zhū yí fán jiāng
诸夷蕃将
shǐ dà nài běn xi tū jué tè lè yě yǔ chù luō kè hán rù duò shì yáng dì
史大柰，本西突厥特勒也，与处罗可汗入隋，事炀帝。
cóng fá liáo jī láo wèi jīn zǐ guāng lù dài fū
从伐辽，积劳为金紫光禄大夫。
hòu fēn qí bù yú lóu fán
后分其部于楼烦。
gāo zǔ xìng tài yuán dà nài tí qí zhòng lì huī xià
高祖兴太原，大柰提其众隶麾下。
sāng xiǎn hé zhàn yìn mǎ quán zhū jūn què dà nài yǐ jìn qí shù bǎi bèi jī xiǎn hé pò zhī jūn suì zhèn
桑显和战饮马泉，诸军却，大柰以劲骑数百背击显和，破之，军遂振。
shòu guāng lù dài fu
授光禄大夫。
cóng píng cháng ān yǐ duō shǎng bó wǔ qiān pǐ cì xìng shǐ
从平长安，以多，赏帛五千匹，赐姓史。
cóng qín wáng píng xuē jǔ wáng shì chōng dòu jiàn dé liú hēi tà gōng shū děng jī qián hòu cì shì nǚ sān zá cǎi wàn duàn
从秦王平薛举、王世充、窦建德、刘黑闼，功殊等，积前后赐侍女三、杂彩万段。
zhēn guàn chū zhuó lèi yòu wǔ wèi dà jiàng jūn jiǎn jiào fēng zhōu dū dū fēng dòu guó gōng shí fēng hù sān bǎi
贞观初，擢累右武卫大将军，检校丰州都督，封窦国公，食封户三百。
zú zèng fǔ guó dà jiàng jūn
卒，赠辅国大将军。
féng àng zì míng dá gāo zhōu liáng dé rén běn běi yàn féng hóng yì sūn
冯盎，字明达，高州良德人，本北燕冯弘裔孙。
hóng bù néng yǐ guó xià wèi wáng bēn gāo lí qiǎn zi yè yǐ sān bǎi rén fú hǎi guī jìn
弘不能以国下魏，亡奔高丽， 遣子业以三百人浮海归晋。
hóng yǐ miè yè liú pān yú zhì sūn róng shì liáng wèi luō zhōu cì shǐ
弘已灭，业留番禺，至孙融，事梁为罗州刺史。
zi bǎo pìn yuè dà xìng xǐ shì nǚ wèi qī suì wéi shǒu lǐng shòu běn jùn tài shǒu zhì àng sān shì yǐ
子宝， 聘越大姓洗氏女为妻，遂为首领，授本郡太守，至盎三世矣。
duò rén shòu chū àng wèi sòng kāng lìng cháo chéng děng wǔ zhōu liáo pàn àng chí zhì jīng shī qǐng tǎo zhī
隋仁寿初，盎为宋康令，潮、成等五州獠叛，盎驰至京师，请讨之。
wén dì zhào zuǒ pú yè yáng sù yǔ lùn zéi xíng shì sù qí zhī yuē bù yì mán yí zhōng nǎi shēng shì rén
文帝诏左仆射杨素与论贼形势，素奇之，曰：“不意蛮夷中乃生是人！
jí zhào àng fā jiāng lǐng bīng jī zéi píng zhī bài hàn yáng tài shǒu
”即诏盎发江、岭兵击贼，平之，拜汉阳太守。
cóng yáng dì fá liáo dōng qiān zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn
从炀帝伐辽东，迁左武卫大将军。
duò wáng bēn hái lǐng biǎo xiào shǔ qiú lǐng yǒu zhòng wǔ wàn
隋亡，奔还岭表，啸署酋领，有众五万。
pān yú xīn xīng míng zéi gāo fǎ chéng xǐ bǎo chè děng shòu lín shì hóng jié dù shā guān lì àng lǜ bīng pò zhī
番禺、新兴名贼高法澄、洗宝彻等受林士弘节度，杀官吏，盎率兵破之。
bǎo chè xiōng zǐ yuē zhì chén fù jù bīng jù zhàn àng jìn tǎo bīng shǐ hé zhé shì zhòu dà hū yuē ruò děng shi wǒ yé
宝彻兄子曰智臣，复聚兵拒战，盎进讨，兵始合，辄释胄大呼曰：“若等识我耶？
zhòng wěi gē tǎn ér bài zéi suì kuì qín bǎo chè zhì chén děng suì yǒu pān yú cāng wú zhū yá de zì hào zǒng guǎn
”众委戈，袒而拜，贼遂溃，擒宝彻、智臣等，遂有番禺、苍梧、朱崖地，自号总管。
huò shuō àng yuē duò jì bēng dàng hǎi nèi zhèn sāo táng suī yìng yùn ér fēng jiào wèi fú lǐng yuè wú suǒ xì shǔ
或说盎曰：“隋季崩荡，海内震骚，唐虽应运，而风教未孚，岭越无所系属。
gōng kè píng èr shí zhōu dì shù qiān lǐ míng wèi wèi zhèng qǐng nán yuè wáng hào
公克平二十州，地数千里，名位未正，请南越王号。
àng yuē wú jū yuè wǔ shì yǐ mù bó wéi wǒ yī xìng zǐ nǚ yù bó wú yǒu yě rén shēng fù guì rú wǒ xī yǐ
”盎曰：吾居越五世矣，牧伯惟我一姓，子女玉帛吾有也，人生富贵，如我希矣。
cháng kǒng tiǎn xiān yè shàng zì wáng zāi
常恐忝先业，尚自王哉？
wǔ dé wǔ nián shǐ yǐ de jiàng gāo zǔ xī wèi gāo luō chūn bái yá dān lín zhèn bā zhōu shòu àng shàng zhù guó gāo zhōu zǒng guǎn fēng yuè guó gōng
武德五年，始以地降，高祖析为高、罗、春、白、崖、儋、林、振八州，授盎上柱国、高州总管，封越国公。
bài qí zi zhì dài wèi chūn zhōu cì shǐ zhì yù wèi dōng hé zhōu cì shǐ
拜其子智戴为春州刺史，智彧为东合州刺史。
àng xǐ fēng gěng
盎徙封耿。
zhēn guàn chū huò gào àng pàn àng jǔ bīng jù jìng
贞观初，或告盎叛，盎举兵拒境。
tài zōng zhào yòu wǔ wèi jiāng jūn lìn mù fā jiāng huái jiǎ zú jiāng tǎo zhī wèi zhēng jiàn yuē tiān xià chū dìng chuàng yí wèi fù dà bīng zhī yú yì lì fāng zuò qiě wáng zhě bīng bù yí wèi mán yí dòng shèng zhī bù wǔ bù shèng wèi rǔ
太宗诏右武卫将军蔺暮发江淮甲卒将讨之， 魏征谏曰：“天下初定，创夷未复，大兵之余，疫疠方作，且王者兵不宜为蛮夷动， 胜之不武，不胜为辱。
qiě àng bù jí wèi dìng shí lüè zhōu xiàn yáo yuǎn yí jīn sì hǎi yǐ píng shàng hé shì
且盎不及未定时略州县，摇远夷，今四海已平，尚何事？
fǎn wèi zhuàng dāng huái zhī yǐ dé àng jù bì zì lái
反未状，当怀之以德，盎惧，必自来。
dì nǎi qiǎn sàn qí cháng shì wéi shū xié yù àng àng qiǎn zhì dài rù shì
”帝乃遣散骑常侍韦叔谐喻盎，盎遣智戴入侍。
dì yuē zhēng yī yán xián yú shí wàn zhòng
帝曰：“征一言，贤于十万众。
shí mù bīng yǐ chū yù suì yǒu gōng qiǎn fù jiāng shàng àng kě jī zhuàng dì bù xǔ ba zhī
”时暮兵已出，欲遂有功，遣副将上盎可击状，帝不许，罢之。
wǔ nián àng lái cháo yàn cì shén hòu
五年，盎来朝，宴赐甚厚。
é ér luō dòu zhū dòng liáo pàn zhào àng lǜ zhòng èr wàn wèi zhū jūn xiān fēng
俄而罗、窦诸洞獠叛，诏盎率众二万为诸军先锋。
zéi jù xiǎn bù kě gōng àng chí nǔ yǔ zuǒ yòu yuē shǐ jǐn shèng fù kě zhī yǐ
贼据险不可攻，盎持弩语左右曰：“矢尽，胜负可知矣。
fā qī shǐ bì qī rén zéi tuì zǒu àng zòng bīng chéng zhī zhǎn shǒu qiān yú jí
”发七矢毙七人，贼退走， 盎纵兵乘之，斩首千余级。
dì zhào zhì dài hái wèi shěng shǎng yǔ bù kě jì nú bì zhì wàn rén
帝诏智戴还慰省，赏予不可计，奴婢至万人。
àng shàn wèi zhì yuè bù zuì zhì jiān fú de mín huān xīn
盎善为治， 阅簿最，擿奸伏，得民欢心。
zú zèng zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn jīng zhōu dū du
卒，赠左骁卫大将军、荆州都督。
zi sān shí rén zhì dài zhī míng yǒng ér yǒu móu néng fǔ zhòng de shì sǐ lì qiú shī jiē lè shǔ zhī
子三十人，智戴知名，勇而有谋，能抚众，得士死力，酋师皆乐属之。
cháng suí fù zhì luò yáng tǒng běn bù ruì bīng sù wèi
尝随父至洛阳，统本部锐兵宿卫。
yáng dì shì yǐn qí xià táo guī
炀帝弑，引其下逃归。
shí dào zéi duō lǐng qiáo lù jué zhì dài zhuǎn zhàn ér qián
时盗贼多，岭峤路绝，智戴转战而前。
zhì gāo yuán lǐ shuài xié wèi móu zhǔ huì àng zhì zhì dài de yǔ àng jù qù
至高源，俚帅胁为谋主，会盎至，智戴得与盎俱去。
hòu rù cháo dì láo cì jiā děng shòu wèi wèi shǎo qīng
后入朝，帝劳赐加等， 授卫尉少卿。
wén qí shàn bīng zhǐ yún wèn yuē xià yǒu zéi jīn kě jī hu
闻其善兵，指云问曰：“下有贼，今可击乎？
duì yuē yún zhuàng rú shù fāng chén zài jīn jīn lì mù róu jī zhī shèng
”对曰：“云状如树， 方辰在金，金利木柔，击之胜。
dì qí qí duì
”帝奇其对。
lèi qiān zuǒ wǔ wèi jiāng jūn
累迁左武卫将军。
zú zèng hóng zhōu dū dū
卒，赠洪州都督。
àng zú rén zǐ yóu yǐ háo xiá wén
盎族人子猷，以豪侠闻。
zhēn guàn zhōng rù cháo zài jīn yī gě zì suí
贞观中，入朝，载金一舸自随。
gāo zōng shí qiǎn yù shǐ xǔ guàn shì qí zī
高宗时，遣御史许瓘视其赀。
guàn zhì dòng zǐ yóu bù chū yíng hòu lǜ zǐ dì shù shí rén jī tóng gǔ méng pái zhí guàn ér zòu qí zuì
瓘至洞，子猷不出迎，后率子弟数十人，击铜鼓、蒙排，执瓘而奏其罪。
dì chí qiǎn yù shǐ yáng jǐng yàn xùn
帝驰遣御史杨璟验讯。
jǐng zhì bēi cí yǐ jié zhī wěi zuì yú guàn
璟至，卑辞以结之，委罪于瓘。
zǐ yóu xǐ wèi jīn èr bǎi liǎng yín wǔ bǎi liǎng
子猷喜，遗金二百两、银五百两。
jǐng bù shòu
璟不受。
zǐ yóu yuē jūn bù qǔ cǐ qiě liú bù dé guī
子猷曰：“君不取此，且留不得归。
jǐng shòu zhī hái zòu qí zhuàng dì mìng nà yān
”璟受之，还奏其状，帝命纳焉。
ā shǐ nà shè ěr tū jué chù luō kè hán zhī cì zǐ
阿史那社尔，突厥处罗可汗之次子。
nián shí yī yǐ zhì yǒng wén
年十一，以智勇闻。
bài zhí shè jiàn yá qì běi yǔ xié lì zi yù gǔ shè fēn tǒng tiě lè huí hé pú gǔ tóng luó zhū bù
拜拓设，建牙碛北， 与颉利子欲谷设分统铁勒、回纥、仆骨、同罗诸部。
chù luō zú āi huǐ rú lǐ
处罗卒，哀毁如礼。
zhì zhòng shí nián wú kè liǎn
治众十年， 无课敛。
huò quàn hòu fù yǐ zì fèng dá yuē bù luò fēng yú yú wǒ zú yǐ
或劝厚赋以自奉，答曰：“部落丰余，于我足矣。
gù shǒu lǐng xián ài zhī
”故首领咸爱之。
xié lì shù yòng bīng shè ěr jiàn fú nà
颉利数用兵，社尔谏，弗纳。
zhēn guàn yuán nián tiě lè huí hé xuē yán tuó děng pàn bài yù gǔ shè yú mǎ liè shān shè ěr zhù jī zhī fú shèng
贞观元年，铁勒、回纥、薛延陀等叛，败欲谷设于马猎山，社尔助击之，弗胜。
míng nián jiāng yú zhòng xi bǎo kè hán fú tú chéng
明年，将余众西保可汗浮图城。
huì xié lì miè xi tū jué tǒng yè hù yòu sǐ xī lì bì duō lù kè hán yǔ ní shú zhēng guó shè ěr yǐn bīng xí zhī de qí bàn guó yǒu zhòng shí yú wàn nǎi zì hào dōu bù kè hán
会颉利灭，西突厥统叶护又死，奚利必咄陆可汗与泥孰争国，社尔引兵袭之，得其半国，有众十余万，乃自号都布可汗。
wèi zhū bù yuē shǐ wéi luàn pò wú guó zhě yán tuó yě jīn wǒ jù xī fāng ér bù píng yán tuó shì wàng xiān kè hán fēi xiào yě
谓诸部曰： “始为乱破吾国者，延陀也，今我据西方，而不平延陀，是忘先可汗，非孝也。
shì tuō bù shèng sǐ wú hèn
事脱不胜，死无恨。
qiú zhǎng jiē yuē wǒ xīn de xī fāng xū liú fǔ dìng
”酋长皆曰：“我新得西方，须留抚定。
jīn zhí qì zhī yuǎn jī yán tuó yán tuó wèi qín yè hù zǐ sūn jiāng fù wú guó
今直弃之，远击延陀， 延陀未擒，叶护子孙将复吾国。
shè ěr bù cóng xuǎn qí wǔ wàn tǎo yán tuó qì běi lián bīng shí xún shì kǔ qí jiǔ shāo kuì qù
”社尔不从，选骑五万，讨延陀碛北，连兵十旬， 士苦其久，稍溃去。
yán tuó zòng jī dà bài zhī nǎi zǒu bǎo gāo chāng zhòng cái wàn rén yòu yǔ xi tū jué bù píng yóu shì lǜ zhòng nèi shǔ
延陀纵击，大败之，乃走保高昌，众才万人，又与西突厥不平， 由是率众内属。
shí nián rù cháo shòu zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn chù qí bù yú líng zhōu
十年入朝，授左骁卫大将军，处其部于灵州。
zhào shàng héng yáng cháng gōng zhǔ wèi fù mǎ dū wèi diǎn wèi tún bīng
诏尚衡阳长公主，为驸马都尉， 典卫屯兵。
shí sì nián yǐ jiāo hé dào xíng jūn zǒng guǎn píng gāo chāng zhū jiāng xián shòu shǎng shè ěr yǐ wèi fèng zhào qiū háo bù gǎn qǔ jiàn bié zhào rán hòu shòu yòu suǒ qǔ jiē lǎo ruò chén bì
十四年，以交河道行军总管平高昌，诸将咸受赏，社尔以未奉诏，秋毫不敢取，见别诏，然后受，又所取皆老弱陈弊。
tài zōng měi qí lián cì gāo chāng bǎo diàn dāo zá cǎi qiān duàn zhào jiǎn xiào běi mén zuǒ tún yíng fēng bì guó gōng
太宗美其廉，赐高昌宝钿刀、杂彩千段，诏检校北门左屯营，封毕国公。
cóng zhēng liáo dōng zhōng liú shǐ yà qù fù zhàn suǒ bù fèn lì jiē yǒu gōng
从征辽东，中流矢，揠去复战，所部奋厉， 皆有功。
hái zhuó jiān hóng lú qīng
还，擢兼鸿胪卿。
èr shí yī nián yǐ kūn qiū dào héng jūn dà zǒng guǎn yǔ qì ěr hé lì guō xiào kè yáng hóng lǐ li hǎi àn děng wǔ jiāng jūn fā tiě lè shí sān bù jí tū jué qí shí wàn tǎo qiū cí
二十一年，以昆丘道行军大总管与契尔何力、郭孝恪、杨弘礼、李海岸等五将军发铁勒十三部及突厥骑十万讨龟兹。
shī cì xi tū jué jī chù mì chù yuè bài zhī
师次西突厥，击处蜜、处月，败之。
rù zì yān qí xi bīng chū bù yì qiū cí zhèn kǒng
入自焉耆西，兵出不意，龟兹震恐。
jìn tún qì shí yī zhōu cì shǐ hán wēi yǐ qiān jì xiān jìn yòu xiāo wèi jiāng jūn cáo jì shū cì zhī
进屯碛石，伊州刺史韩威以千骑先进，右骁卫将军曹继叔次之。
zhì duō hè chéng qí wáng lǜ zhòng wǔ wàn jù zhàn
至多褐城，其王率众五万拒战。
wēi yáng què wáng xī bīng zhú běi wēi yǔ jì shū hé shū sǐ zhàn dà pò zhī
威阳却，王悉兵逐北，威与继叔合，殊死战，大破之。
shè ěr yīn bá dōu chéng wáng qīng jì dùn
社尔因拔都城，王轻骑遁。
shè ěr liú xiào kè shǒu zì lǜ jīng qí zhuī niè xíng liù bǎi lǐ
社尔留孝恪守，自率精骑追蹑，行六百里。
wáng jù dà bō huàn chéng yīng xiǎn zì gù
王据大拨换城，婴险自固。
shè ěr gōng fán sì shí rì rù zhī qín qí wáng bìng xià wǔ dà chéng
社尔攻凡四十日，入之，擒其王，并下五大城。
qiǎn zuǒ wèi láng jiàng quán zhī fu xùn zhū qiú zhǎng shì huò fú jiàng zhě qī shí yú chéng xuān yù wēi xìn mò bù huān fú
遣左卫郎将权祗甫徇诸酋长，示祸福，降者七十余城，宣谕威信，莫不欢服。
kè shí jì gōng ér hái
刻石纪功而还。
yīn shuō yú tián wáng rù cháo wáng xiàn mǎ chù sān bǎi xiǎng jūn xi tū jué yān qí ān guó jiē zhēng kào shī
因说于阗王入朝，王献马畜三百饷军，西突厥、焉耆、安国皆争犒师。
xiào kè zhī zài jūn chuáng wéi qì yòng duō shì jīn yù yǐ yí shè ěr shè ěr bù shòu
孝恪之在军，床帷器用多饰金玉，以遗社尔，社尔不受。
dì wén yuē èr jiāng yōu liè bù fù wèn rén yǐ
帝闻，曰：“二将优劣，不复问人矣。
dì bēng qǐng yǐ shēn xùn wèi líng qǐn gāo zōng bù xǔ
”帝崩，请以身殉，卫陵寝，高宗不许。
qiān yòu wèi dà jiàng jūn
迁右卫大将军。
yǒng huī liù nián zú zèng fǔ guó dà jiàng jūn bīng zhōu dū du péi zàng zhāo líng zhì zhǒng xiàng cōng shān shì yuē yuán
永徽六年卒， 赠辅国大将军、并州都督，陪葬昭陵，治冢象葱山，谥曰元。
zǐ dào zhēn lì zuǒ tún wèi dà jiàng jūn
子道真，历左屯卫大将军。
xián hēng chū wèi luó suō dào fù dà zǒng guǎn yǔ xuē rén guì tǎo tǔ bō yǐ yuán tǔ yù hún wèi lùn qīn líng suǒ bài jǐn shī qí bīng
咸亨初，为逻娑道副大总管，与薛仁贵讨吐蕃以援吐谷浑，为论钦陵所败，尽失其兵。
zhào yǒu sī wèn zhuàng miǎn sǐ wèi mín
诏有司问状，免死为民。
ā shǐ nà zhōng zhě zì yì jié sū ní shī zi yě
阿史那忠者，字义节，苏尼失子也。
zī qīng jǐn
资清谨。
yǐ gōng zhuó zuǒ tún wèi jiāng jūn shàng zōng shì nǚ dìng xiāng xiàn zhǔ shǐ zhào xìng dú zhe shǐ
以功擢左屯卫将军，尚宗室女定襄县主，始诏姓独著史。
jū fù sāng āi mù guò rén
居父丧，哀慕过人。
huì lì ā shǐ nà sī mó wèi tū jué kè hán yǐ zhōng wèi zuǒ xián wáng
会立阿史那思摩为突厥可汗，以忠为左贤王。
jí chū sài bù lè jiàn shǐ zhě bì qì qǐng rù shì xǔ yān
及出塞，不乐，见使者必泣，请入侍，许焉。
fēng xuē guó gōng zhuó yòu xiāo wèi dà jiàng jūn
封薛国公，擢右骁卫大将军。
sù wèi sì shí bā nián wú xiān xì rén bǐ zhī jīn rì dī zú zèng zhèn jūn dà jiàng jūn shì yuē zhēn péi zàng zhāo líng
宿卫四十八年，无纤隙，人比之金日䃅卒，赠镇军大将军，谥曰贞，陪葬昭陵。
zhí shī sī lì tū jué qiú zhǎng yě
执失思力，突厥酋长也。
zhēn guàn zhōng hù sòng duò xiāo hòu rù cháo shòu zuǒ lǐng jūn jiāng jūn
贞观中，护送隋萧后入朝，授左领军将军。
huì xié lì bài tài zōng lìng sī lì yù jiàng hún hú sà bù luò shāo qīn jìn
会颉利败， 太宗令思力谕降浑、斛萨部落，稍亲近。
dì zhú tù yuàn zhōng sī lì jiàn yuē bì xià wèi sì hǎi fù mǔ nǎi zì qīng chén qiè dài zhī
帝逐兔苑中，思力谏曰：“陛下为四海父母，乃自轻，臣窃殆之。
dì yì qí yán
”帝异其言。
hòu fù zhú lù sī lì tuō jīn dài gù jiàn dì wéi zhǐ
后复逐鹿，思力脱巾带固谏，帝为止。
jí tǎo liáo dōng zhào sī lì zhūn jīn shān dào lǐng tū jué hàn xuē yán tuó
及讨辽东，诏思力屯金山道，领突厥扞薛延陀。
yán tuó bīng shí wàn kòu hé nán sī lì shì léi bù yǔ què zéi shēn rù zhì xià zhōu nǎi zhěng zhèn jī bài zhī zhuī niè liù bǎi lǐ
延陀兵十万寇河南，思力示羸， 不与确，贼深入至夏州，乃整阵击败之，追蹑六百里。
huì pí qié kè hán sǐ yào bīng qì běi ér guī
会毘伽可汗死，耀兵碛北而归。
fù cóng jiāng xià wáng dào zōng pò yán tuó yú zhòng
复从江夏王道宗破延陀余众。
yǔ píng tǔ yù hún
与平吐谷浑。
zhào shàng jiǔ jiāng gōng zhǔ bài fù mǎ dū wèi fēng ān guó gōng
诏尚九江公主，拜驸马都尉，封安国公。
zuò jiāo fáng yí ài gāo zōng yǐ qí zhàn duō shè bù zhū liú guī zhōu
坐交房遗爱，高宗以其战多，赦不诛， 流巂州。
zhǔ qǐng xuē fēng yì xié wǎng
主请削封邑偕往。
zhǔ qián zú
主前卒。
lóng shuò zhōng yǐ sī lì wèi guī zhōu cì shǐ zú
龙朔中，以思力为归州刺史，卒。
lín dé yuán nián fù gōng zhǔ fēng yì zèng sī lì shèng zhōu dū dū shì yuē jǐng
麟德元年， 复公主封邑，赠思力胜州都督，谥曰景。
qì bì hé lì tiě lè gē lùn yì wù shī mò hè kè hán zhī sūn
契苾何力，铁勒哥论易勿施莫贺可汗之孙。
fù gé suí mò wèi mò hè duō tè lè yǐ de jìn tǔ yù hún ài xuān duō lì hé xǐ qù rè hǎi shàng
父葛，隋末为莫贺咄特勒，以地近吐谷浑，隘翾多疠曷，徙去热海上。
hé lì jiǔ suì ér gū hào dà sì lì fā
何力九岁而孤，号大俟利发。
zhēn guàn liù nián yǔ mǔ lǜ zhòng qiān yú yì shā zhōu nèi shǔ tài zōng chù qí bù yú gān liáng èr zhōu zhuó hé lì zuǒ lǐng jūn jiāng jūn
贞观六年，与母率众千余诣沙州内属，太宗处其部于甘、凉二州，擢何力左领军将军。
jiǔ nián yǔ li dà liàng xuē wàn chè wàn jūn tǎo tǔ yù hún yú chì shuǐ chuān
九年，与李大亮、薛万彻、万均讨吐谷浑于赤水川。
wàn jūn lǜ qí xiān jìn wèi zéi suǒ bāo xiōng dì jiē zhōng chuàng duò mǎ bù dòu shì sǐ shí qī bā
万均率骑先进，为贼所包，兄弟皆中创堕马，步斗，士死十七八。
hé lì chí zhuàng qí mào wéi fèn jī lǔ pī mǐ qù
何力驰壮骑，冒围奋击，虏披靡去。
shì shí tǔ yù hún wáng fú yǔn zài tū lún chuān hé lì yù xí zhī wàn jūn chéng qián bài yǐ wéi bù kě
是时吐谷浑王伏允在突沦川，何力欲袭之，万均惩前败，以为不可。
hé lì yuē zéi wú chéng guō zhú jiàn cǎo měi shuǐ yǐ wéi shēng bù chéng qí bù yú zhèng kǒng niǎo jīng yú hài hòu wú yǐ kuī qí cháo xué
何力曰：“贼无城郭，逐荐草美水以为生，不乘其不虞，正恐鸟惊鱼骇，后无以窥其巢穴。
nǎi yuè jīng qí qiān yú zhí dǎo qí yá zhǎn shǒu shù qiān jí huò tuó tuó mǎ niú yáng èr shí yú wàn fú qí qī zǐ fú yǔn tǐng shēn miǎn
”乃阅精骑千余，直捣其牙，斩首数千级，获橐驼、马、牛、羊二十余万，俘其妻子， 伏允挺身免。
yǒu zhào láo jūn yú dà dǒu bá gǔ
有诏劳军于大斗拔谷。
wàn jūn chǐ míng chū qí xià nǎi pái hé lì yǐn gōng zì míng
万均耻名出其下，乃排何力，引功自名。
hé lì bù shèng fèn tǐng dāo qǐ jiāng shā zhī zhū jiāng quàn zhǐ
何力不胜愤，挺刀起，将杀之，诸将劝止。
jí hái dì zé wèi qí gù hé lì jù yán wàn jūn bài zhuàng
及还，帝责谓其故，何力具言万均败状。
dì nù jiāng jiě qí guān shòu hé lì
帝怒，将解其官授何力。
hé lì dùn shǒu yuē yǐ chén ér jiě wàn jūn guān kǒng sì yí wén zhě wèi bì xià zhòng yí qīng hàn zé wū gào yì duō
何力顿首曰： “以臣而解万均官，恐四夷闻者，谓陛下重夷轻汉，则诬告益多。
yòu yí dí wú zhī wèi hàn jiāng jiē rán fēi shì yuǎn zhī yì
又夷狄无知，谓汉将皆然，非示远之义。
dì zhòng qí yán nǎi zhǐ
”帝重其言，乃止。
yǒu zhào sù wèi běi mén jiǎn jiào tún yíng shì shàng lín táo xiàn zhǔ
有诏宿卫北门，检校屯营事，尚临洮县主。
shí sì nián wèi cōng shān dào fù dà zǒng guǎn yǔ tǎo gāo chāng píng zhī
十四年，为葱山道副大总管，与讨高昌，平之。
shǐ hé lì mǔ gū zāng fū rén yǔ dì shā mén zài liáng zhōu shā mén wèi hè lán dū du
始，何力母姑臧夫人与弟沙门在凉州，沙门为贺兰都督。
shí liù nián zhào hé lì wǎng shì mǔ
十六年，诏何力往视母。
yú shì xuē yán tuó pí qié kè hán fāng qiáng qì bì zhū qiú zhēng fù zhī nǎi xié qí mǔ dì shǐ cóng
于是薛延陀毘伽可汗方强，契苾诸酋争附之，乃胁其母、弟使从。
hé lì jīng wèi qí xià yuē shàng yú ěr yǒu dà ēn qiě yù wǒ hòu hé jù fǎn
何力惊谓其下曰：“上于尔有大恩，且遇我厚，何遽反？
jiē yuē kě dūn dū du qù yǐ shàng hé gù
”皆曰：“可敦、都督去矣，尚何顾？
hé lì yuē dì wǎng shì zú yǐ wǒ yì xǔ guó bù kě xíng
” 何力曰：“弟往侍足矣，我义许国，不可行。
zhòng zhí zhī zhì pí qié yá xià
”众执之，至毘伽牙下。
hé lì jī jù bá pèi dāo dōng xiàng hū yuē yǒu táng liè shì shòu rǔ zéi yán yá
何力箕踞， 拔佩刀东向呼曰：“有唐烈士受辱贼延邪？
tiān dì rì yuè lín jiàn wú zhì
天地日月，临鉴吾志。
jí gē zuǒ ěr shì bù qū
”即割左耳，誓不屈。
pí qié nù yù shā zhī qí qī jiàn ér zhǐ
毘伽怒，欲杀之，其妻谏而止。
hé lì bèi zhí yě huò chán zhī dì yuē hé lì rù yán tuó rú hé yú dé shuǐ qí tuō bì jù
何力被执也，或谗之帝曰：“何力入延陀如涸鱼得水，其脱必遽。
dì yuē bù rán
”帝曰：“不然。
ruò rén xīn rú tiě shí dài bù bèi wǒ
若人心如铁石，殆不背我。
huì shǐ zhì yán zhuàng dì qì xià
”会使至言状， 帝泣下。
jí zhào bīng bù shì láng cuī dūn lǐ chí jié xǔ yán tuó shàng zhǔ yīn qiú hé lì nǎi de hái
即诏兵部侍郎崔敦礼持节许延陀尚主，因求何力，乃得还。
shòu yòu xiāo wèi dà jiàng jūn
授右骁卫大将军。
gōng zhǔ xíng yǒu rì hé lì chén bù kě
公主行有日，何力陈不可。
dì yuē tiān zǐ wú xì yán jì xǔ zhī pǒ nài hé
帝曰：“天子无戏言，既许之，叵奈何？
hé lì yuē lǐ yǒu qīn yíng xuān zhào pí qié shēn dào jīng shī huò yì líng wǔ
”何力曰： “礼有亲迎，宣诏毘伽身到京师，或诣灵武。
bǐ wèi wǒ bì bù lái zé yīn bù chéng ér yōu fèn bù zhī suǒ chū xià bì xié èr bù jí yī nián jiāo xiāng yí jǔ
彼畏我，必不来，则姻不成，而忧愤不知所出，下必携贰，不及一年，交相疑沮。
pí qié sù láng lì bì sǐ sǐ zé èr zi zhēng guó
毘伽素狼戾，必死，死则二子争国。
nèi pàn wài xié bù zhàn ér qín yǐ
内判外携，不战而擒矣。
dì rán zhī
”帝然之。
pí qié guǒ bù gǎn yíng yù yì bù dé zhì huì ér sǐ shǎo zǐ bá zhuó shā qí shù xiōng tū lì shī zì lì guó zhōng luàn rú qí cè yún
毘伽果不敢迎，郁邑不得志，恚而死，少子拔酌杀其庶兄突利失自立，国中乱，如其策云。
dì zhēng gāo lí zhào hé lì wèi qián jūn zǒng guǎn
帝征高丽，诏何力为前军总管。
cì bái yá chéng zhōng zéi shuò chuàng shén dì zì wèi fu yào
次白崖城，中贼槊，创甚，帝自为傅药。
chéng bá de cì hé lì zhě gāo tū bó zōu shǐ zì shā zhī cí yuē bǐ wèi qí zhǔ mào bái rèn yǐ cì chén cǐ yì shì yě
城拔， 得刺何力者高突勃，驺使自杀之，辞曰：“彼为其主，冒白刃以刺臣，此义士也。
quǎn mǎ yóu bào qí yǎng kuàng yú rén hu
犬马犹报其养，况于人乎？
zú shě zhī
”卒舍之。
é yǐ kūn qiū dào zǒng guǎn píng qiū cí
俄以昆丘道总管平龟兹。
dì bēng yù yǐ shēn xùn gāo zōng yù zhǐ
帝崩，欲以身殉， 高宗谕止。
yǒng huī zhōng
永徽中，
xi tū jué ā shǐ nà hè lǔ yǐ chù yuè chù mì gū sū gē luó lù bēi shī wǔ xìng pàn
西突厥阿史那贺鲁以处月、处蜜、姑苏、歌逻禄、卑失五姓叛，
kòu yán zhōu
寇延州，
xiàn jīn lǐng lüè pú lèi
陷金岭略蒲类，
zhào hé lì wèi gōng yuè dào dà zǒng guǎn
诏何力为弓月道大总管，
lǜ zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn liáng jiàn fāng
率左武卫大将军梁建方，
tǒng qín chéng qí yōng jí yàn rán dū hù huí hé bīng rén wàn tǎo zhī
统秦、成、 岐、雍及燕然都护回纥兵人万讨之。
chù yuè qiú zhū yá gū zhù suì shā zhāo wèi shǐ guǒ yì dū wèi dān dào huì jù láo shān yǐ shǒu
处月酋朱邪孤注遂杀招慰使果毅都尉单道惠， 据牢山以守。
hé lì děng fēn bīng shǔ dào pān niào ér shàng jí gōng zhī zéi dà kuì gū zhù yè dùn
何力等分兵数道，攀Ｆ〗脲而上，急攻之，贼大溃，孤注液遁。
qīng jì qióng niè xíng wǔ bǎi lǐ gū zhù zhàn sǐ
轻骑穷蹑，行五百里，孤注战死。
lǔ qú shuài liù shí fú zhǎn wàn yú niú mǎ zá chù qī wàn qǔ chù mì shí jiàn sì jīn hé zhī hè děng yǐ guī
虏渠帅六十，俘斩万余，牛马杂畜七万，取处蜜时健俟斤、合支贺等以归。
qiān zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn fēng chéng guó gōng
迁左骁卫大将军，封郕国公。
xiǎn qìng zhōng wèi jū jiāng jūn xíng jūn dà zǒng guǎn yǔ sū dìng fāng jí yòu xiāo wèi dà jiàng jūn liú bó yīng dài gāo lí
显庆中，为沮江军行军大总管，与苏定方及右骁卫大将军刘伯英代高丽。
bù kè
，不克。
lóng shuò chū fù bài liáo dōng dào héng jūn dà zǒng guǎn lǜ zhū fān sān shí wǔ jūn jìn tǎo dì yù zì lǜ shī jì zhī
龙朔初，复拜辽东道行军大总管，率诸蕃三十五军进讨，帝欲自率师继之。
cì yā lǜ shuǐ gài sū wén qiǎn nán shēng yǐ jīng bīng shù wàn jù xiǎn zhòng mò gǎn jì
次鸭绿水，盖苏文遣男生以精兵数万拒险，众莫敢济。
huì bīng hé hé lì yǐn bīng zào ér jì zéi jīng suì kuì
会冰合，何力引兵噪而济，贼惊，遂溃。
zhǎn shǒu sān wàn jí yú zhòng jiàng nán shēng tuō shēn zǒu
斩首三万级，余众降，男生脱身走。
yǒu zhào bān shī
有诏斑师。
shí tiě lè jiǔ xìng pàn zhào hé lì wèi ān fǔ dà shǐ
时铁勒九姓叛，诏何力为安抚大使。
hé lì yǐ qīng jì wǔ bǎi chí rù qí bù lǔ dà jīng
何力以轻骑五百驰入其部，虏大惊。
hé lì yù yuē cháo jiā zhī ér guà wù suì jí fān dòng shǐ wǒ shì ěr guò de zì xīn
何力喻曰：“朝家知而诖误，遂及翻动，使我贳尔过，得自新。
zuì zài xiōng qú qǔ zhī zé yǐ
罪在凶渠，取之则已。
jiǔ xìng dà xǐ gòng qín wěi yè hù jí tè lè děng èr bǎi rén yǐ guī hé lì shù qí zuì zhū zhī yú zhòng suì ān
” 九姓大喜，共擒伪叶护及特勒等二百人以归，何力数其罪，诛之，余众遂安。
shì zú dào sǐ zhě lìng suǒ zài shōu yì juān hù qí jiā
士卒道死者，令所在收瘗，蠲护其家。
wèi jǐ gài sū wén sǐ nán shēng wèi dì suǒ zhú shǐ zi yì què qǐng xiáng nǎi bài hé lì wèi liáo dōng dào héng jūn dà zǒng guǎn ān fǔ dà shǐ jīng lüè zhī fù li jī tóng qū gāo lí jī yǐ bá xīn chéng liú hé lì shǒu
未几，盖苏文死，男生为弟所逐，使子诣阙请降，乃拜何力为辽东道行军大总管、安抚大使经略之，副李𪟝同趋高丽𪟝已拔新城，留何力守。
shí gāo lí bīng shí wǔ wàn zhūn liáo shuǐ yǐn mò hé shù wàn zhòng jù nán sū chéng hé lì fèn jī pò zhī zhǎn shǒu wàn jí chéng shèng jìn bá bā chéng
时高丽兵十五万屯辽水，引靺鞨数万众据南苏城，何力奋击，破之，斩首万级，乘胜进拔八城。
yǐn bīng hái yǔ jī huì hé gōng rǔ yí dà xíng èr chéng kè zhī
引兵还，与𪟝会合，攻辱夷、大行二城，克之。
jìn bá fú yú
进拔扶余。
jī lè bīng wèi jìn hé lì lǜ bīng wǔ shí wàn xiān qū píng rǎng jī jì jìn gōng fán qī yuè bá zhī lǔ qí wáng yǐ xiàn
𪟝勒兵未进，何力率兵五十万先趋平壤，𪟝继进，攻凡七月，拔之，虏其王以献。
jìn zhèn jūn dà jiàng jūn xíng zuǒ wèi dà jiàng jūn xǐ fēng liáng
进镇军大将军，行左卫大将军，徙封凉。
zǒng zhāng yí fèng jiān tǔ bō miè tǔ yù hún shì yì zhāng rù kòu shàn kuò hé fang děng zhōu zhào zhōu wáng wèi táo zhōu dào xiāng wáng wèi liáng zhōu dào héng jūn yuán shuài lǜ hé lì děng tǎo zhī
总章、仪凤间，吐蕃灭吐谷浑，势益张，入寇鄯、廓、河、坊等州，诏周王为洮州道、相王为凉州道行军元帅，率何力等讨之。
èr wáng bù xíng yì huì hé lì zú
二王不行，亦会何力卒。
zèng fǔ guó dà jiàng jūn bīng zhōu dà dū dū péi zàng zhāo líng shì yuē yì
赠辅国大将军、并州大都督，陪葬昭陵，谥曰毅。
shǐ lóng shuò zhōng sī jia shǎo qīng liáng xiū rén xīn zuò dà míng gōng zhí bái yáng yú tíng shì hé lì yuē cǐ mù yì chéng bù shù nián kě bì
始，龙朔中，司稼少卿梁修仁新作大明宫，植白杨于庭，示何力曰：“此木易成，不数年可庇。
hé lì bù dá dàn sòng bái yáng duō bēi fēng xiāo xiāo chóu shā rén zhī jù xiū rén jīng wù gèng zhí yǐ tóng
”何力不答，但诵“白杨多悲风，萧萧愁杀人”之句，修仁惊悟， 更植以桐。
zǐ míng zì ruò shuǐ rú bǎo shòu shàng zhù guó fēng yú yáng xiàn gōng
子明，字若水，孺褓授上柱国，封渔阳县公。
nián shí èr qiān fèng niǎn dài fū
年十二，迁奉辇大夫。
li jìng xuán zhēng tǔ bō míng wèi bǎi hǎi dào jīng lüè shǐ yǐ zhàn duō jìn zuǒ wēi wèi dà jiàng jūn xí fēng cì jǐn páo bǎo dài tā wù fán huǒ
李敬玄征吐蕃，明为柏海道经略使，以战多，进左威卫大将军，袭封，赐锦袍、宝带，它物蕃伙。
zhuó dí zǐ sān pǐn guān
擢嫡子三品官。
zài qiān jī tián dào dà zǒng guǎn zhì wū dé jiān shān yòu fù èr wàn zhàng
再迁鸡田道大总管，至乌德鞬山，诱附二万帐。
wǔ hòu shí míng qī jí mǔ lín táo xiàn zhǔ jiē cì xìng wǔ
武后时，明妻及母临洮县主皆赐姓武。
yǐ zuǒ yīng yáng wèi dà jiàng jūn zú nián sì shí liù zèng liáng zhōu cì shǐ shì yuē jìng
以左鹰扬卫大将军卒，年四十六，赠凉州刺史，谥曰靖。
míng xìng yān hòu xǐ xué zhǎng biàn lùn
明性淹厚，喜学，长辩论。
zi sǒng xí jué
子耸，袭爵。
hēi chǐ cháng zhī bǎi jì xī bù rén
黑齿常之，百济西部人。
zhǎng qī chǐ yú xiāo yì yǒu móu lüè
长七尺余，骁毅有谋略。
wèi bǎi jì dá lǜ jiān fēng dá jùn jiāng yóu táng cì shǐ yún
为百济达率兼风达郡将，犹唐刺史云。
sū dìng fāng píng bǎi jì cháng zhī yǐ suǒ bù jiàng
苏定方平百济，常之以所部降。
ér dìng fāng qiú lǎo wáng zòng bīng dà lüè cháng zhī jù yǔ zuǒ yòu qiú zhǎng shí yú rén dùn qù xiào hé bū wáng yī rèn cún shān zì gù bù xún rì guī zhě sān wàn
而定方囚老王，纵兵大掠，常之惧，与左右酋长十余人遁去，啸合逋亡，依任存山自固，不旬日，归者三万。
dìng fāng lè bīng gōng zhī bù kè cháng zhī suì fù èr bǎi yú chéng
定方勒兵攻之，不克，常之遂复二百余城。
lóng shuò zhōng gāo zōng qiǎn shǐ zhāo yù nǎi yì liú rén guǐ jiàng
龙朔中，高宗遣使招谕，乃诣刘仁轨降。
lèi qiān zuǒ lǐng jūn yuán wài jiāng jūn yáng zhōu cì shǐ
累迁左领军员外将军、洋州刺史。
yí fèng sān nián cóng li jìng xuán liú shěn lǐ jī tǔ bō
仪凤三年，从李敬玄、刘审礼击吐蕃。
shěn lǐ bài jìng xuán yù yǐn hái zǔ ní gōu bīng bù dé chū zéi zhūn gāo yā guān jūn
审礼败，敬玄欲引还，阻泥沟，兵不得出，贼屯高压官军。
cháng zhī yè lǜ gǎn sǐ shì wǔ bǎi rén yǎn qí yíng shā lüě shù bǎi rén zéi qiú bá de shè qì jūn zǒu
常之夜率敢死士五百人掩其营，杀掠数百人，贼酋跋地设弃军走。
dì tàn qí cái zhuó zuǒ wǔ wèi jiāng jūn jiǎn jiào zuǒ yǔ lín jūn cì jīn bó shū děng
帝叹其才，擢左武卫将军，检校左羽林军，赐金帛殊等。
jìn wèi hé yuán jūn fù shǐ
进为河源军副使。
diào lù zhōng tǔ bō shǐ zàn pó děng rù kòu zhūn liáng fēi chuān
调露中，吐蕃使赞婆等入寇，屯良非川。
li jìng xuán zhī bài cháng zhī yǐn jīng qí sān qiān yè xí qí jūn zhǎn shǒu èr qiān jí huò yáng mǎ shù wàn zàn pó děng dān qí qù
李敬玄之败，常之引精骑三千夜袭其军，斩首二千级，获羊马数万，赞婆等单骑去。
jí bài hé yuán dào jīng lüè dà shǐ
即拜河源道经略大使。
yīn jiàn yán hé yuán dāng zéi chōng yi zēng bīng zhèn shǒu ér yùn xiǎng xū guǎng
因建言河源当贼冲， 宜增兵镇守，而运𫗵须广。
nǎi chì dì zhì fēng qī shí suǒ kěn tián wǔ qiān qǐng suì shōu sù hú bǎi yú wàn
乃斥地置烽七十所，垦田五千顷，岁收粟斛百余万。
yóu shì shí yǎn shì jīng shù luó yǒu bèi
由是食衍士精，戍逻有备。
yǒng lóng èr nián zàn pó yíng qīng hǎi cháng zhī chí yǎn qí zhūn pò zhī xī shāo liáng kuài huò yáng mǎ jiá shǒu bù zī
永隆二年，赞婆营青海，常之驰掩其屯，破之，悉烧粮廥， 获羊、马、甲首不赀。
zhào shū láo cì
诏书劳赐。
fán lì jūn qī nián tǔ bō yán wèi bù gǎn dào biān
凡莅军七年，吐蕃檐畏，不敢盗边。
fēng yān guó gōng
封燕国公。
chuí gǒng zhōng tū jué fù fàn sāi cháng zhī lǜ bīng zhuī jī zhì liǎng jǐng hū yǔ zéi yù zéi qí sān qiān fāng huàn jiǎ cháng zhī jiàn qí áo yǐ èr bǎi qí tū zhī zéi jiē qì jiǎ qù
垂拱中，突厥复犯塞，常之率兵追击，至两井，忽与贼遇，贼骑三千方擐甲， 常之见其嚣，以二百骑突之，贼皆弃甲去。
qí mù zéi dà zhì cháng zhī qián shǐ rén fá mù liè jù yíng zhōng ruò fēng suì rán
其暮，贼大至，常之潜使人伐木，列炬营中，若烽燧然。
huì fēng qǐ zéi yí jiù zhì suì yè dùn
会风起，贼疑救至，遂夜遁。
jiǔ zhī wèi yàn rán dào dà zǒng guǎn yǔ li duō zuò wáng jiǔ yán děng jī tū jué gǔ duō lù yuán zhēn yú huáng huā duī pò zhī zhuī bēn sì shí lǐ zéi kuì guī qì běi
久之，为燕然道大总管，与李多祚王九言等击突厥骨咄禄、元珍于黄花堆，破之，追奔四十里，贼溃归碛北。
huì zuǒ jiān mén wèi zhōng láng jiàng cuàn bǎo bì yù qióng zhuī yāo gōng zhào yǔ cháng zhī gòng jì bǎo bì dú jìn wèi lǔ suǒ fù jǔ jūn méi bǎo bì xià lì zhū cháng zhī zuò wú gōng
会左监门卫中郎将爨宝璧欲穷追要功，诏与常之共计，宝壁独进，为虏所覆，举军没，宝璧下吏诛，常之坐无功。
huì zhōu xìng děng wū qí yǔ yòu yīng yáng jiāng jūn zhào huái jié fǎn bǔ xì zhào yù tóu huán sǐ
会周兴等诬其与右鹰扬将军赵怀节反，捕系诏狱，投缳死。
cháng zhī yù xià yǒu ēn suǒ chéng mǎ wèi shì suǒ ní huò qǐng zuì zhī
常之御下有恩，所乘马为士所蜺，或请罪之。
dá yuē hé jù yǐ sī mǎ biān guān bīng hu
答曰：“何遽以私马鞭官兵乎？
qián hòu shǎng cì fēn huī xià wú liú zī
” 前后赏赐分麾下，无留赀。
jí sǐ rén jiē āi qí wang
及死，人皆哀其枉。
li jǐn xíng mò hé rén
李谨行，靺鞨人。
fù tū dì jī bù qiú zhǎng yě
父突地稽，部酋长也。
suí mò lǜ qí shǔ qiān yú nèi fù jū yíng zhōu shòu jīn zǐ guāng lù dài fu liáo xī tài shǒu
隋末，率其属千余内附，居营州，授金紫光禄大夫、辽西太守。
wǔ dé chū fèng cháo gòng yǐ qí bù wèi yàn zhōu shòu zǒng guǎn
武德初，奉朝贡，以其部为燕州，授总管。
liú hēi tà pàn tū dì jī shēn dào dìng zhōu shàng shū qín wáng qǐng jié dù
刘黑闼叛， 突地稽身到定州，上书秦王，请节度。
yǐ zhàn gōng fēng qí guó gōng xǐ bù jū chāng píng
以战功封耆国公，徙部居昌平。
gāo kāi dào yǐ tū jué bīng gōng yōu zhōu tū dì jī yāo jī bài zhī
高开道以突厥兵攻幽州，突地稽邀击，败之。
zhēn guàn chū jìn yòu wèi jiāng jūn cì shì li zú
贞观初，进右卫将军，赐氏李，卒。
jǐn xíng wěi róng mào yǒng gài jūn zhōng lèi qiān yíng zhōu dū dū jiā tóng zhì shù qiān yǐ cái zì xióng yí rén wèi zhī
谨行伟容貌，勇盖军中，累迁营州都督，家童至数千，以财自雄，夷人畏之。
wèi jī shí dào jīng lüè dà shǐ lùn qīn líng zhòng shí wàn kòu huáng zhōng hòu luó bù zhī shì qiáo cǎi bàn sàn
为积石道经略大使，论钦陵众十万寇湟中，候逻不知，士樵采半散。
jǐn xíng wén lǔ zhì jí zhí qí fá gǔ kāi mén yǐ cì
谨行闻虏至， 即植旗伐鼓，开门以伺。
qīn líng yí yǒu fú bù gǎn jìn
钦陵疑有伏，不敢进。
shàng yuán sān nián pò tǔ bō yú qīng hǎi xǐ shū láo miǎn fēng yān guó gōng
上元三年，破吐蕃于青海，玺书劳勉，封燕国公。
zú zèng yōu zhōu dū du péi zàng qián líng
卒，赠幽州都督，陪葬乾陵。
quán nán shēng zì yuán dé gāo lí gài sū wén zi yě
泉男生，字元德，高丽盖苏文子也。
jiǔ suì yǐ fù rèn wèi xiān rén
九岁，以父任为先人。
qiān zhōng lǐ xiǎo xiōng yóu táng yè zhě yě
迁中里小兄，犹唐谒者也。
yòu wèi zhōng lǐ dà xiōng zhī guó zhèng fán cí lìng jiē nán shēng zhǔ zhī
又为中里大兄，知国政，凡辞令，皆男生主之。
jìn zhōng lǐ wèi tóu dà xiōng
进中里位头大兄。
jiǔ zhī wèi mò lí zhī jiān sān jūn dà jiàng jūn jiā dà mò lí zhī chū àn zhū bù
久之， 为莫离支，兼三军大将军，加大莫离支，出按诸部。
ér dì nán jiàn nán chǎn zhī guó shì huò yuē nán shēng è jūn děng bī jǐ jiāng chú zhī
而弟男建、男产知国事，或曰： “男生恶君等逼己，将除之。
jiàn chǎn wèi zhī xìn
”建、产未之信。
yòu yǒu wèi nán shēng jiāng bù nà jūn
又有谓男生：“将不纳君。
nán shēng qiǎn dié wǎng nán jiàn bǔ de jí jiáo gāo cáng mìng zhào nán shēng jù bù gǎn rù
”男生遣谍往，男建捕得，即矫高藏命召，男生惧，不敢入。
nán jiàn shā qí zi xiàn zhōng
男建杀其子献忠。
nán shēng zǒu bǎo guó nèi chéng lǜ qí zhòng yǔ qì dān mò hé bīng nèi fù qiǎn zi xiàn chéng sù zhū cháo
男生走保国内城，率其众与契丹、靺鞨兵内附，遣子献诚诉诸朝。
gāo zōng bài xiàn chéng yòu wǔ wèi jiāng jūn cì shèng yú mǎ ruì jǐn bǎo dāo shǐ hái bào
高宗拜献诚右武卫将军， 赐乘舆、马、瑞锦、宝刀，使还报。
zhào qì bì hé lì lǜ bīng yuán zhī nán shēng nǎi miǎn
诏契苾何力率兵援之，男生乃免。
shòu píng rǎng dào héng jūn dà zǒng guǎn jiān chí jié ān fǔ dà shǐ jǔ gē wù nán sū zhǐ yán děng chéng yǐ jiàng
授平壤道行军大总管，兼持节安抚大使，举哥勿、南苏、旨岩等城以降。
dì yòu mìng xī tái shè rén li qián yì jiù jūn wèi láo cì páo dài jīn kòu qī shì
帝又命西台舍人李虔绎就军慰劳，赐袍带、金扣七事。
míng nián zhào rù cháo zhào suǒ guò zhōu xiàn chuán shè zuò gǔ chuī yòu yǔ lín jiāng jūn li tóng yǐ fēi qí zhàng tíng chǒng
明年，召入朝，诏所过州县传舍作鼓吹，右羽林将军李同以飞骑仗廷宠。
qiān liáo dōng dà dū dū xuán tù jùn gōng cì dì jīng shī
迁辽东大都督、玄菟郡公，赐第京师。
yīn zhào hái jūn yǔ li jī gōng píng rǎng shǐ fú tú xìn chéng nèi jiān yǐn gāo lí ruì bīng qián rù qín gāo cáng
因诏还军，与李𪟝攻平壤，使浮屠信诚内间，引高丽锐兵潜入，擒高藏。
zhào qiǎn zi jī shǒu zhì jīn mǐn jí liáo shuǐ láo cì
诏遣子赍手制、金皿，即辽水劳赐。
hái jìn yòu wèi dà jiàng jūn biàn guó gōng cì bǎo qì gōng shì nǚ èr mǎ bā shí
还，进右卫大将军、 卞国公，赐宝器、宫侍女二、马八十。
yí fèng èr nián zhào ān fǔ liáo dōng bìng zhì zhōu xiàn zhāo liú rǒng píng liǎn fù ba lì yì mín yuè qí kuān
仪凤二年，诏安抚辽东，并置州县，招流冗， 平敛赋，罢力役，民悦其宽。
zú nián sì shí liù dì wèi jǔ āi zèng bīng zhōu dà dū dū
卒，年四十六，帝为举哀，赠并州大都督。
sàng zhì dōu zhào wǔ pǐn yǐ shàng guān kū zhī shì yuē xiāng lēi bēi zhe gōng
丧至都， 诏五品以上官哭之，谥曰襄，勒碑著功。
nán shēng chún hòu yǒu lǐ zòu duì mǐn biàn shàn shè yì
男生纯厚有礼，奏对敏辩，善射艺。
qí chū zhì fú fǔ zhì dài zuì dì yòu zhī shì yǐ cǐ chēng yān
其初至，伏斧锧待罪，帝宥之，世以此称焉。
xiàn chéng tiān shòu zhōng yǐ yòu wèi dà jiàng jūn jiān yǔ lín wèi
献诚，天授中以右卫大将军兼羽林卫。
wǔ hòu cháng chū jīn bì mìng zǎi xiàng nán běi yá qún chén jǔ shàn shè wǔ bèi zhōng zhě yǐ cì
武后尝出金币，命宰相、南北牙群臣举善射五辈，中者以赐。
nèi shǐ zhāng guāng fǔ jǔ xiàn chéng xiàn chéng ràng yòu yù qián wèi dà jiàng jūn xuē tǔ mó zhī mó zhī gù cí
内史张光辅举献诚，献诚让右玉钤卫大将军薛吐摩支，摩支固辞。
xiàn chéng yuē bì xià zé shàn shè zhě rán jiē fēi huá rén
献成曰：“陛下择善射者，然皆非华人。
chén kǒng táng guān yǐ shè wèi chǐ bù rú ba zhī
臣恐唐官以射为耻，不如罢之。
hòu jiā nà
” 后嘉纳。
lái jùn chén cháng qiú huò xiàn chéng bù dá nǎi wū qí móu fǎn yì shā zhī
来俊臣尝求货，献诚不答，乃诬其谋反，缢杀之。
hòu hòu zhī qí yuān zèng yòu yǔ lín wèi dà jiàng jūn yǐ lǐ gǎi zàng
后后知其冤，赠右羽林卫大将军，以礼改葬。
li duō zuò qí xiān mò hé qiú zhǎng hào huáng tóu dū du hòu rù zhōng guó shì xì yān yuǎn
李多祚，其先靺鞨酋长，号“黄头都督”，后入中国，世系湮远。
zhì duō zuò xiāo yǒng shàn shè yǐ jūn gōng lèi qiān yòu yīng yáng dà jiàng jūn
至多祚，骁勇善射，以军功累迁右鹰扬大将军。
tǎo hēi shuǐ mò hé yòu qí qú cháng zhì jiǔ gāo huì yīn zuì zhǎn zhī jī pò qí zhòng
讨黑水靺鞨，诱其渠长，置酒高会，因醉斩之， 击破其众。
shì wéi jí sūn wàn róng zhī pàn duō zuò yǔ zhū jiāng jìn tǎo yǐ láo gǎi yòu yǔ lín dà jiàng jūn suì lǐng běi mén wèi bīng
室韦及孙万荣之叛，多祚与诸将进讨，以劳改右羽林大将军，遂领北门卫兵。
zhāng jiǎn zhī jiāng zhū èr zhāng yǐ duō zuò sù gǎn gài kě dòng yǐ yì nǎi cóng róng wèi yuē jiāng jūn jū běi mén jǐ hé
张柬之将诛二张，以多祚素感概，可动以义，乃从容谓曰：“将军居北门几何？
yuē sān shí nián yǐ
” 曰：“三十年矣。
jiāng jūn jī zhōng dǐng shí guì zhòng dāng shì fēi dà dì ēn hu
”“将军击钟鼎食，贵重当世，非大帝恩乎？
duō zuò qì shù háng xià yuē sǐ qiě bù wàng
”多祚泣数行下， 曰：“死且不忘！
jiǎn zhī yuē jiāng jūn zhī gǎn ēn zé zhī suǒ yǐ bào jīn zài dōng gōng nǎi dà dì zi ér bì shù shàn cháo wēi bī zōng shè
”柬之曰：“将军知感恩，则知所以报，今在东宫乃大帝子，而嬖竖擅朝，危逼宗社。
guó jiā fèi xīng zài jiāng jūn jiāng jūn chéng yǒu yì hu
国家废兴在将军，将军诚有意乎？
shě jīn rì shàng hé zài
舍今日尚何在？
dá yuē gǒu yuán wáng shì wéi gōng suǒ shǐ
”答曰： “苟缘王室，惟公所使。
nǎi yǐn tiān dì yǐ zì shì cí qì yì rán jiǎn zhī suì dìng móu
乃引天地以自誓，辞气毅然，柬之遂定谋。
yǐ jìng huī lǐ zhàn wèi yòu yǔ lín jiāng jūn mìng zǒng jìn bīng yǔ duō zuò wáng tóng jiǎo qǐng tài zǐ zhì xuán wǔ mén zhǎn guān rù
以敬晖、李湛为右羽林将军，命总禁兵，与多祚、王同皎请太子至玄武门，斩关入。
jí cháng shēng diàn bái wǔ hòu yuē zhū jiāng zhū nì chén yì zhī chāng zōng kǒng lòu dà móu bù gǎn yù zòu dùn shǒu qǐng guī sǐ
及长生殿， 白武后曰：“诸将诛逆臣易之、昌宗，恐漏大谋，不敢豫奏，顿首请归死。
hòu bìng wò gù chén yuē wǒ yú ér fù zǐ bù báo yì yù shì yá
”后病卧，顾湛曰：“我于而父子不薄，亦豫是邪？
zhōng zōng fù wèi fēng duō zuò liáo yáng jùn wáng shí shí hù bā bǎi zi chéng xùn wèi wèi wèi shǎo qīng
中宗复位，封多祚辽阳郡王，食实户八百，子承训为卫尉少卿。
chén qiān dà jiàng jūn fēng zhào guó gōng shí shí hù wǔ bǎi
湛迁大将军， 封赵国公，食实户五百。
dì cí tài miào tè zhào duō zuò yǔ xiāng wáng dēng yú jiā shì
帝祠太庙，特诏多祚与相王登舆夹侍。
jiān chá yù shǐ wáng dí wèi duō zuò yí rén suī yǒu gōng bù yí gòng yú niǎn
监察御史王觌谓多祚夷人，虽有功，不宜共舆辇。
dì yuē zhèn tuī yǐ xīn fù qīng wù fù yán
帝曰：“朕推以心腹，卿勿复言。
cuī xuán děng de zuì duō zuò wèi huò jí gù yáng hòu wéi shì
崔玄等得罪，多祚畏祸及，故阳厚韦氏。
jié mǐn tài zǐ zhū wǔ sān sī duō zuò yǔ chéng wáng qiān lǐ lǜ bīng xiān zhì xuán wǔ lóu xià jù yán suǒ yǐ zhū sān sī zhuàng àn bīng bù zhàn
节愍太子诛武三思，多祚与成王千里率兵先至玄武楼下，具言所以诛三思状，按兵不战。
gōng wéi lìng yáng sī xù fāng shì dì jí tǐng dāo zhǎn qí xù yǔ lín zhōng láng jiàng yě hū lì bīng yīn jǔ kuì duō zuò wèi qí xià suǒ shā èr zi yì jiàn hài jí mò qí jiā
宫闱令杨思勖方侍帝，即挺刀斩其婿羽林中郎将野呼利，兵因沮溃，多祚为其下所杀，二子亦见害，籍没其家。
jǐng yún chū zhuī fù guān jué bìng yòu jiā shǔ
景云初，追复官爵，并宥家属。
chén zhě yì fǔ zuì yòu zǐ zì xìng zōng chén hòu yǒu dù
湛者，义府最幼子，字兴宗，沉厚有度。
liù suì shòu zhōu wáng fǔ wén xué lèi qiān yòu sàn qí cháng shì xí hé jiān jùn gōng
六岁，授周王府文学，累迁右散骑常侍，袭河间郡公。
wǔ hòu xǐ shàng yáng gōng liú chén sù wèi
武后徙上阳宫，留湛宿卫。
qǐng zhī fù wèi yòu sàn qí cháng shì cì tiě quàn
顷之，复为右散骑常侍，赐铁券。
sān sī è zhī biǎn guǒ zhōu cì shǐ
三思恶之，贬果州刺史。
lì míng jiàng èr zhōu lèi qiān zuǒ lǐng jūn dà jiàng jūn
历洺、绛二州，累迁左领军大将军。
kāi yuán shí nián zú zèng yōu zhōu dōu dū
开元十年卒，赠幽州都督。
chū yì fǔ yǐ lì wǔ hòu gù de zǎi xiàng ér chén wèi zhōng xīng gōng chén shì bù yǐ qí fù è wèi biǎn yún
初，义府以立武后故得宰相，而湛为中兴功臣，世不以其父恶为贬云。
lùn gōng rén běn tǔ bō zú yě
论弓仁，本吐蕃族也。
fù qīn líng shì xiàng qí guó
父钦陵，世相其国。
shèng lì èr nián gōng rén yǐ suǒ tǒng tǔ hún qī qiān zhàng zì guī shòu zuǒ yù qián wèi jiāng jūn fēng jiǔ quán jùn gōng
圣历二年，弓仁以所统吐浑七千帐自归，授左玉钤卫将军，封酒泉郡公。
shén lóng sān nián wèi shuò fāng jūn qián fēng yóu yì shǐ
神龙三年，为朔方军前锋游弈使。
shí zhāng rén yuàn zhù sān shòu xiáng chéng gōng rén yǐ bīng chū nuò zhēn shuǐ cǎo xīn shān wèi luó wèi
时张仁愿筑三受降城，弓仁以兵出诺真水、草心山为逻卫。
kāi yuán chū tū jué jiǔ xìng luàn gōng rén yǐn jūn dù mò yú bái jué lín shōu huǒ bá bù yù duō zhēn zhǒng luò jiàng zhī
开元初，突厥九姓乱，弓仁引军度漠，逾白柽林，收火拔部喻多真种落，降之。
yuè diē sī tài pàn zhàn chì liǔ jiàn gōng rén qí cái wǔ bǎi zì xīn bǎo jìn shí zéi sì huán zhī zhòng bù dí gōng rén chuí niú shì shì zì ruò zài sù kuì wéi chū rén fú qí zhuàng
趯跌思太叛，战赤柳涧，弓仁骑才五百，自新堡进，时贼四环之，众不敌，弓仁椎牛誓士自若，再宿溃围出，人服其壮。
fán yuè dà xiǎo zhàn shù bǎi wèi cháng fù
凡阅大小战数百，未尝负。
cì bǎo yù jiǎ dì liáng tián děng liè mò yǔ bǐ
赐宝玉、甲第、 良田，等列莫与比。
lèi qiān zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn shuò fāng fù dà shǐ
累迁左骁卫大将军、朔方副大使。
huì bìng xuán zōng qiǎn shàng yī chí shì
会病，玄宗遣上医驰视。
zú nián liù shí liù zèng bō chuān jùn wáng shì yuē zhōng
卒， 年六十六，赠拨川郡王，谥曰忠。
sūn wéi zhēn
孙惟贞。
wéi zhēn míng yǔ yǐ zì xíng
惟贞，名瑀，以字行。
zhì xiàng huī dà
志向恢大。
kāi yuán mò wèi zuǒ wǔ wèi jiāng jūn
开元末，为左武卫将军。
sù zōng zài líng wǔ yǐ wèi wèi shǎo qīng mù bīng suí yín yuè xún zhòng shù wàn
肃宗在灵武，以卫尉少卿募兵绥、银，阅旬，众数万。
cóng hái fèng xiáng qiān guāng lù qīng wèi yuán shuài qián fēng tǎo jī
从还凤翔，迁光禄卿，为元帅前锋讨击。
zhàn shǎn zhōu yǐ gōng jìn diàn zhōng jiān
战陕州，以功进殿中监。
shǐ sī míng gōng li guāng bì yú hé yáng zhōu zhì yǐ bīng èr shí wàn zhèn chéng xià wéi zhēn qǐng ruì zú shù qiān záo shù mén chū zì dàn jí wǔ kǔ zhàn pò zhī
史思明攻李光弼于河阳，周挚以兵二十万阵城下，惟贞请锐卒数千，凿数门出，自旦及午，苦战破之。
guāng bì biǎo wèi kāi fǔ yí tóng sān sī
光弼表为开府仪同三司。
guāng bì tǎo shǐ cháo yì yǐ wéi zhēn shǒu xú zhōu
光弼讨史朝义，以惟贞守徐州。
zéi jiāng xiè qīn ràng jù chén nǎi jiǎ wéi zhēn yǐng zhōu cì shǐ zhǎn zéi jiāng jiàng zhě wàn rén
贼将谢钦让据陈，乃假惟贞颍州刺史，斩贼将，降者万人。
fēng xiāo guó gōng shí fēng bǎi hù
封萧国公，实封百户。
guāng bì bìng biǎo yǐ zì dài
光弼病，表以自代。
zhuó zuǒ lǐng jūn wèi dà jiàng jūn wèi yīng wǔ jūn shǐ zú
擢左领军卫大将军，为英武军使，卒。
yù chí shèng běn wáng yú tián guó
尉迟胜，本王于阗国。
tiān bǎo zhōng rù cháo xiàn míng yù liáng mǎ
天宝中，入朝，献名玉、良马。
xuán zōng yǐ zōng shì nǚ qī zhī shòu yòu wēi wèi jiāng jūn pí shā fǔ dū du
玄宗以宗室女妻之，授右威卫将军、毘沙府都督。
guī guó yǔ ān xī jié dù shǐ gāo xiān zhī jī pò sà pí bō xian
归国，与安西节度使高仙芝击破萨毘、播仙。
lěi jìn guāng lù qīng
累进光禄卿。
ān lù shān fǎn shèng shǐ dì yào shè guó shì shēn lǜ bīng wǔ qiān fù nàn
安禄山反，胜使弟曜摄国事，身率兵五千赴难。
guó rén gù liú shèng shèng yǐ shào nǚ wèi zhì ér xíng
国人固留胜，胜以少女为质而行。
sù zōng jiā zhī bài tè jìn jiān diàn zhōng jiān
肃宗嘉之，拜特进，兼殿中监。
guǎng dé zhōng jìn piào qí dà jiàng jūn qiǎn hái gù qǐng liú sù wèi
广德中，进骠骑大将军，遣还，固请留宿卫。
jiā kāi fǔ yí tóng sān sī fēng wǔ dū jùn wáng shí fēng bǎi hù
加开府仪同三司，封武都郡王，实封百户。
shèng qǐng shòu guó yú yào zhào kě
胜请授国于曜，诏可。
shèng jì liú nǎi chuān zhù chí guān hòu bīn kè shì dà fū duō cóng zhī yóu
胜既留，乃穿筑池观，厚宾客，士大夫多从之游。
cóng dé zōng zhì xìng yuán wèi yòu lǐng jūn jiāng jūn lì mù wáng fù
从德宗至兴元，为右领军将军，历睦王傅。
zhēn yuán chū yào shàng yán guó zhōng yǐ dí chéng sì jīn shèng ràng guó qǐng lì qí zi ruì
贞元初，曜上言：“国中以嫡承嗣，今胜让国，请立其子锐。
dì yù qiǎn ruì xí wáng
”帝欲遣锐袭王。
shèng gù cí yǐ yào jiǔ xíng guó shì rén ān zhī
胜固辞， 以“曜久行国事，人安之；
ruì shēng jīng huá bù xí qí sú bù kě qiǎn
锐生京华，不习其俗，不可遣”。
dàng shì shí xiōng dì ràng guó rén mò bù xián zhī
当是时，兄弟让国， 人莫不贤之。
mù fǔ chú xǐ yuán wáng fù
睦府除，徙原王傅。
zú zèng liáng zhōu dū du
卒，赠凉州都督。
shàng kě gū zì kě gū dōng bù xiān bēi yǔ wén zhī bié zhǒng shì chù sōng mò jiān
尚可孤，字可孤，东部鲜卑宇文之别种，世处松、漠间。
tiān bǎo mò lì fàn yáng jié dù shǐ ān lù shān fù shì shǐ sī míng
天宝末，隶范阳节度使安禄山，复事史思明。
shàng yuán zhōng zì zéi suǒ guī lèi shòu zuǒ yòu wēi wèi dà jiàng jūn fēng bái shuǐ xiàn bó wèi shén cè dà jiàng
上元中，自贼所归，累授左、右威卫大将军，封白水县伯， 为神策大将。
yǐ gōng shì tài cháng qīng
以功试太常卿。
xǐ fēng féng yì jùn wáng shí bǎo hù yī bǎi wǔ shí
徙封冯翊郡王，食宝户一百五十。
yú cháo ēn zhǔ wèi bīng qì qí yǒng yǎng wèi zi míng zhì dé
鱼朝恩主卫兵，器其勇，养为子，名智德。
shǐ jiàng bīng sān qiān zhūn fú fēng wǔ gōng lì shí yú nián duì wǔ xián zhěng
使将兵三千，屯扶风、武功，历十余年，队伍闲整。
cháo ēn sǐ zhào cì shì li míng jiā xūn
朝恩死，诏赐氏李，名嘉勋。
li xī liè pàn zhuó wèi zhāo tǎo yìng yuán jīng xiāng shǐ fù běn xìng míng lèi zhàn yǒu gōng
李希烈叛，擢为招讨，应援荆襄， 使复本姓名，累战有功。
zhū cǐ zhī nán zhào kě gū kě gū lǜ bīng sān qiān dào xiāng shān ér xi shǔ zéi bīng ruì nǎi bì qī pán
朱泚之难，召可孤，可孤率兵三千，道襄、邓而西，属贼兵锐，乃壁七盘。
wěi jiāng chóu jìng zhōng děng lái kòu kě gū jī què zhī suì shōu lán tián
伪将仇敬忠等来寇，可孤击却之，遂收蓝田。
dé zōng jiāng qiān liáng zhōu mìng yǐn bīng shǒu bà shàng bài shén cè jīng jī wèi nán shāng zhōu jié dù zhāo tǎo shǐ
德宗将迁梁州，命引兵守灞上，拜神策、 京畿、渭南、商州节度招讨使。
jìng zhōng jù zhàn kě gū jí jī zhǎn zhī
敬忠拒战，可孤急击斩之。
jìn jūn yǔ li shèng shōu cháng ān wèi xiān fēng
进军与李晟收长安，为先锋。
yǐ gōng jiā jiǎn jiào shàng shū yòu pú yè fēng féng yì jùn wáng shí shí hù èr bǎi
以功加检校尚书右仆射，封冯翊郡王，食实户二百。
yòu huì zhū jūn jìn tǎo li huái guāng cì shā yuàn zú yú jūn zèng sī kōng
又会诸军进讨李怀光， 次沙苑，卒于军，赠司空。
kě gū xìng jǐn shěn chén zhuàng jì yǒu xūn láo wèi cháng zì lùn gōng yù zhòng gōng yán shèng shù chēng zhī
可孤性谨审沉壮，既有勋劳，未尝自论功，御众公严，晟数称之。
péi bīn wǔ shì zǔ jiū běn wáng shū lè wǔ dé zhōng lái cháo bài yīng yáng dà jiàng jūn fēng tiān shān jùn gōng liú bù qù suì jí jīng zhào
裴玢，五世祖纠，本王疏勒，武德中来朝，拜鹰扬大将军，封天山郡公，留不去，遂籍京兆。
bīn chū shì jīn wú jiāng jūn lùn wéi míng wèi qiàn lì
玢初事金吾将军论惟明为傔力。
dé zōng zài fèng tiān yǐ gōng fēng zhōng yì jùn wáng
德宗在奉天，以功封忠义郡王。
cóng wéi míng zhèn fū fang shǔ yá jiāng
从惟明镇鄜坊， 署牙将。
hòu jié dù shǐ wáng qī yào zú zhōng jūn jiāng hé cháo zōng yè zòng huǒ zuò luàn bīn dú nì bù chū
后节度使王栖曜卒，中军将何朝宗夜纵火作乱，玢独匿不出。
chí míng qín cháo zōng yǐ dài mìng
迟明，擒朝宗以待命。
yǒu zhào bìng jūn sī mǎ cuī lù zhǎn zhī yǐ tóng zhōu cì shǐ liú gōng jì lǐng jié dù zhuó bīn wèi sī mǎ
有诏并军司马崔辂斩之，以同州刺史刘公济领节度，擢玢为司马。
yú nián gōng jì zú nǎi shòu bīn jié dù shǐ
逾年， 公济卒，乃授玢节度使。
yuán hé èr nián xǐ shān nán xī dào
元和二年，徙山南西道。
bīn wèi zhì yán léng wèi yuǎn quán shì bù wu gòng fèng
玢为治严棱，畏远权势，不务贡奉。
shū shí bì yī jū chǔ qǔ bì fēng yǔ ér yǐ
蔬食弊衣，居处取避风雨而已。
cāng kù wán shí bǎi xìng ān zhī dāng shì jiàng shuài wèi yǒu jí zhě
仓库完实， 百姓安之，当世将帅未有及者。
yǐ jí cí wèi
以疾辞位。
rù cháo bù shì zōu zhàng
入朝，不事驺仗。
qī chéng zhú yú èr shì bì huáng bì jiān fú
妻乘竹舆，二侍婢， 黄碧缣服。
qī nián zú zèng shàng shū zuǒ pú yè shì yuē jié
七年卒，赠尚书左仆射，谥曰节。
zàn yuē yí dí xìng dūn gù qí néng zhī yì suǒ zài zhě zhì tǐng bù kě qiān gài qiǎo bù zú ér liàng cháng yǒu yú
赞曰：夷狄性惇固，其能知义所在者，鸷挺不可迁，盖巧不足而谅常有余。
guān dà nài děng shì jūn jiē yī qí zhì wú yǒu gù wàng yòng néng gōng jì guāng míng wèi tiān zǐ yǐ xìn
观大柰等事君，皆一其志，无有顾望，用能功绩光明，为天子倚信。
zhì hún jiān yuè diē guāng yán bèi liè chuí wú qióng wéi qí liàng yǒu yú gù yě
至浑瑊、趯跌、 光颜辈，烈垂无穷，惟其谅有余故也。
jiān guāng yán zì yǒu chuán jīn lèi qí rén zhe zhī piān
瑊、光颜自有传，今类其人著之篇。