:“卿立志方直,竭节至公,处职当官,每副所委, 方大任使,以申重寄。
gōng shì zhī xián yi xún diǎn jí
公事之闲,宜寻典籍。
rán cǐ shū xù zhì jì míng lùn yì shēn bó jí wéi zhì zhī tǐ jǐn jūn chén zhī yì jīn yǐ cì qīng yi jiā xún yuè yě
然此书叙致既明,论议深博,极为治之体,尽君臣之义,今以赐卿,宜加寻阅也。
shí xié lì kè hán bài wáng běi huāng zhū bù xiāng shuài nèi shǔ
”时颉利可汗败亡,北荒诸部相率内属。
yǒu dà dù shè zhí shè ní shú tè lè jí qī xìng zhǒng luò děng shàng sàn zài yī wú yǐ dà liàng wèi xī běi dào ān fǔ dà shǐ yǐ suí zhī duō suǒ jiàng fù
有大度设、拓设、泥熟特勒及七姓种落等,尚散在伊吾,以大亮为西北道安抚大使以绥之,多所降附。
cháo tíng mǐn qí bù zhòng dòng něi qiǎn yú qì shí zhù liáng tè jiā zhèn gěi
朝廷愍其部众冻馁,遣于碛石贮粮,特加赈给。
dà liàng yǐ wéi yú shì wú yì shàng shū yuē
大亮以为于事无益,上疏曰:
chén wén yù suí yuǎn zhě bì xiān ān jìn
臣闻欲绥远者,必先安近。
zhōng guó bǎi xìng tiān xià běn gēn
中国百姓,天下本根;
sì yí zhī rén yóu yú zhī yè
四夷之人,犹于枝叶。
rǎo yú gēn běn yǐ hòu zhī fù ér qiú jiǔ ān wèi zhī yǒu yě
扰于根本,以厚枝附,而求久安,未之有也。
zì gǔ míng wáng huà zhōng guó yǐ xìn yù yí dí yǐ quán
自古明王,化中国以信,驭夷狄以权。
gù chūn qiū yún róng dí chái láng bù kě yàn yě
故 《春秋》云:“戎狄豺狼,不可厌也;
zhū xià qīn nì bù kě qì yě
诸夏亲昵,不可弃也。
zì bì xià jūn lín qū yǔ shēn gēn gù běn rén yì bīng qiáng jiǔ zhōu yīn shèng sì yí zì fú
”自陛下君临区宇, 深根固本,人逸兵强,九州殷盛,四夷自服。
jīn zhě zhāo zhì tū jué suī rù tí fēng chén yú shāo jué láo fèi wèi wù qí yǒu yì yě
今者招致突厥,虽入提封,臣愚稍觉劳费,未悟其有益也。
rán hé xī méng shù jī yù fán yí zhōu xiàn xiāo tiáo hù kǒu xiān shǎo jiā yīn duò luàn jiǎn hào yóu duō
然河西氓庶,积御蕃夷,州县萧条,户口鲜少,加因隋乱, 减耗尤多。
tū jué wèi píng zhī qián shàng bù ān yè
突厥未平之前,尚不安业;
xiōng nú wēi ruò yǐ lái shǐ jiù nóng mǔ
匈奴微弱已来,始就农亩。
ruò jí láo yì kǒng zhì fáng sǔn
若即劳役,恐致妨损。
yǐ chén yú huò qǐng tíng zhāo wèi
以臣愚惑,请停招慰。
qiě wèi zhī huāng fú zhě gù chén ér bù nèi
且谓之荒服者,故臣而不内。
shì yǐ zhōu shì ài rén ràng dí jìng yán qī bǎi zhī líng
是以周室爱人攘狄,竟延七百之龄;
qín wáng qīng zhàn shì hú sì shí zài ér suì jué
秦王轻战事胡,四十载而遂绝。
hàn wén yǎng bīng jìng shǒu tiān xià ān fēng
汉文养兵静守,天下安丰;
xiào wǔ yáng wēi yuǎn lüè hǎi nèi xū hào
孝武扬威远略,海内虚耗。
suī huǐ lún tái zhuī yǐ bù jí
虽悔轮台,追已不及。
zhì yú duò shì zǎo de yī wú jiān tǒng shàn shàn jì dé zhī hòu láo fèi rì shén xū nèi zhì wài jìng sǔn wú yì
至于隋室,早得伊吾,兼统鄯善,既得之后,劳费日甚,虚内致外,竟损无益。
yuǎn xún qín hàn jìn guān duò shì dòng jìng ān wēi zhāo rán bèi yǐ
远寻秦、汉,近观隋室,动静安危,昭然备矣。
yī wú suī yǐ chén fù yuǎn zài fán qì rén fēi zhōng xià de duō shā lǔ
伊吾虽已臣附,远在蕃碛,人非中夏,地多沙卤。
qí zì shù lì chēng fān fù yōng zhě qǐng jī mí shòu zhī shǐ jū sài wài bì wèi wēi huái dé yǒng wèi fán chén gài xíng xū huì ér shōu shí fú yǐ
其自竖立称籓附庸者,请羁縻受之,使居塞外,必畏威怀德,永为蕃臣,盖行虚惠,而收实福矣。
jìn rì tū jué qīng guó rù cháo jì bù néng fú zhī jiāng huái yǐ biàn qí sú
近日突厥倾国入朝,既不能俘之江淮,以变其俗;
zhì yú nèi dì qù jīng bù yuǎn suī zé kuān rén zhī yì yì fēi jiǔ ān zhī jì yě
置于内地,去京不远,虽则宽仁之义,亦非久安之计也。
měi jiàn yī rén chū jiàng cì wù wǔ pǐ páo yī lǐng qiú shuài xī shòu dà guān lù hòu wèi zūn lǐ duō mí fèi
每见一人初降,赐物五匹、袍一领,酋帅悉授大官,禄厚位尊,理多縻费。
yǐ zhōng guó zhī bì bó gōng jī è zhī xiōng lǔ qí zhòng yì duō fēi zhōng guó zhī lì yě
以中国之币帛,供积恶之凶虏,其众益多,非中国之利也。
tài zōng nà qí zòu
太宗纳其奏。
bā nián wèi jiàn nán dào xún shěng dà shǐ
八年,为剑南道巡省大使。
dà liàng jī zhuó yáng qīng shén huò dāng shí zhī yù
大亮激浊扬清,甚获当时之誉。
jí tǎo tǔ yù hún yǐ dà liàng wèi hé dōng dào héng jūn zǒng guǎn
及讨吐谷浑,以大亮为河东道行军总管。
yǔ dà zǒng guǎn lǐ jìng děng chū běi lù shè qīng hǎi lì hé yuán yù zéi yú shǔ hún shān jiē zhàn pò zhī fú qí míng wáng lǔ zá chù wǔ wàn jì
与大总管李靖等出北路,涉青海,历河源,遇贼于蜀浑山,接战破之,俘其名王,虏杂畜五万计。
yǐ gōng jìn jué wèi gōng cì wù qiān duàn nú bì yī bǎi wǔ shí rén xī yí qīn qi
以功进爵为公,赐物千段、奴婢一百五十人,悉遗亲戚。
réng qìng qí jiā zī shōu zàng wǔ yè zōng zú wú hòu zhě sān shí yú sàng sòng zhōng zhī lǐ yī shí chēng shèng
仍罄其家资,收葬五叶宗族无后者三十余丧,送终之礼, 一时称盛。
hòu bài zuǒ wèi dà jiàng jūn
后拜左卫大将军。
shí qī nián jìn wáng wèi huáng tài zǐ dōng gōng liáo shǔ jiē shèng xuǎn zhòng chén
十七年,晋王为皇太子,东宫僚属,皆盛选重臣。
yǐ dà liàng jiān lǐng tài zǐ yòu wèi lǜ é jiān gōng bù shàng shū shēn jū sān zhí sù wèi liǎng gōng shèn wéi qīn xìn
以大亮兼领太子右卫率,俄兼工部尚书,身居三职,宿卫两宫,甚为亲信。
dà liàng měi dāng sù zhí bì tōng xiāo jiǎ mèi
大亮每当宿直,必通宵假寐。
tài zōng cháng láo zhī yuē zhì gōng sù zhí wǒ biàn tōng yè ān wò
太宗尝劳之曰:“至公宿直,我便通夜安卧。
qí jiàn rèn rú cǐ
”其见任如此。
tài zōng měi yǒu xún xìng duō lìng jū shǒu
太宗每有巡幸,多令居守。
fáng xuán líng shén zhòng zhī měi chēng dà liàng yǒu wáng líng zhōu bó zhī jié kě yǐ dāng dà wèi
房玄龄甚重之,每称大亮有王陵、周勃之节,可以当大位。
dà liàng suī wèi wàng tōng xiǎn ér jū chǔ bēi lòu yī fú jiǎn lǜ
大亮虽位望通显,而居处卑陋,衣服俭率。
zhì xìng zhōng jǐn suī qī zǐ bú jiàn qí duò róng
至性忠谨,虽妻子不见其惰容。
shì xiōng sǎo yǒu tóng yú fù mǔ
事兄嫂有同于父母。
měi huái zhāng bì zhī ēn ér jiǔ bù néng de
每怀张弼之恩,而久不能得。
bì shí wéi jiāng zuò chéng zì nì bù yán
弼时为将作丞,自匿不言。
dà liàng cháng yù zhū tú ér shi zhī chí bì ér qì hèn xiāng de zhī wǎn
大亮尝遇诸途而识之,持弼而泣,恨相得之晚。
duō tuī jiā chǎn yǐ yí bì bì jù ér bù shòu
多推家产以遗弼,弼拒而不受。
dà liàng yán yú tài zōng yuē chén yǒu jīn rì zhī róng zhāng bì lì yě
大亮言于太宗曰:“臣有今日之荣,张弼力也。
yǒu guān jué qǐng huí
有官爵请回。
tài zōng suì qiān bì wèi zhōng láng jiàng é dài zhōu dū dū
”太宗遂迁弼为中郎将,俄代州都督。
shí rén jiē xián dà liàng bù bèi ēn ér duō bì bù zì fá yě
时人皆贤大亮不背恩,而多弼不自伐也。
shí bā nián tài zōng xìng luò yáng lìng dà liàng fù sī kōng xuán líng jū zhōng
十八年,太宗幸洛阳,令大亮副司空玄龄居中。
xún yù jí tài zōng qīn wéi diào yào chí yì cì zhī
寻遇疾,太宗亲为调药,驰驿赐之。
lín zhōng shàng biǎo qǐng tíng liáo dōng zhī yì yòu yán jīng shī zōng miào suǒ zài yuàn shēn yǐ guān zhōng wéi yì
临终上表,请停辽东之役,又言京师宗庙所在,愿深以关中为意。
biǎo chéng ér tàn yuē wú wén lǐ nán zǐ bù sǐ fù rén zhī shǒu
表成而叹曰:“吾闻礼,男子不死妇人之手。
yú shì mìng píng fù rén yán zhōng ér zú shí wǔ shí jiǔ
” 于是命屏妇人,言终而卒,时五十九。
sǐ zhī rì jiā wú zhū yù kě yǐ wèi hán wéi yǒu mǐ wǔ dàn bù sān shí duān
死之日,家无珠玉可以为唅,唯有米五石、 布三十端。
qīn qī gū yí wèi dà liàng suǒ jū yǎng fú zhī rú fù zhě shí wǔ rén
亲戚孤遗为大亮所鞠养,服之如父者十五人。
tài zōng wèi jǔ āi yú bié cì kū zhī shén tòng fèi cháo sān rì
太宗为举哀于别次,哭之甚恸,废朝三日。
zèng bīng bù shàng shū qín zhōu dū du shì yuē yì péi zàng zhāo líng
赠兵部尚书、秦州都督,谥曰懿,陪葬昭陵。
xiōng zǐ dào yù yǒng huī zhōng wèi dà lǐ qīng
兄子道裕,永徽中为大理卿。
jiǒng xiù dà liàng zú sūn yě
迥秀,大亮族孙也。
zǔ xuán míng jì zhōu cì shǐ
祖玄明,济州刺史。
fù yì běn xuān zhōu cì shǐ
父义本,宣州刺史。
jiǒng xiù ruò guàn yīng yīng cái jié chū jǔ bài xiàng zhōu cān jūn lèi zhuǎn kǎo gōng yuán wài láng
迥秀弱冠应英材杰出举,拜相州参军,累转考功员外郎。
zé tiān yǎ ài qí cái shén chǒng dài zhī
则天雅爱其材,甚宠待之。
zhǎng jǔ shù nián qiān fèng gé shè rén
掌举数年,迁凤阁舍人。
jiǒng xiù mǔ shì zhù jiàn ér sè yǎng guò rén qí qī cuī shì cháng huà qí yìng bì mǔ wén zhī bú yuè jiǒng xiù jí shí chū zhī
迥秀母氏庶贱而色养过人,其妻崔氏尝叱其媵婢,母闻之不悦,迥秀即时出之。
huò zhǐ yún xián shì suī bù bì xián yí rán guò fēi chū zhuàng hé jù rú cǐ
或止云:“贤室虽不避嫌疑,然过非出状,何遽如此?
jiǒng xiù yuē qǔ qī běn yǐ chéng shùn yán sè yán sè gǒu wéi hé gǎn liú yě
”迥秀曰:“娶妻本以承顺颜色,颜色苟违,何敢留也?
jìng bù cóng
”竟不从。
cháng ān chū lì tiān guān xià guān èr shì láng é tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
长安初,历天官、夏官二侍郎, 俄同凤阁鸾台平章事。
zé tiān lìng gōng rén cān wèn qí mǔ yòu cháng yíng rù gōng zhōng dài zhī shén yōu
则天令宫人参问其母,又尝迎入宫中,待之甚优。
jiǒng xiù yā yǒu wén cái yǐn jiǔ dòu yú guǎng jiē bīn péng dāng shí chēng wéi fēng liú zhī shì
迥秀雅有文才,饮酒斗余,广接宾朋,当时称为风流之士。
rán pō tuō fù quán xìng qīng xīn yǐ shì zhāng yì zhī chāng zōng xiōng dì yóu shì shēn wéi dǎng zhèng zhī shì suǒ jī
然颇托附权幸,倾心以事张易之、 昌宗兄弟,由是深为谠正之士所讥。
é zuò zāng chū wèi lú zhōu cì shǐ
俄坐赃,出为庐州刺史。
jǐng lóng zhōng lèi zhuǎn hóng lú qīng xiū wén guǎn xué shì yòu chí jié wèi shuò fāng dào héng jūn dà zǒng guǎn
景龙中,累转鸿胪卿、 修文馆学士,又持节为朔方道行军大总管。
suǒ jū zhái zhōng shēng zhī cǎo shù jīng yòu yǒu māo wèi quǎn suǒ rǔ zhōng zōng yǐ wéi xiào gǎn suǒ zhì shǐ jīng qí mén lǘ
所居宅中生芝草数茎,又有猫为犬所乳, 中宗以为孝感所致,使旌其门闾。
é dài yáo chóng wèi bīng bù shàng shū bìng zú
俄代姚崇为兵部尚书,病卒。
zi qí sǔn kāi yuán shí nián yǔ quán liáng shān děng gòu nì fú zhū jí mò qí jiā yě
子齐损,开元十年, 与权梁山等构逆伏诛,籍没其家也。
shǐ chén yuē kǒng zǐ yún bāng yǒu dào wēi yán wēi xíng
史臣曰:孔子云,“邦有道,危言危行。
rú li gāng zhí dào shì rén zhí xīn bù huí
”如李纲直道事人,执心不回。
shǐ duì duò wén kāng kǎi huò miǎn
始对隋文,慷慨获免;
zhōng wǔ yáng sù qū rǔ yóu shēn
终忤杨素,屈辱尤深。
jí gāo zǔ lín cháo jiàn wǔ hú míng yù huái bù tǔ bù rú zhī jié cún yǒu shǐ yǒu zú zhī guī kě wèi wēi yǐ
及高祖临朝,谏舞胡鸣玉,怀不吐不茹之节,存有始有卒之规,可谓危矣。
fēi féng yǒu dào yān néng miǎn zhū
非逢有道,焉能免诸?
yì yuē wáng chén jiǎn jiǎn fěi gōng zhī gù li gāng yǒu yān
《易》曰,“王臣蹇蹇, 匪躬之故”,李纲有焉。
shàn guǒ yòu shì xián mǔ zhǎng wèi zhèng rén
善果幼事贤母,长为正人。
yuán shú yú guó yǒu gōng zhī liàn biān shì chéng jiā bù xiào zhōng wèi fěi rén
元璹于国有功,祗练边事,承家不孝,终为匪人。
gōng rén shì duò zhōng hòu yù zhòng qiān gōng
恭仁仕隋忠厚,驭众谦恭。
pò zéi lì gōng fāng jiàn rén zhě yǒu yǒng
破贼立功,方见仁者有勇;
zhǎng xuǎn bèi chì suǒ wèi dú zhèng zhě wēi
掌选被斥,所谓独正者危。
zì wěi guī cháo huái cái yù zhǔ lián hūn dì shì liè wèi fān xuān shǐ zhōng wú diàn zhě xiān yǐ
自伪归朝,怀才遇主,连婚帝室,列位籓宣,始终无玷者鲜矣!
shī dào shèn mì chún shàn qiè nuò wú gēng shì zhī míng
师道慎密纯善,怯懦无更事之名;
yì shì bì xián shǔ yòng zhì fēi cái zhī qiào
抑势避嫌,署用致非才之诮。
wú yì zhī fù shǒu jié xiàn nán lí mǔ bì nì zhōng jí zhōng xìn zhī dào zhe yǐ
无逸知父守节陷难, 离母避逆终吉,忠信之道著矣;
jué bīn kè yǐ bì fǔ mén duàn yī dài yǐ xù dēng zhù lián jiè zhī zhì zhāng yǐ
绝宾客以闭府门,断衣带以续灯炷,廉介之志彰矣。
yú hū shǔ dào chū kāi qīn lǎo de gěng zhì xiào miè xìng zǐ dào kě zhī bù dé shì wèi xiào yě xī zāi
于乎,蜀道初开,亲老地梗,至孝灭性,子道可知,不得谥为“孝”也,惜哉!
dà liàng wén wǔ jiān cái zhēn què chéng xìng
大亮文武兼才,贞确成性。
mài mǎ quàn nóng shì wéi zhèng yě
卖马劝农,是为政也;
tóu shēn yù zéi lüè yě
投身谕贼,略也;
fàng nú bì cóng liáng zhě rén yě
放奴婢从良者, 仁也;
yīn yīng jiàn liè lín zhōng shàng biǎo zhōng yě
因鹰谏猎,临终上表,忠也;
lùn yī wú zhī zhòng zhì yě
论伊吾之众,智也;
zàng wǔ yè wú hòu bào zhāng bì ēn yì yě
葬五叶无后,报张弼恩, 义也;
shì xiōng sǎo rú fù mǔ xiào yě
侍兄嫂如父母,孝也;
bù sǐ fù rén zhī shǒu lǐ yě
不死妇人之手,礼也;
wú zhū yù wèi hán lián yě
无珠玉为唅,廉也。
fáng xuán líng yún dà liàng yǒu wáng líng zhōu bó zhī jié míng xià wú xū shì yǐ
房玄龄云, 大亮有王陵、周勃之节,名下无虚士矣!
jiǒng xiù chǎn shì quán xìng yuán zhì tái sī yú bù zú guān qīng fēng tì yǐ
迥秀谄事权幸,爰至台司,余不足观,清风替矣。
zàn yuē li gāng shǒu dào yán xíng jù wēi
赞曰:李纲守道,言行俱危。
shàn guǒ mǔ xun qīng zhēn shì zī
善果母训,清贞是资。
yuán shú fù zǐ yào dào hé kuī
元璹父子,要道何亏。
gōng rén dú zhèng lìng dé wú wéi
恭仁独正,令德无违。
shī dào shèn mì yì shì jiàn jī
师道慎密,抑势见机。
wú yì lián jiè zhōng yú xiào sī
无逸廉介,终于孝思。
dà liàng cái dé líng bó míng suí
大亮才德,陵、 勃名随。
jiǒng xiù tuō fù shí wū tái sī
迥秀托附,实污台司。