新唐书 · 刘羲叟 · Chapter 117 of 225

列传·卷四十二

PinyinModern Translation
Size

péi liú wèi li jí

裴刘魏李吉

péi yán zì zi lóng jiàng zhōu wén xǐ rén

裴炎,字子隆,绛州闻喜人。

kuān hòu guǎ yán xiào yǒu jī jié

宽厚,寡言笑,有奇节。

bǔ hóng wén shēng xiū hàn tā shēng huò chū yóu yán dú shū bù fèi

补弘文生,休澣,它生或出游,炎读书不废。

yǒu sī yù jiàn zhuàng yǐ yè wèi jiù cí bù jǔ fú qín shí nián yóu tōng zuǒ shì chūn qiū

有司欲荐状,以业未就,辞不举,服勤十年,尤通《左氏春秋》。

jǔ míng jīng jí dì

举明经及第。

bǔ pú zhōu sī cāng cān jūn lì yù shǐ qǐ jū shè rén jìn qiān huáng mén shì láng

补濮州司仓参军,历御史、起居舍人,浸迁黄门侍郎。

diào lù èr nián tóng zhōng shū mén xià sān pǐn

调露二年,同中书门下三品。

jìn bài shì zhōng

进拜侍中。

gāo zōng xìng dōng dōu liú huáng tài zǐ jīng shī yǐ yán tiáo hù

高宗幸东都,留皇太子京师,以炎调护。

dì bù yù tài zǐ jiān guó zhào yán yǔ liú qí xián guō zhèng yī wū dōng gōng píng zhāng zhèng shì jí dà jiàn shòu yí fǔ tài zǐ shì wèi zhōng zōng

帝不豫, 太子监国,诏炎与刘齐贤、郭正一于东宫平章政事,及大渐,受遗辅太子,是为中宗。

gǎi zhōng shū lìng

改中书令。

jiù zǎi xiàng yì shì mén xià shěng hào zhèng shì táng zhǎng sūn wú jì yǐ sī kōng fáng xuán líng yǐ pú yè wèi zhēng yǐ tài zi tài shī jiē zhī mén xià shěng shì zhì yán yǐ zhōng shū lìng zhí zhèng shì bǐ gù xǐ zhèng shì táng wū zhōng shū shěng

旧,宰相议事门下省,号政事堂,长孙无忌以司空、房玄龄以仆射、 魏征以太子太师皆知门下省事,至炎,以中书令执政事笔,故徙政事堂于中书省。

zhōng zōng yù yǐ hòu fù wéi xuán zhēn wèi shì zhōng jí shòu rǔ ǎo zi wǔ pǐn guān yán gù zhí bù cóng dì nù yuē wǒ yì ràng guó yǔ xuán zhēn qǐ bù kě

中宗欲以后父韦玄贞为侍中及授乳媪子五品官,炎固执不从,帝怒曰:“我意让国与玄贞,岂不可?

hé xī shì zhōng yá

何惜侍中邪?

yán jù yīn yǔ wǔ hòu móu fèi dì

”炎惧,因与武后谋废帝。

hòu mìng yán jì liú yī zhī lǜ yǔ lín jiāng jūn chéng wu tǐng zhāng qián xù lè bīng rù gōng xuān tài hòu lìng fú dì xià diàn dì yuē wǒ hé zuì

后命炎洎刘祎之率羽林将军程务挺、张虔勖勒兵入宫,宣太后令,扶帝下殿,帝曰:“我何罪?

hòu yuē yǐ tiān xià yǔ xuán zhēn ān dé wú zuì

”后曰:“以天下与玄贞,安得无罪?

nǎi fèi dì wèi lú líng wáng gēng lì yù wáng wèi huáng dì

”乃废帝为卢陵王,更立豫王为皇帝。

yǐ dìng cè gōng fēng yǒng qīng xiàn nán

以定策功, 封永清县男。

hòu yǐ chí zhèng shāo zì sì wū shì wǔ chéng sì qǐng lì qī miào zhuī wáng qí xiān yán jiàn yuē tài hòu tiān xià mǔ yǐ shèng dé lín cháo yi cún zhì gōng bù róng zhuī wáng zǔ kǎo shì zì sī

后已持政,稍自肆,于是武承嗣请立七庙,追王其先,炎谏曰:“太后天下母, 以盛德临朝,宜存至公,不容追王祖考,示自私。

qiě dú bú jiàn lǚ shì shì hu

且独不见吕氏事乎!

hòu yuē lǚ shì zhī wáng quán shǔ shēng rén jīn zhuī chóng xiān shì zài wáng jī yì ān dé tóng zāi

”后曰: “吕氏之王,权属生人,今追崇先世,在亡迹异,安得同哉!

yán yuē màn cǎo nán tú jiàn bù kě zhǎng

”炎曰:“蔓草难图, 渐不可长。

hòu bú yuè ér ba

”后不悦而罢。

chéng sì yòu fěng tài hòu zhū hán wáng yuán jiā lǔ wáng líng kuí yǐ jué zōng shì wàng liú yī zhī wéi rén yuē wèi mò bù gǎn yán yán dú gù zhēng hòu yù xián nù

承嗣又讽太后诛韩王元嘉、鲁王灵夔,以绝宗室望,刘祎之、韦仁约畏默不敢言,炎独固争,后愈衔怒。

wèi jǐ cì jué hé dōng xiàn hòu

未几,赐爵河东县侯。

yù wáng suī wèi dì wèi cháng shěng tiān xià shì

豫王虽为帝,未尝省天下事。

yán móu chéng tài hòu chū yóu lóng mén yǐ bīng zhí zhī hái zhèng tiān zǐ

炎谋乘太后出游龙门,以兵执之,还政天子。

huì jiǔ yǔ tài hòu bù chū ér zhǐ

会久雨,太后不出而止。

xú jìng yè bīng xìng hòu yì tǎo zhī yán yuē tiān zǐ nián zhǎng yǐ bù yù zhèng gù shù zǐ yǒu cí

徐敬业兵兴,后议讨之,炎曰:“天子年长矣,不豫政,故竖子有辞。

jīn ruò fù zǐ míng bì zéi bù tǎo ér jiě

今若复子明辟,贼不讨而解。

yù shǐ cuī chá yuē yán shòu gù tuō shēn zǒng dà quán wén luàn bù tǎo nǎi qǐng tài hòu guī zhèng cǐ bì yǒu yì tú

”御史崔詧曰:“炎受顾托,身总大权, 闻乱不讨,乃请太后归政,此必有异图。

hòu nǎi bǔ yán sòng zhào yù qiǎn yù shǐ dài fū qiān wèi dào yù shǐ yú chéng yè cān jū zhī

”后乃捕炎送诏狱,遣御史大夫骞味道、 御史鱼承晔参鞫之。

fèng gé shì láng hú yuán fàn yuē yán shè jì chén yǒu gōng wū guó xī xīn shì shàng tiān xià suǒ zhī chén míng qí bù fǎn

凤阁侍郎胡元范曰:“炎社稷臣,有功于国,悉心事上,天下所知,臣明其不反。

nà yán liú qí xián zuǒ wèi lǜ jiǎng yǎn jì biàn zhī hòu yuē yán fǎn yǒu duān gù qīng wèi zhī ěr

”纳言刘齐贤、左卫率蒋俨继辨之,后曰:“炎反有端,顾卿未知耳。

yuán fàn qí xián yuē ruò yán fǎn chén bèi yì fǎn yǐ

”元范、齐贤曰:“若炎反,臣辈亦反矣。

hòu yuē zhèn zhī yán fǎn qīng bèi bù fǎn

”后曰:“朕知炎反,卿辈不反。

suì zhǎn yú dū tíng yì

”遂斩于都亭驿。

yán bèi hé huò miǎn qí xùn cí yán yuē zǎi xiàng xià yù lǐ bù kě quán

炎被劾,或勉其逊辞,炎曰:“宰相下狱,理不可全。

zú bù zhé jié jí qí jiā wú dàn shí zhī yíng

”卒不折节,籍其家, 无儋石之赢。

chū yán jiàn péi xíng jiǎn pò tū jué yǒu gōng jǔ báo zhī nǎi zhǎn jiàng lǔ ā shǐ nà fú niàn děng wǔ shí yú rén yì zhě hèn qí mào kè qiě shǐ guó jiā shī xìn sì yí yǐ wéi yīn huò yǒu zhī yún

初,炎见裴行俭破突厥有功,沮薄之,乃斩降虏阿史那伏念等五十余人,议者恨其媢克,且使国家失信四夷,以为阴祸有知云。

ruì zōng lì zèng tài wèi yì zhōu dà dū dū shì yuē zhōng

睿宗立,赠太尉、益州大都督,谥曰忠。

yuán fàn zhě shēn zhōu yì yáng rén

元范者,申州义阳人。

jiè lián yǒu cái yǐ yán gù liú sǐ guī zhōu

介廉有才,以炎故,流死巂州。

yán cóng zǐ zhòu xiān

炎从子伷先。

zhòu xiān wèi guàn tuī yìn wèi tài pú chéng

伷先未冠,推荫为太仆丞。

yán sǐ zuò liú lǐng nán

炎死,坐流岭南。

shàng biàn qiú miàn chén dé shī hòu zhào jiàn shèng qì dài zhī yuē yán móu fǎn fǎ dāng zhū shàng hé dào

上变求面陈得失, 后召见,盛气待之,曰:“炎谋反,法当诛,尚何道?

zhòu xiān duì yuē bì xià táng jiā fù shēn hé xiān dì gù mìng jīn suī lín cháo dāng zé rèn dà chén xū dōng gōng nián jiù dé chéng fù zǐ míng bì nài hé jù wáng zhū wǔ chì zōng shì

”伷先对曰:“陛下唐家妇, 身荷先帝顾命,今虽临朝,当责任大臣,须东宫年就德成,复子明辟,奈何遽王诸武、斥宗室?

yán wèi táng zhōng chén ér lù dǎi zǐ sūn hǎi nèi fèn yuàn

炎为唐忠臣,而戮逮子孙,海内愤怨。

chén yú wèi bì xià yi hái tài zǐ dōng gōng ba zhū wǔ quán

臣愚谓陛下宜还太子东宫,罢诸武权。

bù rán háo jié chéng shí ér dòng bù kě bù jù

不然,豪桀乘时而动,不可不惧!

hòu nù mìng yè chū zhàng zhī cháo táng cháng liú ráng zhōu

”后怒,命曳出,杖之朝堂,长流瀼州。

suì yú táo guī wèi lì jì bǔ liú běi tíng

岁余,逃归,为吏迹捕,流北庭。

wú fù míng jiǎn zhuān jū huì wǔ nián zhì shù qiān wàn

无复名检,专居贿,五年至数千万。

qǔ jiàng hú nǚ wèi qī qī yǒu huáng jīn jùn mǎ niú yáng yǐ cái zì xióng

娶降胡女为妻,妻有黄金、骏马、牛羊,以财自雄。

yǎng kè shù bǎi rén

养客数百人。

zì běi tíng shǔ jīng shī duō qí kè hou cháo tíng shì wén zhī shí cháng qī bā

自北庭属京师,多其客, 候朝廷事,闻知十常七八。

shí bǔ quē li qín shòu wèi wǔ hòu móu yuē chèn yán dài wǔ zhě liú liú wú qiáng xìng dài liú rén hu

时补阙李秦授为武后谋曰:“谶言‘代武者刘’,刘无强姓,殆流人乎?

jīn dà chén liú fàng zhě shù wàn zú shǐ zhī yè luàn shè jì yōu yě

今大臣流放者数万族,使之叶乱,社稷忧也。

hòu wèi rán yè bài qín shòu kǎo gōng yuán wài láng fēn zǒu shǐ zhě cì mò zhào wèi ān liú rén shí mìng shā zhī

”后谓然,夜拜秦授考功员外郎,分走使者,赐墨诏,慰安流人,实命杀之。

zhòu xiān qián zhī yǐ tuó tuó zài jīn bì bīn kè bēn tū jué

伷先前知,以橐驼载金币、宾客奔突厥。

xíng wèi yuǎn dū hù qiǎn bīng zhuī zhī yǔ gé dòu wèi suǒ zhí

行未远,都护遣兵追之,与格斗,为所执。

xiè xì yù yǐ zhuàng wén

械系狱,以状闻。

huì wǔ hòu dù liú rén yǐ zhū wèi tiān xià shān qiào gèng qiǎn shǐ zhě ān fǔ shí dào yǐ hǎo yán zì jiě shì yuē qián shǐ shǐ wèi ān yǒu zuì ér bù xiǎo zhèn yì shàn zhū shā cán rěn bù dào zhèn shén zì jiù

会武后度流人已诛,畏天下姗诮,更遣使者安抚十道,以好言自解释曰:“前使使慰安有罪,而不晓朕意,擅诛杀,残忍不道,朕甚自咎。

jīn liú rén cún zhě yī qiè zòng hái

今流人存者一切纵还。

yáo shì zhòu xiān dé bù sǐ

”繇是伷先得不死。

zhōng zōng fù wèi qiú yán hòu shòu xiān tài zǐ zhān shì chéng

中宗复位,求炎后,授先太子詹事丞。

qiān qín guì guǎng sān zhōu dū dū

迁秦、桂、广三州都督。

zuò lèi qiě zhū lài zǎi xiàng zhāng shuō yòu zhī miǎn guān

坐累且诛,赖宰相张说右之,免官。

jiǔ nǎi zhuó fàn yáng jié dù shǐ tài yuán jīng zhào yǐn

久乃擢范阳节度使,太原、京兆尹。

yǐ jīng shī guān rǒng zòu ba jī xiàn yuán wài jí shì guān

以京师官冗,奏罢畿县员外及试官。

jìn gōng bù shàng shū

进工部尚书。

nián bā shí liù yǐ dōng jīng liú shǒu lèi fēng yì chéng xiàn gōng zú guān xià

年八十六,以东京留守累封翼城县公,卒官下。

liú yī zhī zì xī měi cháng zhōu jìn líng rén

刘祎之,字希美,常州晋陵人。

fù zǐ yì zì xiǎo xīn zài duò wèi zhù zuò láng

父子翼,字小心,在隋为著作郎。

qiào zhí yǒu xíng cháng miàn shé liáo yǒu duǎn tuì wú yú zǐ

峭直有行, 尝面折僚友短,退无馀訾。

li bó yào yuē

李伯药曰;

zi yì lì rén rén dōu bù hàn

“子翼詈人,人都不憾。

zhēn guàn chū zhào zhī cí yǐ mǔ lǎo zhào xǔ zhōng yǎng

”贞观初,召之, 辞以母老,诏许终养。

jiāng nán dào xún chá shǐ li xí yù jiā qí xiào biǎo suǒ jū wèi xiào cí lǐ

江南道巡察使李袭誉嘉其孝,表所居为孝慈里。

mǔ yǐ sàng zhào bài wú wáng fǔ gōng cáo cān jūn zhōng zhù zuò láng hóng wén guǎn zhí xué shì

母已丧,召拜吴王府功曹参军,终著作郎、弘文馆直学士。

yī zhī shǎo yǔ mèng lì zhēn gāo zhì zhōu guō zhèng yī jù yǐ wén cí chēng hào liú mèng gāo guō bìng zhí zhāo wén guǎn

祎之少与孟利贞、高智周、郭正一俱以文辞称,号“刘孟高郭”,并直昭文馆。

é qiān yòu shǐ hóng wén guǎn zhí xué shì

俄迁右史、弘文馆直学士。

shàng yuán zhōng yǔ yuán wàn qǐng děng xié zhào rù jìn zhōng lùn cì xīn shū fán qiān yú piān

上元中,与元万顷等偕召入禁中,论次新书凡千馀篇。

gāo zōng yòu mì yǔ cān jué shí zhèng yǐ fēn zǎi xiàng quán shí wèi běi mén xué shì

高宗又密与参决时政,以分宰相权,时谓“北门学士”。

xiōng yì zhī yì jǐ shì zhōng tóng liǎng shěng

兄懿之,亦给事中,同两省。

xiān shì zǐ wèi nèi guān wǔ hòu qiǎn zhì wài jiā wèn jí yī zhī yīn hè lán mǐn zhī sī shěng zhī zuò liú guī zhōu

先是,姊为内官,武后遣至外家问疾,祎之因贺兰敏之私省之,坐流巂州。

hòu wèi gài hái chú zhōng shū shè rén

后为丐还,除中书舍人。

yí fèng zhōng tǔ bō kòu biān dì fǎng shì chén suǒ yǐ zhì zhī tǎo zhī zhī yi rén rén yì móu shì zhī dú quàn dì yí dí yóu qín shòu suī bèi féng líng bù zú xiào yuàn jí wēi shū bǎi xìng zhī jí

仪凤中,吐蕃寇边,帝访侍臣所以置之、讨之之宜,人人异谋,礻之独劝帝: “夷狄犹禽兽,虽被冯陵,不足校,愿戢威,纾百姓之急。

dì nèi qí yán

”帝内其言。

é bài xiàng wáng fǔ sī mǎ

俄拜相王府司马。

jiǎn jiào zhōng shū shì láng dì wèi yuē qīng jiā zhōng xiào zhèn zi lài qīng yǐ shī jǔ jì péng zài má bù fú ér tǐng yě

检校中书侍郎,帝谓曰:“卿家忠孝,朕子赖卿以师矩,冀蓬在麻不扶而挺也。

hòu jì lì wáng wèi dì yǐ qí cān fèng dà yì yù qīn zhī zhuó zhōng shū shì láng tóng zhōng shū mén xià sān pǐn cì jué lín huái xiàn nán

后既立王为帝,以其参奉大议,愈亲之,擢中书侍郎、同中书门下三品,赐爵临淮县男。

fāng shì shí zhào lìng cóng fán yī zhī sī zhì huá mǐn cái kě zhàn shòu shǎo xuǎn kě dài yě

方是时,诏令丛繁,祎之思致华敏,裁可占授,少选可待也。

sī mén yuán wài láng fáng xiān mǐn zuò lèi biǎn wèi zhōu sī mǎ su yú xiāng fǔ nèi shǐ qiān wèi dào wèi yuē tài hòu zhǐ

司门员外郎房先敏坐累贬卫州司马,诉于相府,内史骞味道谓曰:“太后旨。

yī zhī yuē nǎi shàng cóng yǒu sī suǒ zòu yún

”祎之曰: “乃上从有司所奏云。

hòu wén yǐ wèi dào guī fēi wū shàng biǎn qīng zhōu cì shǐ jiā yī zhī tài zhōng dài fū cì wù bǎi duàn

”后闻,以味道归非于上,贬青州刺史,加祎之太中大夫, 赐物百段。

hòu yīn yuē jūn wèi yuán shǒu chén wèi gǔ gōng yǐ shǒu zú jí yí wū fù bèi shàng wèi yī tǐ hu

后因曰:“君为元首,臣为股肱,以手足疾移于腹背,尚为一体乎?

shì zhī yǐn jiù wū yǐ zhōng chén yě

礻之引咎于已,忠臣也。

nà yán wáng dé zhēn tuī shùn yuē dài zhì dé wú yì cái wéi néng guī shàn wū jūn wèi shí suǒ fú

”纳言王德真推顺曰:“戴至德无异才,惟能归善于君,为时所服。

hòu yuē shàn

”后曰:“善。

hòu sī yǔ fèng gé shè rén gǔ dà yǐn yuē hòu néng fèi hūn lì míng hé fǎn zhèng yǐ ān tiān xià

”后私语凤阁舍人贾大隐曰:“后能废昏立明,盍反政以安天下?

dà yǐn biǎo qí yán hòu nù yuē yī zhī nǎi fù wǒ

”大隐表其言,后怒曰:“祎之乃负我!

chuí gǒng zhōng huò gào yī zhī shòu guī chéng zhōu dū du sūn wàn róng jīn yǔ xǔ jìng zōng qiè sī tōng tài hòu qiǎn sù zhōu cì shǐ wáng běn lì jū zhì yǐ chì shì yī zhī yī zhī yuē bù jīng fèng gé luán tái hé wèi zhī chì

”垂拱中,或告祎之,受归诚州都督孙万荣金,与许敬宗妾私通,太后遣肃州刺史王本立鞫治,以敕示祎之,祎之曰:“不经凤阁鸾台,何谓之敕!

hòu yǐ wéi jù zhì shǐ cì sǐ yú jiā nián wǔ shí qī

”后以为拒制使,赐死于家,年五十七。

chū yī zhī dé zuì ruì zōng yǐ jiù shǔ shēn lǐ zhī yīn you jì de shì

初,祎之得罪,睿宗以旧属申理之,姻友冀得释。

yī zhī yuē wú sǐ yǐ

祎之曰:“吾死矣。

tài hòu wēi fú yóu jǐ ér dì yíng jiù sù wú huò yě

太后威福由己,而帝营救,速吾祸也!

zài yù shàng shū zì chén

”在狱上疏自陈。

lín zhū xǐ mù shén sè zì ruò

临诛,洗沐,神色自若。

mìng qí zi zhí bǐ zhàn wèi biǎo zi hào sāi bù néng shū yī zhī nǎi zì zhuō bǐ de shù zhǐ cí kěn āi dào rén jiē shāng zhī

命其子执笔占为表,子号塞不能书,祎之乃自捉笔,得数纸,词恳哀到,人皆伤之。

lín tái láng guō hàn tài zǐ wén xué zhōu sī jūn chàng tàn qí wén hòu è zhī biǎn hàn wū zhōu sī fǎ cān jūn sī jūn bō zhōu sī cāng cān jūn

麟台郎郭翰、太子文学周思钧怅叹其文,后恶之,贬翰巫州司法参军,思钧播州司仓参军。

ruì zōng sì wèi zèng yī zhī zhōng shū lìng

睿宗嗣位,赠祎之中书令。

hàn zhě cháng wèi yù shǐ xún chá lǒng yòu

翰者,尝为御史,巡察陇右。

duō suǒ àn hé

多所按劾。

cì níng zhōu shí dí rén jié wèi cì shǐ mín zhēng yán yǒu yì zhèng

次宁州,时狄仁杰为刺史,民争言有异政。

hàn jiù guǎn yǐ bǐ zhǐ zhì yú àn wèi liáo shǔ yuē rù qí jìng qí zhèng kě zhī yuàn jiàn shǐ jūn měi wū cháo wú jiǔ liú

翰就馆,以笔纸置于案,谓僚属曰:“入其境,其政可知,愿荐使君美于朝, 毋久留。

jí mìng jià qù

”即命驾去。

xìng kuān jiǎn dú lǎo zi zhì hé qí guāng tóng qí chén kǎi rán yuē dà yā jūn zǐ yǐ bǎo qí shēn

性宽简,读《老子》至“和其光,同其尘”,慨然曰:“大雅君子,以保其身。

nǎi cí xiàn guān gǎi lín tái láng yún

”乃辞宪官,改麟台郎云。

wèi xuán tóng zì hé chū dìng zhōu gǔ chéng rén

魏玄同,字和初,定州鼓城人。

zǔ shì kuò shì qí wèi qīng chē jiāng jūn

祖士廓,仕齐为轻车将军。

xuán tóng jìn shí zhuó dì diào cháng ān lìng

玄同进十擢第,调长安令。

lèi guān sī liè dài fū

累官司列大夫。

zuò yǔ shàng guān yí shàn liú lǐng wài

坐与上官仪善,流岭外。

jì fèi bù zì hù jiè nǎi chí zhú wéi shēng shì

既废,不自护藉,乃驰逐为生事。

shàng yuán chū huì shè hái gōng bù shàng shū liú shěn lǐ biǎo qí cái bài qí zhōu zhǎng shǐ

上元初,会赦还,工部尚书刘审礼表其材,拜岐州长史。

zài qiān lì bù shì láng

再迁吏部侍郎。

yǒng chún yuán nián zhào yǔ zhōng shū mén xià tóng chéng shòu jìn zhǐ píng zhāng shì

永淳元年, 诏与中书、门下同承受进止平章事。

fēng jù lù nán

封钜鹿男。

shàng shū yán xuǎn jǔ fǎ bì yuē

上疏言选举法弊曰:

fāng jīn rén bù jiā fù dào zéi wèi shuāi lǐ yì jìn báo zhě xià lì bù chēng zhí shù guān fēi qí cái qǔ rén zhī dào yǒu suǒ wèi jǐn yě

方今人不加富、盗贼未衰、礼谊浸薄者,下吏不称职,庶官非其才,取人之道有所未尽也。

wǔ dé zhēn guàn zhù shì cǎo chuàng rén wù gù fá

武德、贞观,庶事草创,人物固乏。

tiān zuò dà shèng xiǎng guó yǒng nián yì rén jiān chū

天祚大圣,享国永年,异人间出。

zhū sè rén liú suì yǐ qiān jì guān yǒu cháng yuán rén wú dìng xiàn xuǎn jí wěi zhì shí bù shōu yī qǔ shě xiáo wěn

诸色人流,岁以千计,官有常员,人无定限,选集猥至,十不收一,取舍淆紊。

xià shāng yǐ qián zhì dù duō quē

夏、商以前,制度多阙。

zhì zhōu huàn rán kě guān

至周,焕然可观。

zhū hóu zhī chén bù jiē mìng tiān zǐ wáng cháo shù guān bù zhuān yī zhí

诸侯之臣不皆命天子,王朝庶官不专一职。

mù wáng yǐ bó jiǒng wèi tài pú zhèng mìng yuē shèn jiǎn nǎi liáo

穆王以伯冏为太仆正,命曰:“慎简乃僚。

cǐ nǎi zì zé xià lì zhī yán yě

”此乃自择下吏之言也。

tài pú zhèng tè zhōng dài fū ěr shàng yǐ liáo shǔ wěi zhī zé sān gōng jiǔ qīng yì dāng rán yě

太仆正,特中大夫耳,尚以僚属委之,则三公、九卿亦当然也。

gù tài zǎi nèi shǐ bìng zhǎng jué lù fèi zhì sī tú sī mǎ bié zhǎng xīng xián zhào shì

故太宰、内史并掌爵禄废置,司徒、司马别掌兴贤诏事。

shì fēn rèn qún sī ér tǒng yǐ shù zhí wáng mìng qí dà zhě ér zì zé qí xiǎo zhě

是分任群司而统以数职,王命其大者,而自择其小者。

hàn zhì zhū hóu zì zhì lì sì bǎi shí yǐ xià qí fu xiāng dà chén zé hàn wèi zhì zhī

汉制,诸侯自置吏四百石以下,其傅、相大臣则汉为置之;

zhōu jùn yuàn shǐ dū yóu cóng shì xī rèn zhī mù shǒu

州郡掾史、督邮、 从事,悉任之牧守。

zì wèi jìn yǐ hòu shǐ guī lì bù ér qì yú jīn

自魏、晋以后,始归吏部,而迄于今。

yǐ dāo bǐ liàng cái bù shū chá xíng fǎ yǔ shì bì qí lái jiǔ yǐ

以刀笔量才,簿书察行,法与世弊,其来久矣。

chǐ zhàng zhī liàng zhōng yǔ zhī qì fēi suǒ jí zé bù néng dù fēi suǒ shòu zé wú yǐ róng kuàng tiān xià zhī dà shì lèi zhī zhòng kě wěi shù rén shǒu hu

尺丈之量,锺庾之器,非所及则不能度,非所受则无以容,况天下之大、 士类之众,可委数人手乎!

yòu shī jué rèn zhě jiān fēi qí xuǎn zhì wéi rén zé guān wéi shēn zé lì xià bǐ xì qīn shū cuò qíng guān shì yào yōu yōu fēng chén cǐ yān bēn jìng shǐ bǎi xíng zhé zhī yī miàn jiǔ néng duàn zhī shù yán bù yì nán hu

又尸厥任者,间非其选,至为人择官,为身择利,下笔系亲疏,措情观势要,悠悠风尘,此焉奔竞,使百行折之一面,九能断之数言,不亦难乎。

qiě chén wén lì guān zhě bù kě yǐ wú xué

且臣闻莅官者,不可以无学。

chuán yuē xué yǐ cóng zhèng bù wén yǐ zhèng rù xué

传曰:“学以从政,不闻以政入学。

jīn guì qī zi dì yī jiē zǎo shì hóng wén chóng xián qiān niú niǎn jiǎo zhī lèi chéng jiào jì qiǎn jì néng yì báo ér mén fá yǒu sù zī wàng zì gāo

”今贵戚子弟一皆早仕,弘文、崇贤、千牛、辇脚之类,程较既浅,技能亦薄,而门阀有素, 资望自高。

fu suǒ wèi zhòu zǐ zhě bì cái zhū xué shǎo zé shòu yè zhǎng ér rù guān rán hòu yí jiā shì guó wèi zhī dé jìn

夫所谓胄子者,必裁诸学,少则受业,长而入官,然后移家事国,谓之德进。

fu shǎo shì zé bù wu xué qīng shì zé wú cái

夫少仕则不务学,轻试则无才。

yòu xūn guān sān wèi liú wài zhī shǔ bù dài zhōu xiàn zhī jǔ zhí qǔ shū pàn fēi xiān dé hòu yán zhī yì

又勋官、三卫、流外之属,不待州县之举, 直取书判,非先德后言之谊。

chén wén guó zhī yòng rén rú rén yòng cái pín zhě zhǐ zāo kāng fù zhě yú liáng ròu

臣闻国之用人,如人用财,贫者止糟糠,富者馀粱肉。

gù dāng shuāi bì fá xián zé mó cè xiǔ dùn yǐ yù zhī

故当衰弊乏贤,则磨策朽钝以驭之;

tài píng duō shì zé lín jiǎn máo jùn ér shǐ zhī

太平多士,则遴柬髦俊而使之。

jīn xuǎn zhě wěi duō yi yǐ jiǎn liàn wèi jí

今选者猥多,宜以简练为急。

qiè jiàn zhì shū sān pǐn zhì jiǔ pǐn bìng de jiàn shí cǐ chéng zè xí páng qiú yì yě

窃见制书,三品至九品并得荐十,此诚仄席旁求意也。

dàn bāo biǎn bù míng gù shàng bù yōu chù zé xià bù jǐn sōu yáng mò shèn suǒ jǔ ér gǒu yǐ yìng mìng

但褒贬不明,故上不忧黜责,下不尽搜扬,莫慎所举,而苟以应命。

qiě wéi xián zhī xián shèng rén dǔ lùn

且惟贤知贤,圣人笃论。

gāo yáo jì jǔ bù rén zhě yuǎn

皋陶既举,不仁者远。

shēn gǒu làn jìn yōng jí zhī rén

身苟滥进,庸及知人?

bù zé jǔ zhě zhī jǐn ér zé suǒ jǔ zhī làn bù kě de yǐ

不择举者之紧,而责所举之滥,不可得已。

yǐ bì xià shèng míng guó jiā dé yè ér bù jiàn jīng jiǔ zhī cè dàn gù wàng wèi jìn yí fēng chén qiè huò zhī

以陛下圣明,国家德业,而不建经久之策,但顾望魏、晋遗风,臣窃惑之。

yuàn shǎo zūn zhōu hàn zhī guī yǐ fēn lì bù xuǎn jí suǒ yòng xiáng suǒ shī xiān yǐ

愿少遵周、汉之规,以分吏部选,即所用详,所失鲜矣。

bù nà

不纳。

jìn bài wén chāng zuǒ chéng luán tái shì láng tóng fèng gé luán tái sān pǐn

进拜文昌左丞、鸾台侍郎、同凤阁鸾台三品。

qiān dì guān shàng shū jiǎn jiào nà yán

迁地官尚书,检校纳言。

xuán tóng yǔ péi yán dì jiāo néng bǎo zhōng shǐ gù hào nài jiǔ péng

玄同与裴炎缔交,能保终始,故号“耐久朋”。

xiān shì dí rén jié dū tài yuán yùn shī mǐ wàn hú jiāng zuò zhū xuán tóng jiù miǎn

先是,狄仁杰督太原运,失米万斛,将坐诛,玄同救免。

ér hé yáng lìng zhōu xìng wèi zhī yě shù wū cháo táng tīng mìng

而河阳令周兴未知也, 数于朝堂听命。

xuán tóng yuē míng fǔ kě qù yǐ wú jiǔ liú

玄同曰:“明府可去矣,毋久留。

xìng yǐ wéi jū jǐ xián zhī zhì shì wū xuán tóng yán tài hòu lǎo yǐ dāng fù huáng sì

”兴以为沮己,衔之,至是诬玄同言“太后老矣,当复皇嗣”。

hòu bù chá cì sǐ yú jiā nián qī shí sān

后不察,赐死于家,年七十三。

chū jiān chá yù shǐ fáng jì jiān xíng wèi yuē zhàng rén hé shàng biàn

初,监察御史房济监刑,谓曰:“丈人盍上变?

jì zhào jiàn de zì chén

冀召见,得自陈。

xuán tóng yuē

”玄同曰;

rén shā yǔ guǐ shā děng ěr bù néng wéi gào shì rén

“人杀与鬼杀等耳,不能为告事人!

xuán tóng zi tián zì ān lǐ shì qīn yǐ xiào wén

”玄同子恬,字安礼,事亲以孝闻。

dì jìn shì wèi yù shǐ zhǔ bù

第进士,为御史主簿。

kāi yuán zhōng

开元中。

zhì yǐng wáng fù

至颍王傅。

li zhāo dé yōng zhōu cháng ān rén

李昭德,雍州长安人。

fù qián yòu zhēn guàn chū wèi diàn zhōng shì yù shǐ

父干祐,贞观初为殿中侍御史。

shū lìng péi rén guǐ sī yì mén zú tài zōng yù zhǎn zhī qián yòu yuē

鄃令裴仁轨私役门卒, 太宗欲斩之,干祐曰;

fǎ lìng yǔ tiān xià gòng zhī fēi bì xià dú yǒu yě

“法令与天下共之,非陛下独有也。

rén guǐ yǐ qīng zuì zhì jí xíng fēi huà yī zhī zhì

仁轨以轻罪致极刑,非画一之制。

xíng fá bù zhōng zé mín wú suǒ cuò shǒu zú

刑罚不得当,百姓就不知如何是好。

dì yì jiě yáo shì miǎn sǐ

”帝意解,繇是免死。

qiān shì yù shǐ

迁侍御史。

mǔ zú lú mù cè fù tǔ chéng fén

母卒, 庐墓侧,负土成坟。

dì qiǎn shǐ jiù diào biǎo yì qí lǘ

帝遣使就吊,表异其闾。

lì zhì shū shì yù shǐ yǒu néng míng

历治书侍御史,有能名。

yǒng huī chū zhuó yù shǐ dài fū wèi chǔ suì liáng suǒ è chū wèi xíng wèi èr zhōu cì shǐ

永徽初,擢御史大夫,为褚遂良所恶,出为邢、魏二州刺史。

qián yòu suī qiáng zhí ér nì xiǎo rén

干祐虽强直,而昵小人。

cháng wéi shū yǔ suǒ shàn lì cì qǔ cháo tíng shì mí yǐn qí cí wèi lì suǒ mài suì liáng bái fà wū cháo zuò liú huān zhōu

尝为书与所善吏,刺取朝廷事,迷隐其辞,为吏所卖,遂良白发于朝,坐流驩州。

tái bài cāng zhōu cì shǐ

台拜沧州刺史。

rù wèi sī xíng tài cháng bó jǔ yōng zhōu sī gōng cān jūn cuī zhuó wèi shàng shū láng bù dé bào sī yǔ zhuó suǒ yǐ rán

入为司刑太常伯,举雍州司功参军崔擢为尚书郎,不得报,私语擢所以然。

hòu zhuó fàn zuì gào qián yòu lòu jìn zhōng yǔ yǐ zì shú zhào miǎn guān zú

后擢犯罪,告干祐漏禁中语以自赎,诏免官,卒。

zhāo dé qiáng gàn yǒu fù fēng zhuó míng jīng lèi guān yù shǐ zhōng chéng

昭德强干有父风,擢明经,累官御史中丞。

yǒng chāng chū zuò shì biǎn zhèn zhōu líng shuǐ wèi

永昌初,坐事贬振州陵水尉。

hái wèi xià guān shì láng

还为夏官侍郎。

rú yì yuán nián bài fèng gé shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì

如意元年,拜凤阁侍郎、同凤阁鸾台平章事。

wǔ hòu yíng shén dōu zhāo dé guī chuàng wén chāng tái jí dìng dǐng shàng dōng zhū mén biāo zhì huá zhuàng

武后营神都,昭德规创文昌台及定鼎、上东诸门,标置华壮。

luò yǒu èr qiáo sī nóng qīng wéi jī xǐ qí yī zhí cháng xià mén mín lì zhī qí yī qiáo fèi shěng jù wàn jì

洛有二桥,司农卿韦机徙其一直长夏门,民利之,其一桥废,省巨万计。

rán luò shuǐ suì cóng niè zhī shàn zhě gào láo

然洛水岁淙啮之,缮者告劳。

zhāo dé shǐ lèi shí dài zhù ruì qí qián sī shā bào tāo shuǐ bù néng nù zì shì wú huàn

昭德始累石代柱,锐其前, 厮杀暴涛,水不能怒,自是无患。

é jiǎn jiào nèi shǐ

俄检校内史。

xuē huái yì tǎo tū jué yǐ zhāo dé wéi xíng jūn zhǎng shǐ bú jiàn lǔ hái

薛怀义讨突厥,以昭德为行军长史, 不见虏还。

wǔ chéng sì rèn wén chāng zuǒ xiāng zhāo dé jiàn yuē

武承嗣任文昌左相,昭德谏曰;

chéng sì yǐ wáng bù yí diǎn jī héng yǐ huò zhòng zhù

“承嗣已王,不宜典机衡,以惑众庶。

qiě fù zǐ yóu xiāng cuàn duó kuàng gū zhí hu

且父子犹相篡夺,况姑侄乎?

hòu jué rán yuē

”后矍然曰;

wǒ wèi zhī sī yě

“我未之思也。

nǎi ba chéng sì wèi tài zǐ shǎo bǎo

”乃罢承嗣为太子少保。

luò yáng rén wáng qìng zhī lǜ xiǎn nìng shù bǎi rén qǐng yǐ chéng sì wèi huáng tài zǐ hòu bù xǔ

洛阳人王庆之率险佞数百人请以承嗣为皇太子,后不许;

gù qǐng hòu qiǎn zhāo dé jí qí gù

固请,后遣昭德诘其故。

zhāo dé chī shā qìng zhī yú dǎng sàn zǒu

昭德笞杀庆之,余党散走。

yīn zòu yuē zì gǔ yǒu zhí wèi tiān zǐ ér wèi gū lì miào hu

因奏曰:“自古有侄为天子而为姑立庙乎?

yǐ qīn qīn yán zhī tiān huáng bì xià fu yě

以亲亲言之,天皇,陛下夫也;

huáng sì bì xià zi yě

皇嗣,陛下子也。

dāng chuán zhī zǐ sūn wèi wàn shì jì

当传之子孙为万世计。

bì xià chéng tiān huáng gù tuō ér yǒu tiān xià yòu lì chéng sì chén jiàn tiān huáng bù lái shí yǐ

陛下承天皇顾托而有天下, 又立承嗣,臣见天皇不来食矣。

hòu nǎi zhǐ

”后乃止。

chéng sì hèn zèn duǎn zhī

承嗣恨,谮短之。

hòu yuē

后曰;

wú rèn zhāo dé ér huò ān zhěn shì dài wǒ láo fēi ér suǒ zhī yě

“吾任昭德而获安枕,是代我劳,非而所知也。

yǒu rén huò luò shuǐ bái shí ér chì wén zhě xiàn què xià yuē cǐ shí chì xīn gù yǐ xiàn

”有人获洛水白石而赤文者,献阙下曰:“此石赤心,故以献。

zhāo dé huà yuē

”昭德叱曰;

luò shuǐ yú shí qǐ jǐn néng fǎn yá

“洛水余石岂尽能反邪?

shí lái jùn chén hóu sī zhǐ wǔ wén fǎ shù zhū xiàn dà chén rén jiē shè jù

”时来俊臣、侯思止舞文法, 数诛陷大臣,人皆慑惧。

zhāo dé měi zòu qí wū wǎng bù dào zhuàng zú bǎng shā sī zhǐ qí dǎng shāo cuī jū

昭德每奏其诬罔不道状,卒榜杀思止,其党稍摧沮。

rán zhāo dé pō hù quán wèi zhòng zhǐ mù

然昭德颇怙权,为众指目。

lǔ wáng fǔ gōng cáo cān jūn qiū yīn shàng shū yuē

鲁王府功曹参军丘愔上疏曰;

chén wén wèi rǎn zhū shù zú yǐ ān qín zhōng yě

“臣闻魏冉诛庶族以安秦,忠也。

ruò zhū hóu yǐ qiáng guó gōng yě

弱诸侯以强国,功也;

rán chū rù zì zhuān jī duàn wú jì wēi zhèn rén zhǔ bù wén yǒu wáng zhāng lù yī yán ér zú yòng yōu sǐ

然出入自专,击断无忌,威震人主,不闻有王, 张禄一言而卒用忧死。

xiàng shǐ zhāo wáng bù jí jué wù zé qín zhī bà yè huò bù chuán zǐ sūn

向使昭王不即觉悟,则秦之霸业或不传子孙。

bì xià tiān shòu yǐ qián wàn jī dú duàn gōng qīng bǎi zhí jù zhí ér yǐ

陛下天授以前, 万机独断,公卿百执具职而已。

zì cháng shòu yǐ lái yàn dài xì zhèng zhuó wěi zhāo dé chéng zǒng quán gāng ér cái xiǎo rèn zhòng fù qì qiáng bì lóng máng xià mín chú gǒu tóng liè kè bó qìng shǎng duō suǒ jiǎo qián shēng wēi xī xí tiān xià dù kǒu

自长寿以来,厌怠细政,擢委昭德,乘总权纲,而才小任重,负气强愎,聋盲下民,刍狗同列,刻薄庆赏,多所矫虔,声威翕习,天下杜口。

chén fú jiàn nán tái chì mù qún chén zòu qǐng bì xià zhì yǐ yuē kě ér zhāo dé jiàn yán bù kě zhì yòu cóng zhī

臣伏见南台敕目,群臣奏请,陛下制已曰‘可’,而昭德建言不可,制又从之。

qiě rén chén cān fèng jī mì xiàn kě tì fǒu shì huò biàn lì bù yù zī móu ér huà kě yǐ xíng fāng xìng bó yì shì yáng lù shàn mìng yǐ shì wū rén guī měi yǐn jiù yì bù lèi cǐ yī qiè zòu yàn jiē chéng fēng zhǐ yīn xiāng fù huì

且人臣参奉机密,献可替否,事或便利,不豫咨谋,而画可已行,方兴驳异, 是阳露擅命,以示于人,归美引咎,谊不类此,一切奏谳,皆承风指,阴相傅会。

chén guān qí dǎn nǎi dà wū shēn bí xī suǒ chōng shàng fú yún hàn

臣观其胆,乃大于身,鼻息所冲,上拂云汉。

fu xiǎo jiā zhì shēng yǒu qiān bǎi zhī zī jiāng yǐ tuō rén shàng yōu shī shòu kuàng tiān xià zhī zhòng kě qīng wěi jì hu

夫小家治生,有千百之赀,将以托人, 尚忧失授,况天下之重,可轻委寄乎?

lǚ shuāng jiān bīng xū fáng qí jiàn

履霜坚冰,须防其渐。

dà quán yī qù shōu zhī liáng nán

大权一去,收之良难。

yuàn bì xià chá chén zhī yán

愿陛下察臣之言。

yòu guǒ yì shān zhù zhe shí lùn shù qiān yán shù qí zhuān zì fèng gé shè rén féng hóng mǐn yǐ wén

”又果毅邓注著《石论》数千言,述其专恣,凤阁舍人逢弘敏以闻。

hòu yóu shì è zhī wèi yáo yuē chéng rú suǒ yán zhāo dé gù fù guó yǐ

后由是恶之,谓姚曰:“诚如所言,昭德固负国矣!

nǎi biǎn qīn zhōu nán bīn wèi

”乃贬钦州南宾尉。

é zhào shòu jiān chá yù shǐ

俄召授监察御史。

wàn suì tōng tiān èr nián lái jùn chén wū yǐ nì móu jì ér jùn chén yì xià yù tóng rì zhū

万岁通天二年,来俊臣诬以逆谋,既而俊臣亦下狱,同日诛。

shí shèn yǔ zhòng shù mò bù yuān zhāo dé ér kuài jùn chén

时甚雨,众庶莫不冤昭德而快俊臣。

shén lóng èr nián zèng zuǒ yù shǐ dài fū

神龙二年,赠左御史大夫。

jiàn zhōng sān nián jiā zèng sī kōng

建中三年,加赠司空。

jí xū luò zhōu hé nán rén

吉顼,洛州河南人。

zhǎng qī chǐ xìng yīn kè gǎn yán shì

长七尺,性阴克,敢言事。

jǔ jìn shì jí dì

举进士及第。

diào míng táng wèi

调明堂尉。

fù zhé wèi yì zhōu cì shǐ zuò qiú dāng sǐ xū wǎng jiàn wǔ chéng sì zì chén yǒu èr nǚ dì qǐng shì wáng jīn guàn zhě

父哲为易州刺史,坐赇当死,顼往见武承嗣,自陈有二女弟,请侍王巾盥者。

chéng sì xǐ yǐ dú chē yíng zhī

承嗣喜, 以犊车迎之。

sān rì wèi yán wèn qí gù dá yuē fù fàn fǎ qiě sǐ gù yōu zhī

三日未言,问其故,答曰:“父犯法且死,故忧之。

chéng sì wèi biǎo dài zhé sǐ qiān xū lóng wèi jiān

”承嗣为表贷哲死,迁顼龙为监。

liú sī lǐ móu fǎn xū shàng biàn shì hòu mìng wǔ yì zōng zá xùn yīn fěng qiú yǐn jìn chén gāo fá shēng píng suǒ wú zhě fán sān shí liù xìng bǔ xì zhào yù péng chǔ bǎi cǎn yǐ chéng qí yù tóng rì lùn sǐ tiān xià yuān zhī

刘思礼谋反,顼上变事,后命武懿宗杂讯,因讽囚引近臣高阀生平所牾者凡三十六姓,捕系诏狱,搒楚百惨,以成其狱,同日论死,天下冤之。

zhuó yòu sù zhèng tái zhōng chéng

擢右肃政台中丞。

lái jùn chén xià yù sī xíng dāng yǐ sǐ zhuàng sān rì bù xià

来俊臣下狱,司刑当以死,状三日不下。

xū cóng wǔ hòu yóu yuàn zhōng yīn jiān yán chén wèi bì xià ěr mù zhī jùn chén zhuàng rù bù chū rén yǐ wéi yí

顼从武后游苑中,因间言:“臣为陛下耳目,知俊臣状入不出,人以为疑。

hòu yuē zhèn yǐ jùn chén yǒu gōng xú sī zhī

”后曰:“朕以俊臣有功,徐思之。

xū yuē yú ān yuǎn gào huǐ zhēn fǎn jīn wèi chéng zhōu sī mǎ

”顼曰: “于安远告虺贞反,今为成州司马。

jùn chén wū shā zhōng liáng zuì è rú shān guó máo zéi yě shàng hé xī

俊臣诬杀忠良,罪恶如山,国蟊贼也,尚何惜?

wū shì hòu zhǎn jùn chén ér zhào ān yuǎn wèi shàng shí fèng yù

” 于是后斩俊臣,而召安远为尚食奉御。

tū jué xiàn zhào dìng shòu jiǎn jiào xiāng zhōu cì shǐ qiě mù bīng zhì lǔ nán xiàng

突厥陷赵、定,授检校相州刺史,且募兵制虏南向。

xū cí bù zhī wǔ hòu yuē zéi fāng zǒu jiè qīng zuò zhèn ěr

顼辞不知武,后曰:“贼方走,藉卿坐镇耳。

chū tài yuán wēn bīn mào sǐ gāo zōng shí fēng yī sì shū wěi qī yuē wú sǐ hòu xū nián jí chuí gǒng xiàn zhī

”初,太原温彬茂死高宗时,封一笥书,诿妻曰:“吾死后, 须年及垂拱献之。

chuí gǒng chū qī shàng qí shū yán hòu gé mìng shì jí tū jué zhì zhào qù gù hòu zhī lǔ qiě hái

”垂拱初,妻上其书,言后革命事及突厥至赵去,故后知虏且还。

xū zhì mù shì wú yīng zhě é zhào yǐ huáng tài zǐ wèi yuán shuài yìng mù rì shù qiān

顼至,募士无应者,俄诏以皇太子为元帅,应募日数千。

xū hái yán zhuàng hòu yuē rén xīn ruò shì yá

顼还言状,后曰:“人心若是邪?

qīng kě wèi qún chén dào zhī

卿可为群臣道之。

xū sòng yǔ yú cháo zhū wǔ è zhī

”顼诵语于朝,诸武恶之。

shǐ xū shàn zhāng yì zhī diàn zhōng shǎo jiān tián guī dào fèng gé shè rén xuē jì zhèng jiàn dài fū yuán bàn qiān xià guān shì láng li jiǒng xiù jiē wèi kòng hè nèi gòng fèng

始,顼善张易之、殿中少监田归道、凤阁舍人薛稷、正谏大夫员半千、夏官侍郎李迥秀,皆为控鹤内供奉。

xū yòu qiáng mǐn gù hòu yǐ wèi fù xīn

顼又强敏,故后倚为腹心。

shèng lì èr nián jìn tiān guān shì láng tóng fèng gé luán tái píng zhāng shì

圣历二年,进天官侍郎、 同凤阁鸾台平章事。

wèi cì shǐ shí wǔ yì zōng tǎo qì dān tuì bǎo xiāng zhōu

为刺史时,武懿宗讨契丹,退保相州。

hòu zhēng gōng diàn zhōng yì zōng lòu duǎn fǔ lǚ xū yán yǔ qīn zhī wú suǒ róng jiǎ

后争功殿中,懿宗陋短俯偻,顼严语侵之,无所容假。

hòu nù yuē wǒ zài nǎi jiè zhū wǔ tā rì ān kě bǎo

后怒曰:“我在,乃藉诸武,它日安可保?

xián zhī

”衔之。

zhāng yì zhī xiōng dì yǐ chǒng shèng sī zì quán wèn xū jì ān chū

张易之兄弟以宠盛,思自全,问顼计安出。

xū yuē gōng jiā yǐ xìng jìn fēi yǒu dà gōng wū tiān xià shì bì wēi

顼曰:“公家以幸进,非有大功于天下,势必危。

wú yǒu bù xiǔ cè yuàn xiào zhī fēi zhǐ bǎo shēn qiě shì shì bù jué zuò

吾有不朽策,愿效之,非止保身,且世世不绝胙。

yì zhī liú tì qǐng xū yuē tiān xià sī táng jiǔ yǐ

”易之流涕请, 顼曰:“天下思唐久矣!

lú líng chì wài xiāng wáng yōu bì

庐陵斥外,相王幽闭。

shàng chūn qiū gāo wǔ zhū wáng fēi hǎi nèi zhǔ yì

上春秋高,武诸王,非海内属意。

gōng hé cóng róng qǐng xiāng wáng lú líng yǐ fù rén wàng

公盍从容请相王、庐陵,以副人望?

yì diào wèi hè zhī zī yě

易吊为贺之资也。

yì zhī chāng zōng chéng jiàn rú xū jiào hòu yì nǎi dìng

”易之、昌宗乘间如顼教, 后意乃定。

jì ér zhī xū yǔ móu zhào jiàn wèn zhuàng xū duì lú líng xiāng wáng jiē bì xià zi xiān dì gù tuō wū bì xià dāng sù yǒu suǒ fù

既而知顼与谋,召见问状,顼对:“庐陵、相王皆陛下子,先帝顾托于陛下,当速有所付。

nǎi hái zhōng zōng

”乃还中宗。

míng nián xū zuò dì mào wěi guān biǎn yǎn chuān wèi jí cí zhào jiàn qì yuē chén qù guó wú fù zài yè yuàn yǒu suǒ yán

明年,顼坐弟冒伪官贬琰川尉,及辞,召见,泣曰:“臣去国,无复再谒,愿有所言。

rán jí jí qǐng xū yú jiān

然疾棘,请须臾间。

hòu mìng zuò xū yuē shuǐ tǔ jiē yī àng yǒu zhēng hu

”后命坐,顼曰:“水土皆一盎,有争乎?

yuē wú

”曰: “无。

yuē yǐ wéi tu yǒu zhēng hu

”曰:“以为涂,有争乎?

yuē wú

”曰:“无。

yuē yǐ tu wèi fú yǔ dào yǒu zhēng hu

”曰:“以涂为佛与道,有争乎?

yuē yǒu zhī

” 曰:“有之。

xū dùn shǒu yuē suī chén yì yǐ wéi yǒu

”顼顿首曰:“虽臣亦以为有。

fu huáng zǐ wài qī yǒu fèn zé liǎng ān

夫皇子、外戚,有分则两安。

jīn tài zǐ zài lì ér wài jiā zhū wáng bìng fēng bì xià hé yǐ hé zhī

今太子再立,而外家诸王并封,陛下何以和之?

guì jiàn qīn shū zhī bù míng shì qū shǐ bì zhēng chén zhī liǎng bù ān yǐ

贵贱亲疏之不明,是驱使必争,臣知两不安矣。

hòu yuē zhèn zhī zhī yè yǐ rán qiě nài hé

”后曰:“朕知之,业已然,且奈何?

xū xún xǐ shǐ fēng wèi kè jiāng dū zú

”顼寻徙始丰尉,客江都,卒。

zhōng zōng zhī lì xū shí chàng zhī huì de zuì wú zhī zhě

中宗之立,顼实倡之,会得罪,无知者。

ruì zōng chū yǒu fā míng qí zhōng nǎi xià zhào zèng yù shǐ dài fū

睿宗初,有发明其忠,乃下诏赠御史大夫。

zàn yuē yì hu yán zhī àn yú jǐ yě

赞曰:异乎,炎之暗于几也!

zhī zhōng zōng zhī bù jūn bù zhī wǔ hòu zhī dào cháo jiǎ hǔ yì ér zé qí bó rén sǐ gù yi zāi

知中宗之不君,不知武后之盗朝,假虎翼而责其搏人,死固宜哉!

zhāo dé xū jìn bù yǐ dào jūn zǐ chǐ zhī

昭德、顼进不以道,君子耻之。

suī rán yī qíng qū qū yì wǔ xìng táng qí zhù yǒu duān zé xián yán yuǎn yǐ

虽然,一情区区,抑武兴唐,其助有端,则贤炎远矣。

yī zhī xuán tóng lòu yán jí zhū bù shī suǒ yǐ shì jūn zhě yún

祎之、玄同漏言及诛,不失所以事君者云。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →