wáng guī dài zhòu xiōng zi zhì dé
○王珪戴胄兄子至德
cén wén běn xiōng zǐ cháng qiàn qiàn zi xī gé fǔ yuán fù
岑文本兄子长倩倩子羲格辅元附
dù zhèng lún
杜正伦
wáng guī zì shū jiè tài yuán qí rén yě
王珪，字叔玠，太原祁人也。
zài wèi wèi wū wán shì zēng zǔ shén niàn zì wèi bēn liáng fù xìng wáng shì
在魏为乌丸氏，曾祖神念，自魏奔梁，复姓王氏。
zǔ sēng biàn liáng tài wèi shàng shū lìng
祖僧辩，梁太尉、尚书令。
fù yǐ běi qí lè líng tài shǒu
父𫖮，北齐乐陵太守。
guī yòu gū xìng yǎ dàn shǎo shì yù zhì liàng chén shēn néng ān yú pín jiàn tǐ dào lǚ zhèng jiāo bù gǒu hé
珪幼孤，性雅澹，少嗜欲，志量沉深，能安于贫贱，体道履正，交不苟合。
jì shū pō dāng shí tōng rú yǒu rén lún zhī jiàn cháng wèi suǒ qīn yuē mén hù suǒ jì wéi zài cǐ r ěr
季叔颇，当时通儒，有人伦之鉴，尝谓所亲曰：“门户所寄，唯在此儿耳。
kāi huáng mò wèi fèng lǐ láng
”开皇末，为奉礼郎。
jí pō zuò hàn wáng liàng fǎn shì bèi zhū guī dāng cóng zuò suì wáng mìng yú nán shān jī shí yú suì
及颇坐汉王谅反事被诛， 珪当从坐，遂亡命于南山，积十余岁。
gāo zǔ rù guān chéng xiàng fǔ sī lù li gāng jiàn guī zhēn liàng yǒu qì shí yǐn wèi shì zǐ fǔ zī yì cān jūn
高祖入关，丞相府司录李纲荐珪贞谅有器识， 引为世子府谘议参军。
jí dōng gōng jiàn chú tài zǐ zhōng shè rén
及东宫建，除太子中舍人；
xún zhuǎn zhōng yǔn shèn wéi tài zǐ suǒ lǐ
寻转中允，甚为太子所礼。
hòu yǐ lián qí yīn móu shì liú yú guī zhōu
后以连其阴谋事，流于巂州。
jiàn chéng zhū hòu tài zōng sù zhī qí cái zhào bài jiàn yì dài fū
建成诛后，太宗素知其才，召拜谏议大夫。
zhēn guàn yuán nián tài zōng cháng wèi shì chén yuē zhèng zhǔ yù xié chén bù néng zhì lǐ
贞观元年，太宗尝谓侍臣曰：“正主御邪臣，不能致理；
zhèng chén shì xié zhǔ yì bù néng zhì lǐ wéi jūn chén xiāng yù yǒu tóng yú shuǐ zé hǎi nèi kě ān yě
正臣事邪主，亦不能致理，唯君臣相遇， 有同鱼水，则海内可安也。
xī hàn gāo zǔ tián shè wēng ěr
昔汉高祖，田舍翁耳。
tí sān chǐ jiàn dìng tiān xià jì ér guī mó hóng yuǎn qìng liú zǐ sūn zhě cǐ gài rèn de xián chén suǒ zhì yě
提三尺剑定天下，既而规模弘远， 庆流子孙者，此盖任得贤臣所致也。
zhèn suī bù míng xìng zhū gōng shù xiāng kuāng jiù jì píng jiā móu zhì tiān xià yú tài píng ěr
朕虽不明，幸诸公数相匡救，冀凭嘉谋，致天下于太平耳。
guī duì yuē chén wén mù cóng shéng zé zhèng hòu cóng jiàn zé shèng
”珪对曰：“臣闻木从绳则正，后从谏则圣。
gù gǔ zhě shèng zhǔ bì yǒu zhèng chén qī rén yán ér bù yòng zé xiāng jì yǐ sǐ
故古者圣主，必有诤臣七人，言而不用，则相继以死。
bì xià kāi shèng lǜ nà chú ráo chén chù bù huì zhī cháo shí yuàn qìng qí kuáng gǔ
陛下开圣虑，纳刍荛，臣处不讳之朝，实愿罄其狂瞽。
tài zōng chēng shàn chì zì jīn hòu zhōng shū mén xià jí sān pǐn yǐ shàng rù gé bì qiǎn jiàn guān suí zhī
”太宗称善，敕自今后中书门下及三品以上入阁，必遣谏官随之。
guī měi tuī chéng nà zhōng duō suǒ xiàn tì tài zōng gù dài yì hòu cì jué yǒng níng xiàn nán qiān huáng mén shì láng jiān tài zǐ yòu shù zǐ
珪每推诚纳忠，多所献替，太宗顾待益厚，赐爵永宁县男，迁黄门侍郎，兼太子右庶子。
èr nián dài gāo shì lián wèi shì zhōng
二年， 代高士廉为侍中。
tài zōng cháng xián jū yǔ guī yàn yǔ shí yǒu měi rén shì cè běn lú jiāng wáng yuàn zhī jī yuàn bài jí mò rù gōng tài zōng zhǐ shì zhī yuē lú jiāng bù dào zéi shā qí fu ér nà qí shì
太宗尝闲居，与珪宴语，时有美人侍侧，本庐江王瑗之姬，瑗败籍没入宫，太宗指示之曰：“庐江不道，贼杀其夫而纳其室。
bào nüè zhī shén hé yǒu bù wáng zhě hu
暴虐之甚，何有不亡者乎！
guī bì xí yuē bì xià yǐ lú jiāng qǔ cǐ fù rén wéi shì yé wèi fēi yé
”珪避席曰：“陛下以庐江取此妇人为是耶，为非耶？
tài zōng yuē shā rén ér qǔ qí qī qīng nǎi wèn zhèn shì fēi hé yě
”太宗曰：“杀人而取其妻，卿乃问朕是非，何也？
duì yuē chén wén yú guǎn zǐ yuē qí huán gōng zhī guō wèn qí fù lǎo yuē guō hé gù wáng
”对曰：“臣闻于管子曰：‘齐桓公之郭，问其父老曰：‘郭何故亡？
fù lǎo yuē yǐ qí shàn shàn ér è wù yě
’父老曰：‘以其善善而恶恶也。
huán gōng yuē ruò zi zhī yán nǎi xián jūn yě hé zhì yú wáng
’桓公曰：‘若子之言，乃贤君也，何至于亡？
fù lǎo yuē bù rán guō jūn shàn shàn ér bù néng yòng è wù ér bù néng qù suǒ yǐ wáng yě
’父老曰：‘不然，郭君善善而不能用，恶恶而不能去，所以亡也。
jīn cǐ fù rén shàng zài zuǒ yòu qiè yǐ shèng xīn wéi shì zhī bì xià ruò yǐ wéi fēi cǐ wèi zhī è ér bù qù yě
’今此妇人尚在左右，窃以圣心为是之，陛下若以为非，此谓知恶而不去也。
tài zōng suī bù chū cǐ měi rén ér shén zhòng qí yán
” 太宗虽不出此美人，而甚重其言。
shí tài cháng shǎo qīng zǔ xiào sūn yǐ jiào gōng rén shēng yuè bù chēng zhǐ wèi tài zōng suǒ ràng
时太常少卿祖孝孙以教宫人声乐不称旨，为太宗所让。
guī jí wēn yàn bó jiàn yuē xiào sūn miào jiě yīn lǜ fēi bù yòng xīn dàn kǒng bì xià gù wèn bù dé qí rén yǐ huò bì xià shì tīng
珪及温彦博谏曰：“孝孙妙解音律，非不用心，但恐陛下顾问不得其人，以惑陛下视听。
qiě xiào sūn yǎ shì bì xià hū wèi jiào nǚ lè ér guài zhī chén kǒng tiān xià guài è
且孝孙雅士，陛下忽为教女乐而怪之，臣恐天下怪愕。
tài zōng nù yuē qīng jiē wǒ zhī fù xīn dāng jìn zhōng xiàn zhí hé nǎi fù xià wǎng shàng fǎn wèi xiào sūn yán yě
”太宗怒曰： “卿皆我之腹心，当进忠献直，何乃附下罔上，反为孝孙言也！
yàn bó bài xiè guī dú bù bài
”彦博拜谢，珪独不拜。
yuē chén běn shì qián gōng zuì yǐ dāng sǐ
曰：“臣本事前宫，罪已当死。
bì xià jīn shù xìng mìng bù yǐ bù xiào zhì zhī shū jìn zé yǐ zhōng zhí
陛下矜恕性命，不以不肖，置之枢近，责以忠直。
jīn chén suǒ yán qǐ shì wèi sī
今臣所言，岂是为私？
bù yì bì xià hū yǐ yí shì qiào chén shì bì xià fù chén chén bù fù bì xià
不意陛下忽以疑事诮臣，是陛下负臣，臣不负陛下。
dì mò rán ér ba
” 帝默然而罢。
yì rì dì wèi fáng xuán líng yuē zì gǔ dì wáng néng nà jiàn zhě gù nán yǐ
翌日，帝谓房玄龄曰：“自古帝王，能纳谏者固难矣。
xī zhōu wǔ wáng shàng bù yòng bó yí shū qí xuān wáng xián zhǔ dù bó yóu yǐ wú zuì jiàn shā wú sù yè shù jī qián shèng hèn bù néng yǎng jí gǔ rén
昔周武王尚不用伯夷、叔齐，宣王贤主，杜伯犹以无罪见杀，吾夙夜庶几前圣，恨不能仰及古人。
zuó zé yàn bó wáng guī zhèn shén huǐ zhī
昨责彦博、王珪，朕甚悔之。
gōng děng wù yǐ cǐ ér bù jìn zhí yán yě
公等勿以此而不进直言也。
shí fáng xuán líng lǐ jìng wēn yàn bó dài zhòu wèi zhēng yǔ guī tóng zhī guó zhèng
时房玄龄、李靖、温彦博、戴胄、魏征与珪同知国政。
hòu cháng shì yàn tài zōng wèi guī yuē qīng shí jiàn qīng tōng yóu shàn tán lùn zì fáng xuán líng děng xián yi pǐn zǎo yòu kě zì liàng shú yǔ zhū zǐ xián
后尝侍宴，太宗谓珪曰： “卿识鉴清通，尤善谈论，自房玄龄等，咸宜品藻，又可自量，孰与诸子贤？
duì yuē zī zī fèng guó zhī wú bù wéi chén bù rú xuán líng
”对曰：“孜孜奉国，知无不为，臣不如玄龄；
cái jiān wén wǔ chū jiàng rù xiàng chén bù rú lǐ jìng
才兼文武，出将入相，臣不如李靖；
fū zòu xiáng míng chū nà wéi yǔn chén bù rú wēn yàn bó
敷奏详明，出纳惟允，臣不如温彦博；
chù fán lǐ jù zhòng wù bì jǔ chén bù rú dài zhòu
处繁理剧，众务必举，臣不如戴胄；
yǐ jiàn zhèng wèi xīn chǐ jūn bù jí yú yáo shùn chén bù rú wèi zhēng
以谏诤为心，耻君不及于尧、舜，臣不如魏征。
zhì rú jī zhuó yáng qīng jí è hào shàn chén yú shù zi yì yǒu yī rì zhī cháng
至如激浊扬清，嫉恶好善，臣于数子，亦有一日之长。
tài zōng shēn rán qí yán qún gōng yì gè yǐ wéi jǐn jǐ suǒ huái wèi zhī què lùn
”太宗深然其言，群公亦各以为尽己所怀，谓之确论。
hòu jìn jué wèi jùn gōng
后进爵为郡公。
qī nián zuò lòu xiè jìn zhōng yǔ zuǒ qiān tóng zhōu cì shǐ
七年，坐漏泄禁中语，左迁同州刺史。
míng nián zhào bài lǐ bù shàng shū
明年，召拜礼部尚书。
shí yī nián yǔ zhū rú zhèng dìng wǔ lǐ shū chéng cì bó sān bǎi duàn fēng yī zi wèi xiàn nán
十一年，与诸儒正定 《五礼》，书成，赐帛三百段，封一子为县男。
shì suì jiān wèi wáng shī
是岁，兼魏王师。
jì ér shàng wèn huáng mén shì láng wéi tǐng yuē wáng guī wèi wèi wáng tài shī yǔ qí xiāng jiàn ruò wéi lǐ jié
既而上问黄门侍郎韦挺曰：“王珪为魏王泰师，与其相见，若为礼节？
tǐng duì yuē jiàn shī zhī lǐ bài dá rú lǐ
”挺对曰：“见师之礼，拜答如礼。
wáng wèn guī yǐ zhōng xiào guī dá yuē bì xià wáng zhī jūn yě shì jūn sī jìn zhōng
”王问珪以忠孝，珪答曰：“陛下，王之君也，事君思尽忠；
bì xià wáng zhī fù yě shì fù sī jìn xiào
陛下，王之父也，事父思尽孝。
zhōng xiào zhī dào kě yǐ lì shēn kě yǐ chéng míng dāng nián kě yǐ xiǎng tiān yòu yú fāng kě yǐ chuí hòu yè
忠孝之道，可以立身，可以成名，当年可以享天祐，余芳可以垂后叶。
wáng yuē zhōng xiào zhī dào yǐ wén jiào yǐ yuàn wén suǒ xí
”王曰：“忠孝之道，已闻教矣，愿闻所习。
guī dá yuē hàn dōng píng wáng cāng yún wéi shàn zuì lè
”珪答曰：“汉东平王苍云： ‘为善最乐。
shàng wèi shì chén yuē gǔ lái dì zǐ shēng yú gōng tà jí qí chéng rén wú bù jiāo yì shì yǐ qīng fù xiāng zhǒng shǎo néng zì jì
’”上谓侍臣曰：“古来帝子，生于宫闼，及其成人，无不骄逸，是以倾覆相踵，少能自济。
wǒ jīn yán jiào zǐ dì yù lìng jiē de ān quán
我今严教子弟，欲令皆得安全。
wáng guī wǒ jiǔ qū shǐ shì suǒ ān xī yǐ qí yì cún zhōng xiào xuǎn wèi zi shī
王珪我久驱使，是所谙悉， 以其意存忠孝，选为子师。
ěr yi yǔ tài rǔ zhī dài guī rú shì wǒ yě kě yǐ wú guò
尔宜语泰：‘汝之待珪，如事我也，可以无过。
tài měi wèi zhī xiān bài guī yì yǐ shī dào zì jū wù yì shàn zhī
’”泰每为之先拜，珪亦以师道自居，物议善之。
shí guī zi jìng zhí shàng nán píng gōng zhǔ
时珪子敬直尚南平公主。
lǐ yǒu fù jiàn jiù gū zhī yí zì jìn dài gōng zhǔ chū jiàng cǐ lǐ jiē fèi
礼有妇见舅姑之仪，自近代公主出降，此礼皆废。
guī yuē jīn zhǔ shàng qīn míng dòng xún fǎ zhì
珪曰：“今主上钦明，动循法制。
wú shòu gōng zhǔ yè jiàn qǐ wéi shēn róng suǒ yǐ chéng guó jiā zhī měi ěr
吾受公主谒见，岂为身荣，所以成国家之美耳。
suì yǔ qí qī jiù xí ér zuò lìng gōng zhǔ qīn zhí jī xíng guàn kuì zhī dào lǐ chéng ér tuì
”遂与其妻就席而坐，令公主亲执笄行盥馈之道，礼成而退。
shì hòu gōng zhǔ xià jiàng yǒu jiù gū zhě jiē bèi fù lǐ zì guī shǐ yě
是后公主下降有舅姑者，皆备妇礼，自珪始也。
guī shǎo shí pín hán rén huò yí zhī chū bù cí xiè
珪少时贫寒，人或遗之，初不辞谢；
jí guì jiē hòu bào zhī suī qí rén yǐ wáng bì zhèn shàn qí qī zǐ
及贵，皆厚报之，虽其人已亡，必赈赡其妻子。
shì guǎ sǎo jìn lǐ fǔ gū zhí ēn yì jí lóng zōng yīn kùn kuì zhě yì duō suǒ zhōu xù
事寡嫂尽礼，抚孤侄恩义极隆，宗姻困匮者，亦多所周恤。
guī tōng guì jiàn jiǔ ér bù yíng sī miào sì shí zhēng cháng yóu jì yú qǐn
珪通贵渐久，而不营私庙，四时蒸尝， 犹祭于寝。
zuò wéi fǎ sī suǒ hé tài zōng yōu róng fú zhī qiǎn yě yīn wèi lì miào yǐ kuì qí xīn
坐为法司所劾，太宗优容，弗之谴也，因为立庙，以愧其心。
guī jì jiǎn bù zhōng lǐ shí lùn yǐ shì shǎo zhī
珪既俭不中礼，时论以是少之。
shí sān nián yù jí chì gōng zhǔ jiù dì xǐng shì yòu qiǎn mín bù shàng shū táng jiǎn zēng sǔn yào shàn
十三年，遇疾，敕公主就第省视，又遣民部尚书唐俭增损药膳。
xún zú nián liù shí jiǔ
寻卒，年六十九。
tài zōng sù fú jǔ āi yú bié cì dào xī jiǔ zhī
太宗素服举哀于别次，悼惜久之。
zhào wèi wáng tài lǜ bǎi guān qīn wǎng lín kū zèng lì bù shàng shū shì yuē yì
诏魏王泰率百官亲往临哭， 赠吏部尚书，谥曰懿。
zhǎng zǐ chóng jī xí jué guān zhì zhǔ jué láng zhōng
长子崇基，袭爵，官至主爵郎中。
shǎo zǐ jìng zhí yǐ shàng zhǔ bài fù mǎ dū wèi zuò yǔ tài zǐ chéng qián jiāo jié xǐ yú lǐng wài
少子敬直，以尚主拜附马都尉，坐与太子承干交结，徙于岭外。
chóng jī sūn xù kāi yuán chū wèi zuǒ sī láng zhōng jiān shì yù shǐ
崇基孙旭，开元初，为左司郎中，兼侍御史。
shí guāng lù shǎo qīng lú chóng dào fàn zuì pèi liú lǐng nán táo guī nì yú dōng dōu wèi chóu jiā suǒ fā
时光禄少卿卢崇道犯罪配流岭南，逃归匿于东都，为雠家所发。
xuán zōng lìng xù jiū qí yù xù yù shàn qí wēi quán yīn bǔ xì chóng dào qīn dǎng shù shí rén jiē jí qí chu dú rán hòu jié chéng qí zuì chóng dào jí qí sān zi bìng zuò sǐ qīn yǒu jiē jué zhàng liú biǎn
玄宗令旭究其狱，旭欲擅其威权， 因捕系崇道亲党数十人，皆极其楚毒，然后结成其罪，崇道及其三子并坐死，亲友皆决杖流贬。
shí dé zuì duō shì zhī míng zhī shì sì hǎi yuān zhī
时得罪多是知名之士，四海冤之。
xù yòu yǔ yù shǐ dài fū li jié bù xié dì xiāng jiū jié jié jìng zuò zuǒ qiān qú zhōu cì shǐ
旭又与御史大夫李杰不协，递相纠讦，杰竟坐左迁衢州刺史。
xù jì dé zhì shàn xíng wēi fú yóu shì cháo tíng wèi ér bǐ zhī
旭既得志，擅行威福，由是朝廷畏而鄙之。
é yǐ zāng zuì chù wèi lóng chuān wèi fèn huì ér sǐ shèn wéi shí zhī suǒ kuài
俄以赃罪黜为龙川尉，愤恚而死，甚为时之所快。
dài zhòu zì xuán yìn xiāng zhōu ān yáng rén yě
戴胄，字玄胤，相州安阳人也。
xìng zhēn zhèng yǒu gàn jú
性贞正，有干局。
míng xí lǜ lìng yóu xiǎo wén bù
明习律令，尤晓文簿。
duò dà yè mò wèi mén xià lù shì nà yán sū wēi huáng mén shì láng péi ju shén lǐ zhī
隋大业末，为门下录事，纳言苏威、黄门侍郎裴矩甚礼之。
yuè wáng tōng yǐ wéi jǐ shì láng
越王侗以为给事郎。
wáng shì chōng jiāng cuàn tōng wèi zhòu yán yú shì chōng yuē jūn chén zhī fēn qíng jūn fù zǐ lǐ xū tóng qí xiū qī xù yǐ zhōng shǐ
王世充将篡侗位，胄言于世充曰：“君臣之分，情均父子，理须同其休戚，勖以终始。
míng gōng yǐ wén wǔ zhī cái dāng shè jì zhī jì yǔ cún yǔ wáng zài yú jīn rì
明公以文武之才，当社稷之寄，与存与亡，在于今日。
suǒ yuàn tuī chéng wáng shì nǐ jì yī zhōu shǐ guó yǒu tài shān zhī ān jiā chuán dài lù zhī shèng zé shuài tǔ zhī bīn mò bù xìng shèn
所愿推诚王室，拟迹伊、周， 使国有泰山之安，家传代禄之盛，则率土之滨，莫不幸甚。
shì chōng guǐ cí chēng shàn láo ér qiǎn zhī
”世充诡辞称善，劳而遣之。
shì chōng hòu bī yuè wáng jiā qí jiǔ cì zhòu yòu kàng yán qiē jiàn
世充后逼越王加其九锡，胄又抗言切谏。
shì chōng bù nà yóu shì chū wèi zhèng zhōu zhǎng shǐ lìng yǔ xiōng zi xíng běn zhèn wǔ láo
世充不纳，由是出为郑州长史，令与兄子行本镇武牢。
tài zōng kè wǔ láo ér de zhī yǐn wèi qín fǔ shì cáo cān jūn
太宗克武牢而得之，引为秦府士曹参军。
jí jí wèi chú bīng bù láng zhōng fēng wǔ chāng xiàn nán
及即位，除兵部郎中， 封武昌县男。
zhēn guàn yuán nián qiān dà lǐ shǎo qīng
贞观元年，迁大理少卿。
shí lì bù shàng shū zhǎng sūn wú jì cháng bèi zhào bù jiě pèi dāo rù dōng shàng gé
时吏部尚书长孙无忌尝被召，不解佩刀入东上阁。
shàng shū yòu pú yè fēng dé yí yì yǐ jiān mén xiào wèi bù jué zuì dāng sǐ
尚书右仆射封德彝议以监门校尉不觉，罪当死；
wú jì wù dài rù fá tóng èr shí jīn
无忌误带入，罚铜二十斤。
shàng cóng zhī
上从之。
zhòu bó yuē xiào wèi bù jué yǔ wú jì dài rù tóng wèi wù ěr
胄驳曰：“校尉不觉与无忌带入，同为误耳。
chén zǐ zhī yú zūn jí bù dé chēng wù zhǔn lǜ yún gòng yù tāng yào yǐn shí zhōu chuán wù bù zhī zhě jiē sǐ
臣子之于尊极，不得称误，准律云： ‘供御汤药、饮食、舟船，误不知者，皆死。
bì xià ruò lù qí gōng fēi xiàn sī suǒ jué
’陛下若录其功，非宪司所决；
ruò dāng jù fǎ fá tóng wèi wèi de zhōng
若当据法，罚铜未为得衷。
tài zōng yuē fǎ zhě fēi zhèn yī rén zhī fǎ nǎi tiān xià zhī fǎ yě
”太宗曰：“法者，非朕一人之法，乃天下之法也。
hé de yǐ wú jì guó zhī qīn qī biàn yù ā zhī
何得以无忌国之亲戚，便欲阿之？
gèng lìng dìng yì
”更令定议。
dé yí zhí yì rú chū tài zōng jiāng cóng qí yì zhòu yòu yuē xiào wèi yuán wú jì yǐ zhì zuì yú fǎ dāng qīng
德彝执议如初，太宗将从其议，胄又曰： “校尉缘无忌以致罪，于法当轻。
ruò lùn qí wù zé wéi qíng yī yě ér shēng sǐ dùn shū gǎn yǐ gù qǐng
若论其误，则为情一也，而生死顿殊，敢以固请。
shàng jiā zhī jìng miǎn xiào wèi zhī sǐ
” 上嘉之，竟免校尉之死。
yú shí cháo tíng shèng kāi xuǎn jǔ huò yǒu zhà wěi zī yìn zhě dì lìng qí zì shǒu bù shǒu zhě zuì zhì yú sǐ
于时朝廷盛开选举，或有诈伪资荫者，帝令其自首，不首者罪至于死。
é yǒu zhà wěi zhě shì xiè zhòu jù fǎ duàn liú yǐ zòu zhī
俄有诈伪者事泄，胄据法断流以奏之。
dì yuē zhèn xià chì bù shǒu zhě sǐ jīn duàn cóng liú shì shì tiān xià yǐ bù xìn
帝曰：“朕下敕不首者死，今断从流，是示天下以不信。
qīng yù mài yù hu
卿欲卖狱乎？
zhòu yuē bì xià dāng jí shā zhī fēi chén suǒ jí
”胄曰：“陛下当即杀之，非臣所及。
jì fù suǒ sī chén bù gǎn kuī fǎ
既付所司，臣不敢亏法。
dì yuē qīng zì shǒu fǎ ér lìng wǒ shī xìn yá
”帝曰：“卿自守法，而令我失信邪？
zhòu yuē fǎ zhě guó jiā suǒ yǐ bù dà xìn yú tiān xià
”胄曰：“法者，国家所以布大信于天下；
yán zhě dāng shí xǐ nù zhī suǒ fā ěr
言者，当时喜怒之所发耳。
bì xià fā yī zhāo zhī fèn ér xǔ shā zhī jì zhī bù kě ér zhì zhī yú fǎ cǐ nǎi rěn xiǎo fèn ér cún dà xìn yě
陛下发一朝之忿而许杀之，既知不可而置之于法，此乃忍小忿而存大信也。
ruò shùn fèn wéi xìn chén qiè wèi bì xià xī zhī
若顺忿违信，臣窃为陛下惜之。
dì yuē fǎ yǒu suǒ shī gōng néng zhèng zhī zhèn hé yōu yě
”帝曰： “法有所失，公能正之，朕何忧也！
zhòu qián hòu fàn yán zhí fǎ duō cǐ lèi
”胄前后犯颜执法多此类。
suǒ lùn xíng yù jiē shì wú yuān làn suí fāng zhǐ shou shì yán rú quán yǒng
所论刑狱，皆事无冤滥，随方指扌适，言如泉涌。
qí nián zhuǎn shàng shū yòu chéng xún qiān zuǒ chéng
其年，转尚书右丞，寻迁左丞。
xiān shì měi suì shuǐ hàn jiē yǐ zhèng cāng chū gěi wú cāng zhī chù jiù shí tā zhōu bǎi xìng duō zhì jī fá
先是，每岁水旱， 皆以正仓出给，无仓之处，就食他州，百姓多致饥乏。
èr nián zhòu shàng yán shuǐ hàn xiōng zāi qián shèng zhī suǒ bù miǎn
二年，胄上言：“水旱凶灾， 前圣之所不免。
guó wú jiǔ nián chǔ xù lǐ jīng zhī suǒ míng jiè
国无九年储蓄，礼经之所明诫。
jīn sāng luàn yǐ hòu hù kǒu diāo cán měi suì nà zū wèi shí cāng bǐng
今丧乱已后，户口凋残，每岁纳租， 未实仓禀。
suí jí chū gěi cái gōng dāng nián ruò yǒu xiōng zāi jiāng hé zhèn xù
随即出给，才供当年，若有凶灾，将何赈恤？
gù duò kāi huáng lì zhì tiān xià zhī rén jié jí shū sù míng wéi shè cāng zhōng wén huáng dài dé wú jī jǐn
故隋开皇立制，天下之人， 节级输粟，名为社仓，终文皇代，得无饥馑。
jí dà yè zhōng nián guó yòng bù zú bìng qǔ shè cāng zhī wù yǐ chōng guān fèi gù zhì mò tú wú yǐ zhī gěi
及大业中年，国用不足，并取社仓之物以充官费，故至末途，无以支给。
zì wáng gōng yǐ xià yuán jí zhòng shù jì suǒ kěn tián jià sè qǐng mǔ měi zhì qiū shú zhǔn qí miáo yǐ lǐ quàn kè jǐn lìng chū sù
自王公已下，爰及众庶，计所垦田稼穑顷亩， 每至秋熟，准其苗以理劝课，尽令出粟。
dào mài zhī xiāng yì tóng cǐ shuì gè nà suǒ zài lì wèi yì cāng
稻麦之乡，亦同此税，各纳所在，立为义仓。
tài zōng cóng qí yì
”太宗从其议。
yǐ qí jiā pín jī qián shí wàn
以其家贫，赍钱十万。
shí shàng shū zuǒ pú yè xiāo yǔ miǎn guān pú yè fēng dé yí yòu zú tài zōng wèi zhòu yuē shàng shū shěng tiān xià gāng wéi bǎi sī suǒ bǐng ruò yī shì yǒu shī tiān xià bì yǒu shòu qí bì zhě
时尚书左仆射萧瑀免官，仆射封德彝又卒，太宗谓胄曰：“尚书省天下纲维， 百司所禀，若一事有失，天下必有受其弊者。
jīn yǐ lìng pū xì zhī yú qīng dāng chēng zhèn suǒ wàng yě
今以令、仆系之于卿，当称朕所望也。
zhòu xìng míng mǐn dá yú cóng zhèng chǔ duàn míng sù
” 胄性明敏，达于从政，处断明速。
yì zhě yǐ wéi zuǒ yòu chéng chèn zhí wǔ dé yǐ lái yī rén ér yǐ
议者以为左右丞称职，武德已来，一人而已。
yòu lǐng jiàn yì dài fū lìng yǔ wèi zhēng gēng rì gòng fèng
又领谏议大夫，令与魏征更日供奉。
sān nián jìn bài mín bù shàng shū jiān jiǎn jiào tài zǐ zuǒ shù zǐ
三年，进拜民部尚书，兼检校太子左庶子。
xiān shì yòu pú yè dù rú huì zhuān zhǎng xuǎn jǔ lín zhōng qǐng yǐ xuǎn shì wěi zhòu yóu shì zhào lìng jiān shè lì bù shàng shū qí mín bù zhù zi jiàn yì bìng rú gù
先是， 右仆射杜如晦专掌选举，临终请以选事委胄，由是诏令兼摄吏部尚书，其民部、庶子、谏议并如故。
zhòu suī yǒu gàn jú ér wú xué shù
胄虽有干局，而无学术。
jū lì bù yì wén yǎ ér jiǎng fǎ lì shèn wéi shí lùn suǒ jī
居吏部，抑文雅而奖法吏，甚为时论所讥。
sì nián bà lì bù shàng shū yǐ běn guān cān yù cháo zhèng xún jìn jué wèi jùn gōng
四年，罢吏部尚书，以本官参预朝政，寻进爵为郡公。
wǔ nián tài zōng jiāng xiū fù luò yáng gōng zhòu shàng biǎo jiàn yuē
五年，太宗将修复洛阳宫，胄上表谏曰：
bì xià dāng bǎi wáng zhī bì shǔ bào duò zhī hòu zhěng yú jìn yú tú tàn jiù yí lí yú dào xuán
陛下当百王之弊，属暴隋之后，拯余烬于涂炭，救遗黎于倒悬。
yuǎn zhì ěr ān lǜ tǔ qīng mì dà gōng dà dé qǐ chén zhī suǒ chēng zàn
远至迩安，率土清谧，大功大德，岂臣之所称赞。
chén chéng xiǎo rén cái shí fēi yuǎn wéi zhī ěr mù zhī jìn bù dá zhǎng jiǔ zhī cè gǎn jié qū qū zhī chéng lùn chén zhí sī zhī shì
臣诚小人，才识非远，唯知耳目之近，不达长久之策，敢竭区区之诚，论臣职司之事。
bǐ jiàn guān zhōng hé wài jǐn zhì jūn tuán fù shì qiáng dīng bìng cóng róng lǚ
比见关中、河外，尽置军团，富室强丁， 并从戎旅。
zhòng yǐ jiǔ chéng zuò yì yú dīng xiàng jǐn qù jīng èr qiān lǐ nèi xiān pèi sī nóng jiāng zuò
重以九成作役，余丁向尽，去京二千里内，先配司农将作。
jiǎ yǒu yí yú shì hé zú jì
假有遗余， 势何足纪？
luàn lí fǔ ěr hù kǒu dān ruò yī rén jiù yì jǔ jiā biàn fèi
乱离甫尔，户口单弱，一人就役，举家便废。
rù jūn zhě dū qí róng zhàng cóng yì zhě zé qí hóu liáng jìn shì jīng yíng duō bù néng jì
入军者督其戎仗，从役者责其糇粮，尽室经营，多不能济。
yǐ chén yú lǜ kǒng zhì yuàn jiē
以臣愚虑，恐致怨嗟。
qī yuè yǐ lái lín liáo guò dù hé nán hé běi jué tián wū xià shí fēng suì rěn yóu wèi kě liàng
七月已来，霖潦过度，河南、河北，厥田洿下，时丰岁稔，犹未可量。
jiā yǐ jūn guó suǒ xū jiē zī fǔ kù bù juàn suǒ chū suì guò bǎi wàn
加以军国所须，皆资府库，布绢所出， 岁过百万。
dīng jì yì jǐn fù diào bù jiǎn fèi yòng bù zhǐ tǎng cáng qí xū
丁既役尽，赋调不减，费用不止，帑藏其虚。
qiě luò yáng gōng diàn zú bì fēng yǔ shù nián gōng bì yì wèi fēi wǎn
且洛阳宫殿，足蔽风雨， 数年功毕，亦谓非晚。
ruò dùn xiū yíng kǒng shāng láo rǎo
若顿修营，恐伤劳扰。
tài zōng shén jiā zhī yīn wèi shì chén yuē dài zhòu yú wǒ wú gǔ ròu zhī qīn dàn yǐ zhōng zhí lì xíng qíng shēn tǐ guó shì yǒu jī yào wú bù yǐ wén
太宗甚嘉之，因谓侍臣曰：“戴胄于我无骨肉之亲，但以忠直励行，情深体国， 事有机要，无不以闻。
suǒ jìn guān jué yǐ chou jué chéng ěr
所进官爵，以酬厥诚耳。
qī nián zú tài zōng wèi zhī jǔ āi fèi cháo sān rì
”七年卒，太宗为之举哀，废朝三日。
zèng shàng shū yòu pú yè zhuī fēng dào guó gōng shì yuē zhōng zhào yú shì nán zhuàn wèi bēi wén
赠尚书右仆射，追封道国公，谥曰忠，诏虞世南撰为碑文。
yòu yǐ zhòu zhái yǔ bì lòu jì xiǎng wú suǒ lìng yǒu sī tè wèi zào miào
又以胄宅宇弊陋， 祭享无所，令有司特为造庙。
fáng xuán líng wèi zhēng bìng měi zhòu cái yòng jù yǔ zhī qīn shàn jí zhòu zú hòu cháng jiàn qí yóu chù zhī de shù wèi zhī liú tì
房玄龄、魏征并美胄才用，俱与之亲善，及胄卒后， 尝见其游处之地，数为之流涕。
zhòu wú zi yǐ xiōng zi zhì dé wèi hòu
胄无子，以兄子至德为后。
zhì dé qián fēng zhōng lèi qiān xī tái shì láng tóng dōng xī tái sān pǐn
至德，干封中累迁西台侍郎、同东西台三品。
xún zhuǎn hù bù shàng shū yī jiù zhī zhèng shì
寻转户部尚书，依旧知政事。
fù zi shí shù nián jiān xiāng jì wèi shàng shū yù zhī guó zhèng shí yǐ wéi róng
父子十数年间相继为尚书，预知国政，时以为荣。
xián hēng zhōng gāo zōng wèi fēi bái shū yǐ cì shì chén cì zhì dé yuē fàn hóng yuán sì zhōu jí
咸亨中，高宗为飞白书以赐侍臣， 赐至德曰“泛洪源，俟舟楫”；
cì hǎo chù jùn yuē fēi jiǔ xiāo jiǎ liù hé
赐郝处俊曰“飞九霄，假六翮”；
cì li jìng xuán yuē zī qǐ wò qìng dān chéng
赐李敬玄曰“资启沃，罄丹诚”；
yòu cì zhōng shū shì láng cuī zhī tì yuē jié zhōng jié zàn huáng yóu qí cí jiē yǒu xīng bǐ
又赐中书侍郎崔知悌曰“竭忠节，赞皇猷”，其辞皆有兴比。
é qiān shàng shū yòu pú yè
俄迁尚书右仆射。
shí liú rén guǐ wèi zuǒ pú yè měi yù shēn sù yuān zhì zhě zhé měi yán xǔ zhī
时刘仁轨为左仆射，每遇申诉冤滞者，辄美言许之；
ér zhì dé xiān jù lǐ nán jié wèi cháng yǔ duó ruò yǒu lǐ zhě mì wèi zòu zhī zhōng bù xiǎn jǐ zhī duàn jué yóu shì shí yù guī yú rén guǐ
而至德先据理难诘，未尝与夺，若有理者，密为奏之，终不显己之断决，由是时誉归于仁轨。
huò yǐ wèn zhì dé dá yuē fu qìng shǎng xíng zuì rén zhǔ zhī quán bǐng fán wéi rén chén qǐ de yú rén zhǔ zhēng quán bǐng zāi
或以问至德，答曰：“夫庆赏刑罪，人主之权柄，凡为人臣，岂得与人主争权柄哉！
qí shèn mì rú cǐ
” 其慎密如此。
hòu gāo zōng zhī ér shēn tàn měi zhī
后高宗知而深叹美之。
yí fèng sì nián hōng chuò cháo sān rì shǐ bǎi guān yǐ cì fù zhái kū zhī zèng kāi fǔ yí tóng sān sī bīng zhōu dà dū dū shì yuē gōng
仪凤四年薨，辍朝三日，使百官以次赴宅哭之， 赠开府仪同三司、并州大都督，谥曰恭。
cén wén běn zì jǐng rén nán yáng jí yáng rén
岑文本，字景仁，南阳棘阳人。
zǔ shàn fāng shì xiāo chá lì bù shàng shū
祖善方，仕萧察吏部尚书。
fù zhī xiàng suí mò wèi hán dān lìng cháng bèi rén suǒ sòng lǐ bù dé shēn
父之象，隋末为邯郸令，尝被人所讼，理不得申。
wén běn xìng shěn mǐn yǒu zī yí bó kǎo jīng shǐ duō suǒ guàn zōng měi tán lùn shàn zhǔ wén
文本性沈敏，有姿仪，博考经史，多所贯综，美谈论，善属文。
shí nián shí sì yì sī lì chēng yuān cí qíng kǎi qiē zhào duì míng biàn zhòng pō yì zhī
时年十四，诣司隶称冤，辞情慨切，召对明辩，众颇异之。
shì lìng zuò lián huā fù xià bǐ biàn chéng zhǔ yì shén jiā hé tái mò bù tàn shǎng
试令作 《莲花赋》，下笔便成，属意甚佳，合台莫不叹赏。
qí fù yuān xuě yóu shì zhī míng
其父冤雪，由是知名。
qí hòu jùn jǔ xiù cái yǐ shí luàn bù yīng
其后， 郡举秀才，以时乱不应。
xiāo xǐ jiàn hào yú jīng zhōu zhào shǔ zhōng shū shì láng zhuān diǎn wén hàn
萧铣僭号于荆州，召署中书侍郎，专典文翰。
jí hé jiān wáng xiào gōng dìng jīng zhōu jūn zhōng jiàng shì xián yù dà lüè wén běn jìn shuō xiào gōng yuē zì duò shì wú dào qún xióng dǐng fèi sì hǎi yán jǐng yǐ wàng zhēn zhǔ
及河间王孝恭定荆州，军中将士咸欲大掠，文本进说孝恭曰：“自隋室无道，群雄鼎沸，四海延颈以望真主。
jīn xiāo shì jūn chén jiāng líng fù lǎo jué jì guī xiáng zhě shí wàng qù wēi jiù ān ěr
今萧氏君臣、江陵父老，决计归降者，实望去危就安耳。
wáng bì yù zòng bīng lǔ lüě chéng fēi bǐ zhōu lái sū zhī yì yì kǒng jiāng lǐng yǐ nán xiàng huà zhī xīn jū yǐ
王必欲纵兵虏掠，诚非鄙州来苏之意，亦恐江、岭以南，向化之心沮矣。
xiào gōng chēng shàn suì zhǐ zhī
”孝恭称善，遂止之。
shǔ wén běn jīng zhōu bié jià
署文本荆州别驾。
xiào gōng jìn jī fǔ gōng shí zhào diǎn jūn shū fù shǔ xíng tái kǎo gōng láng zhōng
孝恭进击辅公祏，召典军书，复署行台考功郎中。
zhēn guàn yuán nián chú mì shū láng jiān zhí zhōng shū shěng
贞观元年， 除秘书郎，兼直中书省。
yù tài zōng xíng jiè tián zhī lǐ wén běn shàng jiè tián sòng
遇太宗行藉田之礼，文本上《藉田颂》。
jí yuán rì lín xuān yàn bǎi liáo wén běn fù shàng sān yuán sòng qí cí shén měi
及元日临轩宴百僚，文本复上《三元颂》，其辞甚美。
wén běn cái míng jì zhe lǐ jìng fù chēng jiàn zhī zhuó bài zhōng shū shě rén jiàn méng qīn gù
文本才名既著，李靖复称荐之，擢拜中书舍人，渐蒙亲顾。
chū wǔ dé zhōng zhào gào jí jūn guó dà shì wén jiē chū yú yán shī gǔ
初，武德中诏诰及军国大事，文皆出于颜师古。
zhì shì wén běn suǒ cǎo zhào gào
至是，文本所草诏诰。
huò zhòng wù fán còu jí mìng shū tóng liù qī rén suí kǒu bìng xiě xū yú xī chéng yì dài jìn qí miào
或众务繁凑，即命书僮六七人随口并写，须臾悉成，亦殆尽其妙。
shí zhōng shū shì láng yán shī gǔ yǐ qiǎn miǎn zhí qǐng zhī wēn yàn bó zòu yuē shī gǔ ān liàn shí shì cháng yú wén fǎ shí wú jí zhě jì méng fù yòng
时中书侍郎颜师古以谴免职，顷之，温彦博奏曰：“师古谙练时事，长于文法，时无及者，冀蒙复用。
tài zōng yuē wǒ zì jǔ yī rén gōng wù yōu yě
”太宗曰：“我自举一人，公勿忧也。
yú shì yǐ wén běn wèi zhōng shū shì láng zhuān diǎn jī mì
”于是以文本为中书侍郎，专典机密。
yòu xiān yǔ líng hú dé fēn zhuàn zhōu shǐ qí shǐ lùn duō chū yú wén běn
又先与令狐德棻撰《周史》，其史论多出于文本。
zhì shí nián shǐ chéng fēng jiāng líng xiàn zi
至十年史成，封江陵县子。
shí yī nián cóng zhì luò yáng gōng huì gǔ luò fàn yì wén běn shàng fēng shì yuē
十一年，从至洛阳宫，会谷、洛泛溢，文本上封事曰：
chén wén chuàng bō luàn zhī yè qí gōng jì nán
臣闻创拨乱之业，其功既难；
shǒu yǐ chéng zhī jī qí dào bù yì
守已成之基，其道不易。
gù jū ān sī wēi suǒ yǐ dìng qí yè yě
故居安思危，所以定其业也；
yǒu shǐ yǒu zú suǒ yǐ lóng qí jī yě
有始有卒，所以隆其基也。
jīn suī yì zhào yì ān fāng yú níng mì jì chéng sāng luàn zhī hòu yòu jiē diāo bì zhī yú hù kǒu jiǎn sǔn shàng duō tián chóu kěn pì yóu shǎo
今虽亿兆乂安，方隅宁谧，既承丧乱之后，又接凋弊之余，户口减损尚多，田畴垦辟犹少。
fù tāo zhī ēn zhe yǐ ér chuāng yí wèi fù
覆焘之恩著矣，而疮痍未复；
dé jiào zhī fēng bèi yǐ ér zī chǎn lǚ kōng
德教之风被矣，而资产屡空。
shì yǐ gǔ rén pì zhī zhòng shù nián sì mián yuǎn zé zhī yè fú shū
是以古人譬之种树，年祀绵远，则枝叶扶疏；
ruò zhǒng zhī rì qiǎn gēn běn wèi gù suī yōng zhī yǐ hēi fén nuǎn zhī yǐ chūn rì yī rén yáo zhī bì zhì kū gǎo
若种之日浅，根本未固，虽壅之以黑坟，暖之以春日，一人摇之，必致枯槁。
jīn zhī bǎi xìng pō lèi yú cǐ
今之百姓，颇类于此。
cháng jiā hán yǎng zé rì jiù zī xi
常加含养，则日就滋息；
zàn yǒu zhēng yì zé suí ér diāo hào
暂有征役，则随而凋耗。
diāo hào jì shén zé rén bù qīng shēng
凋耗既甚，则人不卿生；
rén bù qīng shēng zé yuàn qì chōng sè
人不卿生，则怨气充塞；
yuàn qì chōng sè zé lí pàn zhī xīn shēng yǐ
怨气充塞，则离叛之心生矣。
gù dì shùn yuē kě ài fēi jūn kě wèi fēi rén
故帝舜曰：“可爱非君，可畏非人。
kǒng ān guó yuē rén yǐ jūn wéi mìng gù kě ài
” 孔安国曰：“人以君为命，故可爱；
jūn shī dào rén pàn zhī gù kě wèi
君失道，人叛之，故可畏。
zhòng ní yuē jūn yóu zhōu yě rén yóu shuǐ yě
”仲尼曰：“君犹舟也，人犹水也；
shuǐ suǒ yǐ zài zhōu yì suǒ yǐ fù zhōu
水所以载舟，亦所以覆舟。
shì yǐ gǔ zhī zhé wáng suī xiū wù xiū rì shèn yī rì zhě liáng wèi cǐ yě
”是以古之哲王，虽休勿休，日慎一日者，良为此也。
fú wéi bì xià lǎn gǔ jīn zhī shì chá ān wēi zhī jī shàng yǐ shè jì wéi zhòng xià yǐ yì zhào wèi niàn
伏惟陛下览古今之事，察安危之机，上以社稷为重，下以亿兆为念。
míng xuǎn jǔ shèn shǎng fá jìn xián cái tuì bù xiào
明选举，慎赏罚，进贤才，退不肖。
wén guò jí gǎi cóng jiàn rú liú
闻过即改，从谏如流。
wéi shàn zài yú bù yí chū lìng qī yú bì xìn
为善在于不疑，出令期于必信。
yí shén yǎng xìng shěng tián yóu zhī yú
颐神养性，省畋游之娱；
qù shē cóng jiǎn jiǎn gōng yì zhī fèi
去奢从俭，减工役之费。
wu jìng fāng nèi ér bù qiú pì tǔ
务静方内而不求辟土；
zài tuó gōng shǐ ér wú wàng wǔ bèi
载橐弓矢而无忘武备。
fán cǐ shù zhě suī wèi guó zhī cháng dào bì xià zhī suǒ cháng xíng chén zhī yú xīn wéi yuàn bì xià sī zhī ér bù juàn xíng zhī ér bù dài
凡此数者，虽为国之常道，陛下之所常行，臣之愚心， 唯愿陛下思之而不倦，行之而不怠。
zé zhì dào zhī měi yǔ sān wǔ bǐ lóng
则至道之美，与三、五比隆；
yì zǎi zhī zuò suí tiān de cháng jiǔ
亿载之祚，随天地长久。
suī shǐ sāng gǔ wèi yāo lóng shé zuò niè zhì gòu yú dǐng ěr shí yán yú jìn de yóu dāng zhuǎn huò wéi fú biàn jiù wèi xiáng
虽使桑谷为妖，龙蛇作孽，雉雊于鼎耳，石言于晋地，犹当转祸为福，变咎为祥。
kuàng shuǐ yǔ zhī huàn yīn yáng cháng lǐ qǐ kě wèi zhī tiān qiǎn ér xì shèng xīn zāi
况水雨之患，阴阳常理，岂可谓之天谴而系圣心哉？
chén wén gǔ rén yǒu yán nóng fu láo ér jūn zǐ yǎng yān yú zhě yán ér zhì zhě zé yān
臣闻古人有言：“农夫劳而君子养焉，愚者言而智者择焉。
zhé chén kuáng gǔ fú dài fǔ yuè
”辄陈狂瞽，伏待斧钺。
shì shí wèi wáng tài chǒng guān zhū wáng shèng xiū dì zhái wén běn yǐ wéi chǐ bù kě zhǎng shàng shū shèng chén jié jiǎn zhī yì yán tài yi yǒu yì sǔn tài zōng bìng jiā zhī cì bó sān bǎi duàn
是时魏王泰宠冠诸王，盛修第宅，文本以为侈不可长，上疏盛陈节俭之义，言泰宜有抑损，太宗并嘉之，赐帛三百段。
shí qī nián jiā yín qīng guāng lù dài fu
十七年，加银青光禄大夫。
wén běn zì yǐ chū zì shū shēng měi huái zǒng sǔn
文本自以出自书生，每怀捴损。
píng shēng gù rén suī wēi jiàn bì yǔ zhī kàng lǐ
平生故人，虽微贱必与之抗礼。
jū chǔ bēi lòu shì wú yīn rù wéi zhàng zhī shì
居处卑陋，室无茵褥帷帐之饰。
shì mǔ yǐ xiào wén fǔ dì zhí ēn yì shén dǔ
事母以孝闻，抚弟侄恩义甚笃。
tài zōng měi yán qí hóng hòu zhōng jǐn wú qīn zhī xìn zhī
太宗每言其“弘厚忠谨，吾亲之信之。
shì shí xīn lì jìn wáng wèi huáng tài zǐ míng shì duō jiān lǐng gōng guān tài zōng yù lìng wén běn jiān shè
”是时，新立晋王为皇太子，名士多兼领宫官，太宗欲令文本兼摄。
wén běn zài bài yuē chén yǐ yōng cái jiǔ yú yá fēn shǒu cǐ yī zhí yóu jù mǎn yíng qǐ yi gèng tiǎn chūn fāng yǐ sù shí bàng
文本再拜曰：“臣以庸才，久逾涯分，守此一职，犹惧满盈，岂宜更忝春坊，以速时谤。
chén qǐng yī xīn yǐ shì bì xià bù yuàn gèng xī dōng gōng ēn zé
臣请一心以事陛下，不愿更希东宫恩泽。
tài zōng nǎi zhǐ
”太宗乃止。
réng lìng wǔ rì yī cān dōng gōng huáng tài zǐ zhí bīn yǒu zhī lǐ yǔ zhī dá bài
仍令五日一参东宫，皇太子执宾友之礼，与之答拜。
qí jiàn dài rú cǐ
其见待如此。
é bài zhōng shū lìng guī jiā yǒu yōu sè qí mǔ guài ér wèn zhī wén běn yuē fēi xūn fēi jiù làn hé chǒng róng zé zhòng wèi gāo suǒ yǐ yōu jù
俄拜中书令，归家有忧色，其母怪而问之， 文本曰：“非勋非旧，滥荷宠荣，责重位高，所以忧惧。
qīn bīn yǒu lái qìng hè zhé yuē jīn shòu diào bù shòu hè yě
”亲宾有来庆贺，辄曰： “今受吊，不受贺也。
yòu yǒu quàn qí yíng chǎn yè zhě wén běn tàn yuē nán fāng yī bù yī tú bù rù guān chóu xī zhī wàng bù guò mì shū láng yī xiàn lìng ěr
”又有劝其营产业者，文本叹曰：“南方一布衣，徒步入关， 畴昔之望，不过秘书郎、一县令耳。
ér wú hàn mǎ zhī láo tú yǐ wén mò zhì wèi zhōng shū lìng sī yì jí yǐ
而无汗马之劳，徒以文墨致位中书令，斯亦极矣。
hé fèng lù zhī zhòng wèi jù yǐ duō hé de gèng yán chǎn yè hu
荷俸禄之重，为惧已多，何得更言产业乎？
yán zhě tàn xī ér tuì
”言者叹息而退。
wén běn jì jiǔ zài shū kuí dāng tú rèn shì shǎng xī chóu dié fán yǒu cái wù chū rù jiē wěi jì dì wén zhāo yī wú suǒ wèn
文本既久在枢揆，当涂任事，赏锡稠叠，凡有财物出入，皆委季弟文昭，一无所问。
wén zhāo shí rèn jiào shū láng duō yǔ shí rén yóu kuǎn tài zōng wén ér bú yuè cháng cóng róng wèi wén běn yuē qīng dì guò duō jiāo jié kǒng lèi qīng zhèn jiāng chū zhī wèi wài guān rú hé
文昭时任校书郎，多与时人游款，太宗闻而不悦，尝从容谓文本曰：“卿弟过多交结，恐累卿，朕将出之为外官，如何？
wén běn qì yuē chén dì shǎo gū lǎo mǔ tè suǒ zhōng niàn bù yù xìn sù lí yú zuǒ yòu
”文本泣曰：“臣弟少孤，老母特所钟念，不欲信宿离于左右。
ruò jīn wài chū mǔ bì yōu cuì tǎng wú cǐ dì yì wú lǎo mǔ yě
若今外出，母必忧悴，傥无此弟，亦无老母也。
xū xī wū yè tài zōng mǐn qí yì ér zhǐ
”歔欷呜咽，太宗愍其意而止。
wéi zhào jiàn wén zhāo yán jiā jiè yuē yì zú wú qiān guò
唯召见文昭，严加诫约，亦卒无愆过。
jí jiāng fá liáo fán suǒ chóu dù yī jiē wěi zhī
及将伐辽，凡所筹度，一皆委之。
wén běn shòu wěi jì shēn shén qíng dùn jié yán cí jǔ cuò pō yì píng cháng
文本受委既深，神情顿竭，言辞举措，颇异平常。
tài zōng jiàn ér yōu zhī wèi zuǒ yòu yuē wén běn jīn yǔ wǒ tóng háng kǒng bù yǔ wǒ tóng fǎn
太宗见而忧之， 谓左右曰：“文本今与我同行，恐不与我同返。
jí zhì yōu zhōu yù bào jí tài zōng qīn zì lín shì fǔ zhī liú tì
”及至幽州，遇暴疾，太宗亲自临视，抚之流涕。
xún zú nián wǔ shí yī
寻卒，年五十一。
qí xī tài zōng wén yán gǔ zhī shēng yuē wén běn yǔn shì qíng shēn cè dá
其夕，太宗闻严鼓之声，曰：“文本殒逝，情深恻怛。
jīn xiāo yè jǐng suǒ bù rěn wén
今宵夜警，所不忍闻。
mìng tíng zhī
”命停之。
zèng shì zhōng guǎng zhōu dū du shì yuē xiàn cì dōng yuán mì qì péi zàng zhāo líng
赠侍中、广州都督，谥曰宪，赐东园秘器， 陪葬昭陵。
yǒu jí liù shí juǎn xíng yú dài
有集六十卷行于代。
wén běn xiōng wén shū
文本兄文叔。
wén shū zǐ zhǎng qiàn shǎo wéi wén běn suǒ jū tóng yú jǐ zi
文叔子长倩，少为文本所鞠，同于己子。
yǒng chún zhōng lèi zhuǎn bīng bù shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
永淳中，累转兵部侍郎、 同中书门下平章事。
chuí gǒng chū zì xià guān shàng shū qiān nèi shǐ zhī xià guān shì é bài wén chāng yòu xiāng fēng shān guó gōng
垂拱初，自夏官尚书迁内史，知夏官事，俄拜文昌右相，封邓国公。
zé tiān chū gé mìng yóu hǎo fú ruì zhǎng qiàn jù zuì pō yǒu chén zòu yòu shàng shū qǐng gǎi huáng sì xìng wèi wǔ shì yǐ wéi zhōu shì chǔ èr zé tiān xǔ zhī shí fēng wǔ bǎi hù
则天初革命，尤好符瑞，长倩惧罪，颇有陈奏，又上疏请改皇嗣姓为武氏， 以为周室储贰，则天许之，实封五百户。
tiān shòu èr nián jiā tè jìn fǔ guó dà jiàng jūn
天授二年，加特进、辅国大将军。
qí nián fèng gé shè rén zhāng jiā fú yǔ luò zhōu rén wáng qìng zhī děng liè míng shàng biǎo qǐng lì wǔ chéng sì wèi huáng tài zǐ
其年， 凤阁舍人张嘉福与洛州人王庆之等列名上表，请立武承嗣为皇太子。
zhǎng qiàn yǐ huáng sì zài dōng gōng bù kě gēng lì chéng sì yǔ dì guān shàng shū gé fǔ yuán jìng bù shǔ míng réng zòu qǐng qiè zé shàng shū zhě
长倩以皇嗣在东宫，不可更立承嗣，与地官尚书格辅元竟不署名，仍奏请切责上书者。
yóu shì dà wǔ zhū wǔ yì nǎi chì lìng xī zhēng tǔ bō chōng wǔ wēi dào héng jūn dà zǒng guǎn
由是大忤诸武意，乃斥令西征吐蕃，充武威道行军大总管。
zhōng lù zhào hái xià zhì yù bèi zhū réng fā jué qí fù zǔ fén mù
中路召还，下制狱，被诛，仍发掘其父祖坟墓。
lái jùn chén yòu xié pò zhǎng qiàn zi líng yuán lìng wū nà yán ōu yáng tōng jí gé fǔ yuán děng shù shí rén jiē xiàn yǐ tóng fǎn zhī zuì bìng zhū sǐ
来俊臣又胁迫长倩子灵源，令诬纳言欧阳通及格辅元等数十人，皆陷以同反之罪，并诛死。
zhǎng qiàn zi xī cháng ān zhōng wèi guǎng wǔ lìng yǒu néng míng
长倩子羲，长安中为广武令，有能名。
zé tiān cháng lìng zǎi xiàng gè jǔ kān wèi yuán wài láng zhě fèng gé shì láng wéi sì lì jiàn xī qiě zòu yuē hèn qí cóng fù zhǎng qiàn fàn nì wèi lèi
则天尝令宰相各举堪为员外郎者，凤阁侍郎韦嗣立荐羲，且奏曰：“恨其从父长倩犯逆为累。
zé tiān yuē gǒu yǒu cái gàn hé hèn wēi lèi
”则天曰：“苟有材干，何恨微累？
suì bài tiān guān yuán wài láng
”遂拜天官员外郎。
yóu shì yuán zuò jìn qīn xiāng cì rù shěng dēng fēng lìng liú shǒu tì wèi sī mén yuán wài láng wèi nán lìng péi juàn wéi dì guān yuán wài láng
由是缘坐近亲，相次入省，登封令刘守悌为司门员外郎，渭南令裴惓为地官员外郎。
xiān shì xī wèi jīn tán lìng shǒu tì jí juàn chēng wéi qīng dé
先是，羲为金坛令，守悌及惓称为清德。
xī yǐ wén lì zhù míng jù wèi xún chá shǐ suǒ jiàn jiē shòu jī xiàn lìng yòu tóng wèi shàng shū láng xī yǒu měi yù
羲以文吏著名，俱为巡察使所荐，皆授畿县令，又同为尚书郎，悉有美誉。
shǒu tì hòu zhì shǎn zhōu cì shǐ juàn zhì háng zhōu cì shǐ
守悌后至陕州刺史，惓至杭州刺史。
xī shén lóng chū wèi zhōng shū shè rén
羲，神龙初为中书舍人。
shí wǔ sān sī yòng shì shì zhōng jìng huī yù shàng biǎo qǐng xuē zhū wǔ zhī wèi wáng zhě mù wèi shū zhě
时武三思用事，侍中敬晖欲上表请削诸武之为王者，募为疏者。
zhòng wèi sān sī jiē cí tuō bù gǎn wèi zhī xī biàn cāo bǐ cí shén qiē zhí
众畏三思，皆辞托不敢为之，羲便操笔，辞甚切直。
yóu shì wǔ sān sī yì zhuǎn mì shū shǎo jiān zài qiān lì bù shì láng
由是忤三思意，转秘书少监，再迁吏部侍郎。
shí lì bù shì láng cuī shí tài cháng shǎo qīng zhèng yīn dà lǐ shǎo qīng li yuán gōng fēn zhǎng xuǎn shì jiē yǐ zāng huò wén xī zuì shǒu zhèng shí yì měi zhī
时吏部侍郎崔湜、太常少卿郑愔、大理少卿李元恭分掌选事，皆以赃货闻，羲最守正，时议美之。
xún jiā yín qīng guāng lù dài fu yòu sàn qí cháng shì tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
寻加银青光禄大夫、右散骑常侍、同中书门下三品。
ruì zōng jí wèi chū wèi shǎn zhōu cì shǐ
睿宗即位，出为陕州刺史。
fù lì xíng bù hù bù èr shàng shū mén xià sān pǐn jiān xiū guó shǐ shān dìng gé lìng réng xiū shì zú lù
复历刑部、户部二尚书， 门下三品，监修国史，删定格令，仍修《氏族录》。
chū zhōng zōng shí shì yù shǐ rǎn zǔ yōng wū zòu ruì zōng jí tài píng gōng zhǔ yǔ jié mǐn tài zǐ lián móu qǐng jiā tuī jiū xī yǔ zhōng shū shì láng xiāo zhì zhōng mì shēn bǎo hù
初，中宗时，侍御史冉祖雍诬奏睿宗及太平公主与节愍太子连谋，请加推究，羲与中书侍郎萧至忠密申保护。
jí xī jiān xiū zhōng zōng shí lù zì shū qí shì ruì zōng lǎn ér dà jiā shǎng tàn cì wù sān bǎi duàn liáng mǎ yì pǐ réng xià zhì shū bāo měi zhī
及羲监修《中宗实录》，自书其事，睿宗览而大加赏叹，赐物三百段、良马一匹，仍下制书褒美之。
shí xī xiōng xiàn wèi guó zǐ sī yè dì xiáng wèi shǎn zhōu cì shǐ xiū wèi shāng zhōu cì shǐ cóng zú xiōng dì zǐ zhí yīn xī yǐn yòng dēng qīng yào zhě shù shí rén
时羲兄献为国子司业，弟翔为陕州刺史，休为商州刺史，从族兄弟子侄，因羲引用登清要者数十人。
xī tàn yuē wù jí zé fǎn kě yǐ jù yǐ
羲叹曰：“物极则返，可以惧矣！
rán jìng bù néng yǒu suǒ yì tuì
”然竟不能有所抑退。
xún qiān shì zhōng
寻迁侍中。
xiān tiān yuán nián zuò yù tài píng gōng zhǔ móu nì fú zhū jí mò qí jiā
先天元年，坐预太平公主谋逆伏诛，籍没其家。
gé fǔ yuán zhě biàn zhōu jùn yí rén yě
格辅元者，汴州浚仪人也。
bó fù dé rén
伯父德仁，
duò yǎn xiàn chéng
隋剡县丞，
yǔ tóng jùn rén qí wáng wén xué wáng xiào yì wén lín láng fán shī xuán luō chuān jùn hù cáo jìng jūn liàng sī lì cóng shì zhèng zǔ xián xuān chéng xiàn zhǎng zhèng shī shàn wáng shì chōng zhōng shū shè rén li xíng jiǎn chǔ shì lú xié děng bā rén
与同郡人齐王文学王孝逸、 文林郎繁师玄、罗川郡户曹靖君亮、司隶从事郑祖咸、宣城县长郑师善、王世充中书舍人李行简、处士卢协等八人，
yǐ cí xué shàn míng
以辞学擅名，
dāng shí hào wèi chén liú bā jùn
当时号为“陈留八俊”。
fǔ yuán ruò guàn jǔ míng jīng lì qiān yù shǐ dài fū dì guān shàng shū tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
辅元弱冠举明经，历迁御史大夫、地官尚书、同凤阁鸾台平章事。
chū zhāng jiā fú děng qǐng lì wǔ chéng sì yě zé tiān yǐ wèn fǔ yuán gù chēng bù kě suì wèi chéng sì suǒ zèn ér sǐ hǎi nèi yuān zhī
初，张嘉福等请立武承嗣也，则天以问辅元，固称不可，遂为承嗣所谮而死，海内冤之。
fǔ yuán xiōng xī yuán gāo zōng shí luò zhōu sī fǎ cān jūn zhāng huái tài zǐ zhào lìng yǔ xiǎn mǎ liú nè yán děng zhù jiě fàn yè hòu hàn shū xíng yú dài
辅元兄希元，高宗时洛州司法参军，章怀太子召令与洗马刘讷言等注解范晔《后汉书》，行于代。
xiān fǔ yuán zú
先辅元卒。
dù zhèng lún xiāng zhōu huán shuǐ rén yě
杜正伦，相州洹水人也。
duò rén shòu zhōng yǔ xiōng zhèng xuán zhèng cáng jù yǐ xiù cái zhuó dì
隋仁寿中，与兄正玄、正藏俱以秀才擢第。
suí dài jǔ xiù cái zhǐ shí yú rén zhèng lún yī jiā yǒu sān xiù cái shèn wéi dāng shí chēng měi
隋代举秀才止十余人，正伦一家有三秀才，甚为当时称美。
zhèng lún shàn zhǔ wén shēn míng shì diǎn
正伦善属文，深明释典。
shì duò wèi yǔ qí wèi
仕隋为羽骑尉。
wǔ dé zhōng lì qiān qí zhōu zǒng guǎn fǔ lù shì cān jūn
武德中，历迁齐州总管府录事参军。
tài zōng wén qí míng lìng zhí qín fǔ wén xué guǎn
太宗闻其名，令直秦府文学馆。
zhēn guàn yuán nián shàng shū yòu chéng wèi zhēng biǎo jiàn zhèng lún yǐ wéi gǔ jīn nán pǐ suì zhuó shòu bīng bù yuán wài láng
贞观元年，尚书右丞魏征表荐正伦，以为古今难匹，遂擢授兵部员外郎。
tài zōng wèi yuē zhèn jīn lìng jǔ xíng néng zhī rén fēi zhèn dú sī yú xíng néng zhě yǐ qí néng yì yú bǎi xìng yě
太宗谓曰： “朕今令举行能之人，非朕独私于行能者，以其能益于百姓也。
zhèn yú zōng qīn jí yǐ xūn jiù wú xíng néng zhě zhōng bù rèn zhī
朕于宗亲及以勋旧无行能者，终不任之。
yǐ qīng zhōng zhí zhèn jīn jǔ qīng qīng yi miǎn chēng suǒ jǔ
以卿忠直，朕今举卿，卿宜勉称所举。
èr nián bài jǐ shì zhōng jiān zhī qǐ jū zhù
”二年，拜给事中， 兼知起居注。
tài zōng cháng wèi shì chén yuē zhèn měi rì zuò cháo yù chū yī yán jí sī cǐ yán yú bǎi xìng yǒu lì yì fǒu suǒ yǐ bù néng duō yán
太宗尝谓侍臣曰：“朕每日坐朝，欲出一言，即思此言于百姓有利益否，所以不能多言。
zhèng lún jìn yuē jūn jǔ bì shū yán cún zuǒ yòu shǐ
”正伦进曰：“君举必书，言存左右史。
chén zhí dāng xiū qǐ jū zhù bù gǎn bù jǐn yú zhí
臣职当修起居注，不敢不尽愚直。
bì xià ruò yī yán guāi yú dào lǐ zé qiān zǎi lèi yú shèng dé fēi zhí dāng jīn sǔn yú bǎi xìng yuàn bì xià shèn zhī
陛下若一言乖于道理，则千载累于圣德，非直当今损于百姓，愿陛下慎之。
tài zōng dà yuè cì juàn èr bǎi duàn
”太宗大悦，赐绢二百段。
sì nián lèi qiān zhōng shū shì láng
四年，累迁中书侍郎。
liù nián
六年，
zhèng lún yǔ yù shǐ dài fū wéi tǐng mì shū shǎo jiān yú shì nán zhù zuò láng yáo sī lián děng xián shàng fēng shì chēng zhǐ
正伦与御史大夫韦挺、秘书少监虞世南、著作郎姚思廉等咸上封事称旨，
tài zōng wèi zhī shè yàn
太宗为之设宴，
yīn wèi yuē zhèn lì guān zì gǔ rén chén lì zhōng zhī shì
因谓曰：“朕历观自古人臣立忠之事，
ruò zhí míng wáng
若值明王，
biàn de jǐn chéng guī jiàn
便得尽诚规谏，
zhì rú lóng féng bǐ gàn
至如龙逢、比干，
jìng bù miǎn nú lù
竟不免孥戮。
wèi jūn bù yì wéi chén jí nán
为君不易，为臣极难。
wǒ yòu wén lóng kě rǎo ér xún rán hóu xià yǒu nì lín chù zhī zé shā rén
我又闻龙可扰而驯，然喉下有逆鳞，触之则杀人。
rén zhǔ yì yǒu nì lín qīng děng suì bù bì fàn chù gè jìn fēng shì
人主亦有逆鳞，卿等遂不避犯触， 各进封事。
cháng néng rú cǐ zhèn qǐ lǜ yǒu wēi wáng zāi
常能如此，朕岂虑有危亡哉！
wǒ sī qīng děng cǐ yì qǐ néng zàn wàng
我思卿等此意，岂能暂忘？
gù liáo shè yàn lè yě
故聊设宴乐也。
réng bìng cì bó yǒu chà
” 仍并赐帛有差。
xún jiā sàn qí cháng shì xíng tài zǐ yòu shù zǐ jiān chóng xián guǎn xué shì
寻加散骑常侍，行太子右庶子，兼崇贤馆学士。
tài zōng wèi yuē guó zhī chǔ fù zì gǔ suǒ zhòng bì zé shàn rén wèi zhī fǔ zuǒ
太宗谓曰：“国之储副，自古所重，必择善人为之辅佐。
jīn tài zǐ nián zài yòu chōng zhì yì wèi dìng zhèn ruò zhāo xī jiàn zhī kě de suí shì jiè yuē
今太子年在幼冲，志意未定，朕若朝夕见之， 可得随事诫约。
jīn jì wěi yǐ jiān guó bù zài mù qián zhī qīng zhì huái zhēn què néng dūn zhí dào gù zhé chuò qīng yú zhèn yǐ kuāng tài zǐ yi zhī wěi rèn qīng zhòng yě
今既委以监国，不在目前，知卿志怀贞悫，能敦直道，故辄辍卿于朕，以匡太子，宜知委任轻重也。
shí nián fù shòu zhōng shū shì láng cì jué nán yáng xiàn hóu réng jiān tài zi zuǒ shù zǐ
”十年，复授中书侍郎，赐爵南阳县侯，仍兼太子左庶子。
zhèng lún chū rù liǎng gōng cān diǎn jī mì shén yǐ gàn lǐ chēng
正伦出入两宫，参典机密，甚以干理称。
shí tài zǐ chéng qián yǒu zú jí bù néng cháo yè hǎo nì jìn qún xiǎo
时太子承干有足疾，不能朝谒， 好昵近群小。
tài zōng wèi zhèng lún yuē wǒ r jí bìng nǎi kě shì yě
太宗谓正伦曰：“我儿疾病，乃可事也。
dàn quán wú lìng yù bù wén ài xián hǎo shàn sī suǒ yǐn jiē duō shì xiǎo rén qīng kě chá zhī
但全无令誉，不闻爱贤好善， 私所引接，多是小人，卿可察之。
ruò jiào shì bù dé xū lái gào wǒ
若教示不得，须来告我。
zhèng lún shù jiàn bù nà nǎi yǐ tài zōng yǔ gào zhī chéng qián kàng biǎo wén zòu
”正伦数谏不纳，乃以太宗语告之，承干抗表闻奏。
tài zōng wèi zhèng lún yuē hé gù lòu xiè wǒ yǔ
太宗谓正伦曰：“何故漏泄我语？
duì yuē kāi dǎo bù rù gù yǐ bì xià yǔ xià zhī jì qí yǒu jù huò dāng fǎn shàn
”对曰：“开导不入，故以陛下语吓之，冀其有惧，或当反善。
dì nù chū wèi gǔ zhōu cì shǐ yòu zuǒ shòu jiāo zhōu dū du
”帝怒，出为谷州刺史，又左授交州都督。
hòu chéng qián gòu nì shì yǔ hóu jūn jí xiāng lián chēng qiǎn jūn jí jiāng jīn dài yí zhèng lún yóu shì pèi liú huān zhōu
后承干构逆，事与侯君集相连，称遣君集将金带遗正伦，由是配流驩州。
xiǎn qìng yuán nián lèi shòu huáng mén shì láng jiān chóng xián guǎn xué shì xún tóng zhōng shū mén xià sān pǐn
显庆元年，累授黄门侍郎，兼崇贤馆学士，寻同中书门下三品。
èr nián jiān dù zhī shàng shū réng yī jiù zhī zhèng shì
二年，兼度支尚书， 仍依旧知政事。
é bài zhōng shū lìng jiān tài zǐ bīn kè hóng wén guǎn xué shì jìn fēng xiāng yáng xiàn gōng
俄拜中书令，兼太子宾客、弘文馆学士，进封襄阳县公。
sān nián zuò yǔ zhōng shū lìng li yì fǔ bù xié chū wèi héng zhōu cì shǐ réng xuē qí fēng yì
三年，坐与中书令李义府不协，出为横州刺史，仍削其封邑。
xún zú
寻卒。
yǒu jí shí juǎn xíng yú dài
有集十卷行于代。
shǐ chén yuē wáng guī lǚ zhèng bù huí zhōng dǎng wú bǐ jūn chén shí mìng xū huì yú zī
史臣曰：王珪履正不回，忠谠无比，君臣时命，胥会于兹。
yì yuē zì tiān yòu zhī jí wú bù lì
《易》曰：“自天祐之，吉无不利。
shū jiè yǒu yān
”叔玠有焉。
dài zhòu liǎng cháo shì guān yī nǎi xīn lì xíng wú jiàn làn shì yǒu zhēn guī
戴胄两朝仕官，一乃心力，刑无僭滥，事有箴规。
suī xué shù bù néng qiú bèi ér kuāng yì zì kě jì shí yì suǒ wèi qiǎo yú rèn dà yǐ
虽学术不能求备，而匡益自可济时，亦所谓巧于任大矣。
wén běn wén qīng jiāng hǎi zhōng guàn xuě shuāng shēn cí fù zhī yuān kuāng míng zhǔ zhī yè jí wěi fán jù é zhì bào zhōng
文本文倾江海，忠贯雪霜， 申慈父之冤，匡明主之业，及委繁剧，俄致暴终。
shū yuē xiǎo xīn yì yì zhāo shì shàng dì
《书》曰：“小心翼翼，昭事上帝。
suǒ wèi yōu néng shāng rén bù fù yǒng nián yǐ
”所谓忧能伤人，不复永年矣。
jì xī ér xià dēng qīng yào zhě shù shí rén
洎羲而下，登清要者数十人。
jī shàn zhī dào yān kě hū zhū
积善之道，焉可忽诸？
zhèng lún yǐ néng wén bèi jǔ yǐ zhí dào jiàn wěi cān diǎn jī mì chū rù liǎng gōng sī wèi de shí
正伦以能文被举，以直道见委，参典机密，出入两宫，斯谓得时。
rán bèi chéng qián jīn dài zhī jī shú yǔ fu yì yǐ zhī bàng shì dà fū shèn zhī
然被承干金带之讥，孰与夫薏苡之谤，士大夫慎之。
zàn yuē wǔ líng jiā ruì chū xì wū lóng
赞曰：五灵嘉瑞，出系污隆。
rén zhōng lín fèng wáng dài zhū gōng
人中麟凤，王、戴诸公。
dòng bì yóu lǐ yán jiē kuāng gōng
动必由礼，言皆匡躬。
xiàn guī nà jiàn zhēn guàn zhī fēng
献规纳谏，贞观之风。