guō èr zhāng sān wáng sū xuē chéng táng
郭二张三王苏薛程唐
guō xiào kè xǔ zhōu yáng dí rén
郭孝恪，许州阳翟人。
shǎo yǒu qí jié bù zhì zī chǎn fù xiōng yǐ wéi wú lài
少有奇节，不治赀产，父兄以为无赖。
duò luàn lǜ shào nián shù bǎi fù li mì
隋乱，率少年数百附李密。
mì xǐ wèi yuē shì yán rǔ yǐng duō qí shì bù miù yě
密喜，谓曰：“世言汝、颍多奇士，不谬也。
shǐ yǔ li jī shǒu lí yáng
”使与李𪟝守黎阳。
mì bài jī qiǎn xiào kè sòng kuǎn fēng yáng dí jùn gōng bài sòng zhōu cì shǐ
密败， 𪟝遣孝恪送款，封阳翟郡公，拜宋州刺史。
zhào yǔ jī jīng lüè wǔ láo yǐ dōng suǒ dìng zhōu xiàn wěi yǐ xuǎn bǔ
诏与𪟝经略武牢以东，所定州县，委以选补。
dòu jiàn dé zhī yuán luò yě xiào kè shàng yè qín wáng jìn jì yuē wáng shì chōng lì jié jì qióng qí miàn fù kě qí zú dài
窦建德之援洛也，孝恪上谒秦王，进计曰：“王世充力竭计穷，其面缚可跂足待。
jiàn dé xī zhòng yuǎn lái liáng xiǎng zǔ jué dài tiān wáng shí yě
建德悉众远来，粮饷阻绝，殆天亡时也。
ruò gù shǒu wǔ láo yǐ jūn sì shuǐ zhú jī yìng biàn qín tiǎn bì yǐ
若固守武牢，以军汜水，逐机应变， 擒殄必矣！
wáng rán zhī
”王然之。
zéi píng zhì jiǔ dà huì luò yáng gōng yǔ zhū jiāng yuē xiào kè cè qín zéi wáng cháng xiān xià cáo gōng gù zài zhū jūn yòu
贼平，置酒大会洛阳宫，语诸将曰：“孝恪策擒贼，王长先下漕，功固在诸君右。
qiān shàng zhù guó
”迁上柱国。
lì bèi zhào jiāng jīng sì zhōu cì shǐ suǒ zhì yǒu néng míng
历贝、赵、江、泾四州刺史，所至有能名。
gǎi zuǒ xiāo wèi jiāng jūn lèi jiā jīn zǐ guāng lù dài fu
改左骁卫将军，累加金紫光禄大夫。
zhēn guàn shí liù nián bài liáng zhōu dū du gǎi ān xī dū hù xī zhōu cì shǐ
贞观十六年，拜凉州都督，改安西都护、西州刺史。
qí de gāo chāng jiù dū liú xǐ zuì rén yǔ zhèn bīng zá xiàn yǐ shā qì gé jué zhōng guó xiào kè tuī chéng fǔ yù jǐn de qí huān xīn
其地高昌旧都，流徙罪人与镇兵杂，限以沙碛，隔绝中国，孝恪推诚抚御，尽得其欢心。
chū wáng shī miè gāo chāng zhào yǐ suǒ lǔ yān qí shēng kǒu qī bǎi hái yān qí wáng
初，王师灭高昌， 诏以所虏焉耆生口七百还焉耆王。
wáng pàn guī yù gǔ shè kè hán xiào kè qǐng jī zhī jí bài xī zhōu dào héng jūn zǒng guǎn lǜ bù qí sān qiān chū yín shān dào yè xí qí wáng lóng tū qí zhī lǔ zhī
王叛归欲谷设可汗，孝恪请击之，即拜西州道行军总管，率步骑三千出银山道，夜袭其王龙突骑支，虏之。
dì yuè jiàng xǐ shū bāo láo
帝悦，降玺书褒劳。
é bài kūn qiū dào fù dà zǒng guǎn jìn tǎo qiū cí pò qí guó chéng nǎi zì liú shǒu qiǎn yú jūn fēn dào jìn
俄拜昆丘道副大总管，进讨龟兹，破其国城，乃自留守，遣余军分道进。
qiū cí guó xiāng nà lì dùn qù
龟兹国相那利遁去。
xiào kè yǐ yú bù wèi píng chū yíng yú wài
孝恪以余部未平，出营于外。
guó rén yǒu wèi xiào kè yuē nà lì sù de shì xīn jīn wáng zài wài shì bì wèi biàn chéng zhōng pō yǒu yì zhì yuàn gōng bèi zhī
国人有谓孝恪曰：“那利素得士心， 今亡在外，势必为变，城中颇有异志，愿公备之。
xiào kè hū qí yán bù shè bèi
”孝恪忽其言，不设备。
nà lì guǒ lǜ zhòng yīn yǔ chéng nèi hú wéi yīng báo chéng gǔ zào shǐ jué zhī nǎi lǜ qiān yú rén hé zhàn chéng zhòng jǔ yīng nà lì xiào kè shū sǐ dòu zhōng liú shǐ zú zi dài zhào yì mò
那利果率众阴与城内胡为应，薄城鼓噪，始觉之，乃率千余人合战，城中举应那利，孝恪殊死斗，中流矢卒，子待诏亦殁。
jiāng jūn cáo jì shū jìn bīng fù bá qí chéng
将军曹继叔进兵，复拔其城。
tài zōng zé xiào kè chì hòu bù míng zhì diān fù duó qí guān
太宗责孝恪斥候不明，至颠覆，夺其官。
hòu mǐn sǐ zhàn gèng wéi jǔ āi
后愍死战，更为举哀。
gāo zōng jí wèi zhuī huán guān jué zèng dài zhào yóu jī jiāng jūn fù wù sān bǎi duàn
高宗即位，追还官爵，赠待诏游击将军，赙物三百段。
cì zǐ dài fēng guān zuǒ bào tāo wèi jiāng jūn
次子待封，官左豹韬卫将军。
xián hēng chū fù xuē rén guì tǎo tǔ fān zhàn dà fēi chuān bài jì dài sǐ wèi mín
咸亨初，副薛仁贵讨吐番，战大非川，败绩，贷死为民。
zhāng jiǎn zì shī yuē jīng zhào xīn fēng rén
张俭，字师约，京兆新丰人。
duò xiāng zhōu cì shǐ huàn chéng jùn gōng wēi sūn
隋相州刺史、皖城郡公威孙。
fù zhí chē qí jiāng jūn lián chéng xiàn gōng
父植，车骑将军、 连城县公。
jiǎn gāo zǔ cóng wài sūn yě
俭，高祖从外孙也。
gāo zǔ qǐ jiǎn yǐ gōng chú yòu wèi láng jiàng qiān shuò zhōu cì shǐ
高祖起，俭以功除右卫郎将，迁朔州刺史。
shí xié lì kè hán fāng qiáng měi yǒu qiú qǔ suǒ qiǎn shū zhé chēng zhào chì biān lì fèng cheng bù gǎn què
时颉利可汗方强，每有求取，所遣书辄称诏敕，边吏奉承不敢却。
jí jiǎn dú jù bù shòu
及俭，独拒不受。
dà jiào mín yíng tián suì shōu gǔ shù shí wàn hú
大教民营田， 岁收谷数十万斛。
suī shuāng hàn quàn bǎi xìng xiāng zhèn shàn miǎn jī piǎo zhōu yǐ wán ān
虽霜旱，劝百姓相振赡，免饥殍，州以完安。
lǐ jìng jì píng tū jué yǒu sī jié bù zhě qióng guī yú jiǎn jiǎn shòu ér ān jí zhī
李靖既平突厥，有思结部者，穷归于俭，俭受而安辑之。
qí zài qì běi zhě qīn qī sī xiāng guò shěng jiǎn bù jīn shì jī mí ér yǐ
其在碛北者，亲戚私相过省，俭不禁，示羁縻而已。
jiǎn xǐ shèng zhōu hòu jiāng bù chá qí rán jù zòu sī jié pàn cháo tíng yì jìn tǎo shí jiǎn yǐ mǔ sāng duó fú wèi shǐ zhě fǔ nà zhī
俭徙胜州，后将不察其然，遽奏思结叛，朝廷议进讨，时俭以母丧，夺服为使者抚纳之。
jiǎn dān qí rù qí bù zhào qiú shuài wèi yù tuī fù xīn xián pú fú guī mìng yīn jǔ xǐ dài zhōu suì jiǎn jiào dài zhōu dū dū
俭单骑入其部，召酋帅慰谕，推腹心，咸匍匐归命，因举徙代州， 遂检校代州都督。
jiǎn quàn kěn tián lì gēng suì shù rěn sī xù fù shí
俭劝垦田力耕，岁数稔，私蓄富实。
jiǎn kǒng lǔ yì jiāo nǎi jiàn píng dí fǎ rù zhī guān lǔ yuè xǐ yóu shì chǔ hú liú yíng
俭恐虏易骄，乃建平籴法， 入之官，虏悦喜，由是储斛流赢。
qiān yíng zhōu dū dū jiān hù dōng yí xiào wèi
迁营州都督，兼护东夷校尉。
zuò shì miǎn zhào bái yī lǐng zhí
坐事免，诏白衣领职。
yíng zhōu bù yǔ qì dān xī mò hé zhū fān qiè zhěn gāo lí yǐn zhòng rù kòu jiǎn lǜ bīng pò zhī fú zhǎn lüè jìn
营州部与契丹、奚、、 靺鞨诸蕃切畛，高丽引众入寇，俭率兵破之，俘斩略尽。
fù bài yíng zhōu dū dū
复拜营州都督。
tài zōng jiāng zhēng liáo dōng qiǎn jiǎn lǜ fán bīng xiān jìn lüè dì zhì liáo xī chuān zhǎng jiǔ wèi dù
太宗将征辽东，遣俭率蕃兵先进，略地至辽西，川涨，久未度。
dì yǐ wéi wèi nuò zhào hái
帝以为畏懦，召还。
jiàn luò yáng gōng chén shuǐ cǎo měi è shān chuān xiǎn yì bìng jiǔ bù jìn zhuàng
见洛阳宫，陈水草美恶、山川险易，并久不进状。
dì yuè bài xíng jūn zǒng guǎn shǐ lǐng zhū fān qí wèi liù jūn qián fēng
帝悦，拜行军总管，使领诸蕃骑，为六军前锋。
shí gāo lí hòu zhě yán mò lí zhī qiě zhì dì zhào jiǎn zì xīn chéng lù yāo jī lǔ bù gǎn chū
时高丽候者言莫离支且至，帝诏俭自新城路邀击，虏不敢出。
jiǎn jìn dù liáo qū jiàn ān chéng pò zéi zhǎn shù qiān jí
俭进度辽， 趋建安城，破贼，斩数千级。
lèi fēng huàn chéng jùn gōng
累封皖城郡公。
hòu gǎi dōng yí xiào wèi guān wèi dū hù fǔ jí yǐ jiǎn wèi dū hù
后改东夷校尉官为都护府，即以俭为都护。
yǒng huī chū jiā jīn zǐ guāng lù dài fu
永徽初，加金紫光禄大夫。
zú nián liù shí shì yuē mì
卒，年六十，谥曰密。
jiǎn xiōng dà shī tài pú qīng huá zhōu cì shǐ wǔ gōng xiàn nán
俭兄大师，太仆卿、华州刺史、武功县男。
dì yán shī zuǒ wèi dà jiàng jūn fàn yáng jùn gōng
弟延师，左卫大将军、范阳郡公。
xìng jǐn wèi huáng yǔ lín bīng sān shí nián wèi cháng yǒu guò
性谨畏，黄羽林兵三十年，未尝有过。
zú zèng jīng zhōu dū du shì yuē jìng péi zàng zhāo líng
卒， 赠荆州都督，谥曰敬，陪葬昭陵。
jiǎn xiōng dì sān rén mén jiē lì jǐ shí hào sān jǐ zhāng jiā
俭兄弟三人门皆立戟，时号“三戟张家”。
wáng fāng yì zì zhòng xiáng bīng zhōu qí rén
王方翼，字仲翔，并州祁人。
zǔ yù suí zhōu cì shǐ shàng tóng ān dà zhǎng gōng zhǔ guān kāi fǔ yí tóng sān sī zú shì yuē wén
祖裕，随州刺史，尚同安大长公主，官开府仪同三司，卒，谥曰文。
fāng yì zǎo gū āi huǐ rú chéng rén shí hào xiào tóng
方翼早孤，哀毁如成人，时号孝童。
mǔ li wéi zhǔ suǒ chì jū fèng quán shù
母李，为主所斥，居凤泉墅。
fāng yì shàng yòu zá yōng bǎo zhí kǔ bù qì rì kěn tián zhí shù zhì lín yín jì wán qiáng wū liǎo sōng wán mò wèi fù jiā
方翼尚幼， 杂庸保，执苦不弃日，垦田植树，治林垠，既完墙屋，燎松丸墨，为富家。
zhǔ hōng hái jīng shī
主薨， 还京师。
cháng yè xíng jiàn zhǎng rén zhàng yú yǐn gōng shè pū zhī nǎi pèi mù yě
尝夜行，见长人丈余，引弓射仆之，乃配木也。
tài zōng wén zhuó yòu qiān niú
太宗闻，擢右千牛。
gāo zōng lì ér cóng zǔ nǚ dì wèi huáng hòu diào ān dìng lìng zhū miè dà xìng jiān háo xié xī
高宗立，而从祖女弟为皇后，调安定令，诛灭大姓，奸豪胁息。
xǐ hàn hǎi dū hù sī mǎ zuò shì xià qiān shuò zhōu shàng dé fǔ guǒ yì suì yú dài hái
徙瀚海都护司马，坐事下迁朔州尚德府果毅，岁余代还。
jū mǔ sāng āi jí shén dì qiǎn shì yī liáo shì
居母丧，哀瘠甚，帝遣侍医疗视。
qí you zhào chí mǎn zhū sǐ shī zhū dào qīn qī mò gǎn shì fāng yì yuē luán bù kū péng yuè yì yě
其友赵持满诛死，尸诸道，亲戚莫敢视，方翼曰：“栾布哭彭越，义也；
zhōu wén wáng yǎn gé rén yě
周文王掩骼，仁也。
jué you yì bì zhǔ rén hé yǐ shì jūn
绝友义，蔽主仁，何以事君？
suì wǎng kū qí shī jù lǐ shōu zàng
”遂往哭其尸，具礼收葬。
jīn wú hé xì dì jiā zhī bù zuì
金吾劾系，帝嘉之，不罪。
zài qiān sù zhōu cì shǐ
再迁肃州刺史。
zhōu wú huáng qiàn kòu yì yǐ gōng fāng yì nǎi fā zú jiàn lóu dié sī duō yào shuǐ zì huán fēng luó jīng míng
州无隍堑，寇易以攻，方翼乃发卒建楼堞，厮多乐水自环，烽逻精明。
yí fèng jiān hé xī huáng dú bù zhì fāng yì jìng ér tā jùn mín huò něi sǐ jiē chóng jiǎn zǒu fāng yì zhì xià
仪凤间，河西蝗，独不至方翼境，而它郡民或馁死，皆重茧走方翼治下。
nǎi chū sī qián zuò shuǐ wèi bù qí yíng yǐ jì jī zhài gòu shě shù shí bǎi yíng jū zhī quán huó shén zhòng zhī chǎn qí de
乃出私钱作水硙，簿其赢，以济饥瘵，构舍数十百楹居之，全活甚众，芝产其地。
péi xíng jiǎn tǎo zhē fú zòu wèi fù jiān jiǎn jiào ān xī dū hù xǐ gù dū hù dù huái bǎo wèi tíng zhōu cì shǐ
裴行俭讨遮匐，奏为副，兼检校安西都护，徙故都护杜怀宝为庭州刺史。
fāng yì zhù suì yè chéng miàn sān mén yū hái duō qù yǐ guǐ chū rù wǔ xún bì
方翼筑碎叶城，面三门，纡还多趣以诡出入，五旬毕。
xī yù hú zòng guān mò cè qí fāng lüè xī xiàn zhēn huò
西域胡纵观，莫测其方略，悉献珍货。
wèi jǐ xǐ fāng yì tíng zhōu cì shǐ ér huái bǎo zì jīn shān dū hù gèng zhèn ān xi suì shī fán róng zhī hé
未几，徙方翼庭州刺史，而怀宝自金山都护更镇安西，遂失蕃戎之和。
yǒng chún chū shí xìng ā shǐ nà chē bù chuò pàn wéi gōng yuè chéng fāng yì yǐn jūn zhàn yī lì hé
永淳初，十姓阿史那车簿啜叛，围弓月城，方翼引军战伊丽河。
bài zhī zhǎn shǒu qiān jí
败之，斩首千级。
é ér sān xìng yàn miàn bīng shí wàn zhǒng zhì fāng yì cì rè hǎi jìn zhàn shǐ zhe bì yǐn pèi dāo duàn qù zuǒ yòu mò zhī
俄而三姓咽面兵十万踵至，方翼次热海，进战，矢著臂，引佩刀断去，左右莫知。
suǒ bù zá lǔ móu zhí fāng yì wèi nèi yìng fāng yì xī zhào huì jūn zhōng hòu cì yǐ cì chū bì wài fù zhī
所部杂虏谋执方翼为内应，方翼悉召会军中，厚赐，以次出壁外，缚之。
huì dà fēng zá jīn gǔ ér hào hū wú wén zhě shā qī qiān rén
会大风，杂金鼓，而号呼无闻者，杀七千人。
jí qiǎn qí fēn dào xí yàn miàn děng jiē jīng kuì wū gǔ yǐn bīng dùn qù qín shǒu lǐng tū qí shī děng sān bǎi rén xī róng zhèn fú
即遣骑分道袭咽面等，皆惊溃，乌鹘引兵遁去，擒首领突骑施等三百人，西戎震服。
chū fāng yì cì gé shuǐ bào zhǎng shī bù kě dù chén jì yǐ dǎo shī shè ér jì
初，方翼次葛水，暴涨，师不可度，沉祭以祷，师涉而济。
yòu qī yuè cì yè hé wú zhōu ér bīng yī xī hé
又七月次叶河，无舟，而冰一昔合。
shí yǐ wéi xiáng
时以为祥。
xī yù píng yǐ gōng qiān xià zhōu dū du
西域平，以功迁夏州都督。
shǔ niú yì mín fèi tián zuò fāng yì wèi ǒu gēng fǎ zhāng jī jiàn lì shěng ér jiàn gōng duō bǎi xìng shùn lài
属牛疫，民废田作，方翼为耦耕法，张机键，力省而见功多，百姓顺赖。
míng nián zhào fāng yì yì xī yù shì yǐn jiàn fèng tiān gōng cì shí dì qián dì jiàn yī yǒu wū zhuó chù wèn qí gù jù duì rè hǎi kǔ zhàn zhuàng
明年，召方翼议西域事，引见奉天宫，赐食帝前，帝见衣有污濯处，问其故，具对热海苦战状。
shì qí chuàng dì zī jiē jiǔ zhī cì lài liáng hòu
视其创，帝咨嗟久之，赐赉良厚。
é ér yāo zéi bái tiě yú yǐ suí zhōu fǎn zhào fāng yì yǔ chéng wu tǐng tǎo zhī
俄而妖贼白铁余以绥州反，诏方翼与程务挺讨之。
fēi jī zéi huǒ qí zhà píng zhī fēng tài yuán jùn gōng
飞■击贼，火其栅，平之， 封太原郡公。
ā shǐ nà yuán zhēn rù kòu bèi zhào jìn jī
阿史那元珍入寇，被诏进击。
shí kù wú wán kǎi fāng yì duàn liù bǎn huà hǔ wén gōu lián jiě hé zéi mǎ hū jiàn bēn hài suì bài huò dà jiàng èr yīn jiàng sāng qián shè lì èr bù
时库无完铠，方翼断六板，画虎文，钩联解合，贼马忽见，奔骇，遂败，获大将二，因降桑干、舍利二部。
wǔ hòu shí wáng hòu shǔ wú zài zhě fāng yì zì shì gōng duō jì bù zuò ér hòu nèi yù yīn zuì chú zhī wèi de yě
武后时，王后属无在者，方翼自视功多，冀不坐，而后内欲因罪除之，未得也。
jí wu tǐng bèi shā jí bìng zuò fāng yì zhuī rù cháo bǔ sòng yù liú yá zhōu zú yú dào nián liù shí sān
及务挺被杀，即并坐方翼，追入朝，捕送狱，流崖州，卒于道，年六十三。
shén lóng chū fù guān jué
神龙初， 复官爵。
fāng yì shàn shū yǔ wèi shū wǎn qí míng
方翼善书，与魏叔琬齐名。
zi xún zì bó yù yǔ xiōng yú dì jìn yǐ wén xué chēng shí hào sān wáng
子珣，字伯玉，与兄玙、弟瑨以文学称，时号“三王”。
tiān shòu chū xún jí jìn shì dì yìng zhì kē qiān lán tián wèi
天授初，珣及进士第， 应制科，迁蓝田尉。
yǐ bá cuì zhuó cháng ān wèi yīn jìn jiàn wǔ hòu zhào wèn xíng zhèng jiā zhī
以拔萃擢长安尉，因进见，武后召问刑政，嘉之。
xún qí zú shì duì yuē fèi hòu chén zhī gū yě
询其族氏， 对曰：“废后，臣之姑也。
hòu bú yuè zuǒ qiān bó zhōu sī fǎ cān jūn
”后不悦，左迁亳州司法参军。
shén lóng chū wèi hé nán chéng wǔ sān sī jiǎo zhì biǎn lín chuān lìng
神龙初，为河南丞，武三思矫制贬临川令。
sòng jǐng fǔ zhèng zhào shòu shì yù shǐ
宋璟辅政，召授侍御史。
chū xǔ zhōu zhǎng shǐ
出许州长史。
suì hàn xún shí jiǎ cì shǐ shì kāi lǐn zhèn mín jí zì hé xuán zōng shè zhī
岁旱，珣时假刺史事， 开廪振民，即自劾，玄宗赦之。
lèi qiān gōng bù shì láng
累迁工部侍郎。
ér jìn zhì zhōng shū shè rén
而瑨至中书舍人。
xún cháng wèi mì shū shǎo jiān shù nián ér jìn jì zhí
珣尝为秘书少监， 数年而瑨继职。
zhōng yòu sàn qí cháng shì zú
终右散骑常侍，卒。
zèng hù bù shàng shū shì yuē xiào
赠户部尚书，谥曰孝。
zi jīn yuàn tiān bǎo zhōng lì yòu bǔ quē diàn zhōng shì yù shǐ
子钅肙，天宝中历右补阙、殿中侍御史。
jìn zi hóng zì yǒu chuán
瑨子𫟹，自有传。
sū liè zì dìng fāng yǐ zì xíng jì zhōu wǔ yì rén hòu xǐ shǐ píng
苏烈，字定方，以字行，冀州武邑人，后徙始平。
fù yōng dāng duò jì lǜ lǐ zhōng shù qiān rén wéi běn jùn tǎo zéi
父邕，当隋季，率里中数千人为本郡讨贼。
dìng fāng xiāo hàn yǒu qì jué nián shí wǔ cóng fù zhàn shù xiān dēng xiàn zhèn
定方骁悍有气决，年十五，从父战，数先登陷阵。
yōng zú dài lǐng qí zhòng pò jù zéi zhāng jīn chēng yáng gōng qīng zhuī běi shù shí lǐ zì shì zéi bù shě jìng xiāng dǎng lài zhī
邕卒，代领其众， 破剧贼张金称、杨公卿，追北数十里，自是贼不舍境，乡党赖之。
zhēn guàn chū wèi kuāng dào fǔ zhé chōng cóng lǐ jìng xí tū jué xié lì yú qì kǒu lǜ gòu mǎ èr bǎi wéi qián fēng chéng wù xíng qù zéi yī lǐ xǔ wù jì jiàn yá zhàng chí shā shù shí bǎi rén xié lì jí duò gōng zhǔ huáng jiǒng gè dùn qù jìng yì xún zhì yú dǎng xī jiàng
贞观初，为匡道府折冲，从李靖袭突厥颉利于碛口，率彀马二百为前锋，乘雾行，去贼一里许，雾霁，见牙帐，驰杀数十百人，颉利及隋公主惶窘各遁去，靖亦寻至，余党悉降。
zài qiān zuǒ wèi zhōng láng jiàng
再迁左卫中郎将。
yǔ chéng míng zhèn tǎo gāo lí pò zhī
与程名振讨高丽，破之。
bài yòu tún wèi jiāng jūn lín qīng xiàn gōng
拜右屯卫将军、临清县公。
cóng cōng shān dào dà zǒng guǎn chéng zhī jié zhēng hè lǔ zhì yīng suō chuān hè lǔ lǜ èr wàn qí lái jù zǒng guǎn sū hǎi zhèng lián zhàn wèi jué shǔ ní shī děng fù yǐn èr wàn qí wèi yuán
从葱山道大总管程知节征贺鲁，至鹰娑川，贺鲁率二万骑来拒，总管苏海政连战未决，鼠尼施等复引二万骑为援。
dìng fāng shǐ xiū shì jiàn chén qǐ lǜ jīng qí wǔ bǎi yú lǐng chí dǎo zéi yíng zéi zhòng dà kuì shā qiān yú rén suǒ qì kǎi zhàng niú mǎ jiè jiè shān yě bù kě jì
定方始休士，见尘起，率精骑五百，逾岭驰捣贼营，贼众大溃，杀千余人，所弃铠仗、牛马藉藉山野不可计。
fù zǒng guǎn wáng wén dù jí qí gōng miù wèi zhī jié yuē zéi suī zǒu jūn sǐ shāng zhě zhòng
副总管王文度疾其功，谬谓知节曰：“贼虽走，军死伤者众。
jīn dāng jié zī zhòng zhèn jiān bèi jiǎ ér qū zéi lái jí zhàn shì wèi wàn quán
今当结辎重阵间，被甲而趋，贼来即战， 是谓万全。
yòu jiǎo zhì shōu jūn bù shēn rù
”又矫制收军不深入。
yú shì mǎ qú zú láo wú dòu zhì
于是马癯卒劳，无斗志。
dìng fāng shuō zhī jié yuē tiān zǐ zhào tǎo zéi jīn fǎn zì shǒu hé gōng zhī lì zāi
定方说知节曰：“天子诏讨贼，今反自守，何功之立哉？
qiě gōng wèi dà jiàng ér kǔn wài zhī shì bù dé zhuān gù fù jiāng nǎi de zhuān zhī lǐ bù qí rán
且公为大将，而阃外之事不得专，顾副将乃得专之，理不其然！
hú bù qiú wén dù dài tiān zǐ mìng
胡不囚文度待天子命？
bù cóng
”不从。
zhì dá dǔ chéng yǒu hú rén jiàng wén dù wěi yuē shī hái ér jiàng qiě wèi zéi bù rú shā zhī qǔ qí zī
至怛笃城，有胡人降，文度猥曰： “师还而降，且为贼，不如杀之，取其赀。
dìng fāng yuē cǐ nǎi zì zuò zéi ěr níng yuē fá pàn
”定方曰：“此乃自作贼耳，宁曰伐叛！
jí fēn cái dìng fāng yī bù qǔ
” 及分财，定方一不取。
gāo zōng zhī zhī bǐ zhī jié děng hái xī xià lì dāng sǐ dài wèi mín
高宗知之，比知节等还，悉下吏，当死，贷为民。
zhuó dìng fāng yī lì dào héng jūn dà zǒng guǎn fù zhēng hè lǔ yǐ rèn yǎ xiàng huí hé pó rùn wèi fù
擢定方伊丽道行军大总管，复征贺鲁，以任雅相、回纥婆润为副。
chū jīn shān běi xiān jī chù mù kūn bù pò zhī sì jīn lǎn dú lù yōng zhòng wàn zhàng jiàng dìng fāng fǔ zhī fā qí qiān jì bìng huí hé wàn rén jìn zhì yè xì hé
出金山北， 先击处木昆部，破之，俟斤嬾独禄拥众万帐降，定方抚之，发其千骑并回纥万人， 进至曳咥河。
hè lǔ lǜ shí xìng bīng shí wàn jù zhàn qīng dìng fāng bīng shǎo shū zuǒ yòu yì bāo zhī
贺鲁率十姓兵十万拒战，轻定方兵少，舒左右翼包之。
dìng fāng lìng bù zú jù gāo zǎn shuò wài xiàng qīn yǐn jìn qí zhèn běi yuán
定方令步卒据高，攒槊外向，亲引劲骑阵北原。
zéi sān tū bù zhèn bù néng rù dìng fāng yīn qí luàn jī zhī áo zhàn sān shí lǐ zhǎn shǒu shù wàn jí zéi dà bēn
贼三突步阵，不能入，定方因其乱击之，鏖战三十里，斩首数万级，贼大奔。
míng rì zhèn bīng fù jìn wǔ nǔ shī bì jǔ zhòng jiàng hè lǔ dú yǔ chù mù kūn qū lǜ chuò shù bǎi qí xi zǒu
明日，振兵复进，五弩失毕举众降，贺鲁独与处木昆屈律啜数百骑西走。
dìng fāng lìng fù jiāng xiāo sì yè huí hé pó rùn lǜ zá lǔ bīng qū yá luó sī chuān zhuī běi dìng fāng yǔ yǎ xiàng lǐng xīn fù bīng jué qí hòu
定方令副将萧嗣业、回纥婆润率杂虏兵趋邪罗斯川追北，定方与雅相领新附兵绝其后。
huì dà xuě lì qǐng shǎo xiū dìng fāng yuē lǔ shì xuě fāng zhǐ shě wèi wǒ bù néng jìn ruò zòng shǐ yuǎn dùn zé mò néng qín
会大雪，吏请少休，定方曰：“虏恃雪，方止舍，谓我不能进，若纵使远遁，则莫能擒。
suì lè bīng jìn zhì shuāng hé yǔ mí shè bù zhēn hé jù hè lǔ suǒ bǎi lǐ xià lìng zhèn ér xíng báo jīn yá shān
”遂勒兵进至双河，与弥射、步真合，距贺鲁所百里，下令阵而行，薄金牙山。
fāng hè lǔ jiāng tián dìng fāng zòng jī pò qí yá xià shù wàn rén xī guī suǒ bù
方贺鲁将畋，定方纵击，破其牙下数万人，悉归所部。
hè lǔ zǒu shí guó mí shè zi yuán shuǎng yǐ bīng yǔ sì yè huì fù hè lǔ yǐ huán
贺鲁走石国，弥射子元爽以兵与嗣业会，缚贺鲁以还。
yóu shì xiū tíng zhàng liè qī suì dìng qiáng zhěn wèn jí shōu zì táng zhī zhōu xiàn jí xī hǎi yǐ
由是修亭障，列蹊隧，定强畛，问疾收胔，唐之州县极西海矣。
gāo zōng lín xuān dìng fāng róng fú fèng hè lǔ yǐ xiàn
高宗临轩，定方戎服奉贺鲁以献。
cè gōng bài zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn xíng guó gōng bié fēng zi qìng jié wèi wǔ yì xiàn gōng
策功拜左骁卫大将军、邢国公，别封子庆节为武邑县公。
huì sī jié quē sì jīn dōu màn xiān zhèn zhū hú jié suǒ bù jí shū lè zhū jù bō hē bān tuó sān guó fù pàn zhào dìng fāng hái wèi ān fǔ dà shǐ
会思结阙俟斤都曼先镇诸胡，劫所部及疏勒、朱俱波、喝般陀三国复叛，诏定方还为安抚大使。
lǜ bīng zhì yè yè shuǐ ér zéi dié mǎ tóu chuān
率兵至叶叶水，而贼堞马头川。
dìng fāng xuǎn jīng zú wàn qí sān qiān xí zhī zhòu yè chí sān bǎi lǐ zhì qí suǒ
定方选精卒万、骑三千袭之，昼夜驰三百里，至其所。
dōu màn jīng zhàn wú sù suì dà bài zǒu mǎ bǎo chéng
都曼惊，战无素，遂大败，走马保城。
shī jìn gōng zhī dōu màn jì qióng suì miàn fù jiàng
师进攻之，都曼计穷， 遂面缚降。
fú xiàn yú qián yáng diàn yǒu sī qǐng lùn rú fǎ
俘献于干阳殿，有司请论如法。
dìng fāng dùn shǒu qǐng yuē chén xiàng yù bì xià yì xǔ yǐ bù sǐ yuàn gài qí mìng
定方顿首请曰：“臣向谕陛下意，许以不死，愿丐其命。
dì yuē zhèn wèi qīng quán xìn
”帝曰：“朕为卿全信。
nǎi yòu zhī
”乃宥之。
cōng lǐng yǐ xī suì dìng
葱岭以西遂定。
jiā shí xíng zhōu jù lù sān bǎi hù qiān zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn
加食邢州钜鹿三百户，迁左武卫大将军。
chū wèi shén qiū dào dà zǒng guǎn lǜ shī tǎo bǎi jì
出为神丘道大总管，率师讨百济。
zì chéng shān jì hǎi zhì xióng jīn kǒu zéi bīn jiāng tún bīng dìng fāng chū zuǒ yá chéng shān ér zhèn yǔ zhī zhàn zéi bài sǐ zhě shù qiān
自城山济海至熊津口，贼濒江屯兵，定方出左涯，乘山而阵，与之战，贼败，死者数千。
wáng shī chéng cháo ér shàng zhú lú xián wěi jìn gǔ ér zào dìng fāng jiāng bù qí jiā yǐn zhí qū zhēn dū chéng
王师乘潮而上，舳舻衔尾进，鼓而噪， 定方将步骑夹引，直趋真都城。
zéi qīng guó lái hān zhàn pò zhī shā lǔ wàn rén chéng shèng rù qí fú wáng yì cí jí tài zǐ lóng běi zǒu
贼倾国来，酣战，破之，杀虏万人，乘胜入其郛， 王义慈及太子隆北走。
dìng fāng jìn wéi qí chéng yì cí zi tài zì lì wèi wáng lǜ zhòng gù shǒu
定方进围其城，义慈子泰自立为王，率众固守。
yì cí zhī sūn wén sī yuē wáng yǔ tài zǐ chū ér shū qǐ de shàn wèi wáng
义慈之孙文思曰：“王与太子出，而叔岂得擅为王？
ruò wáng shī hái wǒ fù zǐ ān dé quán
若王师还，我父子安得全？
suì lǜ zuǒ yòu zhuì chéng xià rén duō cóng zhī tài bù néng zhǐ
”遂率左右缒城下，人多从之，泰不能止。
dìng fāng shǐ shì dēng chéng jiàn táng qí zhì
定方使士登城，建唐旗帜。
yú shì tài kāi mén qǐng mìng qí jiāng mí zhí yǔ yì cí jiàng lóng jí zhū chéng sòng kuǎn bǎi jì píng fú yì cí lóng tài děng xiàn dōng dōu
于是泰开门请命，其将祢植与义慈降，隆及诸城送款，百济平，俘义慈、隆、泰等献东都。
dìng fāng suǒ miè sān guó jiē shēng zhí qí wáng shǎng lài zhēn bǎo bù shèng jì jiā qìng jié shàng niǎn fèng yù
定方所灭三国，皆生执其王，赏赉珍宝不胜计，加庆节尚辇奉御。
wèi jǐ dìng fāng wèi liáo dōng dào héng jūn dà zǒng guǎn é xǐ píng rǎng dào
未几，定方为辽东道行军大总管，俄徙平壤道。
pò gāo lí zhī zhòng yú pèi jiāng duó mǎ yì shān wèi yíng suì wéi píng rǎng
破高丽之众于𬇙江，夺马邑山为营，遂围平壤。
huì dà xuě jiě wéi hái
会大雪，解围还。
bài liáng zhōu ān jí dà shǐ yǐ dìng tǔ bō tǔ yù hún
拜凉州安集大使，以定吐蕃、吐谷浑。
qián fēng èr nián zú nián qī shí liù
干封二年卒，年七十六。
dì dào zhī zé wèi shì chén yuē dìng fāng yú guó yǒu gōng dāng bāo zèng ruò děng bù yán hé yá
帝悼之，责谓侍臣曰：“定方于国有功，当褒赠，若等不言，何邪？
nǎi zèng zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn yōu zhōu dū du shì yuē zhuāng
”乃赠左骁卫大将军、幽州都督，谥曰庄。
xuē rén guì jiàng zhōu lóng mén rén
薛仁贵，绛州龙门人。
shǎo pín jiàn yǐ tián wèi yè
少贫贱，以田为业。
jiāng gǎi zàng qí xiān qī liǔ yuē fu yǒu gāo shì zhī cái yào xū yù shí nǎi fā
将改葬其先，妻柳曰：“夫有高世之材，要须遇时乃发。
jīn tiān zi zì zhēng liáo dōng qiú měng jiàng cǐ nán de zhī shí jūn hé tú gōng míng yǐ zì xiǎn
今天子自征辽东，求猛将，此难得之时，君盍图功名以自显？
fù guì huán xiāng zàng wèi wǎn
富贵还乡，葬未晚。
rén guì nǎi wǎng jiàn jiāng jūn zhāng shì guì yìng mù
”仁贵乃往见将军张士贵应募。
zhì ān dì huì láng jiāng liú jūn qióng wèi zéi suǒ wéi rén guì chí jiù zhī zhǎn zéi jiāng xì shǒu mǎ ān zéi jiē shè fú yóu shì zhī míng
至安地，会郎将刘君邛为贼所围，仁贵驰救之，斩贼将，系首马鞍，贼皆慑伏， 由是知名。
wáng shī gōng ān shì chéng gāo lí mò lí zhī qiǎn jiàng gāo yán shòu děng lǜ bīng èr shí wàn jù zhàn yǐ shān jié zhūn tài zōng mìng zhū jiāng fēn jī zhī
王师攻安市城，高丽莫离支遣将高延寿等率兵二十万拒战，倚山结屯， 太宗命诸将分击之。
rén guì shì xiāo hàn yù lì qí gōng nǎi zhù bái yī zì biāo xiǎn chí jǐ yāo jiān liǎng gōng hū ér chí suǒ xiàng pī mǐ
仁贵恃骁悍，欲立奇功，乃著白衣自标显，持戟，腰鞬两弓， 呼而驰，所向披靡；
jūn chéng zhī zéi suì bēn kuì
军乘之，贼遂奔溃。
dì wàng jiàn qiǎn shǐ chí wèn xiān fēng bái yī zhě shuí
帝望见，遣使驰问：“先锋白衣者谁？
yuē xuē rén guì
” 曰：“薛仁贵。
dì zhào jiàn jiē yì cì jīn bó kǒu mǎ shén zhòng shòu yóu jī jiāng jūn yún quán fǔ guǒ yì lìng běi mén zhǎng shàng
”帝召见，嗟异，赐金帛、口马甚众，授游击将军、云泉府果毅， 令北门长上。
shī hái dì wèi yuē zhèn jiù jiāng jiē lǎo yù zhuó xiāo yǒng fù kǔn wài shì mò rú qīng zhě
师还，帝谓曰：“朕旧将皆老，欲擢骁勇付阃外事，莫如卿者。
zhèn bù xǐ de liáo dōng xǐ de jiǎo jiāng
朕不喜得辽东，喜得皦将。
qiān yòu lǐng jūn zhōng láng jiàng
”迁右领军中郎将。
gāo zōng xìng wàn nián gōng shān shuǐ bào zhì yè tū xuán wǔ mén sù wèi jiē sàn zǒu rén guì yuē dàng tiān zi huǎn jí ān kě jù sǐ
高宗幸万年宫，山水暴至，夜突玄武门，宿卫皆散走，仁贵曰：“当天子缓急， 安可惧死？
suì dēng mén dà hū yǐ jǐng gōng nèi dì jù chū chéng gāo
”遂登门大呼，以警宫内，帝遽出乘高。
é ér shuǐ rù dì qǐn dì yuē lài qīng yǐ miǎn shǐ zhī yǒu zhōng chén yě
俄而水入帝寝，帝曰：“赖卿以免，始知有忠臣也。
cì yǐ yù mǎ
”赐以御马。
sū dìng fāng tǎo hè lǔ rén guì shàng shū yuē chén wén bīng chū wú míng shì gù bù chéng míng qí wèi zéi dí nǎi kě fú
苏定方讨贺鲁，仁贵上疏曰：“臣闻兵出无名，事故不成，明其为贼，敌乃可服。
jīn ní shú bù shì hè lǔ wèi qí suǒ pò lǔ xì qī zǐ
今泥熟不事贺鲁，为其所破，虏系妻子。
wáng shī yǒu yú hè lǔ bù luò zhuǎn de qí jiā kǒu zhě yi xī qǔ yǐ huán hòu jiā lài qiǎn shǐ bǎi xìng zhī hè lǔ wèi bào ér bì xià zhì dé yě
王师有于贺鲁部落转得其家口者，宜悉取以还，厚加赉遣，使百姓知贺鲁为暴而陛下至德也。
dì nà zhī suì hái qí jiā shǔ ní shú qǐng suí jūn xiào sǐ
”帝纳之，遂还其家属， 泥熟请随军效死。
xiǎn qìng sān nián zhào fù chéng míng zhèn jīng lüè liáo dōng pò gāo lí yú guì duān chéng zhǎn shǒu sān qiān jí
显庆三年，诏副程名振经略辽东，破高丽于贵端城，斩首三千级。
míng nián yǔ liáng jiàn fāng qì bì hé lì yù gāo lí dà jiàng wēn shā duō mén zhàn héng shān rén guì dú chí rù suǒ shè jiē yīng xián pū
明年，与梁建方、契苾何力遇高丽大将温沙多门，战横山，仁贵独驰入，所射皆应弦仆。
yòu zhàn shí chéng yǒu shàn shè zhě shā guān jūn shí yú rén rén guì nù dān qí tū jī zéi gōng shǐ jù fèi suì shēng qín zhī
又在石城作战，有一个善于射箭的敌人，杀死了十多名官军士卒，薛仁贵愤怒了，一个人骑马冲上去，将那个敌人的弓箭射落，于是活捉了他。
é yǔ xīn wén líng pò qì dān yú hēi shān zhí qí wáng ā bo gù xiàn dōng dōu
俄与辛文陵破契丹于黑山，执其王阿卜固献东都。
bài zuǒ wǔ wèi jiāng jūn fēng hé dōng xiàn nán
拜左武卫将军，封河东县男。
zhào fù zhèng rén tài wèi tiě lè dào héng jūn zǒng guǎn
诏副郑仁泰为铁勒道行军总管。
jiāng xíng yàn nèi diàn dì yuē gǔ shàn shè yǒu chuān qī zhá zhě qīng shì yǐ wǔ jiǎ shè yān
将行，宴内殿，帝曰：“古善射有穿七札者， 卿试以五甲射焉。
rén guì yī fà dòng guàn dì dà jīng gèng qǔ jiān jiǎ cì zhī
”仁贵一发洞贯，帝大惊，更取坚甲赐之。
shí jiǔ xìng zhòng shí yú wàn lìng xiāo qí shù shí lái tiǎo zhàn rén guì fā sān shǐ zhé shā sān rén yú shì lǔ qì shè jiē jiàng
时九姓众十余万，令骁骑数十来挑战，仁贵发三矢，辄杀三人，于是虏气慑，皆降。
rén guì lǜ wèi hòu huàn xī kēng zhī
仁贵虑为后患，悉坑之。
zhuǎn tǎo qì běi yú zhòng qín wěi yè hù xiōng dì sān rén yǐ guī
转讨碛北余众，擒伪叶护兄弟三人以归。
jūn zhōng gē yuē jiāng jūn sān jiàn dìng tiān shān zhuàng shì cháng gē rù hàn guān
军中歌曰：“将军三箭定天山，壮士长歌入汉关。
jiǔ xìng suì shuāi
”九姓遂衰。
tiě lè yǒu sī jié duō lǎn gě děng bù xiān bǎo tiān shān jí rén tài zhì jù ér jiàng rén tài bù nà lǔ qí jiā yǐ shǎng jūn zéi xiāng lǜ dùn qù
铁勒有思结、多览葛等部，先保天山，及仁泰至，惧而降，仁泰不纳，虏其家以赏军，贼相率遁去。
yǒu hòu jì yán lǔ zī zhòng xù mù bèi yě kě wǎng qǔ
有候骑言：“虏辎重畜牧被野，可往取。
rén tài xuǎn qí wàn sì qiān juǎn jiǎ chí jué dà mò zhì xian è hé bú jiàn lǔ liáng jǐn hái
”仁泰选骑万四千卷甲驰，绝大漠，至仙萼河，不见虏，粮尽还。
rén jī xiāng shí bǐ rù sāi yú bīng cái èr shí zhī yī
人饥相食，比入塞，余兵才二十之一。
rén guì yì qǔ suǒ bù wèi qiè duō nà qiú qiǎn wèi yǒu sī hé zòu yǐ gōng jiàn yuán
仁贵亦取所部为妾，多纳赇遣，为有司劾奏，以功见原。
qián fēng chū gāo lí quán nán shēng nèi fù qiǎn jiàng jūn páng tóng shàn gāo kǎn wǎng wèi nà dì nán jiàn lǜ guó rén jù fú nà nǎi zhào rén guì lǜ shī yuán sòng tóng shàn
干封初，高丽泉男生内附，遣将军庞同善、高偘往慰纳，弟男建率国人拒弗纳， 乃诏仁贵率师援送同善。
zhì xīn chéng yè wèi lǔ xí rén guì jī zhī zhǎn shù bǎi jí
至新城，夜为虏袭，仁贵击之，斩数百级。
tóng shàn jìn cì jīn shān nǜ lǔ bù gǎn qián gāo lí chéng shèng jìn rén guì jī lǔ duàn wèi èr zhòng jí kuì zhǎn guó wǔ qiān bá nán sū mù dǐ cāng yán sān chéng suì huì nán shēng jūn
同善进次金山， 衄虏不敢前，高丽乘胜进，仁贵击虏断为二，众即溃，斩馘五千，拔南苏、木底、 苍岩三城，遂会男生军。
shǒu zhào láo miǎn
手诏劳勉。
rén guì fù ruì tí zú èr qiān jìn gōng fú yú chéng zhū jiāng yǐ bīng guǎ quàn zhǐ
仁贵负锐，提卒二千进攻扶余城，诸将以兵寡劝止。
rén guì yuē zài shàn yòng bù zài zhòng
仁贵曰：“在善用，不在众。
shēn shuài shì yù zéi zhé pò shā wàn yú rén bá qí chéng yīn páng hǎi lüè dì yǔ li jī jūn hé
”身帅士，遇贼辄破，杀万余人，拔其城，因旁海略地，与李𪟝军合。
fú yú jì jiàng tā sì shí chéng xiāng shuài sòng kuǎn wēi zhèn liáo hǎi
扶余既降，它四十城相率送款，威震辽海。
yǒu zhào rén guì lǜ bīng èr wàn yǔ liú rén guǐ zhèn píng rǎng bài běn wèi dà jiàng jūn fēng píng yáng jùn gōng jiǎn jiào ān dōng dōu hù yí zhì xīn chéng
有诏仁贵率兵二万与刘仁轨镇平壤，拜本卫大将军，封平阳郡公，检校安东都护，移治新城。
fǔ gū cún lǎo jiǎn zhì dào zéi suí cái rèn zhí bāo chóng jié yì gāo lí shì zhòng jiē xīn rán wàng wáng
抚孤存老，检制盗贼，随才任职，褒崇节义，高丽士众皆欣然忘亡。
xián hēng yuán nián tǔ bō rù kòu mìng wèi luó suō dào héng jūn dà zǒng guǎn lǜ jiāng jūn ā shǐ nà dào zhēn guō dài fēng jī zhī yǐ yuán tǔ yù hún
咸亨元年，吐蕃入寇，命为逻娑道行军大总管，率将军阿史那道真、郭待封击之，以援吐谷浑。
shì fēng cháng wèi shàn chéng zhèn shǒu yǔ rén guì děng yí jí shì chǐ jū qí xià pō wéi jié dù
侍封尝为鄯城镇守，与仁贵等夷，及是，耻居其下，颇违节度。
chū jūn cì dà fēi chuān jiāng qū wū hǎi rén guì yuē wū hǎi dì xiǎn ér zhàng wú rù sǐ dì kě wèi wēi dào rán sù zé yǒu gōng chí zé bài
初，军次大非川，将趋乌海，仁贵曰：“乌海地险而瘴，吾入死地，可谓危道，然速则有功，迟则败。
jīn dà fēi lǐng kuān píng kě zhì èr zhà xī nèi zī zhòng liú wàn rén shǒu zhī wú bèi dào yǎn zéi bù zhěng miè zhī yǐ
今大非岭宽平，可置二栅，悉内辎重，留万人守之，吾倍道掩贼不整，灭之矣。
nǎi yuē jī zhì hé kǒu yù zéi pò zhī duō suǒ shā lüě huò niú yáng wàn jì
”乃约赍，至河口，遇贼，破之，多所杀掠，获牛羊万计。
jìn zhì wū hǎi chéng yǐ dài hòu yuán
进至乌海城，以待后援。
dài fēng chū bù cóng lǐng zī zhòng zhǒng jìn tǔ bō lǜ zhòng èr shí wàn yāo jī qǔ zhī liáng zhàng jǐn méi dài fēng bǎo xiǎn
待封初不从，领辎重踵进，吐蕃率众二十万邀击取之，粮仗尽没，待封保险。
rén guì tuì jūn dà fēi chuān tǔ bō yì bīng sì shí wàn lái zhàn wáng shī dà bài
仁贵退军大非川，吐蕃益兵四十万来战，王师大败。
rén guì yǔ tǔ bō jiāng lùn qīn líng yuē hé nǎi de hái tǔ yù hún suì méi
仁贵与吐蕃将论钦陵约和，乃得还，吐谷浑遂没。
rén guì tàn yuē jīn suì zài gēng wǔ xīng zài jiàng lóu bù yīng yǒu shì xī fāng shān ài suǒ yǐ sǐ yú shǔ wú gù zhī bì bài
仁贵叹曰：“今岁在庚午，星在降娄，不应有事西方，邓艾所以死于蜀，吾固知必败。
yǒu zhào yuán sǐ chú míng wèi shù rén
”有诏原死，除名为庶人。
wèi jǐ gāo lí yú zhòng pàn qǐ wèi jī lín dào zǒng guǎn
未几，高丽余众叛，起为鸡林道总管。
fù zuò shì biǎn xiàng zhōu huì shè hái
复坐事贬象州，会赦还。
dì sī qí gōng nǎi zhào jiàn yuē chóu suì wàn nián gōng wēi qīng wǒ qiě wéi yú
帝思其功，乃召见曰：“畴岁万年宫，微卿，我且为鱼。
qián rì tiǎn jiǔ xìng pò gāo lí ěr gōng jū duō
前日殄九姓，破高丽，尔功居多。
rén yǒu yán xiàng zài wū hǎi chéng xià zòng lǔ bù jī yǐ zhì shī lì cǐ zhèn suǒ hèn ér yí yě
人有言向在乌海城下纵虏不击，以至失利，此朕所恨而疑也。
jīn liáo xī bù níng guā shā lù jué qīng ān dé gāo zhěn bù wéi zhèn zhǐ huī yá
今辽西不宁，瓜、沙路绝， 卿安得高枕不为朕指麾邪？
yú shì bài guā zhōu zhǎng shǐ yòu lǐng jūn wèi jiāng jūn jiǎn jiào dài zhōu dū dū lǜ bīng jī tū jué yuán zhēn yú yún zhōu
于是拜瓜州长史、右领军卫将军、检校代州都督，率兵击突厥元珍于云州。
tū jué wèn yuē táng jiāng wèi shuí
突厥问曰：“唐将为谁？
yuē xuē rén guì
”曰：“薛仁贵。
tū jué yuē wú wén xuē jiāng jūn liú xiàng zhōu sǐ yǐ ān dé fù shēng
”突厥曰：“吾闻薛将军流象州死矣，安得复生？
rén guì tuō dōu móu jiàn zhī tū jué xiāng shì shī sè xià mǎ luó bài shāo shāo dùn qù
”仁贵脱兜鍪见之，突厥相视失色，下马罗拜，稍稍遁去。
rén guì yīn jìn jī dà pò zhī zhǎn shǒu wàn jí huò shēng kǒu sān wàn niú mǎ chēng shì
仁贵因进击，大破之，斩首万级，获生口三万，牛马称是。
yǒng chún èr nián zú nián qī shí
永淳二年卒，年七十。
zèng zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn yōu zhōu dū du guān gěi yú hù sàng huán xiāng lǐ
赠左骁卫大将军、幽州都督，官给舆，护丧还乡里。
zi nè zì shèn yán qǐ jiā chéng mén láng qiān lán tián lìng
子讷，字慎言，起家城门郎，迁蓝田令。
fù rén ní shì sòng xī qián yú sù zhèng tái zhōng chéng lái jùn chén shòu qiú fā yì cāng sù shù qiān hú cháng zhī
富人倪氏讼息钱于肃政台，中丞来俊臣受赇，发义仓粟数千斛偿之。
nè yuē yì cāng běn bèi shuǐ hàn ān kě jué zhòng rén zhī yǎng sī yī jiā
讷曰：“义仓本备水旱，安可绝众人之仰私一家？
bào shàng bù yǔ
” 报上不与。
huì jùn chén dé zuì yì zhǐ
会俊臣得罪，亦止。
hòu tū jué rǎo hé běi wǔ hòu yǐ nè shì jiāng zhào shè zuǒ wēi wèi jiāng jūn ān dōng dào jīng lüè shǐ
后突厥扰河北，武后以讷世将，诏摄左威卫将军、安东道经略使。
duì tóng míng diàn jù yán chǒu lǔ féng bào yǐ lú líng wáng jiè yán jīn suī huán dōng gōng yì bù jiān xìn
对同明殿， 具言：“丑虏冯暴，以庐陵王藉言，今虽还东宫，议不坚信。
ruò tài zǐ wú dòng zéi bù tǎo ér jiě
若太子无动，贼不讨而解。
hòu nà qí yán
”后纳其言。
é qiān yōu zhōu dū du ān dōng dōu hù
俄迁幽州都督、安东都护。
gǎi bīng zhōu zhǎng shǐ jiǎn jiào zuǒ wèi dà jiàng jūn
改并州长史，检校左卫大将军。
nè jiǔ chù biān yǒu zhàn gōng
讷久处边，有战功。
kāi yuán chū xuán zōng jiǎng wǔ xīn fēng zhào nè wèi zuǒ jūn jié dù
开元初，玄宗讲武新丰，诏讷为左军节度。
shí zhū bù pō shī xù wéi nè yǔ jiě wǎn jūn bù dòng
时诸部颇失序，唯讷与解琬军不动。
dì lìng qīng jì zhào zhī zhì jūn mén bù dé rù
帝令轻骑召之，至军门，不得入。
lǐ chéng yóu jiàn wèi láo
礼成，尤见慰劳。
míng nián qì dān xī tū jué lián hé shù rù biān nè jiàn yì qǐng tǎo zhào jiān mén jiāng jūn dù bīn kè dìng zhōu cì shǐ cuī xuān dào yǔ nè shuài zhòng èr wàn chū tán zhōu
明年，契丹、奚、突厥连和，数入边，讷建议请讨，诏监门将军杜宾客、定州刺史崔宣道与讷帅众二万出檀州。
bīn gè yì fāng shǔ shì fù gē yíng liáng shēn tǎo lǜ kǒng wú gōng yáo yuán chóng yì chí bù kě nè dú yuē xià cǎo jiàn mào gāo dú fāng xi bù fèi kuì xiǎng yīn dào zī zhèn guó wēi líng bù kě shī yě
宾各议“方暑，士负戈赢粮深讨，虑恐无功”， 姚元崇亦持不可，讷独曰：“夏草荐茂，羔犊方息，不费馈𫗵因盗资，振国威灵， 不可失也。
tiān zǐ fāng yù kuā wēi sì yí xǐ qí gōng nǎi tīng nè yán ér shòu zǐ wēi huáng mén sān pǐn yǐ zhòng zhī
”天子方欲夸威四夷，喜奇功，乃听讷言，而授紫微黄门三品以重之。
shī zhì luán hé yǔ zéi yù zhū jiāng bù rú yuē wèi lǔ fù jǐn wáng qí jūn
师至滦河，与贼遇，诸将不如约，为虏覆，尽亡其军。
nè tuō shēn zǒu ér zuì xuān dào jí dà jiàng li sī jìng děng bā rén yǒu zhào zhǎn yǐ xùn dú bīn kè miǎn jǐn duó nè guān jué
讷脱身走，而罪宣道及大将李思敬等八人，有诏斩以徇，独宾客免，尽夺讷官爵。
é ér tǔ bō dà qiú bèn dá yán qǐ lì xú děng zhòng shí wàn kòu lín táo rù lán zhōu piào mù mǎ zhào nè bái yī shè yǔ lín jiāng jūn wèi lǒng yòu fáng yù shǐ yǔ wáng jùn jī zhī
俄而吐蕃大酋坌达延、乞力徐等众十万寇临洮，入兰州，剽牧马，诏讷白衣摄羽林将军，为陇右防御使，与王晙击之。
zhuī jí zéi zhàn wǔ jiē yì jī jiǎo jié zhī pò qí zhòng
追及贼，战武阶驿，犄角劫之，破其众；
wěi běi zhì táo shuǐ yòu zhàn cháng chéng bǎo shā xī shù wàn qín qí qiú liù zhǐ xiāng mí hóng xī shōu suǒ lüè jí zhàng xiè bù zī
尾北至洮水，又战长城堡，杀卤数万，擒其酋六指乡弥洪，悉收所掠及仗械不赀。
shí dì yù zì jiāng běi fá jí nè dà kè nǎi zhǐ xíng
时帝欲自将北伐，及讷大克，乃止行。
mìng zǐ wēi shè rén ní ruò shuǐ jí jūn zhì gōng zhuàng bài nè zuǒ yǔ lín dà jiàng jūn fù fēng píng yáng jùn gōng yǐ zi chàng wèi cháo sàn dài fū
命紫微舍人倪若水即军陟功状，拜讷左羽林大将军，复封平阳郡公，以子畅为朝散大夫。
yòu shòu liáng zhōu zhèn jūn dà zǒng guǎn chì shuǐ jiàn kāng hé yuán biān zhōu jiē lì jié dù
又授凉州镇军大总管，赤水、建康、 河源边州皆隶节度。
é wèi shuò fāng xíng jūn dà zǒng guǎn
俄为朔方行军大总管。
jiǔ zhī yǐ lǎo zhì shì
久之，以老致仕。
zú nián qī shí èr zèng tài cháng qīng shì yuē zhāo dìng
卒，年七十二，赠太常卿，谥曰昭定。
nè xìng chén yǒng guǎ yán qí yòng bīng lín dà dí yì zhuàng
讷性沉勇寡言，其用兵，临大敌益壮。
dì chu yù kāi yuán zhōng wèi fàn yáng jié dù shǐ yǐ bù zhí fèi
弟楚玉，开元中为范阳节度使，以不职废。
shēng zǐ sōng
生子嵩。
sōng shēng yàn jì jiān qì háo mài bù kěn shì chǎn lì yǐ lǚ lì qí shè zì jiāng
嵩生燕、蓟间，气豪迈，不肯事产利，以膂力骑射自将。
yù ān lù shān luàn wǎn wèi shǐ cháo yì shǒu xiāng zhōu
豫安禄山乱，晚为史朝义守相州。
pú gù huái ēn pò cháo yì cháng qū hé shuò sōng zhèn jù yíng bài jūn mén huái ēn shì zhī zòu wèi jiǎn xiào xíng bù shàng shū xiāng wèi míng xíng děng zhōu jié dù shǐ
仆固怀恩破朝义，长驱河朔，嵩震惧，迎拜军门，怀恩释之，奏为检校刑部尚书、相卫洺邢等州节度使。
fāng dà luàn hòu rén yì yàn huò sōng jǐn fèng zhí pō yǒu zhì míng
方大乱后，人亦厌祸，嵩谨奉职，颇有治名。
dà lì chū fēng gāo píng jùn wáng shí fēng èr bǎi hù hào qí jūn wèi zhāo yì
大历初，封高平郡王，实封二百户，号其军为昭义。
qiān jiǎn jiào shàng shū yòu pú yè gèng fēng píng yáng
迁检校尚书右仆射，更封平阳。
qī nián zú zèng tài bǎo
七年卒，赠太保。
zhào qí dì lóng zhī liú hòu shì lèi jiā jiǎn jiào tài zǐ shǎo shī
诏其弟昽知留后事，累加检校太子少师。
shí nián wèi qí jiāng péi zhì qīng suǒ zhú yǐ bīng guī tián chéng sì
十年，为其将裴志清所逐，以兵归田承嗣。
lóng bēn míng zhōu
昽奔洺州。
qǐng rù cháo xiáng fú dài zuì yín tái mén shè zhī
请入朝，降服待罪银台门，赦之。
nǎi fēn qí de yǐ hāo zú zǐ zé wèi xiāng zhōu cì shǐ xióng wèi zhōu cì shǐ jiān míng zhōu cì shǐ
乃分其地，以蒿族子择为相州刺史，雄卫州刺史，坚洺州刺史。
chéng sì yòu xióng luàn bù cóng qiǎn kè cì shā zhī
承嗣诱雄乱，不从，遣客刺杀之。
chū sōng hǎo cù jū yǐn shì liú gāng quàn zhǐ yuē wéi lè shén zhòng hé bì chéng wēi yāo guǐ kè huan
初，嵩好蹴踘，隐士刘钢劝止曰：“为乐甚众，何必乘危邀晷刻欢？
sōng yuè tú qí xíng zuò yòu
”嵩悦， 图其形坐右。
sōng zǐ píng
嵩子平。
píng zì tǎn tú nián shí èr wèi cí zhōu cì shǐ
平字坦途，年十二，为磁州刺史。
fù sāng jūn lì yǐ gù shì xié zhī liú wù wěi xǔ zhī yǐ ér ràng lóng xī yǐ sàng guī
父丧，军吏以故事胁知留务，伪许之，已而让昽，夕以丧归。
lèi shòu yòu wèi jiāng jūn sù wèi sān shí nián
累授右卫将军，宿卫三十年。
zǎi xiàng dù huáng zhǎng zhuó wèi rǔ zhōu cì shǐ zhì yǒu fēng jī
宰相杜黄掌擢为汝州刺史，治有风绩。
wáng shī tǎo cài yáo zuǒ lóng wǔ dà jiàng jūn shòu zhèng huá jié dù shǐ shù zhàn yǒu gōng
王师讨蔡，繇左龙武大将军授郑滑节度使，数战有功。
shǐ hé yì hù zǐ dōng fàn huá jù chéng cái èr lǐ suǒ
始，河溢瓠子，东泛滑， 距城才二里所。
píng àn qiú gù dào chū lí yáng xī nán yīn mìng qí zuǒ péi hóng tài wǎng qǐng wèi bó jié dù shǐ tián hóng zhèng hóng zhèng xǔ zhī
平按求故道出黎阳西南，因命其佐裴弘泰往请魏博节度使田弘正， 弘正许之。
nǎi jí mín tián suǒ dāng zhě yì yǐ tā de shū dào èr shí lǐ yǐ shāi shuǐ hàn hái ruán tián qī bǎi qǐng yú hé nán zì shì huá rén wú huàn
乃籍民田所当者易以它地，疏道二十里，以酾水悍，还壖田七百顷于河南，自是滑人无患。
rù wèi zuǒ jīn wú wèi dà jiàng jūn
入为左金吾卫大将军。
wèi jǐ fù shuài zhèng huá
未几，复帅郑滑。
li shī dào píng zhào fēn zī qīng qí dēng lái wǔ zhōu wèi píng lú jūn xǐ píng wèi jié dù shǐ
李师道平，诏分淄、青、齐、登、莱五州为平卢军，徙平为节度使。
wáng tíng còu wéi niú yuán yì dì zhōu wēi zhào píng chū yuán
王庭凑围牛元翼，棣州危，诏平出援。
píng qiǎn jiāng li shū zuǒ lǜ bīng èr qiān wǎng cì shǐ wáng jì kuì xiǎng lòu xiá zhòng kuì ér guī tuī tū jiàng mǎ shì duān wèi shuài jié zhūn shì wàn rén báo zhōu dié
平遣将李叔佐率兵二千往，刺史王稷馈饷陋狭，众溃而归，推突将马士端为帅，劫屯士万人，薄州堞。
chéng zhōng bīng guǎ píng xī gōng tǎng jiā zī mù ruì zú èr qiān yíng zhàn yǐ qí bīng yǎn zéi zī zhòng zéi láng gù suì dà bài jiàng yú dǎng píng
城中兵寡，平悉公帑家赀募锐卒二千迎战，以奇兵掩贼辎重，贼狼顾，遂大败，降，余党平。
yǐn móu luàn zhě èr qiān rén zhǎn táng huáng xià xié cóng jiē zòng hái tián lǐ wēi zhèn yī fāng
引谋乱者二千人斩堂皇下，胁从皆纵还田里，威震一方。
zhào qiān jiǎn jiào shàng shū yòu pú yè fēng wèi guó gōng
诏迁检校尚书右仆射，封魏国公。
zài zhèn liù nián bīng kǎi wán lì yáo fù jūn yī
在镇六年， 兵铠完砺，徭赋均一。
bǎo lì chū rù cháo mín zhāng lù yuàn liú shù rì dé chū
宝历初，入朝，民鄣路愿留，数日得出。
bài jiǎn jiào sī kōng hé zhōng jiàng xí jié dù shǐ fù de lì jìn cí èr zhōu yì bīng sān qiān
拜检校司空、河中降隰节度使，复得隶晋、慈二州，益兵三千。
jìn jiǎn jiào sī tú gèng fēng hán zhào bài tài zǐ tài bǎo
进检校司徒，更封韩召拜太子太保。
yǐ sī tú zhì shì
以司徒致仕。
zú nián bā shí zèng tài fù
卒，年八十，赠太傅。
zi cóng zì shùn zhī yǐ yìn shòu zuǒ qīng dào lǜ fǔ bīng cáo cān jūn lèi qiān fén zhōu cì shǐ dī wén gǔ lǜ hé èr shuǐ yǐn gài gōng sī tián fén rén lì zhī
子从，字顺之，以荫授左清道率府兵曹参军，累迁汾州刺史，隄文谷、滤河二水，引溉公私田，汾人利之。
xǐ pú zhōu chǔ sù èr wàn hú yǐ bèi xiōng zāi
徙濮州，储粟二万斛以备凶灾。
yú shì shān dōng dà shuǐ zhào yòu sī láng zhōng zhào jié wèi zhèn xù shǐ jié biǎo qí cái zhuó jiāng zuò jiān
于是山东大水，诏右司郎中赵杰为赈恤使，杰表其才，擢将作监。
zhōng zuǒ lǐng jūn wèi shàng jiàng jūn
终左领军卫上将军。
zèng gōng bù shàng shū
赠工部尚书。
chéng wu tǐng míng zhōu píng ēn rén
程务挺，洺州平恩人。
fù míng zhèn duò dà yè mò shì dòu jiàn dé wèi pǔ lè lìng dào bù jì jìng
父名振，隋大业末，仕窦建德为普乐令，盗不迹境。
é qì zéi zì guī gāo zǔ zhào shòu yǒng níng lìng shǐ lǜ bīng jīng lüè hé běi jí yè xí yè xiàn fú nán nǚ qiān yú rén yǐ guī qù shù shě yuè fù rén fāng rǔ zhě jiǔ shí yú rén hái zhī yè rén gǎn qí rén
俄弃贼自归，高祖诏授永宁令，使率兵经略河北，即夜袭邺县，俘男女千余人以归， 去数舍，阅妇人方乳者九十余人，还之，邺人感其仁。
liú hēi tà xiàn míng zhōu míng zhèn yǔ cì shǐ chén jūn bīn zì bá guī mǔ qī wèi zéi suǒ de
刘黑闼陷洺州，名振与刺史陈君宾自拔归，母妻为贼所得。
míng zhèn lǜ zhòng qiān yú lüè jì bèi cāng yíng děng zhōu yāo jī liáng dào xī huǐ zéi shuǐ lù xiǎng jù
名振率众千余，掠冀、贝、沧、瀛等州，邀击粮道， 悉毁贼水陆饷具。
hēi tà nù shā qí mǔ qī
黑闼怒，杀其母妻。
zéi píng qǐng shǒu zhǎn hēi tà yǐ qí shǒu jì mǔ
贼平，请手斩黑闼，以其首祭母。
bài yíng zhōu zhǎng shǐ fēng dōng píng jùn gōng cì wù èr qiān duàn huáng jīn sān bǎi liǎng
拜营州长史，封东平郡公，赐物二千段、黄金三百两。
zhuǎn míng zhōu cì shǐ
后改任氵名州刺史。
tài zōng zhēng liáo dōng zhào wèn fāng lüè bù hé zhǐ dì bó rán jí zhī míng zhèn biàn duì yì xiáng dì yì jiě wèi zuǒ yòu yuē fáng xuán líng cháng zài zhèn qián jiàn zhèn tián yú rén sè bù néng zhǔ
太宗征辽东，召问方略， 不合旨，帝勃然诘之，名振辩对益详，帝意解，谓左右曰：“房玄龄常在朕前，见朕嗔余人，色不能主。
míng zhèn shēng píng wèi shi wǒ yī dàn qiào ràng ér cí tǔ bù qū qí shì zāi
名振生平未识我，一旦诮让，而辞吐不屈，奇士哉！
bài yòu xiāo wèi jiāng jūn píng rǎng dào héng jūn zǒng guǎn
”拜右骁卫将军，平壤道行军总管。
gōng shā bēi chéng pò dú shān zhèn jiē yǐ shǎo jī zhòng hào wèi míng jiàng
攻沙卑城，破独山阵，皆以少击众，号为名将。
qiān yíng zhōu dū dū jiān dōng yí dū hù
迁营州都督，兼东夷都护。
jī gāo lí yú guì duān shuǐ fén qí xīn chéng
击高丽于贵端水，焚其新城。
lì jìn pú èr zhōu cì shǐ lòu fāng dào zǒng guǎn
历晋、蒲二州刺史，镂方道总管。
zú zèng yòu wèi dà jiàng jūn shì yuē liè
卒，赠右卫大将军，谥曰烈。
wu tǐng shǎo cóng fù zhēng tǎo yǐ yǒng lì wén bài yòu lǐng jūn wèi zhōng láng jiàng
务挺少从父征讨，以勇力闻，拜右领军卫中郎将。
pò tū jué liù wàn qí yú yún zhōu
破突厥六万骑于云州。
huì wěi kè hán ā shǐ nà fú niàn pàn zǒng guǎn li wén jiǎn děng sān jiāng yǐ cì bēn bài
会伪可汗阿史那伏念叛，总管李文暕等三将以次奔败。
zhào péi xíng jiǎn tǎo zhī yǐ wu tǐng fù jiǎn jiào fēng zhōu dū dū
诏裴行俭讨之，以务挺副，检校丰州都督。
shí fú niàn zhūn jīn yá shān wu tǐng yǔ fù zǒng guǎn táng xuán biǎo yǐn bīng fù zhī fú niàn jù nǎi jiàn dào jiàng yú xíng jiǎn gù péi yán yǐ wéi fēi xíng jiǎn gōng qiān wu tǐng yòu wǔ wèi jiāng jūn fēng píng yuán jùn gōng
时伏念屯金牙山，务挺与副总管唐玄表引兵赴之，伏念惧，乃间道降于行俭，故裴炎以为非行俭功，迁务挺右武卫将军，封平原郡公。
suí zhōu bù luò jī bái tiě yú jù chéng píng pàn jiàn wěi hào shǔ zhì bǎi guān jìn gōng suí dé dà bīn shā guān lì huǒ qū shè
绥州部落稽白铁余据城平叛，建伪号，署置百官，进攻绥德、大斌，杀官吏， 火区舍。
zhào wu tǐng yǔ xià zhōu dū du wáng fāng yì tǎo zhī wu tǐng shēng qín bái tiě yú
诏务挺与夏州都督王方翼讨之，务挺生擒白铁余。
jìn zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn jiǎn jiào zuǒ yǔ lín jūn
进左骁卫大将军，检校左羽林军。
sì shèng chū yǔ yòu lǐng jūn dà jiàng jūn zhāng qián xù děng yù fèi zhōng zōng lì yù wáng wèi huáng dì lèi bèi bāo lài
嗣圣初，与右领军大将军张虔勖等豫废中宗、立豫王为皇帝，累被褒赉。
yǐ zuǒ wǔ wèi dà jiàng jūn wèi chán yú dào ān fǔ dà shǐ yù tū jué
以左武卫大将军为单于道安抚大使，御突厥。
wu tǐng shàn suí yù shì fú qí wēi ài tū jué dàn zhī bù gǎn dào biān
务挺善绥御，士服其威爱，突厥惮之， 不敢盗边。
péi yán xià yù wu tǐng mì biǎo shēn zhì yòu sù yǔ táng zhī qí dù qiú rén shàn huò yán wu tǐng yǔ yán jí xú jìng yè qián xiāng yuán jié hòu qiǎn zuǒ yīng yáng jiāng jūn péi shào yè jí jūn zhōng zhǎn zhī jí qí jiā
裴炎下狱，务挺密表申治，又素与唐之奇、杜求仁善，或言务挺与炎及徐敬业潜相援结，后遣左鹰扬将军裴绍业即军中斩之，籍其家。
tū jué wén wu tǐng sǐ lǜ xiāng qìng wèi lì cí měi chū shī zhé dǎo yān
突厥闻务挺死，率相庆， 为立祠，每出师，辄祷焉。
wáng xiào jié jīng zhào xīn fēng rén
王孝杰，京兆新丰人。
shǎo yǐ jūn gōng jìn
少以军功进。
yí fèng zhōng liú shěn lǐ tǎo tǔ bō xiào jié yǐ fù zǒng guǎn zhàn dà fēi chuān wèi lǔ zhí zàn pǔ jiàn zhī yuē mào lèi wú fù gù bù sǐ guī zhī
仪凤中，刘审礼讨吐蕃，孝杰以副总管战大非川，为虏执，赞普见之，曰“貌类吾父”，故不死，归之。
wǔ hòu shí wèi yòu yīng yáng wèi jiāng jūn
武后时，为右鹰扬卫将军。
xiào jié jū lǔ zhōng jiǔ xī qí xū shí
孝杰居虏中久，悉其虚实。
cháng shòu yuán nián wèi wǔ wēi dào zǒng guǎn yǔ ā shǐ nà zhōng jié tǎo tǔ fán kè qiū cí yú tián shū lè suì yè děng chéng
长寿元年，为武威道总管，与阿史那忠节讨吐蕃，克龟兹、于阗、疏勒、碎叶等城。
wǔ hòu yuē zhēn guàn zhōng xi jìng zài sì zhèn qí hòu bù shàn shǒu qì zhī tǔ bō
武后曰：“贞观中，西境在四镇，其后不善守，弃之吐蕃。
jīn gù tǔ jǐn fù xiào jié gōng yě
今故土尽复，孝杰功也。
nǎi qiān zuǒ wèi dà jiàng jūn
”乃迁左卫大将军。
jìn xià guān shàng shū tóng fèng gé luán tái sān pǐn qīng yuán xiàn nán
进夏官尚书、同凤阁鸾台三品，清源县男。
zhèng shèng chū fù wèi shuò fāng dào zǒng guǎn yǔ tǔ bō zhàn bù lì miǎn
证圣初，复为朔方道总管，与吐蕃战不利，免。
huì qì dān li jìn zhōng děng pàn yǒu zhào qǐ bái yī wèi qīng biān dào zǒng guǎn jiàng bīng shí bā wàn tǎo zhī
会契丹李尽忠等叛，有诏起白衣为清边道总管，将兵十八万讨之。
jūn zhì dōng xiá shí gǔ yǔ zéi jiē
军至东硖石谷，与贼接。
dào ài lǔ zhòng xiào jié lǜ ruì bīng xiān qū chū gǔ zhěng zhèn yǔ zéi zhàn ér hòu jūn zǒng guǎn sū hóng huī yǐ qí jūn tuì yuán bù zhì wèi lǔ suǒ chéng jūn kuì xiào jié duò gǔ sǐ shì xiāng rǒu qiě jǐn
道隘虏众，孝杰率锐兵先驱，出谷整阵，与贼战，而后军总管苏宏晖以其军退，援不至，为虏所乘，军溃，孝杰堕谷死，士相蹂且尽。
chū jìn jūn píng zhōu bái shǔ zhòu rù yíng tún fú
初，进军平州， 白鼠昼入营屯伏。
jiē wèi shǔ kǎn jīng hú xiàng yě bái zhì guī mìng tiān wáng zhī zhào
皆谓“鼠坎精，胡象也，白质归命，天亡之兆”。
jí zhàn nǎi xiào jié fù yān
及战，乃孝杰覆焉。
shí zhāng shuō yǐ guǎn jì hái bái zhuàng hòu wèn zhī shuō jù chén xiào jié nǎi xīn guó jiā gǎn shēn rù yǐ shǎo dāng zhòng suī bài gōng kě lù yě
时张说以管记还白状，后问之，说具陈：“孝杰乃心国家，敢深入，以少当众，虽败，功可录也。
nǎi zèng xià guān shàng shū gěng guó gōng yǐ qí zi wú zé wèi cháo sàn dài fū
”乃赠夏官尚书、耿国公，以其子无择为朝散大夫。
qiǎn shǐ zhě zhǎn hóng huī shǐ wèi zhì ér hóng huī yǐ lì gōng suì shú zuì
遣使者斩宏晖，使未至而宏晖已立功，遂赎罪。
táng xuán zì xiū jǐng yǐ zì xíng jīng zhào shǐ píng rén
唐璇，字休璟，以字行，京兆始平人。
zēng zǔ guī wèi hòu zhōu piào qí dà jiàng jūn
曾祖规，为后周骠骑大将军。
xiū jǐng shǎo gū shòu yì yú mǎ jiā yùn chuán lǐ yú gǔ gōng yàn jǔ míng jīng gāo dì
休璟少孤， 授《易》于马嘉运，传《礼》于贾公彦，举明经高第。
wèi wú wáng fǔ diǎn qiān gǎi yíng zhōu hù cáo cān jūn
为吴王府典签，改营州户曹参军。
huì tū jué yòu xī qì dān pàn dū du zhōu dào wu yǐ bīng shòu xiū jǐng pò zhī yú dú hù shān shù guó duō qiān shuò zhōu zhǎng shǐ
会突厥诱奚、契丹叛，都督周道务以兵授休璟，破之于独护山，数馘多，迁朔州长史。
yǒng chún zhōng tū jué wéi fēng zhōu dū du cuī zhì biàn zhàn sǐ cháo tíng yì qì fēng bǎo líng xià
永淳中，突厥围丰州，都督崔智辩战死，朝廷议弃丰保灵、夏。
xiū jǐng yǐ wéi bù kě shàng shū yuē fēng zhōu kòng hé è kòu hào wèi jīn dài zì qín hàn yǐ lái cháng jùn xiàn zhī
休璟以为不可， 上疏曰：“丰州控河遏寇，号为襟带，自秦、汉以来，常郡县之。
tǔ tián liáng měi yi gēng mù
那里土地肥沃，适合农牧业生产。
duò jì sāng luàn bù néng jiān shǒu nǎi qiān jiù níng qìng róng jié dé yǐ chéng lì ér jiāo qīn shǐ yǐ líng xià wèi biān
隋季丧乱，不能坚守，乃迁就宁、庆，戎羯得以乘利而交侵，始以灵、夏为边。
táng chū mù rén yǐ shí zhī xī běi yī yú dé yǐ wán gù
唐初，募人以实之，西北一隅得以完固。
jīn ér fèi zhī zé hé bàng de fù wèi zéi yǒu ér líng xià yì bù zú zì ān fēi guó jiā lì yě
今而废之，则河傍地复为贼有，而灵、夏亦不足自安，非国家利也。
gāo zōng cóng qí yán
”高宗从其言。
chuí gǒng zhōng qiān ān xi fù dū hù
武则天垂拱年间，调任安西副都护。
huì tǔ bō pò yān qí ān xī dào dà zǒng guǎn wéi dài jià děng bài xiū jǐng shōu qí kuì wáng yǐ dìng xī tǔ shòu líng zhōu dū du
会吐蕃破焉耆， 安息道大总管韦待价等败，休璟收其溃亡，以定西土，授灵州都督。
nǎi chén fāng lüè qǐng fù sì zhèn
乃陈方略，请复四镇。
wǔ hòu qiǎn wáng xiào jié bá qiū cí děng chéng zì xiū jǐng chàng zhī
武后遣王孝杰拔龟兹等城，自休璟倡之。
shèng lì zhōng shòu liáng zhōu dū du yòu sù zhèng yù shǐ dài fū chí jié lǒng yòu zhū jūn fù dà shǐ
圣历中，授凉州都督、右肃政御史大夫、持节陇右诸军副大使。
tǔ bō dà jiàng qū mǎng bù zhī lǜ qí shù wàn kòu liáng zhōu
吐蕃大将曲莽布支率骑数万寇凉州，
rù hóng yuán gǔ
入洪源谷，
xiū jǐng yǐ bīng shù qiān lín gāo wàng zhī
休璟以兵数千临高望之，
jiàn zéi qí kǎi xiān míng
见贼旗铠鲜明，
wèi huī xià yuē tǔ bō zì qīn líng sǐ
谓麾下曰：“吐蕃自钦陵死，
zàn pó jiàng
赞婆降，
mǎng bù zhī xīn jiāng bīng
莽布支新将兵，
yù yǐ shì wǔ
欲以示武，
qiě qí xià jiē guì chén qiú háo zǐ dì
且其下皆贵臣酋豪子弟，
qí suī jīng
骑虽精，
bù xí zhàn
不习战，
wú wèi zhū jūn qǔ zhī
吾为诸君取之。
nǎi bèi jiǎ xiān dēng liù zhàn jiē kè zhǎn èr jiāng huò shǒu èr qiān wǔ bǎi zhù jīng guān ér hái
”乃被甲先登，六战皆克，斩二将，获首二千五百，筑京观而还。
tǔ bō lái qǐng hé jì yàn shǐ zhě lǚ chān xiū jǐng hòu wèn yān duì yuē hóng yuán zhī zhàn shì jiāng jūn duō shā chén shì zú qí yǒng wú bǐ jīn yuàn shi zhī
吐蕃来请和，既宴，使者屡觇休璟，后问焉，对曰：“洪源之战， 是将军多杀臣士卒，其勇无比，今愿识之。
hòu jiē yì zhuó wèi yòu wǔ wēi jīn wú èr wèi dà jiàng jūn
”后嗟异，擢为右武威、金吾二卫大将军。
xi tū jué wū zhì lēi shī zhū fān hé jǔ bīng xiāng gōng ān xī dào bì
西突厥乌质勒失诸蕃和，举兵相攻，安西道闭。
wǔ hòu zhào xiū jǐng yǔ zǎi xiàng jì yì bù shǎo xuǎn huà suǒ dāng shī xíng zhě
武后诏休璟与宰相计议，不少选，画所当施行者。
jì ér biān zhōu jiàn qǐng zhūn zhì jǐn rú xiū jǐng cè
既而边州建请屯置，尽如休璟策。
hòu yuē hèn yòng qīng wǎn
后曰：“恨用卿晚。
jìn bài xià guān shàng shū tóng fèng gé luán tái sān pǐn
”进拜夏官尚书、同凤阁鸾台三品。
hòu qiào yáng zài sī li jiào yáo yuán chóng děng yuē xiū jǐng jiàn zhī biān shì qīng bèi shí bù huò yī
后诮杨再思、李峤、姚元崇等曰：“休璟谏知边事， 卿辈十不当一。
gǎi tài zǐ yòu shù zǐ réng zhī zhèng shì
”改太子右庶子，仍知政事。
huì qì dān rù sāi fù yǐ xià guān shàng shū jiǎn jiào yōu yíng děng zhōu dū dū ān dōng dōu hù
会契丹入塞，复以夏官尚书检校幽营等州都督、安东都护。
shí zhōng zōng wèi huáng tài zǐ xiū jǐng jiāng xíng jìn qǐ yuē yì zhī xiōng dì ēn chǒng guò xìng shù rù jìn kǔn fēi rén chén suǒ yí yuàn jiā fáng chá
时中宗为皇太子， 休璟将行，进启曰：“易之兄弟恩宠过幸，数入禁阃，非人臣所宜，愿加防察。
dì fù wèi zhào shòu fǔ guó dà jiàng jūn tóng zhōng shū mén xià sān pǐn jiǔ quán jùn gōng
” 帝复位，召授辅国大将军、同中书门下三品、酒泉郡公。
wèi yuē chū yù zhào gōng jì shì yǐ yǒu běi dí yōu qián rì zhí yán jīn wèi wàng yě
谓曰：“初欲召公计事， 以有北狄忧，前日直言，今未忘也。
jiā tè jìn shàng shū yòu pú yè cì yì hù sān bǎi fēng sòng guó gōng
”加特进、尚书右仆射，赐邑户三百，封宋国公。
shì suì dà shuǐ shàng shū zì hé miǎn bù xǔ
是岁大水，上疏自劾免，不许。
lèi qiān jiǎn jiào lì bù shàng shū
累迁检校吏部尚书。
jǐng lóng èr nián zhì shì
景龙二年致仕。
wèi jǐ fù qǐ wèi tài zǐ shǎo shī tóng zhōng shū mén xià sān pǐn jiān xiū guó shǐ
未几，复起为太子少师、同中书门下三品，监修国史。
jǐng yún chū yǐ tè jìn wèi shuò fāng xíng jūn dà zǒng guǎn bèi tū jué
景云初，以特进为朔方行军大总管， 备突厥；
tíng jiù fēng bié cì bǎi hù
停旧封，别赐百户。
míng nián fù qǐng lǎo gěi yī pǐn quán lù
明年，复请老，给一品全禄。
yán hé yuán nián zú nián bā shí liù zèng jīng zhōu dà dū dū shì yuē zhōng
延和元年卒，年八十六， 赠荆州大都督，谥曰忠。
xiū jǐng yǐ rú zhě hào zhī bīng zì jié shí yú sì zhèn qí jiān mián de jǐ wàn lǐ shān chuān yí tǎn zhàng sāi zhī yào jiē néng yán zhī gù xíng shī liào dí wèi cháng bài
休璟以儒者号知兵，自碣石逾四镇，其间绵地几万里，山川夷坦，障塞之要， 皆能言之，故行师料敌未尝败。
chū de fēng yǐ fù juàn shù qiān sàn zhōu qí zú yòu chū cái shù shí wàn dà wéi yíng mù jǐn zàng qí wǔ fú qīn dāng shí chēng zhòng
初得封，以赋绢数千散赒其族，又出财数十万大为茔墓，尽葬其五服亲，当时称重。
wéi zhāng rén yuàn yì zhù shòu xiáng chéng ér xiū jǐng dú wèi bù kě zú jiù zhī ér mò nán wú lǔ huàn
只是张仁愿建议修筑受降城时，唐休璟一个人说不行，后来还是筑成了，而北部边境并无异族侵扰。
shǐ lǎo yǐ yú bā shí yóu tuō yǐ quán jìn qiú fù yòng
始老，已逾八十，犹托倚权近求复用。
yú shì hè lóu shàng gōng fāng yòng shì fù zhě zhé róng hè xiū jǐng nǎi wèi zi qǔ qí yì nǚ gù fù qǐ zǎi xiàng pō wéi shí jī zī
于是贺娄尚宫方用事，附者辄荣赫，休璟乃为子娶其义女，故复起宰相，颇为时讥訾。
qí dāng guó yì wú tā pí yì yún
其当国，亦无它毘益云。
zi xiān shèn zhì chén zhōu cì shǐ xiān zé wèi yòu jīn wú wèi jiāng jūn
子先慎至陈州刺史，先择为右金吾卫将军。
zhāng rén yuàn huá zhōu xià guī rén
张仁愿，华州下邽人。
běn míng rén dǎn yǐ ruì zōng huì yīn jìn bì zhī
本名仁亶，以睿宗讳音近避之。
yǒu wén wǔ cái
有文武材。
wǔ hòu shí lèi qiān diàn zhōng shì yù shǐ
武后时，累迁殿中侍御史。
yù shǐ guō hóng bà zhě chēng hòu nǎi mí lè fó shēn yòu fèng gé shè rén zhāng jiā fú wáng qìng zhī qǐng yǐ wǔ chéng sì wèi huáng tài zǐ yāo rén yuàn lián zhāng rén yuàn zhèng sè jù zhī
御史郭弘霸者，称后乃弥勒佛身，又凤阁舍人张嘉福、王庆之请以武承嗣为皇太子，邀仁愿联章，仁愿正色拒之。
hòu wáng xiào jié wèi tǔ cì jūn zǒng guǎn yǔ tǔ bō zhàn bù lì rén yuàn jiān qí jūn yīn rù yán zhuàng xiào jié zuò miǎn zhuó rén yuàn shì yù shǐ
后王孝杰为吐刺军总管，与吐蕃战不利，仁愿监其军，因入言状，孝杰坐免，擢仁愿侍御史。
wàn suì tōng tiān zhōng jiān chá yù shǐ sūn chéng jǐng jiān qīng biān jūn zhàn hái zì tú xiān fēng dāng shǐ shí zhuàng
万岁通天中，监察御史孙承景监清边军，战还，自图先锋当矢石状。
wǔ hòu tàn yuē yù shǐ nǎi néng rú shì hu
武后叹曰： “御史乃能如是乎！
zhuó wèi yòu sù zhèng tái zhōng chéng zhào rén yuàn jí xù qí huī xià gōng
”擢为右肃政台中丞，诏仁愿即叙其麾下功。
rén yuàn xiān wèn chéng jǐng pò dí qū zhé chéng jǐng shí bù xíng suǒ wèn jiē qióng
仁愿先问承景破敌曲折，承景实不行，所问皆穷。
rén yuàn hé zòu chéng jǐng wǎng shàng xū liè lǔ jí
仁愿劾奏承景罔上，虚列虏级。
biǎn wèi chóng rén lìng yǐ rén yuàn dài wéi zhōng chéng jiǎn jiào yōu zhōu dū du
贬为崇仁令，以仁愿代为中丞，检校幽州都督。
mò chuò kòu zhào dìng hái chū sài rén yuàn yǐ bīng yāo zhī zéi yǐn qù shǐ zhe qí shǒu wǔ hòu qiǎn shǐ láo wèn cì yào zhù fù
默啜寇赵、定，还出塞，仁愿以兵邀之，贼引去，矢著其手，武后遣使劳问， 赐药注傅。
qiān bìng zhōu dū dū zhǎng shǐ
迁并州都督长史。
shén lóng zhōng jìn zuǒ tún wèi dà jiàng jūn jiān jiǎn jiào luò zhōu zhǎng shǐ
神龙中，进左屯卫大将军，兼检校洛州长史。
huì gǔ guì duō dào rén yuàn yī qiè bǔ shā zì jī fǔ mén jī diàn zhèn shè wú gǎn fàn
会谷贵多盗，仁愿一切捕杀，胔积府门，畿甸震慑，无敢犯。
xiān shì gǔ dūn yí cháng wèi zhǎng shǐ yǒu zhèng jì shí rén wèi zhī yǔ yuē luò yǒu qián gǔ hòu zhāng dí jīng zhào sān wáng
先是，贾敦颐尝为长史，有政绩，时人为之语曰：“洛有前贾后张，敌京兆三王。
sān nián shuò fāng jūn zǒng guǎn shā zhà zhōng yì wèi tū jué suǒ bài zhào rén yuàn shè yù shǐ dài fū dài zhī
三年，朔方军总管沙咤忠义为突厥所败，诏仁愿摄御史大夫代之。
jì zhì zéi yǐ qù yǐn bīng zhǒng jī yè yǎn qí yíng pò zhī
既至，贼已去，引兵踵击，夜掩其营，破之。
shǐ shuò fāng jūn yǔ tū jué yǐ hé wèi jiè běi yá yǒu fú yún cí tū jué měi fàn biān bì xiān yè cí dǎo jiě rán hòu liào bīng dù ér nán
始，朔方军与突厥以河为界，北崖有拂云祠，突厥每犯边，必先谒祠祷解，然后料兵度而南。
shí mò chuò xī bīng xi jī tū qí shī rén yuàn qǐng chéng xū qǔ mò nán de yú hé běi zhù sān shòu xiáng chéng jué lǔ nán kòu lù
时默啜悉兵西击突骑施，仁愿请乘虚取漠南地，于河北筑三受降城，绝虏南寇路。
táng xiū jǐng yǐ wéi liǎng hàn yǐ lái jiē běi shǒu hé jīn zhù chéng lǔ fù zhōng zhōng wèi suǒ yǒu
唐休璟以为“两汉以来皆北守河，今筑城虏腹中，终为所有”。
rén yuàn gù qǐng zhōng zōng cóng zhī
仁愿固请，中宗从之。
biǎo liú suì mǎn bīng yǐ zhù gōng xián yáng bīng èr bǎi rén táo guī rén yuàn qín zhī jǐn zhǎn chéng xià jūn zhōng gǔ lì yì zhě jìn lì liù xún ér sān chéng jiù
表留岁满兵以助功，咸阳兵二百人逃归，仁愿擒之，尽斩城下，军中股栗，役者尽力，六旬而三城就。
yǐ fú yún wèi zhōng chéng nán zhí shuò fāng xi chéng nán zhí líng wǔ dōng chéng nán zhí yú lín sān lěi xiāng jù gè sì bǎi yú lǐ qí běi jiē dà qì yě chì dì sān bǎi lǐ ér yuǎn
以拂云为中城，南直朔方，西城南直灵武，东城南直榆林，三垒相距各四百余里，其北皆大碛也，斥地三百里而远。
yòu yú niú tóu cháo nà shān běi zhì fēng hòu qiān bā bǎi suǒ
又于牛头朝那山北置烽候千八百所。
zì shì tū jué bù gǎn yú shān mù mǎ shuò fāng yì wú kòu suì sǔn fèi yì jì jiǎn zhèn bīng shù wàn
自是突厥不敢逾山牧马， 朔方益无寇，岁损费亿计，减镇兵数万。
chū jiàn sān chéng yě bù zhì yōng mén qū dí zhàn gé
初建三城也，不置壅门、曲敌、战格。
huò yuē biān chéng wú shǒu bèi kě hu
或曰：“边城无守备，可乎？
rén yuàn yuē bīng guì gōng qǔ jiàn tuì shǒu
”仁愿曰：“兵贵攻取，贱退守。
kòu zhì dāng bìng lì chū jù gǎn huí wàng chéng zhě zhǎn hé shì shǒu bèi tuì niǔ qí xīn zāi
寇至，当并力出拒， 敢回望城者斩，何事守备，退忸其心哉！
hòu cháng yuán jiè dài wéi zǒng guǎn shǐ zhù yōng mén yì zhě yì zhòng rén yuàn ér qīng yuán jiè
”后常元楷代为总管，始筑壅门，议者益重仁愿而轻元楷。
jǐng lóng èr nián bài zuǒ wèi dà jiàng jūn tóng zhōng shū mén xià sān pǐn fēng hán guó gōng
景龙二年，拜左卫大将军、同中书门下三品，封韩国公。
chūn hái cháo qiū fù dū jūn bèi biān dì wèi fù shī zǔ dào shǎng lài bù zī
春还朝，秋复督军备边，帝为赋诗祖道，赏赉不赀。
qiān zhèn jūn dà jiàng jūn
迁镇军大将军。
ruì zōng lì nǎi zhì shì
睿宗立，乃致仕。
jiā bīng bù shàng shū bǐng lù quán gěi
加兵部尚书，禀禄全给。
kāi yuán èr nián zú zèng tài zǐ shǎo bǎo
开元二年卒，赠太子少保。
rén yuàn wèi jiāng hào lìng yán jiāng lì xìn fú àn biān fǔ shī shǎng fá bì zhí gōng zuì
仁愿为将，号令严，将吏信伏，按边抚师，赏罚必直功罪。
hòu rén sī zhī wèi lì cí shòu xiáng chéng chū shī zhé xiǎng yān
后人思之，为立祠受降城，出师辄享焉。
zǎi xiàng wén wǔ jiān zhě dāng shí chēng lǐ jìng guō yuán zhèn táng xiū jǐng rén yuàn yún
宰相文武兼者，当时称李靖、郭元振、唐休璟、仁愿云。
zài shuò fāng zòu yòng yù shǐ zhāng jìng zhōng hé luán cháng ān wèi kòu cǐ hù wèi wáng yì cóng shǐ píng zhǔ bù liú tǐ wēi fēn zǒng jūn shì tài zǐ wén xué liǔ yàn zhāo wèi guǎn jì yì wū wèi zhāo liáng zhēn wèi suí jī jiē zhù chēng hòu zhì dà guān shì míng rén yuàn zhī rén
在朔方，奏用御史张敬忠、何鸾、长安尉寇泚、鄠尉王易从、始平主簿刘体微分总军事，太子文学柳彦昭为管记，义乌尉晁良贞为随机，皆著称，后至大官，世名仁愿知人。
zi zhī fǔ zhì zhào zhōu cì shǐ
子之辅，至赵州刺史。
zhāng jìng zhōng zì jiān chá yù shǐ lèi qiān lì bù láng zhōng kāi yuán qī nián bài píng lú jié dù shǐ
张敬忠，自监察御史累迁吏部郎中，开元七年拜平卢节度使。
wáng jùn cāng zhōu jǐng chéng rén hòu xǐ luò yáng
王晙，沧州景城人，后徙洛阳。
fù xíng guǒ wèi cháng ān wèi zhī míng
父行果，为长安尉，知名。
jùn shǎo gū hào xué
晙少孤，好学。
zǔ yǒu fāng qí zhī yuē shì zi dāng xìng wú zōng
祖有方奇之，曰：“是子当兴吾宗。
zhǎng háo kuàng bù lè wèi xián jiǎn shì
”长豪旷，不乐为衔检事。
zhuó míng jīng dì shǐ diào qīng yuàn wèi lì chú diàn zhōng shì yù shǐ
擢明经第，始调清苑尉，历除殿中侍御史。
huì shuò fāng yuán shuài wèi yuán zhōng tǎo zéi bù lì hé zòu fù jiāng hán sī zhōng bài lǜ dāng zhū
会朔方元帅魏元忠讨贼不利，劾奏副将韩思忠败，律当诛。
jùn yǐ sī zhōng piān pí quán bù jǐ zhì qiě qí rén yǒng zhì kě xī bù yí dú zhū gù zhēng de shì jùn yì chū wèi wèi nán lìng
晙以“思忠偏裨，权不己制，且其人勇智可惜，不宜独诛”，固争，得释，晙亦出为渭南令。
jǐng lóng mò shòu guì zhōu dū dū
景龙末，授桂州都督。
zhōu yǒu bīng jiù cháng yǎng xiǎng héng yǒng
州有兵，旧常仰饷衡、永。
jùn shǐ zhù luō fú ba shù zú
晙始筑罗郛，罢戍卒；
dài jiāng kāi tún tián shù qiān qǐng yǐ xi zhuǎn cáo bǎi xìng lài zhī
埭江， 开屯田数千顷，以息转漕，百姓赖之。
hòu qiú guī shàng zhǒng zhōu rén yì què liú
后求归上冢，州人诣阙留。
yǒu zhào guì wǎng lí kòu bào hù kǒu diāo nè qí yi jí liú yǐ xū zhèng chéng
有诏：“桂往罹寇暴，户口雕{疒齐}，宜即留，以须政成。
zài guì yú qī nián rén gài kè shí sòng dé
”在桂逾期年，人丐刻石颂德。
chū liú yōu qiú fàng fēng zhōu guǎng zhōu dū du zhōu lì zhēn bì yù shā zhī dào chū jùn suǒ jùn zhī qí gù liú bù qiǎn
初，刘幽求放封州，广州都督周利贞必欲杀之，道出晙所，晙知其故，留不遣。
lì zhēn yí shū dū qù yōu qiú jù yuē shì qiě nán quán zhèng kǒng lèi jūn nài hé
利贞移书督趣，幽求惧曰：“势且难全，正恐累君，奈何？
jùn yuē gōng zhī zuò fēi péng yǒu suǒ jué
”晙曰：“公之坐，非朋友所绝。
jùn zài zhōng bù rěn gōng wú zuì jiù sǐ
晙在，终不忍公无罪就死。
é cuī shí děng zhū yōu qiú fù zhí zhèng gù zhào yōu qiú wèi kè shí cí
俄崔湜等诛，幽求复执政，故诏幽求为刻石辞。
qiān hóng lú shǎo qīng chōng shuò fāng jūn fù dà zǒng guǎn ān běi dà dū hù fēng ān ān yuǎn děng chéng bìng shòu jié dù
迁鸿胪少卿，充朔方军副大总管、安北大都护，丰安、安远等城并授节度。
jìn tài pú shǎo qīng lǒng yòu qún mù shǐ
进太仆少卿、 陇右群牧使。
kāi yuán èr nián tǔ bō yǐ jīng jiá shí wàn kòu lín táo cì dà lái gǔ qí qiú bèn dá yán yǐ bīng zhǒng ér qián
开元二年，吐蕃以精甲十万寇临洮，次大来谷，其酋坌达延以兵踵而前。
jùn lǜ suǒ bù èr qiān yǔ lín táo jūn hé liào qí bīng qī bǎi yì hú fú yè xí qù zéi wǔ lǐ lìng yuē qián shì kòu shì dà hū gǔ jiǎo yīng zhī
晙率所部二千与临洮军合，料奇兵七百，易胡服，夜袭，去贼五里，令曰：“前是寇， 士大呼，鼓角应之。
zéi jīng yí fú zài páng zì xiāng dòu sǐ zhě wàn jì
”贼惊，疑伏在旁，自相斗死者万计。
é ér xuē nè zhì wǔ jiē jù dà lái èr shí lǐ zéi zhèn liǎng jūn jiān hù yī shè ér jìn
俄而薛讷至武阶，距大来二十里，贼阵两军间，互一舍而近。
jùn wǎng yíng nè yè shǐ zhuàng shì xián méi áo tū lǔ hài yǐn qù zhuī zhì táo shuǐ bài zhī fú huò rú jī
晙往迎讷，夜使壮士衔枚鏖突，虏骇引去， 追至洮水，败之，俘获如积。
yǐ gōng jiā yín qīng guāng lù dài fu qīng yuán xiàn nán jiān yuán zhōu dū du
以功加银青光禄大夫、清源县男，兼原州都督；
yǐ zi tǐng wèi cháo sàn dài fū
以子珽为朝散大夫。
yòu jìn bīng zhōu dū du zhǎng shǐ
又进并州都督长史。
míng nián tū jué mò chuò wèi bá yè gù suǒ shā qí xià duō jiàng fēn zhì hé qū
明年，突厥默啜为拔曳固所杀，其下多降，分置河曲。
jì ér xiǎo shā jì jiàng jiàng zhě shāo shāo pàn qù
既而小杀继降，降者稍稍叛去。
jùn shàng yán
晙上言：
tū jué xiàng yǐ guó luàn gù kuǎn sāi yǔ bù luò wú jiàn yě
突厥向以国乱，故款塞，与部落无间也。
yán sù běi fēng hé cháng wàng zhī
延素北风，何尝忘之？
jīn xǐ chǔ hé qū shǐ nèi cì biān xià jiǔ bì wéi huàn
今徙处河曲， 使内伺边罅，久必为患。
bǐ zhě bù shòu yào yuē bīng yǐ lǚ dòng shàn zuò fēng qū bì zhàng xíng lǐ
比者不受要约，兵已屡动，擅作烽区，闭障行李。
lǔ tuō nán mù jiàng zhàng bì yǔ lián héng yǐ xiāng yìng jiē biǎo lǐ yǒu dí suī hán péng sūn wú wú suǒ jiù gōng
虏脱南牧，降帐必与连衡，以相应接，表里有敌，虽韩、彭、孙、吴，无所就功。
qǐng zhì nóng xì lìng shuò fāng jūn dà chén bīng zhào qiú háo gào yǐ huò fú dàn yǐ jīn zēng qiě yán nán fāng mí lù yú mǐ zhī ráo bìng qiān zhì huái yòu hé nán kuān xiāng gěi zhī chéng liáng
请至农隙，令朔方军大陈兵，召酋豪，告以祸福，啗以金缯，且言南方麋鹿鱼米之饶，并迁置淮右、河南宽乡，给之程粮。
suī yī shí zhī láo rán bù èr shí nián jiàn fú zhū huá liào yǐ chōng bīng zé jiē jìng zú
虽一时之劳，然不二十年，渐服诸华，料以充兵， 则皆劲卒。
yì zhě ruò wèi jiàng dí bù kě yǐ nán chù zé gāo lí jiù fú zhì shā mò zhī xi chéng bàng biān yí jū qīng xú zhī yòu hé dú jiàng hú bù kě xǐ yú
议者若谓降狄不可以南处，则高丽旧俘置沙漠之西，城傍编夷居青、徐之右，何独降胡不可徙欤？
chén fù liào yì zhě bì yuē gù shì zhì yú hé qū qián rì yǐ níng jīn wú dú yì
臣复料议者必曰：“故事，置于河曲，前日已宁，今无独异。
qiě wǎng zhě xié lì pò wáng biān bǐ ān dìng gù jiàng hù dé yǐ jiǔ ān
”且往者颉利破亡，边鄙安定，故降户得以久安。
jīn lǔ wèi tiǎn miè cǐ xiáng rén jiē qī shǔ gù bù yǔ wǎng nián tóng yǐ
今虏未殄灭，此降人皆戚属，固不与往年同已。
chén qǐng yǐ sān cè liào zhī xī qí bù luò zhì nèi dì huò jīng bīng zhī shí bì xiá lǔ zhī huàn cǐ shàng cè yě
臣请以三策料之：悉其部落置内地，获精兵之实，闭黠虏之患，此上策也；
tíng zhàng zhī xià fán huá cān chǔ guǎng tún shù wèi bèi nǐ fèi shén rén láo xià cè yě
亭障之下，蕃华参处，广屯戍，为备拟，费甚人劳，下策也；
zhì zhī hú sāi zī chéng huò méng cǐ wú cè yě
置之胡塞，滋成祸萌，此无策也。
bù rán qián zhì hé bīng qiě bì yǒu biàn
不然，前至河冰，且必有变。
shū wèi bào ér lǔ yǐ pàn nǎi chì jùn jiāng bīng zhōu bīng jì hé yǐ tǎo
书未报，而虏已叛，乃敕晙将并州兵济河以讨。
jùn jiān xíng juǎn jiǎ shè mù qū shān gǔ yè yù xuě kǒng shī qī shì yú shén yuē jùn shì jūn bù yǐ zhōng bù tǎo yǒu zuì tiān suǒ jí zhě dāng zì méng fá shì zhòng wú zuì
晙间行，卷甲舍幕趋山谷，夜遇雪，恐失期，誓于神曰：“晙事君不以忠，不讨有罪，天所殛者，当自蒙罚，士众无罪。
xīn chéng zhōng ér tiān jiàn zhī zé zhǐ xuě fǎn fēng yǐ jiǎng chéng gōng
心诚忠，而天监之，则止雪反风，以奖成功。
é ér hé jì
”俄而和霁。
shí pàn hú fēn èr dào zǒu jùn zì dōng dào zhuī jí zhī huò jí sān qiān
时叛胡分二道走，晙自东道追及之，获级三千。
yǐ gōng qiān zuǒ sàn qí cháng shì shuò fāng xíng jūn dà zǒng guǎn
以功迁左散骑常侍、朔方行军大总管。
gǎi yù shǐ dà fu
改御史大夫。
yuè diē bù jí pú gù dū du sháo mó děng sàn bǎo shòu xiáng chéng zhī bǐ qián yǐn tū jué nèi rǎo jùn mì yán shàng jǐn yòu ér zhū zhī
趯跌部及仆固都督勺磨等散保受降城之鄙，潜引突厥内扰，晙密言上，尽诱而诛之。
bài bīng bù shàng shū fù wèi shuò fāng jūn dà zǒng guǎn
拜兵部尚书，复为朔方军大总管。
jiǔ nián lán chí hú kāng dài bīn jù zhǎng quán fǎn xiàn liù zhōu zhào guō zhī yùn yǔ jùn tǎo píng zhī
九年，兰池胡康待宾据长泉反，陷六州，诏郭知运与晙讨平之。
fēng qīng yuán gōng guān yī zi
封清源公，官一子。
xuán zōng yǐ gōng rén cì zhī yùn děng jùn dú bù gǎn qǔ yuē chén zhī shì jūn yóu zǐ shì fù jù yǒu cháng jìn wéi yè ér chén zǐ gǎn dāng hu
玄宗以宫人赐知运等，晙独不敢取，曰：“臣之事君，犹子事父，讵有常近围掖而臣子敢当乎？
shì sǐ yǐ miǎn
誓死以免。
jiàn tīng
”见听。
chū jùn zòu shuò fāng bīng lì yǒu yú yuàn ba zhī yùn dú dāng shù
初，晙奏：“朔方兵力有余，愿罢知运， 独当戍。
wèi bào ér zhī yùn zhì gù bù xié
”未报，而知运至，故不协。
jùn suǒ jiàng fù zhī yùn zhé zòng jī zéi yì jùn mài jǐ nǎi fù pàn
晙所降附，知运辄纵击，贼意晙卖己，乃复叛。
jùn zuò biǎn zǐ zhōu cì shǐ
晙坐贬梓州刺史。
gǎi tài le zhān shì zhōng shān jùn gōng
改太了詹事、中山郡公。
jìn lì bù shàng shū tài yuán yǐn
进吏部尚书、太原尹。
dài zhāng shuō wèi bīng bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià sān pǐn chōng shuò fāng jūn jié dù dà shǐ hé běi hé xī lǒng yòu hé dōng zhī jūn jǐn shǔ
代张说为兵部尚书、同中书门下三品，充朔方军节度大使，河北、河西、陇右、河东之军尽属。
shì dōng dì qīn jiāo zhuī huì dà lǐ jùn yǐ bīng zhuàng qǐng liú jiàng bīng dài biān shǒu chì wèi miǎn
是冬，帝亲郊，追会大礼，晙以冰壮，请留将兵待边，手敕慰勉。
huì yǒu rén gào xǔ zhōu cì shǐ wáng qiáo móu fǎn cí dǎi jùn zhào yuán qián yào zhāng shuō zá xùn wú zhuàng yǐ dǎng yǔ biǎn qí zhōu cì shǐ
会有人告许州刺史王乔谋反，辞逮晙，诏源乾曜、张说杂讯，无状，以党与贬蕲州刺史。
qiān dìng zhōu
迁定州。
fù yǐ hù bù shàng shū wèi shuò fāng jūn jié dù shǐ
复以户部尚书为朔方军节度使。
zú zèng shàng shū zuǒ chéng xiàng shì yuē zhōng liè
卒，赠尚书左丞相，谥曰忠烈。
jùn qì mào wěi tè shí wèi wéi xióng hǔ xiāng
晙气貌伟特，时谓为熊虎相。
gǎn mù jié yì yǒu gǔ rén fēng
感慕节义，有古人风。
qí cāo xià sù yī lì rén wèi ài
其操下肃壹，吏人畏爱。
shǐ èr zhāng zhī wū wèi yuán zhōng jùn dú shàng shū shēn zhì
始，二张之诬魏元忠，晙独上疏申治。
sòng jǐng yuē wèi gōng quán yǐ zi zài chù nì lín qí dài hu
宋璟曰：“魏公全矣，子再触逆鳞，其殆乎！
jùn yuē wèi gōng yǐ zhōng huò zuì gǒu de biàn suī sǐ fú huǐ
” 晙曰：“魏公以忠获罪，苟得辨，虽死弗悔。
jùn zú hòu xìn ān wáng yī tǎo xī yú yōu zhōu gè jié qiě yán zhàn shí shì xián jiàn jùn yǔ bù jiàng gāo zhāo huī bīng fù dí tiān zǐ jiē yì
晙卒后，信安王祎讨奚于幽州，各捷，且言“战时，士咸见晙与部将高昭麾兵赴敌”，天子嗟异。
hù bù láng zhōng yáng bó chéng shàng shū qǐng fēng jùn mù biǎo yì zhī yōu qí zǐ sūn
户部郎中阳伯成上疏，请封晙墓，表异之，优其子孙。
dì nǎi qiǎn shǐ jì jùn miào jìn zhū zǐ guān
帝乃遣使祭晙庙，进诸子官。
zàn yuē táng suǒ yǐ néng wēi zhèn yí huāng chì dà fēng yù zhě yì yǒu hǔ chén wèi zhī yá jù yě
赞曰：“唐所以能威振夷荒、斥大封域者，亦有虎臣为之牙距也。
zhì shī xíng shù qiān wàn lǐ qióng tǎo shū dòu liè qǔ qí guó yóu lù shǐ rán kě wèi xuǎn zhí qí cái yú
至师行数千万里，穷讨殊斗，猎取其国由鹿豕然，可谓选值其才欤！
fu zǎi xiàng dài tiān zhì wù xiè huà rén shén wéi yǒu dé zhě yi zhī
夫宰相代天秩物，燮化人神，惟有德者宜之。
ruò xiū jǐng rén yuàn yòng yǐ chéng bì fēi qiáng suǒ bù néng yá
若休璟、仁愿，用以丞弼，非强所不能邪？
jù gōng míng zhī de zé chāo chāo yǐ
据功名之地，则绰绰矣。