旧唐书 · 刘昫 · Chapter 90 of 200

列传·卷四十

PinyinModern Translation
Size

wáng jí shàn dù jǐng jiǎn zhū jìng zé yáng zài sī lǐ huái yuǎn zi jǐng bó jǐng bǎi zǐ péng nián fù

○王及善杜景俭朱敬则杨再思李怀远子景伯景伯子彭年附

dòu lú qīn wàng zhāng guāng fǔ shǐ wu zī cuī yuán zōng zhōu yǔn yuán fù

豆卢钦望张光辅史务滋崔元综周允元附

wáng jí shàn míng zhōu hán dān rén yě

王及善,洺州邯郸人也。

fù jūn è

父君愕。

duò dà yè mò bīng zhōu rén wáng jūn kuò lüè hán dān jūn è wǎng shuō jūn kuò yuē fāng jīn wàn shèng shī yù yīng xióng jìng qǐ chéng yi fǔ nà yí méng bǎo quán xíng shèng àn jiǎ yǐ guān shí biàn yōng zhòng ér guī zhēn zhǔ cǐ fù guì kě tú yě

隋大业末,并州人王君廓掠邯郸,君愕往说君廓曰:“方今万乘失御,英雄竞起,诚宜抚纳遗氓,保全形胜,按甲以观时变, 拥众而归真主,此富贵可图也。

jīn zú xià jū wú chǐ tǔ zhī de shǒu wú jiān xún zhī liáng zì xíng cán rěn suǒ guò ràng duó qiè wèi zú xià hán xīn yǐ

今足下居无尺土之地,守无兼旬之粮,恣行残忍, 所过攘敚,窃为足下寒心矣。

jūn kuò yuē jì jiāng ān chū

”君廓曰:“计将安出?

jūn è wèi chén jǐng xíng zhī xiǎn kě xiān wǎng jù zhī

”君愕为陈井陉之险,可先往据之。

jūn kuò cóng qí yán nǎi zhūn jǐng xíng shān

君廓从其言,乃屯井陉山。

suì yú huì yì shī rù dìng guān zhōng nǎi yǔ jūn kuò lǜ suǒ bù wàn yú rén lái jiàng bài dà jiàng jūn

岁余,会义师入定关中,乃与君廓率所部万余人来降,拜大将军。

pín yǐ zhàn gōng fēng xīn xīng xiàn gōng lèi qiān zuǒ wǔ wèi jiāng jūn

频以战功封新兴县公,累迁左武卫将军。

cóng tài zōng zhēng liáo dōng jiān lǐng zuǒ tún yíng bīng mǎ

从太宗征辽东,兼领左屯营兵马。

yǔ gāo lí zhàn yú zhu bi shān jūn è xiān fēng xiàn zhèn lì zhàn ér sǐ

与高丽战于驻跸山,君愕先锋陷阵,力战而死。

tài zōng shēn tòng dào zhī zèng zuǒ wèi dà jiàng jūn yōu zhōu dū du xíng guó gōng

太宗深痛悼之,赠左卫大将军、幽州都督、邢国公。

cì dōng yuán mì qì péi zàng zhāo líng

赐东园秘器,陪葬昭陵。

dù jǐng jiǎn jì zhōu wǔ yì rén yě

杜景俭,冀州武邑人也。

shǎo jǔ míng jīng lèi chú diàn zhōng shì yù shǐ

少举明经,累除殿中侍御史。

chū wèi yì zhōu lù shì cān jūn

出为益州录事参军。

shí lóng zhōu sī mǎ fáng sì yè chú yì zhōu sī mǎ chú shū wèi dào jí yù shì shì yòu biān chī liáo lì jiāng yǐ shì wēi jǐng jiǎn wèi yuē gōng suī shòu mìng wèi cǐ zhōu sī mǎ ér zhōu sī wèi shòu mìng yě

时隆州司马房嗣业除益州司马,除书未到,即欲视事,又鞭笞僚吏,将以示威,景俭谓曰:“公虽受命为此州司马,而州司未受命也。

hé jiè shù rì zhī lù ér bù dài jiǔ zhòng zhī zhǐ jí yù shì shì bù yì jí yé

何藉数日之禄,而不待九重之旨, 即欲视事,不亦急耶?

sì yè yì nù

”嗣业益怒。

jǐng jiǎn yòu yuē gōng jīn chí zhǐ chǐ zhī zhì zhēn wěi wèi zhī jí yù lǎn yī zhōu zhī quán shuí gǎn xiāng bǎo

景俭又曰:“公今持咫尺之制,真伪未知,即欲揽一州之权,谁敢相保?

yáng zhōu zhī huò fēi cǐ lèi yé

扬州之祸,非此类耶。

nǎi huà zuǒ yòu gè lìng bà sàn sì yè cán nǎn ér zhǐ

”乃叱左右各令罢散,嗣业惭赧而止。

é yǒu zhì chú sì yè jīng zhōu sī mǎ jìng bù rú zhì rén lì wèi zhī yǔ yuē lù shì yì yǔ tiān tōng yì zhōu sī mǎ zhé wēi fēng

俄有制除嗣业荆州司马,竟不如志,人吏为之语曰:“录事意,与天通,益州司马折威风。

jǐng jiǎn yóu shì shāo zhī míng

”景俭由是稍知名。

rù wèi sī bīn zhǔ bù zhuǎn sī xíng chéng

入为司宾主簿,转司刑丞。

tiān shòu zhōng yǔ xú yǒu gōng lái jùn chén hóu sī zhǐ zhuān lǐ zhì yù shí rén chēng yún yù xú dù zhě bì shēng yù lái hòu zhě bì sǐ

天授中,与徐有功、来俊臣、侯思止专理制狱,时人称云:“遇徐、杜者必生, 遇来、侯者必死。

lèi qiān luò zhōu sī mǎ

”累迁洛州司马。

xún zhuǎn fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì

寻转凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事。

zé tiān cháng yǐ jì qiū nèi chū lí huā yī zhī shì zǎi chén yuē shì hé xiáng yě

则天尝以季秋内出梨花一枝示宰臣曰:“是何祥也?

zhū zǎi chén yuē bì xià dé jí cǎo mù gù néng qiū mù zài huā suī zhōu wén dé jí xíng wěi wú yǐ guò yě

”诸宰臣曰:“陛下德及草木,故能秋木再花,虽周文德及行苇,无以过也。

jǐng jiǎn dú yuē jǐn àn hóng fàn wǔ xíng chuán yīn yáng bù xiāng duó lún dú zhī jí wéi zāi

”景俭独曰:“谨按《洪范五行传》:‘阴阳不相夺伦,渎之即为灾。

yòu chūn qiū yún dōng wú qiān yáng xià wú fú yīn chūn wú qī fēng qiū wú kǔ yǔ

’又《春秋》云:‘冬无愆阳,夏无伏阴,春无凄风, 秋无苦雨。

jīn yǐ qiū yǐ cǎo mù huáng luò ér hū shēng cǐ huā dú yīn yáng yě

’今已秋矣,草木黄落,而忽生此花,渎阴阳也。

chén lǜ bì xià bù jiào shī lìng yǒu kuī lǐ diǎn

臣虑陛下布教施令, 有亏礼典。

yòu chén děng tiǎn wèi zǎi chén zhù tiān lǐ wù lǐ ér bù hé chén zhī zuì yě

又臣等忝为宰臣,助天理物,理而不和,臣之罪也。

yú shì zài bài xiè zuì zé tiān yuē qīng zhēn zǎi xiàng yě

”于是再拜谢罪, 则天曰:“卿真宰相也!

yán zài chū wèi fèng gé shì láng zhōu yǔn yuán zòu jǐng jiǎn dǎng yú li zhāo dé zuǒ qiān zhēn zhōu cì shǐ

延载初,为凤阁侍郎周允元奏景俭党于李昭德,左迁溱州刺史。

hòu lèi chú sī xíng qīng

后累除司刑卿。

shèng lì èr nián fù bài fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì

圣历二年,复拜凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事。

shí qì dān rù kòu hé běi zhū zhōu duō xiàn zéi zhōng

时契丹入寇,河北诸州多陷贼中。

jí shì dìng hé nèi wáng wǔ yì zōng jiāng jǐn lùn qí zuì

及事定,河内王武懿宗将尽论其罪。

jǐng jiǎn yǐ wéi jiē shì qū bī fēi qí běn xīn qǐng xī yuán zhī

景俭以为皆是驱逼,非其本心,请悉原之。

zé tiān jìng cóng jǐng jiǎn yì

则天竟从景俭议。

suì yú zhuǎn qiū guān shàng shū

岁余,转秋官尚书。

zuò lòu xiè jìn zhōng yǔ zuǒ shòu sī xíng shǎo qīng chū wèi bīng zhōu zhǎng shǐ

坐漏泄禁中语,左授司刑少卿,出为并州长史。

dào bìng zú zèng xiāng zhōu cì shǐ

道病卒,赠相州刺史。

zi chéng pō yǐ wén zǎo zhù míng guān zhì gǒng xiàn wèi

子澄,颇以文藻著名,官至巩县尉。

zhū jìng zé zì shǎo lián háo zhōu yǒng chéng rén yě

朱敬则,字少连,毫州永城人也。

dài yǐ xiào yì chēng zì zhōu zhì táng sān dài jīng biǎo mén biāo liù quē zhōu dǎng měi zhī

代以孝义称,自周至唐,三代旌表,门标六阙,州党美之。

jìng zé tì tǎng zhòng jié yì zǎo yǐ cí xué zhī míng

敬则倜傥重节义,早以辞学知名。

yǔ sān cóng xiōng tóng jū cái chǎn wú yì

与三从兄同居,财产无异。

yòu yǔ zuǒ shǐ jiāng róng zuǒ pú yè wèi yuán zhōng tè xiāng yǒu shàn

又与左史江融、左仆射魏元忠特相友善。

xián hēng zhōng gāo zōng wén ér zhào jiàn yǔ yǔ shén qí zhī jiāng jiā zhuó yòng wèi zhōng shū shè rén li jìng xuán suǒ huǐ nǎi shòu huán shuǐ wèi

咸亨中,高宗闻而召见,与语甚奇之,将加擢用,为中书舍人李敬玄所毁,乃授洹水尉。

cháng shòu zhōng lèi chú yòu bǔ quē

长寿中,累除右补阙。

jìng zé yǐ zé tiān chū lín cháo chēng zhì tiān xià pō duō liú yán yì yì zhì shì jì jiàn níng yàn yi jué gào mì luó zhī zhī tú shàng shū yuē

敬则以则天初临朝称制,天下颇多流言异议,至是既渐宁晏,宜绝告密罗织之徒,上疏曰:

chén wén lǐ sī zhī xiāng qín yě xíng shēn shāng zhī fǎ zhòng xíng míng zhī jiā dù sī mén zhāng gōng shì qì wú yòng zhī fèi sǔn bù jí zhī guān xī rì ài gōng jí gēng jí zhàn rén fán guó fù nǎi tú zhū hóu

臣闻李斯之相秦也,行申、商之法,重刑名之家,杜私门,张公室,弃无用之费,损不急之官,惜日爱功,疾耕急战,人繁国富,乃屠诸侯。

cǐ jiù bì zhī shù yě

此救弊之术也。

gù yuē kè bó kě shī yú jìn qū biàn zhà kě chén yú gōng zhàn

故曰:刻薄可施于进趋,变诈可陈于攻战。

bīng yóu huǒ yě bù jí jiāng zì fén

兵犹火也,不戢将自焚。

kuàng fēng dí yǐ xiāo shí chéng yòu huǐ liàng kě yì zhī yǐ kuān tài rùn zhī yǐ chún hé bā fēng zhī lè yǐ róu zhī sān dài zhī lǐ yǐ dǎo zhī

况锋镝已销,石城又毁,谅可易之以宽泰,润之以淳和,八风之乐以柔之,三代之礼以导之。

qín jì bù rán yín nüè zī shén wǎng ér bù fǎn zú zhì tǔ bēng cǐ bù zhī biàn zhī huò yě

秦既不然,淫虐滋甚,往而不返,卒至土崩,此不知变之祸也。

lù gǔ shū sūn tōng zhī shì hàn wáng yě dāng xíng yáng chéng gāo zhī jiān liáng kuì yǐ qióng zhì yǒng jù kùn bù gǎn kāi yī shuō xiào yī qí wéi jìn háo huá zhī cái jiàn tān bào zhī kè

陆贾、叔孙通之事汉王也,当荥阳、成皋之间,粮馈已穷,智勇俱困,不敢开一说,效一奇,唯进豪猾之材,荐贪暴之客。

jí qū yǔ shì píng gān gē xiàng jí jīn gǔ zhī shēng wèi xiē shāng yí zhī tòng shàng wén èr zi gù miǎn chāo yǒu yú xióng nǎi chén shī shū shuō lǐ yuè kāi wáng dào móu dì tú

及区宇适平,干戈向戢,金鼓之声未歇,伤痍之痛尚闻,二子顾眄,绰有余熊,乃陈《诗书》,说《礼乐》,开王道, 谋帝图。

gāo huáng dì fèn rán yuē wú yǐ mǎ shàng de zhī ān shì shī shì hu

高皇帝忿然曰:“吾以马上得之,安事《诗事》乎!

duì yuē mǎ shàng de zhī kě mǎ shàng lǐ zhī hu

”对曰:“马上得之, 可马上理之乎?

gāo huáng mò rán

”高皇默然。

yú shì lù gǔ zhe xīn yǔ shū sūn tōng dìng lǐ yí shǐ zhī tiān zǐ zhī zūn cǐ zhī biàn zhī shàn yě

于是陆贾著《新语》,叔孙通定礼仪,始知天子之尊, 此知变之善也。

xiàng shǐ gāo huáng pái èr zi ér bù yòng zhì shī shū ér bù gù zhòng gōng zhàn zhī lì zūn shǒu jí zhī cái fù dào zhēng gōng zhāng liáng yǐ zhī qí biàn bá jiàn jī zhù wú shǔ bù dé wú móu

向使高皇排二子而不用,置《诗书》而不顾,重攻战之吏,尊首级之材,复道争功,张良已知其变,拔剑击柱,吾属不得无谋。

jí guǐ lòu nán yú hé shí èr dì hu

即晷漏难逾,何十二帝乎?

wáng qín zhī xù hé èr bǎi nián hu

亡秦之续,何二百年乎?

gù yuē rén yì zhě shèng rén zhī qú lú

故曰:仁义者,圣人之蘧庐;

lǐ jīng zhě xiān wáng zhī chén jì

礼经者,先王之陈迹。

rán zé zhù cí xiàng bì chú gǒu xū tóu

然则祝祠向毕,刍狗须投;

chún jīng yǐ liú zāo pò kě qì

淳精已流,糟粕可弃。

rén yì shàng shě kuàng qīng cǐ zhě hu

仁义尚舍,况轻此者乎?

zì wén míng cǎo mèi tiān dì tún méng sān shū liú yán sì xiōng gòu nán

自文明草昧,天地屯蒙,三叔流言,四凶构难。

bù shè gōu jù wú yǐ yìng tiān shùn rén

不设钩距,无以应天顺人;

bù qiè xíng míng bù kě cuī jiān xi bào

不切刑名,不可摧奸息暴。

gù zhì shén qì kāi gào duān qū zhí zhī yǐng bì chéng bāo cáng zhī xīn jǐn lù

故置神器,开告端,曲直之影必呈,包藏之心尽露。

shén dào zhù zhí wú zuì bù chú

神道助直,无罪不除;

rén xīn bǎo néng wú yāo bù lù

人心保能,无妖不戮。

yǐ cí miào suàn qióng zào huà zhī yōu shēn

以兹妙算,穷造化之幽深;

yòng cǐ shén móu rù tiān rén zhī mì shù

用此神谋,入天人之秘术。

gù néng jì bù xià xí tīng bù chū wéi cāng shēng yàn rán zǐ chén yì zhǔ

故能计不下席,听不出闱,苍生晏然,紫宸易主。

dà zāi wěi zāi wú de ér chēng yě

大哉伟哉,无得而称也!

qǐ bǐ zào gōng míng tiáo dà zhàn mù yě xuè biàn cǎo mù tóu zhé bù zhōu kě tóng nián ér yǔ hu

岂比造攻鸣条,大战牧野,血变草木,头折不周,可同年而语乎?

rán ér jí qū wú shàn jī cù zhù shǎo hé shēng zhěng nì bù guī xíng liáo jī fēi dǐng shí

然而急趋无善迹,促柱少和声,拯溺不规行,疗饥非鼎食。

jí xiàng shí zhī miào cè nǎi dāng jīn zhī chú gǒu yě

即向时之妙策,乃当今之刍狗也。

fú yuàn lǎn qín hàn zhī dé shī kǎo shí shì zhī hé yí shěn zāo pò zhī kě yí jué qú lú zhī xū huǐ

伏愿览秦、 汉之得失,考时事之合宜,审糟粕之可遗,觉蘧庐之须毁。

jiàn jī ér zuò qǐ láo zhōng rì hu

见机而作,岂劳终日乎?

bì xià bì bù kě yǎn jiǎn tài píng pái huái zhōng lù

陛下必不可偃蹇太平,徘徊中路。

fú yuàn gǎi fǎ zhì lì zhāng chéng xià tián yú zhī cí liú kuàng dàng zhī zé qù qī fēi zhī yá jiǎo dùn jiān xiǎn zhī fēng máng zhì luó zhī zhī yuán sǎo péng dǎng zhī jī shǐ tiān xià cāng shēng tǎn rán dà yuè qǐ bù lè zāi

伏愿改法制,立章程,下恬愉之辞,流旷荡之泽, 去萋菲之牙角,顿奸险之锋芒,窒罗织之源,扫朋党之迹,使天下苍生坦然大悦, 岂不乐哉!

zé tiān shén shàn zhī

则天甚善之。

cháng ān sān nián lèi qiān zhèng jiàn dài fū xún tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì

长安三年,累迁正谏大夫,寻同凤阁鸾台平章事。

shí yù shǐ dài fū wèi yuán zhōng fèng gé shě rén zhāng shuō wèi zhāng yì zhī xiōng dì suǒ wū gòu jiāng xiàn zhòng pì zhū zǎi xiàng wú gǎn yán zhě jìng zé dú kàng shū shēn lǐ yuē yuán zhōng zhāng shuō sù chēng zhōng zhèng ér suǒ zuò wú míng

时御史大夫魏元忠、凤阁舍人张说为张易之兄弟所诬构,将陷重辟,诸宰相无敢言者,敬则独抗疏申理曰: “元忠、张说素称忠正,而所坐无名。

ruò lìng dé zuì qǐ bù shī tiān xià zhī wàng yě

若令得罪,岂不失天下之望也?

nǎi de jiǎn sǐ

”乃得减死。

sì nián yǐ lǎo jí qǐng ba zhī zhèng shì xǔ zhī lèi zhuǎn dōng guān shì láng réng yī jiù jiān xiū guó shǐ

四年,以老疾请罢知政事,许之,累转冬官侍郎,仍依旧兼修国史。

zhāng yì zhī chāng zōng cháng mìng huà gōng tú xiě wǔ sān sī jí nà yán li jiào fèng gé shì láng sū wèi dào xià guān shì láng li jiǒng xiù lín tái shǎo jiān wáng shào zōng děng shí bā rén xíng xiàng

张易之、昌宗尝命画工图写武三思及纳言李峤、凤阁侍郎苏味道、夏官侍郎李迥秀、麟台少监王绍宗等十八人形像,

hào wèi gāo shì tú

号为《高士图》,

měi yǐn jìng zé yù qí shì

每引敬则预其事,

gù cí bù jiù

固辞不就,

qí gāo jié shǒu zhèng rú cǐ

其高洁守正如此。

shén lóng yuán nián chū wèi zhèng zhōu cì shǐ xún yǐ lǎo zhì shì

神龙元年,出为郑州刺史,寻以老致仕。

èr nián shì yù shǐ rǎn zǔ yōng sù yǔ jìng zé bù xié nǎi wū zòu yún yǔ wáng tóng jiǎo qīn shàn biǎn shòu lú zhōu cì shǐ

二年,侍御史冉祖雍素与敬则不协, 乃诬奏云与王同皎亲善,贬授庐州刺史。

jīng shù yuè jì dài dào huán xiāng lǐ wú huái nán yī wù wéi yǒu suǒ chéng mǎ yì pǐ zhū zǐ zhí bù cóng ér guī

经数月,洎代到,还乡里,无淮南一物, 唯有所乘马一匹,诸子侄步从而归。

jìng zé zhòng rán nuò shàn yǔ rén jiāo měi zhěng rén jí nàn bù qiú qí bào

敬则重然诺,善与人交,每拯人急难,不求其报。

yòu cháng yǔ sān cóng xiōng tóng jū sì shí yú nián cái chǎn wú yì

又尝与三从兄同居四十余年,财产无异。

yā yǒu zhī rén zhī jiàn fán zài pǐn lùn zhě hòu jiē rú qí yán

雅有知人之鉴,凡在品论者,后皆如其言。

jǐng lóng sān nián wǔ yuè zú yú jiā nián qī shí wǔ

景龙三年五月,卒于家,年七十五。

jìng zé cháng cǎi wèi jìn yǐ lái jūn chén chéng bài zhī shì zhe shí dài xīng wáng lùn

敬则尝采魏、晋已来君臣成败之事,著《十代兴亡论》。

yòu yǐ qián dài wén shì lùn fèi wǔ děng zhě yǐ qín wèi shī shì wèi shé zhōng nǎi zhe wǔ děng lùn yuē

又以前代文士论废五等者,以秦为失,事未折衷,乃著《五等论》曰:

xī qín fèi wǔ děng cuī shí zhòng cháng tǒng wáng lǎng cáo jiǒng děng jiē yǐ wéi qín zhī shī yǔ qiè yì zhī shì tōng qí zhì yún

昔秦废五等,崔实、仲长统、王朗、曹冏等皆以为秦之失,予窃异之,试通其志云。

gài míng wáng zhī lǐ tiān xià yě xiān zhī yǐ bó ài běn zhī yǐ rén yì zhāng sì wéi zūn wǔ měi xuán lǐ yuè yú tíng yǔ zhì guǐ fàn yú zhōng qú

盖明王之理天下也,先之以博爱,本之以仁义,张四维,尊五美,悬礼乐于庭宇,置轨范于中衢。

rán hòu jué xuán bō shǐ héng liú yáng xūn fēng yǐ gāo shàn liú kǎi tì zhī gān zé jìn kuàng dàng zhī gāo yú zhèng lǐ gé qí yín xié chún fēng róu qí gǔ suǐ

然后决玄波使横流,扬薰风以高扇,流恺悌之甘泽,浸旷荡之膏腴,正理革其淫邪,淳风柔其骨髓。

shǐ tiān xià zhī rén xīn zuì ér shén zú

使天下之人,心醉而神足。

qí yú zhōng yì yě lì zé jiàn qí cān yú qián

其于忠义也,立则见其参于前;

qí yú jìn qū yě ruò zhāng chéng zhī zài mù

其于进趋也,若章程之在目。

lǐ jīng suǒ jí děng rì yuè zhī nán yú

礼经所及,等日月之难逾;

shēng jiào suǒ xíng suī fēng yǔ zhī bù chuò

声教所行, 虽风雨之不辍。

shèng rén zhī sú zhī jiàn huà yě wáng dào zhī yǐ xíng yě yú shì tǐ guó jīng yě yōng gōng xūn qīn

圣人知俗之渐化也,王道之已行也,于是体国经野,庸功勋亲。

fēn shān liè hé shè pán shí zhī gù nèi shǒu wài yù yǒu wéi chéng zhī jī

分山裂河,设磐石之固,内守外御,有维城之基。

lián luò biàn yú yù zhōng jiāo gě jǐn yú fēng nèi

连络遍于域中,胶葛尽于封内。

suī dào hūn shí sàng

虽道昏时丧,

zé jié zhèng sāi

泽竭政塞,

zhèng bó zhú wáng

郑伯逐王,

shēn hóu shì zhǔ

申侯弑主,

lǔ bù gòng wù

鲁不供物,

sòng bù chéng zhōu

宋不成周,

wú zhēng bó láo

吴征伯牢,

chu wèn jiǔ dǐng

楚问九鼎,

xiǎo bái zhī yī kuāng tiān xià

小白之一匡天下,

zhòng ěr zhī yī zhàn zhū hóu

重耳之一战诸侯,

wú jūn zhī jī xiǎn rán

无君之迹显然,

cuàn duó zhī móu zhōng qǐn zhě

篡夺之谋中寝者,

zhí yǐ zhōu lǐ shàng cún

直以周礼尚存,

jiǎn shū bù yǔn

简书不陨。

gù yuē bù gǎn shī zhuì tiān wēi zài yán

故曰:“不敢失坠,天威在颜。

zì chūn qiū zhī hòu lǐ yì jiàn tuí fēng sú chén hūn kuì chǐ xīn jǐn jí zǒu xiān dé zhě wéi shàng duó rǎng tóu huì zhě wèi néng

自春秋之后,礼义渐颓,风俗尘昏,愧耻心尽,疾走先得者为上,夺攘投会者为能。

jiā yǐ bā shì zhuān qí sān jiā fēn jìn zǐ gòng zhī luàn wǔ guó sū qín zhī dòu qī xióng kē kè fán xīng jīng jí dào xi mò bù zhǎng zhà shù guì gōng zhàn wàn xìng jiē dài zhǎo yá wú rén bù shǔ zī jù

加以八世专齐,三家分晋,子贡之乱五国,苏秦之斗七雄,苛刻繁兴,经籍道息,莫不长诈术,贵攻战,万姓皆戴爪牙,无人不属觜距。

suǒ yǐ shāng yāng qī gù yǒu li sī qiú jiù jiāo sūn bìn sàng zú yú páng juān zhāng yí dé zhì yú chén zhěn

所以商鞅欺故友,李斯囚旧交,孙膑丧足于庞涓,张仪得志于陈轸。

yī lǚ zhī zhòng biàn yù chēng wáng

一旅之众,便欲称王;

zài zhàn zhī xióng zhēng lái fèng dì

再战之雄, 争来奉帝。

xiān wáng huì méng zhī lǐ xī shí zūn zǔ zhī róng sān dài xuán fēng sǎo dì zhì jǐn

先王会盟之礼,昔时樽俎之容,三代玄风,扫地至尽。

kuàng shǐ huáng xuē píng qū yǔ shū fēi zhì gōng lǐ sī zhī zuò gǔ gōng hǎn xún dà dào rén wú jiàn dé wéi nüè shì wén

况始皇削平区宇, 殊非至公,李斯之作股肱,罕循大道,人无见德,唯虐是闻。

dāng cǐ shí yě zhǔ cāi yú shàng rén hài yú xià fù bù néng bǎo zhī yú zi jūn bù néng de zhī yú chén

当此时也,主猜于上, 人骇于下,父不能保之于子,君不能得之于臣。

yù shǐ shǐ huáng fēn tǔ jiān xióng jiàn hòu báo sú ruò yù jìn zhèng zhī kě yī biàn jiè zéi bīng ér zī dào liáng jì lóng yú ér zhù fēng yǔ bù kě xíng yě

欲使始皇分土奸雄,建侯薄俗,若喻晋、郑之可依,便借贼兵而资盗粮,寄龙鱼而助风雨,不可行也。

shì yǐ qín jiàn zhōu dé zhī mián shēn jù jǐ tú zhī bù yuǎn ba hóu zhì shǒu gāo xià zài xīn tiān xià zhì zài yī rén bǎi xìng bù wén èr zhǔ

是以秦鉴周德之绵深,惧己图之不远,罢侯置守,高下在心,天下制在一人,百姓不闻二主。

zhí shì bù dé xíng qí shì fēng fēi báo gōng chén ér jiàn gǔ ròu yě

直是不得行其世封,非薄功臣而贱骨肉也。

gāo huáng dì jiē rì yuè zhī míng huái tiān dì zhī liàng suàn cái bù zú yǐ fēn shǎng lùn de bù zú yǐ shòu fēng

高皇帝揭日月之明,怀天地之量,算财不足以分赏,论地不足以受封。

yì jiē bǎi chéng tǔ yǒu qiān lǐ rén yīn guó fù de guǎng bīng qiáng

邑皆百城,土有千里,人殷国富,地广兵强。

wǔ shí nián jiān qī guó tóng fǎn jiǎ yì yōu shī qí guó zhāo cuò qǐng xuē qí de

五十年间,七国同反,贾谊忧失其国,晁错请削其地。

ruò yán yóu dà ér fǎn yě bù ruò shào líng zhī shī jiàn tǔ zhī zhòng yě

若言由大而反也,不若召陵之师、践土之众也;

ruò yán yǒu cái ér qǐ yě liú pì fēi wáng bà zhī cái tián lù wú xiān guǎn zhī lüè yě

若言有材而起也,刘濞非王霸之材,田禄无先、管之略也。

shì qí jìn yǐ nì lǐ wèi cán wú chu yǐ fàn shàng fēi kuì xìn yóu jiào qǐ qí suǒ yóu lái yuǎn yǐ

是齐、晋以逆礼为惭,吴、楚以犯上非愧,衅由教起,其所由来远矣。

zì cǐ zhī hòu zá bà yòu shuāi zhōng xīng bù néng gǎi wù chuàng tú huáng chū bù néng shēn móu yuǎn lǜ

自此之后,杂霸又衰,中兴不能改物创图,黄初不能深谋远虑。

sī miàn guān hàn wèi zhī jì xún qí jīng wěi zhī chū wèi yǒu jī dé chóng guāng zé jí wàn wù

纟面观汉、魏之际,寻其经纬之初,未有积德重光,泽及万物。

guān qí jiào tōu báo yú qín fēng

观其教,偷薄于秦风;

chá qí rén chái láng yú hàn rì

察其人,豺狼于汉日。

gù wèi tài zǔ yuē ruò shǐ wú gū tiān xià jǐ rén chēng dì jǐ rén chēng wáng

故魏太祖曰:“若使无孤,天下几人称帝,几人称王!

míng qiè hào yì zhě chù mù jiē shì

”明窃号议者,触目皆是。

yù yǐ cǐ shí kāi sì cì zhī zuò chuí wàn dài zhī fēng bì yǒu tōng chē sān chuān yǐ kuī zhōu shì jiè mǎ fén shī ér zhú yì hóu

欲以此时开四赐之祚,垂万代之封,必有通车三川以窥周室,介马汾、湿而逐翼侯。

ér wáng sī tú lǚ qǐng yú dāng shí cáo yuán shǒu yòu qín yú zōng shì jiē bù zhī shí yě

而王司徒屡请于当时,曹元首又勤于宗室,皆不知时也。

dāng shí xián zhě shì zhī

当时贤者是之。

jìng zé zhī zhèng shì shí měi yǐ yòng rén wèi xiān

敬则知政事时,每以用人为先。

guì zhōu mán pàn jiàn péi huái gǔ

桂州蛮叛,荐裴怀古;

fèng gé shè rén quē jiàn wèi zhī gǔ

凤阁舍人缺,荐魏知古;

yòu shǐ quē jiàn zhāng sī jìng

右史缺,荐张思敬。

zé tiān yǐ wéi zhī rén

则天以为知人。

ruì zōng jí wèi cháng wèi shì chén yuē shén lóng yǐ lái li duō zuò wáng tóng jiǎo bìng fù jiù guān wéi yuè jiāng yàn qīn róng xián yǒu bāo zèng bù zhī gèng yǒu hé rén shàng bào yuān yì

睿宗即位,尝谓侍臣曰:“神龙已来,李多祚、王同皎并复旧官,韦月将、燕钦融咸有褒赠,不知更有何人,尚抱冤抑?

lì bù shàng shū liú yōu qiú duì yuē gù zhèng zhōu cì shǐ zhū jìng zé wǎng zài zé tiān cháo rèn zhèng jiàn dài fū zhī zhèng shì zhōng zhēn yì liè wèi tiān xià suǒ tuī

”吏部尚书刘幽求对曰:“故郑州刺史朱敬则,往在则天朝任正谏大夫、知政事,忠贞义烈,为天下所推。

shén lóng shí bèi zōng chu kè rǎn zǔ yōng děng wū gòu zuǒ shòu lú zhōu cì shǐ

神龙时,被宗楚客、冉祖雍等诬构,左授庐州刺史。

cháng ān nián zhōng cháng wèi chén yún xiāng wáng bì yīng qī shòu mìng dāng xū jìn jié shì zhī

长安年中,尝谓臣云:‘相王必膺期受命, 当须尽节事之。

jí wéi shì cuàn nì gàn jì chén suì jiàn wēi fù nàn yì dài xìng lì suī zé tiān yòu qí shì yì shì jìng zé xiān qǐ zhī xīn

’及韦氏篡逆干纪,臣遂见危赴难,翼戴兴历,虽则天诱其事,亦是敬则先启之心。

jīn bì xià lóng xīng bǎo wèi xiōng dǎng jiù lù jìng zé shàng xián yuān quán rǎng wèi méng zhāo xuě

今陛下龙兴宝位,凶党就戮,敬则尚衔冤泉壤,未蒙昭雪。

kuàng fù shì fú xiān jué chéng jí kě jiā

况复事符先觉,诚即可嘉。

ruì zōng rán zhī zèng jìng zé mì shū jiān shì yuē yuán

”睿宗然之,赠敬则秘书监,谥曰元。

yáng zài sī zhèng zhōu yuán wǔ rén yě

杨再思,郑州原武人也。

shǎo jǔ míng jīng shòu xuán wǔ wèi

少举明经,授玄武尉。

chōng shǐ yì jīng shī zhǐ yú kè shè

充使诣京师,止于客舍。

huì dào qiè qí náng zhuāng zài sī xiè hòu yù zhī dào zhě fú zuì zài sī wèi yuē zú xià dāng kǔ pín kuì zhì cǐ wú xíng

会盗窃其囊装,再思邂逅遇之,盗者伏罪,再思谓曰:“足下当苦贫匮,至此无行。

sù qù wù zuò shēng kǒng wèi tā rén suǒ qín

速去勿作声,恐为他人所擒。

xìng liú gōng wén yú cái jǐn yǐ xiāng yí

幸留公文,余财尽以相遗。

dào zhě zhāi qù zài sī chū bù yán qí shì jiǎ dài yǐ guī

”盗者斋去,再思初不言其事,假贷以归。

lèi qiān tiān guān yuán wài láng lì zuǒ yòu sù zhèng tái yù shǐ dài fū

累迁天官员外郎,历左右肃政台御史大夫。

yán zài chū shǒu luán tái shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì

延载初,守鸾台侍郎、 同凤阁鸾台平章事。

zhèng shèng chū zhuǎn fèng gé shì láng yī qián tóng píng zhāng shì jiān tài zǐ yòu shù zǐ

证圣初,转凤阁侍郎,依前同平章事,兼太子右庶子。

xún qiān nèi shǐ zì hóng nóng xiàn nán lèi fēng zhì zhèng guó gōng

寻迁内史,自弘农县男累封至郑国公。

zài sī zì lì shì sān zhǔ zhī zhèng shí yú nián wèi cháng yǒu suǒ jiàn dá

再思自历事三主,知政十余年,未尝有所荐达。

wéi rén qiǎo nìng xié mèi néng dé rén zhǔ wēi zhǐ zhǔ yì suǒ bù yù bì yīn ér huǐ zhī zhǔ yì suǒ yù bì yīn ér yù zhī

为人巧佞邪媚,能得人主微旨, 主意所不欲,必因而毁之,主意所欲,必因而誉之。

rán gōng shèn wèi jì wèi cháng wǔ wù

然恭慎畏忌,未尝忤物。

huò wèi zài sī yuē gōng míng gāo wèi zhòng hé wéi qū shé rú cǐ

或谓再思曰:“公名高位重,何为屈折如此?

zài sī yuē shì lù jiān nán zhí zhě shòu huò

”再思曰:“世路艰难,直者受祸。

gǒu bù rú cǐ hé yǐ quán qí shēn zāi

苟不如此,何以全其身哉!

cháng ān mò chāng zōng jì wéi fǎ sī suǒ jū sī xíng shǎo qīng huán yàn fàn duàn jiě qí zhí

”长安末,昌宗既为法司所鞫,司刑少卿桓彦范断解其职。

chāng zōng é yòu kàng biǎo chēng yuān zé tiān yì jiāng shēn lǐ chāng zōng tíng wèn zǎi chén yuē chāng zōng yú guó yǒu gōng fǒu

昌宗俄又抗表称冤,则天意将申理昌宗,廷问宰臣曰:“昌宗于国有功否?

zài sī duì yuē chāng zōng wǎng yīn hé liàn shén dān shèng gōng fú zhī yǒu xiào cǐ shí mò dà zhī gōng

”再思对曰:“昌宗往因合练神丹,圣躬服之有效,此实莫大之功。

zé tiān shén yuè chāng zōng jìng yǐ fù zhí

”则天甚悦,昌宗竟以复职。

shí rén guì yàn fàn ér jiàn zài sī yě

时人贵彦范而贱再思也。

shí zuǒ bǔ quē dài lìng yán zuò liǎng jiǎo yě hú fù yǐ jī cì zhī zài sī wén zhī shén nù chū lìng yán wèi zhǎng shè lìng cháo shì yóu jiā chī xiào

时左补阙戴令言作《两脚野狐赋》以讥刺之,再思闻之甚怒,出令言为长社令,朝士尤加嗤笑。

zài sī wèi yù shǐ dài fū shí zhāng yì zhī xiōng sī lǐ shǎo qīng tóng xiū cháng zòu qǐng gōng qīng dà chén yàn yú sī lǐ sì yù qí huì zhě jiē jìn zuì jí huān

再思为御史大夫时,张易之兄司礼少卿同休尝奏请公卿大臣宴于司礼寺,预其会者皆尽醉极欢。

tóng xiū xì yuē yáng nèi shǐ miàn shì gāo lí

同休戏曰:“杨内史面似高丽。

zài sī xīn rán qǐng jiǎn zhǐ zì tiē yú jīn què pī zǐ páo wèi gāo lí wǔ yíng tóu shū shǒu jǔ dòng hé jié mǎn zuò chī xiào

”再思欣然,请剪纸自贴于巾,却披紫袍,为高丽舞,萦头舒手,举动合节,满座嗤笑。

yòu yì zhī dì chāng zōng yǐ zī mào jiàn chǒng xìng zài sī yòu yú zhī yuē rén yán liù láng miàn shì lián huā

又易之弟昌宗以姿貌见宠幸,再思又谀之曰:“人言六郎面似莲花;

zài sī yǐ wéi lián huā shì liù láng fēi liù láng shì lián huā yě

再思以为莲花似六郎,非六郎似莲花也。

qí qīng qiǎo qǔ mèi yě rú cǐ

”其倾巧取媚也如此。

cháng ān sì nián yǐ běn guān jiǎn jiào jīng zhào fǔ zhǎng shǐ yòu qiān jiǎn jiào yáng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ

长安四年,以本官检校京兆府长史,又迁检校扬州大都督府长史。

zhōng zōng jí wèi bài hù bù shàng shū jiān zhōng shū lìng zhuǎn shì zhōng yǐ gōng liáo fēng zhèng guó gōng cì shí fēng sān bǎi hù

中宗即位, 拜户部尚书,兼中书令,转侍中,以宫僚封郑国公,赐实封三百户。

yòu wèi cè shùn tiān huáng hòu shǐ cì wù wǔ bǎi duàn ān mǎ chēng shì

又为册顺天皇后使,赐物五百段,鞍马称是。

shí wǔ sān sī jiāng wū shā wáng tóng jiǎo zài sī yǔ lì bù shàng shū li jiào xíng bù shàng shū wéi jù yuán bìng shòu zhì kǎo àn qí yù jìng bù néng fā míng qí wang zhì tóng jiǎo zhì sǐ zhòng yuān zhī

时武三思将诬杀王同皎,再思与吏部尚书李峤、刑部尚书韦巨源并受制考按其狱,竟不能发明其枉,致同皎至死,众冤之。

zài sī é fù wèi zhōng shū lìng lì bù shàng shū

再思俄复为中书令、吏部尚书。

jǐng lóng sān nián qiān shàng shū yòu pú yè jiā guāng lù dài fu

景龙三年,迁尚书右仆射,加光禄大夫。

qí nián hōng zèng tè jìn bīng zhōu dà dū dū péi zàng qián líng shì yuē gōng

其年薨,赠特进、 并州大都督,陪葬乾陵,谥曰恭。

zi zhí zhí zi xiàn bìng wèi sī xūn yuán wài láng

子植、植子献,并为司勋员外郎。

zài sī dì jì zhāo wèi kǎo gōng láng zhōng wēn yù wèi hù bù shì láng

再思弟季昭为考功郎中,温玉为户部侍郎。

lǐ huái yuǎn xíng zhōu bǎi rén rén yě

李怀远,邢州柏仁人也。

zǎo gū pín hào xué shàn zhǔ wén

早孤贫好学,善属文。

yǒu zōng rén yù yǐ gāo yìn xiāng jiǎ zhě huái yuǎn jìng jù zhī tuì ér tàn yuē yīn rén zhī shì gāo shì bù wéi

有宗人欲以高荫相假者,怀远竟拒之,退而叹曰:“因人之势,高士不为;

jiǎ yìn qiú guān qǐ wú běn zhì

假荫求官,岂吾本志?

wèi jǐ yīng sì kē jǔ zhuó dì lèi chú sī lǐ shǎo qīng

”未几,应四科举擢第,累除司礼少卿。

chū wèi xíng zhōu cì shǐ yǐ qí běn xiāng gù cí bù jiù gǎi shòu jì zhōu cì shǐ

出为邢州刺史,以其本乡,固辞不就,改授冀州刺史。

é lì yáng yì děng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ wèi xíng yòu shòu tóng zhōu cì shǐ

俄历扬、益等州大都督府长史,未行,又授同州刺史。

zài zhí yǐ qīng jiǎn chēng

在职以清简称。

rù wèi tài zǐ zuǒ shù zǐ jiān tài zǐ bīn kè lì qiān yòu sàn qí cháng shì chūn guān shì láng

入为太子左庶子,兼太子宾客,历迁右散骑常侍、春官侍郎。

dà zú nián qiān luán tái shì láng xún tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì

大足年,迁鸾台侍郎,寻同凤阁鸾台平章事。

suì yú jiā yín qīng guāng lù dài fu bài qiū guān shàng shū jiān jiǎn jiào tài zǐ zuǒ shù zǐ cì jué píng xiāng xiàn nán

岁余,加银青光禄大夫,拜秋官尚书,兼检校太子左庶子,赐爵平乡县男。

cháng ān sì nián yǐ lǎo cí zhí tīng jiě qiū guān shàng shū zhèng chú tài zǐ zuǒ shù zǐ xún shòu tài zǐ bīn kè

长安四年,以老辞职,听解秋官尚书,正除太子左庶子,寻授太子宾客。

shén lóng chū chú zuǒ sàn qí cháng shì bīng bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn jiā jīn zǐ guāng lù dài fu jìn fēng zhào jùn gōng tè cì shí fēng sān bǎi hù

神龙初,除左散骑常侍、兵部尚书、同中书门下三品,加金紫光禄大夫,进封赵郡公, 特赐实封三百户。

é yǐ jí qǐng zhì shì xǔ zhī

俄以疾请致仕,许之。

zhōng zōng jiāng xìng jīng shī yòu lìng yǐ běn guān zhī dōng dōu liú shǒu

中宗将幸京师,又令以本官知东都留守。

huái yuǎn suī jiǔ jū róng wèi ér mí shàng jiǎn lǜ yuán lín zhái shì wú suǒ gǎi zuò

怀远虽久居荣位,而弥尚简率,园林宅室,无所改作。

cháng chéng kuǎn duàn mǎ zuǒ pú yè dòu lú qīn wàng wèi yuē gōng róng guì rú cǐ hé bù mǎi jùn mǎ chéng zhī

常乘款段马,左仆射豆卢钦望谓曰:“公荣贵如此,何不买骏马乘之?

dá yuē cǐ mǎ xìng miǎn jīng juě wú jiǎ bié qiú

”答曰:“此马幸免惊蹶,无假别求。

wén zhě mò bù tàn měi

”闻者莫不叹美。

shén lóng èr nián bā yuè zú zhōng zōng tè cì jǐn bèi yǐ chōng liǎn chuò cháo yī rì qīn wéi wén yǐ jì zhī zèng shì zhōng shì yuē chéng

神龙二年八月卒,中宗特赐锦被以充敛,辍朝一日,亲为文以祭之,赠侍中,谥曰成。

zi jǐng bó

子景伯。

jǐng bó jǐng lóng zhōng wèi jǐ shì zhōng yòu qiān jiàn yì dài fū

景伯,景龙中为给事中,又迁谏议大夫。

zhōng zōng cháng yàn shì chén jí cháo jí shǐ jiǔ hān lìng gè wèi huí bō cí

中宗尝宴侍臣及朝集使,酒酣,令各为《回波辞》。

zhòng jiē wèi zhōu nìng zhī cí jí zì yào róng wèi

众皆为诌佞之辞,及自要荣位。

cì zhì jǐng bó yuē huí bō ěr shí jiǔ zhī wēi chén zhí zài zhēn guī

次至景伯,曰:“回波尔时酒卮, 微臣职在箴规。

shì yàn jì guò sān jué xuān huá qiè kǒng fēi yí

侍宴既过三爵,喧哗窃恐非仪。

zhōng zōng bú yuè zhōng shū lìng xiāo zhì zhōng chēng zhī yuē cǐ zhēn jiàn guān yě

”中宗不悦,中书令萧至忠称之曰: “此真谏官也。

jǐng yún zhōng lèi qiān yòu sàn qí cháng shì xún yǐ lǎo jí zhì shì

”景云中,累迁右散骑常侍,寻以老疾致仕。

kāi yuán zhōng zú

开元中卒。

zi péng nián

子彭年。

péng nián yǒu lì cái gōng yú pōu xī dāng shí chēng zhī

彭年有吏才,工于剖析,当时称之。

kāi yuán zhōng lì kǎo gōng yuán wài láng zhī jǔ yòu qiān zhōng shū shè rén jǐ shì zhōng bīng bù shì láng

开元中,历考功员外郎、知举,又迁中书舍人、 给事中、兵部侍郎。

tiān bǎo chū yòu wèi lì bù shì láng yǔ yòu xiāng lǐ lín fǔ shàn

天宝初,又为吏部侍郎,与右相李林甫善。

mù shān dōng zhe xìng wèi hūn yīn yǐn jiù qīng liè yǐ dà qí mén

慕山东著姓为婚姻, 引就清列,以大其门。

diǎn quán guǎn qī nián hòu yǐ zāng wū wèi yù shǐ zhōng chéng sòng hún suǒ hé cháng liú lǐng nán lín hè jùn

典铨管七年,后以赃污为御史中丞宋浑所劾,长流领南临贺郡。

lěi yuè hún jí dì shù yòu yǐ zāng xià yù zhào hún liú lǐng nán gāo yào jùn shù liú nán kāng jùn

累月,浑及第恕又以赃下狱,诏浑流岭南高要郡,恕流南康郡。

tiān bǎo shí èr zài qǐ péng nián wèi jì yīn tài shǒu yòu qiān féng yì tài shǒu rù wèi zhōng shū shè rén jǐ shì zhōng lì bù shì láng

天宝十二载, 起彭年为济阴太守,又迁冯翊太守,入为中书舍人、给事中、吏部侍郎。

shí wǔ zài xuán zōng xìng shǔ zéi xiàn xī jīng

十五载, 玄宗幸蜀,贼陷西京。

péng nián méi yú zéi xié shòu wěi guān yōu fèn hū hū bù dé zhì yǔ wéi bīn xiāng cì ér zú

彭年没于贼,胁授伪官,忧愤忽忽不得志,与韦斌相次而卒。

jí kè fù liǎng jīng yōu zhì zèng péng nián wèi lǐ bù shàng shū

及克复两京,优制赠彭年为礼部尚书。

dòu lú qīn wàng jīng zhào wàn nián rén yě

豆卢钦望,京兆万年人也。

zēng zǔ tōng duò xiāng zhōu cì shǐ nán chén jùn gōng

曾祖通,隋相州刺史、南陈郡公。

zǔ kuān jí suí wén dì zhī shēng yě

祖宽,即隋文帝之甥也。

dà yè mò wèi liáng quán lìng

大业末,为梁泉令。

jí gāo zǔ dìng guān zhōng kuān yǔ jùn shǒu xiāo yǔ lǜ háo yòu fù jīng shī yóu shì lèi shòu diàn zhōng jiān réng zhào qí zi huái ràng shàng wàn chūn gōng zhǔ

及高祖定关中,宽与郡守萧瑀率豪右赴京师,由是累授殿中监,仍诏其子怀让尚万春公主。

gāo zǔ yǐ kuān zēng zǔ cháng wèi tài hé zhōng lì chēng shàn xìng zhì shì gǎi kuān wèi lú shì

高祖以宽曾祖苌魏太和中例称单姓,至是改宽为卢氏。

zhēn guàn zhōng lì qiān lǐ bù shàng shū zuǒ wèi dà jiàng jūn fēng ruì guó gōng

贞观中,历迁礼部尚书、左卫大将军,封芮国公。

yǒng huī yuán nián zú zèng tè jìn bīng zhōu dū du péi zàng zhāo líng shì yuē dìng

永徽元年卒,赠特进、 并州都督,陪葬昭陵,谥曰定。

yòu fù qí xìng wèi dòu lú shì

又复其姓为豆卢氏。

fù rén yè gāo zōng shí wéi zuǒ wèi jiāng jūn

豆卢钦望的父亲豆卢仁业,唐高宗时为左卫将军。

qīn wàng zé tiān shí lèi qiān sī bīn qīng

钦望,则天时累迁司宾卿。

cháng shòu èr nián dài zōng qín kè wèi nèi shǐ

长寿二年,代宗秦客为内史。

shí li zhāo dé yì wèi nèi shǐ zhí quán yòng shì qīn wàng yǔ tóng shí zǎi xiāng wéi jù yuán lù yuán fāng sū wèi dào dù jǐng jiǎn děng bìng wěi qū cóng zhī

时李昭德亦为内史, 执权用事,钦望与同时宰相韦巨源、陆元方、苏味道、杜景俭等并委曲从之。

zhèng shèng yuán nián

证圣元年,

zhāo dé zuò shì

昭德坐事,

zuǒ qiān fú líng wèi

左迁涪陵尉,

zé tiān yǐ qīn wàng děng bù néng zhí zhèng

则天以钦望等不能执正,

yòu wèi sī xíng shǎo qīng huáng fǔ wén bèi zòu qīn wàng fù huì zhāo dé

又为司刑少卿皇甫文备奏钦望附会昭德,

wǎng shàng fù xià

罔上附下,

nǎi zuǒ qiān qīn wàng wèi zhào zhōu cì shǐ

乃左迁钦望为赵州刺史,

wéi jù yuán zì yòu chéng wèi fū zhōu cì shǐ

韦巨源自右丞为鄜州刺史,

lù yuán fāng zì qiū guān shì láng wèi suí zhōu cì shǐ

陆元方自秋官侍郎为绥州刺史,

sū wèi dào zì fèng gé shì láng wèi jí zhōu cì shǐ

苏味道自凤阁侍郎为集州刺史。

qí nián qīn wàng rù wèi sī lǐ qīng qiān qiū guān shàng shū fēng ruì guó gōng

其年,钦望入为司礼卿,迁秋官尚书,封芮国公。

chū wèi hé běi dào xuān láo shǐ

出为河北道宣劳使。

é ér lú líng wáng fù wèi huáng tài zǐ yǐ qīn wàng wèi huáng tài zǐ gōng yǐn

俄而庐陵王复为皇太子,以钦望为皇太子宫尹。

shèng lì èr nián bài wén chāng yòu xiāng tóng fèng gé luán tái sān pǐn xún shòu tài zǐ bīn kè tíng zhī zhèng shì

圣历二年,拜文昌右相、同凤阁鸾台三品,寻授太子宾客,停知政事。

zhōng zōng jí wèi yǐ qīn wàng gōng liáo jiù chén bài shàng shū zuǒ pú yè zhī jūn guó zhòng shì jiān jiǎn jiào ān guó xiāng wáng fǔ zhǎng shǐ jiān zhōng shū lìng zhī bīng bù shì jiān xiū guó shǐ

中宗即位,以钦望宫僚旧臣,拜尚书左仆射、知军国重事,兼检校安国相王府长史,兼中书令、知兵部事、监修国史。

qīn wàng zuò xiāng liǎng cháo qián hòu shí yú nián zhāng yì zhī xiōng dì jí wǔ sān sī fù zǐ jiē zhuān quán jiāo zòng tú wèi nì luàn

钦望作相两朝,前后十余年,张易之兄弟及武三思父子皆专权骄纵,图为逆乱。

qīn wàng dú jǐn qí shēn bù néng yǒu suǒ kuāng zhèng yǐ cǐ huò jī yú dài

钦望独谨其身,不能有所匡正,以此获讥于代。

shén lóng èr nián bài kāi fǔ yí

神龙二年,拜开府仪。

jǐng lóng sān nián wǔ yuè biǎo qǐng qì hái bù xǔ

景龙三年五月,表请气骸,不许。

shí yī yuè zú nián bā shí yú

十一月卒,年八十余。

zèng sī kōng bīng zhōu dà dū dū shì yuē yuán cì dōng yuán mì qì péi zàng qián líng

赠司空、并州大都督,谥曰元,赐东园秘器,陪葬乾陵。

zé tiān shí zǎi xiàng yòu yǒu zhāng guāng fǔ shǐ wu zī cuī yuán zōng zhōu yǔn yuán děng bìng yǒu míng jì

则天时,宰相又有张光辅、史务滋、崔元综、周允元等,并有名绩。

zhāng guāng fǔ zhě jīng zhào rén yě

张光辅者,京兆人也。

shǎo míng biàn yǒu lì gàn

少明辩,有吏干。

lèi qiān sī nóng shǎo qīng wén chāng yòu chéng

累迁司农少卿、文昌右丞。

yǐ tǎo píng yuè wáng zhēn zhī gōng bài fèng gé shì láng zhī zhèng shì

以讨平越王贞之功,拜凤阁侍郎、知政事。

yǒng chāng yuán nián qiān nà yán

永昌元年,迁纳言。

xún rì yòu bài nèi shǐ

旬日,又拜内史。

jiē yǒu míng

皆有名。

qí nián luò zhōu sī mǎ fáng sì yè luò yáng lìng zhāng sì míng zuò yǔ xú jìng yè dì jìng zhēn yīn xiāng jiāo jié

其年,洛州司马房嗣业、洛阳令张嗣明坐与徐敬业弟敬真阴相交结。

jìng zhēn zì liú suǒ xiù zhōu táo guī jiāng běi tóu tū jué yǐn lǔ rù kòu

敬真自流所绣州逃归,将北投突厥,引虏入寇。

tú jīng luò xià sì yè sì míng èr rén gěi qí yī liáng ér qiǎn zhī

途经洛下,嗣业、嗣明二人给其衣粮而遣之。

xíng zhì dìng zhōu wéi rén suǒ jué

行至定州,为人所觉。

sì yè yú yù zhōng zì yì sǐ

嗣业于狱中自缢死。

sì míng yǔ jìng zhēn duō yǐn hǎi nèi xiāng shí jì huǎn qí sǐ

嗣明与敬真多引海内相识,冀缓其死。

sì míng chēng guāng fǔ zhēng yù zhōu rì sī shuō tú shí tiān wén yīn huái liǎng duān gù wàng yǐ guān chéng bài

嗣明称光辅征豫州日,私说图识天文,阴怀两端,顾望以观成败。

guāng fǔ yóu shì bèi zhū jiā kǒu jí méi

光辅由是被诛,家口籍没。

shǐ wu zī zhě xuān zhōu lì yáng rén

史务滋者,宣州溧阳人。

lèi zhì nèi shǐ

累至内史。

tiān shòu zhōng yā zhōu cì shǐ liú xíng shí jí dì qú zhōu cì shǐ xíng yú shàng yī fèng yù xíng gǎn bìng xiōng zi zuǒ yīng yáng jiāng jūn qián tōng bìng wèi shì yù shǐ lái zǐ xún wū yǐ móu fǎn zhū

天授中,雅州刺史刘行实及弟渠州刺史行瑜、尚衣奉御行感,并兄子左鹰扬将军虔通,并为侍御史来子珣诬以谋反诛。

yòu yú xū yí huǐ qí fù zuǒ jiān mén dà jiàng jūn bó yīng guān jiù

又于盱眙毁其父左监门大将军伯英棺柩。

chū wu zī sù yǔ xíng gǎn zhōu mì yì sú qǐn qí fǎn zhuàng

初,务滋素与行感周密,意俗寝其反状。

zé tiān nù lìng jùn chén jū zhī wu zī kǒng bèi xiàn xíng nǎi zì shā

则天怒,令俊臣鞫之,务滋恐被陷刑,乃自杀。

cuī yuán zōng zhě zhèng zhōu xīn zhèng rén yě

崔元综者,郑州新郑人也。

zǔ jūn sù wǔ dé zhōng huáng mén shì láng hóng lú qīng

祖君肃,武德中黄门侍郎、鸿胪卿。

yuán zōng tiān shòu zhōng lèi zhuǎn qiū guān shì láng

元综,天授中累转秋官侍郎。

cháng shòu yuán nián qiān luán tái shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì

长寿元年,迁鸾台侍郎、同凤阁鸾台平章事。

yuán zōng qín yú zhèng shì měi zài zhōng shū bì shù dài zhì wǎn wèi cháng xiū yǎn

元综勤于政事,每在中书,必束带至晚,未尝休偃。

hǎo jié xì xíng xūn xīn bù lì kǒu zhě èr shí yú nián

好洁细行,薰辛不历口者二十余年。

suī wài shì jǐn hòu ér qíng shēn kè báo měi shòu zhì jū yù bì pī máo qiú cī xiàn yú zhòng pì

虽外示谨厚, 而情深刻薄,每受制鞫狱,必披毛求疵,陷于重辟。

yǐ cǐ gù rén duō wèi ér bǐ zhī

以此故人多畏而鄙之。

míng nián fàn zuì pèi liú zhèn zhōu cháo yě mò bù chēng qìng

明年, 犯罪配流振州,朝野莫不称庆。

xún shè hái fù bài jiān chá yù shǐ

寻赦还,复拜监察御史。

zhōng zōng shí lèi qiān shàng shū zuǒ chéng pú zhōu cì shǐ yǐ lǎo jí zhì shì

中宗时,累迁尚书左丞、 蒲州刺史,以老疾致仕。

wǎn nián hǎo shè yǎng dǎo yǐn zhī shù nián jiǔ shí yú zú

晚年好摄养导引之术,年九十余卒。

zhōu yǔn yuán zhě yù zhōu rén yě

周允元者,豫州人也。

ruò guàn jǔ jìn shì

弱冠举进士。

yán dài chū lèi zhuǎn zuǒ sù zhèng yù shǐ zhōng chéng é chú fèng gé luán tái píng zhāng shì

延戴初,累转左肃政御史中丞,俄除凤阁鸾台平章事。

cháng yǔ zhū zǎi chén shì yàn zé tiān lìng gè shù shū chuán zhōng shàn yán

尝与诸宰臣侍宴,则天令各述书传中善言。

yǔn yuán yuē chǐ qí jūn bù rú yáo shùn

允元曰:“耻其君不如尧、 舜。

wǔ sān sī yǐ wéi yǔ yǒu zhǐ chì jiū ér bó zhī

”武三思以为语有指斥,纠而驳之。

zé tiān yuē wén cǐ yán zú yǐ wèi jiè qǐ tè jiāng wèi guò yé

则天曰:“闻此言足以为诫,岂特将为过耶?

zhèng shèng yuán nián zú zèng bèi zhōu cì shǐ

”证圣元年卒,赠贝州刺史。

zé tiān wèi qī yán shī yǐ shāng zhī yòu zì shàn xiě shí yǐ wéi róng

则天为七言诗以伤之,又自缮写,时以为荣。

shǐ guān yuē wáng jí shàn zài xiào jìng dōng gōng chéng néng fèng zhí

史官曰:王及善在孝敬东宫,诚能奉职。

dāng jùn chén xià yù lì jiàn chú xiōng shì yōu làn jí xián liáng ér yù míng zhāng yǔ yì xīng fù zhī zhì bù wèi wú xīn

当俊臣下狱,力谏除凶,是忧滥及贤良,而欲明彰羽翼,兴复之志,不谓无心。

dù jǐng jiǎn wǔ xíng yǒu làn jì huó wèi xīn sì qì bù hé guī zuì zài jǐ zé tiān wèi yuē zhēn zǎi xiàng

杜景俭五刑有滥,济活为心,四气不和, 归罪在己,则天谓曰“真宰相。

rán nài róu shùn li zhāo dé bù wú tǔ gāng zhī guò yě

”然奈柔顺李昭德,不无吐刚之过也。

zhū jìng zé wén xué yǒu chēng jié xíng wú kuì jiàn zhèng guǒ jué tuī zé jīng zhēn gǒu fēi dòng jiàn gǔ jīn shēn shí wáng bà hé yóu lì qí gāo lùn zāi

朱敬则文学有称,节行无愧,谏诤果决,推择精真,苟非洞鉴古今,深识王霸,何由立其高论哉?

xī hu xiāng bù dé shí yǐ

惜乎相不得时矣!

yáng zài sī nìng ér qǔ guì gǒu yǐ quán shēn yǎn bù shàn ér zì qī wèi wú shí mù shí shǒu yě

杨再思佞而取贵,苟以全身,掩不善而自欺,谓无十目十手也。

lǐ huái yuǎn míng bù gǒu yú jiǎ yìn guì bù xuàn yú gù xiāng wú gǎi lòu jū cháng chéng liè sì yì yī shí zhī shàn yǐ

李怀远名不苟于假荫,贵不衒于故乡,无改陋居,常乘劣驷,亦一时之善矣。

rán fěi gōng zhī dào wèi zhī wén yě

然匪躬之道,未之闻也。

dòu lú qīn wàng zhāng guāng fǔ shǐ wu zī cuī yuán zōng zhōu yǔn yuán děng huò yǒu piàn yán fēi wú xiǎo shàn dēng yú dà yòng kě wèi jù chén

豆卢钦望、张光辅、史务滋、崔元综、周允元等,或有片言,非无小善,登于大用,可谓具臣。

zàn yuē jí shàn fèng zhí fēi wú zhì lì

赞曰:及善奉职,非无智力。

jǐng jiǎn dāng quán bù wèi bù xián

景俭当权,不谓不贤。

xióng wén gāo jié shǎo lián wèi jué

雄文高节,少连为绝。

shǒu dào ān pín huái yuǎn dāng rén

守道安贫,怀远当仁。

qīn wàng zhī shǔ piàn shàn hé zú

钦望之属,片善何足。

dǎo mèi zài sī qí yi chuán sù

蹈媚再思,祇宜遄速。

✦ You read 列传·卷四十

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.