xǔ jìng zōng li yì fǔ shǎo zǐ chén
○许敬宗李义府少子湛
xǔ jìng zōng háng zhōu xīn chéng rén duò lǐ bù shì láng shàn xīn zi yě
许敬宗,杭州新城人,隋礼部侍郎善心子也。
qí xiān zì gāo yáng nán dù shì shì jiāng zuǒ
其先自高阳南渡,世仕江左。
jìng zōng yòu shàn zhǔ wén jǔ xiù cái shòu huái yáng jùn sī fǎ shū zuǒ é zhí yè zhě tái zòu tōng shì shè rén shì
敬宗幼善属文,举秀才,授淮阳郡司法书佐,俄直谒者台,奏通事舍人事。
jiāng dū zhī nán shàn xīn wèi yǔ wén huà jí suǒ hài
江都之难, 善心为宇文化及所害。
jìng zōng liú zhuǎn tóu yú li mì mì yǐ wéi yuán shuài fǔ jì shì yǔ wèi zhēng tóng wèi guǎn jì
敬宗流转,投于李密,密以为元帅府记室,与魏征同为管记。
wǔ dé chū chì dié nǐ lián zhōu bié jià
武德初,赤牒拟涟州别驾。
tài zōng wén qí míng zhào bǔ qín fǔ xué shì
太宗闻其名,召补秦府学士。
zhēn guàn bā nián lèi chú zhù zuò láng jiān xiū guó shǐ qiān zhōng shū shè rén
贞观八年,累除著作郎, 兼修国史,迁中书舍人。
shí nián wén dé huáng hòu bēng bǎi guān cuī dié
十年,文德皇后崩,百官缞绖。
lǜ gēng lìng ōu yáng xún zhuàng mào chǒu yì zhòng huò zhǐ zhī jìng zōng jiàn ér dà xiào wèi yù shǐ suǒ hé zuǒ shòu hóng zhōu dū dū fǔ sī mǎ
率更令欧阳询状貌丑异, 众或指之,敬宗见而大笑,为御史所劾,左授洪州都督府司马。
lèi qiān jǐ shì zhōng jiān xiū guó shǐ
累迁给事中,兼修国史。
shí qī nián yǐ xiū wǔ dé zhēn guàn shí lù chéng fēng gāo yáng xiàn nán cì wù bā bǎi duàn quán jiǎn xiào huáng mén shì láng
十七年,以修《武德》、《贞观实录》成,封高阳县男,赐物八百段,权检校黄门侍郎。
gāo zōng zài chūn gōng qiān tài zǐ yòu shù zǐ
高宗在春宫,迁太子右庶子。
shí jiǔ nián tài zōng qīn fá gāo lí huáng tài zǐ dìng zhōu jiān guó jìng zōng yǔ gāo shì lián děng gòng zhī jī yào
十九年,太宗亲伐高丽,皇太子定州监国,敬宗与高士廉等共知机要。
zhōng shū lìng cén wén běn zú yú xíng suǒ lìng jìng zōng yǐ běn guān jiǎn jiào zhōng shū shì láng
中书令岑文本卒于行所,令敬宗以本官检校中书侍郎。
tài zōng dà pò liáo zéi yú zhu bi shān jìng zōng lì yú mǎ qián shòu zhǐ cǎo zhào shū cí cǎi shén lì shēn jiàn jiē shǎng
太宗大破辽贼于驻跸山,敬宗立于马前受旨草诏书,词彩甚丽,深见嗟赏。
xiān shì shù rén chéng qián fèi chù gōng liáo duō bèi chú xuē jiǔ wèi shōu xù
先是,庶人承干废黜,宫僚多被除削,久未收叙。
jìng zōng shàng biǎo yuē chén wén xiān wáng shèn fá wu zài yú xù xíng wǎng zhé kuān rén yì zài yú yòu guò
敬宗上表曰:“臣闻先王慎罚,务在于恤刑,往哲宽仁,义在于宥过。
shèng rén zhī dào mò shàng yú zī
圣人之道,莫尚于兹。
qiè jiàn fèi guān wǔ pǐn yǐ shàng chú míng qì chì pō lì suì shí
窃见废官,五品以上, 除名弃斥,颇历岁时。
dàn shù rén chóu xī zhī nián shēn chǔ bù yí zhī de bāo cáng bèi nì yīn jié zǎi chén suǒ yù jiān móu duō lián zōng qi
但庶人畴昔之年,身处不疑之地,苞藏悖逆,阴结宰臣,所预奸谋,多连宗戚。
huò shēng lǜ biǎo fēi kě fáng méng gōng nèi guān liáo jiǒng wú guān yù
祸生虑表,非可防萌,宫内官僚,迥无关预。
jīn nǎi tóu shǔ jí qì shú wèi wú yuān
今乃投鼠及器, 孰谓无冤?
fén shān huǐ yù shāo tóng qiān nù
焚山毁玉,稍同迁怒。
fú xún xiān diǎn lì yǒu kě yuán
伏寻先典,例有可原。
xī wú guó péi chén zé yuán sī bù zuò yú liú pì
昔吴国陪臣,则爰丝不坐于刘濞;
chāng yì zhōng wèi zé wáng jí miǎn yuán yú hǎi hūn
昌邑中尉,则王吉免缘于海昏。
pì zhū luán bù nǎi cè míng yú péng yuè
譬诸栾布,乃策名于彭越;
bǐ hu tián shū yì wěi zhì yú zhāng áo
比乎田叔,亦委质于张敖。
zhǔ yǐ xiōng nì xiàn qí zhū yí
主以凶逆,陷其诛夷;
chén yǐ xián liáng hé bǐ shōu zhuó
臣以贤良,荷彼收擢。
lì guān wǎng dài cǐ lèi yóu duō
历观往代,此类尤多。
jìn zhě yǒu duò yòu zūn sī yì
近者有隋,又遵斯义。
yáng yǒng zhī fèi zuì zhǐ jiā yú nìng rén li gāng zhī tú jiē bù yù yú xíng wǎng
杨勇之废,罪止加于佞人,李纲之徒,皆不预于刑网。
gǔ jīn cái qí shé zhōng shǐ jí chēng wéi měi tán
古今裁其折衷,史籍称为美谈。
ér jīn zhāng xuán sù líng hú dé fēn zhào hóng zhì péi xuān jī xiāo jūn děng bìng dǐ jié lì cāo yǒu yǎ wàng yú dāng cháo
而今张玄素、令狐德棻、赵弘智、裴宣机、萧钧等,并砥节励操,有雅望于当朝;
jīng míng xíng xiū bō lìng míng yú tiān xià
经明行修,播令名于天下。
huò yǐ zhí yán ér zāo chuí pū huò yǐ wǔ yì ér jiàn cāi xián yī gài léi tóng bìng lí tiān xiàn kǒng yú wáng dào shāng zài wèi hóng
或以直言而遭箠扑,或以忤意而见猜嫌,一概雷同,并罹天宪,恐于王道,伤在未弘。
yóu shì xuán sù děng shāo de xù yòng
”由是玄素等稍得叙用。
èr shí yī nián jiā yín qīng guāng lù dài fu
二十一年,加银青光禄大夫。
gāo zōng sì wèi dài yú zhì níng wèi lǐ bù shàng shū
高宗即位后,敬宗代于志宁为礼部尚书。
jìng zōng jià nǚ yǔ mán qiú féng àng zhī zǐ duō nà jīn bǎo wèi yǒu sī suǒ hé zuǒ shòu zhèng zhōu cì shǐ
敬宗嫁女与蛮酋冯盎之子,多纳金宝,为有司所劾,左授郑州刺史。
yǒng huī sān nián rù wèi wèi wèi qīng jiā hóng wén guǎn xué shì jiān xiū guó shǐ
永徽三年,入为卫尉卿,加弘文馆学士,兼修国史。
liù nián fù bài lǐ bù shàng shū gāo zōng jiāng fèi huáng hòu wáng shì ér lì wǔ zhāo yí jìng zōng tè zàn chéng qí jì
六年, 复拜礼部尚书,高宗将废皇后王氏而立武昭仪,敬宗特赞成其计。
zhǎng sūn wú jì zhě suì liáng hán yuàn děng bìng zhí yán wǔ zhǐ jìng zōng yǔ li yì fǔ qián jiā wū gòu bìng liú sǐ yú lǐng wài
长孙无忌、褚遂良、韩瑗等并直言忤旨,敬宗与李义府潜加诬构,并流死于岭外。
xiǎn qìng yuán nián jiā tài zi bīn kè xún cè bài shì zhōng jiān xiū guó shǐ
显庆元年,加太子宾客,寻册拜侍中,监修国史。
sān nián jìn fēng jùn gōng xún zèng qí fù shàn xīn wèi jì zhōu cì shǐ
三年,进封郡公,寻赠其父善心为冀州刺史。
gāo zōng yīn yú gǔ cháng ān chéng yóu lǎn wèn shì chén yuē zhèn guān gù chéng jiù jī gōng shì shì yǔ bǎi xìng zá jū zì qín hàn yǐ lái jǐ dài dōu cǐ
高宗因于古长安城游览,问侍臣曰:“朕观故城旧基,宫室似与百姓杂居,自秦、汉已来,几代都此?
jìng zōng duì yuē qín dū xián yáng guō yì lián kuà wèi shuǐ gù yún wèi shuǐ guàn dōu yǐ xiàng tiān hé
”敬宗对曰:“秦都咸阳,郭邑连跨渭水,故云‘渭水贯都,以象天河。
zhì hàn huì dì shǐ zhù cǐ chéng qí hòu fú jiān yáo cháng hòu zhōu bìng dōu zhī
’至汉惠帝始筑此城,其后苻坚、姚苌、后周并都之。
dì yòu wèn kūn míng chí shì hàn wǔ dì hé nián zhōng kāi záo
”帝又问:“昆明池是汉武帝何年中开凿?
jìng zōng duì yuē wǔ dì qiǎn shǐ tōng xī nán yí ér wèi kūn míng diān chí suǒ bì yù fá kūn míng guó gù yīn gǎo zhī jiù zé yǐ chuān cǐ chí yòng xí shuǐ zhàn yuán shòu sān nián shì yě
”敬宗对曰:“武帝遣使通西南夷,而为昆明滇池所闭, 欲伐昆明国,故因镐之旧泽,以穿此池,用习水战,元狩三年事也。
dì yīn lìng jìng zōng yǔ hóng wén guǎn xué shì jù jiǎn qín hàn yǐ lái lì dài gōng shì chù suǒ yǐ zòu
”帝因令敬宗与弘文馆学士具检秦、汉已来历代宫室处所以奏。
qí nián dài li yì fǔ wèi zhōng shū lìng rèn yù zhī zhòng dāng cháo mò bǐ
其年,代李义府为中书令,任遇之重,当朝莫比。
lóng shuò èr nián cóng xīn lìng gǎi wéi yòu xiāng jiā guāng lù dài fu
龙朔二年,从新令改为右相,加光禄大夫。
sān nián cè bài tài zǐ shǎo shī tóng dōng xī tái sān pǐn bìng yī jiù jiān xiū guó shǐ
三年,册拜太子少师、 同东西台三品,并依旧监修国史。
qián fēng chū yǐ jìng zōng nián lǎo bù néng xíng bù tè lìng yǔ sī kōng li jī měi cháo rì gè chéng xiǎo mǎ rù jìn mén zhì nèi xǐng
干封初,以敬宗年老,不能行步,特令与司空李 𪟝,每朝日各乘小马入禁门至内省。
jìng zōng zì zhǎng zhī guó shǐ jì shì ē qǔ
敬宗自掌知国史,记事阿曲。
chū yú shì jī yǔ jìng zōng fù shàn xīn tóng wèi yǔ wén huà jí suǒ hài fēng dé yí shí wéi nèi shǐ shè rén bèi jiàn qí shì yīn wèi rén yuē shì jī bèi zhū shì nán pú fú ér qǐng dài
初,虞世基与敬宗父善心同为宇文化及所害,封德彝时为内史舍人,备见其事,因谓人曰:“世基被诛,世南匍匐而请代;
shàn xīn zhī sǐ jìng zōng wǔ dǎo yǐ qiú shēng
善心之死,敬宗舞蹈以求生。
rén yǐ wéi kǒu shí jìng zōng shēn xián zhī jí wèi dé yí lì zhuàn shèng jiā qí zuì è
”人以为口实,敬宗深衔之,及为德彝立传,盛加其罪恶。
jìng zōng jià nǚ yǔ zuǒ jiān mén dà jiàng jūn qián jiǔ lǒng běn huáng jiā lì rén jìng zōng tān cái yǔ hūn nǎi wèi jiǔ lǒng qū xù mén fá wàng jiā gōng jì bìng shēng yǔ liú wén jìng zhǎng sūn shùn dé tóng juǎn
敬宗嫁女与左监门大将军钱九陇,本皇家隶人,敬宗贪财与婚,乃为九陇曲叙门阀, 妄加功绩,并升与刘文静、长孙顺德同卷。
jìng zōng wèi zi qǔ yù chí bǎo lín sūn nǚ wèi qī duō de lù yí jí zuò bǎo lín fù jìng dé chuán xī wèi yǐn zhū guò jiù
敬宗为子娶尉迟宝琳孙女为妻,多得赂遗,及作宝琳父敬德传,悉为隐诸过咎。
tài zōng zuò wēi fèng fù yǐ cì zhǎng sūn wú jì jìng zōng gǎi yún cì jìng dé
太宗作《威凤赋》以赐长孙无忌,敬宗改云赐敬德。
bái zhōu rén páng xiào tài mán qiú fán pǐn lǜ bīng cóng zhēng gāo lí zéi zhī qí nuò xí pò zhī
白州人庞孝泰,蛮酋凡品,率兵从征高丽,贼知其懦,袭破之。
jìng zōng yòu nà qí bǎo huò chēng xiào tài pín pò zéi tú zhǎn huò shù wàn
敬宗又纳其宝货,称孝泰频破贼徒,斩获数万。
hàn jiāng xiāo jiàn zhě wéi sū dìng fāng yǔ páng xiào tài ěr cáo jì shū liú bó yīng jiē chū qí xià
汉将骁健者,唯苏定方与庞孝泰耳,曹继叔、刘伯英皆出其下。
xū měi yǐn è rú cǐ
虚美隐恶如此!
chū gāo zǔ tài zōng liǎng cháo shí lù qí jìng bō suǒ xiū zhě pō duō xiáng zhí jìng zōng yòu zhé yǐ jǐ ài zēng qǔ shì shān gǎi lùn zhě yóu zhī
初,高祖、太宗两朝实录,其敬播所修者, 颇多详直,敬宗又辄以己爱憎曲事删改,论者尤之。
rán zì zhēn guàn yǐ lái
然自贞观已来,
cháo tíng suǒ xiū wǔ dài shǐ jí jìn shū dōng diàn xīn shū xī yù tú zhì wén sī bó yào wén guǎn cí lín lèi bì yáo shān yù cǎi xìng shì lù xīn lǐ
朝廷所修《五代史》及《晋书》、《东殿新书》、《西域图志》、《文思博要》、《文馆词林》、 《累璧》、《瑶山玉彩》《姓氏录》、《新礼》,
jiē zǒng zhī qí shì
皆总知其事,
qián hòu shǎng lài
前后赏赉,
bù kě shèng jì
不可胜纪。
jìng zōng hào sè wú dù
敬宗好色无度。
qí zhǎng zǐ áng pō yǒu cái zǎo lì wèi tài zǐ shè rén
其长子昂颇有才藻,历位太子舍人。
mǔ péi shì zǎo zú
母裴氏早卒。
péi shì bì yǒu zī sè jìng zōng bì zhī yǐ wéi jì shì jiǎ xìng yú shì
裴侍婢有姿色,敬宗嬖之,以为继室,假姓虞氏。
áng sù yǔ tōng zhēng zhī bù jué jìng zōng nù chù yú shì jiā áng yǐ bù xiào zòu qǐng liú yú lǐng wài
昂素与通,烝之不绝,敬宗怒黜虞氏,加昂以不孝,奏请流于岭外。
xiǎn qìng zhōng biǎo qǐ áng hái chú qián huà lìng xún zú
显庆中,表乞昂还,除虔化令,寻卒。
xián hēng yuán nián kàng biǎo qǐ hái gǔ zhào tīng zhì shì réng jiā tè jìn fèng lù rú jiù
咸亨元年,抗表乞骸骨,诏听致仕,仍加特进,俸禄如旧。
sān nián hōng nián bā shí yī
三年薨,年八十一。
gāo zōng wèi zhī jǔ āi fèi cháo sān rì zhào wén wǔ bǎi guān jiù dì fù kū cè zèng kāi fǔ yí tóng sān sī yáng zhōu dà dū dū péi zàng zhāo líng
高宗为之举哀,废朝三日,诏文武百官就第赴哭,册赠开府仪同三司、扬州大都督,陪葬昭陵。
wén jí bā shí juǎn
文集八十卷。
tài cháng jiāng dìng shì bó shì yuán sī gǔ yì yuē jìng zōng wèi yǐ cái shēng lì jū qīng jí rán qì zhǎng zǐ yú huāng jiào jià shào nǚ yú yí luò
太常将定谥,博士袁思古议曰:“敬宗位以才升,历居清级,然弃长子于荒徼,嫁少女于夷落。
wén shī xué lǐ shì jué yú qū tíng
闻《诗》学《礼》,事绝于趋庭;
nà cǎi wèn míng wéi wén yú dú huò
纳采问名,唯闻于黩货。
bái guī sī diàn yǒu lèi qīng chén yì míng zhī diǎn xū píng shí xíng
白圭斯玷,有累清尘,易名之典,须凭实行。
àn shì fǎ míng yǔ shí shuǎng yuē miào qǐng shì wèi miào
按谥法‘名与实爽曰缪’,请谥为‘缪’。
jìng zōng sūn tài zǐ shè rén yàn bó bù shèng qí chǐ yǔ sī gǔ dà xiāng fèn jìng yòu chēng sī gǔ yǔ xǔ shì xiān yǒu xián xì qǐng gǎi shì guān
” 敬宗孙、太子舍人彦伯不胜其耻,与思古大相忿竞,又称思古与许氏先有嫌隙,请改谥官。
tài cháng bó shì wáng fú zhì yì yuē shì zhě shì zhōng zhī chēng yě dé shī yī zhāo róng rǔ qiān zǎi
太常博士王福畤议曰:“谥者,饰终之称也,得失一朝,荣辱千载。
ruò shǐ xián xì shì shí jí hé jù fǎ tuī shéng
若使嫌隙是实,即合据法推绳;
rú qí bù kuī zhí dào yì bù kě duó guān bù kě qīn
如其不亏直道,义不可夺,官不可侵。
èr sān qí dé hé yǐ yán lǐ
二三其德,何以言礼?
fú zhì tiǎn dāng guān shǒu fěi gōng zhī gù
福畤忝当官守,匪躬之故。
ruò shùn fēng ē yì bèi zhí cóng qū gèng shì jiǎ lìng xū shè jiāng wèi lǐ yuàn wú rén hé yǐ jī yáng yǎ dào gù shì tóng liè
若顺风阿意,背直从曲,更是甲令虚设,将谓礼院无人,何以激扬雅道,顾视同列!
qǐng yī sī gǔ shì yì wèi dìng
请依思古谥议为定。
hù bù shàng shū dài zhì dé wèi fú zhì yuē gāo yáng gōng rèn yù rú cǐ hé yǐ dìng shì wèi miào
”户部尚书戴至德谓福畤曰:“高阳公任遇如此,何以定谥为‘缪’?
dá yuē xī jìn sī kōng hé zēng hōng tài cháng bó shì qín xiù shì wèi miù chǒu gōng
”答曰:“昔晋司空何曾薨,太常博士秦秀谥为缪丑公。
hé zēng jì zhōng qiě xiào tú yǐ rì shí wàn qián suǒ yǐ biǎn wèi miù chǒu
何曾既忠且孝,徒以日食万钱,所以贬为缪丑。
kuàng jìng zōng zhōng xiào bù dǎi yú céng yǐn shí nán nǚ zhī lèi yǒu yú yú hé shì ér shì zhī wèi miào wú fù yú xǔ shì yǐ
况敬宗忠孝不逮于曾,饮食男女之累,有逾于何氏,而谥之为‘缪’,无负于许氏矣。
shí yǒu zhào lìng shàng shū shěng wǔ pǐn yǐ shàng zhòng yì lǐ bù shàng shū yuán sī jìng yì chēng àn shì fǎ jì guò néng gǎi yuē gōng qǐng shì yuē gōng
”时有诏令尚书省五品已上重议,礼部尚书袁思敬议称:“按谥法‘既过能改曰恭’,请谥曰‘恭’。
zhào cóng qí yì
”诏从其议。
yàn bó áng zhī zǐ qǐ jiā zhù zuò láng
彦伯,昂之子,起家著作郎。
jìng zōng mò nián wén bǐ duō lìng yàn bó dài zuò
敬宗末年文笔,多令彦伯代作。
yòu nà bì qiè chán yán zòu liú yú lǐng biǎo hòu yù shè de hái chú tài zǐ shè rén
又纳婢妾谗言,奏流于岭表,后遇赦得还,除太子舍人。
zǎo zú yǒu jí shí juǎn
早卒,有集十卷。
li yì fǔ yíng zhōu ráo yáng rén yě
李义府,瀛州饶阳人也。
qí zǔ wèi zǐ zhōu shè hóng xiàn chéng yīn jiā yú yǒng tài
其祖为梓州射洪县丞,因家于永泰。
zhēn guàn bā nián jiàn nán dào xún chá dà shǐ li dà liàng yǐ yì fǔ shàn zhǔ wén biǎo jiàn zhī
贞观八年,剑南道巡察大使李大亮以义府善属文,表荐之。
duì cè zhuó dì bǔ mén xià shěng diǎn yí
对策擢第,补门下省典仪。
huáng mén shì láng liú jì shì shū yù shǐ mǎ zhōu jiē chēng jiàn zhī xún chú jiān chá yù shǐ
黄门侍郎刘洎、侍书御史马周皆称荐之,寻除监察御史。
yòu chì yì fǔ yǐ běn guān jiān shì jìn wáng
又敕义府以本官兼侍晋王。
jí shēng chūn gōng chú tài zǐ shè rén jiā chóng xián guǎn zhí xué shì yǔ tài zǐ sī yì láng lái jì jù yǐ wén hàn jiàn zhī shí chēng lái li
及升春宫, 除太子舍人,加崇贤馆直学士,与太子司议郎来济俱以文翰见知,时称来、李。
yì fǔ cháng xiàn chéng huá zhēn qí cí yuē
义府尝献《承华箴》,其辞曰:
suì chū míng mèi yuán qì yīn yūn
邃初冥昧,元气氤氲。
èr yí shǐ chǎn sān cái jì fēn
二仪始阐,三才既分。
sī qián lì zǎi chū zhèn wèi jūn
司干立宰,出《震》为君。
huà zhāo chún piáo dào yìng diǎn fén
化昭淳朴,道映典坟。
gōng chéng yī ràng shì jí huá xūn
功成揖让,事极华、勋。
zhào xīng xià qǐ jiàng jí jī wén
肇兴夏启,降及姬文。
xián zī jì dé yǒng shù gāo fēn
咸资继德,永树高芬。
bǎi dài yán xí qiān líng fèng shèng
百代沿袭,千龄奉圣。
yuè ruò wǒ hòu pī chéng bǎo mìng
粤若我后,丕承宝命。
yǔn mù sān jiē yuán qí qī zhèng
允穆三阶,爰齐七政。
shí yōng huà qià fēng yí sú shèng
时雍化洽,风移俗盛。
zài chóng guó běn shì yán jiā qìng
载崇国本,式延家庆。
zhèn wéi biāo dé lí jǐng tǐ zhèng
《震》维标德,《离》警体正。
jì qiè zōng tiāo shì lóng jiān fǔ
寄切宗祧, 事隆监抚。
sī huáng mào zé jìng xún duān fǔ
思皇茂则,敬询端辅。
yè guāng qǐ sòng yì yōu gàn yǔ
业光启、诵,艺优干羽。
jiǔ zài chóng rú sān cháo wèn shù lì xuǎn chǔ yí yí wén zài sī
九载崇儒,三朝问竖, 历选储仪,遗文在斯。
wàng shì dēng zǔ gāo yù qiáo zhī
望试登俎,高谕乔枝。
fǔ róng sī shùn fēi lǐ wú shī
俯容思顺,非礼无施。
qián xiū shèng yè lái zhé tōng guī
前修盛业,来哲通规。
chì gōng shì dǎo zé ruì wèn fēng chí
饬躬是蹈,则叡问风驰;
lì zhì huò shuǎng zé xuán yóu rì kuī
立志或爽,则玄猷日亏。
wú shì zūn jí xiū tú nán cè
无恃尊极,修途难测;
wú shì qīn xián shī dé mǐ quán
无恃亲贤,失德靡全。
wù qīng xiǎo shàn jī xiǎo ér míng zì wén
勿轻小善,积小而名自闻;
wù qīng wēi xíng lèi wēi ér shēn zì zhèng
勿轻微行,累微而身自正。
nìng yú yǒu lèi xié qiǎo duō fāng
佞谀有类,邪巧多方。
qí méng bù jué qí hài bì zhāng
其萌不绝,其害必彰。
jiān yán sī píng chǔ yè yōu chāng
监言斯屏,储业攸昌。
qiè wéi lìng sì yǒu shū qián shì
窃惟令嗣,有殊前事。
suī yǐ guì yǐ xián ér fēi zhǎng fēi cì
虽以贵以贤,而非长非次。
huáng míng juàn dé chāo lún zuò èr
皇明眷德,超伦作贰。
fěi mào shēng huá mò chóu ēn yì
匪懋声华,莫酬恩异。
fěi chóng huī liè mò fú tiān zhì
匪崇徽烈,莫符天志。
miǎn zhī yòu miǎn guāng cí shǒu qì
勉之又勉,光兹守器。
xià chén sī zhēn gǎn gào jìn shì
下臣司箴,敢告近侍。
tài zǐ biǎo shàng qí wén yōu zhào cì bó sì shí pǐ yòu lìng yù zhuàn jìn shū
太子表上其文,优诏赐帛四十匹,又令预撰《晋书》。
gāo zōng sì wèi qiān zhōng shū shè rén
高宗嗣位,迁中书舍人。
yǒng huī èr nián jiān xiū guó shǐ jiā hóng wén guǎn xué shì
永徽二年,兼修国史,加弘文馆学士。
gāo zōng jiāng lì wǔ zhāo yí wèi huáng hòu yì fǔ cháng mì shēn xié zàn xún zhuó bài zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn jiān xiū guó shǐ cì jué guǎng píng xiàn nán
高宗将立武昭仪为皇后,义府尝密申协赞, 寻擢拜中书侍郎、同中书门下三品,监修国史,赐爵广平县男。
yì fǔ mào zhuàng wēn gōng yú rén yǔ bì xī yí wēi xiào ér biǎn jì yīn zéi
义府貌状温恭,与人语必嬉怡微笑,而褊忌阴贼。
jì chù quán yào yù rén fù jǐ wēi wǔ yì zhě zhé jiā qīng xiàn
既处权要,欲人附己,微忤意者,辄加倾陷。
gù shí rén yán yì fǔ xiào zhōng yǒu dāo yòu yǐ qí róu ér hài wù yì wèi zhī lǐ māo
故时人言义府笑中有刀,又以其柔而害物,亦谓之“李猫。
xiǎn qìng yuán nián yǐ běn guān jiān tài zǐ yòu shù zǐ jìn jué wèi hóu
”显庆元年,以本官兼太子右庶子,进爵为侯。
yǒu luò zhōu fù rén chún yú shì zuò jiān xì yú dà lǐ yì fǔ wén qí zī sè zhǔ dà lǐ chéng bì zhèng yì qiú wéi bié zhái fù tè wèi xuě qí zuì
有洛州妇人淳于氏,坐奸系于大理,义府闻其姿色,嘱大理丞毕正义求为别宅妇,特为雪其罪。
qīng duàn bǎo xuán yí qí gù jù yǐ zhuàng wén zhào lìng àn qí shì zhèng yì huáng jù zì yì ér sǐ
卿段宝玄疑其故,遽以状闻,诏令按其事,正义惶惧自缢而死。
shì yù shǐ wáng yì fāng tíng zòu yì fǔ fàn zhuàng yīn yán qí chū róng mào wèi liú jì mǎ zhōu suǒ xìng yóu cǐ de jìn yán cí wěi xiè
侍御史王义方廷奏义府犯状,因言其初容貌为刘洎、马周所幸,由此得进,言词猥亵。
dì nù chū yì fāng wèi lái zhōu sī hù ér bù wèn yì fǔ jiān làn zhī zuì
帝怒,出义方为莱州司户,而不问义府奸滥之罪。
yì fǔ yún wáng yù shǐ wàng xiāng tán zòu dé wú kuì hu
义府云:“王御史妄相弹奏,得无愧乎?
yì fāng duì yún zhòng ní wèi lǔ sī kòu qī rì zhū shǎo zhèng mǎo yú liǎng guān zhī xià
”义方对云:“仲尼为鲁司寇七日,诛少正卯于两观之下;
yì fāng rèn yù shǐ xún yǒu liù rì bù néng qù jiān xié yú shuāng quē zhī qián shí yǐ wèi kuì
义方任御史旬有六日,不能去奸邪于双阙之前,实以为愧。
xún jiān tài zǐ zuǒ shù zǐ
”寻兼太子左庶子。
èr nián dài cuī dūn lǐ wèi zhōng shū lìng jiān jiǎn jiào yù shǐ dài fū jiān xiū guó shǐ xué shì bìng rú gù
二年,代崔敦礼为中书令,兼检校御史大夫,监修国史、 学士并如故。
xún jiā tài zǐ bīn kè jìn fēng hé jiān jùn gōng
寻加太子宾客,进封河间郡公。
sān nián yòu zhuī zèng qí fù dé shèng wèi wèi zhōu cì shǐ zhū zǐ hái bào zhě bìng liè qīng guān zhào wèi zào jiǎ dì róng chǒng mò zhī néng bǐ
三年,又追赠其父德晟为魏州刺史, 诸子孩抱者并列清官,诏为造甲第,荣宠莫之能比。
ér yì fǔ tān mào wú yàn yǔ mǔ qī jí zhū zǐ nǚ xù mài guān yù yù qí mén rú shì
而义府贪冒无厌,与母、妻及诸子、女婿卖官鬻狱,其门如市。
duō yǐn fù xīn guǎng shù péng dǎng qīng dòng cháo yě
多引腹心,广树朋党,倾动朝野。
chū dù zhèng lún wèi zhōng shū shì láng yì fǔ shí rèn diǎn yí zhì shì nǎi yǔ zhèng lún tóng wèi zhōng shū lìng
初,杜正伦为中书侍郎,义府时任典仪,至是乃与正伦同为中书令。
zhèng lún měi yǐ xiān jìn zì chǔ bù xià yì fǔ ér zhōng shū shì láng li you yì mì yǔ zhèng lún gòng tú yì yì fǔ gēng xiāng sì chá
正伦每以先进自处,不下义府,而中书侍郎李友益密与正伦共图议义府,更相伺察。
yì fǔ zhī ér mì lìng rén fēng zòu qí shì
义府知而密令人封奏其事。
zhèng lún yǔ yì fǔ sòng yú shàng qián gè yǒu qū zhí
正伦与义府讼于上前,各有曲直。
shàng yǐ dà chén bù hé liǎng zé zhī zuǒ biǎn yì fǔ wèi pǔ zhōu cì shǐ zhèng lún wèi héng zhōu cì shǐ you yì pèi liú fēng zhōu
上以大臣不和,两责之,左贬义府为普州刺史, 正伦为横州刺史,友益配流峰州。
sì nián fù zhào yì fǔ jiān lì bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn zì yú guān fēng rú gù
四年,复召义府兼吏部尚书、同中书门下三品, 自余官封如故。
lóng shuò yuán nián dīng mǔ yōu qù zhí
龙朔元年,丁母忧去职。
èr nián qǐ fù wèi sī liè tài cháng bó tóng dōng xī tái sān pǐn
二年,起复为司列太常伯、同东西台三品。
yì fǔ xún qǐng gǎi zàng qí zǔ fù yíng mù yú yǒng kāng líng cè
义府寻请改葬其祖父,营墓于永康陵侧。
sān yuán lìng li xiào jié sī kè dīng fu chē niú wèi qí zài tǔ zhù fén zhòu yè bù xī
三原令李孝节私课丁夫车牛,为其载土筑坟,昼夜不息。
yú shì gāo líng yuè yáng fù píng yún yáng huá yuán tóng guān jīng yáng děng qī xiàn yǐ xiào jié zhī gù jù bù dé yǐ xī kè dīng chē fù yì
于是高陵、栎阳、富平、云阳、华原、同官、泾阳等七县,以孝节之故,惧不得已,悉课丁车赴役。
gāo líng lìng zhāng jìng yè gōng qín qiè nuò bù kān qí láo sǐ yú zuò suǒ
高陵令张敬业恭勤怯懦,不堪其劳,死于作所。
wáng gōng yǐ xià zhēng zhì zèng yí qí yǔ yí dǎo cóng ér yóu qì fú bìng qióng jí shē chǐ
王公已下,争致赠遗,其羽仪、导从、轜𬨎、器服,并穷极奢侈。
yòu huì zàng chē mǎ zǔ diàn gòng zhàng zì bà qiáo shǔ yú sān yuán qī shí lǐ jiān xiāng jì bù jué
又会葬车马祖奠供帐,自灞桥属于三原,七十里间,相继不绝。
wǔ dé yǐ lái wáng gōng zàng sòng zhī shèng wèi shǐ yǒu yě
武德已来,王公葬送之盛,未始有也。
yì fǔ běn wú zǎo jiàn cái hù wǔ hòu zhī shì zhuān yǐ mài guān wéi shì
义府本无藻鉴才,怙武后之势,专以卖官为事。
quán xù shī cì rén duō yuàn dú
铨序失次,人多怨讟。
shí yīn wáng chū chū gé yòu yǐ yì fǔ jiān wáng fǔ zhǎng shǐ
时殷王初出阁,又以义府兼王府长史。
sān nián qiān yòu xiāng yīn wáng fǔ zhǎng shǐ réng zhī xuǎn shì bìng rú gù
三年,迁右相,殷王府长史仍知选事并如故。
yì fǔ rù zé chǎn yán zì mèi chū zé sì qí jiān guǐ bǎi liáo wèi zhī wú gǎn yán qí guò zhě
义府入则谄言自媚,出则肆其奸宄,百僚畏之,无敢言其过者。
dì pō zhī qí zuì shī cóng róng jiè yì fǔ yún wén qīng r zi nǚ xù jiē bù jǐn shèn duō zuò zuì guò wǒ yì wèi qīng yǎn fù wèi jí gōng yán qīng kě jiè xù wù lìng rú cǐ
帝颇知其罪失,从容诫义府云:“闻卿儿子、女婿皆不谨慎,多作罪过,我亦为卿掩覆,未即公言,卿可诫勖,勿令如此。
yì fǔ bó rán biàn sè sāi jǐng jù qǐ xú yuē shuí xiàng bì xià dào cǐ
”义府勃然变色,腮颈俱起,徐曰:“谁向陛下道此?
shàng yuē dàn wǒ yán rú shì hé xū wèn wǒ suǒ cóng de yé
”上曰: “但我言如是,何须问我所从得耶!
yì fǔ huǎn rán shū bù yǐn jiù huǎn bù ér qù
”义府睆然,殊不引咎,缓步而去。
shàng yì yōu róng zhī
上亦优容之。
chū wǔ lǐ yí zhù zì qián dài xiāng yán jí xiōng bì jǔ
初,五礼仪注,自前代相沿,吉凶毕举。
tài cháng bó shì xiāo chu cái kǒng zhì yuē yǐ huáng shì xiōng lǐ wèi yù bèi xiōng shì fēi chén zǐ suǒ yí yán zhī
太常博士萧楚材、孔志约以皇室凶礼为预备凶事,非臣子所宜言之。
yì fǔ shēn rán zhī
义府深然之。
yú shì xī shān ér fén yān
于是悉删而焚焉。
yì fǔ jì guì zhī hòu yòu zì yán běn chū zhào jùn shǐ yǔ zhū li xù zhāo mù ér wú lài zhī tú gǒu hé jiè qí quán shì bài fú wèi xiōng shū zhě shén zhòng
义府既贵之后,又自言本出赵郡,始与诸李叙昭穆,而无赖之徒苟合,藉其权势,拜伏为兄叔者甚众。
jǐ shì zhōng li chóng dé chū yì yǔ tóng pǔ xù zhāo mù jí yì fǔ chū wèi pǔ zhōu cì shǐ suì jí chú xuē
给事中李崇德初亦与同谱叙昭穆,及义府出为普州刺史,遂即除削。
yì fǔ wén ér xián zhī jí zhòng wèi zǎi xiàng nǎi lìng rén wū gòu qí zuì jìng xià yù zì shā
义府闻而衔之, 及重为宰相,乃令人诬构其罪,竟下狱自杀。
chū
初,
zhēn guàn zhōng
贞观中,
tài zōng mìng lì bù shàng shū gāo shì lián yù shǐ dài fū wéi tǐng zhōng shū shì láng cén wén běn lǐ bù shì láng líng hú dé fēn děng jí sì fāng shì dà fū ān liàn mén fá zhě xiū shì zú zhì
太宗命吏部尚书高士廉、 御史大夫韦挺、中书侍郎岑文本、礼部侍郎令狐德棻等及四方士大夫谙练门阀者修 《氏族志》,
lēi chéng bǎi juǎn
勒成百卷,
shēng jiàng qù qǔ
升降去取,
shí chēng yǔn dàng
时称允当,
bān xià zhū zhōu
颁下诸州,
cáng wèi yǒng shì
藏为永式。
yì fǔ chǐ qí jiā dài wú míng nǎi zòu gǎi cǐ shū zhuān wěi lǐ bù láng zhōng kǒng zhì yuē zhù zuò láng yáng rén qīng tài zǐ xǐ mǎ shǐ xuán dào tài cháng chéng lǚ cái chóng xiū
义府耻其家代无名,乃奏改此书,专委礼部郎中孔志约、著作郎杨仁卿、太子洗马史玄道、太常丞吕才重修。
zhì yuē děng suì lì gé yún huáng cháo de wǔ pǐn guān zhě jiē shēng shì liú
志约等遂立格云:“皇朝得五品官者,皆升士流。
yú shì bīng zú yǐ jūn gōng zhì wǔ pǐn zhě jǐn rù shū xiàn gēng míng wèi xìng shì lù
”于是兵卒以军功致五品者,尽入书限,更名为《姓氏录》。
yóu shì jìn shēn shì dà fū duō chǐ bèi zhēn xù jiē hào cǐ shū wèi xūn gé
由是搢绅士大夫多耻被甄叙,皆号此书为“勋格”。
yì fǔ réng zòu shōu tiān xià shì zú zhì běn fén zhī
义府仍奏收天下《氏族志》本焚之。
guān dōng wèi qí jiù xìng suī jiē lún tì yóu xiāng jīn shàng zì wèi hūn yīn
关东魏、齐旧姓,虽皆沦替, 犹相矜尚,自为婚姻。
yì fǔ wèi zi qiú hūn bù dé nǎi zòu lǒng xī li děng qī jiā bù dé xiāng yǔ wèi hūn
义府为子求婚不得,乃奏陇西李等七家,不得相与为婚。
yīn yáng zhàn hòu rén dù yuán jì wèi yì fǔ wàng qì yún suǒ jū zhái yǒu yù qì fā jī qián èr qiān wàn nǎi kě yā shèng
阴阳占候人杜元纪为义府望气,云“所居宅有狱气,发积钱二千万乃可厌胜。
yì fǔ xìn zhī jù liǎn gèng jí qiè
” 义府信之,聚敛更急切。
yì fǔ jū mǔ fú yǒu zhì shuò wàng gěi kū jiǎ yì fǔ zhé wēi fú yǔ yuán jì líng chén gòng chū chéng dōng dēng gǔ zhǒng hòu wàng āi lǐ dōu fèi
义府居母服,有制朔望给哭假,义府辄微服与元纪凌晨共出城东,登古冢候望,哀礼都废。
yóu shì rén jiē yán qí kuī chān zāi shěng yīn huái yì tú
由是人皆言其窥觇灾眚,阴怀异图。
yì fǔ yòu qiǎn qí zi yòu sī yì láng jīn zhào zhǎng sūn wú jì zhī sūn yán wèi yuē xiāng wéi dé yī guān shù rì zhào shū dāng chū
义府又遣其子右司议郎津,召长孙无忌之孙延,谓曰:“相为得一官,数日诏书当出。
jū wǔ rì guǒ shòu yán sī jīn jiān nǎi qǔ yán qián qī bǎi guàn
”居五日,果授延司津监,乃取延钱七百贯。
yú shì yòu jīn wú cāng cáo cān jūn yáng xíng yǐng biǎo yán yì fǔ zuì zhuàng zhì xià sī xíng tài cháng bó liú xiáng dào yǔ shì yù xiáng xíng duì tuī qí shì réng lìng sī kōng li jī jiān yān
于是右金吾仓曹参军杨行颖表言义府罪状, 制下司刑太常伯刘祥道与侍御详刑对推其事,仍令司空李𪟝监焉。
àn jiē yǒu shí nǎi xià zhì yuē yòu xiāng xíng yīn wáng fǔ zhǎng shǐ hé jiān jùn gōng li yì fǔ xiè jìn zhōng zhī yǔ zhōu chǒng shòu zhī cháo ēn
按皆有实,乃下制曰:“右相、行殷王府长史、河间郡公李义府,泄禁中之语,鬻宠授之朝恩;
jiāo zhàn hòu zhī rén qīng shuò wàng zhī āi lǐ
交占候之人,轻朔望之哀礼。
xù yá dú huò shí diàn yì guān
蓄邪黩货,实玷衣冠;
rěn è jí xián zài kuī zhèng dào
稔恶嫉贤,载亏政道。
tè yǐ rèn shǐ duō nián wèi rěn biàn jiā zhòng fá yi cóng xiá qì yǐ sù cháo lún
特以任使多年,未忍便加重罚,宜从遐弃,以肃朝伦。
kě chú míng cháng liú guī zhōu
可除名长流巂州。
qí zi tài zǐ yòu sī yì láng jīn zhuān shì quán mén hǎn huái jì dàn jiān yín shì wu huì lù wú yàn jiāo yóu fēi suǒ qián bào jī mì yì yi míng fá píng jì huāng yì
其子太子右司议郎津,专恃权门,罕怀忌惮,奸淫是务,贿赂无厌,交游非所,潜报机密,亦宜明罚, 屏迹荒裔。
kě chú míng cháng liú zhèn zhōu
可除名长流振州。
yì fǔ cì zǐ lǜ fǔ zhǎng shǐ qià qiān niú bèi shēn yáng zǐ xù shào fǔ zhǔ bù liǔ yuán zhēn děng jiē píng shì shòu zāng bìng chú míng cháng liú yán zhōu
”义府次子率府长史洽、千牛备身洋、子婿少府主簿柳元贞等,皆凭恃受赃,并除名长流延州。
cháo yě mò bù chēng qìng shí rén wèi zhī yǔ yuē jīn rì jù táng nián hái zhū sì xiōng zú
朝野莫不称庆,时人为之语曰:“今日巨唐年,还诛四凶族。
sì xiōng zhě wèi qià jí liǔ yuán zhēn děng sì rén yě
”四凶者,谓洽及柳元贞等四人也。
huò zuò hé jiān dào héng jūn yuán shuài liú xiáng dào pò tóng shān dà zéi li yì fǔ lù bù bǎng zhī tōng qú
或作《河间道行军元帅刘祥道破铜山大贼李义府露布》,榜之通衢。
yì fǔ xiān duō qǔ rén nú bì jí bài yī shí bēn sàn gè guī qí jiā
义府先多取人奴婢,及败,一时奔散, 各归其家。
lù bù chēng hùn nú bì ér luàn fàng gè shi jiā ér jìng rù zhě wèi cǐ yě
《露布》称“混奴婢而乱放,各识家而竞入”者,谓此也。
qián fēng yuán nián dà shè cháng liú rén bù xǔ hái yì fǔ yōu fèn fā jí zú nián wǔ shí yú
干封元年, 大赦,长流人不许还,义府忧愤发疾卒,年五十余。
wén jí sān shí juǎn chuán yú dài
文集三十卷,传于代;
yòu zhe huàn yóu jì èr shí juǎn xún wáng shī
又著 《宦游记》二十卷,寻亡失。
zì yì fǔ liú fàng hòu cháo shì cháng yōu jù kǒng qí fù lái jí wén qí sǐ yú shì shǐ ān
自义府流放后,朝士常忧惧,恐其复来,及闻其死, 于是始安。
shàng yuán yuán nián dà shè yì fǔ qī zǐ de hái luò yáng
上元元年,大赦,义府妻子得还洛阳。
rú yì yuán nián
如意元年,
zé tiān yǐ yì fǔ yǔ xǔ jìng zōng yù shǐ dài fū cuī yì xuán zhōng shū shè rén wáng dé jiǎn dà lǐ zhèng hóu shàn yè dà lǐ chéng yuán gōng yú děng liù rén
则天以义府与许敬宗、御史大夫崔义玄、中书舍人王德俭、大理正侯善业、大理丞袁公瑜等六人,
zài yǒng huī zhōng yǒu yì zàn zhī gōng
在永徽中有翊赞之功,
zhuī zèng yì fǔ yáng zhōu dà dū dū
追赠义府扬州大都督,
yì xuán yì zhōu dà dū dū
义玄益州大都督,
dé jiǎn wèi zhōu cì shǐ
德俭魏州刺史,
gōng yú jiāng zhōu cì shǐ
公瑜江州刺史。
cháng ān yuán nián
长安元年,
yòu cì yì fǔ zi zuǒ qiān niú wèi jiāng jūn chén jí jìng zōng zhū zǐ shí fēng gè sān bǎi hù
又赐义府子左千牛卫将军湛及敬宗诸子实封各三百户,
yì xuán zǐ sī bīn qīng jī dé jiǎn zi diàn zhōng jiān xuán shí fēng gè èr bǎi wǔ shí hù
义玄子司宾卿基、 德俭子殿中监璇实封各二百五十户,
shàn yè zi tài zǐ yòu shù zǐ zhī yī gōng yú zi diàn zhōng chéng zhōng chén shí fēng gè èr bǎi hù
善业子太子右庶子知一、公瑜子殿中丞忠臣实封各二百户。
ruì zōng jí wèi jǐng yún yuán nián bìng tíng yì fǔ děng liù jiā shí fēng
睿宗即位,景云元年,并停义府等六家实封。
yì fǔ shǎo zǐ chén nián liù suì shí yǐ fù guì shòu zhōu wáng wén xué
义府少子湛,年六岁时,以父贵授周王文学。
shén lóng chū lèi qiān yòu sàn qí cháng shì xí fēng hé jiān jùn gōng
神龙初,累迁右散骑常侍,袭封河间郡公。
shí fèng gé shì láng zhāng jiǎn zhī jiāng zhū zhāng yì zhī xiōng dì suì yǐn chén wèi zuǒ yǔ lín jiāng jūn lìng yǔ jìng huī děng qǐ qǐng huáng tài zǐ bèi chén jiāng zhū yì zhī xiōng dì yì tài zǐ xǔ zhī
时凤阁侍郎张柬之将诛张易之兄弟,遂引湛为左羽林将军,令与敬晖等启请皇太子,备陈将诛易之兄弟意,太子许之。
jí bīng fā chén yǔ yòu yǔ lín dà jiàng jūn li duō zuò děng yì dōng gōng yíng huáng tài zǐ jù ér bù shí chū chén jìn qǐ yuē nì shù fǎn dào luàn cháng jiāng tú bù guǐ zōng shè wēi bài shí zài xū yú
及兵发,湛与右羽林大将军李多祚等诣东宫迎皇太子,拒而不时出,湛进启曰:“逆竖反道乱常,将图不轨,宗社危败,实在须臾。
chén děng zhū jiāng yǔ nán yá zhí shì kè qī zhū jiǎn fú yuàn diàn xià zàn zhì xuán wǔ mén yǐ fù zhòng wàng
湛等诸将与南衙执事克期诛翦,伏愿殿下暂至玄武门,以副众望。
tài zǐ yuē xiōng shù bèi luàn chéng hé zhū yí rán shèng gōng bù yù lǜ yǒu jīng dòng
” 太子曰:“凶竖悖乱,诚合诛夷,然圣躬不豫,虑有惊动。
gōng děng qiě zhǐ yǐ sì hòu tú
公等且止,以俟后图。
chén yuē zhū jiāng qì jiā zú gòng zǎi xiàng tóng xīn lù lì kuāng fǔ shè jì diàn xià nài hé bù āi qí kěn chéng ér yù xiàn zhī dǐng huò
” 湛曰:“诸将弃家族,共宰相同心戮力,匡辅社稷,殿下奈何不哀其恳诚而欲陷之鼎镬?
chén děng wēi mìng suī bù zú xī diàn xià sù chū zì zhǐ è
湛等微命,虽不足惜,殿下速出自止遏。
tài zǐ nǎi chí mǎ jiù lù
”太子乃驰马就路。
chén cóng zhì xuán wǔ mén zhǎn guān ér rù lǜ suǒ bù bīng zhí zhì zé tiān suǒ qǐn cháng shēng diàn huán rào shì wèi
湛从至玄武门, 斩关而入,率所部兵直至则天所寝长生殿,环绕侍卫。
yīn zòu chén děng fèng lìng zhū nì zéi yì zhī chāng zōng kǒng yǒu lòu xiè suì bù huò yù zòu zhé chén bīng jìn yè shì chén děng sǐ zuì
因奏:“臣等奉令诛逆贼易之、昌宗,恐有漏泄,遂不获预奏,辄陈兵禁掖,是臣等死罪。
zé tiān wèi chén yuē qīng yì shì zhū yì zhī jūn jiāng yé
”则天谓湛曰: “卿亦是诛易之军将耶?
wǒ yú rǔ fù zǐ ēn bù shǎo hé zhì shì yě
我于汝父子恩不少,何至是也!
zé tiān yí jiù shàng yáng gōng yīn liú chén sù wèi
”则天移就上阳宫,因留湛宿卫。
zhōng zōng jí wèi bài yòu yǔ lín dà jiàng jūn jìn fēng zhào guó gōng jiā shí fēng tōng qián mǎn wǔ bǎi hù
中宗即位,拜右羽林大将军,进封赵国公,加实封通前满五百户。
qǐng zhī fù shòu zuǒ sàn qí cháng shì lèi zhuǎn zuǒ lǐng jūn wèi dà jiàng jūn
顷之, 复授左散骑常侍,累转左领军卫大将军。
kāi yuán chū zú
开元初卒。
cuī yì xuán bié yǒu chuán
崔义玄别有传。
shǐ chén yuē xǔ gāo yáng wǔ dé zhī jì yǐ wéi wén huáng rù guǎn zhī bīn chuí sān shí nián wèi bù guò liè cáo yǐn
史臣曰:许高阳武德之际,已为文皇入馆之宾,垂三十年,位不过列曹尹;
ér mǎ zhōu liú jì qǐ jī lǚ tú bù liù qī nián jiān jiē dēng zǎi zhí
而马周、刘洎起羁旅徒步,六七年间,皆登宰执。
kǎo qí xíng shí zé gāo yáng zhī wén xué hóng ào zhōu jì wú yǐ guò zhī rán ér tài zōng rèn yù xiāng shū zhě liáng yǐ gāo yáng cái yōu ér xíng báo gù yě
考其行实,则高阳之文学宏奥,周、 洎无以过之,然而太宗任遇相殊者,良以高阳才优而行薄故也。
jí shǔ sì jūn chōng àn bì qiè jiān xié ē fù chái láng kuī tú quán zhóu rén zhī xiōng xiǎn yī zhì yú sī
及属嗣君冲暗,嬖妾奸邪,阿附豺狼,窥图权轴,人之凶险,一至于斯。
zhòng ní suǒ wèi suī yǒu zhōu gōng zhī cái bù zú guān yě
仲尼所谓“虽有周公之才, 不足观也。
yì fǔ cái sī jīng mì suǒ wèi xīng xīng néng yán bǐ zāi
”义府才思精密,所谓“猩猩能言”,鄙哉!
zàn yuē zhēn guàn wén shì gāo yáng hé jiān
赞曰:贞观文士,高阳、河间。
tú xíng xué guǎn rǎn hàn shū shān
图形学馆,染翰书山。
jìn shēn yǐ bǐ de wèi yóu jiān
进身以笔,得位由奸。
wèi hǔ fù yì jí yòu hú yán
为虎傅翼,即又胡颜。