huán yàn fàn jìng huī cuī xuán wěi zhāng jiǎn zhī yuán shù jǐ
○桓彦范敬晖崔玄𬀩 张柬之袁恕己
huán yàn fàn rùn zhōu qǔ ā rén yě
桓彦范，润州曲阿人也。
zǔ fǎ sì yōng wáng fǔ zī yì cān jūn hóng wén guǎn xué shì
祖法嗣，雍王府谘议参军、弘文馆学士。
yàn fàn kāng kǎi jùn shuǎng shǎo yǐ mén yìn diào bǔ yòu yì wèi
彦范慷慨俊爽，少以门荫调补右翊卫。
shèng lì chū lèi chú sī wèi sì zhǔ bù
圣历初，累除司卫寺主簿。
nà yán dí rén jié tè xiāng lǐ yì cháng wèi yuē zú xià cái shí rú shì bì néng zì zhì yuǎn dà
纳言狄仁杰特相礼异，尝谓曰：“足下才识如是，必能自致远大。
xún zhuó shòu jiān chá yù shǐ
”寻擢授监察御史。
cháng ān sān nián lì qiān yù shǐ zhōng chéng
长安三年，历迁御史中丞。
sì nián zhuǎn sī xíng shǎo qīng
四年，转司刑少卿。
shí sī pū qīng zhāng chāng zōng zuò qiǎn shù rén li hóng tài zhàn jǐ yǒu tiān fèn yù shǐ zhōng chéng sòng jǐng qǐng shōu fù zhì yù qióng lǐ qí zuì zé tiān bù xǔ
时司仆卿张昌宗坐遣术人李弘泰占己有天分，御史中丞宋璟请收付制狱，穷理其罪，则天不许。
yàn fàn shàng shū yuē
彦范上疏曰：
chāng zōng wú dé wú cái miù chéng ēn chǒng zì yi fěn gǔ suì jī yǐ dá shū zào qǐ de bāo cáng huò xīn yǒu cǐ zhàn xiāng
昌宗无德无才，谬承恩宠，自宜粉骨碎肌，以答殊造，岂得苞藏祸心，有此占相？
bì xià yǐ zān lǚ ēn jiǔ bù rěn jiā xíng
陛下以簪履恩久，不忍加刑；
chāng zōng yǐ nì luàn zuì duō zì zhāo qí jiù
昌宗以逆乱罪多，自招其咎。
cǐ shì huáng tiān jiàng nù fēi wéi bì xià gù zhū
此是皇天降怒，非唯陛下故诛。
wéi tiān bù xiáng qǐ bì xià cái zé
违天不祥，乞陛下裁择。
yuán qí běn zòu yǐ fáng shì bài
原其本奏，以防事败。
shì bài jí yán zòu qì bù bài zé hòu shí wèi nì
事败即言奏讫，不败则候时为逆。
cǐ nǎi jiān chén guǐ jì yí huò shèng xīn jīn guǒ suì qí suǒ móu bì xià hé rěn bù chá
此乃奸臣诡计，疑惑圣心，今果遂其所谋，陛下何忍不察？
ruò chāng zōng wú cǐ zhàn xiāng zòu hòu bù hé gèng yǔ hóng tài wǎng huán shàng lìng xiū fú fù nǐ ráng ě cǐ zé qī yú bì suì yuán wú huǐ xīn
若昌宗无此占相，奏后不合更与弘泰往还，尚令修福，复拟禳厄，此则期于必遂，元无悔心。
zòng suī zòu wén qíng shí nán shù cǐ ér kě shě shuí qí kě xíng
纵虽奏闻，情实难恕，此而可舍，谁其可刑？
kuàng jīng liǎng dù shì zhāng tiān ēn bìng chuí shě yòu chāng zōng zì wèi dé jì rén yì yǐ wéi yìng yùn jí bù láo bīng jiǎ tiān xià jiē cóng wàn fāng jī zhī yǐ wéi bì xià zòng chéng qí luàn yě
况经两度事彰，天恩并垂舍宥，昌宗自为得计，人亦以为应运，即不劳兵甲，天下皆从，万方讥之，以为陛下纵成其乱也。
jūn zài chén tú tiān fèn shì wèi nì chén bù zhū shè jì wáng yǐ
君在，臣图天分，是为逆臣，不诛，社稷亡矣。
fú qǐng fù luán tái fèng gé sān sī kǎo jìng qí zuì
伏请付鸾台凤阁三司考竟其罪。
shū zòu bù bào
疏奏不报。
shí yòu nèi shǐ li jiào děng zòu chēng wǎng shǔ gé mìng zhī shí rén duō nì jié jū xùn jué duàn xíng yù zhì yán kè bó zhī lì zì xíng kù fǎ
时又内史李峤等奏称：“往属革命之时，人多逆节，鞫讯决断，刑狱至严，刻薄之吏，恣行酷法。
qí zhōu xìng qiū jī lái jùn chén suǒ hé pò jiā zhě bìng qǐng xuě miǎn
其周兴、丘𪟝、来俊臣所劾破家者，并请雪免。
yàn fàn yòu zòu qǐng zì wén míng yuán nián yǐ hòu dé zuì rén chú yáng yù bó sān zhōu jí zhū móu nì kuí shǒu yī qiè shè zhī
” 彦范又奏请自文明元年以后得罪人，除扬、豫、博三州及诸谋逆魁首，一切赦之。
biǎo shū qián hòu shí zòu cí zhǐ jī qiè zhì shì fāng jiàn yǔn nà
表疏前后十奏，辞旨激切，至是方见允纳。
yàn fàn fán suǒ zòu yì ruò féng rén zhǔ jié zé zé cí sè wú jù zhēng zhī yù lì
彦范凡所奏议，若逢人主诘责，则辞色无惧，争之愈厉。
yòu cháng wèi suǒ qīn yuē jīn jì gōng wèi dà lǐ rén mìng suǒ xuán bì bù néng shùn zhǐ guǐ cí yǐ qiú gǒu miǎn
又尝谓所亲曰：“今既躬为大理，人命所悬，必不能顺旨诡辞， 以求苟免。
shì suì dōng zé tiān bù yù
是岁冬，则天不豫。
zhāng yì zhī yǔ dì chāng zōng rù gé shì jí qián tú nì luàn
张易之与弟昌宗入阁侍疾，潜图逆乱。
fèng gé shì láng zhāng jiǎn zhī yǔ huán yàn fàn jí zhōng tái yòu chéng jìng huī děng jiàn cè jiāng zhū zhī
凤阁侍郎张柬之与桓彦范及中台右丞敬晖等建策将诛之。
jiǎn zhī jù yǐn yàn fàn jí huī bìng wèi zuǒ yòu yǔ lín jiāng jūn wěi yǐ jìn bīng gòng tú qí shì
柬之遽引彦范及晖并为左右羽林将军，委以禁兵，共图其事。
shí huáng tài zǐ měi yú běi mén qǐ jū yàn fàn yǔ huī yīn de yè jiàn mì chén qí jì tài zǐ cóng zhī
时皇太子每于北门起居，彦范与晖因得谒见，密陈其计，太子从之。
shén lóng yuán nián zhēng yuè
神龙元年正月，
yàn fàn yǔ jìng huī jí zuǒ yǔ lín jiāng jūn lǐ zhàn li duō zuò yòu yǔ lín jiāng jūn yáng yuán yǎn zuǒ wēi wèi jiāng jūn xuē sī xíng děng
彦范与敬晖及左羽林将军李湛、李多祚、右羽林将军杨元琰、 左威卫将军薛思行等，
lǜ zuǒ yòu yǔ lín bīng jí qiān jì wǔ bǎi yú rén tǎo yì zhī chāng zōng yú gōng zhōng
率左右羽林兵及千骑五百余人讨易之、昌宗于宫中，
lìng lǐ zhàn li duō zuò jiù dōng gōng yíng huáng tài zǐ
令李湛、 李多祚就东宫迎皇太子。
bīng zhì xuán wǔ mén yàn fàn děng fèng tài zǐ zhǎn guān ér rù bīng shì dà zào
兵至玄武门，彦范等奉太子斩关而入，兵士大噪。
shí zé tiān zài yíng xiān gōng zhī jí xiān diàn
时则天在迎仙宫之集仙殿。
zhǎn yì zhī chāng zōng yú kuò xià bìng jiù dì zhǎn qí xiōng biàn zhōu cì shǐ chāng qī sī lǐ shǎo qīng tóng xiū bìng xiāo shǒu yú tiān jīn qiáo nán
斩易之、昌宗于廓下，并就第斩其兄汴州刺史昌期、司礼少卿同休，并枭首于天津桥南。
shì shù jiàn zhě mò bù huān jiào xiāng hè huò luán gē qí ròu yī xī dōu jǐn
士庶见者，莫不欢叫相贺，或脔割其肉，一夕都尽。
míng rì tài zǐ jí wèi yàn fàn yǐ gōng jiā yín qīng guāng lù dài fu bài nà yán cì xūn shàng zhù guó fēng qiáo jùn gōng cì shí fēng wǔ bǎi hù
明日，太子即位，彦范以功加银青光禄大夫，拜纳言，赐勋上柱国，封谯郡公，赐实封五百户。
yòu gǎi wéi shì zhōng cóng xīn lìng yě
又改为侍中，从新令也。
yàn fàn cháng biǎo lùn shí zhèng shù tiáo qí dà lüè yuē xī kǒng zǐ lùn shī yǐ guān jū wèi shǐ yán hòu fēi zhě rén lún zhī běn lǐ luàn zhī duān yě
彦范尝表论时政数条，其大略曰：“昔孔子论《诗》以《关雎》为始，言后妃者人伦之本，理乱之端也。
gù huáng yīng jiàng ér yú dào xìng rèn sì guī ér jī zōng shèng
故皇、英降而虞道兴，任、姒归而姬宗盛。
jié bēn nán cháo huò jiē mèi xǐ lǔ huán miè guó huò yǐ qí yuàn
桀奔南巢， 祸阶妹喜，鲁桓灭国，惑以齐媛。
fú jiàn bì xià měi lín cháo tīng zhèng huáng hòu bì shī wéi màn zuò yú diàn shàng yù wén zhèng shì
伏见陛下每临朝听政，皇后必施帷幔坐于殿上， 预闻政事。
chén yú lì xuǎn liè pì xiáng qiú wǎng dài dì wáng yǒu yǔ fù rén móu jí zhèng zhě mò bù pò guó wáng shēn qīng zhōu jì lù
臣愚历选列辟，详求往代，帝王有与妇人谋及政者，莫不破国亡身，倾辀继路。
qiě yǐ yīn chéng yáng wéi tiān yě yǐ fù lìng fu wéi rén yě
且以阴乘阳，违天也，以妇凌夫，违人也。
wéi tiān bù xiáng wéi rén bú yì
违天不祥，违人不义。
yóu shì gǔ rén pì yǐ pìn jī zhī chen wéi jiā zhī suǒ
由是古人譬以‘牝鸡之晨，惟家之索。
yì yuē wú yōu suì zài zhōng kuì yán fù rén bù dé yù yú guó zhèng yě
’《易》曰‘无攸遂，在中馈’，言妇人不得预于国政也。
fú yuàn bì xià lǎn gǔ rén zhī yán chá gǔ rén zhī yì shàng yǐ shè jì wéi zhòng xià yǐ cāng shēng zài niàn
伏愿陛下览古人之言，察古人之意，上以社稷为重，下以苍生在念。
yi lìng huáng hòu wú wǎng zhèng diàn gàn yù wài cháo zhuān zài zhōng gōng yù xiū yīn jiào zé kūn yí shì gù dǐng mìng wéi yǒng
宜令皇后无往正殿干预外朝，专在中宫，聿修阴教，则坤仪式固，鼎命惟永。
yòu yuē chén wén jīng shī xuān xuān dào lù jí jí jiē yún hú sēng huì fàn jiǎo tuō fó jiào guǐ huò hòu fēi gù de chū rù jìn wéi náo luàn shí zhèng
又曰：“臣闻京师喧喧，道路籍籍，皆云胡僧慧范矫托佛教，诡惑后妃，故得出入禁闱，挠乱时政。
bì xià yòu qīng jì wēi xíng shù xìng qí shì shàng xià xiè dú yǒu kuī zūn yán
陛下又轻骑微行，数幸其室，上下媟黩，有亏尊严。
chén yì cháng wén xīng huà zhì lǐ bì yóu jìn shàn
臣抑尝闻兴化致理，必由进善；
kāng guó níng rén mò dà qì è
康国宁人，莫大弃恶。
gù kǒng zǐ yuē zhí zuǒ dào yǐ luàn zhèng zhě shā jiǎ guǐ shén yǐ wēi rén zhě shā
故孔子曰：‘执左道以乱政者杀， 假鬼神以危人者杀。
jīn huì fàn zhī zuì bù shū yú cǐ yě
’今慧范之罪，不殊于此也。
ruò bù jí zhū bì shēng biàn luàn
若不急诛，必生变乱。
chú è wù běn qù xié wù yí shí yuàn tiān cōng zǎo jiā cái biǎn
除恶务本， 去邪勿疑，实愿天聪，早加裁贬。
shū zòu bù nà
”疏奏不纳。
shí yǒu mò chì shòu fāng shù rén zhèng pǔ sī mì shū jiān yè jìng néng guó zǐ jì jiǔ yàn fàn kǔ yán qí bù kě
时有墨敕授方术人郑普思秘书监， 叶净能国子祭酒，彦范苦言其不可。
dì yuē jì yào yòng zhī wú róng biàn zhǐ
帝曰：“既要用之，无容便止。
yàn fàn yòu duì yuē bì xià zì lóng fēi bǎo wèi jù xià zhì yún jūn guó zhèng huà jiē yī zhēn guàn gù shì
”彦范又对曰： “陛下自龙飞宝位，遽下制云：‘军国政化，皆依贞观故事。
xī zhēn guàn zhōng cháng yǐ wèi zhēng yú shì nán yán shī gǔ wèi mì shū jiān kǒng yǐng dá wèi guó zi jì jiǔ
’昔贞观中尝以魏征、 虞世南、颜师古为秘书监，孔颖达为国子祭酒。
zhì rú pǔ sī děng shì fāng jì yōng liú qǐ zú yǐ bǐ zōng qián liè
至如普思等是方伎庸流，岂足以比踪前烈？
chén kǒng wù yì wèi bì xià guān bù zé cái làn yǐ tiān zhì jiā yú sī ài
臣恐物议谓陛下官不择才，滥以天秩加于私爱。
wéi bì xià shǎo jiā shèn zé
惟陛下少加慎择。
dì jìng bù nà
”帝竟不纳。
shí wéi huáng hòu jì gàn cháo zhèng dé jìng jùn wáng wǔ sān sī yòu jū zhōng yòng shì yǐ zé tiān wèi yàn fàn děng suǒ fèi cháng shēn fèn yuàn yòu lǜ yàn fàn děng jiàn chú wǔ shì nǎi xiān shì tú zhī
时韦皇后既干朝政，德静郡王武三思又居中用事，以则天为彦范等所废，常深愤怨，又虑彦范等渐除武氏，乃先事图之。
huáng hòu wéi shì jì yā wèi dì suǒ xìn chǒng yán wú bù cóng sān sī yòu sī tōng yú wéi shì nǎi rì xī chán huǐ yàn fàn děng
皇后韦氏既雅为帝所信宠，言无不从， 三思又私通于韦氏，乃日夕谗毁彦范等。
dì jìng yòng sān sī jì jìn fēng yàn fàn wèi fú yáng jùn wáng jìng huī wèi píng yáng jùn wǔ zhāng jiǎn zhī wèi hàn yáng jùn wǔ cuī xuán wěi wèi bó líng jùn wáng yuán shù jǐ wèi nán yáng jùn wáng bìng jiā tè jìn lìng ba zhī zhèng shì
帝竟用三思计，进封彦范为扶阳郡王、敬晖为平阳郡五、张柬之为汉阳郡五、崔玄𬀩为博陵郡王、袁恕己为南阳郡王，并加特进，令罢知政事。
yàn fàn réng cì xìng wéi shì lìng yǔ huáng hòu tóng shǔ jí réng cì zá cǎi jǐn xiù jīn yín ān mǎ děng
彦范仍赐姓韦氏，令与皇后同属籍，仍赐杂彩、锦绣、金银、 鞍马等。
suī wài shì yōu chóng ér shí duó qí quán yě
虽外示优崇，而实夺其权也。
yì zhōu cì shǐ zhào lǚ wēn zhě jí yàn fàn zhī qī xiōng yě
易州刺史赵履温者，即彦范之妻兄也。
yàn fàn zhū yì zhī hòu zòu yán xiān yǔ lǚ wēn gòng móu qí shì yú shì zhào bài sī nóng shǎo qīng
彦范诛易之后，奏言先与履温共谋其事，于是召拜司农少卿。
lǚ wēn dé zhī nǎi yǐ èr bì yí yàn fàn
履温德之，乃以二婢遗彦范。
jí yàn fàn ba zhī zhèng shì lǚ wēn yòu xié duó qí bì dà wéi shí lùn suǒ jī
及彦范罢知政事，履温又协夺其婢，大为时论所讥。
xún chū wèi míng zhōu cì shǐ zhuǎn háo zhōu cì shǐ
寻出为洺州刺史，转濠州刺史。
èr nián guāng lù qīng fù mǎ dū wèi wáng tóng jiǎo yǐ wǔ sān sī yǔ wéi shì jiān tōng qián móu zhū zhī
二年，光禄卿、驸马都尉王同皎以武三思与韦氏奸通，潜谋诛之。
shì xiè wèi sān sī wū gòu yán tóng jiǎo jiāng fèi huáng hòu wéi shì yàn fàn děng tōng zhī qí qíng
事泄，为三思诬构，言同皎将废皇后韦氏，彦范等通知其情。
nǎi biǎn yàn fàn wèi lóng zhōu sī mǎ jìng huī yá zhōu sī mǎ yuán shù jǐ dòu zhōu sī mǎ cuī xuán wěi bái zhōu sī mǎ zhāng jiǎn zhī xīn zhōu sī mǎ bìng réng lìng zhǎng rèn xūn fēng bìng xuē
乃贬彦范为泷州司马、敬晖崖州司马、袁恕己窦州司马、崔玄𬀩白州司马、张柬之新州司马，并仍令长任，勋封并削。
yàn fàn réng fù qí běn xìng huán shì
彦范仍复其本姓桓氏。
shì suì qiū wǔ sān sī yòu yīn lìng rén shū huáng hòu huì xíng bǎng yú tiān jīn qiáo qǐng jiā fèi chù
是岁秋，武三思又阴令人疏皇后秽行，榜于天津桥，请加废黜。
zhōng zōng wén zhī nù mìng yù shǐ dài fū li chéng jiā tuī qiú qí rén
中宗闻之怒， 命御史大夫李承嘉推求其人。
chéng jiā xī sān sī zhǐ zòu yán yàn fàn yǔ jìng huī zhāng jiǎn zhī yuán shù jǐ cuī xuán wěi děng jiào rén mì wèi cǐ bǎng
承嘉希三思旨，奏言：“彦范与敬晖、张柬之、袁恕己、崔玄𬀩等教人密为此榜。
suī tuō fèi hòu wèi míng shí yǒu wēi jūn zhī jì qǐng jiā zú miè
虽托废后为名，实有危君之计，请加族灭。
zhì yī chéng jiā suǒ zòu
”制依承嘉所奏。
dà lǐ chéng li cháo yǐn zhí zòu yún jìng huī děng jì wèi jīng jū wèn bù kě jí sì zhū yí
大理丞李朝隐执奏云：“敬晖等既未经鞫问，不可即肆诛夷。
qǐng chà yù shǐ àn zuì dài zhì zhǔn fǎ chǔ fèn
请差御史按罪，待至，准法处分。
dà lǐ qīng péi tán zòu yún jìng huī děng zhī hé jù chì duàn zuì bù kě bié sì tuī jū qǐng bìng chǔ zhǎn jí mò
”大理卿裴谈奏云：“敬晖等只合据敕断罪，不可别俟推鞫， 请并处斩籍没。
zhōng zōng nà qí yì
”中宗纳其议，
réng yǐ yàn fàn děng wǔ rén cháng cì tiě quàn
仍以彦范等五人尝赐铁券，
xǔ yǐ bù sǐ
许以不死，
nǎi cháng liú yàn fàn yú ráng zhōu
乃长流彦范于瀼州，
jìng huī yú yá zhōu
敬晖于崖州，
zhāng jiǎn zhī yú lóng zhōu
张柬之于泷州，
yuán shù jǐ yú huán zhōu
袁恕己于环州，
cuī xuán wěi yú gǔ zhōu
崔玄𬀩于古州，
bìng zhōng shēn jìn gù
并终身禁锢，
zǐ dì nián shí liù yǐ shàng zhě yì pèi liú lǐng wài
子弟年十六已上者亦配流岭外。
zhuó shòu chéng jiā jīn zǐ guāng lù dài fu jìn fēng xiāng wǔ jùn gōng
擢授承嘉金紫光禄大夫，进封襄武郡公。
wéi shì yòu tè cì chéng jiā cǎi wù wǔ bǎi duàn duān jǐn bèi yī zhāng
韦氏又特赐承嘉彩物五百段、端锦被一张。
zhuó bài péi tán wèi xíng bù shàng shū zuǒ biǎn li cháo yǐn wèi wén xǐ lìng
擢拜裴谈为刑部尚书，左贬李朝隐为闻喜令。
sān sī é yòu fěng jié mǐn tài zǐ kàng biǎo qǐng yí yàn fàn děng sān zú
三思俄又讽节愍太子抗表请夷彦范等三族。
zhōng zōng yǐ jì yǒu qián mìng bù yī qí qǐng
中宗以既有前命，不依其请。
sān sī yóu lǜ yàn fàn děng zhòng bèi jìn yòng yòu nà zhōng shū shè rén cuī shí zhī jì tè lìng shí yí xiōng jiā zhōu sī mǎ zhōu lì zhēn shè yòu tái shì yù shǐ jiù lǐng wài bìng jiǎo zhì shā zhī
三思犹虑彦范等重被进用，又纳中书舍人崔湜之计，特令湜姨兄嘉州司马周利贞摄右台侍御史， 就岭外并矫制杀之。
yàn fàn fù liú suǒ xíng zhì guì zhōu lì zhēn yù zhī yú tú nǎi lìng zuǒ yòu zhí fù yè yú zhú chá zhī shàng ròu jǐn zhì gǔ rán hòu zhàng shā shí nián wǔ shí sì
彦范赴流所，行至贵州，利贞遇之于途，乃令左右执缚，曳于竹槎之上，肉尽至骨，然后杖杀，时年五十四。
ruì zōng jí wèi yán hé yuán nián bìng zhuī fù qí guān jué réng tè hái qí zǐ sūn shí fēng èr bǎi hù
睿宗即位，延和元年，并追复其官爵，仍特还其子孙实封二百户。
xuán zōng jí wèi kāi yuán liù nián zhào yuē huáng yú zhào jiàn bì yǒu fǔ zuǒ zhī chén
玄宗即位， 开元六年，诏曰：“皇舆肇建必有辅佐之臣；
tiān bù duō jiān yuán zhàng jīng lún zhī yè
天步多艰，爰仗经纶之业。
gù shì zhōng qiáo guó gōng huán yàn fàn
故侍中、 谯国公桓彦范，
shì zhōng píng yáng jùn gōng jìng huī
侍中、平阳郡公敬晖，
zhōng shū lìng jiān lì bù shàng shū hàn yáng jùn gōng zhāng jiǎn zhī
中书令兼吏部尚书、汉阳郡公张柬之，
tè jìn bó líng jùn gōng cuī xuán wěi
特进、 博陵郡公崔玄𬀩，
zhōng shū lìng nán yáng jùn gōng yuán shù jǐ děng
中书令、南阳郡公袁恕己等，
bìng dé wéi shén jiàng
并德惟神降，
cái yǔ yùn shēng
材与运生，
dào xié tái yuè
道协台岳，
míng shū yán qiān wěi
名书讠千纬。
yín liàng dì zǎi qín láo wáng jiā cān fù yǔ zhī yuán móu fèng shēng táng zhī jǐng mìng
寅亮帝载，勤劳王家，参复禹之元谋，奉升唐之景命。
suī cú xiè jì jiǔ ér xūn liè yì zhāng fǔ yí dǐng yǐ niàn gōng xiǎng qí cháng ér zēng gǎn
虽殂谢既久， 而勋烈益彰，抚彝鼎以念功，想旗常而增感。
miǎn zūn gù shí yòng biǎo huī yì bǐ liè zài qīng miào dēng yú míng táng kè shēn cóng sì zhī yí shì mào chóu yōng zhī diǎn
缅遵故实，用表徽懿，俾列在清庙， 登于明堂，克申从祀之仪，式茂畴庸之典。
bìng kě pèi xiǎng zhōng zōng xiào hé huáng dì miào tíng qí zi běi xián jiā shōu zhuó
并可配享中宗孝和皇帝庙庭，其子北咸加收擢。
jiàn zhōng yuán nián zhòng zèng sī tú
”建中元年，重赠司徒。
jìng huī jiàng zhōu tài píng rén yě
敬晖，绛州太平人也。
ruò guàn jǔ míng jīng
弱冠举明经。
shèng lì chū lèi chú wèi zhōu cì shǐ
圣历初，累除卫州刺史。
shí hé běi xīn yǒu tū jué zhī kòu fāng qiū ér ér xiū chéng bù chuò huī xià chē wèi yuē jīn tāng fēi sù ér bù shǒu qǐ yǒu qì shōu huò ér shàn chéng guō zāi
时河北新有突厥之寇，方秋而而修城不辍，晖下车谓曰：“金汤非粟而不守，岂有弃收获而缮城郭哉？
xī lìng bà sàn yóu shì rén lì xián gē yǒng zhī
”悉令罢散，由是人吏咸歌咏之。
zài qiān xià guān shì láng chū wèi tài zhōu cì shǐ
再迁夏官侍郎，出为泰州刺史。
dà zú yuán nián qiān luò zhōu zhǎng shǐ
大足元年， 迁洛州长史。
tiān hòu xìng cháng ān lìng huī zhī fù liú shǒu shì
天后幸长安，令晖知副留守事。
zài zhí yǐ qīng gàn zhe wén
在职以清干著闻；
xǐ shū láo miǎn cì wù bǎi duàn
玺书劳勉，赐物百段。
cháng ān sān nián bài zhōng tái yòu chéng jiā yín qīng guāng lù dài fu
长安三年，拜中台右丞，加银青光禄大夫。
shén lóng yuán nián zhuǎn yòu yǔ lín jiāng jūn
神龙元年，转右羽林将军。
yǐ zhū zhāng yì zhī chāng zōng gōng jiā jīn zǐ guāng lù dài fu zhuó bài shì zhōng cì jué píng yáng jùn gōng shí shí fēng wǔ bǎi hù
以诛张易之、昌宗功，加金紫光禄大夫，擢拜侍中， 赐爵平阳郡公，食实封五百户。
xún jìn fēng qí guó gōng
寻进封齐国公。
tiān hòu bēng yí zhì jiā shí fēng tōng qián mǎn qī bǎi hù
天后崩，遗制加实封通前满七百户。
huī děng yǐ táng shì zhōng xīng wǔ shì zhū wáng xián yi jiàng jué shàng zhāng lùn zòu yú shì zhū wǔ jiàng wèi gōng
晖等以唐室中兴，武氏诸王咸宜降爵，上章论奏，于是诸武降为公。
wǔ sān sī yì nù nǎi fěng dì yáng zūn huī děng wéi jùn wáng ba zhī zhèng shì
武三思益怒， 乃讽帝阳尊晖等为郡王，罢知政事。
réng cì tiě quàn shù shí sǐ shuò wàng qū cháo
仍赐铁券，恕十死，朔望趋朝。
chū huī yǔ yàn fàn děng zhū zhāng yì zhī xiōng dì yě luò zhōu zhǎng shǐ xuē jì chǎng wèi huī yuē èr xiōng suī chú chǎn lù yóu zài
初，晖与彦范等诛张易之兄弟也，洛州长史薛季昶谓晖曰：“二凶虽除，产、 禄犹在。
qǐng yīn bīng shì zhū wǔ sān sī zhī shǔ kuāng zhèng wáng shì yǐ ān tiān xià
请因兵势诛武三思之属，匡正王室，以安天下。
huī yǔ zhāng jiǎn zhī lǚ chén bù kě nǎi zhǐ
”晖与张柬之屡陈不可， 乃止。
jì chǎng tàn yuē wú bù zhī sǐ suǒ yǐ
季昶叹曰：“吾不知死所矣。
yì rì sān sī yīn wéi hòu zhī zhù qián rù gōng zhōng nèi háng xiāng shì fǎn yì guó zhèng wèi tiān xià suǒ huàn shí yì yǐ cǐ guī jiù yú huī
”翌日，三思因韦后之助，潜入宫中，内行相事，反易国政，为天下所患，时议以此归咎于晖。
huī děng jì shī zhèng bǐng shòu zhì yú sān sī huī měi tuī chuáng jiē wǎn huò tán zhǐ chū xuè
晖等既失政柄，受制于三思，晖每推床嗟惋，或弹指出血。
jiǎn zhī tàn yuē zhǔ shàng chóu xī wèi yīng wáng shí sù chēng yǒng liè wú liú zhū wǔ jì zì zhū chú ěr
柬之叹曰：“主上畴昔为英王时，素称勇烈，吾留诸武， 冀自诛锄耳。
jīn shì shì yǐ qù zhī fù hé dào
今事势已去，知复何道。
sān sī jì shēn fèn wǎn yǐ xǔ zhōu sī gōng cān jūn zhèng yīn sù bèi huī děng fèi chù yīn lìng shàng biǎo chén qí zuì zhuàng
三思既深愤惋，以许州司功参军郑愔素被晖等废黜，因令上表陈其罪状。
zhōng zōng zhào yuē zé tiān dà shèng huáng hòu wǎng yǐ yōu láo bù yù xiōng shù nòng quán
中宗诏曰：“则天大圣皇后，往以忧劳不豫，凶竖弄权。
huī děng yīn xìng jiá bīng chǎn chú yāo niè zhèn lù qí láo xiào bèi jí chǒng láo
晖等因兴甲兵，铲除妖孽，朕录其劳效，备极宠劳。
zì wèi xūn gāo yī shí suì yù quán qīng sì hǎi shàn zuò wēi fú qīng wǔ guó zhāng bèi dào qì yì mò sī zhī shén
自谓勋高一时，遂欲权倾四海，擅作威福，轻侮国章，悖道弃义，莫斯之甚。
rán shōu qí báo xiào yóu wèi yǐn rěn xī qí jùn wáng zhī zhòng yōu yǐ tè jìn zhī róng
然收其薄效，犹为隐忍，锡其郡王之重，优以特进之荣。
bù wèi xī hè zhī zhì shū nán yíng mǎn jì shī dà quán duō huái yuàn wàng
不谓溪壑之志，殊难盈满，既失大权，多怀怨望。
nǎi yǔ wáng tóng jiǎo kuī chān nèi jìn qián xiāng móu jié gèng yù quán bīng jiàng quē tú fèi jiāo gōng xiǎn jī chǒu cí jīng shì hài tīng
乃与王同皎窥觇内禁，潜相谋结，更欲权兵绛阙，图废椒宫，险迹丑辞，惊视骇听。
shǔ yǐ dì tú yī shǐ wu jìng bì láo suǒ yǐ jiǔ wèi hán róng wèi néng bào zhū xiá ěr
属以帝图伊始，务静狴牢，所以久为含容，未能暴诸遐迩。
zì tóng jiǎo fú fǎ xìn jī mí zhāng tǎng ruò wú qí fā míng hé yǐ chéng cí bèi luàn
自同皎伏法，衅迹弥彰，倘若无其发明，何以惩兹悖乱？
jī qí jù nì hé zhì yán zhū
迹其巨逆，合置严诛。
yuán qí xī lì wēi gōng suǒ yǐ tè cóng kuān yòu xián yi biǎn jiàng chū zuǒ xiá fān
缘其昔立微功，所以特从宽宥，咸宜贬降，出佐遐籓。
huī kě yá zhōu sī mǎ jiǎn zhī kě xīn zhōu sī mǎ shù jǐ kě dòu zhōu sī mǎ xuán wěi kě bái zhōu sī mǎ bìng yuán wài zhì
晖可崖州司马，柬之可新州司马，恕己可窦州司马，玄𬀩可白州司马，并员外置。
huī dào yá zhōu jìng wèi zhōu lì zhēn suǒ shā
”晖到崖州，竟为周利贞所杀。
ruì zōng jí wèi zhuī fù wǔ wáng guān jué zèng huī qín zhōu dū du shì yuē sù mǐn
睿宗即位，追复五王官爵，赠晖秦州都督，谥曰肃愍。
jiàn zhōng chū zhòng zèng tài wèi
建中初，重赠太尉。
zēng sūn yuán yīng kāi chéng sān nián zì shì tài zǐ tōng shì shè rén wèi hé nán xiàn chéng
曾孙元膺，开成三年，自试太子通事舍人为河南县丞。
cuī xuán wěi bó líng ān píng rén yě
崔玄𬀩，博陵安平人也。
fù xíng jǐn wèi hú sū lìng
父行谨，为胡苏令。
běn míng yè yǐ zì xià tǐ yǒu zé tiān zǔ huì nǎi gǎi wéi xuán wěi
本名晔，以字下体有则天祖讳， 乃改为玄𬀩。
shǎo yǒu xué xíng shēn wéi shū fù mì shū jiān xíng gōng suǒ qì zhòng
少有学行，深为叔父秘书监行功所器重。
lóng shuò zhōng jǔ míng jīng lèi bǔ kù bù yuán wài láng
龙朔中，举明经，累补库部员外郎。
qí mǔ lú shì cháng jiè zhī yuē wú jiàn yí xiōng tún tián láng zhōng xīn xuán yù yún r zi cóng huàn zhě yǒu rén lái yún pín fá bù néng cún cǐ shì hǎo xiāo xī
其母卢氏尝诫之曰：“吾见姨兄屯田郎中辛玄驭云：‘儿子从宦者，有人来云贫乏不能存，此是好消息。
ruò wén zī huò chōng zú yì mǎ qīng féi cǐ è xiāo xī
若闻赀货充足，衣马轻肥，此恶消息。
wú cháng zhòng cǐ yán yǐ wéi què lùn
’吾常重此言，以为确论。
bǐ jiàn qīn biǎo zhōng shì huàn zhě duō jiāng qián wù shàng qí fù mǔ fù mǔ dàn zhī xǐ yuè jìng bù wèn cǐ wù cóng hé ér lái
比见亲表中仕宦者，多将钱物上其父母，父母但知喜悦，竟不问此物从何而来。
bì shì lù fèng yú zī chéng yì shàn shì
必是禄俸余资，诚亦善事。
rú qí fēi lǐ suǒ de cǐ yǔ dào zéi hé bié
如其非理所得，此与盗贼何别？
zòng wú dà jiù dú bù nèi kuì yú xīn
纵无大咎， 独不内愧于心？
mèng mǔ bù shòu yú zhǎ zhī kuì gài wèi cǐ yě
孟母不受鱼鲊之馈，盖为此也。
rǔ jīn zuò shí lù fèng róng xìng yǐ duō ruò qí bù néng zhōng qīng hé yǐ dài tiān lǚ dì
汝今坐食禄俸，荣幸已多，若其不能忠清，何以戴天履地？
kǒng zǐ yún suī rì shā sān xìng zhī yǎng yóu wèi bù xiào
孔子云：‘虽日杀三性之养，犹为不孝。
yòu yuē fù mǔ wéi qí jí zhī yōu
’又曰：‘父母惟其疾之忧。
chí yí xiū shēn jié yǐ wù lèi wú cǐ yì yě
’持宜修身洁已，勿累吾此意也。
xuán wěi zūn fèng mǔ shì jiào jiè yǐ qīng jǐn jiàn chēng
”玄𬀩遵奉母氏教诫，以清谨见称。
xún shòu tiān gōng láng zhōng qiān fèng gé shè rén
寻授天宫郎中，迁凤阁舍人。
cháng ān yuán nián chāo bài tiān guān shì láng
长安元年，超拜天官侍郎。
měi jiè rán zì shǒu dōu jué qǐng yè pō wéi zhí zhèng zhě suǒ jì
每介然自守，都绝请谒，颇为执政者所忌。
zhuǎi wén chāng zuǒ chéng
转文昌左丞。
jīng yuè yú zé tiān wèi yuē zì qīng gǎi zhí yǐ lái xuǎn sī dà yǒu zuì guò
经月余，则天谓曰：“自卿改职以来，选司大有罪过。
huò wén lìng shǐ nǎi shè zhāi zì qìng cǐ yù shèng wèi tān è ěr
或闻令史乃设斋自庆， 此欲盛为贪恶耳。
jīn yào qīng fù jiù rèn
今要卿复旧任。
yòu chú tiān guān shì láng cì zá cǎi qī shí duàn
”又除天官侍郎，赐杂彩七十段。
sān nián bài luán tái shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì jiān tài zǐ zuǒ shù zǐ
三年，拜鸾台侍郎、同凤阁鸾台平章事，兼太子左庶子。
sì nián qiān fèng gé shì láng jiā yín qīng guāng lù dài fu réng yī jiù zhī zhèng shì
四年，迁凤阁侍郎，加银青光禄大夫， 仍依旧知政事。
xiān shì lái jùn chén zhōu xìng děng wū xiàn liáng shàn jì tú jué shǎng yīn yuán jí mò zhě shù bǎi jiā
先是，来俊臣、周兴等诬陷良善，冀图爵赏，因缘籍没者数百家。
xuán wěi gù chén qí wǎng zhuàng zé tiān nǎi gǎn wù xián cóng xuě miǎn
玄𬀩固陈其枉状，则天乃感悟，咸从雪免。
zé tiān jì nián sòng jǐng hé zòu zhāng chāng zōng móu wéi bù guǐ xuán wěi yì lǚ yǒu dǎng yán zé tiān nǎi lìng fǎ sī zhèng duàn qí zuì
则天季年，宋璟劾奏张昌宗谋为不轨，玄𬀩亦屡有谠言，则天乃令法司正断其罪。
xuán wěi dì shēng shí wéi sī xíng shǎo qīng yòu qǐng zhì yǐ dà bì
玄𬀩弟升时为司刑少卿，又请置以大辟。
qí xiōng dì shǒu zhèng rú cǐ
其兄弟守正如此。
shì shí zé tiān bù yù zǎi xiàng bù dé zhào jiàn zhě lěi yuè
是时，则天不豫， 宰相不得召见者累月。
jí jí shǎo jiàn xuán wěi zòu yán huáng tài zǐ xiāng wáng rén míng xiào yǒu zú kě qīn shì tāng yào
及疾少间，玄𬀩奏言：“皇太子、相王仁QD明孝友，足可亲侍汤药。
gōng jìn shì zhòng fú yuàn bù lìng yì xìng chū rù
宫禁事重，伏愿不令异姓出入。
zé tiān yuē shēn lǐng qīng hòu yì
”则天曰：“深领卿厚意。
xún yǐ yù zhū zhāng yì zhī gōng zhuó bài zhōng shū lìng fēng bó líng jùn gōng
”寻以预诛张易之功，擢拜中书令，封博陵郡公。
zhōng zōng jiāng shòu fāng shù rén zhèng pǔ sī wèi mì shū jiān xuán wěi qiē jiàn jìng bù nà
中宗将授方术人郑普思为秘书监，玄𬀩切谏， 竟不纳。
xún jìn jué wèi wáng cì shí fēng sì bǎi hù jiǎn jiào yì zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ jiān zhī dū du shì
寻进爵为王，赐实封四百户，检校益州大都督府长史，兼知都督事。
qí hòu bèi lèi biǎn shòu bái zhōu sī mǎ zài dào bìng zú
其后被累贬，授白州司马，在道病卒。
jiàn zhōng chū zèng tài zǐ tài shī
建中初，赠太子太师。
xuán wěi yǔ dì shēng shén xiāng yǒu ài
玄𬀩与弟升甚相友爱。
zhū zǐ dì gū pín zhě duō gōng zì fǔ yǎng jiào shòu pō wéi dāng shí suǒ chēng
诸子弟孤贫者，多躬自抚养教授，颇为当时所称。
shēng guān zhì shàng shū zuǒ chéng
升， 官至尚书左丞。
xuán wěi shǎo shí pō shǔ shī fù wǎn nián yǐ wéi fēi jǐ suǒ cháng nǎi bù fù gòu sī wéi dǔ zhì jīng jí shù zuò wéi shì
玄𬀩少时颇属诗赋，晚年以为非己所长，乃不复构思，唯笃志经籍， 述作为事。
suǒ zhuàn xíng jǐ yào fàn shí juǎn you yì chuán shí juǎn yì shì chuán shí wǔ juǎn xùn zhù wén guǎn cí lín cè èr shí juǎn bìng xíng yú dài
所撰《行己要范》十卷、《友义传》十卷、《义士传》十五卷、训注 《文馆辞林策》二十卷，并行于代。
zi qú pō yǐ wén xué zhī míng guān lì zhōng shū shè rén lǐ bù shì láng
子璩，颇以文学知名，官历中书舍人、礼部侍郎。
qú zi huàn zì yǒu chuán
璩子涣，自有传。
zēng sūn yǐng kāi chéng sān nián zì shāng zhōu fáng yù pàn guān jiān diàn zhōng shì yù shǐ rù wèi jiān chá yù shǐ
曾孙郢，开成三年，自商州防御判官兼殿中侍御史，入为监察御史。
zhāng jiǎn zhī zì mèng jiāng xiāng zhōu xiāng yáng rén yě
张柬之，字孟将，襄州襄阳人也。
shǎo bǔ tài xué shēng shè liè jīng shǐ yóu hǎo sān lǐ guó zi jì jiǔ líng hú dé fēn shén zhòng zhī
少补太学生，涉猎经史，尤好《三礼》，国子祭酒令狐德棻甚重之。
jìn shì zhuó dì lèi bǔ qīng chéng chéng
进士擢第，累补青城丞。
yǒng chāng yuán nián yǐ xián liáng zhēng shì tóng shí cè zhě qiān yú rén jiǎn zhī dú wéi dāng shí dì yī zhuó bài jiān chá yù shǐ
永昌元年，以贤良征试，同时策者千余人，柬之独为当时第一，擢拜监察御史。
shèng lì chū lèi qiān fèng gé shè rén
圣历初，累迁凤阁舍人。
shí hóng wén guǎn zhí xué shì wáng yuán gǎn zhe lùn yún sān nián zhī sàng hé sān shí liù yuè
时弘文馆直学士王元感著论云：“三年之丧，合三十六月。
jiǎn zhī zhe lùn bó zhī yuē
”柬之著论驳之曰：
sān nián zhī sàng èr shí wǔ yuè bù kān zhī diǎn yě
三年之丧，二十五月，不刊之典也。
jǐn àn chūn qiū lǔ xī gōng sān shí sān nián shí èr yuè yǐ sì gōng hōng
谨案《春秋》：“鲁僖公三十三年十二月乙巳，公薨。
wén gōng èr nián dōng gōng zǐ suì rú qí nà bì
”“文公二年冬，公子遂如齐纳币。
zuǒ zhuàn yuē lǐ yě
”《左传》曰“礼也。
dù yù zhù yún xī gōng sàng zhōng cǐ nián shí yī yuè nà bì zài shí èr yuè
”杜预注云：“僖公丧终此年十一月，纳币在十二月。
shì hūn lǐ nà cǎi nà zhēng jiē yǒu xuán xūn shù bó zhū hóu zé wèi zhī nà bì
士婚礼，纳采纳征，皆有玄𫄸束帛， 诸侯则谓之纳币。
gài gōng wèi tài zǐ yǐ xíng hūn lǐ
盖公为太子，已行婚礼。
gù chuán chēng lǐ yě
”故《传》称礼也。
gōng yáng zhuàn yuē nà bì bù shū cǐ hé yǐ shū
《公羊传》曰： “纳币不书，此何以书？
jī sàng qǔ
讥丧娶。
zài sān nián zhī wài hé yǐ jī
在三年之外何以讥？
sān nián zhī nèi bù tú hūn
三年之内不图婚。
hé xiū zhù yún xī gōng yǐ shí èr yuè hōng zhì cǐ dōng wèi mǎn èr shí wǔ yuè nà cǎi wèn míng nà jí jiē zài sān nián zhī nèi gù jī
”何休注云：“僖公以十二月薨，至此冬未满二十五月，纳采、问名、纳吉，皆在三年之内， 故讥。
hé xiū yǐ gōng shí èr yuè hōng zhì cǐ dōng shí èr yuè cái èr shí sì yuè fēi èr shí wǔ yuè shì wèi sān nián ér tú hūn yě
”何休以公十二月薨，至此冬十二月才二十四月，非二十五月，是未三年而图婚也。
àn jīng shū shí èr yuè yǐ sì gōng hōng dù yù yǐ cháng lì tuī yǐ sì shì shí yī yuè shí èr rì fēi shí èr yuè shū shí èr yuè shì jīng wù
按《经》书“十二月乙巳公薨”，杜预以《长历》推乙巳是十一月十二日， 非十二月，书十二月，是《经》误。
wén gōng yuán nián sì yuè zàng wǒ jūn xī gōng chuán yuē huǎn yě
“文公元年四月，葬我君僖公”，《传》曰， 缓也。
zhū hóu wǔ yuè ér zàng ruò shì shí èr yuè hōng jí shì wǔ yuè bù dé yán huǎn
诸侯五月而葬，若是十二月薨，即是五月，不得言缓。
míng zhī shì shí yī yuè hōng gù zhù xī gōng sàng zhōng cǐ nián zhì shí èr yuè ér mǎn èr shí wǔ yuè gù qiū míng chuán yuē lǐ yě
明知是十一月薨，故注僖公丧终此年，至十二月而满二十五月，故丘明《传》曰，礼也。
jù cǐ tuī bù dù zhī kǎo xiào qǐ gōng yáng zhī suǒ néng dǎi kuàng qiū míng qīn shòu jīng yú zhòng ní hu
据此推步，杜之考校，岂公羊之所能逮，况丘明亲受《经》于仲尼乎？
qiě èr chuán hé dù suǒ zhēng wéi zhēng yī yuè bù zhēng yī nián
且二《传》何、杜所争， 唯争一月，不争一年。
qí èr shí wǔ yuè chú sàng yóu lái wú bié
其二十五月除丧，由来无别。
cǐ zé chūn qiū sān nián zhī sàng èr shí wǔ yuè zhī míng yàn yě
此则《春秋》三年之丧，二十五月之明验也。
shàng shū yī xun yún chéng tāng jì méi tài jiǎ yuán nián wéi yuán sì shí yǒu èr yuè yī yǐn sì yú xiān wáng fèng sì wáng zhī jiàn jué zǔ
《尚书伊训》云：“成汤既没，太甲元年，惟元祀十有二月，伊尹祀于先王， 奉嗣王祗见厥祖。
kǒng ān guó zhù yún tāng yǐ yuán nián shí yī yuè bēng
”孔安国注云：“汤以元年十一月崩。
jù cǐ zé èr nián shí yī yuè xiǎo xiáng sān nián shí yī yuè dà xiáng
”据此，则二年十一月小祥，三年十一月大祥。
gù tài jiǎ zhōng piān yún wéi sān sì shí yǒu èr yuè shuò yī yǐn yǐ miǎn fú fèng sì wáng guī yú bó
故《太甲》中篇云：“惟三祀十有二月朔，伊尹以冕服奉嗣王归于亳。
shì shí yī yuè dà xiáng qì shí èr yuè shuò rì jiā wáng miǎn fú jí ér guī bó yě
”是十一月大祥，讫十二月朔日，加王冕服吉而归亳也。
shì kǒng yán tāng yuán nián shí yī yuè zhī míng yàn
是孔言“汤元年十一月”之明验。
gù mìng yún sì yuè zāi shēng pò wáng bù yì shì sì yuè shí liù rì yě
《顾命》云：“四月哉生魄，王不怿”，是四月十六日也。
yì rì yǐ chǒu wáng bēng shì shí qī rì yě
“翌日乙丑，王崩”，是十七日也。
dīng mǎo mìng zuò cè dù shì shí jiǔ rì yě
“丁卯，命作册度”，是十九日也。
yuè qī rì guǐ yǒu bó xiāng mìng shì xū cái shì sì yuè èr shí wǔ rì yě
“越七日癸酉，伯相命士须材”，是四月二十五日也。
zé chéng wáng bēng zhì kāng wáng má miǎn fǔ cháng zhōng jiān yǒu shí yuè kāng wáng fāng shǐ jiàn miào
则成王崩至康王麻冕黼裳，中间有十月，康王方始见庙。
zé zhī tāng bēng zài shí yī yuè yān tíng zhì liàn qì fāng shǐ shí èr yuè zhī jiàn qí zǔ
则知汤崩在十一月，淹停至殓讫，方始十二月，祗见其祖。
gù mìng jiàn miào qì zhū hóu chū miào mén sì yī xun yán zhī jiàn jué zǔ hòu diàn qún hòu xián zài zé bēng jí jiàn miào yīn zhōu zhī lǐ bìng tóng
《顾命》见庙讫，诸侯出庙门俟，《伊训》言“祗见厥祖，侯甸群后咸在’，则崩及见庙，殷、周之礼并同。
cǐ zhōu yīn yú yīn lǐ sǔn yì kě zhī yě
此周因于殷礼，损益可知也。
bù dé yuán nián yǐ qián bié yǒu yī nián
不得元年以前，别有一年。
cǐ shàng shū sān nián zhī sàng èr shí wǔ yuè zhī míng yàn yě
此《尚书》三年之丧，二十五月之明验也。
lǐ jì sān nián wèn yún sān nián zhī sàng èr shí wǔ yuè ér bì āi tòng wèi jǐn sī mù wèi wàng rán ér fú yǐ shì duàn zhī zhě qǐ bù sòng sǐ yǒu yǐ fù shēng yǒu jié
《礼记三年问》云：“三年之丧，二十五月而毕，哀痛未尽，思慕未忘，然而服以是断之者，岂不送死有已，复生有节？
yòu sāng fú sì zhì yún biàn ér cóng yí gù dà xiáng gǔ sù qín gào rén yǐ zhōng
”又《丧服四制》云：“变而从宜，故大祥鼓素琴，告人以终。
yòu jiān chuán yún qī ér xiǎo xiáng shí cài guǒ
”又《间传》云：“期而小祥，食菜果。
yòu qī ér dà xiáng yǒu xī jiàng
又期而大祥，有醯酱。
zhōng yuè ér dàn shí jiǔ ròu
中月而禫，食酒肉。
yòu sāng fú xiǎo jì yún zài qī zhī sàng sān nián yě
”又《丧服小记》云：“再期之丧，三年也。
qī zhī sàng èr nián yě
期之丧， 二年也。
jiǔ yuè qī yuè zhī sàng sān shí yě
九月七月之丧，三时也。
wǔ yuè zhī sàng èr shí yě
五月之丧，二时也。
sān yuè zhī sàng yī shí yě
三月之丧，一时也。
cǐ lǐ jì sān nián zhī sàng èr shí wǔ yuè zhī míng yàn yě
”此 《礼记》三年之丧，二十五月之明验也。
yí lǐ shì yú lǐ yún qī ér xiǎo xiáng
《仪礼士虞礼》云：“期而小祥。
yòu qī ér dà xiáng
又期而大祥。
zhōng yuè ér dàn shì yuè yě jí jì
中月而禫，是月也吉祭。
cǐ lǐ zhōu gōng suǒ zhì zé yí lǐ sān nián zhī sàng èr shí wǔ yuè zhī míng yàn yě
”此礼周公所制，则《仪礼》三年之丧，二十五月之明验也。
cǐ sì yàn zhě bìng lǐ jīng zhèng wén huò zhōu gōng suǒ zhì huò zhòng ní suǒ shù wú zǐ qǐ de yǐ lǐ jì dài shèng suǒ xiū zhé yù pái huǐ
此四验者，并礼经正文，或周公所制，或仲尼所述，吾子岂得以《礼记》戴圣所修，辄欲排毁？
hàn chū gāo táng shēng chuán lǐ jì wèi zhōu bèi xuān dì shí shǎo chuán hòu cāng yīn yān zhōng kǒng bì suǒ de wǔ shí liù piān zhe qǔ tái jì yǐ shòu dì zǐ dài dé dài shèng qìng pǔ sān rén hé yǐ zhèng jīng jí sūn qīng suǒ shù bìng xiāng fú huì
汉初高堂生传《礼》，既未周备，宣帝时少传后苍因淹中孔壁所得五十六篇著《曲台记以授弟子戴德、戴圣、庆溥三人，合以正经及孙卿所述，并相符会。
liè yú xué guān nián dài yǐ jiǔ
列于学官，年代已久。
jīn wú duān gòu zào yì lùn jì wú yī jù shēn kě tàn xi
今无端构造异论，既无依据，深可叹息。
qí èr shí wǔ yuè xiān rú kǎo xiào wéi zhèng kāng chéng zhù yí lǐ zhōng yuè ér dàn yǐ zhōng yuè jiān yī yuè zì sǐ zhì dàn fán èr shí qī yuè
其二十五月，先儒考校，唯郑康成注《仪礼》“中月而禫”，以“中月间一月，自死至禫凡二十七月”。
yòu jiě dàn yún yán dàn dàn rán píng ān zhī yì yě
又解禫云：“言澹澹然平安之意也。
jīn jiē èr shí qī yuè fù cháng cóng zhèng yì yě
今皆二十七月复常，从郑议也。
yú yuè rù dàn dàn jì fù cháng zé èr shí wǔ yuè wèi miǎn sàng yǐ
逾月入禫，禫既复常，则二十五月为免丧矣。
èr shí wǔ yuè èr shí qī yuè qí yì běn tóng
二十五月、二十七月，其议本同。
qiè yǐ zi zhī yú fù mǔ sàng yě yǒu zhōng shēn zhī tòng chuàng jù zhě rì jiǔ tòng shēn zhě yù chí qǐ tú suì yuè ér yǐ hu
窃以子之于父母丧也，有终身之痛，创巨者日久，痛深者愈迟，岂徒岁月而已乎？
gù liàn ér kǎi rán zhě gài bēi mù zhī huái wèi jǐn ér yǒng pǐ zhī qíng yǐ xiē
故练而慨然者，盖悲慕之怀未尽，而踊擗之情已歇；
xiáng ér kuò rán zhě gài āi shāng zhī tòng yǐ chú ér gū miǎo zhī niàn gèng qǐ
祥而廓然者，盖哀伤之痛已除，而孤邈之念更起。
cǐ jiē qíng zhī suǒ zhì qǐ wài shì zāi
此皆情之所致，岂外饰哉。
gù jì yuē sān nián zhī sàng yì tóng guò xì xiān wáng lì qí zhōng zhì yǐ chéng wén lǐ
故《记》曰：三年之丧，义同过隙，先王立其中制，以成文理。
shì yǐ xiáng zé gǎo dài sù pī dàn zé wú suǒ bù pèi
是以祥则缟带素纰，禫则无所不佩。
jīn wú zǐ jiāng xùn qíng qì lǐ shí wèi guāi pì
今吾子将徇情弃礼，实为乖僻。
fu qì shuāi má zhī fú xí jǐn hú zhī yī háng dào zhī rén jiē bù rěn yě zhí wèi jié zhī yǐ lǐ wú kě nài hé
夫弃缞麻之服，袭锦縠之衣，行道之人，皆不忍也，直为节之以礼，无可奈何。
gù yóu yě bù néng guò zhì wèi zǐ fú lǐ yě bù néng guò qī kū qí mǔ
故由也不能过制为姊服，鲤也不能过期哭其母。
fu qǐ bù huái jù míng jiào bī jǐ yě
夫岂不怀，惧名教逼己也。
ruò kǒng zhèng hé dù zhī tú bìng mìng dài tǐng shēng fàn mó lái yì gōng qiáng jī rèn wèi yì kě kuī
若孔、郑、何、杜之徒，并命代挺生，范模来裔，宫墙积仞，未易可窥。
dàn zuàn yǎng bù xiū dāng jiàn rù shèng jìng jù láo zhōng nián kū kū xū sì yǒu yán
但钻仰不休，当渐入胜境，讵劳终年矻矻，虚肆莠言？
qǐng suǒ yǒu jǐ shou shì xiān rú yuàn qiě yǐ shí xiāo xī
请所有掎扌适先儒，愿且以时消息。
shí rén yǐ jiǎn zhī suǒ bó pō hé yú lǐ diǎn
时人以柬之所驳，颇合于礼典。
shì suì tū jué mò chuò biǎo yán yǒu nǚ qǐng hé qīn zé tiān shèng yì xǔ zhī yù lìng huái yáng jùn wáng yán xiù qǔ zhī
是岁，突厥默啜表言有女请和亲，则天盛意许之，欲令淮阳郡王延秀娶之。
jiǎn zhī zòu yuē zì gǔ wú tiān zǐ qiú qǔ yí dí nǚ yǐ pèi zhōng guó wáng zhě
柬之奏曰：“自古无天子求娶夷狄女以配中国王者。
biǎo rù pō wǔ qí zhǐ
”表入，颇忤其旨。
shén gōng chū chū wèi hé zhōu cì shǐ xún zhuǎn shǔ zhōu cì shǐ
神功初，出为合州刺史，寻转蜀州刺史。
jiù lì měi suì chà bīng mù wǔ bǎi rén wǎng yáo zhōu zhèn shǒu lù yuè shān xiǎn sǐ zhě shén duō
旧例，每岁差兵募五百人往姚州镇守，路越山险，死者甚多。
jiǎn zhī biǎo lùn qí bì yuē
柬之表论其弊曰：
chén qiè àn yáo zhōu zhě gǔ āi láo zhī jiù guó
臣窃按姚州者，古哀牢之旧国。
jué yù huāng wài shān gāo shuǐ shēn zì shēng rén yǐ lái jì yú hòu hàn bù yǔ zhōng guó jiāo tōng
绝域荒外，山高水深，自生人以来，洎于后汉， 不与中国交通。
qián hàn táng méng kāi yè láng diān zuó ér āi láo bù fù
前汉唐蒙开夜郎滇筰，而哀牢不附。
zhì guāng wǔ jì nián shǐ qǐng nèi shǔ hàn zhì yǒng chāng jùn yǐ tǒng lǐ zhī nǎi shōu qí yán bù tǎn jì zhī shuì yǐ lì zhōng tǔ
至光武季年，始请内属，汉置永昌郡以统理之，乃收其盐布毯罽之税，以利中土。
qí guó xi tōng dà qín nán tōng jiāo zhǐ qí zhēn yì bǎo jìn gòng suì shí bù quē
其国西通大秦，南通交趾，奇珍异宝，进贡岁时不阙。
liú bèi jù yǒu bā shǔ cháng yǐ jiá bīng bù chōng
刘备据有巴蜀，常以甲兵不充。
jí bèi sǐ zhū gě liàng wǔ yuè dù lú shōu qí jīn yín yán bù yǐ yì jūn chǔ shǐ zhāng bó qí xuǎn qí jìng zú sōu bīng yǐ zēng wǔ bèi
及备死，诸葛亮五月渡泸， 收其金银盐布以益军储，使张伯岐选其劲卒搜兵以增武备。
gù shǔ zhì chēng zì liàng nán zhēng zhī hòu guó yǐ fù ráo jiá bīng chōng zú
故《蜀志》称自亮南征之后，国以富饶，甲兵充足。
yóu cǐ yán zhī zé qián dài zhì jùn qí lì pō shēn
由此言之，则前代置郡，其利颇深。
jīn yán bù zhī shuì bù gōng zhēn qí zhī gòng bù rù gē jǐ zhī yòng bù shí yú róng háng bǎo huò zhī zī bù shū yú dà guó ér kōng jié fǔ kù qū lǜ píng rén shòu yì mán yí gān nǎo tú dì chén qiè wèi guó jiā xī zhī
今盐布之税不供， 珍奇之贡不入，戈戟之用不实于戎行，宝货之资不输于大国，而空竭府库，驱率平人，受役蛮夷，肝脑涂地，臣窃为国家惜之。
xī hàn yǐ de lì jì duō lì bó nán shān shè lán cāng shuǐ gēng zhì bó nán āi láo èr xiàn
昔汉以得利既多，历博南山，涉兰仓水，更置博南、哀牢二县。
shǔ rén chóu yuàn xíng zhě zuò gē yuē lì bó nán yuè lán jīn dù lán cāng wèi tā rén
蜀人愁怨，行者作歌曰：“历博南，越兰津，渡兰苍，为他人。
gài jī hàn tān zhēn qí yán bù zhī lì ér wèi mán yí zhī suǒ qū yì yě
”盖讥汉贪珍奇盐布之利，而为蛮夷之所驱役也。
hàn huò qí lì rén qiě yuàn gē
汉获其利，人且怨歌。
jīn jiǎn hào guó chǔ fèi yòng rì guǎng ér shǐ bì xià zhī chì zǐ shēn gāo yě cǎo hái gǔ bù guī lǎo mǔ yòu zǐ āi háo wàng jì yú qiān lǐ zhī wài
今减耗国储，费用日广，而使陛下之赤子身膏野草，骸骨不归，老母幼子，哀号望祭于千里之外。
yú guó jiā wú sī fà zhī lì zài bǎi xìng shòu zhōng shēn zhī kù
于国家无丝发之利，在百姓受终身之酷。
chén qiè wèi guó jiā tòng zhī
臣窃为国家痛之。
wǎng zhě zhū gě liàng pò nán zhōng shǐ qí qú lǜ zì xiāng tǒng lǐng bù zhì hàn guān yì bù liú bīng zhèn shǒu
往者，诸葛亮破南中，使其渠率自相统领，不置汉官，亦不留兵镇守。
rén wèn qí gù liàng yán zhì guān liú bīng yǒu sān bù yì
人问其故，亮言置官留兵有三不易。
dà yì yǐ zhì guān yí hàn zá jū cāi xián bì qǐ
大意以置官夷汉杂居，猜嫌必起；
liú bīng yùn liáng wéi huàn gèng zhòng
留兵运粮，为患更重；
hū ruò fǎn pàn láo fèi gèng duō
忽若反叛，劳费更多。
dàn cū shè jì gāng zì rán ān dìng
但粗设纪纲，自然安定。
chén qiè yǐ liàng zhī cǐ cè miào de jī mí mán yí zhī shù
臣窃以亮之此策，妙得羁縻蛮夷之术。
jīn yáo fǔ suǒ zhì zhī guān jì wú ān biān jìng kòu zhī xīn yòu wú gé liàng qiě zòng qiě qín zhī jì
今姚府所置之官，既无安边静寇之心，又无葛亮且纵且擒之伎。
wéi zhī guǐ móu jiǎo suàn zì qíng gē bō tān dāo jié lüè jī yǐ wéi cháng
唯知诡谋狡算， 恣情割剥，贪叨劫掠，积以为常。
shān dòng qiú qú yí chéng péng dǎng shé zhī chǎn xiào qǔ mèi mán yí bài guì qū fú wú fù cán chǐ
扇动酋渠，遗成朋党，折支谄笑，取媚蛮夷，拜跪趋伏，无复惭耻。
tí qiè zǐ dì xiào yǐn xiōng yú jù huì pú bó yī zhì lèi wàn
提挈子弟，啸引凶愚，聚会蒲博，一掷累万。
jiàn nán bū táo zhōng yuán wáng mìng yǒu èr qiān yú hù jiàn sàn zài bǐ zhōu zhuān yǐ lüè duó wèi yè
剑南逋逃，中原亡命，有二千余户，见散在彼州，专以掠夺为业。
yáo zhōu běn lóng shuò zhōng wǔ líng xiàn zhǔ bù shí zǐ rén zòu zhì zhī hòu zhǎng shǐ li xiào ràng xīn wén xié bìng wèi qún mán suǒ shā
姚州本龙朔中武陵县主簿石子仁奏置之，后长史李孝让、辛文协并为群蛮所杀。
qián cháo qiǎn láng jiàng zhào wǔ guì tǎo jī guì jí shǔ bīng yìng shí pò bài jiào lèi wú yí
前朝遣郎将赵武贵讨击，贵及蜀兵应时破败，噍类无遗。
yòu shǐ jiāng jūn li yì zǒng děng wǎng zhēng láng jiàng liú huì jī zài zhèn zhàn sǐ qí zhōu nǎi fèi
又使将军李义总等往征，郎将刘惠基在阵战死，其州乃废。
chén qiè yǐ zhū gě liàng chēng zhì guān liú bīng yǒu sān bù yì qí yán nǎi yàn
臣窃以诸葛亮称置官留兵有三不易，其言乃验。
zhì chuí gǒng sì nián mán láng jiàng wáng shàn bǎo kūn zhōu cì shǐ cuàn qián fú yòu qǐng zhì zhōu zòu yán suǒ yǒu kè shuì zì chū yáo fǔ guǎn nèi gèng bù láo rǎo shǔ zhōng
至垂拱四年，蛮郎将王善宝、昆州刺史爨干福又请置州，奏言所有课税，自出姚府管内，更不劳扰蜀中。
jí zhì zhōu hòu lù shì cān jūn li léng wèi mán suǒ shā
及置州后， 录事参军李棱为蛮所杀。
yán zài zhōng sī mǎ chéng chēn zòu qǐng yú lú nán zhì zhèn qī suǒ qiǎn shǔ bīng fáng shǒu zì cǐ shǔ zhōng sāo rǎo yú jīn bù xī
延载中，司马成琛奏请于泸南置镇七所，遣蜀兵防守，自此蜀中骚扰，于今不息。
qiě yáo fǔ zǒng guǎn wǔ shí qī zhōu jù huá yóu kè bù kě shèng shǔ
且姚府总管五十七州，巨猾游客，不可胜数。
guó jiā shè guān fēn zhí běn yǐ huà sú fáng jiān wú chǐ wú yàn láng jí zhì cǐ
国家设官分职，本以化俗妨奸， 无耻无厌，狼籍至此。
jīn bù wèn yí xià fù zuì bìng shēn jiàn dào lù jié shā bù néng jìn zhǐ kǒng yī dàn jīng rǎo wèi huò zhuǎn dà
今不问夷夏，负罪并深，见道路劫杀，不能禁止，恐一旦惊扰，为祸转大。
fú qǐ shěng bà yáo zhōu shǐ lì guī fǔ suì shí cháo jìn tóng zhī fán guó
伏乞省罢姚州，使隶巂府，岁时朝觐，同之蕃国。
lú nán zhū zhèn yì jiē xī fèi yú lú běi zhì guān bǎi xìng zì fēi fèng shǐ rù fán bù xǔ jiāo tōng wǎng lái
泸南诸镇，亦皆悉废，于泸北置关，百姓自非奉使入蕃，不许交通往来。
zēng guī fǔ bīng xuǎn zé qīng liáng zǎi mù yǐ tǒng lǐ zhī
增巂府兵选，择清良宰牧以统理之。
chén yú jiāng wèi wěn biàn
臣愚将为稳便。
shū zòu zé tiān bù nà
疏奏，则天不纳。
hòu lèi bài jīng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ
后累拜荆州大都督府长史。
cháng ān zhōng zhào wèi sī xíng shǎo qīng qiān qiū guān shì láng
长安中，召为司刑少卿，迁秋官侍郎。
shí xià guān shàng shū yáo chóng wèi líng wǔ jūn shǐ jiāng xíng zé tiān lìng jǔ wài sī kān wèi zǎi xiàng zhě
时夏官尚书姚崇为灵武军使，将行，则天令举外司堪为宰相者。
chóng duì yuē zhāng jiǎn zhī chén hòu yǒu móu néng duàn dà shì qiě qí rén nián lǎo wéi bì xià jí yòng zhī
崇对曰：“张柬之沉厚有谋， 能断大事，且其人年老，惟陛下急用之。
zé tiān dēng shí zhào jiàn xún tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì
”则天登时召见，寻同凤阁鸾台平章事。
wèi jǐ qiān fèng gé shì láng réng zhī zhèng shì
未几，迁凤阁侍郎，仍知政事。
jí zhū zhāng yì zhī xiōng dì jiǎn zhī shǒu móu qí shì
及诛张易之兄弟，柬之首谋其事。
zhōng zōng jí wèi yǐ gōng zhuó bài tiān guān shàng shū fèng gé luán tái sān pǐn fēng hàn yáng jùn gōng shí shí fēng wǔ bǎi hù wèi jǐ qiān zhōng shū lìng jiān xiū guó shǐ
中宗即位，以功擢拜天官尚书、凤阁鸾台三品，封汉阳郡公，食实封五百户，未几，迁中书令，监修国史。
yuè yú jìn fēng hàn yáng jùn wáng jiā shòu tè jìn lìng ba zhī zhèng shì
月余，进封汉阳郡王，加授特进，令罢知政事。
qí nián qiū jiǎn zhī biǎo qǐng guī xiāng zhōu yǎng jí
其年秋，柬之表请归襄州养疾。
xǔ zhī réng tè shòu xiāng zhōu cì shǐ yòu bài qí zi yī wèi zhù zuò láng lìng suí fù zhī rèn
许之，仍特授襄州刺史，又拜其子漪为著作郎， 令随父之任。
shàng qīn fù shī zǔ dào yòu lìng qún gōng jiàn sòng yú dìng dǐng mén wài
上亲赋诗祖道，又令群公饯送于定鼎门外。
jiǎn zhī zhì xiāng zhōu yǒu xiāng qīn jiù jiāo dǐ zuì zhě bì shēn wén zhì fǎ wú suǒ zòng shè
柬之至襄州，有乡亲旧交抵罪者，必深文致法，无所纵舍。
qí zi yī shì yǐ lì gōng měi jiàn zhū shào zhǎng bù yǐ lǐ jiē shí yì yǐ wéi bù néng yì jīng chǔ zhī piào xìng yān
其子漪恃以立功，每见诸少长，不以礼接，时议以为不能易荆楚之剽性焉。
xún wèi wǔ sān sī suǒ gòu biǎn shòu xīn zhōu sī mǎ
寻为武三思所构，贬授新州司马。
jiǎn zhī zhì xīn zhōu fèn huì ér zú nián bā shí yú jǐng yún yuán nián zhì yuē bāo dé jì gōng shì huá diǎn cè
柬之至新州，愤恚而卒，年八十余，景云元年，制曰：“褒德纪功，事华典册；
shì zhōng zhuī yuǎn lǐ guāng míng jiào
饰终追远，理光名教。
gù lì bù shàng shū zhāng jiǎn zhī yì dài xīng yùn mó míng dì dào jīng lún jiǎn è fēng fàn yóu cún
故吏部尚书张柬之翼戴兴运，谟明帝道，经纶謇谔，风范犹存。
wǎng shǔ huí xié gòu chéng xìn jiù wú gū fàng zhú lún mò huāng xiá
往属回邪，构成衅咎，无辜放逐，沦没荒遐。
yán niàn xūn xián liáng shēn zhěn dào yi jiā chǒng zèng shì bēn yōu quán
言念勋贤，良深轸悼，宜加宠赠，式贲幽泉。
kě zèng zhōng shū lìng fēng hàn yáng jùn gōng
可赠中书令，封汉阳郡公。
jiàn zhōng chū yòu zèng sī tú
”建中初，又赠司徒。
xuán sūn jǐng kāi chéng èr nián zì yí chéng wèi qiān shòu ān wèi
玄孙璟，开成二年，自宜城尉迁寿安尉。
yuán shù jǐ cāng zhōu dōng guāng rén yě
袁恕己，沧州东光人也。
cháng ān zhōng lì qiān sī xíng shǎo qīng jiān zhī xiāng wáng fǔ sī mǎ shì
长安中，历迁司刑少卿，兼知相王府司马事。
jìng huī děng jiāng zhū zhāng yì zhī xiōng dì shù jǐ yù qí móu yì yòu cóng xiāng wáng tǒng shuài nán yá bīng zhàng yǐ bèi fēi cháng
敬晖等将诛张易之兄弟，恕己预其谋议，又从相王统率南衙兵仗，以备非常。
jí shì dìng jiā yín qīng guāng lù dài fu xíng zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn fēng nán yáng jùn gōng shí shí fēng wǔ bǎi hù
及事定，加银青光禄大夫，行中书侍郎、同中书门下三品，封南阳郡公，食实封五百户。
jiāng zuò shǎo jiang yáng wu lián sù yǐ gōng qiǎo jiàn yòng zhōng xīng chū shù jǐ kǒng qí gèng qǐ yóu yú chǐ mí zhī duān yán yú zhōng zōng yuē wu lián zhì wèi jiǔ qīng jī yǒu suì nián kǔ yán jiā móu wú zú kě jì
将作少匠杨务廉素以工巧见用，中兴初，恕己恐其更启游娱侈靡之端，言于中宗曰： “务廉致位九卿，积有岁年，苦言嘉谋，无足可纪。
měi gōng shì yíng gòu bì wù qí chǐ ruò bù chì zhī hé yǐ guǎng zhāo shèng dé
每宫室营构，必务其侈，若不斥之，何以广昭圣德？
yóu shì zuǒ shòu wu lián líng zhōu cì shǐ
”由是左授务廉陵州刺史。
shù jǐ é zhuó bài zhōng shū lìng réng jiā tè jìn fēng nán yáng jùn wáng ba zhī zhèng shì
恕己俄擢拜中书令，仍加特进， 封南阳郡王，罢知政事。
zé tiān bēng yí zhì jiā shí fēng mǎn qī bǎi hù
则天崩，遗制加实封满七百户。
hòu yǔ jìng huī děng lèi zāo biǎn chù liú yú huán zhōu
后与敬晖等累遭贬黜，流于环州。
xún wèi zhōu lì zhēn suǒ bī yǐn yě gě zhī shù shēng shù jǐ cháng fú huáng jīn ěr dú fā fèn mèn yǐ shǒu jué de qǔ tǔ ér shí zhǎo jiǎ dài jìn jìng bù sǐ nǎi jī shā zhī
寻为周利贞所逼，饮野葛汁数升，恕己常服黄金，饵毒发，愤闷，以手掘地，取土而食，爪甲殆尽，竟不死，乃击杀之。
jiàn zhōng chū zèng tài zǐ tài fù
建中初，赠太子太傅。
zēng sūn dé wén jǔ jìn shì kāi chéng sān nián shòu mì shū shěng jiào shū láng
曾孙德文， 举进士，开成三年，授秘书省校书郎。
shǐ chén yuē xī fū chāi rù yuè gōu jiàn bǎo yú kuài jī bù tīng zǐ xū zhī yán ér yǒu yǒng dōng zhī tàn
史臣曰：昔夫差入越，勾践保于会稽，不听子胥之言，而有甬东之叹。
cǐ wǔ wáng chú xiōng fǎn zhèng dé jì chéng gōng
此五王除凶返正，得计成功。
dàng shì shí yàn fàn jìng huī wò bīng quán shì sān sī yōu jì qí dǎng bàn jiān ruò cóng jì chǎng zhī yán níng yǒu lì zhēn zhī huò
当是时，彦范、敬晖握兵全势，三思、攸暨其党半歼，若从季昶之言，宁有利贞之祸？
gài yǐ xīn huái bù rěn jù shī hòu tú chù xuē liú yí lǐ gù rán yě
盖以心怀不忍，遽失后图，黜削流移，理固然也。
qiě shān màn ér bù néng bá běn jiàn móu ér shàng qiàn fáng wēi sǐ jí wú gū huò yóu zì duó
且芟蔓而不能拔本，建谋而尚欠防微，死即无辜，祸由自掇。
shī duàn zhào luàn yě bù yì yi zāi
失断召乱也，不亦宜哉！
zàn yuē jiē bǐ wǔ wáng zhōng yú yǒu táng
赞曰：嗟彼五王，忠于有唐。
zhī huǒ zài mù wèi qí wú shāng
知火在木，谓其无伤。
huò fā jì kè shì cuī mǐ dāng
祸发既克，势摧靡当。
hé shì bù mǐn zhōu shēn zhī fáng
何事不敏，周身之防。