sū shì zhǎng liáng sì biàn wéi yún qǐ sūn fú qié zhāng xuán sù
苏世长(良嗣弁) 韦云起孙伏伽张玄素
sū shì zhǎng jīng zhào wǔ gōng rén
苏世长,京兆武功人。
zǔ tóng shì hòu wèi tōng zhí sàn qí cháng shì
祖彤,仕后魏通直散骑常侍。
fù zhèn zhōu dàng zhōu cì shǐ jiàn wēi xiàn hòu
父振,周宕州刺史,建威县侯。
shì zhǎng shí yú suì shàng shū zhōu wǔ dì dì yì qí yòu wèn dú hé shū duì zhì xiào jīng lún yǔ
世长十余岁,上书周武帝,帝异其幼,问读何书,对“治《孝经》、《论语》”。
dì yuē hé yán kě dào
帝曰:“何言可道?
dá yuē wèi guó zhě bù gǎn wǔ yú guān guǎ
”答曰:“为国者不敢侮于鳏寡。
wéi zhèng yǐ dé
为政以德。
dì yuē shàn
”帝曰:“善。
shǐ zú xué hǔ mén guǎn
” 使卒学虎门馆。
fù sǐ wáng shì yǒu zhào xí jué shì cháng hào yǒng bù zì shèng dì shì rán gǎi róng
父死王事,有诏袭爵,世长号踊不自胜,帝奭然改容。
rù duò wèi cháng ān lìng shù tiáo shàng pián yí
入隋,为长安令,数条上便宜。
dà yè mò wèi dōu shuǐ shǎo jiān dū cáo shàng jiāng
大业末,为都水少监,督漕上江。
huì yáng dì bèi shì fā sāng tòng wén xíng lù
会炀帝被弑, 发丧,恸闻行路。
gèng wéi wáng shì chōng tài zǐ tài bǎo xíng tái yòu pú yè yǔ shì chōng xiōng zi hóng liè jí qí jiāng dòu lú xíng bāo shù xiāng yáng gāo zǔ yǔ zhī jiù shù qiǎn shǐ zhě yù jiàng zhé shā zhī
更为王世充太子太保、行台右仆射,与世充兄子弘烈及其将豆卢行褒戍襄阳,高祖与之旧,数遣使者谕降,辄杀之。
luò yáng píng shǐ yǔ hóng liè guī dì zhū bāo ér qiào shì zhǎng dùn shǒu xiè yuē gǔ dì wáng shòu mìng yǐ cǐ zhú lù yī rén de qín wàn fū liǎn shǒu
洛阳平,始与弘烈归,帝诛褒而诮世长,顿首谢曰:“古帝王受命,以此逐鹿, 一人得禽,万夫敛手。
qǐ yǒu huò lù hòu fèn tóng liè zhě wèn zhēng ròu zuì yá
岂有获鹿后忿同猎者,问争肉罪邪?
jīn bì xià yìng tiān shùn mín ān kě wàng guǎn zhòng yōng chǐ shì
今陛下应天顺民,安可忘管仲、雍齿事?
qiě wǔ gōng jiù rén luàn lí yǐ lái sǐ wáng lüè jìn wéi chén de jiàn tài píng
且武功旧人,乱离以来,死亡略尽,唯臣得见太平。
ruò shā zhī shì jué qí lèi
若杀之,是绝其类。
dì xiào shì zhī
”帝笑释之。
shòu yù shān zhūn jiān
授玉山屯监。
yǐn jiàn xuán wǔ mén yǔ yǔ píng shēng diào zhī yuē qīng zì wèi nìng yá zhí yá
引见玄武门,与语平生,调之曰:“卿自谓佞邪,直邪?
duì yuē yú qiě zhí
”对曰:“愚且直。
dì yuē ruò zhí zhě hé wéi bèi zéi guī wǒ
”帝曰:“若直者,何为背贼归我?
duì yuē luò yáng píng tiān xià wèi yī chén zhì qióng lì qū nǎi guī bì xià
”对曰:“洛阳平,天下为一,臣智穷力屈,乃归陛下。
shǐ shì chōng bù sǐ chén jù hàn nán shàng wèi qíng dí
使世充不死,臣据汉南,尚为勍敌。
dì dà xiào cháo yuē hé míng zhǎng ér yì zhī duǎn kǒu zhèng ér xīn zhī yá
” 帝大笑,嘲曰:“何名长而意之短,口正而心之邪?
shì zhǎng yuē míng zhǎng yì duǎn chéng rú shèng zhǐ
”世长曰:“名长意短,诚如圣旨。
kǒu zhèng xīn yá bù gǎn fèng zhào
口正心邪,不敢奉诏。
xī dòu róng yǐ hé xī jiàng hàn shí shì hóu zhī
昔窦融以河西降汉,十世侯之;
chén jǔ shān nán yǐ guī wéi méng zhūn jiān
臣举山南以归,唯蒙屯监。
dì yuè bài jiàn yì dài fū
”帝悦,拜谏议大夫。
cóng liè jīng yáng dà huò
从猎泾阳,大获。
dì rù jīng mén chà zuǒ yòu yuē jīn rì tián lè hu
帝入旌门,诧左右曰:“今日畋,乐乎?
shì zhǎng yuē bì xià fèi wàn jī shì yóu liè bù mǎn shí xún wèi wéi lè yě
”世长曰:“陛下废万机,事游猎,不满十旬,未为乐也。
dì sè biàn jì ér xiào yuē kuáng tài fā yá
”帝色变,既而笑曰:“狂态发邪?
yuē wéi chén jì zé kuáng wèi bì xià jì zhōng yǐ
”曰: “为臣计则狂,为陛下计忠矣。
shí wǔ gōng méi xīn jīng tū jué kòu lüě xiāng jù diāo xū dì jiāng suì liè wǔ gōng shì zhǎng jiàn yuē tū jué xiàng dào jié rén bì xià jiù xù zhī yán wèi chū kǒu yòu liè qí de dài bǎi xìng bù kān suǒ qiú
”时武功、郿新经突厥寇掠,乡聚凋虚,帝将遂猎武功,世长谏曰:“突厥向盗劫人,陛下救恤之言未出口,又猎其地,殆百姓不堪所求。
dì bù tīng
”帝不听。
shì yàn pī xiāng diàn jiǔ hān jìn yuē cǐ yáng dì zuò yá
侍宴披香殿,酒酣,进曰:“此炀帝作邪?
hé diāo lì dǐ cǐ
何雕丽底此!
dì yuē qīng hǎo jiàn shì zhí rán zhà yě
”帝曰: “卿好谏似直,然诈也。
qǐ bù zhī cǐ diàn wǒ suǒ yíng nǎi guǐ yún yáng dì yá
岂不知此殿我所营,乃诡云炀帝邪?
duì yuē chén dàn jiàn qīng gōng lù tái fēi shòu mìng shèng rén suǒ wéi zhě
”对曰:“臣但见倾宫、鹿台,非受命圣人所为者。
bì xià wǔ gōng jiù dì cái bì fēng yǔ shí yǐ wéi zú
陛下武功旧第,才蔽风雨,时以为足。
jīn tiān xià yàn duò zhī chǐ yǐ guī yǒu dào bì xià yi yì shē yín fù piáo sù
今天下厌隋之侈,以归有道,陛下宜刈奢淫,复朴素。
jīn nǎi jí qí gōng jiā diāo shì yān yù yì qí luàn de hu
今乃即其宫加雕饰焉,欲易其乱,得乎?
dì zī zhòng qí yán
” 帝咨重其言。
lì shǎn zhōu zhǎng shǐ tiān cè fǔ jūn zī jì jiǔ yǐn wéi xué shì
历陕州长史、天策府军谘祭酒,引为学士。
zhēn guàn chū shǐ tū jué yǔ xié lì zhēng lǐ bù qū jù què lù yí cháo tíng zhuàng zhī
贞观初,使突厥,与颉利争礼,不屈,拒却赂遗,朝廷壮之。
chū wèi bā zhōu cì shǐ zhōu bài nì sǐ
出为巴州刺史,舟败,溺死。
shì zhǎng yǒu jī biàn qiǎn yú xué shì jiǔ jiǎn lǜ wú wēi yí
世长有机辩,浅于学,嗜酒,简率无威仪。
chū zài shǎn yì lǐ fàn fǎ bù néng jìn nǎi yǐn jiù zì tà yú chán wǔ bó jí qí guǐ biān zhī liú xuè shì zhǎng bù shèng tòng hū ér zǒu rén xiào qí bù qíng
初在陕,邑里犯法不能禁,乃引咎自挞于廛,五伯疾其诡,鞭之流血,世长不胜痛,呼而走,人笑其不情。
zi liáng sì gāo zōng shí wéi zhōu wáng fǔ sī mǎ wáng nián shào bù fǎ liáng sì shù jiàn wáng yǐ fǎ shéng fǔ guān bù zhí zhě shén jiàn zūn dàn
子良嗣,高宗时为周王府司马,王年少不法,良嗣数谏王,以法绳府官不职者, 甚见尊惮。
dì yì zhī xuǎn jīng zhōu zhǎng shǐ
帝异之,选荆州长史。
dì qiǎn huàn zhě cǎi guài zhú jiāng nán jiāng shí shàng yuàn huàn zhě suǒ guò zòng bào zhì jīng liáng sì qiú zhī shàng shū yán zhuàng
帝遣宦者采怪竹江南,将莳上苑,宦者所过纵暴, 至荆,良嗣囚之,上书言状。
dì xià zhào wèi jiǎng qǔ zhú qì zhī
帝下诏慰奖,取竹弃之。
xǐ yōng zhōu
徙雍州。
shí guān nèi jī rén xiāng shí liáng sì zhèng shàng yán měi dào fā sān rì nèi bì qín hào chēng shén míng
时关内饥,人相食, 良嗣政上严,每盗发,三日内必擒,号称神明。
chuí gǒng chū qiān dōng guān shàng shū bài nà yán fēng wēn guó gōng liú shǒu xī jīng shǎng yù yóu wò
垂拱初,迁冬官尚书,拜纳言,封温国公,留守西京,赏遇尤渥。
shàng fāng jiān péi fěi gōng àn zhū yuàn jiàn yán zhōu guǒ shū chǔ lì zuǒ gōng shàng
尚方监裴匪躬案诸苑,建言鬻果蔬,储利佐公上。
liáng sì yuē gōng yí xiū yī zhū hóu xiāng bá kuí qù zhī wèi wén tiān zǐ mài guǒ shū yú rén zhēng lì
良嗣曰:“公仪休一诸侯相,拔葵去织,未闻天子卖果蔬与人争利。
suì zhǐ
”遂止。
qiān wén chāng zuǒ xiāng tóng fèng gé luán tái sān pǐn
迁文昌左相、同凤阁鸾台三品。
yù xuē huái yì yú cháo huái yì yǎn jiǎn liáng sì nù huà zuǒ yòu pī qí jiá yè qù
遇薛怀义于朝, 怀义偃蹇,良嗣怒,叱左右批其颊,曳去。
wǔ hòu wén zhī jiè yuē dì chū rù běi mén bǐ nán yá zǎi xiàng xíng lái wú fàn zhī
武后闻之,戒曰:“第出入北门,彼南衙宰相行来,毋犯之。
zài chū yuán nián ba zuǒ xiāng jiā tè jìn réng zhī zhèng shì
”载初元年,罢左相,加特进,仍知政事。
yǔ wéi fāng zhì sù bù píng fāng zhì zuò shì zhū yǐn dǎi zhī
与韦方质素不平, 方质坐事诛,引逮之。
hòu biàn qí fēi liáng sì jì xiè bù néng xìng yú hái dì zú nián bā shí wǔ
后辨其非,良嗣悸,谢不能兴,舆还第,卒,年八十五。
zhào bǎi guān wǎng diào zèng kāi fǔ yí tóng sān sī yì zhōu dū du
诏百官往吊,赠开府仪同三司、益州都督。
shǐ liáng sì wèi luò zhōu zhǎng shǐ zuò liáo xù lèi xià xǐ jì zhōu cì shǐ
始,良嗣为洛州长史,坐僚婿累,下徙冀州刺史。
qí rén wǎng xiè liáng sì sè tài dìng yuē chū bù wén yǒu lèi
其人往谢,良嗣色泰定,曰: “初不闻有累。
zài jīng zhōu shí zhōu yǒu hé dōng sì běn xiāo chá wèi xiōng hé dōng wáng suǒ jiàn liáng sì yuē jiāng hàn jiān hé yǔ hé dōng hu
”在荆州时,州有河东寺,本萧詧为兄河东王所建,良嗣曰:“江、 汉间何与河东乎?
zòu yì zhī ér dāng shì hèn qí shǎo xué yún
”奏易之,而当世恨其少学云。
zi jiàn yán guān tài cháng chéng wèi kù lì suǒ xiàn sǐ lǐng nán xuē fù jué méi qí jiā
子践言,官太常丞,为酷吏所陷,死岭南,削父爵,没其家。
shén lóng yuán nián fù zèng sī kōng yǐ jiàn yán zi wu yuán xí jué zhōng bīn wáng fǔ zhǎng shǐ
神龙元年,复赠司空,以践言子务元袭爵,终邠王府长史。
cóng sūn biàn zì yuán róng zhuó jìn shì diào fèng tiān zhǔ bù
从孙弁,字元容,擢进士,调奉天主簿。
dé zōng chū shòu ér xiàn lìng jì shì zài fǔ guān shǔ jiē huáng kǒng yù dùn zǒu
德宗出狩,而县令计事在府,官属皆惶恐,欲遁走。
biàn yuē xī sù zōng xìng líng wǔ zhì xīn píng ān dìng èr tài shǒu zuò fú nì zhǎn yǐ xùn
弁曰:“昔肃宗幸灵武,至新平、安定,二太守坐伏匿,斩以徇。
zhū jūn zhī zhī hu
诸君知之乎?
zhòng nǎi dìng
”众乃定。
chē jià zhì chǔ zhì bì gěi dì jiā zhī shì dà lǐ sī zhí
车驾至,储偫毕给,帝嘉之,试大理司直。
zhū cǐ píng jìn jiān chá yù shǐ zhuó lèi cāng bù láng zhōng pàn dù zhī àn
朱泚平,进监察御史,擢累仓部郎中,判度支案。
péi yán líng sǐ dì zhào biàn jiàn yán yīng cì zǐ yī jīn yú yǐ dù zhī láng zhōng fù zhī dù zhī shì wèi láng zhōng shàng
裴延龄死,帝召弁见延英,赐紫衣金鱼,以度支郎中副知度支事,位郎中上。
zhī dù zhī yǒu fù zì biàn shǐ
知度支有副自弁始。
biàn tōng xué shù lì shì jīng míng chéng yán líng hòu píng fù huǎn yì lüè fán kē rén lài qí kuān
弁通学术,吏事精明,承延龄后,平赋缓役,略烦苛,人赖其宽。
jiǔ zhī qiān hù bù shì láng pàn dù zhī gǎi tài zǐ zhān shì
久之,迁户部侍郎,判度支,改太子詹事。
jiù zhì zhān shì wèi zài tài cháng zōng zhèng qīng xià yù shǐ zhōng chéng dòu cān bēi zhī xǐ bān hé nán tài yuán yǐn xià
旧制,詹事位在太常宗正卿下,御史中丞窦参卑之,徙班河南、太原尹下。
biàn zào cháo zhé jiù jiù zhe yǒu sī yí jí dài yuē wǒ yǐ bái zǎi xiàng fù jiù bān
弁造朝,辄就旧著,有司疑诘,绐曰: “我已白宰相,复旧班。
diàn zhōng shì yù shǐ zōu rú lì hé zòu dài zuì jīn wú yǒu zhào yuán zuì
”殿中侍御史邹儒立劾奏,待罪金吾,有诏原罪。
zuò qián yǐ fǔ sù gěi biān biǎn tīng zhōu sī hù cān jūn
坐前以腐粟给边,贬汀州司户参军。
shì shí xiōng gǔn wèi zàn shàn dài fū miǎn jīng zhào shì cáo cān jūn yǐ biàn gù biǎn gǔn yǒng zhōu miǎn xìn zhōu sī hù cān jūn
是时,兄衮为赞善大夫,冕京兆士曹参军,以弁故, 贬衮永州,冕信州司户参军。
gǔn nián lǎo míng bù néng shì dì mǐn zhī tīng hái
衮年老,瞑不能视,帝闵之,听还。
yòu yǒu chēng miǎn cái zhě dì huǐ bù yòng ér gǔn yǐ lǎo xiān hái zhòng zhuī miǎn
又有称冕才者, 帝悔不用,而衮以老先还,重追冕。
gèng wèn dà chén kūn dì kě rèn zhě zuǒ yòu yǐ wáng shào zhī xiōng shū hán gāo zhī xiōng qún duì
更问大臣昆弟可任者,左右以王绍之兄纾、韩皋之兄群对。
dì nǎi zhuó shū yòu bǔ quē qún kǎo gōng yuán wài láng miǎn suì bù fù yòng
帝乃擢纾右补阙,群考功员外郎,冕遂不复用。
shù nián qǐ biàn wèi chú zhōu cì shǐ zú
数年,起弁为滁州刺史,卒。
biàn jù shū zhì èr wàn juàn shǒu zì chóu dìng dāng shí chēng yǔ mì fǔ jiāng
弁聚书至二万卷,手自雠定,当时称与秘府将。
biàn zhī pàn dù zhī fāng dà hàn zhōu xiàn yǒu bū mǐ duàn zhēn yuán bā nián yǐ qián fán sān bǎi bā shí wàn hú rén wáng shù zài biàn zòu qǐng chū yǐ dài pín mín zhì qiū ér cháng zhào kě
弁之判度支,方大旱,州县有逋米,断贞元八年以前,凡三百八十万斛,人亡数在,弁奏请出以贷贫民,至秋而偿,诏可。
dāng shí jī qí wǎng jūn yún
当时讥其罔君云。
wéi yún qǐ jīng zhào wàn nián rén
韦云起,京兆万年人。
duò kāi huáng zhōng yǐ míng jīng bǔ fú xǐ zhí zhǎng
隋开皇中,以明经补符玺直长。
cháng zòu shì wén dì qián dì yuē wài shì bù biàn kě yán zhī
尝奏事文帝前,帝曰: “外事不便,可言之。
shí bīng bù shì láng liǔ shù shì yún qǐ jí zòu shù xìng háo chǐ wèi cháng gēng shì tè yuán zhǔ xù sī wò bīng yào yì zhě wèi bì xià guān bù zé xián cǐ bù biàn zhě
”时兵部侍郎柳述侍,云起即奏:“述性豪侈,未尝更事, 特缘主婿私,握兵要,议者谓陛下官不择贤,此不便者。
dì gù shù yuē yún qǐ yán ér yào shí yě kě shī zhī
”帝顾述曰:“云起言, 而药石也,可师之。
rén shòu chū zhào bǎi guān jǔ suǒ zhī shù jǔ yún qǐ tōng shì shè rén
”仁寿初,诏百官举所知,述举云起通事舍人。
dà yè chū gǎi yè zhě
大业初,改谒者。
jiàn yán jīn zhāo tíng duō shān dōng rén zì zuò mén hù fù xià wǎng shàng wèi péng dǎng
建言:“今朝廷多山东人,自作门户,附下罔上,为朋党。
bù yì qí duān bì luàn zhèng
不抑其端,必乱政。
yīn tiáo chén jiān zhuàng
” 因条陈奸状。
yáng dì shǔ dà lǐ tuī jiū yú shì zuǒ chéng láng wèi zhī sī lì bié jià láng chu zhī děng jiē zuò miǎn
炀帝属大理推究,于是左丞郎蔚之、司隶别驾郎楚之等皆坐免。
huì qì dān kòu yíng zhōu zhào yún qǐ hù tū jué bīng tǎo zhī qǐ mín kè hán yǐ èr wàn qí shòu jié dù
会契丹寇营州,诏云起护突厥兵讨之,启民可汗以二万骑受节度。
yún qǐ shǐ lí wèi èr shí zhūn zhūn xiāng lián luò sì dào bìng yǐn lìng yuē gǔ ér xíng jiǎo ér zhǐ fēi gōng shǐ wú zǒu mǎ
云起使离为二十屯,屯相联络,四道并引,令曰:“鼓而行,角而止,非公使,毋走马。
sān yù wǔ fù zhī
”三喻五复之。
jì ér gē jīn yī rén fàn lìng jí zhǎn yǐ xùn
既而纥斤一人犯令,即斩以徇。
yú shì tū jué qiú zhǎng rù yè zhě jiē xī ér jìn mò gǎn yǎng shì
于是突厥酋长入谒者,皆膝而进,莫敢仰视。
shǐ qì dān shì tū jué wú jiàn qiě bù yú yún qǐ zhì
始,契丹事突厥无间,且不虞云起至。
jì rù jìng shǐ tū jué dài yún yì liǔ chéng yǔ gāo lí shì yì gǎn yán yǒu duò shǐ zài zhě zhǎn
既入境,使突厥绐云诣柳城与高丽市易,敢言有隋使在者斩。
qì dān bù yí
契丹不疑。
yīn yǐn ér nán guò zéi yíng bǎi lǐ yè hái zhèn yǐ chí míng yǎn jī zhī huò qì dān nán nǚ sì wàn yǐ nǚ zǐ jí xù chǎn bàn cì tū jué nán zǐ xī shā zhī yǐ yú zhòng hái
因引而南,过贼营百里,夜还阵,以迟明掩击之,获契丹男女四万,以女子及畜产半赐突厥,男子悉杀之,以余众还。
dì dà xǐ huì bǎi guān yú tíng yuē yún qǐ jiāng tū jué bīng píng qì dān yǐ qí yòng shī yǒu wén wǔ cái zhèn zì jǔ zhī
帝大喜, 会百官于廷,曰:“云起将突厥兵平契丹,以奇用师,有文武才,朕自举之。
bài zhì shū yù shǐ
”拜治书御史。
yīn hé zòu nèi shǐ shì láng yú shì jī yù shǐ dài fū péi yùn hù chǒng fáng mìng sì fāng yǒu biàn bù yǐ wén wén bù yǐ shí
因劾奏:“内史侍郎虞世基、御史大夫裴蕴怙宠妨命,四方有变不以闻, 闻不以实。
cháo yì shǎo zéi bù duō fā bīng guān bīng shǎo zéi zhòng shù jiàn bài běi zéi qì rì zhāng
朝议少贼,不多发兵,官兵少,贼众,数见败北,贼气日张。
qǐng fù yǒu sī àn zuì
请付有司案罪。
dà lǐ qīng zhèng shàn guǒ zòu yún qǐ zǐ dà chén huǐ cháo zhèng suǒ yán bù qíng
”大理卿郑善果奏:“云起訾大臣,毁朝政,所言不情。
biǎn dà lǐ sī zhí
”贬大理司直。
dì xìng jiāng dū qǐng gào guī
帝幸江都,请告归。
gāo zǔ rù guān shàng yè cháng lè gōng shòu sī nóng qīng yáng chéng xiàn gōng
高祖入关,上谒长乐宫,授司农卿、阳城县公。
wǔ dé chū jìn shàng kāi fǔ yí tóng sān sī pàn nóng pǔ jiān
武德初,进上开府仪同三司, 判农圃监。
shí yì tǎo wáng shì chōng yún qǐ shàng yán jīng shī chū píng rén wèi jiān fù bǎi xìng liú lí réng suì wú nián
时议讨王世充,云起上言:“京师初平,人未坚附,百姓流离,仍岁无年。
zhōu zhì sī zhú lán tián gǔ kǒu dào zéi qún zhūn
盩厔〗司竹、蓝田谷口,盗贼群屯。
jīng dū zhuī piāo chéng yè qiè fā
京都椎剽,乘夜窃发。
zhòng yǐ liáng shī dōu jià qíng běi hú yīn jì nèi chāo wèi fù xīn huàn
重以梁师都嫁情北胡,阴计内钞,为腹心患。
shì cǐ bù tú ér kuī bīng hán luò jiān rén chéng xū yī dàn yǒu biàn huò qiě bù xì
释此不图,而窥兵函、洛,奸人乘虚,一旦有变,祸且不细。
chén yú yǐ wéi bù ruò jí bīng wù nóng xū guān zhōng tuǒ ān shì qì yú bǎo rán yì tǎo fá yī jǔ kě dìng
臣愚以为不若戢兵务农,须关中妥安,士气余饱,然议讨伐,一举可定。
cóng zhī
” 从之。
huì tū jué rù kòu zhào zǒng bīn níng yǐ běi jiǔ zhōu bīng yù zhī dé yī qiè pián yí
会突厥入寇,诏总豳、宁以北九州兵御之,得一切便宜。
gǎi suì zhōu dū dū yì zhōu xíng tái bīng bù shàng shū
改遂州都督、益州行台兵部尚书。
shí pú yè dòu guǐ shù zòu shēng liáo fǎn jì de jí bīng yǐ wēi zhòng yún qǐ shù chí chè guǐ xuān yán yún qǐ tōng zéi yíng sī yóu shì shǐ xì
时仆射窦轨数奏生獠反,冀得集兵以威众,云起数持掣,轨宣言云起通贼营私,由是始隙。
yún qǐ dì qìng jiǎn qìng sì shì yǐn tài zǐ
云起弟庆俭、庆嗣事隐太子。
tài zǐ sǐ zhào guǐ xi chí yì bào
太子死,诏轨息驰驿报。
guǐ yí yún qǐ yǒu biàn yīn shè bèi nǎi gào zhī
轨疑云起有变,阴设备,乃告之。
yún qǐ bù xìn yuē zhào ān zài
云起不信,曰:“诏安在?
guǐ yuē gōng jiàn chéng dǎng jīn bù fèng zhào fǎn míng yǐ
”轨曰:“公建成党,今不奉诏,反明矣。
suì shā zhī
”遂杀之。
chū yún qǐ shī tài xué bó shì wáng pō měi tàn yuē wéi shēng shí wù fù guì kě zì zhì
初,云起师太学博士王颇,每叹曰:“韦生识悟,富贵可自致;
rán jí wù shén kǒng bù dé sǐ
然疾恶甚,恐不得死。
qì rú yán
”讫如言。
sūn fāng zhì guāng zhái chū wèi fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì qiān dì guān shàng shū
孙方质,光宅初为凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事,迁地官尚书。
cháng shǔ jí wǔ chéng sì xiōng dì wǎng hou fāng zhì jù chuáng zì ruò
尝属疾,武承嗣兄弟往候,方质据床自若。
huò yuē jù jiàn quán guì qiě sù huò
或曰:“倨见权贵,且速祸。
dá yuē jí xiōng mìng yě zhàng fū qǐ néng zhé jié jìn qī yǐ gǒu miǎn yá
”答曰:“吉凶命也, 丈夫岂能折节近戚以苟免邪?
é wèi kù lì suǒ xiàn liú sǐ dān zhōu méi qí jiā
”俄为酷吏所陷,流死儋州,没其家。
shén lóng chū fù guān jué
神龙初,复官爵。
sūn fú qié bèi zhōu wǔ chéng rén
孙伏伽,贝州武城人。
shì duò yǐ xiǎo shǐ lěi láo bǔ wàn nián xiàn fǎ cáo
仕隋,以小史累劳补万年县法曹。
gāo zǔ wǔ dé chū shàng yán sān shì
高祖武德初,上言三事。
qí yī chén wén tiān zǐ yǒu zhèng chén suī wú dào bù shī qí tiān xià
其一:臣闻“天子有争臣,虽无道不失其天下”。
duò shī tiān xià zhě hé
隋失天下者何?
bù wén qí guò yě
不闻其过也。
fāng zì wèi gōng dé shèng wǔ dì mài sān wáng qióng chǐ jí yù shǐ tiān xià shì gān nǎo tú dì hù kǒu dān hào dào zéi rì zī
方自谓功德盛五帝、迈三王,穷侈极欲,使天下士肝脑涂地,户口殚耗、盗贼日滋。
dāng shí fēi wú zhí yán zhī chén zú bù wén wù zhě jūn bù shòu jiàn ér chén bù gǎn gào zhī yě
当时非无直言之臣,卒不闻悟者,君不受谏,而臣不敢告之也。
xiàng shǐ kāi bù huì zhī lù guān xián shòu néng shǎng fá shí dāng rén rén lè yè shuí néng yáo luàn zhě hu
向使开不讳之路, 官贤授能,赏罚时当,人人乐业,谁能摇乱者乎?
bì xià jǔ jìn yáng tiān xià xiǎng yìng jì bù xuán kuǐ dà yè yǐ chéng
陛下举晋阳,天下响应,计不旋跬,大业以成。
wù yǐ dé tiān xià zhī yì ér wàng duò shī zhī bù nán yě
勿以得天下之易,而忘隋失之不难也。
tiān zǐ dòng zé zuǒ shǐ shū zhī yán zé yòu shǐ shū zhī
天子动则左史书之,言则右史书之。
fán sōu shòu dāng shùn sì shí bù kě wàng dòng
凡搜狩当顺四时,不可妄动。
qiě bì xià jí wèi zhī míng rì yǒu xiàn yào zhě bù què ér shòu cǐ qián shì bì shì nài hé xíng zhī
且陛下即位之明日,有献鹞者,不却而受, 此前世弊事,奈何行之?
xiàng guó cān jūn shì lú mù zi xiàn pí pá cháng ān chéng zhāng ān dào xiàn gōng shǐ bìng bèi lài shǎng
相国参军事卢牟子献琵琶,长安丞张安道献弓矢,并被赉赏。
yǐ shuài tǔ zhī fù hé suǒ bù zhì qǐ shǎo cǐ wù zāi
以率土之富,何索不致,岂少此物哉?
qí èr bǎi xì sàn lè běn fēi zhèng shēng suí mò shǐ jiàn chóng yòng cǐ wèi yín fēng bù dé bù biàn
其二:百戏散乐,本非正声,隋末始见崇用,此谓淫风,不得不变。
jìn tài cháng jiǎ mín qún rú wǔ bǎi chēng yǐ yī jì gōng dài xuán wǔ mén yóu xì
近太常假民裙襦五百称,以衣妓工,待玄武门游戏。
chén yǐ wéi fēi yí zǐ sūn zhī móu
臣以为非诒子孙之谋。
chuán yuē fàng zhèng shēng yuǎn nìng rén
传曰:“放郑声, 远佞人。
jīn sàn jì zhě fěi sháo fěi xià qǐng bìng fèi zhī yǐ fù yǎ zhèng
”今散妓者,匪《韶》匪《夏》,请并废之,以复雅正。
qí sān chén wén xìng xiāng jìn xí xiāng yuǎn
其三:臣闻“性相近,习相远”。
jīn huáng tài zǐ zhū wáng zuǒ yòu zhí shì bù kě bù zé
今皇太子诸王左右执事,不可不择。
dà dǐ bù yì wú lài jí chí chěng shè liè gē wǔ shēng sè màn yóu zhī rén zhǐ kě yuè ěr mù bèi qū chí zhì shí yí bǔ quē jué bù néng yě
大抵不义无赖及驰骋射猎歌舞声色慢游之人,止可悦耳目,备驱驰,至拾遗补阙,决不能也。
fàn guān qián shì zǐ xìng bù kè xiào xiōng dì bù kè you mò bù yóu zuǒ yòu luàn zhī
泛观前世,子姓不克孝,兄弟不克友,莫不由左右乱之。
yuàn xuǎn xián cái chéng liáo yǒu zhī xuǎn
愿选贤才,澄僚友之选。
dì dà yuè jí zhào zhōu duò zhī wǎn zhōng chén jié shé shì wèi yī yán sàng bāng zhě
帝大悦,即诏:“周、隋之晚,忠臣结舌,是谓一言丧邦者。
zhèn wéi guǎ dé bù néng xìng yǔ tiān dào rán jì bì xié yǐ fǔ bù dǎi ér qún gōng qīng shì hǎn jìn zhí yán
朕惟寡德,不能性与天道,然冀弼谐以辅不逮,而群公卿士罕进直言。
fú qié zhì chéng kāng kǎi jù yì kěn qiè zhǐ zhèn shī wú suǒ huì
伏伽至诚慷慨,据义恳切, 指朕失无所讳。
qí yǐ fú qié wèi zhì shū shì yù shǐ cì bó sān bǎi pǐ
其以伏伽为治书侍御史,赐帛三百匹。
chū dì shòu shàn fú qié zuì xiān jiàn dì yù jìn xià qíng gù bù cì jiàn bá yǐ shì qún chén
”初,帝受禅,伏伽最先谏, 帝欲尽下情,故不次见拔,以示群臣。
shì shí jūn xīng fù liǎn zhòng fú qié shù qǐng lí sǔn
是时,军兴赋敛重,伏伽数请厘损。
dì yǔ péi jì yuē duò wèi wú dào zhǔ jiāo yú shàng chén chǎn yú xià xià shàng bì méng zhì shēn sǐ pǐ fū shǒu níng bù tòng zāi
帝语裴寂曰:“隋为无道,主骄于上,臣谄于下,下上蔽蒙,至身死匹夫手,宁不痛哉!
wǒ jīn bù rán píng luàn zé wǔ chén shǒu chéng zé rú chén chéng néng fù shì yǐ zuǒ bù dǎi
我今不然,平乱责武臣,守成责儒臣,程能付事,以佐不逮;
xū xīn jìn xià jì wén jiā yán
虚心尽下,冀闻嘉言。
ruò li gāng sūn fú qié kě wèi yì chén yǐ
若李纲、孙伏伽,可谓谊臣矣。
fǔ shǒu jìn mò qǐ zhèn suǒ wàng zāi
俯首噤默,岂朕所望哉?
dōng dōu píng dà shè tiān xià yòu yù zé zéi zhī dǎng xī liú xǐ è dì
东都平,大赦天下,又欲责贼支党,悉流徙恶地。
fú qié jiàn yuē chén wén wáng zhě wú xì yán shū chēng ěr wú bù xìn zhèn bù shí yán yán zhī bù kě bù shèn yě
伏伽谏曰:“臣闻王者无戏言,《书》称‘尔无不信,朕不食言’,言之不可不慎也。
bì xià zhì zhào yuē cháng shè bù miǎn jiē yuán zhī
陛下制诏曰:‘常赦不免,皆原之。
cǐ fēi zhí shè yǒu zuì shì yì yǔ tiān xià gēng xīn cí yě
’此非直赦有罪,是亦与天下更新辞也。
shì chōng jiàn dé suǒ bù shè hòu nǎi yù liú xǐ
世充、建德所部,赦后乃欲流徙。
shū yuē jiān jué qú kuí xin bàn cóng wǎng zhì
《书》曰:‘歼厥渠魁,忄办从罔治。
qú kuí shàng miǎn xin bàn cóng hé gū
’渠魁尚免,忄办从何辜?
qiě zhí gǒu fèi yáo fèi fēi qí zhǔ
且跖狗吠尧,吠非其主。
jīn yǔ bì xià jié fà yǎ gù wǎng wèi zéi chén bǐ qǐ wàng bì xià zāi yōng gé gù yě
今与陛下结发雅故,往为贼臣,彼岂忘陛下哉,壅隔故也。
zhì shū zhě ān dé ér zuì zhī
至疏者安得而罪之?
yóu gǔ yǐ lái hé shǐ wú jūn rán zhǐ chēng yáo shùn zhě hé yě
由古以来,何始无君,然止称尧、舜者,何也?
zhí yóu shàn míng nán de yě
直由善名难得也。
xī tiān xià wèi píng róng yīng jī zhì biàn
昔天下未平,容应机制变。
jīn sì fāng yǐ dìng shè fǎ xū yú rén gòng zhī
今四方已定,设法须与人共之。
fǎ zhě bì xià zì zuò xū zì shǒu zhī shǐ tiān xià bǎi xìng xìn ér wèi yě
法者陛下自作,须自守之, 使天下百姓信而畏也。
zì wèi wú xìn yù rén zhī xìn qǐ kě de zāi
自为无信,欲人之信,岂可得哉?
shǎng fá zhī xíng wú guì jiàn qīn shū wéi yì suǒ zài
赏罚之行,无贵贱亲疏, 惟义所在。
chén yú yǐ wéi zéi dǎng yú shè dāng miǎn zhě suī shén wú zhuàng yi yī qiè jiā yuán zé tiān xià xìng shèn
臣愚以为贼党于赦当免者,虽甚无状,宜一切加原,则天下幸甚。
yòu biǎo zhì jiàn guān
”又表置谏官。
dì jiē qīn nà
帝皆钦纳。
tài zōng jí wèi fēng lè ān xiàn nán qiān dà lǐ shǎo qīng
太宗即位,封乐安县男,迁大理少卿。
dì shǔ chū chí shè fú qié jiàn yuē chén wén tiān zǐ zhī jū jìn wèi jiǔ zhòng chū yě jǐng rù yě bì fēi zhí zūn qí jū chǔ wèi shè jì shēng rén jì yě
帝数出驰射,伏伽谏曰:“臣闻天子之居,禁卫九重,出也警,入也跸,非直尊其居处,为社稷生人计也。
bǐ wén bì xià zǒu mǎ shè tiē yú yuè qún chén dài fēi suǒ yǐ dǎo yǎng shèng gōng chuí xiàn hòu dài cǐ zhí shào nián zhū wáng wu ěr ān dé jì wèi tiān zi shàng xíng zhī hu
比闻陛下走马射帖,娱悦群臣,殆非所以导养圣躬、垂宪后代,此直少年诸王务耳,安得既为天子,尚行之乎?
qiè wèi bì xià bù qǔ
窃为陛下不取。
dì yuè yuē qīng néng yán zhèn shī zhèn néng gǎi zhī tiān xià shù yǒu chōu hu
”帝悦曰:“卿能言朕失,朕能改之,天下庶有瘳乎!
hòu zuò zòu qiú shī miǎn guān
”后坐奏囚失,免官。
qǐ wèi xíng bù láng zhōng
起为刑部郎中。
lèi qiān dà lǐ qīng
累迁大理卿。
shí sī nóng shì mù chuáng bèi zhí yǔ mín yòu chéng wéi cóng hé lì yǐn méi shì xià dà lǐ xùn jū
时司农市木橦,倍直与民, 右丞韦悰劾吏隐没,事下大理讯鞫。
fú qié yuē yuán guān shì guì gù mín zhí jiàn
伏伽曰:“缘官市贵,故民直贱。
chén jiàn sī nóng shi dà tǐ bú jiàn qí zuì
臣见司农识大体,不见其罪。
dì wù gù cóng yuē qīng bù dǎi fú qié yuǎn yǐ
”帝悟,顾悰曰:“卿不逮伏伽远矣。
jiǔ zhī chū wèi shǎn zhōu cì shǐ zhì shì
”久之,出为陕州刺史, 致仕。
xiǎn qìng sān nián zú
显庆三年卒。
shǐ fú qié bài yù shǐ shí xiān bèi nèi zhǐ ér zhì wèi chū guī wò yú jiā wú xǐ sè
始,伏伽拜御史时,先被内旨,而制未出,归卧于家,无喜色。
qǐng zhī yù shǐ zào mén zǐ dì jīng bái fú qié xú qǐ jiàn zhī
顷之,御史造门,子弟惊白,伏伽徐起见之。
shí rén chēng qí yǒu liàng yǐ bǐ gù yōng yún
时人称其有量,以比顾雍云。
zhāng xuán sù pú zhōu yú xiāng rén
张玄素,蒲州虞乡人。
shì duò wèi jǐng chéng xiàn hù cáo
仕隋,为景城县户曹。
dòu jiàn dé xiàn jǐng chéng zhí jiāng shā zhī yì rén qiān yú hào qì qǐng dài yuē cǐ qīng lì shā zhī shì wú tiān yě
窦建德陷景城,执将杀之,邑人千余号泣请代,曰:“此清吏,杀之是无天也。
dài wáng jí dìng tiān xià wú shǐ shàn rén jiě tǐ
大王即定天下,无使善人解体。
jiàn dé mìng shì fù shǔ zhì shū shì yù shǐ bù bài
” 建德命释缚,署治书侍御史,不拜。
wén jiāng dū yǐ shì shǐ wèi jiàn dé huáng mén shì láng
闻江都已弑,始为建德黄门侍郎。
zéi píng shòu jǐng zhōu lù shì cān jūn
贼平,授景州录事参军。
tài zōng jí wèi wèn yǐ zhèng duì yuē zì gǔ wèi yǒu rú duò luàn zhě de fēi jūn zì zhuān fǎ rì luàn hū
太宗即位,问以政,对曰:“自古未有如隋乱者,得非君自专、法日乱乎?
qiě wàn shèng zhī zūn shēn jué shù wù rì duàn shí shì wǔ bù zhōng zhōng zhě xìn shàn yǒu rú bù zhōng zhě hé
且万乘之尊,身决庶务,日断十事,五不中,中者信善,有如不中者何?
yī rì wàn jī jī qí shī bù wáng hé dài
一日万机, 积其失,不亡何待?
ruò shàng xián yòu néng shǐ bǎi sī shàn zhí zé gāo jū shēn gǒng chóu gǎn fàn zhī
若上贤右能,使百司善职,则高居深拱,畴敢犯之?
suí mò dào qǐ zhēng tiān xià zhě bù shí shù yú jiē bǎo chéng yì yǐ xū yǒu dào tīng mìng shì yù bèi shàng hù luàn zhě guǒ xiān tè rén jūn bù néng ān zhī ér shān zhī luàn yě
隋末盗起, 争天下者不十数,余皆保城邑以须有道听命,是欲背上怙乱者果鲜,特人君不能安之而挻之乱也。
yǐ bì xià shèng shén jī suǒ yǐ wēi jiàn suǒ yǐ wáng rì shèn yī rì suī yáo shùn hé yǐ jiā
以陛下圣神,迹所以危,鉴所以亡,日慎一日,虽尧、舜何以加!
dì yuē shàn
” 帝曰:“善。
bài shì yù shǐ qiān jǐ shì zhōng
”拜侍御史,迁给事中。
zhēn guàn sì nián zhào fā zú zhì luò yáng gōng qián yáng diàn qiě dōng xìng
贞观四年,诏发卒治洛阳宫干阳殿,且东幸。
xuán sù shàng shū yuē
玄素上书曰:
chén wéi qín shǐ huáng dì jiè zhōu zhī yú yí liù guó tǒng yī zūn jiāng yí zhī wàn shì jí zi ér wáng zhě dān shì bēn yù yǐ nì tiān hài rén yě
臣惟秦始皇帝藉周之余,夷六国,统壹尊,将贻之万世,及子而亡者,殚嗜奔欲,以逆天害人也。
tiān xià bù kě yǐ lì shèng wéi dāng wù jiǎn yuē báo fù liǎn yǐ shēn xiān zhī nǎi néng dà ān
天下不可以力胜,唯当务俭约,薄赋敛,以身先之,乃能大安。
jīn dōng dōu wèi yǒu xìng qī qián shì tǔ mù qi wáng chū fān yòu dāng yíng gòu kē diào fán réng shī pí rén wàng yī bù kě yě
今东都未有幸期,前事土木,戚王出籓,又当营构,科调繁仍,失疲人望,一不可也。
bì xià xiàng píng dōng dōu céng guān guǎng diàn jiē chè huǐ zhī tiān xià xī rán yī kǒu sòng gē
陛下向平东都,曾观广殿,皆撤毁之,天下翕然,一口颂歌。
qǐ yǒu chū è chǐ mǐ ér hòu hǎo diāo lì zāi
岂有初恶侈靡而后好雕丽哉?
èr bù kě yě
二不可也。
bì xià měi yán xún xìng zhě bù jí zhī wù tú yān xū fèi
陛下每言巡幸者不急之务,徒焉虚费。
jīn guó chǔ wú jiān nián yòu xìng bié dōu zhī yì yǐ chǎn yuàn dú sān bù kě yě
今国储无兼年, 又兴别都之役,以产怨讟,三不可也。
bǎi xìng chéng luàn lí zhī hòu cái fù dān kōng suī méng gēng shēng yì wèi wán dìng nài hé yíng wèi xìng zhī dōu zhòng hào qí lì sì bù kě yě
百姓承乱离之后,财赋殚空,虽蒙更生,意未完定,奈何营未幸之都,重耗其力,四不可也。
hàn zǔ jiāng dōu luò yáng lóu jìng yī yán jí rì xī jià
汉祖将都洛阳,娄敬一言,即日西驾。
fēi bù zhī dì tǔ zhōng dào lǐ suǒ jūn dàn xíng shèng bù jí guān nèi fú gǎn kāng yě
非不知地土中,道里所均,但形胜不及关内,弗敢康也。
fú wéi bì xià huà diāo bì zhī sú wèi rì shàng qiǎn jù kě dōng xún yǐ yáo rén xīn
伏惟陛下化凋弊之俗,为日尚浅,讵可东巡以摇人心?
wǔ bù kě yě
五不可也。
chén cháng jiàn duò jiā zào diàn fá mù yú yù zhāng èr qiān rén wǎn yī cái yǐ tiě wèi gū xíng bù shù lǐ gū zhé huài bié shù bǎi rén jī gū zì suí zhōng rì xíng bù sān shí lǐ
臣尝见隋家造殿,伐木于豫章,二千人挽一材,以铁为毂,行不数里,毂辄坏, 别数百人赍毂自随,终日行不三十里。
yī cái zhī fèi yǐ shù shí wàn gōng kuí qí yú kě zhī yǐ
一材之费,已数十万工,揆其余可知已。
xī ē páng chéng qín rén sàn
昔阿房成,秦人散;
zhāng huá jiù chu zhòng lí
章华就,楚众离;
qián yáng bì gōng duò rén jiě tǐ
干阳毕功,隋人解体。
jīn mín lì wèi jí duò rì ér yì cán chuàng zhī rén xí wáng guó bì chén kǒng bì xià zhī guò shén yú yáng dì
今民力未及隋日,而役残创之人,袭亡国弊,臣恐陛下之过,甚于炀帝。
dì yuē qīng wèi wǒ bù rú yáng dì hé rú jié zhòu
帝曰:“卿谓我不如炀帝,何如桀、纣?
duì yuē ruò cǐ diàn zú xìng tóng guī yú luàn
”对曰:“若此殿卒兴,同归于乱。
chén wén dōng dōu shǐ píng tài shàng huáng zhào gōng shì guò dù zhě fén zhī bì xià wèi wǎ mù kě yòng qǐng cì pín rén shì suī bù cóng tiān xià chēng wéi shèng dé jīn fù dù ér gōng zhī shì duò yì yòu xìng
臣闻东都始平,太上皇诏宫室过度者焚之,陛下谓瓦木可用,请赐贫人,事虽不从, 天下称为盛德,今复度而宫之,是隋役又兴。
bù wǔ liù nián jiān yī shè yī qǔ tiān xià wèi hé
不五六年间,一舍一取,天下谓何?
dì gù fáng xuán líng yuē luò yáng cháo gòng tiān xià zhōng zhèn yíng zhī yì yù biàn sì fāng bǎi xìng
” 帝顾房玄龄曰:“洛阳朝贡天下中,朕营之,意欲便四方百姓。
jīn xuán sù yán rú cǐ shǐ hòu bì wǎng suī lù zuò yōng hé kǔ
今玄素言如此,使后必往,虽露坐,庸何苦?
jí zhào ba yì cì cǎi èr bǎi pǐ
”即诏罢役,赐彩二百匹。
wèi zhēng míng gěng tǐng wén xuán qín yán tàn yuē zhāng gōng lùn shì yǒu huí tiān zhī lì kě wèi rén rén zhī yán zāi
魏征名梗挺,闻玄秦言,叹曰:“张公论事,有回天之力,可谓仁人之言哉。
lì tài zǐ shǎo zhān shì qiān yòu shù zǐ
”历太子少詹事,迁右庶子。
shí tài zǐ chéng qián shì yóu tián bú yuè xué
时太子承干事游畋,不悦学。
xuán sù shàng shū yuē
玄素上书曰:
tiān dào wú qīn wéi dé shì fǔ
天道无亲,惟德是辅。
gǒu wéi tiān dào rén shén qì zhī
苟违天道,人神弃之。
gǔ zhě tián sān qū fēi yǐ jiào shā chú mín hài yě
古者田三驱,非以教杀,除民害也。
jīn fǎn yǐ liè wèi yú xíng zhī wú cháng bù sǔn shèng dé zāi
今反以猎为娱,行之无常,不损盛德哉?
chuán yuē shì bù shī gǔ fěi shuō yōu wén
《传》曰:“事不师古,匪说攸闻。
rán zé tàn dào zài xué gǔ xué gǔ zài shī xùn
” 然则探道在学古,学古在师训。
kǒng yǐng dá fèng zhào jiǎng quàn yi shù dǎi wèn bì wàn fēn
孔颍达奉诏讲劝,宜数逮问,裨万分。
bó xuǎn xián jié zhāo xī shì zuǒ yòu yǔ xiāng guī mó
博选贤杰, 朝夕侍左右,与相规摩。
rì zhī suǒ wáng yuè wú wàng suǒ néng cǐ zé shàn měi yǐ
日知所亡,月无忘所能,此则善美矣。
fu zài rén shàng zhě cháng qiú wéi shàn yě rán xìng bù shèng qíng dān huò chéng luàn xià yǒu yú yán jūn dào nǎi kuī
夫在人上者常求为善也,然性不胜情,耽惑成乱,下有谀言,君道乃亏。
gǔ rén yǒu yún wù yǐ è xiǎo bù qù shàn xiǎo bù wéi
古人有云:“勿以恶小不去,善小不为。
huò fú zhī lái jiē gēn yú chū hù zhōng ruò shǐ yóu jù qí tì shǐ bù hù yān zhōng jiāng ān guī
”祸福之来,皆根于初,护终若始,犹惧其替, 始不护焉,终将安归?
tài zǐ bù nà
太子不纳。
yòu shàng shū yuē
又上书曰:
zhōu gōng zī shèng rén ér wò mù tǔ sūn xià bái wū kuàng xià zhōu gōng zhī rén zāi
周公资圣人,而握沐吐飧,下白屋,况下周公之人哉?
diàn xià ruì zhì tiān jiù shàng xū xué yǐ biǎo shì zhī
殿下睿质天就,尚须学以表饰之。
kǒng yǐng dá zhào hóng zhì jiē sù dé jù máo jiān shi zhèng jī wàng shù zhào jiàn shù gǔ jīn zēng yì míng dé
孔颖达、赵弘智皆宿德钜髦,兼识政机,望数召见,述古今,增懿明德。
diāo chóng xiǎo jì zhèng kě jiān zhào dài bó yì bù yí lǚ yě
雕虫小技,正可间召,代博弈,不宜屡也。
qí shè tián yóu xiè xì hān gē yuè ěr mù yí qíng líng bù kě yǐ yù
骑射畋游,亵戏酣歌,悦耳目,移情灵, 不可以御。
fu xīn wèi wàn shì zhǔ dòng ér wú jié zé luàn bài dé zhī yuán shí zài yú cǐ
夫心为万事主,动而无节则乱,败德之原,实在于此。
dì zhī shù cái zhèng tài zǐ pín zhuó zhì yín qīng guāng lù dài fu xíng zuǒ shù zǐ
帝知数财正太子,频擢至银青光禄大夫,行左庶子。
tài zǐ jiǔ bú jiàn bīn yǒu xuán sù yuē gōng zhōng suǒ jiàn zhǐ fù rén bù zhī rú fán jī děng kě yǔ yì shèng dé zhě jǐ hé
太子久不见宾友,玄素曰:“宫中所见止妇人,不知如樊姬等可与益圣德者几何?
ruò wú zhī jí biàn bì yàn bì hé zú gù zāi
若无之,即便诐艳嬖,何足顾哉!
shàng wéi dōng gōng zhī zhòng gāo shǔ xián cái wèi liáo zuǒ jīn nǎi bù dé jìn jiàn jiāng hé yǐ cháo nà huì xī bǔ yí zāi
上惟东宫之重,高署贤才为寮佐,今乃不得进见,将何以朝纳诲、夕补遗哉?
tài zǐ huì qí qiè yè qiǎn hù nú yǐ qí huò jū jī wēi tuō sǐ
太子讳其切,夜遣户奴以骑𣒌狙击,危脱死。
cháng wén gōng zhōng jī gǔ kòu gē zhèng yán tài zǐ chū gǔ duì xuán sù pò zhī
尝闻宫中击鼓,叩合正言,太子出鼓,对玄素破之。
jì bù quān chǒu dé rì wén
既不悛,丑德日闻。
xuán sù bù néng yǐ shàng shū yuē
玄素不能已, 上书曰:
kǒng zǐ yuē néng jìn qǔ pì kě wèi rén zhī fāng yě
孔子曰:“能近取譬,可谓仁之方也。
shū chuán suǒ zài huò guò chén qǐng yǐ jìn shì yù zhī
”书传所载或过,臣请以近事喻之。
zhōu wǔ dì píng shān dōng bì gōng lòu shí yǐ ān hǎi nèi ér tài zǐ yūn yǒu huì dé wū wán guǐ yǐ wén dì cí rén bù rěn fèi
周武帝平山东,庳宫陋食以安海内,而太子赟有秽德,乌丸轨以闻,帝慈仁不忍废。
jí jiàn zuò kuáng bào rì chì zōng sì yǐ wáng suí wén dì suǒ dài shì yě
及践祚,狂暴日炽,宗祀以亡,隋文帝所代是也。
wén dì yīn zhōu shuāi jiè nǚ zī suī wú dà gōng yú rén rán bù dé xíng huì shàng xià ān lài
文帝因周衰,藉女资,虽无大功于人,然布德行惠,上下安赖。
yǒng wèi tài zǐ jiāo sì bài dù jīn gōng zhōng shān chí diàn xià suǒ qīn jiàn zhě yě
勇为太子,骄肆败度,今宫中山池,殿下所亲见者也。
dàng shì shí zì wèi yǒu tài shān zhī ān jù zhī rén chén gǎn jìn qí shuō zāi
当是时,自谓有太山之安,讵知壬臣敢进其说哉?
xiàng shǐ dòng jìng yǒu cháng jìn zhǐ yǒu dù qīn jūn zǐ shū xiǎo rén chù fú huá shǒu gōng jiǎn suī yǒu lí jiàn wū néng zhì cí fù zhī xì zāi
向使动静有常,进止有度, 亲君子,疏小人,黜浮华,守恭俭,虽有离间,乌能致慈父之隙哉?
gài jī dé fú chún lìng wèn bù zhe yī zāo chán suì chéng qí huò
盖积德弗纯, 令问不著,一遭谗,遂成其祸。
jīn shàng yǐ diàn xià fù zǐ qīn gù suǒ zī yòng bù wéi xiàn jié rán zhào wèi liù xún ér yòng yú qī wàn jiāo shē wáng yì shú yǒu guò cǐ
今上以殿下父子亲,故所资用不为限节,然诏未六旬,而用逾七万,骄奢亡艺, 孰有过此?
lóng lóu wàng yuàn wèi gōng jiàng zhī sì jì quē shì shàn wèn ān zhī yi yòu wú yuè xué hǎo dào zhī shí
龙楼、望苑,为工匠之肆,既阙视膳问安之宜,又无悦学好道之实。
shàng wéi jūn fù cí xùn zhī fāng xià yǒu yīn yuán lù rǔ zhī zuì
上违君父慈训之方,下有因缘戮辱之罪。
suǒ shī yǔ zhě bù yóu shǒu zá sè zé tú huà diāo lòu zhī rén
所施与者,不游手杂色,则图画雕镂之人。
wài suǒ zhān yǎng cǐ shī yǐ bào nèi yǐn mì zhě shàng kě shèng jì zāi
外所瞻仰,此失已暴,内隐密者,尚可胜计哉?
yòu shù zǐ zhào hóng zhì jīng míng xíng xiū chén wèi yi shù jìn zhào yǐ guǎng huī měi
右庶子赵弘智经明行修,臣谓宜数进召,以广徽美;
jīn fǎn cāi xián wèi wàng xiāng tuī yǐn
今反猜嫌,谓妄相推引。
cóng shàn ruò liú shàng kǒng bù dǎi shì fēi jù jiàn huò kě jì hu
从善若流,尚恐不逮,饰非拒谏,祸可既乎?
shū rù tài zǐ nù qiǎn cì kè cì zhī
书入,太子怒,遣刺客伺之。
huì gōng fèi xuán sù zuò chú míng wèi mín
会宫废,玄素坐除名为民。
qǐng zhī zhào shòu cháo zhōu cì shǐ xǐ dèng zhōu qì bù fù qīn jìn
顷之,召授潮州刺史, 徙邓州,讫不复亲近。
gāo zōng shí yǐ lǎo zhì shì
高宗时,以老致仕。
lín dé chū zú
麟德初卒。
shǐ xuán sù yǔ sūn fú qié zài duò jiē wèi lìng shǐ tài zōng cháng wèn xuán sù huàn lì suǒ lái shēn zì xiū hàn
始,玄素与孙伏伽在隋皆为令史,太宗尝问玄素宦立所来,深自羞汗。
chǔ suì liáng jiàn dì yuē jūn zǐ bù shī yán yú rén míng zhǔ bù shī yán wū hū
褚遂良见帝曰:“君子不失言于人,明主不失言于戏。
gù yán zé shǐ shū zhī lǐ chéng zhī yuè gē zhī
故言则史书之,礼成之,乐歌之。
jū shàng néng lǐ qí chén nǎi jìn lì yǐ fèng qí shàng
居上能礼其臣,乃尽力以奉其上。
jìn shì sòng wǔ dì wǔ jìn cháo chén gōng qí mén hù zhì chǐ jù láng bèi qián shǐ yǐ wéi fēi
近世宋武帝侮靳朝臣,攻其门户,至耻惧狼狈, 前史以为非。
bì xià zuó wèn xuán sù zài duò rèn hé guān duì yuē xiàn wèi
陛下昨问玄素在隋任何官,对曰:‘县尉。
yòu wèn wèi wèi wèi shí yuē liú wài
’又问未为尉时,曰: ‘流外。
yòu wèn hé cáo sī xuán sù chū bù néng xǐ bù yán ruò cǐ huī jīng shuǎng dùn jǐn jiàn zhě xián gòng jīng guài
’又问何曹司,玄素出不能徙步,颜若此灰,精爽顿尽,见者咸共惊怪。
táng jiā chuàng yè rèn guān yǐ cái bǔ zhù yōng bǎo liàng néng bìng yòng
唐家创业,任官以才,卜祝庸保,量能并用。
bì xià yǐ xuán sù zhuó rèn sān pǐn zuǒ huáng chǔ qǐ yi fù duì qún chén shǐ cí qióng fù chǐ yù zé qí fú jié sǐ yì ān kě de hu
陛下以玄素擢任三品,佐皇储,岂宜复对群臣使辞穷负耻,欲责其伏节死义,安可得乎?
dì yuē zhèn yì huǐ zhī
”帝曰:“朕亦悔之。
fú qié suī guǎng zuò chén shuō wǎng shì wú shǎo yǐn yān
”伏伽虽广坐,陈说往事,无少隐焉。
zàn yuē shǐ táng yǒu tiān xià chéng yì duò bì fū nèi dǎng yán ér shì zhǎng děng chóu rán xiàn zhōng shí zhǔ fāng bāo tīng jiè yǐ quàn tiān xià suī chù jìn jì ér wú wǔ qíng
赞曰:始唐有天下,惩刈隋敝,敷内谠言,而世长等仇然献忠,时主方褒听, 借以劝天下,虽触禁忌,而无忤情。
jí huò luàn yǐ píng jūn wèi zūn ān hòu zhě shì qián rén zhī wèi yóu yǐ gěng lùn qī róng gù shí shí zāo chì ràng wèi suǒ yàn kǔ
及祸乱已平,君位尊安,后者视前人之为,犹以鲠论期荣,故时时遭斥让,为所厌苦。
fēi yán yǒu qiǎo zhuō suǒ zāo zhī shí yì yě
非言有巧拙,所遭之时异也。
fu xìng yǒu bù kě yí suī yáo shùn fú néng xun
夫性有不可移,虽尧、舜弗能训。
chéng qián zhī è gēn zhe yú xīn ér guī zé xuán sù qí hé jiù zāi
承干之恶,根著于心,而归责玄素,其何救哉?
cǐ shì wěi cí bù néng fu tài zǐ liàng yǐ
此士亹辞不能傅太子,谅矣。